-ocr page 1-

-ocr page 2-

Dit boek is gescand in het kader van het Incunabelen project.

Een incunabel of wiegendruk is een boek of geschrift dat gedrukt is vóór 1 januari 1501. Gezien de bijzondere aard van deze vroege gedrukte werken is besloten deze uitgebreid te beschrijven en te digitaliseren.

Meer informatie over de collectie Is beschikbaar op: https://repertorium.librarv.uu.nl/collectie/incunabelen/

Bij deze boeken wordt ook de volledige buitenkant gescand en een scan gemaakt van het geopende boek. De hierna volgende scans zijn (in volgorde waarop ze getoond worden):

*Een deel van de banden in deze collectie bevatten meerdere titels, het is dus mogelijk dat de pagina's in deze overzichtsscan horen bij een andere titel.

-ocr page 3-

This book has been digitized as part of the Incunabula project.

An incunable or incunabulum is a book, pamphlet, or broadside that was printed before January 1st 1501. Due to their special nature a project has been started to better describe and then digitize these early printed works in our collection.

More information on this collection is available here: https://repertorium.library.uu.nl/collectie/incunabelen/

The digitized version of these books includes scans of the outside of the book and a scan of the open book. The scans after this notice are {in the order in which they are shown):

*Some of the bindings in this collection contain multiple titles, therefore it is possible that this scan shows pages which belong to a different title.

-ocr page 4-

Hæc cnim caufa eft/amp;ïnhuius tempus :hiinc nero moriim fn ipfuin ^’’’^’^^^^3 rum/qui fecundûæqualia produxerat interuâUû. Îpfum itacp-motu aia:^ j^^^ potiflimû referemusyCeire î quodcüq;rcfeiTe uölüens/in aliqd defines P^^z ^ mdifhïs. Hóe igir hic exißir primoJpfumqi eft ïn quo cetera córineninn } uero nó amplius eft 1 alio.Nó eni habere pot quo cóprehendatur. HoC ’S ^ß. mo régnât. In aîa quotp rorius fimilirer fe res habet. Num igimr Ôi m no . ^^ têpuslt;Forfan 1 omni aîa rali/amp; üniformiter eft ï omnï:Et oês quod^wo ^^^^^ una.Quapp nó difpergetur tépus:quandoquidé neq? æterairas que fc^nf’ aliud i uniformibus oinctis exiftir.

'-I^ARGVMENTVM MARSILII FICINI IN LIBRVM DE NATV

\ RA ET CONTEMPLATIONE ET VNO. '

lt;|j^Naturalia hun t a uira quadam agente p rónes quafi coremplatiuas/fib’^ infufas ab intcUectu diuino.

Hilofophi quondam nónulli fimpliciter namrales/putabat n ^^ .^^^ oia a qualirate quada elemental! motu pp gen eran: Ac ralia prou ^^^^ uel talia p uirtutequalitatis/quæ in agête uigeret: amp;nbsp;pro tus inde îmateria definétis.Nee his preeffe rónem ullS ara’s agentem.Plotinus accorpörales qualitâtes/amp;: motus duei uult ^^‘^^^j^jn feaforma nófübiectamotibus:fedpræfidenteiquam uocacnatura‘^^*‘^^5 ydi atep prima.Forma dico fubftantialé/atqj uitalem.Quç neeulla fitcorpo tas/ut poflitornés panter procreate: nee folo impétu motus agat: ^^^ï/ .j^JI poflic oïa moderamïccerto: fed agat fua quada róneformali/amp; natui^ r ftibf’ arte. Perm de ach araficiofa ratio/qua: eft acad és 1 artifice/ lit aliquidp ^^^-pgx ftens:quanuis intra matenamiAtcp itafuaprenaturaagatartifici'ofe: *^^ ^ra artificiofeagiceleccióe.Immo ficnaturaliarteagataraficiofe: ficut igi^J® ^^^.^ li calore naturaliter calefacit. Huic ergo uiuæ naturahep róni parétqna n ^^^ motus/ur inftrumenta.Tametfi abfq? motu corporco/corporen edit mo fine qualirate ignis generat ignem. Ac fine mam fefto femine pafl im mn ^^^ .^ nerar. Vtpocequ^eflentiales ifehabeat/amp;uiuas oïum rónes.Quodlans ^^^^^ logianoftraprobamus:amp;: ita i præfentia breuiter confirmamus. Sup^’’ ^’^j nem éC augmentum/quæfunc generanóes queda/eft ipfa fimplidter gene .^ quæ amp;nbsp;î his oibus referuac. Cum igif bpgeneratióes quada/uirarum qn nbsp;nbsp;nbsp;. uelquorundam uiuêtium opa fintmimiru ipfa fimplicircr amp;:pdro^^^^t^-p^ö fatio/eftopus fimpliaceruirai'uicaqjcois/rotum regéris mudum.Atq? en ^^ lemundinófinr certa ubiqi femina corporalium manifefta/ profectO m p^^^ dus mta hmefemma/Approprierónes feminum rerumqp fenfibus ^PE^’^'^ g eer Natura eni qua fine elecnone faat/infita forma facit: amp;nbsp;cerras ubiqi for ^^^ tis neceflario formis.i.rónibus feminalibus:Quibus fane tangui pii”^P .^j(f régulis motus oés/qui per fe indercrminaci funt:certo quodi renore de qualitares qua toto impetu agür/quicquid agüt/amp; cohibire funt *^^^^5^£Qfflif: angiifhimilibrataquadamoderatióeducat ad opus:^id quidcm mu n ^^^^^^ uniformi carné ordine.Nec aliter certum ubiq; finem fpecrec/in his gu«‘P

^^Exfidum a 3 ^^^ °^^^^’Secófilium. Ars hac uiuens atq;naturaïis omnes in ^^^’eiaj^^^^ ''’’^^’^‘’enraies cótinetformas/nóalirerqars humanapoflideat ar P^'’diitm oiu ^‘-^“æ ^E potétia formabili femper eft ad oês:nó aliter ad actum ’‘^ ^omprel^ ÿ^^ ^^^”^ materia: quidem prgfidentem:fed cognata/in fe oês ^^^’ nel tdli^n-^ mƒquot;'' ^^f^ quidcm bec amfex owm/neep materia quadam ’^’‘^«Mgiion^^* 1 ^‘quot;d^^’o’cer materia ad fuam indigec exifténam. Ipfa emm ^.uéode ^ æv ^ reddit/atep talem:materiamcpexpeditomouetimpeno. ^‘^reft eni ^ ^“^^rrate hac uelilla materie mdigetad fuam fimpliater acnóem. ^’^^’^'’pniin ah — *^*^ ^^^‘^ qualicanbus generate. Quippe cum ipfa fit cómune ”Pnifefh5 °^ panter generandas. Ac fi generar paflim uma fine fcmmibus ^riitn taliQ^^^^^ poteft qualitares elemétales per femina fua tatum fine deinen ^.^ö quid^^^'^^^’^^ procreare. Quod fi urinir matena qualitatibus ceras affe ^^ ’^ftnuaS^'l!^^^*^^*^*^*^^'”®*^* qoalitatibus utit/fed peraccidës.Quodfa rr^nc. Proin4 ^ ^^. ^ quot;^^ S^oerarióe/refolutióem fieri ufqi ad prima marena arbi puim,Forma -’^^^^Q naturam eiufmodiede uerum generatióis ubiq? princt ’^^^•Quod P^^’^^^renalis quia formani eft uirima/formale nihil ^pnegene ^^® Anttila nT^ '’^ ^^qno generepoftremu eft'nihil gignit 1 eo.Eft ergo matena P^fabOccult*quot;^ ^^^^^^™® prroipium g affectio quadamatena: inductadefu S®neratio^jj°'F’^”‘^pi® ^pém gen crate: Cpaurémbil gen eren cófirmaf ex eo/qa ’^^?’nqpofcet^^i?”'P^^'”^’^P^^^“'^*^‘^*’®P^“^^®^^ ^^æ’'®*^®^®'^ e’^ eo;quo P'^Mit en'^^^ ^'^^’^'^ ulcerius proficifci quitam:Nec raméufqi admatenam. ^Mçm '^^’^•^‘'^’^‘dem neep forma.In qualiratem igiceflenua définit: amp;nbsp;id ^^’raqia^ç*' *^5'définit:ergo uitainaturam fimilirer fiipmaten^qualitatê. ^^^^.fichi fncorporeaeft:quod eni corporeum eft/fi mouetquiequiz ^^^^ncia ƒ ^æ^' ^^^’^’’^^“^'^ ^‘^^ 1 fubftâtia.Pnmû uero moues eft/quod *’'^r intim ”^?®^*“-^perpetuü cótinuare queac in motu tenorem.Si tarnen eft ^^^quot;^ mpuet^^-' ”’*^^^’^^ uelut forma quçdam/qüalis eft ipfa narura:oportet, ^'^^’mmo jj quot;^^^El^’°^^pdcto mouen permoduquenda ponus fui alium atqp HMitas ele ^ - i”^^ ^Equando dedmanté. Deniqi ficut in quolibet aiaco nó

•^‘^’•sded.uicalis quædâ ratio prinapiueft eorum qua: m corpore ’^^ ^emen^ quot;nbsp;^^^ gualitatd eiufmodi rnodénhe 1 uniuerfo uiuéce.i.mudo 1 !^^^^ difpe^j-^^ ^alitas aut motus/ram pulchra/ram diuerfa/ fed ratio quadam *’'.’®ectióem^^^^^ ^^^Q^’^’-^s ^i^ “^ feipfa perelTenriam permanere: quanius ’^Ïarittr/öe^,^*^“cifl^'“iex affection« mutetur.Neq; amateria dépende licut à corporea qualitas/ fed ab aîa tantum/uelut perénem ^'^*iiïutrin^^^*'^^ ’^^’’^’’i^’ldeo qualitarêPlotinus corporea apellac accidés: ^•’ie^ turf ^ ^P^deatiuita uero ab aia cómunicata corpori/nó accidés corpo ^^s/nergq. r^^^.^'dés:fed cflentialé acrii aiheiquah mediü inter uerum acci ^^fem al(q^j? i^’^’^^-’quæufq? adintellectualéprogredituraiam. Siquidé uit Ï”^'^Eciat;Qy ^ e^/qua feipfam quodamodo fubftineat/amp;:cófetuet:amp; in feipfa ^^^Voient s^J^^^^^ niunere oês intellectuales eflentia’per fe amp;: ex fe fubfifterc ^'^nes oês fo ^ ^- ^dnatura redeamus.i.uita ab aîa dependenté/in hac funt ra qn^da ed/ç^ ^arii natiiralm productrices : lp faq? i ea ratio quælibec non nocio ^^actus e(p^’'^’’’^^ ^’^^ indagine quadoep cócepta:fed eflentialisprppnetas

^ non differens ab ehe tail quoda args tail.Eft igitur in natura


-ocr page 5-

-ocr page 6-

-ocr page 7-

-ocr page 8-

-ocr page 9-

-ocr page 10-

19B

632, Plotinus, Opera a Marsilio Ficino latine reddita, Flo

rence, Ant. Miscomini 7 Mei 1492. 2°.

W. 20. 196

Type 3. — Drukkersmerk (defect). — HC* 13121. — Pr. 6156. — Bl. 1, 28, 441 en 442 ontbreken.

Zie over dezen prächtigen druk: Th. F. Dibdin, Bibliotheca Spenceriana II-1814 nr. 374. — Uit het kapittel van S, Marie te Utrecht.

-ocr page 11-

-ocr page 12-

-ocr page 13-

lt;j LIBER TERTIVS

7 De tnplici ad mundum iceUigibdem afcenfu.s.per ' nbsp;nbsp;Muftcam:pcr Atnatoriam:per Philofophiam.

■^ Ingenium Muficum a proportione ï uocc reducendum ed ad propornonera . pulchntudmemqï i mence. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/Cap.Pnmum.

gl^AE nam ars uel Ïrrodueno uel ftudium nos quo eudum cd redii ic^Quod.n.ad ipfu bond pnmdq; pnapiu peruemendû cd/cocef urn fic/cx mulcifq; demodracu.Ec pfecco eiufmót demondratto re luctio quædâ extitic, Sed qué nä oportet: ede hommé illuc reducen lumyAtq eii qui oia uel plunma uidit:ucaitPlato:qui in prima ge turuphilofophum:muficum ue autamatorem defcédic.Profecto philofophus naruraódmuficus Barnato ruis reduccndifunr.Sedqs na modus? Niinquid bis oibus unus amp;nbsp;idé/an pocrus pprius fingulis adhibendus/Ed uticp oibus pcedio duplex .-altera quidem ^ficifcêtibus:alcera uero ad fupa lapfectis. Prima quidé ab itenonbus afcédic.Secuda uero illoru ed/qui lam ï loco itelligibi li funt: ibiqï fixere uedigiatoporeetq;eos ultra pgrediidoneç ad fûmû ufq? f)cef ferinr.Qui certe finis rune itinens côtingit.-quâdo quis ad fûmû itelligibilis mû dl puenerit:Sedpeedlo qiudé bæc i præfentia maheac. De afcenfu amp;nbsp;reductione prius conadü ed dicere.Primo quidé didïguédurn cd nobis der hos uiros:exor diüa mufico faciénbus/ Quis na fit natura.Ponendü fane ipfû facile mobile/ èC qui ueluc admirabundus ppenfior fit ad pulchtû. fed non fans a feipfo moueri poflit:Facile uero ab his quçoccurrût quafi figuris incitari queat.-Ecficuc timidî llrcpitu:ficillc fonis harmonicis cocitec:pnufqi fit ad pulch'rû. Quod apparet î fonis:amp;fugiat ubiqididonâtia:quod ue undnó ed î cantibus aeqanumens: nu merofii uero cócinnüqï fequae.Quâobrépod féfibiles eiufmodi fonos/Sc nume ros/amp;: figiirasdic ducere hüc oportet/ uidclicct fepando materia i qua pportioes carûq? cópationes fût/arq? ad pulchritudiné/quç i his é/reducédo. Preterea docê do illa/ad quæiielutadmirabûdus uebeméter afficic/nó hæcede/fed itelligibilé potius harmoniatamp;fquodïipfa pulchrum: amp;nbsp;oio ipfü pulcbrü/ nóaliquodpul chrü tantü. Deniqï pbilofophiærônes ad hæcadhibédo p qiias ad fidépducac eoni quæ ignorât cû tamé béat. Que uero rónes fint/i fcquétibus declarabimus.

([f Ingeniü amatoriü reuocandû é a pulchritudine corporis ad pulchritudiné mo rum:deïdefcientiarum;dcide mentis. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. II. àh. W Matonus autem f quéforte Muficus incidit:acqïïddcns uel pmaneribi/ uel pr^‘terit/memor équodamo pulchntudinis. Sed qafcorfüéab ipfaz potedpdifcere.Perculfus acapulchns/qugafpectui patent/circa ipfa uebemennuS cócicac.Doccreitaqi bunc oportet/ne area corpus unü quafi cadés pniotrcuoluacifed ad oia róne pfuafus nee fecóferat corpora.Cófideras quod f cüctis éidé/êcaiaducrcés ipfüacorporibus edediuerfü:amp; aliüdepcedere ahdq? magis inede.-qliafûtpulcbradiidialegefqîpulchrç.Circa.ri h^camatons dudid

d i

-ocr page 14-

®d res îcorporeas amandas lam aiïucfdt.Ollédendi^ pratterea î arribus ecam amp;nbsp;fcientiis ôc uirtutibus pulchnrudinem enc:acpulchnrudinemî cficns unam:quo uemodo aduemac. Demqjauirrunbus adiccUectâ at^ ipfum cns^uemcndura «ft: ibicp iter ad fublimia pagcndiim.

''^^ngcnium pbîcum natura folutum cfl a maten’a: Ac folo îdigec duce ad di^

, nam pulchritudmé pcertes difciplmarum gradus. .. Op.III.

*^V^Hilofophus auté natura promprus ed/Af uelutalarusrnccpîdi'gens fepa l, tione:quéadmodû hi quos paulo ante memorauimus/ad fupa uidclicec —■•'-^_fôcitus/ambigens âr/ idcoqîdûtaxatîdigetdemôn-rante.Quâobréope pretiû efl/demôflrareîpnmis/acducere bommé/natura duci uolentem/atqî lâdiu folutû.Adbibêdaergo funtmatbemancarqbus icorporea cogirare amp;crederecô fuefcat.Facilenâcppcipiet:quippccûdifcendi ficauidus:amp; igemûnaturali uirtu tegenerofum ad uirtutum pfeenonem oportetpduceve:pof}q?madiematicas 16 nés dialecticus tradcrc/ac dialecticum prorfus efficerc.

^Dialectica.ûmetapbyfica torâcntiûlantudinécontemplâtatep ultra pgredir:

amp; logica untur ut îftrumento. CapJllk

^q^^Vænam efldialecrica/quam oportet en'am pnotibus adhibere, Efluncp \ ’ ■habitus qui rône de unoquoqi pored dicere quid fit unûquodq?:amp;: quo ^(J^b alus dideranquo uecóueniac. Prætereaquomô amp;nbsp;ubi fir quodlibet : amp;nbsp;nefhquid ed:atq?entia quot fint:5c nóenria rurfus/fed ab entibus alia. Eadé bæcamp;deipfo bonodifpurar/amp; denóbono/ó^de his qufciicpfub bono/ó^quj fub boni cóeran'o.Régd fempitemurquid uenó fep. De oibus inq nó opimoner fed fciêria tractas/ab errore q circa fenfibile accidie uacansdcelligibili prorfus ad hjrencireaqj ipfum diligenter agit/ralfo podhabiro:nurnés aiam i ipfo uen ra ris capo/frerauidelicecdiftinctionePlatonica ad difcretionéidearû fpérumq;/amp;:ad quodlibet definiendû/ô^ ad prima generaramp;f quæex illis funtirellcctuali texens amp;:cóplicans rónc:quoufcppïtelligibilerorü pgrcdiafrAcrurfus refolués i illudi ad quod hefferat ab initio. Turn demâ qerem agés/urpore qua? quarenus illuc puenit/quietéaneqtunbaud nltenus circa plurima fragens 'fed î unum redacta profpicit ea quæ logica nommât: circa ppofitiones fylogifmofcp occupât à pide aefi fcnbêdi noritid altencuidam arn cócedar: Quoni quidam neceffaha :amp;ar tem antecedenria cenfet:Iudicat ucro ipfa ficue amp;nbsp;cetera;amp;: alia quidê eorü utili^ aha fupfluaputasró^adfacultatéappcrcntéhtccptincnna.

^'Metapby ficus aedpitab intellectu prindpiaamp;fperregulas ucritatis turn redar guit fopbifmaca/tum logica régulas coraprehédir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;QT-Yu-

^* 1^undepridpia hac habet fdécia/Intellcctus forre prïcipia dafpfpicua:fi quaaïapoflïtacdpe.Deincepsueroaiacóponitcopulatq? Af diuidttquo F J^fqjadpfectûpuenentintellectû.EI}.n*bœcutillcaitpurinimuîtclligétifl8

atqr prudêtia fiuc fapiêtia. NecefTe ed igi t cd fit habitus prædantinimus

corum

-ocr page 15-

qui flint in nobii/droi cnsz pra^antifTimumqi uetfari.Ptudcntiam quidcm fine fapienam circa cnsnnccUectû uero circa id quod entefupius.Quid igic philofo pbia?præ(lâci(rimûproculdubio. Sed nungdidcm philofophiaarqj dialectica? Profeaophilofophiçpars præftânffima dialectica elle uider.Nó.n.exiflimandu eft hanc cfte pbilofophi inftrumentü.Siquidé nó nudas ppofinoncs refpectufqj conunec/fed area res ipfas uerfaf/amp; quafi matena babcc entia. Via camé ad ipfa pgrcdi tirés ipfas una cü notionibus babens.Mendaaum ucro é£ fopbifma acci denn quoda refpeccu cognofcmalio uideliccc hoc inferente/ ipfa ludicas ut alie num/cognofcés médaaft p ucra quj poftidec/quoriés quis lUud obiiat quafi fit praxer regulam ueritatis. Quod ergo ad ppofinonem ppnc fpeccanfere nó no uit. Littcræ.n. func. Cognofcés aut uerum/cognouit ipfii quod ppofirionem uo cant:cóiniiniterq;cognouit aîæmotioncs.Quod ponic:quod uc au fern acfiuc idaufertquodamp;poninfiuealiud.Itcm uttiialia/an potius cadéiterfcafferanc/ quafi morefenfus attingens: Alten uero faculcaci hæcplunmi faciéciconcedens exactam in lis diligennam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'^

^Metapbyfica dat régulas cætehs faculcatibus turn fpeculanuis /turn moralibus. at^fincillaamp;faentienonfuntióimorcsfunciinpfecd. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.VL

Ars igic Heceft bonorSda.Habet.n.pbilofophia alias ifup faculrates: Nempe natura etiâ fpeculaoauxilium a dialectica fumens/quemadmo dum ena antbmecica cjterçartes ucunciipfa uero prïcipia ppius trahit adialccrica?~Tacultas quoqj de moribus fimilitercocemplacquidéinde: adiun git uero habitus excratacioncfqi/a qbus habitus iph pficifcunt.Rónales quotp uirtutes habet habitus/ôe tang pp na iamzquæinde dudât.Et.n.cum matena ha bétplurima. Er ali^quidê uirtutes ranoananóes babécïpaflionibus ppriis atep infup acnonibus.Prudécia uero eft præcipua ratioanaeio quædâ. Et circa magis uniucrfale ucrfac.Cófidcrat ena nungd m præféna cobibendû ht abftincndiiq?/ an in pofterum:an 010 melius aliud.Etquçuiciftimcôfcquanc/quænô/aîaduer tit. Dialectica ucro amp;nbsp;fapiena etia uniuerfali imaterialiq?roneoia in ufii pruden næ pfert. At utrum poftint ifenora efle fine dialectica arq? fapiena qugn poceft. Forteadmodum imperfecte. Fieri uero poreft/utabfq? us ita fit fapiens atq?dia Iecticus.Velnonutiq?ficcontingit;Seduel prius uel fimulcoalefciir.Ec forte all quis naturales uirtutes habebit/ex quibus amp;nbsp;perfeerg fiunt/adbibira uidelicet fa pienna.Poft naturales ergo fapicntia prouenit: Deinde mores pficit: Vel pocius exiftcnnbus naturalibus concrefcunciam ambo/fimulq; tandem pficiuntur. Aut forfan anticipas altera alteram pficir. Omnino enim naturalis uirrus îpfectû hét oculûatq, moréiErprincipia plurimum ab us quæ babemus utnfqpeónngunr,

ARGVMENTVM MARSILII FICINI IN LIBRVM DE FOELICITATF

^[^umma tonus libn. Beams eft qui fola mente uiuir

Ibrum de fgliatate ab ca fenténa in qua oés confennuoexordiaFjk atatéfaneoés efte bene uiucrc predicant. Quoniâ ucro quid uita fin d 1!

-ocr page 16-

amp;:qüidbonum proffus ignorant: ideo quo tiens dcfiniuntbcncuiuere: tonens errate coguntur. Quorum errores Plotinus i primo amp;nbsp;fecundo libri capitc depre hcndit:jnos uidelicetadmonens/ utabipfadiffininoncdifputationis minum Fa aamus.Icaqï i tertio libri capitc uitâ/amp; bonu fçliatatéq? defcnbitJti quarto dubi tationes obiat atep foluinquærés utrum homini beata eóperat uita.Icé qua róne rurfus urrü ipediri qucanlntcrca figntficas ipedin nó poffe. In fcquénbus deïde capiobus fimilcs quædioncs adducit/ac denicpfoluit: Ex oibus uidelicctcópro bans cum dütaxat cffcbearü:qui fola méreuiucns torus iafititellectus/nulla ex re alia pendés/q ex Icellcctu diuino: ipfoq5 bono return oium pridpio:atq; fine. Hoclibn rotius eftinftitutum.

Cap.Pamum

Variæjopmioncs quid fit bene uiucre.

RIMVM iraq?caput p ambages uerfat cos/qui ignorâtes quid ipfa fic:quid ipfum bonu bene uiuere interim definitecótendunt/di

■ ROccnces uideheenbene uiuere eil mtam fineïpedimêto trafigcrc.Item bene fe habere.Rurfus pp nu opus pficcre, Pr«terca finé cófequi abt --------^^appetiru nacuraliter exoptatti. De hinc traquille uiucrc. Deniq; feed j dû naturk uiuere.In bis iraq; oibus co deducituerædefinitionis ignaros/ utabic enffimis quibufqi beftiolis/imo etia plans diuinu beatitudinis donu cócedcrc có pellanc: óf quibus minimum incduitj-feliciratcm.i.fummum uitecribucre.

. ^T8icutin primo ficin fecudo falfas opinioncs agitat:amp;f ex cis ueri aliquid eli

' git. In quo nota de fenfu Î aîalibus atep plantii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. IL

F Nfccundo libri capitc dum idêferme efFidtquod in primo tentâtitetea ex aliorum ctratis fuiedubus nô nullas ad liera beautudinéinueniédam L_çoniecturas paffim aucupari.Dixcrâtaût Fçlicitatcm cffcafFectionéquan dam natutæifecundum quam aliquis benefc habere dici folet.Poft bçc nô nulli intereos negant ineffe planus feliatarcm:quis aîalibus cunctis attribuant.Hinc Plonnus ait.Qui negâtfçlidtacem plannszqa nôfennannuidcnc ma quibufdâ aîalibus ncgatuti.i.oftreis amp;:fimilibus:quæuix fénre uident: ac Ferme codé mo do fentirepFcctiorcs plaças Pytbagonci puraucrût. Vtfûmus î planus gradus cû animalium infimo côgruat.Quin etiam in planus cftdifcrctio fcxusiÓC ppc fitæ côiuges planta: fecundius puluIâr.Ecnefao quo fenfu humoremuerfus uergût atqîcalorem:0' uiolênus amputate ucltractaræficcant:Scnfum ueroduplicécife putamus.InFcriotem gdem quo nô natura rei uel qualiras ulla difcermr.Sed afFc cnoquedam tantum indeillara fencitur:Qui etffupidus fenfus effuelutin dot miêtibus plâufq; côueniens.Supiorem iiero qui Ôd natura qualicaréq5 pfenue aîa liû folûmôpprius. Sed utredeamus ad illos q afFectiôcm quada fiue habitum corporeæpræfertim naturæconuenientcm foeliatatcm effedicebant:illi pfecto non teereadimebantfoelidtatem plantis/qa nô baberent fcnfû:quoniâeiufmôi habitus fimiliterefiretiâantefenfum. At fidicantfûmumbonum nom taliquo dam babitu.'fedî fenfu amp;:cogninonccôfiderc/indepunus reFellenrquoniam fi *P^^ rp”® ^^’’^ ’^^ -'® “^ ^®quot;^“ cóprchendat/cerre quicquid Ôd qûoeûqp fentiatut/

-ocr page 17-

bonum efTepbabsc-Cörra uero cófinginfaïpe.n.fenfus ac£ioné/amp;bi«ufmodi co gninonê refpuimus:quado uel effeaiaduertimusmel rimemus nobis fore mole ftam. Proide fi rurfus addidennc mixtu ex babitu eiufq; pceptionc fumii bonu efTe/iterum conuicentur. Quia fi indifférés aliquid ad ipfum bonu cö altcro ad idem idiffcréte iungannon ex ambobus bonü ipfum cóffciet. Si ergo cócedant utruep ad bonü fcindifferécerhabere/fumiim ex eis bonü minime refultabit.For te uero diccnc cereü quenda habicum effe fumum bonü.Sed quado cognofcitur effe prüfens.Ad hçcicaPlocinus argumêtac.Bcneuiuerealicuicópcntz nóex co folum qj tale quidda adeffe cognofcatded ex eo ponffimum cp uere indicée effe bonum.Sic.n.dütaxat uere fruectanq bono.Indicate uero de natura Ôd rónebo ni/nó féfus iam officiueftded rónis atq? métis.Nó ergo uel habitus uoluprarius uel fenfus eiufdé:fcdró atqj mens caufaébenebeateep uiuédi. Profecto affcctio naturp corpore^ cófentaneazfiue uolupcas ciufmói aliqd cft rónis exps?Hoc auc ipfo amp;nbsp;ró amp;nbsp;més ueluc index amp;nbsp;auriga præftânor eft. Si præftâtior é:ergo natura lis prœcipuaqî ipfius actio ad præftâtioré dingit finê. QuinenC qui animalibus oîbus uel etiam plans attribuât bene uiuere:hi cette dû addunc:hçc bene uiuere quâdo cetto modo affecta pfectins uiuuntzuandnari uidenczfcnfualé ucgetalécp uitamznó quatenus fimplicitercalis eft:fcdquarôncaliquâdomelius uiuicbcne uiuere:quafi fup talénitâ nô femp pfectâzlmo amp;nbsp;fép îpfectâzfit alia quedâ fép pet feenffima uita.Qui ergo area perfectius uiués.s.rónale fçlicitatem ponûczrcctius indicant. Sed uirrus ipfa rónalis nó ideo neceffaria eft:ad beatos efficiédos qa có parct quæ primis naturæ corporalis ia ra metis neceffaria fût:nâ amp;: fine bac uel có parari uel adeffe poffut.Ité ficnatura rónalis fermret rantüïfenori naturæ:quod cftabfurdü.Oportet.n narnrâfuptoré habere enâfupius offiaûatqjppnum ad fupioré fine pp ne fibi códneês. Ètficut narura corporca féfualifqîfuûquâdocy fmé cófequif.-fic illa affequi fuü: neq? pfeenoné eins cófiftcrei co quodcirca im pfectiota uetfef:fed circa pfectioraifupq ipfa ró fit.Quicgd.n.pfidédü eft uit tutezamp;: adeptione cuiufdâ ipfo pfections tanm pfia poteft.Dcniq? cü natura ró nalis rebus corpon confentaneis ipleri nunq poffitmcq? unq in taliü poffeffione quiefcat: eóftatïpfam 1 alio atcjpreftantioreordinecollocari: amp;; aliundc.s.cx al to pctfia ftenq. beatam.

^jynauita eft fumma.s.intellcctus fummus.Aliit per multos gradus inde denédent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/C^^F-

ruum libri caput indefinit affetens fi in oîbus quçuiuere dicunc/eadé effet róód çqua uitæcôditioioîaæqueadbeatâuitâaliquâdo peruétu ta. Sed cû nô ita res fe habeat:îmo uero uita ucra fit îtellectus:a!iæ uero itnaginesuitçfintâ eo folûuirâeffe beatâ. Inalus aûtuideti quafdam fçliacatis imagincsiRôncm quoep effe îtellectus imaginé.Ergo qui i ea fçliatatécollocâcz rectius quidéq cætenfennût:Siquidé ró eftpximamétiznon tarnen rectiffime lu dicât.Cû.n.tô nerfet î motumô pprie ad câ ptinet finis nlcimus: qui rang fuma quics diuerfus admodû efta motu. Præterea uitabeataeftipfauira 2d abfolutif fima uita. Qui uero dicût felidtaté nó effe fimpliatcr uitâ.' fed quédâ rónalis ni tçhabitûzprimo qdé negât uitâ beatâ eflc ipfâ uita. Deide î accidêtali qdâ qhra te câ collocât, Rurfus î difcurfiôe:quæ dû fép uerfat I motu/nunq é uita pcnitus d lü

-ocr page 18-

abfólura.Cócludir ergo Plotinus beata uita circa aha uirçfpém efle pon en dam.’ Aha mq a fenfualuaham quoqi a rationah. Sed ïtcrim corn git feipfum qj dixerit fpém.Non.n.iiultitellecrii ipfumi eodé genere cd planta uelfenfu uel rónecon numeratKamp;.q.fpém quada una cü his p differétias fpeciales ex equo diUnbui. Sed ipfumîctllectû eHeipfam uita/uiuentiiioium pnncipiti amp;: cxéplar: cetera uc ro uiuéria p diuerfos gradus inde manare/rónale primumideide fenfuale:dcnicp uegctale:ea tarnen cónexione/uti aïali rónah ficeciam non nihilïcellectuale.Ruc fus i fenfuahrónalenó nihil.Item 1 uegetah ahqd fenfuale. Deniqïi miftis uita leahqd a rep uegctale.Sic.n.amp;: pnapii f^cuditas declarat:amp;: fcquennum feruatur condirioió: uniuerfum undiqïpfectecónectit.Sediamadipfam uitam mcnicq-z uicamqi beatam difpofitis gradibus afcendamus.

^ Id^n edprima enentia.’prima uita:primus_intellecru9.

IsipTo return ordinecennmus enen nam anniti ad uira/quatenus quieqd . I eil ad motü generationéq; inchnac.Morus nero amp;: generatio uitale abqd —A-.-.^feferunt.Irem uitaadcognitioncm anniti/quarcnus quoduiuitin fe formas generat/quaï re cognofcentem imitaf naruram: quæin fe formas codpit cognofccdo.Hinc pater uita effe pfecti on éeflcnriæ: cognition éuero une pfeeno nem. Quanq torn hocfub toneuitæcófiderari potefi-. Viderur.n.amp;: cfTcntia efle quædâ uita nafcensiamp;cognitio/præfertim intellectualis effeuira prorfus adulra. Videmus pr^terea horü trium ucftigiaquædâpomniaquçfunt extendi. Vbicp eni fub róne forma: edentip uedigium repitur: Siqdem unüquodep p forma effe uidctur.Itcm fub cadem róne uitte ueftigiü.’Sigdem p forma indinano ft amp;nbsp;mo tus atqgencrano. Riirfus eadérôneueffigiumapparetintelhgétiæ. Quippe cd P forma ubiqifir ordo/propnum intelhgétiæ fignû. Cum ergo p und ahqd.i.p formâ/tria ba:cpomnia porriganfmecede effunaede primaoium forma: Qnæ quidem ipfamet fit efTenna pnma:amp;uira firm liter/amp; intelhgentia pnma.Na iceir co p unum foimp munus/ma hæc p omnia ptendunt: qa una flip omnia extac forma:tria bpci feipfa cóplectés. lam uero cp prima forma fit effenna pnma/ex eo parcr/qj p forma effenna paffim amp;nbsp;elfe pduafratq? ubi plus formæzibi mains eHmunus effendi.Irem epeadem prima fit ôr perfectiffima uica/ neenô perfect!fli mus itellectusinde coniidmus/cpamp;uita effennpiamp;:itel 1 ecrus nirçpfectio efl.Igi tur cd fdma pfectione effenrite fdmacocumt uitæ intellectufq? pfeerto.Prefernm cum effennapfecnffimapropndactum habearpfeenffimum: uita uerofitacrus enennp.Iccm abfoluriffima uita pfectiffimemoueat. Id uero nihilahud fitq per intelhgentia in fe reuolui. Proidequeadmodd i mddo fenfibiln qui mddi itclli j gibihs eft imago/effenna quafi materia p uira form at: amp;nbsp;uira fimihter pirellecrdz ■ hue qualécdcpcognitioné/quæîtelhgériâ reprefétat: Sici mundo icelligibih itcl lecrus qdé eft actus qda uitæ:uica uero eft actus elfennæ. Quonif uero tria hæc apudnos formaliquodaordineIter fediftigunf/iedreo róne quadadiftingunf: amp;nbsp;ibiubi prima forma totius formahs ordinis prinapium cft amp;exêplaramp;i f nis. Diftigui uero hæcamp;ibi quodammodo coniecramus/ex eo epapud nos/06 fi ma illorum ueftigiafuntubiq?:in rebus ramen qupplericp effe tantum dicunt expref fius edennæq uita: nel mentis apparet indicium. In bis auté quæ folum dienne uiuerc/cetrius uitæ q mentis ueftigium nobis occumt. Et quoniam effenna ilhc

-ocr page 19-

quoq? uelut informe quiddâ uidef/fi compare? ad uit£/ ÄTuitafimiliter/ fi cópa vetur ad menténnforme uero feipfum formate non pored.Icdrco fup cns ipfum m quo ma hæc co gitane/régnât ipfum unû atep bonn:cuius uirtute amp;nbsp;effentia in mclius pfiat/dum pdicin uitâ:ôc uicaî melius/ dû in mentéprorfus abfoluitur. Hæc itacp mens cd mta beataJ.uita ipfius boni uigote ad fummû fuæ natura: ap perionifq; pducta/rcflexa in fe/cóuerfa ï ipfum bonü/ acq? exuberate illic bonita te rcpleca.Ipfü uero bonü/ac fimpliciter unü/nó ed cdcntia. Vica ïtellectus/p mo dum formae/fed excellétius admodii ided p caufx rónê. Quod auc proximo fit fub bono/tria hæc edp forma.Anima deinceps tria hçc cd parncipatione uera. Quodaûtaiçrationalifubiat/partiapatiôequadâ imagmana/ ma bœc efl e een ferur.Sicutilux:lumen:fplédorin cglo quidéinuifibili funcpcaufçrôné:in cçlo uifibili p modü forma:, In ethere participarione uera.Subïde uero códinoncprot fus imaginaiia. Proculü uero tria hçc uolentê tres efle fubdatias/amp; edentia qui dem uitafupioré:uitâ uero mente prçdâtiorê/nô facile cóprobamus.Sic.n.opoe terete horû ucdigiafimiliter fehabere.s.cpfolLiedexcellétiLis elle ui u en te. Kur fus quod ed uiuitq? dûtaxat efle intelligéceprçdantius.Nos ergo diccmus nobi bores huius fubdâtiædores paucioribus côuenire:minus uero nobiles eópetere pluribus.Multa.n. pfcctaqji rebus cxigicprepatio ad donûprgdâtius capiédû.

w/lpfe intellectus ed fummuniuitæ^

ü dam comuni nononcdefcubimus-primûquendâedentia.’cfTeqiipfius

1 exuumin actû eius.Arqupfûptunûeius acta amp;f quad motûmtimûà: ^^^^^^perénem omniû prîcipiû motionû.Quo cdicic ut accus motufep ubicp fit uirçuedî^û: Aepfeenormorus ^actus/ficexprelîius uiræpfeccions idiaû. Cum uero fûmus uitegradus illcfiüm quéuelun fine motus ois umuerfi côten dic.lntelleccû ipfum efle fûmâ uitâ ex co coniiamus/cpuniucrfus mûdi motus î forma irellectualé den iqi définic/cxordiês quidégenerationéa formis demento rum:deidcadrnidorûformas:fubideplantarû: debincaiabum;deniq5pueniens adipfam hominis forma incelbgénçiam participé. Similiter in ipfageneratione hominis i matncea forma midi ad quandâ planta: forma:ab hacad lenfualê:ab bac ad intellectualé ficpceflus.Mitto cpuniucrfus tnûdi motus/tocaep genera no adeoem tonus ordinéamp;'pulcbritudinépficifcif. Quçquidécertaî rebus edicel Icctus imago.jdem quoq; aires imitan conantucohates quidêopus ab îdrumê tis atqi materia:definenres deniq? in arcifiaofam formaantellecrualis arns imagi ncm. Cum itaepfinis ulrimus îordincmocionûquafi uitarû appareatïtellectus: quis nôuideatfâmam uitâintelligcnnâ effefûmâdpfâqîmenté elle eftci en té ÔC exemplarécaufa uniuerfi.Quippe eu métis ipfius uirtuteoïa ueluc ad fmem/ad ipfâ métis fimilitudmép uiribus rediganc.Hæcigit ipfa uita ed.Nulla uero prç ter bâc ed uita fimpliciterded quçdâ ponus participatio uitæ.Cuius imago quç dam éuira rônalis.Viræuero rônalis imago éuitaqua:diacfcnfualis.Huius âc uegecalis uita fimilitudo uidcf. Vegecalis deniqjuitæueftigium eft forma quæli bet ï matena/dû inclinât amp;f klinat ad motû:dû générât quafi more uiuétis:dû ra rcfacitatqicondenfar: in qbusaugumétiapparetfiedecremennconditio. Fiter go defcenfus a fub flati a uitæad imagines/ deinceps alias atep alias amp;' uedigia ui rç/pinde acfi artifex ipfe uiués/fiu ipfius datua fimiUima fabricenör hac deinde d liii

-ocr page 20-

référât in picturäjpfccamqjimaginefpcculo riirfus obiciat/undeulnma quidam appareac fpeculans imago.Solus hicartifex homo e. Nulla uero imaginu ent ho mo.Solus fimilicericeUeccus éuiraïquç uero indepoftehus deinceps poftehufqs fiunt/imagines quædâ utt^potius q uitæ cenfentur. Nofolum quia longo quo dam inceruallo ah ipfa uita degenerannSed quonia no nihil morti fimile habere uidentur amixcum:dum amp;nbsp;î aliquo uitegradu deficiunt: amp;: priuatione quadam fubeunc a pocena in actum atcp uiciHim tepore trafeunres amp;nbsp;ignorariam obliuio nemcppatiunc. Proidequo motus exterior eft/co iudicaturamp;: uita iam facta de bilior/quafi ab ipfo fuo fonte digrediés.Elementa quidéôd mifta mouentextra/ amp;nbsp;in fepata folum materia générât. Planta: uero iam mouent intrinfecus/ amp;nbsp;in có iuncta matena gignunt.Senfualis dehincaialium uirtus prêter ciufmóigenitura formas imaginâdo côcipicin feipfa.Rationalis deide uirtus non quéadmodum imaginatio lus: co neep noms initia mutuata (enfibus;fed ex femine iam intimo contrahit.Concepruepfuum aiaduertendocomplecrit.Ipfedenicpintellecrus ita lam gigniti fe/uc fe quodämodo appareatgenuilfe.In quo.n.elTc/uiuere/intelli gerc/rcipfafuntunum/hic dum itclligitfemeripfum/interim nefcio quid eil én a leatcp uitale in feipfo gignere/uel expedire/uel eófetuare uidef.Ex his omnibus colligcrc poffumus intima maxime pfectâcp morioné generarionemep i mente ui gerendeoep pfectilfima efie uiram.In mente mq diuina/primo atcp p fe:in noßra uero pximeatqip ipfam. Beatam itacp uitam eneputamus/non uitam quidem calcm auttalê/quafi addiraméri alicuius egenâ:fed uita ipfam fumo uiucndi gra du uigétem. Vitâinq.i.actu edenna: primæ directû naturaliter in ipfii bomnatep ita pfeccu. Arq; in hocipfo pfectionis gradu/fimul amp;: intellectii fieri cogitamus/ uitâcp ipfam ipfo ïtellecru prorfus abfolui. In hoc aût intellectu idé ed uiucre/in telligerc/uelle/quis i natura rónali aliud fit uiuerc/aliiid cogirare/aliudqi eligere. Sicut amp;:inc^lcllilumine/idéeftlucere/micare/calere:quis i noflro bocaens lumi nealiud fit fulgere/aliud refulgere/aliudcp fernere. Que.n.natura ifenorp diner fa facere cogit/cadem p unum expier natura fupior.Quéadmodum quæ infini mentis quinepfenfus exterior agit/eadem uno quodä imaginatio pagit.Ecquæ pliinbus fingulifcp foimis imaginatio machinae.-ratio una quadâ uniuerfali fpé colligir.Poflremo quæratio peurrit acru multiplici:intellectus uno iïabilicpcôfe quicactuamo actu pperuo polfidct: Huius iracpuiuereeftitelligere:huius itelli gere uellc:uelfiqua forfanî uoluntatediftincno fit:eodé caménaruræfuç(ut ita loquar)îflincru/dum ad bond nitit/naturaliter uelledicit;dum affequiebonum/ dicicintelligere.Rurfus dû bonûcôfequtus amplecrit/uelle iterû ludicac.Hçcui ta prima/pnmaep mens/paterno femp bono pfruésibeata uita cenfef. Hic quoep més quolibetpperuo fitbeata méti primæ/acpillâ bono fempinhcrens.Hinc amp;nbsp;ratio totiés euaditfflix/quotiés fuçmcti/per^fuam diuinæméti cornungif.

iRarionalis natura formaturamp;agir.

poteRconfequi uitam beatam:quando.s.intellectu

a^m igirur uita beata fitpfecta uita; perfecta uero uita fit intellecrus uc is actucppfectus. Queriturdeinceps utrum homo.i.anima ranonalis lai^farónali potenna/hanementé/banc uitacófcqui poflir.Huicigic

-ocr page 21-

quefticfni in quarto libncapitetcfpondctur: aliquando cônfequi pofle. Quo4 quidem inchcologia ^ inlibro de mente latins aperimus.Vis hacc rónalis duoh præcipuebabecactusantuitû.s.atqîargnmentn.Intuitu quidé formas amatenae códitionibus fcfoluic ór abftrahittacqj a fingulis fmaginatióis formis ac^uninet • fales fetecipitformas:rutfus ad uniuerfales magis/donecadcómnmn'irqas pue mat formas ipfius iam îteUigétiæ ppnas:ubi finé facere uidec in méte:a qua etia arguméri uirtuté ducit/du pdcipales fciêtiarü artiüq? régulas intellectui natural ter infitas fibi ipfi præfcnbit tanq argumétandi priapia.Sicitaqjamp; intuêdo finê fiftit Ï mcnte:amp; argumentado trahit a mente pncipiü.Ec metito/quonia uclut po-ftenornaturalicerïdedepëdet.Finis itacprónis ed pro uinbus méte potin.Hinc ergo quotidie nine: qm nóimpedic/magis gradarim/magifqï méteformari.Cü nero potêtia hæctanq fpéi huic nacurahs nó fitinanis/mentem quadoq? aflequi poteftieädemqj uirtute deniq? perfid/qua amp;: quotidie proficir.Cü ucro potenna rónalis ad ideales îteUigédæ formas amp;nbsp;régulas lâ ^ceflentinic uelut materia quç dam ipfa mente formabirquafi formaiamp;rfub mentis actu iâ ager:Atep ira demû illius uita uiuenuiuetcp beaca.Quod fi hac î uita tanq occupata diucrfis acquire re nequio adipifcecî altéra:amp; illecitius confequet:qui fe ad idpropcnfius côpa uem.lnPlonni uerbis norabis intcllecrûquendâ elle intima propnâq ipfius aiæ partem. Acpriiisq ratio rota conuertatad menté/adhucin aia elleincellectu atep rónem/tanqduas animç partes. Podq uero cóuerfa fucrir'incellectü nó amplius elle pattern; fed alum ipfum elle tue iteUecnv qui certe aîus nó prins eftfglix/ nifï torus accu ïtellcccus euadat.Fermeficucfublimis aerfub fpheraignis edigneusi agicqj utignis.Qutnetia neq? homo cd:nifi i teil eer um falccm habeac i pocentia, Quodquidêpp aialiabrnta dictum arbicror:in quorum imaginanombus fiqna viy argumëcacnx incft/nequittamëmëceformari.Cum.n.ppriç métis formç Habiles oîo Ô^cômunifTimçfinc/mento imaginano brun p formas fuas amp;nbsp;parncnlares râ tum/ôi: mobiles nunq poted mente forman.Ró uero p formas fuas quâuis quo dâmô mobiles/tamé uniuerfales poted ad icelligéciæ formas quadoep produci. Pod hæcdifpucateiufmôi fçlicicacem pp cura aialis eiufqueômoda minime pet turbari:quippecumaîus ficaffectus aial nóeffe fui pattern exidimcnfcd aliquid uel ex eo factû uel fuæ prouidenriæ cómendatn. Affirmât aûc inter bæc Plotinus aîum fie affectum/fibimecbonn exidere.s.p intellectualéformâ/quâ nuper rôna lis aîus eftindurus:indurus inq fub îtellectu ppno.Quéadmodum amp;nbsp;ppnu5 in telleaus ab initio dininû induit intelleccnm. Acep oîo pincelleccum amp;nbsp;ppnnm Ôi diuinnaîusipfo bonopfrnif.Quod quidéin fefimpliaccrbonûeft/inîtellectu uero effcntialc/uitale/intellectnale/mtelligibile bonum.

ÉrQug Peripatetici obidant^

^^^” ^^P^i^ fummatim enumerat quæ huic fglidtatis definifioni ■ ■fit Peripateticus aliquis obiecturus;Ec quæ ad felicitate neceffana nidea tunnumeraturus.lnter hçc notabis magica neneficia in corpus A: anima poHenô nihil:quod Ôd Porphyrius affenr;prallemm in aîas qnodâmô debiles.i. imaginatiôi addictasmec îtellectu uelüt PaUadis clypeo badaq? muniras.Scd de ucnefiais fafcinationibufqp fans î theologia £lt; côiiinio de amorc tracta mu s, d v

-ocr page 22-

-^/Finern ulrimum efTebonum unum.s.fummum inceUigibile ucl p!uf^ intelligibile* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap ♦ VI.

^JM^^Dbec in capitelibn fexro rcfpondcrfi febancem in rem bumanarum g I^W profpentare amp;: ccaquilhcarc quadam cmfmodi poncremus:fcqui qupa r i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cflefglicécuiaductfacócinganc.Cum uc ro beata uicanTin ipfa primi diinniqï boni poflefTione ponamus: nee rcliqua prag terca qucdicuntbona huiccefecannumcrädamcq; horu contraria fçlicitatcm pu tac nobis adimerc:mó inccrim ab ipfa diuinicarc minime difcedamus.Cui quidé qdiu coniticrus eft ams/æque beam dicit:amp; fi corpus irerea dolonbus torquean Id equidem Pion nu arbitror/nó tam (ioicoru uerbis q chnftianom marryrü fuo fæculo frequennûopa didiaffe. Turn uero negat Felicitate m accumulanóe qua dam maiorum minomq? bonorû clTc ponédam. Quæ quidé ipfc minora quæ di cunt bona ponus nccelTananoîac.Dciis^fecto naturæ auctor noftrum aial.i.cor pus uiués tanq impfernus aliquid fubelle aie uoluit.Dchinci anima ’f^^gmano nem fubdiditranonuRanonêméri: Mentem dcniq;fibi. Eadérónc bonü finéq; proprium aîalis/finibonoq?aiæfcruirccôftituit.Atqîin aïappnum imaginana nis finem fini propno rónis:Item familiare rónis finem/fmi mentis fcruire præce pifQuifancquéadraodüpropnuscfFintelligéneFinisdic amp;nbsp;finis fequécium eft cómunis finiumqi finis. Quaobrem rónalis aiæfinis non ex diuerfis bonis eópo nic;fed eftipfum ineelligenriæ bonü: ad quod uelut ad fine bona fcquentia refe runtur.Præfemm aim aîus runefolum beams exifhmetur/quâdo no ultcnus in pluradiftrahif.Seddcmiflis udcertcrcminis admodûOttens uiribus amp;nbsp;offiais t toms là eft traf latus i mcnté.Ideoqi rom animi bonû/eft unû ipfû inrclligéne bo num. Tunc amp;nbsp;rcliqua que bona dicunt fi cligic/nó pp ipfa/fed quafi quedam re media eligit/iicoia inde pro uiribus uitcncincömoda: que force animû ad îferio ta eu rad a diftracrum adduccreuideanc: ut intérim drea diuinû bonum rcmiftius opetur. Airpntcereaulrimû finémaximeqîohim experendû/oporrerenô fol um elle maximum in febonû:fcd aîo enâpræceteris intimû.Sic.n.bonû maxime pro deft/fi fûmope fit intnnfecum. Atq;ita maximiucft animo bonum. Arq? uiciftim quod maximû in fc bonum eft/fi mô id animus nofter augwref: fit præcæcens in timum:cum quiaamp;: ipfum cfficaaflimcrapic Ôf penecrac:mm quoniam aîus uebe mcnciflimeadidafficic.Talc uero éfolû intclligibile/ôf plufq intelligibile bonû Cetera.n*quædicuncbona/uelécextra aîal noftrû func/ccu diuitiat/honores/im pena: Vcl in aîali noftro/ficucfcnfuum uolupcaccs. Vcl amp;f fi funt in aîa/tamen ex terna profpiaunt/ut imaginationis oblcctaméra:fpefqî rónis occupate rebus agé nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j dis. Vcl fi non excerna refpiciunt:funcramê(ut ira loquar )imaginaria perpetuoep ucrfancin motu/ucrónis fpcculâns difcurfioncs atq;conceptus.Solû uero quod fuprônis moeûcxtacbonum/amp;: méci eftpenims incimû:amp;f(ucita loquac)folidû acftabilcdimulcp tom.Id ergo amp;f maximû in fc bonû eft. amp;nbsp;maximû aîo bqnû.,%

quot;quot;^^elix unicû bonû bonû uulr.Cxcera pp ipfum digit. Capjyn.amp; VIH.

SF N capite libri fepnmo confitec felicé digère comoda potins q oppofira.

jBL_ÎÈ^æ'’^odanonppipfa.'fcdutdcuiccncincômodÂ. Atucromcômoda

1

-ocr page 23-

ptocul abc (Tc maUc/non qma cum accidunt effe fgliccm emcdio collant: fed quia amp;nbsp;c(Tcponus aufcrannquanq hoc dein ceps nihilipcndic/îlt; contcmplarionis ftu dium interpellate contender. Cóeludit beatum diuinicacc plcnum/cacteta omnia nihilipcdcrc;idcoqï ex ipfis nullam in partem c fuo ftatu poiïc defl een.Idem in oaauo capiteperagit.

Eft i mente fapiena «erna:ad qui eu attïgit ratio aïus cft beams nbsp;nbsp;Cap.yiin._,

N^nono capite itemm dubitaftutin qui beams iam defmims ê/pfeuerer ■ bearii5:fiquo grauiffimo morbo auc malcficio phrenefim pauac.Refpó ____^^^der.;^pfeucrarcbcani: quafi dormiatqiudê amp;nbsp;fomnict imaginarione: Vi gilet tamé amp;nbsp;pfecte agat turn mcncc/ficuc Se de omni ara diccü eft:mm ui rónis fu piorc/quæamp;: cóccmplatiua ró didmr/óiquodamo inceUigénaqnædâ. Quçi bea to lam mente formata èiSi ut mens opamr.Idq? uidelicct fccundû uniucrfales m return fpés/tum rónis actus. Non.n.adeo pfecte formata é fecudum fingula:ma gis.n.a mente diftat. Qum amp;nbsp;reliqua rónis uirms/que i agendo magis pofita b amp;nbsp;fi in phrcncfi difcrahac auc uacct: tarnen paratinima é/pofephrenefis impctum adfupiorcm rónis uim mentépp reflects Poft hæccogniuonéæcemâ a tempora lidiftinguic: Quod nobis fic uidet aldus repctendi'i.Cum i prima efféria uiuere qdcficitrifccus agerc:ïcclligerc ucro agere in fe ipfam fuiq; notitia i fe reflect!/ q (anc actus nullo modo uergit ad corpus/mcrito coufep natura ïtellectualé extêdi putamus/quoufqï cognitio fut amp;; quædâ a materia fegrcgatio. In natura ergo ra tionali quis aliqdo imago quædâ métis folcat appellan:caméquodâmô natura îtellectualis apparcc.Rô.n.ôC feipfâaiaducm’côc fepe formas a códitióibus mate tiç fepat.Tres itaep îtellectualis naturæfûtgradus.Intellccrus.s.ipfecôis.Incelle ems aîçppnus:Acqîrô.Trcs quoq; fûtnaturç îtellectualis imagines.Prima féfus Secunda uis ucgctalis.Tcma forma corpons. Sed de imaginibus alibi. lam ue ro î intcUeem pnmo intcUigerecftipfum cfTc.In fedido inrelligere edquafi elfe/ amp;:(ucitaloquac)cxi(lerc.En-.n.agerc.Agercinqactu quodâ ellcntiali amp;nbsp;intimo atepppemo.Fermeficutîlucelucere fiuemicare. In tertiodeniqurelligercéargu mécaruidautem é mobilitct opan/Ferme ficuc i luminc rcfulgere.Meriro inter lu tclligerc/quod é effe fimplicitcr:nullacp participationc fed penims p enenciaiatcp intclligercquod é mobilitcr agcrc:medium éintelligerc:quod eft agere penitus îmmobiliter.Ec prima quidé intclligcntia é p eflcntiâ. Secunda p participacioncm quidé/fcd prorfus îmobilé. Tcrtiadcniq; participatione fit mobili/ ficuc amp;nbsp;fphe ta ignis cnctiacalcnfiiprcmus acr feruetindc partiapatiôeperpecua.Inferior aer caler partielpationc murabili. Ede iiero proprium in aîa intellectû ftabilicer ope tanté/non folum rario btec nobis oftédit/fed hincinfup confirmât: cprônalis na mraquafipotcntiaquædâéquodâmôpatiés/dummotuformaf:atcpex ociop dit in acturn.Que pleriq? intellectû padibilé uel formabilé nominabûr. Oportet ergo hune intellcctum uclut ex fe impfeemm ab alio quodam pfectiore/qui fep in actu fit/cx potétia in actum uiciditudme ppetiia duci, Neqi intellcctum cômii nem tantum oportet ficefle féper in actu:fcd intellcctum cnam aîç propnum.Ne namrætônali défit efficax inteUigenriæfueôe intimûfufhciéfqs principium:cum neep ucgetali naturç défit ucgctationis fuæ ratio femmalis. Quj quidé intimura

-ocr page 24-

eft 5iC efficax amp;i continuum gcnetadi pundpiumtSicucergo unfuetfali's natura.f. toca uniuerfi feminana ratio proeft parriculari naturç.i.fuæ cuiufqi uiucntis femi nariærôniihçcnero ppetuo præfidet mobiliq;generationis officio.Sic iteUectnS cómunis/06 agcns/intellectui proprio rurfus agamp;uHic afitroni quafi iam panen. ti.Vt inter agens cómuncpatienfqï|)prium:rice proprium ages medium fornac. Hincitacpfft/utaius adfumum quadoq? in fc reuocarus inueniatftatim nodum ihuenca.'amp;'fæpe uatiane£:-amp; opa omnibus miradapficianquippe cu fubit» i me rem ppriam rcucrrar:qu£cdiuinaquadam uirturepollet:cuiomnia parer.Sed de his in theologialatiffimedifputamus. Ad brineunqunreUccrtl ueiritad rertijT.s. intcllectualecælum fup eseluimaginaleatq;rônale Plotinus forfan diceret Paula afcendiffe:0c Moyfen in bûcmonccm.Ec eiufmói angeki prophetis plurimà nim tialTc.Neq;.n.deceread nos defcendcrenumina: neq,oportereaînm diuina uifu jrum/locamutare.Satis.n.efleadmenccm Ôd diuinacôuerci.Sed hæcilleuiderir. ■

* ^Confirmanrurfuperioraicpin omni mente fapienna fit çterna. Et quomodo ; rônalis natura ad banc afeendat.

*3K2TNunus fæpe uel intuendo ne! argument ado muica côfiderat/nô fold effe f^kcma:fcd ^ et róne fint fépire-rna:ipfiufq’(ut ica dicâ ) fépiremitans p yj__J^pnâcôcipir rôné.Miioris uero ad fépirerniraré mométi eft rô ipfa/ q mo ,dus.Cûigictâtafiruirrus m aio/ne tes fépirernafacfépirerniraté ipfâfépirernaco girct rône/mulro ma gis ea eftî animo uirtus/quæres fempitcrnas modo quodâ fempiterno.i.fépitcrne fcmpqiconfiderer.Sicigicflipimaginanonis acm qui eft roobilis circa mobilia/extac rônis acrus/quieftcirca immobilia mobilis.Suphûc acrus îtelligentijcirca îmobilia prorfus imobilis.Vt fientactus aîæin melins pb ac/ficpficiacin optimû.Dicage;unde nâracio noftra mm habeat: ut dû a fingu lis formis ad uniueifales feipfâ recipit/ipfas intérim formas ab hoc uel illo loeóz mocu/tépore fo!uat?nifi infica qnada Aprefidenrefibi uitturc:Cuius actus nó4 loco tanemfedamotu eriaarqueporefit folntns. Alioqn ipfa dnraxac ratio dû mobiliter öd remporalirer agit/ nunq formas poffer accu fuo a motu acrépore fol uere: Virrucê dixi infini.Na A fiquis rónem obiciac fub icelleccu cómuni hoe eflï cerc/cogecaccamé confiteri/certti quéda actti nó abfqi cerca qda uirtute poffe pr^ bcri/fiqdécalis accio caléfequitfaculracé.Accp ideo uim quanda ftabiliceropan tem abincellecru cómuni prrcfici rôni:pquâamp; fi mobiliceripfa tarnen ad imobi liafccóuercat.Ipfam nero mm (labile nos îtellcccû propnii nommamns. Cm ne ceffanû eftcómuniffima cerciffimacp faêriarû artiûcpineffe prîdpia/ôripfa qnoq5 exéplaria rerum;ucratio ibi pofficdifcurfiones argumétadi fundere:refcpamp;opi niones ueras bonasueaboppofitis rite difeernere.Ac puim inceUectiis lUms ora fempfubito conrucnté.'ipfa quoepnonunq aliquid fubico intuen. Cudicimus incelligibilia inefferntellcctui/fic accipe/ucitcllecrus ficipfum ïrelligibile. Sic.n; habet ordo.Senfus quidéneeeft/nechabet fenfibile/fed uereftfe foras ad lünd. Cogitacio uero amp;nbsp;fi nó eft cogitabile:habet ramen intrinfecus. Intellcctus dénicp tang róne præftâtior/nô habet cacti incclligibile.'fed exiftir. Vbi uero aie fapien nam folios aîæficam effei effennaquada/imo pocius 1 effencia:fignihcac acturn ipfum icelligendi cxiftcreipfum effe/cum in pprio inrellectu/qui efteflennaqu^ darattum i uircllcctu cómuni/qui eft ipfa effencia.Addidic aueporiustquoniam

-ocr page 25-

actus intcUectus ppniab actu com urn's fit atq? feruatur, Proinde fient inlumine idem eft ede lumen atq? lucete:quis non fit idem efte lumen amp;: rcfplédere atep ca lete.Sic in ala incellectuakidem eft incellectualé efte atqjintelligere: licet no idem fit eße amp;nbsp;catioanari atq; imaginari. Sed memento ex Plotint mente ponendam eflemtet inteUectum imaginationeqj gemma fpêm rónis: Altera quidé fpeculati uam/furgêtem ad itellectû: Altera uero actiuam ad imaginationê potius déclina tem. Alioquin cu non polTit p ipfum itellectum dûtaxat eße alter beatior alceroz omnibus p ipfum fimiliter femper agentibus/nó ent bic fçlicior illomifi quia in hoc fpeculatiua rö naturaliter intelleccui proxima/ï mentem penitus cft cóuerfa. Quod ramé deactiua fimiliter nó licet dicere:qa 0^ remorior cft a mête Ai labore pofita/amp;: quodamo feruit externis, Differre uero rónes eiufmodi fpé/ patet nó fo lum qafpeculatiua nacuræ opa ^pnç/aenua hominu opacogitac/fed eria qa ra ro admodü amp;: force nunq concurrit i eodé ingenio nacuralis umufqp dexteritas.

^( Neq ocs aiaducrtunc men ré fuam femp agere circa diuinaineq? beatus femp aïaduertit rónem fua fupioré agere circa mentem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

e l in beato ratio fpcculacnx fub forma iam actuq; mentis agit:non ta itafeagerefemp animaduertit/ficut neqialii menténoftraagcrecir :kuinam mencé femp agnofcût.Sicut.n.in aiali noftro fedidum uim uegetalem uiuere ferme idem cft atqi uegetare. i.nucrire/augcrc/generare/feruare: neq? tarnen agnofcimus hac uim bge agere/Sc quomó talia pagat;qma uidelicec nulla actionis bums imago ad imaginationê puenit ai al is auc noftram:ita amp;: m noftra mente idem uiuere eft atqj intelligeremecp tarnen accioné eius eterna aiad ucrnmus:nifi quado quædâ eius imago i noftra imaginationê concipic. Iam ue ro neq; beatus femp agnolcit fpeculatricé m fe rónem una cum intellectu fuo cir ca diuina mencé iam agere.Quoniâaccionis eiufmodi nófemp in imaginationê fua imago format:p quam admonen folet ams/quid poriffimü uis i eo uel mfe hor uel fupior agat. Hicnota prineread intellectunoftrum cognofcerefemper accu:Adrónem uero noftra quodamó recolerecognita:dü circa formas excogi tandas ex habicu trafic in actum arq? uiciflim:ad imaginationcm deniq; atemere/ quodamó difcere noua. Hæc.n.fi a róne diuertés ad aïal fe cóuemt:quid uideatz quid ue audiat aial/ftatim aiaduercit.Quiduero ratio interim uel icellectus agar/ non agnofcit. Atep uiciffim fi quado uacas ab aiali ad rónem coca cóuercit:tüc p bancipfam imaginationêaius rónem aliquid agereiam pfentic. Quod fi ró con uercacin menté/quodacdditi beato;runcfaneècrónemcircamentemnoftra.amp; noftra menté circa diuina uigilare aius ftarim aïaduertit. Quonia i noftra imagi nacione ab aiali uacare/nibilcpillinccorporeum machinante imagines quedäue luti fpeculo ab ipfo métis rónifqjactu prorfus appacét;pqua5 admonecaius in róne.s.uel fpeculatnce uel actiua/tum iteUectii/tti rónem fpeculatricéagere. Tu uero memétonn ipfo itelleccu ficut idem eft uiuere atq? cognofcere:fic idem eße cognofcere penicus amp;nbsp;agnofcere.i.quod ipfe cognofcat aiaducrrere.Sed in róne quonia non idem eft oio uiuere acq;cognofcere:fiquidéillud æcernii eft:boc ue ro perpetuo pmucabile:mento neep idem cft cognofcere/quod ue cognofcat uel agatagnofcerc/Exquo fcquif/uragnirio hiccognitionéfequaf canqpoftenus

-ocr page 26-

âliqufdzô^foirequada cofequens atq; comités:fadatepfæpe utdidracnonequa dâ ammi/pnoracno fitaliquanto remifTior.Nô igicab te Plotinus aicagnitioné aiaduetfionêq? ciufmodi p confequentépoftenoréqî facultaté formâq? pagi. Fa eultaté uero poftenus comiranté/imaginanonem ipfam effe nô dubitamus. Foc ma fimiliterquç prioeem comiccc forma imaginem appcllamus.Sinccrgo natura les formæî mente ucl rônciquis ibi qdem erernæ:hic uero ppetuç.Sinc igic adué ntiiri imaginatione formte formarû imagines naturaliûipquas uelucres nouas ams il dut admirabûdus artendat aîaduertarq? qd m rône agac amp;nbsp;mente. Profe ctoGcutoculus fade côtinecificrôméte. Atq? ficutoculus necuidetfaaem/ncqî motû cius aduertit:nifi quâdo i fpeculû certo modo nobis oppofitûzlineares fa dei radii dingunfiatqîindepfimiles angulos reflectunf ad ocu1li/amp;fpeculû ica oflenratimaginé/fiquâmô habet imaginé. Simili quodâ pacro rô uclucoculus: neq?uidctmentem:ncq? agereillaaiaduerritiquis fempagatinifi actus cius agac nünibilîimaginationcmaliûdediuerfâiillucuero conuerfam. Quo qdem accu ab imaginatione î ratio nein refui ter fupions actionis imago.Hicnocabis primo qdem ubi Plotinus aic/nos non effe uegetalis facultatis actü:fed ede ponns acid kelligentiæiidpotifïimûibearo efleuerû. Verûquoqui quolibet aîo.Quéinrelle ctui coniûcnoréqaîah Plotinus exifhmat.Dddeubi ait:actum itelligendi tunC en'eabfqîphâtafia/qiiado nulla ide i bac imago ficarqnefultat: nonîcelhgenriâ purâaphacafia:fed phâcafiâab kelligentiadependcreiquis tonalis intelligenna .hcogitado roep mobilis a phantafia fæpius exdrefipræferrim acriua rô.Quâ fo la phantafia fêp egere Aridoteles ait. Quoad mod ù amp;: Tbcmifrius atq’Siplicius pnidéccrîterpretant. DcniqîPlotinûfcitoannuere/dûquædâ Ariftorelis uerba recenfet:hâc illius de mente fuiflc fcntentia.Vbi î tertio de aîa fcnbitnntellccrû ïtelligere femp:amp;f irelligenriâ cius elle fubdâciâ. Verequrnorralêexiflete Nô.n. adeo ueraéin uiriunbus inferioribus îmortalitas.Nâ amp;f fiquæperperu^fMnr/ta men uerfanturî moru.Quod aûcreminifcinos.i.rónaléuim pofe obitûnegan Plotinus alibi diligenter examinabir.Demq? memento Aueroem amp;nbsp;fi nôidenu ramen fimilealiqd mduxilfc. Vbi aitîtellecrû noftrû îtelligentiâ duplicem î fc ha ira bereialterâæternamialrerâtemporalem.lllâ qdempfuû elle:bacuero pnodras imagines exercerc. Ac nos illâ nunq aiaduertete: qa nihil cum imaginatione no ftra cômunicct.Hâcaût agnofcere/quoniâillius foimæcû imaginatioms noftrre imaginibus cogruat: Cûqjintellectû ponaticadem fubdantia geminû.s.forma totem atqi fomiabilcm.'aitfoimabilem hûcintellectû/qdagatille formator/nô pniis per nos agnofcere;q ipfe per nos fit illo perfecte formatus.Tûc demû amp;nbsp;fi mul cum illo î nobis fore fçlicem. Sed mictamus Aucroem. Nâ amp;nbsp;Plotinû ipfum bac in parte Porphyrius amp;nbsp;Proculus obmifetûr.Non probâtes îtellectum airrno ftræ ita femper agerc ut Plotinus ait;amp; nos î fuperionbus nô tam approbates q î terpretâtes expofuimus.Satis uero dabilitatis amp;nbsp;excellent!^ ené m mente nodra putandum eft:fi edentiaamp; forma return infitæfciennarumq.principia maneant.

Hueufq?decern complenturlibri capita: Reliqua uero fex eiufdem capita dili genter cofiderann patebunc. In iis quædiones mouet amp;nbsp;foluit: Tacitis quoq? re fpondet obiectionibus:Et ubiquc beaeû cofirmat non aliunde q ex mente deoq?

-ocr page 27-

fJUBER QVARTVS DE BEATITVDINE

^p^faxixopiniones quid üc bene uiuerequibus uc cóueniac. Cap.Primum»

c VM Bene uiuere accp’felicé ene in codé cóftituamiis/nöquid boe

I excens quoqj aïannbus cócedcmus/Si.n.dac ipfis:qua róne nata M | funcfnieïpedimêco uicacdfigecez QLudpbibeciUaenâbene.i.fç

A bateruiuereÆc.n.fiue^sbeneuiuerepofueritîbenefehabédo: fnieï ope pp no perficiédo/ fecûdû âbo cæcens quoq; aîalibus co pccet.NI00bene fehaberepoffibile eric amp;:ipfu etia opus narurale pficere:Veluti mufica am mail a quordiq, fiC 1 cçcens bene fe h aber: Ec ficuc naturaliter apca funez canunedó hocpacco hen pofie ui denn cm cam opcabilé confequanc. Quineham fi finêquêdam felicitacé effeponamus:quod quidem excremn edin appeticu na tucee;hoe quoq pacco dia fore f^licia cóficebimur/nidelicecqiiando ad excremn puenenne.Quo cum procenennc/fifticï ipfis nacura mocum: Qnxeoeam uiram ipfis lam pegte:^ a pncipio ad finem ufep proefus ïpleuic* Acfiqms molede fe rac in bedias eraf fern f^licicacem/foreaderens/uc ica uel abieccdfimis coueniatz Si plancis infup/ipfis quoqsuiuecibus/utcamcp ad fine proprium perducecibus: ah furdus die quide uiden poceric:dicens non pode cæcera alalia bene uiuere: Quo mam ipfi no mulci preen uideanc effe ce nfen da. Plans auce cocedere non cogetut quod cucns dacaialibuszppea cpfenfu careac, Neq force deericqui placis quocp tradac fçliacacem;(iquidé amp;; uiueredlis aded. Viueceanc parcim quidem bene co tingic:paccim ueco concra:ficuc Sc plancis darum ed/ur bene fe habeanc:feranrq fruccum/acqj nó ferae. Proide fi uolupcas ed finis:amp;; i bac uiuere bene cófidic: abfuedus ericqui beneuiuerebrucis abdulenr.Quod fi cranqudlicas ene finis:fi mdicer acadec. leem fi fecundum nacura uiuere/effe dicacipfum bene uiuere/idé fequi uidebicur.

^[Falfas opiniones agicanarep ex eis ueri aliquid excucic/inquirendo uemm be ne uiuerecóueniatrónali rancumfan ctiabruco/an ena plancis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Capdl.

I q^k Vicunquero plancisadeffenegancfclicicacem:quianófcnciacuidep^

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ecia neep cunccis ca aïannbus cradiruri. Si uciq; fencire hoc effe dicunc

^^2^gt;^^.affeccionem non lacerezoporcec ipfum bonum affeccionê ipfam ede/ ance id ipfum quod dicic non lacere/ueluci fecundum nacura fe hab ere/enam fi la tucncióó propnum effezeciam fi nódum proprium effecognofcas. Quineria eiTe dulce.Oporcec.n.dulce effe/anceq dulce id effe percipias. Qua pp cum idficbo numzacqjadfic quod ipfum haben tam bene fehabec. Iraq? quid na fenfum opor tcc adiungere/nifi force nó i prefence quadam affecrione uel códirucione bonum collocenczfed cognicione pocius accp fenfu. Ac uero fic fenfum ipfum fenfualifcp uicxaccionem dicenc effe bonum: ideoqjquodlibecpcipientibuszbonum adeffe cóficebunc. Sm ar ex ambobus bonum códicui dicanr/ueluccercæcuiufdam rei affeccionis ue pcepnone;Quona pacco cum ucrunepfie idiffercs/quod ex ambo bus códacibonum afferunc? Ac fi bonum quidêaffeccionem calêcp datum effe bene uiueredicant/quando quis bonum prefens fibicognofcic.'incerrpgare cos

-ocr page 28-

expedir. Vtrum cognofcens prüfens hoc elTe prüfens/bene uiuai^An nofTe opot reacnó folum cflc dulce:fcd hocipfum ede bon urn, Verurn fi node oportet efle bonum/nófénfiis ipfiüs lam id opus cnt/fcd uirtutis cuiufdam fenfu pradäno ris. Nó ergo uoluptarcpfiifis bencuiuerccópctet:fcdeiqcognofcereualeatuo lupcaté elle bond. Arep ira bene uiuédi caufa nó uoluptas erit: ïmo quodiudica requear uolupratéede bonum. End quidcquodiudicat/eftaffecnone amp;pafTio ne pra-’flânus. Eli. n. ratio ucl intellectus: Voluptas uero paflïo.Nullo aut modo qiiod irrónale efl/ rónceft cxcellétius. Quomóigit ró fe ipfödimittés aliud po net i oppofito quoda generc cóflitutü feipfa preflatius cfle?Scd uidencquialq? plantis artribuüt:amp; quicLinqïfcnfuiztali/benefcbabere/latcrefeipfos/dumbene uiuereranqmaius aliquid quçrntnpfûqjquodmelius diaciuitaitegnorequo damócollocat.Rurfus quotcüqïï uirarónak enedidïnnóautem m uirafimpkd ter/neq; criâfi fuerir fenfiialis:recte forfan diccrcpollcnr. Qua uero ob caufam fic amp;; circa rónak aial folum feliataté ponur/incerrogare cos oportet/nuquid ró naleadtügiris:quoniam rófolcrtiorfagaciorq?fit:atcp faalius pnmafecundum naturam ïuefligarecompararecp polhr.Nüquid enam fi neep fagaciter iuedigare necpadequi ualcretr'Atuero fi pp ipfam dütaxatlueniédi poténam magis iddi caf/adent foliotas enam róne carênbus-.fi móabfep róne prima fecundum natu ram nacurakter alTequanr. Itacp mmiftra ent ró/nec ullo modo pp fe eligéda:nccp rurfum pfectio eius/quam dicimus elTeuirturé.Sm aut dicatis nó habere dignita tem propter prima naruræifcd propter feipfam eH'ecolédam.’dicédum fupeft- uo bis/quidnâfitakud eius opus:amp; quæ natura: quid ueipfam perfectam efficiat. Perfecram faneeuadere earn oportet non ob ipfam circa bæcinfpectioné:fed m alioquodam perfectïonéeius cöfiflere:akäq?ipfi ineflenaruram.-nccpï numero edehorum fecudum naturam primoru: neep ex quibus prima huiufmodi eópo nütur:necp oio huius generis ede/fed horu oium pc^ftandima: Alioqn quomó fit uenerâda/illos adlgnarepodenóarbirror. Atuero hi quidêquoufcpnatura his luemanr mekoréz circa quæ nûcîmorâtur: permïttédi funt ibi trahere moras ubicficplibuerit/ambigenres quidna fit bene uiuere/quibus mede potcHiamp;lqul^ .pacco/amp;: m quibus borum ualeat repenn.

^j^Si eadem ranonegradufcpperfectione uiuerétomm'a/fimikterpod’enr omnia - bene uiuere.Sed uita ipfa eft ipfe intellectus. In aliis aut uiuere diflltab in tel 1 lecru.i. ab ipfauira plufq genere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ap,III.

n\ Os uero ab imno refumamus quid nam fçlidcatêexiïlimcmus. Profe ’ A A cto cum fgkdratéin uitacóftiruamus/fi uiucrcuniuocum putaremus/ —omnibus aiakbus f^kdratis facultatcm tribucremus.Bene auréuiucre actu illaopinaremur:quibus und idêcp adedcr/Cuius aiaka omnia naturakrer ca pacia ede ualeant. Neep fic ré huiufmodi partiremur/ut rónak quidé fa culraté hu lus cócedcremusnriónak uero nequag. Vita.n.edetipfum cóe: quod quidéeiuf décapax ad beatieudinéconfequédam ede deberedSiquidem 1 uita quada bea titudo confifterer.Quapp amp;qui 1 uita rónali beatitudinem fieri dicunt/nó in có mum uita ponentes/non fatis utarbitroraduertuntfefelicitatcm ponere nó ede uitam.Quakcarem uero rónalem potentiam/circa quam félicitas confiflic/dicerc

-ocr page 29-

compéllcntur. At fubicctum apud cos uita rónalis exiftit. Ni drea totum hoe fg hatas ipfa uerfac.Quaobrem drea alia uita fpem ponenda uidec.Dico auenon tan^alia: fpeaes aduerfus tönern difliguant ex xquo/fed quemadmodu dicerc cófueuimus:bocqdem priusnUud ucro poftenus dTc. Cumigif multi fana uica dicac/diffcrennafqi habcat fecudum prima atep fccunda/amp;: deïeeps/ amp;nbsp;niuere cq uoca róne dicac/aliter quidem de planta aliter ucro de bruto:amp; plenitudine atqj exiguitate differentia habeant/certe ppornonequada analogical tam bene uiuc re q uiucrc de bis omnibus dicic.Atqj fi altem uiucns uiuêns altenus fimulachrü efl:fimiliteramp;: aleer bene uiuendibabitus/altcrius beneuiucndi fimulachru iudi cari debet.Sm aiit cuicüqsfans adeft uiucre: hoe auc eft quod nulla ex parte a ui ta defiat/foclicitas cópctit/ccrtefoli fuffiacncer iiiuenri foelicitas adenc. Huic.n. adeft Ó^optimii: Siqdêiipfo ennü ordmeopcimué quod ucre eft i uitaiipfaqê uira pfecra.Sic.n.neq aduétirium crit ipfum bonûmeqj aliud qiiicq aliöde adue mens effiact utfubicctü collocet in bono.Quid.n.pfectç uireadhoe ut optima fit eft addendum? Siquis uero ipfam bom natura dicataddend5:pprius quidé fermo nobis ent: neq? tarnen caufam/fed quodineft nobis inquinmus.Sœpequi dem dictum eft pfeetä ueraq? uitam in lUa itelleccuali natura uigcre:alias uero im pfectas cffeiuitacq, imagines neq? perfecte uiucre neq pute.Rurfus neq uitas ma gis effeq non uitas.Ec nunc fümarim dicm fuerit/quatenus oia uiuentiaex uno pncipio uiuunt:neq alia æque uiuunt/ncccffario fequi/ipfum uiuendi pnncipm primam uitam pfectionemq effe.

—-^T^omo poteft uitam beatam affequi/qua tenus cófequit intelleccum.s.q, actii torus aius fiat intcUectus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jCap.IHI.

1 igitur homo poteft uitam pfcceamhabcrc:ccrtc homo bic habens/eft beatus:alioqn diis tantum fçliatatcm annbuemus/ fi folis ciufmói ad L J eft uica.Quoniam uero fatemur homimbus quoq poffe ineffe félicita / tetfif^onapacro id fit nobis eftcogitandum.Dico auc ira.Quod homo pfecra uitam babeatmon qdem fi habeatfenfualéfolam'fcd rónem quoqiteUcccumqi uerum/ex aliis poteft effe pfpicuum.Sed nunqd ipfc canq alius exiftens/id canq aliud habet?Auccerceoïo noncfthomo/mfi hocuelpocétia habcat. Vel accu.' Qualcm dicimus effefoclicem.Scdnunqdcanq cius pattéid in ipfo ponemus? diccmufq pfeeti uittc fpem effe? Auc cerce aliii quidem hominê ucluc parcem id dicemus habecc/potentia quadam habenrem.lUum uero fçlicem/qui iam id accu exiftit:ad idq puenic:ut una cum hoc fic idem * Cireuftate uero ipfum iam cete ra:quïc quidé aliquis nó canq partes ipfius afTeuerabit/eo nolcncc uideliccc areü ftantia.Ipflus uero iam effent/fi uellet effe eónexa. Huiccrgo quidna eft bond? Forte ipfc fibimet p id quod poffidet.Quod aut fupius excac/caufa cius é/quod uigecï ipfo.Acqillud quidé aliter ï fe bonum ê:altcri uero aliter adefc.Teftimo mum ucro hinc haben poceft/qjqui ficéaffectus/mbil ultra defidcrat. Quid.n. quæcat?Dereriorum qdem nibibÖptimo auc efcconiunctus. Quiigit ita uiuit: uiti habet fufficicntem. Ac fi uirciicc ficpræditus/fufficiês ad felicicatem amp;: ad boni poffeffionem crit.Nullum eft.n.bonum quod nó habcac.Quod au té qua: ne canq neceffanum quænr/non quidé fibi/fed fuorum alicui.Corpon quidem

-ocr page 30-

annexa queiït.Et fi corpon niucnn/certe quç ad ipfum pcinent/non qu« inteno ns funt hominis ppria.Profecto hacc planecognofeinaeq; ica clac quæ cribuit/uc nüllo modo a uita fua dcfafcac.Quâobrcm î fortums aducrfis nihilorainus bea eus enr.Permanct.n.quéadmodû eiufmôi uica. Præccrca idomefncorum amico rumqî obitu quid fit mors nô ignorât. Ipfi quoep qui talia patinne fi probi fine: idem plane nouerunt. Familiäres aût arcpoecefîarii id patientes fiquâ molefliam afferanc/nô ipfi inferunufedei potius quod î ipfo edmétecaptû:cuius quidetn moleftias pprias fplix animus nonaccipicc

41 Enumerac quæ penpatenei buic definitioni fglicitaQi obidif. nbsp;nbsp;nbsp;ƒ Cap. V^

‘'y Olores aût corporis amp;: morbi:amp;:qu^ 010 action es impediûr; quidnam ___■potcrût/Quinetiâ fi p bæcfibi minimecüftcr:quid diccndum/ld.n.ex ucnefidis amp;nbsp;morbis qinbufdâ ben poteft. Quonâ pacto î his oîbus be ne uiuere foelixep effe potent. Inopê qdem 3d abieccâ Fortunamiffam î præféna faciamus. Quâuis amp;nbsp;ad hpcafpicims aliqsmobis forfitan aduerfabit:pnamiqj calamitarcs côtra adducetî medium.H^c.n.Sd fi feranac facile feratmô tamépro noco eius cueniûr.Oporcccaût uitam Fglicem ad uotûen'eiQuâdoqdem pbum hominé non elle folû aîam ralem dicenrfed hominis ipfius fubflanciç/corpons natura annumerari. Facile ucro hocdiceretaliquis accipe/ quoufq;corpons paf fiones ad ipfum aîum ttâfFcranciRurfufq; corpons gratia hominem fingula uel pfequi ucl declinate. Proidc cum uitefçlici uoluptas ncceiTanafinquonapacro anguRiis Ôd dolonbus circûucntus felix crit/ctiâ fi bonus fit is/quem ad nerf iras eiufmôi preflent? Atqui dus quidé pfectus ipfe métis folius habitus foelix atep fufFiaens:Hominibus autêquorû aïs detenus aliud efladiuncrum circa torii co pofitum eftquæréda fpliarasmó aût area altéra dûtaxat partem guis prædâtio rem:quæquonés altéra male fc babct:necc(Tano officia fua exequi pbibef. Alio quin corpus uel corpons fenfum oportetabiicerciatqi itaad foeliatatem nobis fufficienciam querere.

4|Refpondetobiecti‘onibus/ qjfinis'ultimus fit bonum fimplcx.s.îrelligibile. Ceteraucro non finis.ffed ad finem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap. VI.

ÂiJ^ Tquot; f* foeliatatem înon dolédo'amp;f nôægrorâdofîd nôpiclirâdo/necp î bFquot;« magnas aduerfitatesicidendo ratio coUocafrermemo foelix aStranis 37—.^priinentibus effepoffet. Sin aûcî ipfa ueri boni poflcflione id pofitum - ed.Quid nam oportet hoc prætereuntes/ôd quod prêter ca acceditpfpiaetes/iu dicate feliccm/alia îfupquærere/quæin felicitate minime numerantut/Si.n.fçlia tas effet bonorû fimul ac neceffarioniaccumulatio/ fiuebonom maioiû atq; mi notum/quæ non mô neceffaria/fed etiâ bona dicanc/hæcîfup oporteret adefi e. Atfi finem effeunûaliqd/non aûtmultaoportet:aÙoquin non finem'fed fines homo quærcr/illud confcqui oportet folû:quod ulrimû eff atqi prenânffimum: quod ue intimû fibi fieri aia quænt.Inquifino ucro hæc atq; uolûtas non co ten dit/ut î hoc minime fit. Incômodorum.n.dcclinationcm haud præapuo naturæ uoro digit'fed præfentia folum fugit rationis difcurfio atq? propellitiauteriam

-ocr page 31-

córnoda qüærit adiungere.lpfa nero appenno pddpalis ad id quod optima cflr dingit: Quo præfente iplcc Si cóquiefcic. Acq; hæc uita é qua: uolütatc præcipua cxoptatut.NecclTatiocum ueto aliquidadcflc/non uoluntas crit/fi ppneaepræci pue/neep abufum nommes uolûtatem: quâdoquidé amp;: hæc adefïe exiftimamus opotterc:Quoniâ uidelicec a mails pto umbus dedinamusmeq? tarnen hocipfû dcclinattonis officium êprîcipaliccrexoptandû. Optabilius.n.édcclinatiôe hac jiequaq idiguiffe. Teftanc aût hoc eadem ipfa cû adfunc/ueluc fanitas amp;: idolen na.Quid.n.horûmirificeaîum ad fe adducit? Præfês nâcpfanitas Ôd idolétia n« gligi côfnsüyc. Quæ ucto præfentia nequaq habet blanda ad fc animi couertédî uircutemmecp ad fçliataténobis quicq addût. Abfcntia uero pp côcranorûoffé dentium præfentiâ requirunc/rôni côfentaneû cd/neceffana pocius qbonacenfa te.Necpigic finiuidenf annumerâda/fedamp;abfentibus ipfisz eotumqîconcram^ îmincntibus/finis itegeteftfetuandus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

—Y/f®^^'^ bonum inteUigibilc folum uult.Ab aliis uclbonis ucl mails

1 nondependet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. Vît

^fq^^Vam igicur obeaufam fglix appétit hçcadcffe/8i contraria refpuit? For

Ke dicemus nô quia ad beacum effe/fed ad ipfum elle ponus aliquid con ^lt;L^feranc. Concrana uero horû uel ad nô eße deducacmel quoniâ uirum fi nepotitum occurrénaicerpcllentmon auferenua finem.Sed quoniâ quiopumo fruitut/ipfum folû optât habcteraliud uero qcq una cû ipfo nequaq, Quinecia fi occurrencaliud/nô aufertquidem fine/ qui uel hoc préféré nô abeit. Omnino aût nô fiquid accidar felici quod nolu/ ppea ulla ex parte a beatitudme deadit: alioqn quondic pmutabit/a felicitatecpexcider:ueluii fi filiûamircac:ueliaccurâ quandâfupelleccilium patiac.Ptofecto inumcrabilia fimu q«æ prêter fcncétiam accidêcia nibil finis præfenciçdetrahâr. Ardidic magnas aduerheates nô quafli beemutare foekatatem.Sedqdnâenthumanorû adeo magmi/qn ab co defpid queat:qui ad al ci o ra his omnibus fefe cóculinneqj ab ifenoribus ullis ultra depé dec.Cü.n.{)fpetitates quidéqualefcûqiadfincnô magnas exiftimenficucrégna fid auitatum genciüqïipena/cóffitutioncfcp urbiü/uelfiabipfo fiât:cut nä dornt nacionis uel pacnæ lactura graue malûexifhmabit^Sm aût malum îgens/aucoio malumeiufmôiquicqeffecenfeac/ridiculus erichabédus: Neq^amplius euepro bus:lignaamp;.' lapides amp;nbsp;p louem mortes mortalium magnûquiddâ dicês: quem cenfemus debere morté prorfus exidimare elfe una corporea melioré. Ipfe auré fi îmolec/num purabicmalûfibi mortem/ppeaepiuxraaras fit iugulandus. Quod mfi condaC(oio tam fup q fub terram corpus dißoluec, Nunqd enâ mulufaciet eprenui fûpni ignobilncrqîfepeliatur/altiori monuméco dignus minime ludica tus.Omnino uero pufillanimis eft/taliamultifaccre. Prætereaficaptiuus duca tuc/adericfoluêdi facultas/fihô detur ibï eße fçlicem. Sin aût domedîci eius cap tiui ducantur/ficuttracræ nepees amp;nbsp;filiæinum minus foelix ent?Quid ergo dice mus/fi decedat c uica nibtl calium îtuitus:nunqd e uita rali quadâ opimone mt grabn pide ac G bec accidere nequeât?Sed ita putans foret abfurdus. An nô igic opinabic fieri poffe/utfui fortunis talibus opprimâturyNunquidergoob banc ipfam opmionêquafi fit eucntuiû/fglix minime fit futurus.Immo eciâ opinacus

-ocr page 32-

ira. Fçlix eße po rent. Quapp enam fi accideric ï pnefenna. Cofiderabic.n.ci effe unmctfi natura ut talia ferat: Arq; fequi oporterc.Multi quinetiam in capnuitaté ducti/mclius agent. Prærcreai eorum arbitrio cHq uincn funtfefolucrc. Quod fi permaneant/ucl quada róne manebunc. Atq? ita nihil admodum graue fuerit: uel ab fep róne. Turn uero non decet ut ipfi fibimetpturbationis caufa fint.Sanc uir probus neq? unq pp fuorum infdtiam malo premer: ncqi i aliorum fortunas fiue aduerfas fiue piperas traducetur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Beatus bonum ïtelligibile feruat itcgrum i quolibet ictu fortune. tlQp. VIU.

Vando uero dolores eius uebementes funt/quatenus po terit ferrez ferct.

1 nbsp;nbsp;nbsp;1 Sin auté ucbementerexcenerint; efferent. Neep miferabilis ent pofitus in

ç^J^dolonbus.Sed ipfum fuurn lumen i fuis penctralibuszuelut facula qua dam m pharo fulgebicaflidue/etiam dû excrifecus uenti pflant/turbincpccllifq} frementes.Atfi minus fibimeripfccóffer: uel fi forteptendaf doloradeo uehe mens:urfermeiam enccet/quiddicemus/Profecto fiptendat/quid oporreatfa cereconfultabie. Non.n.ïhis liberum aufcrfarbitnum.Node uero oporrer/non quaka cæcens fingula/talia tuns uirtureprçftantibus apparere.Neq? rurfus fingu la iifq;ad hominis intimapuenire. Neqïaliaquidé:neq,cruciatus: neq? dolores. Neep rurfus quado aliiangudiis qppnmunf.Alioqn foret bœcquada ai^noffrp débilitas. Quod quidé pfpicue tune apparerzquado opæ pretium ut hæc nos la teant fore cenfemus.Similiter quoq? fi quado p rdf a re putemusziminenrem mot tem nos latere.Preterea cum aliéna icommoda latere nos cupimusznóillis la.'fed nobis ipfi pfpicimus: ne molediis ullis affiaamur. ld uero cotum noffræibccilli tatis eff uicium:quam ppulfare peul oportet.Neq? imbecillitaa cedétes formida rcnequid moleftiæacadat. Siquis auc obiiccerit/nosita natura inftitutoszut do mefticorum cafibus doleamusus itelligatprimum qdem non omnes ficaffcctos effeiDeïde uirturis officium eflezcómuné naturp códitionem ad id quod melius efcpducerciatcpad bonefcius aliqdprateruulgi fentétiamihoneffius auceff ne quaqhis cócedere;quacómun! nature grauia elfeuident. Non.n.quafi rudern ctfedecet:fedtanqftrenuum certacorem fortune ictus uirilirerppulfanté.Quip pe cum cognofcat cómuniquidénatura: talia difplicere/fuo aüt igenio pferéda non tang reuera grauia.'fed uelutpueris terribilia. Hacigit num uoluiffet? For te quidem nolebatiquado tamé acciduntzuirtutem his opponit: p quam animus Baud faule pmutetur atq? patiatur.

^Beatus rarionis fuafupioréoculum çtempiam affixitïtelligétia::undebcatus cfl'etia fi inferior rónis oculus pfpiciac alia. ~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Cap. VIJiI._

lt;^—fU Ed quado fibiminimeeóffat uel morbis uel magorum artibus obrutus/ •lOBiquidnam dicemus^Atfi cócefferintipfum eo in ffatu uirturé propna red lt;__dn ere ac ueluri dormientézquid phibec effe fo clicem/Quonia neep i fom nis illi foeliatatcm adimunc;neq?mometi ullius tempus id æffimânquo minus pomnéuitâ foelicem effecófiteanf.Sin aûcpbum effenegenrzbaud amplius de probato uiro uerbafaaunr.Nos autéconcedentes effe proburazuerum fempfit

-ocr page 33-

foclix quatenus probus cflquîcrimus.’Acfituirrutcpræditiis aiuncz neq; ramen idfenuens neq5fccundumnircucem agens. Quomodoergo foclix cnt/Verum amp;fi non fentiacfeeflefanûnihilominus (anus erir.Rurfus li non aduerrarfeeffe pulchrum/non minus encpulcher. Si aucemfapientem feelfe non fenciat/minus ne cric (apicsrSed forte qs dixerit (apienrie’qdé oporcere fui ipfius fenfû aiaduer fîonemqîinefle.Sapiennenâq?inactu fuo poficæadenefoeliataté.Cçcerum fi fa pienna eiufq, acno aduennna foret/ eiufmodi fermo nô nibil forte conuincerer. Sin aât fubftancia fapientie in effenna quadam/îmo porius î effentia fita eft: neq; périt hæcipfa eßenna î dormiente:uelin eo qui fibimet condare uel ednfeiû effe/ negac: Atqj cd ipfe elfen tipactus in ipfo:Talifq? accus ppceuo uigiUs/nimirûtûc eciarri ipfe probus/qua pbus/uel fi dormiés infirmufq; fic/aget. Latebic âc actus eiufmôi nô ipfü toeû.'fed parte potius aliquâ;Quéadmodû âf uegetali actu mge te/nôtiâfmigratin reliquû hominem calls acdonis aiaduerfio^ct ipfam fentiédi nacUram.Quod fi idem penitus acq? uegetalis nodra uircus edemus/^culdubio agence lUa/nos ageremus.Atuero id minimefumusZScd ipfeincéHigcncis ipfiusf* accuS’. Quappagéee lUo/nos agiinus. t a^' ^^•Jp''^*^ p^vM-O.dnp/'’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

: ' Ul.hljQ .i-I - ■ *' • *J lOUJjf * nbsp;nbsp;nbsp;■«

^t Quare lateat boinnié incelligêcîæ fuæ actus œtecnusiâr quomodo polfit ^irnaduerti.. Z-djuAiBnor- r- -of^.n . ■ mri-p ii!■/ Cap-X. Accc uero forfitan ppea cp nô puenit ad uim aliquâ pfencienté. Nam p fen fum quendam quali circa hæc media ageve quoep ad bæc oportet: Ipfe ne o îtelleccus curnô agar? Rurfulq;circa ipfum anima fenfum ammaduct fionéq? præcedens. Oporcet.n.aenonem aliquam anceammaduerfioncm eOe. Si qiiidem idem eft îccUigereacq; elle. Videtur aûc animaduerfio elTe/fienq?/ qua^ do intelligentie accus rcflecciiur:Ec quando quod agiefecundû anime una quali icerû cepercuciamp;ueluc alsquid in fpetulo circa lene nindûcp quiefcens. Vt.n.i eiuf modirebus quando adcdfpcculû/fie fimulàchrü. Quado uero non adeft/uelnô rice fe haber/actus quidem cuius erat fimu’achrû/adcft:fimulachrû uero abeft.Sic amp;nbsp;circa animam quando quictem aginquodraleeftinnobis: utî eo imagmano nes fiue notp qu^dâ cogicanonis iteliecrufq? refulgeâc:tûc mtrofpinunt imagina tioncs eiufmoKÄ: mô quafi fenfibili lam agnofcif/ una cum cognicionc pnori/in ccllectum cogitacionemq? agere.Cum uero id confundic/ppea cp prurbaca fit cor poris harm onia: lûcabfqi fl mulachro cogi ratio inteUectufq; itelligic: acfinephâ cafia tûc agit incellecuo.Quapp eiufmocü quodam pacto côfiderari poteft/cum phantafiaincelligentiam fieri:Cumtarnen incelligenna phâtafiaminimefit. Mul tas uaq? rcpietqs etiâ uigilantiû fpeculaciones acnoefep honeftas:î qbus côd^ii ti fpeculari nos amp;i. agere nô aduertimus.Nô.n.nccefte eft legécé quod légatagno fcerc:prçfcmm quâdo atténone maxima legic:neq? q forticeragic neceflario co gnofcit fe forticer agere:aliacp pmulra fimilic adeo ut aîaduerfiôes uideanf accy) nes qs comitâc/debiliorcs reddere. Ipfç uero cû foie fût/tûc purç fût/plufe acc(p ms amp;nbsp;uitæ hére uidéfdà uero cû pbi uiri î eo ftatu uiuût/cos magis uiucrcfôdar. Quippe cû ulta co î tépore nô î fêfû diffufa fit.'fed in feipfa eodé renore collecta.

^Beatusmaxime oium muitequoniâ mra eius étora fimul i eo quod optimum

cfTunnaijiecpexcerna^fp^cit ucoprackuel metuéda ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ nbsp;^Rj^U

-ocr page 34-

BTTig obtecerint uim huiufmoi ne utuere ^dé/^fecto nos ipfû uniete affir mabuTiua.Latere at illos huiufmôi Fçlidcacamp;ficut amp;: uîtam. Ac nifi credide quu céfebimus/ut coccdétcs eû uiucrepbûq? efle/hocpacto utrûbeatus fit pquirâc;ne forte denabétes ei uita/utnibcneuiuaciqrit.Neqjrurfus boiem tollé tes de medio/ia de hors fçlicirate delibcrét.Demû neq? cû pbû coceffenne ad inti ma effe cóuerfum.Mox eûi actionibus quaerâcexterms. Votûqj eius î extrinfeds eße po fini arbitrée: Aliogn neq? fubdana ulla fçlidtatis erit/fi uotû cius ad ex ter na pofucrisipbûcp ta h a quædâ dixens affecrarc. Optât pfecto oés holes bene ui uere:nulliflt;p malis quenq affici. Verûtamen fi hçc ad uotû nô fuccedât/nihilomi nus beatus ent.Siqs ât eû deceptû in:amp;-aróneaberraturûdicat/ fi mô ralia uclitz qdoqdéîpoflibilc fit nô efle mala/ispfecto côcedet nobis uolûtatéeius adîtima coucrtentibus.

—^Beatus nôegetuoluptatealiq extra meté.Sûmus.n.aetus îtelligétiçéfûma 'uoluptasv 1 ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,1 • îtêpanhiT nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XII. '^amp;lCrîiuoIuptaté ihocnirore^rât/certcnôiréparitneq?010corporis uolup rates exqrét.Fieri.n.nô pot ut hçcadfint:qn fçliatatécôtaminét.Neqîrur affluêtiorlæntiæmoins. Quâ.n.ob eâm eiufmôi quædâexpofect^fed cas dûtaxatuoluptatesiquæipfius boni præfétiâ neceffano comitanf:Neqî 1 mo tu funtpofirç:neqi nupaducniûc.Iâ.n.adfunt bona:Adeft amp;ipfefibu pmanctqj uoluptas ferenitafq;fua.Serenus aefep epbusiflarufq? eius qcrus affcctioq? fufïï ctésiqua nullû 010 eorû quæ mala dtcunt/fi mô pbus ille fit/pturbat. Siqs ât aliâ uoluptatis fpém i ipfa probi utra reqntirtôaCproba amplius exigic uitara.

gt;rn5no 1

—^/Actus uel æternus méos/uel ppetuus füm«r0nis drea mentéin beatonôfpedi * turexterms. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIIL

ni Eqî nero acnoes eius ob forrunâprorfus Fpcdiérfed aliçpotins 1 fortums I n alus ernr.Oés âchoneûæfimilidatqnûcforfan illæhoneftiores:qua:arcû ftantiaritecôponût.Actiôes nero icórcplanöe pofitæ/ fiquæarcafmgula netfant/ forfan tales crût qles cû ille lâ quæfiuenc amp;nbsp;côfiderauent/pfercr.Scd ma xima doctrina cxpedira fép épenes illû:idq3 magis/éc fi î Phalans tauro fit collo cams.Quod qdéftulce ioeûdû dicit/bis ter uepnûriaablbi.n.quod ttapnûnan hocipfûéquodi cruciaru cftpofitû.Hicaût qnodqdêdolcr/aliud:bocuero eft aliud quod fecû habitâs/qtenus ita fecû neceflario habitat/ nunq ab ipfa tonus boni côtéplationc defidec.

'YT^omo cftfolus rônalis aîus.hô beatus éaîus/qtâ intellecms euaferit. Ideo quæ ad fenfû ptinent/beatus nihilipcdir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Cap.XIIIL

^—« hL Ommern nero præfertim probum noncÛe quiddâ ex anima corporeep

1 Bcompofitum teftatur enam ipfa a corpore fepatio:contcmprufqt eoruin —^— Ç^uæ bona corporis apellantur.Ridiculum aucem foret fiquis dixeritfoe lidtaté ad id quoq; quod î nobis cfhanimal ptinere.Quippe cû foelicicas uita fit bona:Quçqdéin aîaipfacôfiûir/Cû bæc.f.uita bona actus fit:necptamê rotins aîæ.Nô.n.uegecalis.'adeo ut amp;nbsp;corp us attîgat.Nô.n. félicitas in magnitudine bo no^corpons babitu collocat.Ncqjrurfus ipfpicadafenfus. Quâdoqdénimia

-ocr page 35-

corporis fenfuumq? jjfperftas graUas aîumboïcm ad fedctorqiiet.Decer.aure ui aflimcópéfatióeóódiuetfionecjda adopnmfi ponus coferece quodamo corpus atcenuare.'ucapparcathoiem ipfuab exterms ellediuerfu.Homo taméillcexco rd qicer nos für numero/eflo Ôd formofus amp;: magnus fie diues:hominum quoqj oiuindominus:utpoceqregionis hums auis habet:Neep illi ab bis dccepto éin uidendü. Circa uero fapiétéipfumcalia quædâ forte neep ab inino func: ac fi ad finc/cóminuet ipfe/fi mó feipfü coldcduxüqi amp;nbsp;dotes corporis p negligentia atee rec:Deponetfiepdeipatus. Præcereafanitatem corporis itacurabit/ucmorborum hand oio impitus eÖe defiderenfimiliter quocp dolorü. Immo fie nifi accident m luuétute uolet difcere:In fenio uero neep his neep ét uoluptatibus pcurbari uolet: neepa re ulla corporea fiue locunda fiue moleftaine uidelicet ad corpus decimate cogac. In doloribus uero pofitus /proféré fibi fufficiencécp ad hçc uirtuté bis op ponet:atcp ita fecompabic:uc neq? i uoluptatibus pfperaep ualitudine fie uacatio nelaborü bearioré eflefe een feat: neep i eorüoppofitis minus exidimet febcatu. Cü.n.priora illa fglicitaté nóaugeat:certe neqi eorii cótraria minuut.

^( Ei qui bond inteUigibile poffidet nihil addi pot boni bonord aliord præfena: nihil demi boni/oppofitione malorum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XV.

Vod fi duo fapiétes fint: quord alter qdé habeat qujedep nature eófenta

■ neaiudicanr:alter uero cótrana:nunqd panter dicemus forebeatoseDidB L t.J^ius uricp:fimó eque fapiéres fint.Nempefi alter pulchto fit corpore: cjee raqrpœîideatoîaïquæneqîadfapiêtiâ/necpoîo ad uirtutêmeipadeius quodop timd efl cótéplacioné/ neep ad uita optima cóferac:nefcioqd plus ob heemomé n reporter.Quadoqdé neep ét q talia pofddet glonabic/qb eo q b^c nó polddec fitbeatior.Quinctia neep ad ipfdtibicinis finé hord copia cóferct. At nos ex infit mitacenoftta fglicem cófideramus/grauia hornbiliaq; indicates/ qua: beatus ipfe nó iudicat. Alioqn nó dd fapiês/nó dd beatus erit:nifi prius eiufmói imaginatio nis fallaaas oés a fe fugaucntiEcqfioio la factus alter fibi ipfi cófidar/taq nihil malipafl'uro.Hoc.n.pactoioibus uiuetïtrepidus.Siqd uero mctuat:non dd eff uirtutepfecrus:fed dimidid ddtaxat habereuidebic: la uero ïprouifos figt;e q ate iudicidacciddcmetusifi quado aliis itéto accidenr/fapiésppulfareconabit. Acq; cóidetd fibi féfd qfi puerd dolore cómotd/ ucl minis uel róne cópéfet/cóminatióe inqnó pturbâte:pîde acfi puer maiorê quédareueritus flati coerceat. Neq tamé ob hæcuirtalis ab amianaentfii^ gracitudic alienus. Talis.n.éfibi ipfiatcpfuis. Cd igit que fie: fibi/eadé amicis attribuat:amicus erit prçapuc/fimulcp méte uiuet

^ Vitfapiens amp;.' qui beatus futurus fin fold feconfert ad mentem : fold pendet ex deoiCatera uel cótemnit oio:ucl fine pturbatione gubemat. /jCap.XVl.

yCIa Iquis autem prob urn uirum in hac excelfa mente non eóflituent: fed for R^^^tungictibus fubiugauent/eiepabbis um u en eus cette non qualem nos elle J^^^^_^opotcerccenfemus/fgt;bum uirum adduced mcdid. Sed mediocrem quen / dCatep ex bono malocp pmifld.Mediâ quocp uitâ agentem ex bono fimul amp;nbsp;r^a lo côpofitâ. Qualem uticp neq repire facile eflincq? fi repiat:/ cric foelicis nomie e li

-ocr page 36-

dïgnus.Quippc cû nihil habeat magnu/uel ad fapiéfi«excellêtiâ/uel ad boni pn nens puriracé.Non eft igic focliaras i uita cóninora.Rccre.n.Plato perédûdefup fûmû bond iudicat:ad ipfûcp ei rcfpicicndu/qui fapiens fit beatufq? futurus .Stu dêdumq? ad firnilitudiné illiuf accedete/illiufq? uita uiuere. Id ergo fold ad finis ipfius pfectioné ed hab endd. Cetera nero uir fapiens quafi quafda loei mutatio nes exiftimabit/nulldex locis adfoclicitaréfufcipiens incrementd. Sedquafi có iectans alia infup quæciredftant/uelut fi uel hic/amp; ica/uel ibi/amp; aliter difponatur, Armbuens quidê buicquodcunq, necefbtas poftulat:amp; facultas præftat;Ipfeue ro uiiiens alius/non ipeditus conidctd fibi dimitterc:Naturg quoq? fuo tempore conceffurus/idcpfaciedimiffurus: PoteHquoq, dehoepro arbimoconfultare. Qu£obré burns officia partim quidéad foelicitatéconducér: parrim uero neq? fi nis:necp oio fui ipfius gracia fufeepta cidt:Scd eius ddraxatquod éadiunctum. Quod qdem curabicqdiu potent/a tep fuffinebit.Quéadmoddfi lyram muficus qdiu uti ualeatzcuret.Cd uero nitilis fit/uel murer/uel ufum oio lyrædimittanaG tionibufq} circa lyri prorfus abftineat:officidipfe abfq? lyra aliud babens.Itaq? ia centé^pedefpiciaclyranpfeabfcpinffrumenri minifterio cantas. Neq^ramé huic ab initio qdêinffrumétd fruftratnbutd fuir.Quippecdfçpeiaipfo fucricufus.|

Argumentd Marfilü Ficini Florénni in librum Vtrum félicitas augcat tempore.

—quot;^^^uid çremiras;quid beatitudo:qdo mences oés ærernirace ftuunt i sternum. Rónales uero natuicaliqdo:amp; hf qdiu fruunc habiliteragdt nbsp;nbsp;Cap.Prirad.

Vperipfd ens Platonici ipfum collocateffendi pticipid: nominarcpipfd und atqi bond.In ente it prima effentiaiprima uita:mentêq? primam cogi tant. Vita uero illatd ærernâ:tdbearâ:feddiuerfarôncpoffumus noiarc. Eff.n.uiraprimusntimusippctuus actus eflériæ. Quarenus ergo actus ciufmodi cffétiæfuæfimul torus affigic;amp;: eflétia ipfi fimul uni fep innitirtetema uita imo gternitas ipfa uocat.Quarenus at actus tdénufq a fuo fóredigrediés ad irenora reflectif:ipfamens apcllaf;queficpcinus cóiuncta bono/uira beata imo beatitu do mento nuncupatur.Hacméte/hacæternitate/bac beaticudine/mentcs oés qa fruunc pxime:ideo ï ftemd.Naturç uero rónales quoniafequéti ponunegradu ; ideo erernicarebeatitudineqïhuiufmói potiuntqdé,Sed(utPlaroniceuel potius Plotinice loquar )nó æterne fruunf;Alias iraq; beatre fdt:alias itetd nó bear«. Ve idramé dd beata: funt/nó mobiliter aplius/fed ffabi liter agdr» Cd.n.prima aeremi tas beatitudoq, reipfafintund/rónales natura:qtenus beatitudiné/earenus ætet nitaté fimiliter cófecunt.Cd uero a:ternitatis maxime pp nd fit ipfe flatus nimird qdiu tanq felices potiuncçternicatenmobiliteragdttaâctafcpfimul actióis dotes iinico uekit ituitu cóplectunt/ut arppna quadoq; fenrétia loquar/nó poceff anis æternitatc ftui/nifi fruac teterne,Iraq? cd primd attingit çternitaris ffatd/illic pofi rus extra tépus Ódmotd adeo habiliteragit/ut nulla ex parte ideaplius dimo.uer^ queat. Hac fenrétia no dra femel pofira:interpretationé Plotmicâ profequamur. j

•—^^ationalis natura fçculis admodum longioribus foelix uiuit i fperis fublimi

■ bus q infoelix circa terram.

-ocr page 37-

Roinde aîas hominû î terra ucl acte crafTiore muentes plurimû nô eKc fç lices .'fed miferas arbitranc/i loco.s. peccati/pençpurgatorù côflituras. Tune uero oês fore beatas eu hme ad puras lâ fperas afcéderît cû corpo repuro:uel adfublimioré aeré:uelaîcherê:atq}cælû. Tûc.n.ob pfperitatêcorpo ns atq;locufacilemq;corpons puidennâ a dimnacôréplatione minime diftrabi. bm uero qto maior eft î fpheris fublimioribusi q iferioribus uitcus fie âplitudo: ^ro fie prçlUtioruirtus aîeibi/Q hicuiuentis: tâco diuturnioréaias purât illic/ q bic uitâagere.Ideoqî tâto diutius fghees effe/qmiferas.Quodi Phedone teflac Plaro/ubi de lôgeuis agit: Et Olympiodorus com probat. Acccdit ad hæccpqco mens quæad fublimia collir/potennotefl/qimaginano aialisiquæadoppobca uergmiâto longior eft uitarônalis aie p mentem lam ad fublimia eleuatæ/q uita eiuldép imaginacionê ad infenora deflexæ.Pretereamcns ex identitateftatucp folû coftanideo fempî eodéftabiltteragit.Imaginatio ex oppofitis:iccirco femp uarias fingicimagmel.Rônalis uero facultas ex cûctis côponic.Nâm ea idê cum diuerfo/ ftatus cû motu concurric. Quapp fie mobiliter fie ftabilitcr opacifie uaria uerfatifîe rurfus recoliteadcm.Quo uero præftannor eft natura idée taris arq^fra tus/q natura diuerfitatis fie motus/eo diutius aîus i ærernitate uiuic:cû ad ipfâ cô uerfus fuent/qin têpore/in cépus quâdoqiplapfus. Acquomâ in bac inra id mi nus iplcc/neccllario compenfac m altéra. Pro fecto fi purus îtellectus nullo modo déclinât ad corpus. Vica uero 010 exps mtelligêuærora déclinât/fequi putât/ut î tellecrualis aia qua parte intellectualis eft/nunq inclinecad corpus/qua uero pat te nô eft naturalis itelligentiæcôpos/ fleceac ad corpora. Icê fi rônalis aia iierû eft inter æterna fie céporalia mediii fie îdillolubile inculu uniuerfi/quod i thcologia fæpc pbamusicôfequens effe uolûr/ur nunq uel bincuelinde tota difcedae: fed fimul utraq? tenens/ambo 1 fe côpetena pportione côciliet. Quâobrépîtellcctû in æteinitate uigilacfemper.-p uim uiuificâ quoquo mô femp agit in réporc. Per imaginacioné nature uiuificepximâ/plunmû uerfacm tempore.Per rônem canq menti ^pinquâ/uiuiti æcernitare qplunmû. Per imaginationem altéra mox fub ditam rôni/parcs iter utruncp uices alternat:fie mô æternoni/mô temporalium no bis imagines offert. Verû q diu ratio foelicem uitam ducir:tâ diu fie imaginatio: fie fl temporalium interdû Ïimulacra foebces tarnen imagines adducit in mediû. Deniq(utfûmatim dxam ) fi ex uniuerfo mundi circuitu quem tnginea fex mili bus annotû compleri quidam purâtitercentûannis diuerfo tarnen rempote aîus tanq exul hic habitet/uiciffim tribus faltem annotû milibus patrias fedes colere putant.Eofq;animos fie bicbreuius adhuc/fie illiclôgius habitare: qui uel ab ini 00 praftantioribus turn ftellis accomodatutum demonibus fuerintcômendati; uelipfi efficaaori uirtute muniti/caduca côcempferint:çtetna coluerinc. Neq; a^ mos duntaxat humanos: fed demonicos etiâmultos/turn aereos/tum æchcreos mutarecorpora gradufq? foelicitaris exiftimant.'Sed illos ufqi ad craffum aerem tâium/noftros autem animos ufq?ad terrenumcorpus defeendere/ôe utrofq? ani mos in alcionbus regionibus uitam foeliaorem agere/fie admodum longiotem.

Seddehis alias;

^Quomodo ranonahs natura formatur propria mentez^ quomodo mens pro priai mente cômuni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z-Capdlh

e ni

-ocr page 38-

^Hi^r len quocp porefl ut ró hac in uita præcçtens fe a materia imaginarioneqj ■■■2 fegregas infima/reuocâfqîad menté/quodamóillaalterius uite deguflct| 4l foelicirarc;amp;f ^fecto qtenus eapotic/utpotequæiâ intellectu formata éiA aterno quoda pacto.i.ftabili/totoq;fimul actu/fua hac foelicitatcpfruic. ld aut fieriqnadoq; porie atcpdeberedic ré al tuis repetédo probamus.Quod duo quæ dam difficile cóflencin unu/in caufafuncuel diméfiones urnnq?fohdçnimium: uel diméfiones ena qualefcnq;:uel répugnâtes ifup urrinqi forme.Fenfi cóflatur m igné:amp; fi tam folidicas fern/q fngiditas eius id ïpedite uidef. Arq? ira confia tur/ut femi igneformatu lâ agat ut ignis/potius q ut ferru. i. caleat;luceatq;:calc faciat:arq?illuminer.Facilius abr aengnifubi needenfitas molismec tara diuerfi ras qualitatis amplius ipedic.Facilius idéaerfub folefitluadü: cü nullaïluminc diméfio coirü utnufq? retarder.Facilius etia arq, arctius corpus naruralirer prarpa raai formacab aïaip eaqriam agit/ut uiués:facillime tandéaia format ex mente arctiufq? cüiûgif.Cum.n.formæppriLifitformare/pficerccp/amp; fibi marenappriâ dcuincireiNimim quo præffârior forma eff/co facilius atqïcóiunctius fubiectam fibiaccomodataqimaceria format atq? deuïcit. Anima igitabfolurius mente for maturq corpus aïa: qro uidelicetamp;: forma pfectior més eri qaia;amp;:fubiectupcc feertus aïaeffqcorpus. Cuigiturdiumamens ubiqîfit;atq?aîærônalis elfentia ppetuo illincifluxu fiatatq;ferueair: ideoepppetuo effennæ ipfius indicru con uertarurad mcnté/mhil pbiberaiam itapendenté/óditacóuerfam femp inde for man.Quoniâ nero formano h^c rum p erientialéaiçinriîcrum/tûp eflentialémé ris acni effiatanento effentialis undiq; formatio eff: adeo utqucadmodü m mé te idem eff effentia quod irellectus/idem rurfus effe/quod irelligere: fic in aia idé fiatintellectus quod eius effentiaildemquoq?irelligere fiat quod amp;f elle: Prüfer timquomâicellectus ipfediuinus ipfo prorfus itelligérircactu formataiam. For man autéactu itelligendi nihil aliud effq intelligere;ficuramp; actu uidédi formari lam eftuidere.Vel falcéficucï aerefimul eft oio fieri lucidûatq; lucereiamp;fi corpo re fub aïa fimul eft uiuu fien atq? uiuerc:fic in aïa eflenriali róne ïtcllectualem fieri fimulcftarqntelligere.Nihil.n.aliud eftaiam intellectu pfecte formari:^ fub in tellectus forma erie/fub icelle crus acru agere.In ipfo uero intellectu forma ipfius idem eft fie actus. Anima igitur cum primu fub forma intellecrus exiftit: ét fub in tellectus acru laagic/acprocfus irelligiciHincillud lamblici ex menteægyptiorû dictum:Aieitelleccualis effe eftitelligere Deuatq; diuina.Sicur.n.téporano quo da actupcipimus téporalia:ficæcerna uereq; exiftenna æterno fimilirer e fieri aliqi actu affidue cótcmplamur.Hec ille.Sed de ïtellcccu fans lâ arq; nimium.

w/f^acura rónalis amp;poteft finf debet formari quandoq; mente:fini tune actu unico

-poffidetcia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IIII.

Acultaté quoq; rónalé pofte ferme fimilit ïrellectu gdoep formari ^edéno bis îdicâtrônes:præfcrti eu i eadéqua fie irellectus eftétia fit: debere uero oftédimus alibnnenaturalis appetitio fit inanis:amp; ai i ói narura rónali fit fépirer 'nus aditelligétiaappetituf:oém Plaronici uolütgdoqiad f^dicéitelligétiapueni re:acfi ide difcefterir item porie reuerti: coq; fæculo gdiu agit uc més uiuitq; bea ta eternä mentis itclligentiâ imiran:ut fimul actu ciicra cófpiciat fiue id i hac ui^ deguftet/fiue porius uefcac i altera.Intellectu qdéipfü ita fimul uniuerfü reru abi

-ocr page 39-

turn côtueri/ficuc oculus fpcmlâ qu5da confpicit firrifel totS. Rôncm uero no du conuerfâ ad iceUectû/ita tes p partezdeiceps arq? parce aggredi. Sicut cxà hmisU cactus i digito eadé fperâ paulatî actractâdo/iudicac effe (perâzqua oculus fuBicoir iudicauic. Rôncm deniqp lam couerfam/ita oucca una eu mente côplecti oîo puta mus:ficuc hominis uidétis manus ab oculo recta/fpcmlâ coco pugno côplecrés: fubico fpherâ éde ppendic.Iam uero aîus fie afFectus tantû moméco cognofcic amp;: po(Tidet:quancû longo céporealcer.Huicfimilc Prophecicum illud. Dies una in acriis cuis domine plufq mille akorum anni.

^ Quisbeacus fmôi quomodo beatitudo confifticin quadam præfencis boni poffeffione: cui prorogatio cemporis per fe nihil addic prcccriti aut futuri ta uone:fed tantum rônepræfencis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Çap.V.

Ôeliccm ad fummû pucamus eu qui cucta iâ ucra cófpicit/cunctifq? potic bonis:feduerafimul oîa uideti unaforma atei.i.métediuinazcuctis fimi liter bonis fruit in uno fôtebonorû.i.ipfo bono.Cû igit punâ forma/p unû foncé amp;: ueca côfpiciac/âd bauriatbona:nimirû uno ituicu ueca concuecoia: uno fimilicct hauftu côbibicoîa bona.Quifqs buenô dû puenic/non dû eft foc lix adfûmum. Qui uero puenic hucufqî/iâ nequicôbfolâ céporis longitudinê forefoelicior. Sed efto î hocquidéaîo eiufmôi foelicicas annuad lUo uero diut na.Nunqdhiccftbeaciorillo/Nö cerceeo ipfo die quo éamp;illebeatus.Vcerq?.n, tune paneer oîa poflider. Reliqs uero diebus nô eft alter foelidoralceco: îmo ue ro alter quidébeatus eft:alter nôamplius êbeatus.Côparemus deideitccfefoeli ciratéannuâacqîdiurnâ.Nunqd annua maior/uel magis foelicicas q diurna cen fecurr'Diuturnioc cerce iiel lôgior cépoceinon camé ingétior gradibus/ ficuc amp;nbsp;ca lot quids annuus eUcpoceft. Neq? camégradu feruécioccalore diurno. Sednô ne magis expecéda nobis eft annua foelicicas q diurôaÆft pculdubio. Sed dm turmeas illa répons non pp feipfam magis expecéda é:alioqn diucurnâ quoep fe brem pocius q breué eligeremus.Immo pp ipfâ foelieitacem/neqî uiciflîmnpfumu nâcp bonû ad qualicacé pocius q ad qcicaté ptinere uidef.Ia uero aîus qticacé pp bonum expent:ac fl cum bono côiuncra fie/quo maiamp;r qtiras eft/eo magis appe tit.Si cû malo/quo maior/eo minus eligic.Cur nâ igic annua cû foeliatate uitam potius q diurna eligenda nobis exiftimamus? Certe nô pp téporalé ipfam fuccef Ïionem quælongiot fitî anno:nâ necî diurna quidé foelicicate/pp fimilé fuccef fionémalumus diemitegrum q hora effe foelices. Ipfûnâq, prüfens î foelicitace penitus exopeamus. Hoc.n.eftdûraxacamp;fnos eftequærimus/ dûquaenmus ciïe foelices.Opeamus qdéîpnmis idéhoeprçfens figi:prorfufcp manere quod qdê çtecniratis éproprium:cuius fini none beau fumus:quo amp;nbsp;p Îtellectû alïidue frui munSd quâdoqi p rôncm îtellectû formata.Quod fi diffidamus ipfû prüfens no bis idem firmicer pofte cófiftere: fecundo lam gradu eligimus præfens aliud mo mentum/iterüqialiud/aliudqifuccedereifempadipfum præfens potiusqad fuc ceflioné/affectfi amp;nbsp;îtuitûdingétes. Siqdéin ipfa fucceftïóe fép priuacionis amp;nbsp;ma lialiqdeftâmixtû. Quod qdê nobis oftédicz nos qdiuï hoc motu uiuimus/ re uera beatos efte nó pofte:quis qtenus ppe ad æcernitaté aocedim us/eaten us bea

e un

-ocr page 40-

^(Qucflio Prima;

^rum foeliatas tempore au gear. Concluait/ foelidtatêin quad! affecdone fiuedifpofirione uitæcôfiftere:pquâ aliquis reipfabene fehabeanhacue

el

(c'^Vm omnis homofemperiuuereapperar: Vtrum pfeueranriabac perpétua JaHeq fie beantudo præcipua. Cócludic/foelicitatem bac fuccellione perpe tua non augen. Alioqn non uirrusded tépus menée foeliciratem. Neq; unqfoe licjtas nel apud deos ent abfolura/qa femper ficaugebitur.Confirmatur idem: quoniaappericus naturahs oprat propriequod amp;nbsp;confequi potefi-: folum uero quod prüfens fitan’equiciquadocüq; affequac/ergo nó appent/quod nó cd .-fed quod eftducaxat.Præfens uero folu exiftit.Sed præreritû non eftampliusifuru rum nondum eft.Solüigitappétit præfenscatqîmauulc hocipfii prüfens figi pc nitus/idemcpmanere/q aliud buic fuccedere.

^Qp^dio Tertiju

Œrum q diurius cótemplacus é/fitfoelicior. Cócludit/fi fempcadétequep caciter uidit/nihil diuturnirate ad foelicitatêpfeciffe.Sideniq? plura me uuiqj nóuit/non anre/fed tune dernü fuifle foelicem.

|{Quæ(lio Quarta*

^uTT^unTdiutumiordelectatio bearitudmem augeat. Concludit/fi uoluptas hicfignificatmotûquendâfiueactû ab ipfoirelligennæactu diftictum/nó elle cftfoeliciratecónumeranda.Sin aut fignificatipfum met icelligétiçactum/ab. omni impediméto Iiberû.SicqKxpeditû lam abfolutû nobifq; grant/tunc folum aîiim effe foelicé/quâdo îtelligenria ralis eft:nibilq; p tépus ci mains afferri: præ ferrim cum lam fitin ærernirateporius gin tempore.Voluptatisquoqjmotû/fo

Quæftib Quinta.

Orum qui p torâ uiram eil foelix/ fitillo foelicior/^ foIum in parte uire fit dix. Côdudit/fi fecundû eandé uitæparrem irerfecompent; panter ede foeIices:Si fetûdû alias/alrerû eiïebeatum/alrerum nó beatum.

^ Quçftio Sex ta.

CcN Vm mifet longioretépore mifenor fieri u idea r: eu mon amp;: foelix fimili róne A foelicior. Côcludir/malû ipfû qa circa fubiecrû natura paffioni obnoxium amp;f débité accidinideo continue illud magis inficere. Quod qdéfubiecrûfi femp pmaneretidé/neqîderrimétûmaïus acciderer:folum i ludicio malt præfês ipfuin perpenderetur. Sin autemficin angufbaperfeueretfubiectum zutieo malum au geac/tuncmiferiagrauioriudicac/non tam quia logins fit tempus/ q quia igen tior mali gradus accefTent.Foelicitas autem fumma certum quêdam podidet ter minum.i.gradum î bono fummum. Item terminum femp habet eundé.s.ipfum fummtunecpmaiorem uidelicetneq? minoré/ qprimum.s. amp;:qdiu eftfoeliciras. Alioquin nó eil fumma fçliatas.Deniqîmali habitus eftin téporeremporanoep fubiecto:Cui diuerfitas aeddit. Foeliciras auré in æuo fubicctoqi æterno:cui qui dem ipfa(utiradixerim )idennras ffatufqipropricconuenit. Cóuenit enam par n rational! iam facta:foelici flatus illicærernus. Alioquin necfactafoelix frient/ necfecurauiuenfiillincfeputauericdifcelfuram. .

-ocr page 41-

/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C Qpæ^ÏP Septima. T, c ^ Vm in repore conumeremus prçreritû amp;: futurum/una cum præfenniacqî ira ^ 1 plus répons fpatiûapellemus:cutnôirai felicitatefacimus. Côcludiblice te nobm lôgitudine tépons nô cns eu ente cônumerare. Sigdé rô ipfa répons ni numéro quodâ fluxuq? uerfac. Numerancâcetiâ quænó amplius funt:fed quæ landiu prçtenerût.Itemî omnifluxu cns.q.cû noence coniûgic liquidé momen turn præfens quod ens quodamô dicic/incer prçtentum quod nô eft amplius/amp;: furum. quodnôdumeftimediumicidit. Negataûcî ipfafoelicicans natural dé fien.Siquidem rô eius i uica præfenri 06 acru ftabili ærernitatts munus quodamô iam côfecuto côfifnt. Alioqn fi adhuc quodâ motu téporeq; difcucnc:nô dum é habitus abfolutusmô dum aîus côfecutus eff finé.Cû ergo foeUatads rô præfés ipfumftatûqûcludac/nimirum coputationéafe téporariâ procul excludit. Iam uero cumæcernitas fit pnmæeflcntiaeipfiufq; entis urta/fiuci primamére fit/fiuc iam alicui méti cômunicata/nullo modo aliquid nô ends admittir.Temporalem icaqsfluxum afeprotfus expellir.In uica igiturætemaactus eft unus amp;nbsp;dabilis. Sed in tempore hue penes aiam fine deîde î corpore accus Ôf multi funt: amp;nbsp;fluxu quodâ fibi inuicem fuccedétes: Sicut î medio circulo pûctû eft unû atq, ftabile: a quo diuerfa ad circûferétiâ p longitudiné knearépducunr puncta mobilia. Vbi uidecamp; unum î plura difpcrfum:ôd ftatus ïam pgreflus i motû. Sûmanm côclii dicbeatâ uicam elfe uitâ optimâ.Hanc uero elfe uitâ ipfius entis/fiue(ut dixi ) in cômuni mente pfeipfam fitifiucifuacuiufqi mentefempinde cômumcatadiue m facultate rónahnnderurfus cômunicataquâdoqi.Et ubiq;æternâfcruarecôdi tioncm:præfernm cum optimus uitæ gradus qui amp;nbsp;finis rônem habet/non î mo tu ampli us: fed ftatu fit pofitusiDeniqi ipfum præfens æcecniratis non elfe idem quod amp;nbsp;tempons præfens. Nam î tempore mulea prçfenna idiuiduaqi momenta fie febabennut aliud fît extra aliud.In æternicace uero præfens é unicum:oiapræ fenna tépons fimul includés: Sicucfie fignaî circiiferécia mulca inter fe diftantia. Vnicfi uero î medio fignû cuncta lin earn a circûferencia u cm en dû figna côcludir.

lt;IQVAESTIONES TRES

Xf'^Vgftiones reliquçtres facile turn pfe/cup fupiores irelkgunc atqjfoluunc. V^j^^Ex oîbus râdemcolligituruitam pfectebeatam/ effeuitânôacrionibus ex . tenorhous occupatâ:fed î ipfa mente collecram.Nô quidé ex multis mtclligentiæj ’ actibus:fiuepræreritis/fiuepræfentibus congregata/fedicentâ prorfus m unum, Prefencé ftabilépropnç métis actum:actum mq mente diuina formatûipq; diui nam menté/ipfo fup menrera bono fru entern.

|[LIBERQVINTVS

y/Verutnbearitudotempore fufeipiat inercmenrum.

Quæftio Prima.

Værendum eftnunqdfoelicicas tépore fufeipiat ictcmentû:cûbeatû uA elfe femper fecundum præfens accipiatur.Profecto neq; foekcitatis prgteritærecordano momenti quicq habet.Necpin dicendoi fedin W affeenone quadam beatitudo confiîhr. Affectio uero i qualirate prç lt;4ç^^lt;^fenti pofita eft:accio quoqj uitæ.

---^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e v

-ocr page 42-

’ fl quis ex co lt;putuere atq? agere femp apperimuszid afleg;foclidtatc po ^ dus elle dicat/fic eft refpódendum. Primo quidêfi ita fit/fçlicitas craftina/’' nmor enclôt quædeiccps fempantecedétemaior. Neep fçli ci rarem uirrus ipfa ulrenus meriec. Deide dii quoq; foeliaores nuc crût g confueuerinr.Ncq; dum pfecra foeliciras ent/neq; efle pfecta potent ung. Præterea appctitus uoro potitus prüfens aligd eft adept us:fempq5 ad ipfum præfens annitir;amp; qdiuclh ica femp eflei felicitate rcquirit. Appetino ucro uiuédi effeperquirens/præfcns quiddam proculdubio queent: Siquidem efle in præfenri eft pofitum. Quod fi futurum Se quod deïeeps fequic appetat/quod habet lam/quod ue é; deftderar. Non quod præceriiczncq? quod eff futuruamo quod ia cft/id exiftcrc. Nó fempi remam ptractioncm fiucpcelfioné quarrens: fed quod ia præfens adedad adefle.

yyQugftio Tettia.

Vid ergo de illo dicemus qui plunmû tempus uixit fglixAdemqj fpccracu imdiutiflimecfl: iruitus/Profecto fi longiori in Ccmporepfpicacius uidit; lus.aligd ipfi longitude répons attulit.Sin aut uniuerfo m temporeuidit

■y7Qugfbo Quarta.

Tdixeritquifpia alrerunfeflediutius öbtécrarum.Sed boei felicitate con numerate nó licet:nifi forte quis uoluptaté nominct actionem intelligentiæ 7fxpeditam.Hic.n.idcmquod nos quærimus dixcnt.Proîdcuoluptas longior/ femp præfens habet folum. Quod aûr ex ca prætericû diac/iâ prorfus cuanuir.

ugfho Quinta.

Acrerum quidnâ dicemus di alius quidcm ab initio ad fine ufcp beate uixit? _ alius aût î poderû rantû/alius deniq; ohm foclix/iam fglix effe deficrit«'Nû quid Panter effe fglices/Profecto huiufmói compano nó inter cos qui oés felices fintzefficif. Sed i ipfa quida nó fglices.s.quado nó funt fgliccs/cum fglici aliquo cóferunf.Siquid ergo plus pofTidct/id cerre poflidet/grum felix aduetfus homi nes non foeliccs.Cui quidé id cótigit/ut præfentiquoda alios fuparcr.

Vid ergo'mifcr nóne longiorc tempore fit mifcrior?Et alia quotdiq? mole » ^ta nóne tempore longtoremaiorem afferfltcalamiraté.uelut anguftigmolc lt?g^^ututnæ:ac cætera genens eiufdem/. Quod fi hœc ira tempore malum au gentteut nó amp;nbsp;oppofita augenc quoq? fclicitatem? Forte uero circa moleftias amp;nbsp;angufrias licctdicere/augmentfi temporefien:ut in morbis.Morbus.n.efficit ha bitus:corpufq? ipfum tépore magis ifiaf.Aliogn fi maneret idemzneep maius ac cidcretdetrimentLubicquoq? præfens ipfum femp eflet/quod moleftü:Nifi quis præceritum annumerant;refpiciens uidelicetin id quod actum eff :atq; quod ma net/adeo ut i habitu quoq; miferi malum i tempus ^ductius augeat/adaucra ui delicet prauitatei eo quod pmanet/quatenus pmanet.Quapp iniferia maior nó productloreréporenmo uero maioris gradus adiüctionepuenireuidcf.Plus aût ipfum fimul forfitan nó exifrir: Neqiomnino plus é dicendüzdum quod non é/ ei quod é fimul annumcrac.Ipfa uero fglicitatis natura certum quendam fempqï eundem polTidctterminü. lam ucro fi amp;nbsp;hic ex ipfa répons lógitudine pfecrus’ aducniat/adeo ut uirtutepficiendo/fglicitarequoqipfiaatur/nó dmxumaquafi

-ocr page 43-

mill ros p annos dmumetantes probamus foeliacatemumo earn quæ raagis tune facta dicitut/quando raagis cxifnt.

-^^^'Qugfcio Septima.

^cl Aeterum cur nam fi prüfens folum fpectare o portée: neq; conumcratepacto L ^^on i temporeqiioqiidem facimusded præteritû præfêti conumerates plus tépori^fpaciûapellamus/Cur nó igic/qmm tépus éitatam quoqi effe diciraus f§ hcitacemï'Force.n.fecundü temporis ipfius diuifiones beatitudmem partin licet. Nam fifolo prçfenti metiamur/idiuiduam faciemus.Forfan uero haudabfurdü fuerir numerate tépus etia non dum exiftens.Quippe cum eorum etia que ptxte riece/ncq;funt amplius/numcrücomputaraus:ceu numerum defunctorü.Foelici cacera uero iam prætericâ nee araplius exiftentem/fiquis uelut præfenté præfenci plutem dixericiaberrabit.Beatitudiné naq? conti gifle cenferet. Terapus autélon gius ultra prüfens nihil aliud q nó dum efle dicendum eft. Omnino aüc tempo ns iceruallum pduccum logins difpfionemalicuius unius/quodm pcæfenti eftr quodamo machinât.Qiiappter recce dicicuc æcernicatis imago/difphone fua id quod 1 a: term tare permanens eft/difperdere cupiens. Ideoqjh ab æternitace pec manens ipfum tollacur/fiaccp temporis/ pronnus euanefcet/eatenus uidelicec fal uumiquacenus quodaraodo in ætemirateferuar. Enanefcens uero/htorum fiat ra tépore. Si ergo félicitas i uira bona cóhftit:certc uita ipfa bona ï uita exiften tis hue encis iphus é collocanda.Hæc.n.optima é. Non ergo tépore numeranda cft.dedæcernicatecéfenda.Iduero ncqiplus é neep minusmeqilongitudine qua dam códat:fed i eo quod amp;: hoe ipfum Ód indihâs élt; prater tempus exihit. Qua obrem neqi exiftés nó exidéci i unum decccconiugereineq; çcernnati cépus:necp quod i temporefempiternûætcrnicati:Nccpquod idiftans i diuerfa ^tedere, lm mo idomnehquado accepcrisitotum accipiédn. Quado mq accepts nó indiui duum quidda temporis pprium:fed æcernitatis uita/nó ex céporibus muleis coa ceruacam/fcd ab uniuerfo faculo hmul totam.

'■y^Qu^flao Octaua.

^^ Iquis ant dixeric praten co rum memonam prafenti mancntéaliqd plus af ferre « uiro qui plus temporis i beatitudme uixit: iterrogadus ent/qdnam /dememocia ipfa hgnificec. Vel.n. fapientiæ memoria lam preterita hic hgnihca cut:quapp fapientiorem hüc appellater/ ncqiferuaret ppohtum:uel memoria uo lupcatis:pindc ac h oblectacionibus multis beacus idigeat:neq; præfenti gaudio htconcentus.Prætcreaquidnâiocûditatis affect uoluptatis actæ memonayeeuh quis fe obfoniura heti cü uoluptate guftaffe memineric. Ac fi ante decénium/ma gis adhuc dendendus ent.Similitefquocp h anno ptatento fapiencia fe habuifle meminent.

quot;'^/Onæflio Nona.

In aut bonorn honeftorû uc ht rccordatio:cur nô aliqnid eóferat? Ac ifcud ominis é bonis honeftis ue in præfenti cacentisiatq ppea lt;j nunc minime abeat/quærentis eorum qup precenere memonam, -'T^uaeftio Décima.

0 T.ndongum tempus th uIci s præclarifcpactionibus prçbctoccafioné.Qua Lkquidem priuatus cric/qui foelix bteui tempore nixcric. Ad bæcuncp diced , dum é omnino foelicem nô ob ptæclaras actiones acq multas.Alioqn quifquis

-ocr page 44-

Ibelicitarcm ex multi's tarn tempo rib us ^ actionibus dfeat accumulandâœx bis qugnon amplïus fuut fed ex tranfacris/atqs uno quodam præfentefoehcitatem coaceiuabit. Quaobrem î prefenti quodâbeantudinem collocauiraus.Deinde quæfuumus num id quod magis dicitin quodam pluri confidar: atq? ira maioc quoq?eónngat foeliciras.Hoc ergo quçrendummunqd répons multi foeliótas in eo dfitaxacexcellat/quod actióibus mulris abudec. Primo quidéfieri potefl' utquiactionibus nullis incübit/fitbeatus.Neq?minus quidem/imo nero magis eozqui actionibus fucritoccupatus. Deïde action es nóex feipfis bonuafferut.' Sed affectiones i pfæ actiones efficiunt bonas. lam ucro fapiés bono pont en a agens/nóquia uidelicetaganncq? ex his qu^accidunt:fedex coquod poOidec. Quadoquidé amp;: faliis paenç potefl: uel a prauo aliquo puenirc. Ipfa qnena i pa tria feruada iocfidiras etia aliud agéte pcipi potefl. Itacp nó hoc é/ quod foelicis efficit uoluptaté:imo ucro habitus ipfe amp;: uoluptatéeiufmói patin amp;nbsp;prjflatfoe licitaté. Acfiquid cótingitiocundü/ pfeipfam faciteiufmodi.Inactionibus arm externis foelicicatêponere/nibilaliudeflqin bis quç extra uirtuté funtamp; extra aiam collocare.Ipfa.n.propnaanimiactio confiait ifapienria:adeo utinfeipfo fic agat: idqi efl foeliciter agere.

Argumentum Matfilu Fidni Florentini In Librum De Pulchritudinc.

’-^ A prima effenria uira mente émanant influxus per omnia tanq radii uoces uerba per fex gradus.

NHlixus quidam ab ipfo enre p omnia paffim entia maninSed qua ró ■ nbsp;nbsp;nbsp;nein ipfo eilen ti a é/præcipuep modufolaris radii pfluunt.Qua uero

■ illicé uita/pmodüfoni amp;;uocis erumpût.Qua deniqi ibidem éinrellc _____^i^.«_£fns/i modüfignificantis uerbi ferunf. Et qua uelut radii quida funt/ uifum mouere uidentur.Qua uel uoces autfoni/pütfarcauresiQua tang uerba/ ponfîimû aios prouocare. Vbiqiuerotangpulchraquædâfiuepulchntudmes aliquænobis occurrût.Nâ ab ipfa pulchntudinis ipfius forma puemûr. Cum ue ro ipfam pulchritudinénominamus:pmodü quidé forme.i.tang formalem pul chntudinéipfü ens ppncirelligi uolumus;Sed pmodûcaufæ.i.tang pulchriru dinis ipfius caufam/bonüipfum uolumus cogitari.Bonum naqducéipfam fiuc fonté pulchritudinis emicâtis amp;indefkiétis eneputamus.Pulcbrirudinem uero fplendoré ab ipfa boni luce manantê.i.ipfum cns ab ipfo uno bonoq? dep cd és. Ab ipfo rurfus ente ficutdicebainfluxus poia uelut radios:uoces/uerba profiel' fa nódubitamus.Influxus eiufmóipnmo quidé funt in ipfa diuinæ méns idea. Secudoiqualibetindemétefufapiüt. Peruniuerfalem ueropuidénainipfamu danç aie mente.Tertio î eiufdéaîærône.Quarto in eius imaginationeprecipua. Quinto i imaginatione fequente.Sexto in uegetali uirtute;quæ amp;nbsp;uniuerfalis na turauocat. Hactenus idealéquandain feretinentrónem.Hacrenus.n.uiui funt amp;nbsp;efficaces amp;i fccundi atq? fempiterni.Sunr.n.i hoc^ltimo diuinorü gradu fem^, narie return oium rónes:quihus ipfercrum fpés ppaganf.Cum.n.prima lura/pri mag; oium formalis ró in ipfa prima eflentia fit ellcntie uniufcuiufq; pnapio:m quo principio à: ró amp;nbsp;uira erat.Merito quatenus ifluxus ide manâtes uirâfimul

-ocr page 45-

vacionemcp formalem in fe param amp;: integram efficacécp confemSt/ catenas effen dales;ideales/diumi cognominanc.Tancum uero munus enam natura.i.uegeca li aiæ uirtuce conferuat:ldeo ï hoc (exco die opa dei propria fmê acapiund Sub inde uero influxus illi materia fubiectâ aiæ pulfant.Sed cum neg? ultrapgredi ua leanr.necp i ea infup uelut pxima nihilo/ipfa uere effenaf uicæq? retinere natura; ex formis i imagines lam euadut.Imagines inq uenfimiles uerarü diumarüq’ for marum. Qua: guidé fub genitali aiæ ipfius natura i materia prorfus agente; reful tat ab ipfa materia patiétc:0^ tang a fpeculo p modü radii repeuflæ: amp;nbsp;tang a for nice reflexçp modum uocis:amp; tag a planiori aliquo pariere p modü uerbi reddi tæ uelutEcho. Huicauté infimo graduiformalis effluxus Luna fauere uidecge nerationis ultiraæ domina. Rónibus aütfeminariis i natura uigencibus fouenci bufqj materia; Venus.Eifdem uero in imaginatione inferion ,pperantibus ad mo tum;Mars. Eifdem rurfum i fupiori imaginadóeregnatibus;Sol.Sedi róneuigé tibus;Mercurius.At i menre alp dominatibus/Iupiter.In méte demq? diuina gute fcentibus;Saturnus. In guo guidé feptimo gradu tang Saturni diemüdi opifex conguiefcit.i.i ipfaidea fibipenitus intima. Non.n.hâc ad alia gugindefiûtded alia ad banc refert uelut exemplar.

lp fa pulchritudo formalis eft ipfa mês:cuius illecebris admifcetur admirano: uis:diffufio:uoluptas.

Xemplar hoe guoniaoiformis formataomniü ró ed/ideo forma/fpéfqi; prima amp;' uniuerfacenfec.Ecicarco prima eft pulchritudo formalis:unde amp;nbsp;pulcbritudiné ubiqi tü forma; turn fpém appellate folemus pulchrofgï formoIos.Cuius oppofitü deformiratédicimus amp;^ deforme.Ex guo pater mate nam natura (ua prorfus informé:merito deformitaréipfam eflecenfenda.Sedde hac alias.Ipfa uero pulchritudo formalis oric guidem cum efiétia prima:Adolc fcic aüc dû effenria pdit i uitam: Adulca deniq? ludicac: ubi uita copier in menté. Nam p ipfum méns actum eflennalis uiræ pfecte formaf: ac formaoiformis eua dit.Quaobrem inipfo rerüordineibiplurimü pulchntudinis efoubi plunmum eft amp;nbsp;mentis:fiuenaturagupda mentis adfitdiue arnficiü eius ^paum;fiueueHi gium;aut indicium. Arg; idomneillicuehemécius mouet;ubi üiuaaus nobis oc curnt. Vera.n,pulchntudinis ipfius forma eft ipfa uita p accu mentis penitus ab foluta.Propriü uero pulchntudinis eflallicere fimul amp;nbsp;rape. Vndegrpce Galon: guafi prouoeäs appellat.Et guonia pulchritudo itelleccuale munus exidinideo (olos allicic cognofcentes.Cognofcenres mg (lue ireUectuali aligna róne;fiue ut fu;fiue auditu miniftris plunmü rónis. M ifcecautéillecebris pulchntudinis ad miracio/ô^ uis gneda acnondefiderantég? difondens. Tu ergo memento giiod incheologiapbamus:oia guidem appetere bonü:nóoia pulcbcü/fed eos dura xat;gui ludicium guodda pulchntudinis habennatep hos guidé femp appetere bonum:non tarnen femp pulchntudinem affectare.Cum igit appetitus rractufgï ad bonü cómuniflimus ppecuufgi fit:confeguens eft ipfum bond eflecomunifli mum oium pnncipiü atqipotenciffiniLnPulchrirudinifqj ipfius forma effebono gproxima.Ec guoma a pulchnrudine amp;nbsp;ad pulchntudinem pnocano guafi no uum guidda elbQuippecü amp;nbsp;guibufda tantü amp;nbsp;guandcq? amp;nbsp;poft natura cogm tionemg, contingac:menro admirano gu^da pulchntudinis illecebris admifcer.

-ocr page 46-

Irem amp;nbsp;uiolenria(utira clixerim^aliqiiat^uis.n.appctitus bonizqui comunFS cfl arq? perperuus/narura: fit inmus/rraharq? ab kimis:tame appeticio pulchri quafi ab cxrafcco rapir/cognitionêneceflanofequés.Idcocpcûminus fit namralis/nó nihil uiolentû habere uidet.Denicpquodamo diffundic am a té. Na cd femel hue fibimetfurnpueritz no datim rcfi-iruitrcdmtcgratqji unu/cum trahat cxtrifecus: amp;nbsp;cum pcognitioms moduqui in difcrenone uerf a tut/rapiat: ideocpdiffundac. Demep amatonus affectus fiuelcniorfit/fiuc acnor/fempeum uoluptacemouer. Quéadmodû non fold in dnia faporc grauiq? fono:fed enâ 1 fapore quoda acri uocibufq?acuris cdoblectano quædâ. Volupratcaium afficicoptum habemus: quado re quada fibi edgrua tangit/duarq? ad bond. Pulchntudo uero ubicdcp nobis occurrac/accedir uc cógrucns.’Ec 1 co reo placet atep pbat:Quonia ideæpul chntudinis nobis îgenirçrefpôdet/amp;: undiq;conuenic.Rurfus alum fuaptenatu ta femp durit ad bonum. Nam amp;: participatio pulchritudims apud nos ad keile crualem eiufdeaduocatforma:pq?ipfam ad ipfum deniq? bonum.Sicut amp;nbsp;fplcn dor ad lumen:0d lumen pdurit ad lueem. Verum fans fit hacrenus pulcherrimd Plorini depulchntudme librum libenoribus(ucitadixerim)pedibus peumffe. Deiceps nouem hums libn capita nobis ordme repetenda: Si bxc quoqi curfim. Nam de his 1 conuiuio de amore lanus difputamus.

^( Pulchntudo eR grana quædam:quæmagi‘s ed î his quæuidentunq qu^au ditint:Magis crû qup cogitant:neq; eft proportio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap Pnmum.

Vlcbrirudmem eftegranofumaliquid:fiucgratia quandaallicienrenos 1 nbsp;nbsp;0 puifum uelaudirduelronemcomuni nononecoapimus. Qiiæpfccco

—^^d,___ritum î rebus queuidenc/audiunt/cogitantineft:pulchrirudo uocarur.

actrcs iTODis granas repræfentar. Quantum uero 1 uifu/auditu/rónccófiftit:dele ctano nommât arep uolupras.Voluptas mq decora. Rem. n. decora pfepipnefe quit amp;: decora uoliipras.Hancfequitappentus quoq^decorus.Ipfe.s.amor.PeC turbatio uero turpis alns forte caufis accidir^ Pnmum iracp caput inquincquid nam potiflimum gratia hrtcpiilcbritudocp fit:quid ue nofitaftignat. Significac interea turn pulchrirudmé magis en a ad uifum princre g auditum: Quia uideli cet uifus amp;nbsp;lumen fimiliora kelligenri^funtgauditus amp;fonus:tum habitus ani mi pulchriores efteg corpora/qureformofa dicunf:amp;;uoces.'ga amp;f men fimilirer cognatiores funt:amp;ipfi habitus animi tarn 1 moribus gf doccnnis non fold pul cbn/federiapulchntudines quædâ nre dici poffunr.SÛnt.n.formæ. Forma mg men ppmquç. Voces adtamp;f corpora pulchntndmes apellari no podunt.Pulchri rudo.n.guis no debeat nuncpulchra/nunc no pulchra iiocari: Corpus ramé ide hodicpulchrdrcras adrleui mutatione facra/nó pulchrum. Similiteramp;: uoris ma teria ferme eadé/murara pporrione/ex pulchra hr turpis. Vern ta mé guis pulchri tudo magis ad ea quçfpccranf/gquçaudiuntur:rutfumq; magis ad illaquaco gitant/atrineat.’Inueftigandum ramé/utrdaliquid his oibus fit cómunerquid ue ld ipfum fitzquo bacoia pulchra uocantur.Sed primd id 1 corpotibus qua uidê tut indagat; quafi manifeftius ita fururd. Priapio cómunéde his opmionécó fucat/dicentemzeorpons pulchrirudmé cfTeppornonem quadaparnd inter fcamp; ad totum unacum colons cócinniratc.Idqi quattuorcófutatargumentis.Pnmo

-ocr page 47-

(^iiidem fi pulchricudo ipfappomo fine comméfurano quidam ed/ certe tes fo lum compoficaedinulla ergotes fimplex qui s gratiofiflimafit/pulcbradicet.Se cuado rurfus ft côpoficû dûtaxacpulchtû eft/nulla partilupræfercini firaplicium encpulchta.Lnmo ueto nulla pamû.Quippecû. î ppotnone duntaxac ad aliud conmenfuracapulchncudo ponac. Ex quo fequet:ut ex rebus non pulchris put chrumefficiac.Compcum carné babetnus ex rébus omnicarennbus gracia nibil unqcSFia gcaciofû:Tertio faciès eadé/fæpe eadé figurç pportione manence:mô pulchranobis occurrittmônonpulcbra. Qu 1(1 abudquidemcômenfuracio fit: aliudpulchritudo,Quarto/neceifaciu. ed pulcbricudmê in corponbus pulchricu dinem nobis referre fupionim. Oportet ergo proumbus bacilli prorfus accomo dare:lca tarnen ut exceUennori admodu róneiUis in(it q in corponbus.Quo ât pacco cöméfuratio quçdâ ibi fic.s.ï animo nel ïcelleccu facile aifignaci nö poted. Et in aio qdem quomó mores amp;nbsp;fcienti ç fin tcomenfurationes quædâ f tue,pp or tiones:fi Plociniifequimur/incelligcrenóualemus.Non.n.coaceruari uultin aio ex figuris actibufcpcóplunmis habitus unq aliquos/qui uel morü uel fcicntiatu habitus apcllenf.Sed moralem gdem uirtucis accu fimplicé elucere/cum primum cócingenciüuictocum nubes excuciunc/forma quoqjfaenciæfimplicem expulfis tandem falfis opinionibus ructlare. Aiam naq quo dam 6 elfe oia:acqi tunc potif fimiim rem ipfafeite/quado argumencacionibus excitata laaccu tes ipfafic:quæ erat amp;: peius: fed pocécia qdä uiqi fgeuda.Sed de his oporcunius alibi difputabit

T^ulchntudo in corporibus ed abfoluta perfectio gratiaq formteprædpue: Quæamp;: matenæformifq; ineaaliis dominât:Ô^expedicam arcis rónifqj di uinæ uictoriâ fup maceriâ refert/Sc ipfâ pfpicue repræfécac ideâ. Cap. II.

^ c~^Apuc fecundûfcrutac/quidipfaficin corporibus pulchritudo. AfTeritep fl I ellealiquid primo afpectu prompte feoffetens. Cum.n.pulchritudo Ô^î îtelligibili formarûmcelligibilium forma fît;à: 1 corpore funditec fit forma formaeû/mento amp;: illic îcellectii/ amp;: hic uifum primo ÔC pmptiflime mo uec:Quod Plato cedacin Phedeo.Subdic Plotinus:aîum ueheméterà: refpuere turpciSi afcifcere pulchrû:Nec iniuria. Turpicudo.n.ed tetra queda mail facies: Pulchritudo uero fanes blâda boni.Præcerea rônalis aia^ximependetex mête diuina:amp;: pulcbritudinis ideam fibi illinc impreflam feruac intus:Cui qdem con gruit/tanq fibi patriqj cognatû libencer ampleccit.Congruit ar ca in corporibus forma/quçadipfamideç norma examuHim côpofitacd:dum rô feminalis quæ in natura ed corporû formacrice/matcnæ plurimû dominât: formaqi in ea reddic materialem qdem minime:maxime uero formalé. Profecto quéadmodum acci pimus ex Timeo:lncelleccus ipfe diuinus parer é formarinmarena mater.Sed rô fomefepformarum î nacurauigens rite pacemum fernen amp;nbsp;efficax noiati poted. Formauero indegenita,pies.Formofitas aûtnihilaliuded/qipfa prolis hutus 1 doles/exprefl’tus referens patns effigiem.Deformicas contra/tum deficienus foc mædiflimilitudo quædâ ad partis forma: tu ipfa matena defectus buius origoî præfernm quâdo cafu quodâ impediente fubieccû a tone formate minime fupac tded formâcis actû uel nô fubdinct:uel mepndimefufapic. Proidein quolibet elemento amp;: fi formæ acadentales fiant mulcæ/ una tarnen ed forma fubdantialis

-ocr page 48-

'atq? prædpua.Similitct in rebus mixns/ccu lapidibus atqj mctaUis fipluresfor mæ fubftanales fintuirruce:una ramen principalis actii efc atq; com munis. Sic m pIScis amp;' animalibus.'fi mulrrem fingulis form^fubfumales fintactu quoda/una caméeftactu præcipuo plunbus ipans. Vbiq; uero formofitas efcabfolutaquæ dam pfeeno fiuegracia:amp;: quafi flos quidam ipfius formæprædpue formis aliis dominâris.Eftitaqîdiiiinûamp;impiofum aligd:quiaamp;impium regnans forme fi gnificac: amp;: ams racionifcpdiuinæuictoriam refertfupetmacenam: amp;ipfam pfpi cue repr^fenrar ideam.

^^Pulcbritudoicorporibus cd exprelTioridea:fimilimdo. Acfifubtrahaturma rena éipfa idea. Item pulcbrirudo cuiuflibecfpéi ludicac ab aïo per infiiâ fibi formula ipfius ideæ:ad qua eft fpés inftituca. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ZCap.lII.

Vis nam pulcber bomo/aut leo pulcher/aur pulcbcr equs/Cerreg prça 1 nbsp;nbsp;nbsp;■ punira formatus/ita narus c/ucamp;diuinamensîfciruitpipfiusideamiiS^

v^^^naruramdeuniuerfalis feminaria uirruteconcepic.Ia uero illms idea for mularn aia noftrai mente habet ingenicâiHabctamp;înarura ppria feminaléfimili ter rónem.lgicnacurali quodaludicio de homine iid leone uel equo cæcenfq?lu dicarefoler. Hunegdem pulcbrum noene:illnueropulcbrum:quiauidelicechic prorfus a formula amp;nbsp;róne dilÏencituUe uero cófentic. Arep ïrer pulcbros/hunc dlo pulchriorcm efle:quia hiecû formula róneq? magis q illecófentic.Et pfecco cum naturale fubitüq? dehis ludiauneqat cómodius expedin/q p formulas rónefq? nobis inatas:pbabilecftdiuinam puidêciam oia gopnmcdifponcnrêeiufmodi nobis ab inicio quafi characceres imprelTilTc Dum uero de pulcbritudine ludica mus:idpræcæteris pulchemmum approbamus:quod alarum eftacqïrónale: acqr ita formate ur amp;f p aïum fatiffaciat formulp pulcbritudinis/qua hémus 1 mehecK amp;pcorpus róni pulcbritudinis feminab refpódeanquam in natura fecûdaepaîA poffidemus.Forma uero i corpore foemofo ira fue fimilis eft idejtfieur Zc figuré ædificii i marena fimilis exéplari i architect! men re; óf oratio i uoceorationi quat eft in aïo firnilis.Itaqjfi hommi materiagdem detraxens:forma uero reliqueris: bæcipfa quptibi reliqua eft forma/illa ip'a eft idea/ ad qui ê homo formatus.Si cutfi uel edificio matcria fua fubftulens/mrerim figura reliera:uel fi orarioni aeré fractüdempferis/fignificanoneferiiaraiccrteamp;iibi figura reftans nihil aliudeft/g exemplaripfum i architecro cófiftens.Et hicconferuata fignificatio nihil aliud/g loquentis ipfius excogitatio. Vnde g fignificacioné eiufmói colli git: men tem lo quentis haberedicirarq; cómentari.Iraqp óf nos debemus 1 rebus pulcbris mate namgdem pofthabere:formas uero feligcntes Óf ordinem/ideas i his '.reruaufpi cantóf artem menteg, corn en ran diuina.Exiftimar aut pulchnrudiné corporis ex formis cópofici ïeo cófiftere/utóf fingulæ ï eo formpiformiracé matenre fupent/ amp;nbsp;forma communis oïo formas fingulas antecellac Corporis uero fimplids pul chritudinem t quo unica fubftatialis forma é actu/ut aun uel argen fimiliumq? m maxima luminis porrione fitam e(Te.Lumen pfecto efte uult ignis.i.cæli forma.' quæ fit imago quedam uuæcçli/adeo urquod î cælefti uira îrellecrnaleinefnfitî cælefti corpore luminofum. lté lumenfub luna/efte formæ.i.luminis cçlefns arm Ôf(uc ica loquar )imaginê. Vndc pacec/gta fit cgli uirtus/cum formj ipfius imago

-ocr page 49-

ces omnes apud nos cfFidat amp;nbsp;conferuec. Ignem quoep fub luna efle igneum ucl ignitum corpus/potius q putüigné exiftimar.Verûtaméqacælo fimilius eftexi ftcrelucidum:amp; quafi formamcorpotfialiovum: icorporeifcpppinqum.' ideoc^ pulcherrimüteiufq? pamcipanone cæcera pulchccrima fieri.Præfernmquçlumen mdereporcanc.Taliaucro funt'quæuel minimû terræhabenucl nacurâ maxime tempacam.Quod.n.uel maxime terreum eft/uel minime tempatum:quafi a cælo loge diuerfum lepciffimum é adlumélucidumqi colorê/quafi cælefte aliqd capié dum.Quod aurem î corporibus quæ pulchra uidenc dictum é; G militer le habet ihis quçaudiuncmcpulchra'fiucfitunauox.diue grataquçdâcôpofitiouoeû. Et ficuc formæ uifibilis pulchncudo ab ideali amp;nbsp;femmaria ipfius tône pcedit: fie uocis côcentufq pulchncudo tû ab ipfo fpiricu/tû ab harmonica métis côceptio ne pficic.Ec ubiqi formoficas ê/impium formæ fup fubiectû.Fonnaq corporca a forma icorporea proficifcitur.

—“f^ulchritudo quæuidetur/mentis pulchrirudinétepræfentanPulcbritudo qug audic/referc aîæ pulchrirudmé. lté nemo de mentis amp;nbsp;aiæ pulcbritudine loque

- auc debet aut poceft/nifi eaipfe polfideac. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 1111»

^^d?V Vplex pulchncudo ednneorporea.s.amp; corporca. Ecquêadmodûcorpo

1 nbsp;nbsp;nbsp;■ rea rurfûé duplex:Altéra qdëî his quæ uidenc:altera uero î his quæ au diunt:Sic ôdicorporea duplex.AltérainmceUectu: altéra éin aia.Intelle ccualis luas pulchncudo præcipueab eaqug uideci lumme ueluc imagine nobis repcæfentat.Pulchricudo rurfus aie i haemonia quodâmô conftitutæ/ab lUa quæ audicuc/harmonicapulchritudine rang imagine rite refertur.Omnino uero que admodû nemo de corporea pulchritudineloqui poteft'nifi eâ féfu cognoiicnc: Sic neep deicorporea.'nifi earn peepericaio.Sed corporea cogniturus extra fefer tuv:pcepcurus atir icorporea, itra fe referatur oportet. Rcuocatus auté ad fe non p cipietea.'nifi polfideac. Efto itaq; pulcher amp;nbsp;itellcctu amp;nbsp;aia prius g de icorporea pulchrirudmé audeas difpucare. Memento, fidelectans fcnfibih pulcbritudiner quæiféfibilis pulchritudinis éimago:multo inaiorêpccpturûteuoluptacé,quan do ipfam animi menfq; pulchrirudmécognoueris:imo quado polTedens.

q^M-itenadeformiracem gdem habet naturaléifonnofiraté uero pegnnam. Scd aia tucpitudmem gdem aduenticiâ :pulcbntudiné uero natiuâ.ltem pulchricii do diuinæ métis é ut lumen. Pulchritudo métis bumanæ.sd uirtuceitelleccua

il eft ut color aliquis lucidiffimus. Pulchncudo animæ.s. in uirtucemoralt ed qüafi figura. ? — nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V,

lt; c '^Vm pulchrimdo.i. formoficas fit flos ipfe amp;nbsp;uigor amp;nbsp;gracia formæ,cerce

1 quot;nbsp;Imacena ficuc é informitas ipfa:fic é 06 ipfa deformitas. Huic ergo def or

quot;^tcas quidem eft naruralis: Pulchricudo uero fit pegrma:quatenus mace na forma accipit aliunde.Scd aie contra,pulchritudo quidé naciua eft: qi^niam' fuapcenacuraé ueraforma.i.actus aligs i fe cófifcens.Na reliqugformæmb aia/^ formaciones queda pocius funt/g formæ.i.aetiôes aiæm matenam, Acmcinun* macenæ paffiones» Aigigif formoficas gdem ênacutalis, deformitas aduentitiai

-ocr page 50-

Sicut.n. materia dum formale nó nihil mutuatur ab anima/ fieriformofa uidet: ita mairim anima dum iforme aliquid acapica maceria/ficdeformis. Acapic aur quarenus amp;: affectu corpon ceditióe cogninonecócedit. Non ergo noui muneris comparione quada animus euadit pulcber:fed purgarione fola qua m prifhnam rcftituacnaturailn qua fua ipfum formauicidea/inccllectufq diuinus.Cuius qui dem pulchntudo eftqfi lumen: Intellectus ucro noftupulcbritudo inde manas intellectualis uirtuscognominata/eilquaficolotaliqs lucidiiTimus. Scd pulchri rudo motalis hinc amp;nbsp;inde ^fecta/eft quafi figura.

^jVirtus amp;.' pulchntudo in animo cft naturalis: atq? eft ipfa fua puricas animo re ftituta:ficillico amp;: pulchrirudinediuinç mentis eflFulgens:amp;: ipfo bono felicif fime fiuens.Item primaforma:primamcns:pnmum ens eftidem. / Cap.VI.

j^n^Nn^m oraculum amp;nbsp;a Plaronc in Phedoneiamp;a Plorino bicadductum/ tradit uirtucem omnem raincellectualem q moralem effepunficarionen?

Jkquandam arq;puritatem.Quoddepulchritudinequoq?fub uirtutis no mine dictum puta.Quafi uirtus pulchritudoq? animo fit natiua: Turpitudo ue ro amp;nbsp;prauitas pegrina. Animus itaqja corporeis fordibus expurgatus/ non fo lum pulcher fit:fed ena pulchntudo.i.forma p fe exificnsndealifq? ró quçdâ/amp; diuini uultus expreffio: quado uidelicetex aio rónali intellectualis amp;: ïtellectus euadit.Prima naq^formofitas eflfecüdum forma/ubi eft prima forma.Forma ue ro primaefiïtellectus. Forma.n.prima uniformis elTedebetatqj oiformis fi^reli quarum origo formanim.Sicut matena prima eftprorfus informis receptaculucp formarum.Talis atfolum intellectus primus effepoteft. Qui enaeflens ipfum primum.Si.n.ubiq? fit eiTe p formâ:certc ens primum ai prima forma confpirat. Præterea ficut ï materia naturale malum cum naturali deformitate cocurrit:Sic in primo ente in prima mente nanuum bonum.i.boniforme cum natiua formofita recôgredirur. Atfupens amp;nbsp;mentem ipfum bonum fi quado ipfa pulchntudo di cituntanq fons pulcbricudinis inrelligitur: ex quo intellectus tanq prima forma pulchntudinis efïluir.Sed ab itellectu aîa uelut prima pulcbrirudinis pamapatio nafcitur: Cetera uero fub aîa fecundâ pulcbntudinis participationem/ tertiaq,dc inceps ab aîa nancifcuntur. Demep aiam ipfam cric natura pulchrâ atq? diuinam inde coniicimus quod incorponbus ibi precipue pulchntudo refulget ubi fen|^ naria uirtus aîa: fine in uniuerfa natura:fiuc î natura qualibct figillatim fubicctu forriturobcdiens.

^| Quomodo Dii a dçmonibus diftinguantur. Quomo corpora deonim amp;f monum uidcanrur. Item fex differcnrias elfe inter afpecrum deorum amp;:fpecra culaDçmonum. Conclude fi optas diuinam pulchritudinem côtemplanicfto

? Cap. VU

pulcher atqjdiuinus.

Ce nbsp;nbsp;Aeterum nibil opus efi plixius Plorini mentem interpretari: quoniam q

1 diume loquitur:loquituraûtdiuiniflîme:tam etiâpfpicueloquitunCon „gt;Aj:endens ubiq; aîum nô ram ad pulchritudinem intuendâ pduccre/ q pof fidendam. Quodâtdedeorum dçmonûqjafpectubreuitcr innuit;ficintellige:

-ocr page 51-

Deos fignificat fublunareszdçmonefq? fimibter.amp;f qui corpora inuifibilia narura licet habeac:finccpbenefici. Ecnonunqfuo quo da ecga nos bcneficio fenoftns ocuhs pacefaaanc Deos hie a dçmonibus itadiftingueJnipfo quidem deorum deopuidenciaeft uniuerfalis oîo.Nâamp; omnibus amp;:oiaproiudcc/atq5largic.Vni uerfalis etiâquodâmô in mente diuinaamp;aia mundi. In dus ucco fequcncibiis fi ue ininfibilcs finc/feu uifibdes'pindencia quodâmô etiâ uniuerfalis cddcd con ditioncquads paraculari.Auc.n.rebus oibus muneta datded muncraqueedamr aut dant quidetn oîadedquibufdâ.In demonibus afitpuidenciaamp;: parciculans eft/Sd códicione rurfum partieulari.Na amp;nbsp;certa quads munera tantu/amp;: certis qui bufdâ rerumgeneribus tegiôibùfcpdifhribu und Ncqificuc du funcab omni paf fióe uel follicicudine uel affectu penitus fegrcgaci.Nâ ad bec ipfa qua: curât; quo dâmôdcclinare uidentur. Adde praecerea quod unuquencpdcorum/fiuccaekihü fiue fubcæleftium dçmones multi fecuntuc utducem.Sed quonam pacto qui na turainuifibiles funt/uidencurc'Non.n.puco deum autdçmoncm/utacuis oculis eóprehendaf/tenue nimm rarumq;corpus fuum neceffano in angufhius aliquan do cogere:ficq5oculorum tuorum radios ad te refleccete: aut faltéira quodâmô cerininare.Nô.n.paiTionefuainteruenientc a te pfpici uolunt. Scd forfan prapo tenu qdâ uirtuce mouêdi uifuales oculi tiù radios ad te repellere/ucl i fe termina te:atqi ita tibi fe notas efficere.Sed de uifu ex mente Plotini alibi difpurabimus. Potes amp;nbsp;tu aliter eos cetnere non extimo quidem iiifu: fed incimo quodam atep cçleftufiquando ad huncipfum undicp tecollegecis.Quæuerodiffetentiæfint îter deorû dçmonumqi formasdiueærbereefmc utræqi fiueigneæfmtuel aeree: lamblichus ex mente ægyptiorum ficbreuiccraperic.Spês quidem dei cuiuflibet fimplex figura môqi nobis offert.Demonis uero multiplex. Dci rurfusfpêshnu rabilis:D^monis aucécitauariecatemutabilis. Icédei forma uenerâdafimul acqi ppma prorfufepbenigna:D^moms non reuerenda folum:fed uerenda.Præcerea diuinum fpeccaculum mundum fubico tocum iplere uidecur.Demonicum certo loco femonftrae.Rurfus diuinaÇucitadixenm )corufcacio ictu eciâintelligcntiæ uelocioc eft/agitqi celerius.Dgmonicauelox quidem:fed mentis uelocitatem nô fans exfupat.Denicpqcauelqualis uel cuiufmôi forma/pulchntudoqîdçmonis nbi occurrerit/quodâmô expnmere porcs:Dei uero nequaq.Quâ uero uenetan daq gratiofa fit utraqi:Plotinus ipfe/quis non explicet/tamen quandoq^êc ipfo fenlu pcepit:Quod quidéPorphyrius qui forte inrerfuit/î Plonniuita ceffatur.

Librumdeniqîtotum icaconclude.Sicut oculus utfolêuideat/debeteffeficnqî folaris:fictu utipfam fufpicias pulchntudiné/quçdiuinus ipfeîtellectus exiftin dimicce materiâ/dimictefenfum/dimitcerurfus amp;nbsp;rónem:Intellectualis cffoiatqi incelleccus primo tuus:deîdediuinus. Tunedemûficutoculus aqlinus î cœlum uolâdo fublatus/fplendorêfolarêatqjcæleftcm penes folis lucéinnmam circiifu fum ueluc unam cum ipfa luce fimul pulcbncudinem contuebirur:Sic Ôd ipfe p m teUectum tuum ad diuinum inrellectum iam progreffus mira prorfus idearum fe riecorufcancem/atcpcx paterna boni ipfius lucemananrem primo quidem afpe ctu/incelleccualemfplendorem paternç lucicontinuumiuelucunum idemcpcon fpicies.Mox uero lucem quidem animaduertens effe penitus uniformé:fplendo rem uero quodâmodo muitiformem.Item lucem quidem effundere:fplenclorem uero effundi profecto difcernes ( ut Platonice loquar ) ipfam mentem/ formam

-ocr page 52-

ipfam putchntudinis efTe/ipfum ucro bonum/ménfq? pattern eflepulchntudinis genJcorem.Sic amp;nbsp;m'patte filtum ammirabens.'amp; pattern amabis in filio 'mutuotp utnufep amore gaudebis.

r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;llfLIBER DEiPVLCHRITVDINE SEXTVS

nc '' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i iC-’fo.ïio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;“ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

v Pulchnrudo eftin bis qupuidentut:quœaudiuntur:quæco^tantur:neq?eft propottio» -i: ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Ca^^^mum.

iVLCHRITVDO eft lafpcctu plurimum. Eftfein auditu feeun 'M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dum uerbotum cópofitiones:muficaquocpoém. Nam cantus amp;^l

1 W numerofi concentus pulchn funr. Pmereafia fenfu adid quod Bi Lr fuprafenfum eftafcetidamus/inueniemus Rudia qiJoqïamp;^ofFiaa ' pulcbra:ód acnoncs amp;nbsp;habitus atq? fcientiasniitturumq; pulchnru

----^dinem.Vtrum nero amp;fuperbpcuUa fitpulcbntudo/ res ipfa^cc dentibus declarable. Quidigir eftquodeftcitzutcorpora pulcbra uidcanc:accy auditus uoces approbectanqua pulchras:amp;:quæcunqîdeinccps ad aiam atnnér.i Quona igitpacco pulcbra bæc oia fiunt/Nunquid una quadaatq? eadé pulcbri tudinis rónepulcbra funcomnia?autaliud quidda eRpulcbntudo in corporen aho ucro aliudï’Rurfus quænâ hæcfunczfi duo fût?Quid ue id exifticfi eft unû? Qu^dam.n.pculdubio nôex ipfafubieccorum natura funcpulcbrarucluc corpo ra:fedparricipariôe potuis aliq.Quçdâ uerozpulchricudines quædâipfafunt;uc uirrutis ipfius natura.Corpora quidem eadem alias quidcm pulcbra: alias uero non pulcbra uidenr:quafi aliud fit cflccorpus:aliud efTepulchrum. Quid ergo id cRpocifTimum quod pulcbra corpora fua prgfentia faat?Impnmis enim id eft nobis cófideradum.Dic age quid potiftimum fpcctâcium allicitoculos: conuer tirq? ad feipfum atep rapirbpectacemq; dcleccat? Si.n.id luenenmuszforfan quaft fcala ad cætera fifpicienda unpoterimus. Tradunr.n.fermeoes comenfurano nem quanda partium Sf inuicem amp;ad corum unacucoloris grana pulchricudi ncm pt in en rem ad oculos fgt;crcare:acq? i co pulcbntudinem oium efte fui.-ut mo derata comenfurataq; finc/Sed apud eos qui id opmanfznihil fimplexzfolum ue ro copofitum necclfario cricpulcbrumilpfumq? totum formofum crit. Partes ue ro fingukmullam habebuneppna pulchncudmem.Solum ucro quacenus ad to turn côferuncpulchradiccnf.Quâuis oporteatzfi inopulcbrum eft rorum:pactes quoqicneformofas.Nó.n.ex turpibus conftar pulcbrum. Oportet at partes oés pulcbntudinem accept He. Colores infuppulcbrnficutamp;ipfum fobs lumenzeum fimpliaafint:ncqjcx comcnfuranoncbabcantpulcbritudinemzapud illos exclu faapulchrirudinerelinquenc.Aurum quoq?quona pactoillis encpulcbrum/Co nifcanoq? noctiirna:fydcruqj fpccraculûrSimiliter in uocibuszquod (implex fue rit:id ent a pulcbrirudinealienum.Quauis tonus quilibeti bis catibus epi ex co to pulcbri funnfic ipfe pulchec. Proide quado eadem pcopocnone manenre fa nes eadem alias quidem pulchra:alias uero no pulcbra uidef.Nonnealiudin co quodcomenfuratum eftzpulchcitudinem oportecdicerezcómcnfuranonem uero aliud?IpfumqicéimenfuratLi ppalmdeftepulcbrum?Si at lUiad ftudia pulcbra pulchrofqjfermones fe tranffecences menfurxppornonem in his enamin caufa

-ocr page 53-

pulchntudinis afTignauetint: quœnâ diccc in dudiis pulchns uel legibus uel di fciplims fdeciif uecôméfurata pporrio^Quinetiâ fpcculacióes ipfç quoni pacto îuicé cômenfiirarç dicenf. Quod fiqs id ipfû afTignet/quomä uidelicec cócordes font: dicemus unqimalomquoqjcofcnfione quandâ cflcatqjcôcordiam. Duo nâq? hcc inter fc cóueniunt ut ferc uidelicet amp;nbsp;tempantiâ effe (loiiditaré/atqi ludi tiam ehe îfatiam generofâ.Pulcbntudo itaq? aîç cil uirtus oîs: atq? hæc ipfa fpés fupioribus éadmodûuerior. At quona pacto hic coméfuracio crit? uecp.n.qlis i magnitudiue neep qualis i numéro. Atqui cura plûtes fine aîæ partes in quali na tone côpofitio uel rem patio partiû uel fpecularionû fira etit?Deniqj pulchricudo intellectus ipfius uidelicetfegregati foliufq;fecundûfcquidnâ enr. ^Pulchntudo i corporibus é flos forma: raateriam fupantis pp impium'idealis romsTug^acériam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;~ /_Çap.IL

Epetamus icerû a pdeipio querêtes qdnâ fit ipfa î corporibus pulchntudo.

1 *^Pcicipio qdééqddâ primo ituitu féfuifepacefaciés: idcpaîus apprehédés ‘ ^^miliarircrcpagnofccns fufcipinamp;qfi accômodatiffimû. approbat amp;nbsp;âple cric. At ucro î turpe rodens fefe recipit: Ôf ueluc abhorrés ob difeordiâ refpuit ut alicnû.Exiftês nimirûaia id quod naruraliteré:acppcamp;: fecûdû clTénain rcrûot dîne pradarifTimaiquadoaicp afpexerit cognatû qddâcognatiq? uedigiû côgra tulacamp;flupenrefertq?î feipfâ: fuiqi tecordac atq? fuorû, Quænâ igicfimilitudo bis quç apud nos pulcbra uidenc:ad illa quæ fug nos fût pulchra? Er.n.fiqua fi militudo efl/fimilia qdé fine. Ac quona pacto pulchra fimul amp;nbsp;hæc amp;nbsp;illa?Parcici panoe uriq; fpéi nodra hæcdicimus elfe pulchra. Oé naqûforme aptû natura ad forma ac fpêm capiédâ/qtenus rom s àC fpéi ed exps/ciirpe eft/ atq? a diuma róne femoeû. Idq? 010 turpe eihquod 010 femotû.Turpe qnecii quod a forma rôneq; minime fupat:materia uidelicet formationé intégra minime fudinenre. Accedes iraq? fpés/id quod ex muleis pambus und é compóne fucurû/fimul ordinat côci liacq? îuicé atq; ipfa côfenfiôe côficit unû:quâdoqdé amp;nbsp;ipfa erac unuadeoep und oportuic ede formatû/qtenus quod ex multis côpomc/unû edi ci pôt.Fundat er go piilchritudo îipfo quando î unûfueric iâtedacrûiacq;feipfâpambus ron/q; impcic. Atquado fpés unû qddâ fimilibufq;pcibus coditutû nancifcic: fcipfâ Si idétradieî totû. Aliquâdo.n.exépligracia coci feçdificio fimulptibufqîcôicar: aliquâdo uero unico lapidi.Ec cunc qdê id arce fit:alias uero fie natura.Hac itaqj tôneformofûcorpus efficiccôione uidelicetroms adiuinis defupiicniencis.

Am^pînatâ fibi formula pulcbritudinis agnofeir pulchritudinem î corporibus. QTiæ forcc ipfa idea fi auferrec materia. Ac fine fit î fimplici fiue côpofito corpo Senit ex uictoria diuinæ artis î matenâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;f Op.llI^

Dgnofeit at ipfa uis quædâ ad eaiditutarq nihil ualidius ad ppria ludican da qdo Sc alia aîaî ludicado co eu rat. Foi fan uero amp;: hçcipfa dicic uidelicet fpéi quç penes ipfa é accômodas:caq; fréta ad iudicâdû quéadmôm ad rccti ludi dû régula uti foléc. At quona pacto quod î corpore é/ ci quod fup corpus écon gruit? Die age Ôd qûo extrîfecû çdificiû çdifïcii forma/ quæ î méte eft architectus accomodas pulcbrû ée iudicat/forfan qa fi lapidef collas e medio edificiû quod erat exttîfecum nihil aliud é q îcrîfcca forma/diuifa qdem p externa maceriç mo lé.Indiuidua uero exiflésfld fl appareeî multis. Quâdoigif Ôdféfus fpêm quaé

-ocr page 54-

1 corponbus afpidt/coUiganté fupancécp cotrana namn/qu^é informfszatcp for mâ decenter i fortnis alns emicâtê me cogregans fimul totâ:quæ paffim difpfa uî debanrefert ad ferarq? ad forma:que îtus ell/ipubilê introdudt:redditq} innmæ formg cofona amp;: côgtuâ amp;nbsp;arnica:Quemadraodû pbo mro uirtutis idoles appa rens iniuueneiodidacontingit:ppeacpuer£ uimitiquæintus efteonfonat. Pul chntudo uero colons fimplex puenit ubi format fupaturq;quod eft î matena te nebrofû/præfentia luminis:quod qdem incorporeû. amp;nbsp;rô quædâeft amp;nbsp;fpês.Qiia pp amp;nbsp;ignis ipfe prêter cetera corpora pulcher/ quoniâ fi cû elementis aliis eófera tur/fpéiobtinetordincm.Nempeamp;cçteris eminentioreft/ôdoium fubnlilTimus: quafi îcorporcç lâ naturæ^pïquus. Acqm folus ipfe nô fufeipit alia:cum tarnen ipfum alla capiant.Calefiuntnâcpalia:ipfe uero nô fufapitfrigus.Præterca colo rem ipfeprimus habet:cetera uero ab hoc fpêin colons accipiunr.Emicat igituc atq5 fulgec quafi fit fpés.Quado uero fubiecrû nô fupatunueluc luminis exigui parciceps/baud ultra prouenic pulcbrû:utpotequod coloris fpém nô accipit to tarn. Proide hannonias quç funt i uocibus/ aliæ quæ latent î aia faciût/ amp;nbsp;ad fen fumufqjproducunt: arqaitafaciunt: utarapdpiaepukhri nontiam/idem m alio demonfhantes.Compctituero harmoniis quæfennuntur/utnumeris menfuren turnon momnirationenumenfeu uocis/fedin eadûtaxat: quæadeffeenonem fpéi/uictoriamcpeius obtempérât.Sed hactenus depulchns quæfunt in fenfu fit dictû. Quæ tanquâ imagines umbræqj in matena effluentes ipfa exornauerunt: ammirationemqjfuioccurrcnres fenfibus coneitanr.

q^'Oportetanimum fienpulchrû/fiintellectualem fitpulcbnrudinem cogni turns, Quç tato magis fruentem delecrat/q corporea pulchritudo/ quan to,i2e forma illa hac perfectior eft lôc intellectus perfpicacior fenfu: amp;nbsp;pof fefl ionobi's inten or. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap.IIII.

uero pulchra qu^bis fupenora funnoculifqi minimepatcnt:Sedaîus ipfe abfq? inftiumcnns cernit arq; ^unaatz afcenfu quodâcôtéplan de F ' M^bemus/ fenfum ininfimo relinquenres. Quemadmodum uero pulchra quæ fenfibus offerunf uerbis exprimerenôpotuilîemus:nifi uidillemus aliquan do.amp;tanqua pulchra percepiffemus. Quoquidcm munereorbari funtqui cçci nafeuntur: Sic neq; de officiorû amp;nbsp;fcienciarû cæceromq; eiufdem generis pu lehn rudine poffumus eloqui/nifi hæc ipfapoffideamuSiSimilicer neq; defulgore mr tuns:nifi quodâmodo excogitauenmus/ q pulcher fit luftimvamp;rcpcrantiæ uul tus:qua ue tone neq? hefpems neqjluciferadeofpedofus.Quinîmo co dûtaxat bæc oportet uidere:quo ams ipfetalia inruet.Præterca uidétes admodû oblecra n ôfaffici uehemétermultoq; magis q corporel pulchnrudiné admiran: utpote g uera iâ arrîgamus.Tales in g affectus oportet circa pulchrû quodlibet excitan: admirarioné uideliccc ftuporéqi fuaué. Defidenû quog? arq? amoré cócitarionéqs iocûdâ.Eiufmôi quædâéccirca eaquænôuidencaîæpatinne. Oés gdé (uriradi câyMagisâcqu^ fût ad illom amoré ppéfiores.SicutÂ: circa corporis pulchnm dîné accidit. Oés.n.æque uidét:nô camé icitant æque fed maxie omm amatores.

-^Pulchfftudo in aio naturalis tunenobis effulget/cu primû aduentini deformi ' tatem.i.affectus admaceriamfcpauerimus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^p.V,_

-ocr page 55-

« Aecerum area amatonos afFectus qui fup fenfum atTurgunt/feifatari licet hue in modû. Agite qdnam patiminidrea decora fludia amp;nbsp;officia amp;nbsp;mo dos honeftos têpatofq? mores/amp; oio erga uirtuns opa affectioefep Se habt tus amp;: pulchritudinem aiorum. Quidinq patimmi quSdo uos itus icuemini pul , chros.Ec quo pacto(uEita dixenm )debacchamini:atcpcondraraini? Affectatifep uobisdi congredi / uós ipfos feorfu a corponbus coUigéres, Affidunc.n.fic ama cores uen.Ac ucro qdna eft id/ergaquodita pgt;rfus affiduntï'Nó eff figura:nócol lor:nó magnicudo'fed erga aium ipfü coloris ors expremdimilitercp tépanriam poffidenté a colore femota'reliquûqî uirtutu fplédorê:quociés uel i uobismec in tueminiïuel i alio cócéplamini animi âplitudiné: 06 iufmimote: purâcp cépantiâ. Prærerea forcicudiné generofo uulcu uerendâ.Pudicitiadeniqî honeftatéep uene rabilé habitu quodâ krepido amp;: rrâqllo ferenoq? îcedenté. Accphçc diuinâ mente. ; defup colluftrâré.Hçcigicamâtes quanâ tone pulchra effe dreimusZ Sunt.n.atep appatêtinecpqafpiat unq aliud effe dicet/q uereexiftétiabçc effe. Scd qdnâ ue re exiftécia/Fortc pulchra. Ac.n.adhuc defideracrô feite/qdnam bçc exiftétia/ut ara amabilis fit/effidunt.Quid î uirtutibus cûctis decorum qfi lumé. Vis ne con tiariafumés/quçuideliceti aîa turpia funt/contraconferre«'Forte.n.ficognoueri mus qd amp;nbsp;qua de caufa rurpe fit:ad td quod quærimus côferer. Efto itaep curpis aîa:quæintépans eft atqiiniufta/cupidicatibus muleis abundâs:amp;pturbatione^ plurima:ob timiditatê uexata cimoribus:ob animi ipfius anguftiâ auatitiamcpla borans inuidia. Nihil unq nift mortale abiecrûcpcogitas. Obliquafempaîo uet fansupuris uolupraubus mâcipata:Vicâagés ei ppriâ/quodcûcp id fit quodipfa P corpus patic:turpitudiné p ipfû fubiés qfi lodidâ. Atq bac ipfâ tutpitudiné no ne aig fub aduéciciæ pulchricudis præeextu tâq aduétitiû malû dicemus aeddere? Quæ qdé gtaui eu de trimé to eâ redditîpurâ/ multæcp prauitati pmixtâmeep uicç ultenus neepfenfus puricate præditâ: fed pmixtione mali uita exigua lâ urétem: plurima côfeccâ morte: baud aplius quæ funt uidenda uidétêmeep pmidâ âplius babicare fecû/ppea qgt;ad externa fep fie ifima obfeuraep rapiac.Imputa pfecto fic cuadés:paffimqîab iis raptata:quçfenfibus iddût/plena uideliceccorporis labe. Népe di maten g plan mû fe dediderit/materialéq, natura i fc côtraxenc nimirû ob eiufmóicómifhonêideterius plabenté/iam ferme fpémfuâifpém altéra cômuta uinpindeacfjqs limo coenoq? puolutus/haud ultenus priorem ptçferat pulcbri tudinê:Id ucro uideac effe/quod a limo i fe ipfû coenoq, côtraxit. Huic fane tut pitudo acceffione quadâ aliénénatutæ acddiffe uider. Quod fi prioré redpe eu ptat pulcbrirudinem/operæ preciû ent îfecta diluete: ipfaq, purgationc rutfû effe quod erat. Qiiâobrem fi aram miftioneicôfufionc: cômercio cû corporeatqma tetia turpem dicemus euadere:recteÇut arbitrai'quot;) afferemus.Eft.n.hæcaîgturpiru do.s.nô effe purS atqfincerâ.Quéadmodum ÔC auro acddicrurpitudo/fi glebis terreis offundatur:quas fiquis exeufferit/ purum fubito teftacaurum: idq iâ pul chrum/ cum ab alienis fuertc fegregatum/ fuauidelicctad pulchritudinem pun tare contentum.Eadem rationeanimus ab bis cupiditattbus fegregacus/quas ni mio corpons commerao in fe concepic:a cæterisqpturbationibus liberatus. De letis iam rnaculis/quas corporca familiancas prius mufferat: Atqdtafolus fibi re lictus: proculdubio tutpicudinem omnem ab aliéna natura prorfus imbibicam cxpurgauir.

f Ü

-ocr page 56-

•^/Anima tunc folû utmitem pulchrituHinecj habere uiJec/cu reftfeuta eft i ppha puritaté. Tuc.n.maxime fulgec itellectuali lumine:quod eft ci maxime ppnâ.

Tunc fie maxime fpés eft/ôc ipfa ia pulchritudo:dcoqp pfimilis Cap.VL

p^Rofccto queadmodu oraculû tradie anriqud tepanna forotudo^ fie ipfa V' Mgt;tudetia/amp; 010 uirtus 01s eft punficatio quaedam. Quapp facra myfteria rcctequis p obfeura uaricinanc:aium no purgatu apud iferos in coeno ia cere. Impurum nâqjob prauitate coeno eft amicu: quéadmodû fues corpore for didi fordibus delectant.Quidnâaliud ueracempannaeftq corporels uoluptad bus no idulgere?fed eas rang qu« neep purs ncq; pun funt/procul effugcre. For titudo uero non meruere mortem.Mors naq; eft quardJafc a corpore fepano.Id uero no metuit/qui folus efledefiderar. Præterea magnanimiras rerum mortaliu eft contemptus.Prudcntia deniep inteiligenna eftiinfenora dcclinans:animumqj engens ad fupetna. Anima igicur lam purgata fpés rarioqp euadit: acp^nitus in corporcaicellectuahfq^acroca diuini:undefós effluit pulchritudmis: cognaraq? omnia talia. Qu a mob re anima redacta in inccllccrum pulchntudme minficcpro ficir.Intellectus ätfiequiequid ab intcllcctu manat/ no alienum fed proprium fit animte deeus. Quippe cum me folum uere fit anima. Recte icaqj dia t bonum pul ebrumqj aîæ in eo confifterc/uc Deo fit fimilis:quonia hincdecot animppuenir: fotfq; exifterium altera. Quinîmo id quod amp;nbsp;ens ÔC entia diatur/ipfa eft pul ch ri tudo:Diucrfa uero natura eft rurpirudo: pnmûq? malu: ideoq? illud idem bond atqj pulcbrum.Forte uero ÔC idem ipfû bonum ipfaq?puIcbritudo:Quaobrem fi' null quadam uiaquprendu eftpulchrum atqjbonuraiSimili quoq; turpeatq?ma lum.Pnmoqjgradu ipfapulchritudocollocanda eft: eadem uidelicet atq;ipfum bonum:a quo manat proximeintellectus rangpulchrum. Anima uero intellecm pulcbru.Sed alia ab aîa formate iam pulchra:fiue in acnonibus fiue i ftudiis ofii cufqj uerfenf. Iam uero corpora quæcunq? pulchra dicumr/talia efficifiturab aîa: quæqdétanq diuinum aliquid amp;' ipfius porno pulcbri quœcunqj attigent fupa Uencq^ireddicpro nature capacitate formofa.

-y^us affeenbus ad matenä qfi nubibus peul expulfis ad intellectualis pulcbri tudinis lucécxtéplo cóuertit. Arq? ea ibi uoluptatepfundir:qua expnmere nc queas.Tûuero 1 haclucercpit ipfûbonû:eocpillicipletgaudio/quodenâne queas ïrelligere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VII. j^j^cédédu itaqi mrfus ad ipfu bonü:quod aîa ois apperir.Siqs Sr nöuïtïpïïT nouit:quoddico/quo pacto fit pulchm.Appenbilcqdé étang bond: ad 7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;appenno tédit.Sequururat ipfum g ad fupiora cófcédüt/cóucrmnfqï

adipfugtenus exuûtquæidueratdefccndendo.Quéadmodûgin factafacroru pénétrât: purgant prius exuuntqi ueftes/nudiq? pcedût/quoufq; progrediens ali quis dimidis oîbus alicnis a Dco/feipfo tantû diuinû ipfû infpinat folû/fincetu fil/ fimplex atg,purum:aquo cuncta dcpendenr:ad quod rcfpiaunt:0/ funt amp;nbsp;ui uunt atqiintelligunc. Caufa enim eft uitpfi/ mentis arq? effendi. Id igitur quis quis u idée qua to prob Iupitcrardetamotc:quâto defideno flagrat in unum con grcdi uebcmenreraffecrans: Quamirabiliceruolupratem cum Hupore córnifcec. Siepfeeto natura copatu eft ut qui non dû uidetipfû/appetac tang bonum. Qui

-ocr page 57-

nero iâ uidenoblcctec uclut pulchrofammirationcq? eu uoluptace panterïplcaE falutati quoda ftuporc pulfcc: uero fumoep afficiat amore: Acres affectus aliofep amores irrideat. Quçprius hébancpulchracóténat. Qiiodqdé ferme bis quoqi conungit/ q di obinas habuenne deorü uel dçmonû/ formas carterom deïde cor poru formas nihilipendunt.Quidna igicaccuru putamus eü q pulchni ipfii fuc ritcótéplacus4pfüinq mfcipfopurü: neq; carnibus neq? alio corpore prafgraua nuNeqp terra neepedo cóprchéfü:ut uidclicec cxiftacpurii.Ec.n.aduéritia fût h^c oïaaccpmiftaudeoq? neepnmaded ab ipfo pcedüt.Siqs ergo illud quod præbec qdé oibus munera:manecqï inceri i feipfo dû ttadit/nec qcq ab ab o reapic:quan doqïitueac i eins ituim pmanés:adcoqi fruaez ucfimilis ipfi fiat/quo na pulchro ulccnus indigebic? ld naqjcum prçcipua pnmaq;ipfa fit pulchritudo/ amatores fuos pulchros effiot amp;nbsp;amabdes. Vbi pfecto maximû extremûq? aiabus {spofitü eff cercamê:Cuius gracia^rfus elaboradtv ne force relinquamuropcimæcôcépla tionis expres.Quaqfqs ancquif/euadic felici uifioncbeatus.Cótra uero q non cófcqc:eftïf^lix.Nó.n.mifer eft q colores pulchros amp;nbsp;formofa corpora nó cófc quic:Neq? q a pocencia amp;nbsp;pria paru regnoep excidic:Sed q huius folius carec pof fefiione. Pro qua cerce fola régna impenaq? rerræ cocius amp;nbsp;mans atep cæli oporcec abucerc:fi relictis his oibus acqi fprecis/ad ipfü quis cóuerfus mrueacur.

Animi pater quidéefficclleccus ipfediuinus. Patna uero ïtcllectus illius pulchrï tudo/miracpferics idcani:ad qua redit cü primü uidec. Videcat eafubuo/cum m fetiora nó uidec apbus uel externo uel icimo fenfu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CCap. VIIL

a/is itacpmoduslt;’quç machma?quæró/q qs ïextimabilé pulcbritudiné co éplef:pulchntudinéinq ï facris adyris cóflicuta:Neq pdeunté foras/neqs pphanus ïfpiciac.Ingrediacergo atep pgrediac qcüqi pót in ïtima:exrra re iinqns îcuitû oculouîmeq^ folica fpeccacula féfuü ultenus a tergo refpiaés.Opot tet.n.hacïtuentênihilpcnitus corporeçpulcbntudinis ultra fpectare: fedcogno fcécé corporca hçc elfe imagines ueftigiaq? Kübras/ adiUudoîo eófugerez cum» hçcfimulacbrafûc.Siqs.n.ad heepruarqb ueracapefeés/quæ taméuelucformo fç imagines apparéc in aq/idé pculdubio pariet: quod(ut fabula tradic )illc ppef fus eft:q umbra caprare cótédés i aqua fefe merfic/acq difperuc.Simili naqi pacco q formas corporu aplexadneep ïde difccdit:nó tï corpore q aio in pfundu rene brofü méciep horrédu prgdpitanubi amp;: apud inferos cecus amp;nbsp;hiemanés/utrobiqï uetfabit inter umbras. Hicigicucnus admodûabqs pclamabic: abeamus binc amict ï patna dulcécôfugientes.Quænâ igif fugiêdi ror amp;: qua uia uenebcia Cir ces Calypfufq; deuitabimus? Quod qdé lieer pobfcura Vlixis fignificac fabula: quæiHû fingit manere nolenté:quis fpecracula illi oculis iocundaoccurrerent:amp;: cæcera qugfenlus oblcctar:pmitterenc. Patnauero no 11 ra ibi cd unde uenimus/ ibidéquoep pater.Que nam igicurclad'is amp;nbsp;quç fuga? Haud fane pedibus cd fu gicndum.Pedes.n.ab aha panim in aliam feruntteuam. Neqi rurfus cquos adue hcndum:Necpnaues adnauigandum huius gratia parare debemus.Immo uero bæccuncta dimictere: nccpprofpicercquidem/Sed uifu corporis claufo alcerum pro hoe uifum aflumere atep fufacare: Quem habent quidem omnes: utunrur uero perpaud.

-ocr page 58-

Oculus aie intimus eft ró cótéplacrix.Intellcctus aut aîçfgt;pnus eft huius oculi lu men.Intellectus nero diuinus êluminis huius lumé. Ipfû deniqi bonû eft lux pa terqduminLi. Aiaigiccû oculûab excenoribus frf us aucrdt/fubito ad irima con uerac lumina acqi lucêiEuadicq? nó folum lurainofa/fed lumen/ „QPïYnil.

gd na igic intimus ille oculus ifpicit/Profecto fubito exprectus baud ual élucida pór afpiceic? Alïuefaciédus igitaius primo qdé ftudia pu ich ra ifiderate:deïde opa pulchra:opa mq nó quæ fiuc ab ambus:fed quç a ui gunt.Pofthçceotuaium q calia getut debes ïfpicere.Quona igir pacto qhs fit aï boni dccus ifpicies«’ Agc te reuoca i tcipfiuatq cótéplare:ac fi nó dû te cognofces pulchrû/ftatuariûimitabere.Hic.n.ubiftatuâoptatpulchrâ/parri qui dé abfcïdit: patri quoq, ditigit Se expolirutus abradit: patri leuigat amp;nbsp;abftergit/ donee fadé i ftatua exprimât fpeciofa.Ita amp;nbsp;tu tolle fuperuacua:obliq dirige:ob fcurapurgado collufttaineqjdefinas area ftatua tua elaborate quoufqrdiumus uircutis fulgor tibi fubrutiler:quoad répanciacernas firmir m maieftate'pura fan ctacpfedécé.Si boe ipfueuaferis/atcpiplüfimulqi ceipfû îfpexeris/ac purus lâ ha bitauetis ipfetectunihil utdelicetbéns ipedimenci/quo minus ficunus efficians: neqi rurfus héns aliud qcq reçu leus admifttufed cotus ipfe ueru folüqi lumé:lu men inq nó magnicudine méfuratü:nó coarcrate figura aliq citcûfcriprû:nô ma gnitudine tumidû licetimenfu/Sed iméfurabile paüim/tanq ói méfura maius:ói qtitacepr^ftaciiis.Si teipfü inq id factü uidens/uifus ipfeia factus/atqiteipfo fre tus/eoq?pgrenus/ucduceapliusidiceq,nó egeas: fige laptfus ituitu.Solus nâqî bic oculus igéte infpicit pulchntudiné. Ac uero fi force oculus ucl fordibus ife ccus needupurgatusz uelignauiadebilis îfpectaculû luadinimüincédac/caliga bicpcinusinibilq?difccrnet:uel fi præfês qfpiâ fpeccaculû: quodalioqn cerni ua leacidemôftrauetit.Oportec.n.uifurû uidédo cognatum fimiléqi prins efficere/q ad fpecradti adhibeaf.Neq? uero oculus unq uideretfolé/nifi factus folans eftec Neq? rurfus aius nifi faccus fitpulchet:ipfapulchntudinem icuebitiEfficiatergo diuinus fiuedeiformis qlibetacq, pulcher'fimó dcüficamp;f pulchntudiné ifpecru rus.Sic.n.primûafcédecî méré:ibiq;pulchras oés fpés cótêplabidatqi affirmabic pulchntudiné lila ideas efle.Qictanaqihis pulchrafüt/genituris uidelicet méns eiufq; fubftatia, Quod at his fupius édiamus ipfius bom natuta pulcbru circa fe effüdéré:Quapp róne qdem eloquutióeqj itegra id primü occurntidicicqj pul chtii. At fi icelligibilia ipfadiftïxens: pulchntudiné qdé ïcelligibilé elfe dices:ba bitaculumidearû.Ipfûuero bonû quod fupius é/fôcépricipiûqîpulchri: Vel for te i codé ipfum bonum primumqi pulchrum pones prater id quod ibi pulchrü.

'—yyArguinéiü Marfilri ficini in librum de bono primo éc aliis bonis.

Summa

(I Ïpfum bonum eft fuper effentiam:uitam intcUectum.

IIN uniuerfo rerüordinenulla ellétiai fe ipfa qefar: fcdois naturaliteratq? femp tora uirtutefua nititad agédû, Idqj naturale ppriûqi munus eflen^ oés nó aliunde q a pnmaenentiafomunc. Quoniauidelicct ipfa ferme li mili quoda nixu^dit ï acnoné.Prodic at efléna quolibet atq^ ipfa effétia i actioné

-ocr page 59-

UC melius indefchabeat. Necpbæcigi'turquælibctf necpiUa eflipfûbonum;aim amp;:no qefcâci feipfis:amp;î melius agêdo pficiâc.Melius.n.fe bée eflencia/fiagac/q fi nô egerit.Neqjruefus ipfa eius acrio é ipfum bonû/fûmufqî efTétiç finis. Nâ ab cfTeciçuircucedepédec.Eflentia uero acnoep fimul pédet ex bono.Cû ideo femp agac:ucmelius agédo fehéat.Neepaliterfe hêat melius/qadbonû femp agédo. Nâ amp;nbsp;bene fe hcc pnmu/cû amp;: ipfa ôd eius actio pcedic a bono:amp;: rurfus bene me liufcp:ai ad ipfû bonû fc toto nixu côueccir.Ia uero ex co cp clTcntia ciiifq; accusquot; .i.uita amp;nbsp;icellectus ipfo bono tanq fine pficiunc.'côieccate poffumus ab ipfo bo no tanq principio effia. Vndc.n.efficic unûquodqjdde rurfus ibidêqj pficic.Te ftac hoc Ôd humana natura.' nó.n.efle acqî uiuere p fe acfiplicitcr holes appetûc/ fed ucbene fine beneep uiuâc:Quafi bec ipfius boni duntaxat gracia côcupifcâc. ipfûcpboni munus cû cOcdi cûuiuendi muncri nacurali quodâ ludicio præferâr. Sicut.n.cfle uiuetccp nonûq refpuûc/nô qdé fimpliacer.' fed mali ipfius gracia.i. ne fine uiuâcqj pefTimcdiceadé rurfus adfcifcût gracia boni.i.ut bene finc/uiuâcqî qoptime.Incima igiceßeciaeacno/fiuc uica/fiue mocio/fiue cognicio nuncupet/ no p fc qdé bonû ed:Nâ fi forfan uel ex malo pédeat;uel éc cafu quodâ/ uel erro rclabacadmalû/cd pculdubio malû:pfupius igicaliquidexiftic ficq^bonum. Quâcû.f.ô^ a bono nacuraliterpcedédo/hétaliqd ipfi bono fimile:00 ad bonum idénee fe côucrtédo/fimileqddâ rurfus effiac.CôcludcigicificuccfféciæfinguIç ad bonû fuû fingulacî fefe hénc:fic ipfâ quoq; efféciâ ad ipfû bonû fe prorfus ha bere: atqjoîo amp;:bonum hochuiccffentiçappecéti.'ô^ipfum bonum ipfi elïétiæfi militer anteponi. Effe uero ipfû bonû ipfûqi unû pçnicus idé: Icé ipfû unû efTétia fiipiusene/oporcumusalibidifpucabic.Sedhçchactenus buius libnfiefumma. Agic uero debono curfimiSóqfi argumécû préparas libris fuis: î diligécinime difpucac.Huius itacplibriuelarguméci criafuntcapita. In primo p bacipfûbonû efle ad quod ferûcqdéoia: ipfû uero ferc ad nullû.In fecûdo qûo ad ipfû alia fecâc atop référât.In tertio rresqlhôes circa fupiora mouet/ôe foluic.

qbus de bono

Bonû unicuiep ppriû ed actio naturalis expedite directa ad ipfû uniuerfi bonum quod edpriapiû oium atqi finis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U Cap.Pmuum^

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N primo capicetradic actioné unicuiepbonû qddâ elfe. Accioné inq nô

■ nbsp;nbsp;nbsp;fimplici£:fed duplia quadâ côditiôe.Primaqdéed/ut fit actio natura Ji» • 15 uiolêca nô fortuita. Secûda ut nulla ex parce dedcut.i.necp fit debilismecpTTc obliq:fed potécer amp;nbsp;recte ferae ad finé: Sed cur nâ accio calis é bo nû? Quia uidelicec iccirco naturalis é/ quoniâ ab ipfo bono îferta é auctore natu rg.Icéqadûritetéditî finê/necedano ferc adipfûbonû.Hoc.n.uclucoîs nature prinapium:omnem quoepnaturam uelucad finemîdiruic adfeipfum: Inter hçc fignificatquæfuncinfra rationalem animam:propric qdem ad propriaquædam bonanaturaduci. Adipfum uero primum furamumq;bonum non pcrduci qdé proprieifedî bonis propriis confeqndis quandam ipfius fimilitudinérepoctate. Ac aîam quæ p îcellectû amp;nbsp;rôné/pôc côcm totius cncis côcipe nononéipfiufqibo ni foréaugurari:raerito/amp; ad ipfû bonû primû atepfûmû pode pprie: tû connue f)ficifci:tû deniçp puenire.Sed utqd ficipfûbonûîtelligac:duo potidimû prius îtelligendafûc. Primûqdem/eflealiquodrerû prîcipiû/ idqîunû exidcte.Secun dû uero ipfûmec oîum efle finé.Sane î theologia nodra id rotû multis argumétis fini

-ocr page 60-

afTerimusrcôcludimufqî.'nifi pn'mû fumtnûq? pndpium det'fed de alio in aliud deîceps abfq? fine aliquo pccdat:quicqd repias/ab alio depédere'ideoq; fuapte natura murabile effe arq; uaallâsmeqî fore quicq (labile ren'i nutâtium fundamé tu Fixum ue cardinem mutabiliû.Atq? icarco nu Lia m rebus dabiliraré fore/nullii ordinem/nuUâ unionê/nullaq; concordia.Quoniâ ucro res oés (labilem quendâ ordiné ppetuo feruanr. Acq? in una uniuerfi opis formâ:amp;: ad unum cômunemqî uniuerfi finem ubiq? conducunt/ condatfûmum aliquod oium elfe prinapiumi unicumcpexidere.Id uero amp;oîum edefinem/ex eo patet/cpprincipiû fummûcû a n iiUo depédeat' neq? ad aliud afpicit auc agit/ neq? ad aliû finem q ad feipfum cuncta coflituit.Pricipiû igic uniucrfi atq? finis ed idê. Id at nihil aliud ed g ipfû bonû.Si.n.fûmû edprîcipiû/ab eo certe fiûc/ feruanr/pficiuncredicuûcoia.Ergo fummû ed oîum bond.Item fi ed finis oîum fûmus amp;nbsp;ulnmus:fequic ut ipfû fiez cm us gracia fingula femp ague. Omnia uero boni ipfius gratia agutqeqd agût. Vrrinq? igic fans codât ipfum oîum bonû e(Te idem/ quod ôe oîum ed prîcipium atq;finis. Côfirmacidem ex eo qgt;milium potedmunus rebus melius cxhibenz qquodafummoprîcipio tradic.Nullum rurfus donummclius/qquod ab ipfo bono prçbet. Vnde patet idé effeprîcipium oîum amp bonum. Patec idem elfe fi nem.O îa.n.qoptimeafficiuncin prîcipio fuo:oîa rurfus qopnmeî fine exopra to fehabent:deniq?cum finguIaundepce(Terunc/illucamp; appetédo puinbus con uercanc:oîaueroficcôuertancadbonum uelutad fîné/patet/a/bonooîa tanga prîdpio pcedide.Cetera gdem actionequadâ bonacéfenciacnoneing duplici: turn qua fiuntab ipfo bono:quæqdem nihil aliud ed/g illincgdem ipfu bond: hinc uero ipfa return ïde factarum elfenna accufqi uitalis: rum end qua ferun t ad bonum.Hæc at edappecitio:inclinatio:motio:generatio. Ipfum uero prîcipium oîum atep finis no actione prorfus ulla bonum ed;fed ipfa eius pnma fimpliacp natura.Sicuc àf prima lux fiuecakdicas/nô alio g fe ipfa lucés atq; calés.Nô accio neing ulla. Quia neep exrrifeca.Nô.n.uerfarur circa aliud/uel aegnt aligd aliun de.Nô rurfus irrinfeca'ga nullo uel edériali uel uitali uel îtellectuali actu bonum ed.Pnmo gdé/quoniâ fi fup effécia ed/quod amp;nbsp;pbauimus/multo magis fup anteoés eiufm^actus é/qui fecunt effentiâ.Seeddo quoniâ alia ed ipfa boni rô: alla uero effénæ,Hec.n.ppaliud.i.ppbondexpetit.Ipfd uero bond ddtaxâtpp feipfd. Rurfus alia boni ró/alia uirç arq? intellecrus.Nâ ipfd bond necedirate pro pria fimpliciter exoptac. Vira uero amp;nbsp;itellectio ea ddtaxar codinoe eligéda cenfe rur.'fi bona fglixcpfit/fi beneuiuas/fi bonaîrelligas/fiipfum îrelligere ficcibi bo nd:aliogn aligdo refpuenc.Ipfa uero boni natura refpui nequit ab uHo.Pretcrea bonirô muniifqîpoîa ppagant. Rô âtuitæ/îtelligétiçcp narurapoîaptendinô podunt.Cd igic natura boni td alia td pnor fupiorcp fit/g natura effentiæ/uitç m telligétiæ/ certe nullo prorfus hord actu/fed feipfa ddtaxac ed bond. Quâobré in capicis huius calceipfum bonum cécro acfoli: cetera uero arcdferéciçlineifg/ité lumini radiifqi côpat: Quonia illud guidé fimplex dabileq? pmanens cuncta pro ducit.Relig uero multiplida amp;iquodamô mobilia p naturaléappetitdcirca ipfû connue reuoIuunc.Sed de hac côpatiôe deq; ipfo luminc alibi diligentius.

'^Quæfune infra aîam nô babetueram unitaté:edentiâ:fpém. Ideoqj necboni ' ratem ueram.Aia uero amp;nbsp;fupiora hahentilla ma uera amp;: bac uerâ Cap.l.t

-ocr page 61-

~^ N fecund© capite nadiamp;alia adfpfubonum aliter arq? aliter appetedo camp; B uecti.Quçfunt îfra aiam uitâ ab aîa cupiût. Acfiqua ui difiüganc a uita/

lux gdé Ôd eu dolore aliquo feiungunt;Er utciiq; poGunt côiungi itcrum annitunc.Quod qdem ï parribus plâcarû aialiûqj manifeilius pfpicere licct.Hæc fane dû uitâ ab aîaomni ftudio capiût/îrcrea pbcifcunt ad bonum.Nâ in melius pficiût/dûaîç quæipfibono jjpinqoreftzjjpinquâc.Ataîa pinteUectum pgitad ipfû bonû. Nâ p id quod î ipfa fûmû eŒ rite furgic ad uniuerfi fûmum. Et aîç rur fusîferiores p fenlû quidéaliæ:pimaginationêaliæmoftræcandé p rônc:bonû fibi pfpiciunt.Senfus uero îtclligcncLÇ ueûigiû eft.Imagmatio turfus îcelligentiæ imago côfufa.Rôtandêeiufdéeft imago diftîcta. Proîdcoîbus boni aliqdéin fernâ: ncc iniuna cû bonû ipfû oîum fit pria piû. Tna uero ponfTirnum in rebus boni ipfius donacôfpiciunc.Primû quidêeft unicas:Sccûdû uero effétia: Tertiû deniqj fpês.Sed quare uniras pnmûc'Quoniâ ipfum bonû ipfûcp unû eft penitus idem.Nibil.n.unitatefimplicius cogicari pór: Ni h il rurfus amp;f ipfabonicatcfimpk cius. Cû nihil fit ipfa pnus7quç fola oîum é pnncipiû.Mitto qi ficut difpfione in multitudinêoîa peunc:ficunione feruanf/ amp;nbsp;fcniataîdepficiunr. Cum igicoîa umtare feruentiamp; pficifcancî melius:Idcp ipfû folabonitate fieri pofiiticôfcqns cft/idé effe umearé prima arqi bonitaté. Seqedonû boni fecundû.i.cfrencia:quç ncceffano é port: unû. Ipfû naq? unû nu 11 a in fe multitudinê copoficionéq; admit ntl Edena uero amp;nbsp;ens adrairtunr.Nâamp;finatura phibecaliqdfimubôô ipfâ unira ré exifterezamp;; multitudiné î fc haberemibil ramé ,phibec ens ahqd eiïétiâq} céferi: quis coponaeex plunbus.Cû igit ipfû unû fie ente eiTenriaq? fimpliaus/ncceffa no é amp;: prius atq; fupius.Et merito qdê uniras pomcprimum fummi prîapii mu nusiElTcnna uero fecundû.Latior.n.éin rébus uniras q efféna.Enenâq? nô rc ue ta maceriæ priiiationiq? côuenic.Que.n.forma carét/î qua eße cófifntierte mento catér.Póctamêó'unamatenadiadicecinformig.Dia pôtamp;una priuario excitas, Sicuc amp;: uifus êhabitus unus.PótÓe materia dici quodamó bonû/ qeenus ór ipfa bonum appétit:Só pcedita bono. Neq; qcq phibetea quodamó iudicari bonû : licet hæcapud Plotinum ficipfum malû.Na amp;: fi bonum ipfum in fe nihil admit rit mali:ramen ipfum malum fi mó de malo fas é ipfum dicere:cogiëfub ïmenfo boniipfius ïpeno cócupifcerebonum/cognominariq bonum. Tertiû boni mu nus fpés é.Hæc.n.équædâdeterminatio/fiue diûîcrio/fiueactus efTentiæ.Tu ue ro hicdumaudis uniusbonicp donum latins ^pagari ^ entis amp;: eflennæ munus: conclude: ipfum unum atep bonum ente fupcrius ede: Cæterum qualis ert in rc bus uniras:en'entia:fpés:talis amp;.' parricipatio boni.Profecto in méte pnma/î men tibus aliisz îanimabus prçdins raciôe uera ert: parricipatio boni: quia uera uniras edentia fpés. Vnitas enîin eis amp;nbsp;fi multitudinem quadara habet admiftâ: uerum ibi tarnen confiât unum: qui a fuperac raultitudinemiunumqi indc indiflolubile reddit.Ert:igirur ibidem Ôdeffentia uera:cum aliquando non effe nô poffic. Vera quoq? fpés cum forma ibi nequeat in aliquid informe refol un In rebus aurem îfe

noribus aîaamp; uniras fçpe a multitudiné fupatur' ideocpplunmum didolui pof funf.ôô in eflentia priuatio quçdâ inert amp;; lapfus aliquis ad non ene:00 forma cû fubiecto mifcec prorfus informi in ipfumcpdelabitur. Quamobrem non uerum ■ in his ert: unum nô uera elfentia:nô uera fpés areçforma:ncc igit uera.'fed image naria quçdâ portio boni.

-ocr page 62-

- -y^icut ulta no eft p fe fimplidtcr bonu: imo fi dirigatur ad fumum pnndpiumz eft bonii.Sin admatena/eft malfuSic mors non eft p fe fimplicitercp malunmo fl aîam fepec a malo.i.a materia/eft bonum.

^^^^Èrnum caput très adducit in medium quæftioncs.Prima quidem eft eiuf I i modi:SiuirabonLieft:nûquidcuilibetamp;: quolibetuiuenn uiucre bonum y^ft/Non certequia uita ipfa nô ép fe pnmii fimpliciterq? bonû: fed quare nus potenter amp;: directe ad ipfum primûcôfurgitbonû:Eatenus quocpcuaditui ta perfecta. Ar ficubi claudicatà oberrat/dû ab ipfo caditbono/ fimul a pfeenôe mræ dégénérât. Hincillud Democratis.Viuereimprudenter:inrempancer:impie: nôtam male uiucreeft/qdm mon. Secûda quæftio, Cûuiranobisquatcnus cû morrah mifcet/atqîindeturbat/malûquiddam euadataieiquis fitcorpori bonû à: unmerfo:Nônemors eftmalû/Quâdoqdem quodeftmorralefua ppinquita te uitam efficit malam.Refpôdendo quæritcui nâ mors fitmalû.Cerre malû cum uel ficaccidens/uel cnaaccidcte debiliusndeoq-jn feconfiftere ncqueat/alicui ne cenano acciditiNôaûcaccidit et quod nullo môfubfiftir: uel quod narura polTit abfqi uita côfiftere. Nôaccidit turfus aicfi fitimortalis:amp;: qûccûcp aliter accidan pderiraîæfépifcrncacriones pprias abfqnmpediméro corpons pfcctius edi turc. Sinaia poft obitum corpons nô tam pprias pagitactioncs/gcórnunes/quafi aie mundi collega/mulro minus illicdî uniuerfauira lam uiuén mali quicq accidere potent.Côtra uero aiæuelhic uelapudiferos grauirerprurbarionibus egrotan: mors quidépotins optâda eft/ôôuita malum. Hic foluitillaquæftio utrum aiæ adfûmûmilcrf monquiueremalint.Idqj pculdubio narura docet:qua monéte grauirercrucian amirrercféfum malûr/q diros fenrire dolores. Deniq?cûaiapro pnâbabeatuitam/ficq; penennafuam uica quidam in feipfa uiués/neep ahnde mutuar uitâ.'ncqî fubit mortem.Siquis taméuiuereqdem definiar/conmngi cor pon.'Mon uero a corporefepan'aiç bacfignificanonecôtinget utninqj/Sed neu trum eius fubftatiam ppnepmutabir. Terria quæftio:St bona mra eft:cur nô amp;nbsp;mors eft malum/Refpôder:Morteqdem nôfimplicitereffemalû.-quoniâ nô fun pliciter fit uica bonû. Vita.n.motioni cuidam fimilis ludicar. Mono uero qualif cunqjfit/abipfo termino in quépprietendic/denominari débet.Iraq; quatenus mono ipfauitalis ad malû.i.ad matenâ forte dclabir/eatenus iudica£amp;malum. Quatenus aûr ad ipfum bonû.i.ad fûmû uniuerfi priapium fefe dirigiez catenus bonum ellecenfetur.

t/ÎDE PRIMO BONO ATQVE ALIIS BONIS LIBER SEPTIMVS

^Proprium unicuicp bonum eft appetendo amp;;agédo conuerri ad ipfum uniuer fi bonû:Ipfum uero bonû nô acnonc ulla:fed feipfo bonûé. Cap.Primum. _

POTEST quifpiam aliud fuû cuicp bonum dicerc prærer na curalemuitæactionéî'Acfiquidcôponac ex mulos/buic bonum cflc/ipfam eius/quod eftin eo meliusz actionem ppnafemp/na ruræq;confcnraneâ/amp; nulla ex pa rte de fielen ré. Animæitaq;ac fecûdûnatura ipfius eftbonum.Quod fi ad optimû infup

-ocr page 63-

agat/ffquidem ipfa fit optima/non folum quo ad i’pfam fpectat/ïd bonum cCrtue rum etia fimplicicer exiftit bonu. Siqdigic adaliud quieq minime agat: Quip pecumipfüficolum pr^flantiiTimii fupqïoia/ad ipfü ucro agant cetera/confiât id ipfum elle bonû.Cuius uirtuce cetera quoq boni participia funt. CMera uero duobus præcipuc modis itabonûhabér:cum quiaiUi fimilia facta fint.'turn quia opencut ad ipfü.Proide fiappccicio actioqî ad optimum ébonû:côfequés ê ipfû bonum ad aliud nó afpiceremihilcp aliud exoptare. ElTc uero foncé quieciiq? oio pricipiumoium fecudum natura exordm actionü. Quod qdem camera ad fui fi mditudiné efficicbona.Efficic inq non actione aliqua circa illa.lila.n.circa ipfum agunc.Iditaqïcóflac/necp intelligécia neep actione prorfus ulla/imo feipfo tantti bonüexiflere.Ec.n.quia fupeffentiam extatirurfus fupactioné ócinteUeccum m telligenuacp exiftit. Quinetia id ipfü bond oportet afterere/ad quod oia referun tur:lpfum uero adaliud n(5refert.Sic.n.illud quoqïuerilefTecóftat:ipfum bond eflequod oia appecunc.Oportecitaq?ipfdftrmiterpmanere:amp;adfeipfum edeta cüuertereiquéadmoddreuoluit circulus circa cencrd:a quo linee fmgulç pduciin tuc. Exemplo nobis ad id fol ede póc:qui quafi cécrum é ad lumé/ quod ab ipfo dependecfimul ad ipfumq;annecric:Ideocp una cum illo exiftit ubicpmcc ab illo alicubi fepac. Ac fi fepacd uoluens i parté altera penes folê incerea uiget lumen.

•—^noibus éaliqdipfius boni.i.unitas:efl’encia:fpés:amp;'ubihæctiiafuntuera:ibî quoqjuerum bonum. Vbi at imaginarianmagmarium. nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapJI.

■j^T^Lia uero oia quoni pacco adipfum referuntur?Profecto inanimata ad aiam reducunc. Aia uero ad ipfum bonum p intellectd. Habet at quodli ff ILbedpfius aliquid/quacenus unum quodamó amp;nbsp;ens éundquodqï/fpêiqi pai'cicep?/^ua igic róne hord ê particeps/eadé quoqa boni.Quapp ê fimulachit particeps.Ea.n.qug parcicipat/fimulachra entis uniufq; céféc.Spés quoq? fimilic. Acin aiaprimainœllecruipxima uiucreé uentati ppinquiusiboniq; forma fortic pitellcctum.Soracurinq fi ipfum fufpiciat bonum.Incelleccus âepoft ipfum bo num federn obtincc. Quaobréuicailhsiqbus uiucredatum é: bonum éiudican da.Similicericelleccus qbufeunq? intelligentiacöuenic.Icaq? ubicunqïuita una cd incellectu uigec/duplicicer adeft bonum.

—y/Tres qugftioncs mouet de uita amp;nbsp;morte:eafqi foluitiqi uidelicet neuerd fit per fe fimplicicer bond aut malum .-fed potius códitione quada. _____Cap*. 111.

QVod fi uitabonum é/forteid uiuenti cuilibetcopent. Immo uero nó có pecic.Prauo.n.uita claudicat/non aliter q oculo nó pure uidenci: Quip pecum opus proprium minime peragat. Proide fi uita nobis quacenus mura e/malum bonum é/cur nó mots fit malum? Sed cm na malum/Malum naqi alicui oportet accidere.Quod ucro mortuum dicit:nó eft aplius: Aut fi é/uita ca rens/neq? fic lapidi malum: Acfi é uitaaiacp poftmorcé ia uciqj eritbonum:qco magis acciones fuas abfep corpore pagic. Quod fi conus aie comes euadmqdnâ like uiuenn malum accidere pocetic? la uero quêadmodum penes deos bonum eft fine admiftione malord:ita penes aiam nihil oio mald é/modo fua feruauenc

-ocr page 64-

puritatemrquâ nifi feruannnon mors quideiUnfed ui'ta malum.Prçrerca fi apud inferos poençluunf:rurfus uitailhcaîemalum:Quonianonuicafolum.Verum fl uica efî aîecorporifq; copula:mors ant horum foluno:ucrunq?aîa fufape porc rir. Ac fl bonauicaéxurôemors noncntmalumôSedcerccbona qdem uitaeft/ quibus adcft bonum/nô quidcm rône copulæ: fed quoniâ malum uirtuceppul fat:Mors iicro magis bonLim.Siimanm uero dicédum/ipfam i corpore uicâ ex fe qihdem ciTe maliim:Sed aîam p uirtutem î bono cofticui: nô uc feruat uiuificacq» compofitumiScdiam feipfam a corporis cómerno fegregar.

^Argumenrum Matfilü Fpem^orentmi in librum:Qug fincamp; unde mala.

^( Summa libri.EtqucefHones quattuordebono amp;: malo. /Capuc Pnmum.

---^IBER m hoc torus uerfari uidetunue mala pro uinbus deuircmusicó W fequamurbona.i.materiam fugiamusifequamur res diuinas amate

;’, • 1 na feparas.Cognofcamus ipfum uniuerfi pnndpium effe ipfum bo num. SedLinûicrfipoftrcmû.i.matenâ effe ipfum malum. Ecquomó malum.Ecquaróne candédeuitarepofTimus. Pnmum libri caput quæflioncs mouct;Qtiç nam mala fintiSd unde profiafcâtur. Vr au ce hoc inucmat/quç bona fine inquinr; uc hoc turf us: quid ipfum bonum fic/qd ue ma lum aggrcdituriJagaJum. Qu^ric/Scquomocognofcamus malum:Cumppm formicatem Grab ipfacognofcenns animi forma penicus alicnum.Acdocctifot micacé mail pipfam bom forma liicécpdifcerni.Quæncdeniqj quo pacto malum fit bono cóeranum. Vnû mdeliccr rang umuerfi ultimum uniuerfi primoifnmeq} /. copiæpenuria fumma. Quod at inquit uim cogmtura effe rei cognofeendepfi ’ milemnntclligc/cum ipfa naruractum nouo quoda effectu fimilé.Nulla.n.róelb cur uifus luméponus q uoeê appetar amp;f cognofcac;nifi qa cum hocpocius natu A rahcercogruit/q cum illa:amp; huicfeponus ^ illi coformac. Qiionia uero fenfus f rebus papicndis externa return râtum uider arnngcreclnrellecrus aiic en a intima penetrareccoftatitellectum cum icelligibili magis arq, diuino/q fenfum cfi fmfibi Iiamp;caducocogruere.Vndecercius argumentum nobis haben po ce (hi re 11 cecum

- elfe diuinum/q fenfum effecaducum. Pretereaquodampfecta præcedere necef 1 fano (perfecta: aefpém elfcpriuationepnoré.Caueneid it cl liga s î no dr o hoc ge '' nerationis ordine:i quo res pnmu incoharæ jperfectacq^lunndeide paulanm foe ma perfectlore adipifeunE Sed id aedpeprorfus (ordinererum caufamqi/d^gra dibus uniuerfuubiqmcqdipfectum é/cum p feipfum ede fecuanep ncqucat:a fu periori dependetarqpfecndri:quodquidépfeipfum Gcatqferuec. Quod fane cum actus î fe formaq fit amp;nbsp;fpés:mcnto (forme fubieccum amp;nbsp;(potens fe formarc: J. côpctenribus gradibus pduacad formas. Quoniâ uero agens pfua agit natural ’ ideoqfibi fimilércdditeffectum/atcpipfum fubiectum fub agénbus fupionbüs ad formaactûqjpducif.'côicctamus fupiores caufas/formas ifcactufq? exidere.

quot;^.^nmerfum habet prindpium amp;f fin cm :ldq ipfum bonum cfr.Item intellcctui tam humanus q diuinus eft femperin accu: quâuis ratio ex potentia progrc diatutmactum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4fCaP:lL

-ocr page 65-

~~^~ Nfeciindo capite fignificat quid fit ipfum bonu:amp; quoufep pura peedae

■ nbsp;bona defignac.Bonum ede aie umuerfi pneipium acq; finem:ubi bonum

_JilL__q^dem dicit ex nuUo pêdere:ex ipfo ac oia depédere. leem ede menfura oïuni atep tertninum. Tu ueto mernéco ubidiep partes fine fuum.i.naturalé con. fecuntur pfectionénbidem 0^ totum cui pattes feruiuut finêcófequi fuum.Oculi cuin perfpicueuident:manus cum própteqdapprehendunt: pedes cum expedi tidime gradiunc:finc proprio po nu mur. Mu ito ueto magis amp;nbsp;torn corpus quan ' doqïperfeenóe fruit naturali. Quêadmodü ueto bacipfa ïrepartes corponsfc habent ad corpus corum:ficSc uicæ humane partes ad cotâ.Partes ueto uitç elee riones amp;nbsp;facultates artefqoés irapræfentiadicimus.Elcctiones acartefq? fingulæ extremum quiddâ habent,qu4 ntepficiunt: ultra quod nihil âplms exigunnSic medicinafaniratedicres militaris uictoria habet extremum. Quéadmodum uero uitæpartes fines proprios cofecuntur: ficamp;^multo magis rota deniqj uita ad ulti mum quiddam fpectat comunebomuQuo tandê pficiatur/ ut rota uita partibus fit pfectior.Similiter ut ihoic/in ceteris quoq; aialium reruq oium fpébus licet ar gumétari. Appetitus.n.naturalis eft: neceflana quædâ natureinclinatto ab îdigê da quadâ ânitens ad plenitudiné.Plenitudo uero ac finis ultimns idé.Si nufq ul rimus appetitioni præferiptus eft: finis: fed a finei finé natura fine fine progredi turmunqfatis iplertporeft: fruftraigiturconaturipleri: îmo neep conabitur qui dem ullo modo.Nulla.n.reru fpés ad id quod penitus ipolTibilc eft: mouerur. Si ■ quidé naturaliter moueri eft a naturali potential acni progredi paulatim.Que fa ne progreflio naturalis qua facultace gradatim profiatiEadéquadocp pcrficitut finé ulnmu adecuta. Alioqn amp;t natura padim fruftra cócenderetzamp;t auctor ipfe na turç:cemere lUa fruftracp moueret.Proïde fi rerüfpés que partes funt uniuerfi pfe enóe proprianóftaudantur:mulco minus ipfuuniuecfi conatü forcuna fruftrac. Hoc.n.amp;adfinécótenditcóemiquado amp;nbsp;partes ad fines pip nos fini fetui entes cói adidue duac.Ec finé ulnmu adipifatur:ne forte torn fit partibus iperfectius. fiuepoftremu eiufmói finémûdus aliquâdo fit adepturus. fine impræfenti/fép habitudicaturadeptus.Si at nullus fit finis optimus'.fedabfep fine peedete fin gaturi melioré:ccrte cûîfinicos gradus pertrâfirenôpodiriadoptimû nunq po rentpuenire.Quare/quoddictii nefas eft/uniuerfûhocopumaproculdubio for macôftructû adfinéopnmû fruftracôtendet.Finis at06habitus optimus uniuer fi i eo côfiftidut prîcipio Ôd auctori fuo undiqîcôformec.Quod.n. cogeries hcc i mudo rerû ta diuerfarû Ôi îrer fe repugnanum/ turn î una coi tonus forma cône niat:tûad unum finecoeq?bonum ntecóducat/nóab ipfa diuerforum natura p cedit/Sedab una pocius fupenoris fabri forma atepuoluntate. Mundus âtficuc fub auctoris fui forma format uelut prîcipio: fici eadé uelut fine reformat fép: atq; coformat. Hûc omm auctoré Plotinus noiatipfûbonû. Quonia eodé uni uerfû hoc Ôd affectû fit ÔC pfecrû. Hinc raêfura omniu apellat 06 cerminu. Quéad rnodûamp; Plato nommât mPhilebo. Merit oia deus;utpricipium: terminât idem omnia tanqfinis.Si Deus omnium menfura eft/Cerce rerum ordo non afeendir a prîcipio in prînapiû abfq; quoda omniu primo pnncipio:quod qdem foret per principiatemereabfq,ulla pricipii róneuagari.PrÏcipii naq^rô eft/uefitprimum. Per deûfane uelut menfura ppcndimus inteUectuedeaîa meliorem:ô6 animam corporc:quoniâ ille haeôi hæc ifto fit deo tanqfûmo bono propmqor. Ac uero

-ocr page 66-

fl nufq prima fummacç confiiïetct bonftas/fcd per gradua procedere quis finga tur inriumeros/riufq profecro enc tô ulla menfuraq? amp;nbsp;regula:p qua aliis alla præ fcranrunnec.n.aliamagis alüs mcnfur^ppinquabuncamp;côgriienc.Sicergo dcus principium fit menfura.Prætcrea fit amp;nbsp;terminus oîum/quia finis.Terminus inqz qui amp;nbsp;terminetfubiecta formis:amp;: formarum motus fuis deniqi finibus. Ne forte de fine i finem abfq; fine natura perret:quod quidem nihil aliud foret/ g p fines fineulla finis rônc uagari. Rô uero præcipua finis eft/ ut fit ultimû amp;nbsp;extremû. Poft hçcât fecundo gradu bonorum'eflenriâcollocatiamp;f î cfTentia mentem.Tcr riofubîde graduaîamiôdiaîaultâ.Hæcoîa.d.en’ebona/quiafinrabipfobono: amp;nbsp;quia circa bonum agâc uirture boni. Vult amp;nbsp;quarto bonorum loco cenfen eas duntaxaccorporum formas:quæ nunq defafcanr ab aia: quç amp;nbsp;ipfa nunq defci fcata Deo.Talia uero funtcçleftiacorpora/fimilia uecæleftibus. Ad hæcdifferen nâ poniciterdiuinum itellecrum atq? rónalcm; cp uidelicer diuinus ipfe fit oium ,*. plenitudoironalisarideconeturimplen. Tu igiturdum bicaudis ïtellectum no

Ifriim quafi uacuum dici/nefimplicem ïtellectum nofhum diuino femperimple tumiScdinteUectum noftrum rónalern.i.uim animæpuniuerfales fpês difcurren tem accipe.Quæfane uis quodamóeftpotentia intellectusiinrclligibileq? poten tiaipditqjïactum uirtuteintellectus fupioris/quifempexiftitin actu:Incellecrus ingtum diuini/tum noftri inrcutc.Sicut.n.quod eft oïa fimpliciterï pocencia/fic actu oïa p id quod eft fimpliciter actu omïa/ceu matena p diuinam mentcm.Sic oportet 00 hâcuiin:quæhumanus intellectus eftinpocentia:fieri bumanum ïtel leccum in actu pintcllectum quoqi bumanum fempin actu uigentem. Quemad ' modum amp;nbsp;bic bó m actu uiuens genitus eft nó folum ab uniuerfali natura/ quæ rónes aïaliumoïumfcminales habetïactu rcgnatesiuerumetiaanatura^pna.i. bumana/róncm bomis feminariapoftidenteiam accu uigentem.Id.n.pfecrorum /, generatio poftulatiAcqibæceftubiqjPlotinifententia. Subditintelleccum diui ) num ficoïa in fe baberc/ut ipfe fit oïa. Quod gdem tu hoc exemplo ficaccipc.

Si uafaomnia figurarum inter fe diuerfarum mergaturin mare: aqua ptinus ïple bicomnia:amp;: implendo tocidem fimilefq? figuras aftummet:quotïplcbicamp;uafa. Eiufmodi uero figurænôaliudg aqua mans erunnaliterfealicerq} accomodâs. Sic intellectus éomnes fpés:quas cogiratur habere: Ac multo magis ipfe fu^ fpês eft/q mans aqua figurç:tum quia nulla ibi nouiras:nulla dimcnfio:nulla diftaua ïpedit unioné:tû quia nee ab alio:nec in alio ficut aqua/Sed a feipfo fle in feipfo fpés iduit:aucedit:aurprfus exiftir.Quo ucro mom mentefpês îrer fediftïguan tur:amp;: tarnen î unaquaq}fintomnes:alibifçpc tractabimus.Subdic,quodfitmen ns diuinæparciceps nóomnes fpés haberefimulïactu uigentes:id tuuim intelli gcrônalcm/Quçfoletdiuinæmcnrisaliquado fien particeps.Ipfa.n.intellecrua lis natura ena innobiS/nóficaliquandoparticeps:Lit uult Plotinus :fedfempdi .’. uinçmentis efteópos. Præterea diuinam mentem apellat pnmum boni ipfius actum eftétiaqi prima. Nó.n. uult ullum efte actum ï deo:perquem aliquid deus agat. Alioquin eiufmodi actum ab ipfadei fubftatia fairem rónequadadifcrepa turum. A prima tarnen uniratc omnem prfus differenna/omnem numeni abefte quot;nbsp;debere.Ipfum igirur dei actum efte exiftimat extra deum:ficut amp;nbsp;lumen extra lu cem. Acrantædeum enc uirtucis: ut actus eius nó fituel mono ulla uel acadens: Sed fubftancia amp;nbsp;effentia prima :idemq5 ibi fit amp;nbsp;actus amp;: actum. Ideft ipfa fit

-ocr page 67-

elTcnoa return oium Fons plenilTimus.ucdum unurn a diuina unitace uidetur fic rucuncrafimuleffiaanturin uno.Mento naqj ab umeatequæ eftfupoia/amp;: æque oîarefpicic pxime fit hoc unurn quod eft panter oia. Actum dcnicptpfius efténæ cireadeum eiTeuultuitam eius:Vireucro abfolutionem eflementem. Subiungit -' aiam.s.puta per menté/tum fuam quafi oculum/cum diuina quafi lumennpfa in / fpicereboni luccm.Ethucufq?mali nihil accidere.Quod fi uel aiaucl ipfanacura — hicdcfcendédififtcrecgradinnibilmali futurum. Verûtaméipfanaturæfçcundi tas efhcit ut multi præcerca fub ipfa aia ipfaqi natura fint return gradus. Quonia uero gradatim defcendêdo paulatim porcio bom mmuitur/ Effectus.n.cas «qua ^» re nó poflunt:tandem ex mmori bono deuenicut m malum. Quod at cuncta at ca den effe diat.i. a deo panter amp;nbsp;ad deum. Item primos prçcipue return ordines -, .1,ideas circadeum/a quo mmétem ueniunt/öd mquemreflectuncutamence.se ' cundos uero.i.nociones tonales circafecundû.i. incellectû:a quo î aîam effluunt refluuncq?fimilicet.Ptçterea tercios.i.feminarias rônes area cernum.i.aîam a qua profluuncin nacurâ:aqua cefluuncrurfus m aîam. Demqi quarcos incelligi uulc area quartû.i.naturales formas circa natura: a qua labunc in materia:Sd in qua p uiribus relab uncut. To turn hoc mq alibi, plenius amp;nbsp;diximus amp;nbsp;dicemus.

“yjrQuidfupcrens.Quidens uerum:Quid non uerum ens.Quiduerum non ens.Quoufqjbona.Vbi pnmum mala: Ec quoc modis mala dicantur.Ecra

nones mulc^zcp fit marena.

Cap. III.

Aputcercium difpucac/quid malum. Quoc mala. Vbi fine mala. Malum cfle negac in co quod entia fupcremmct.Id.n. eft ipfum bonum: Quod .1 quidem bine effecognofcit fuper entiaicp ipfa appetendi natura eleccioep nofolum effe dcfiderat plutima:fed multa ecia optacno efteino fuiffcmon fore. Eligicacfcmperfub róneboni.Ex quopacecappctibilis.i.bonifortcm noadeftc .^ folum/fedad no elTectia pcmere.Ideocpipfum bonum ente cómunius fupiufqi cxifterc.Quonia uero effenria primum boni fufceptaculum eft.'ideoepp ipfa bo A num denuaci alia:fequic uc quoufep uera effentiæ participano fe extedic/coufqs uetaquoepboni porcio procédât: nccphactenus mala fine.' lient qterms uerus ui ;-get calor.'indefngidiras abeft. At ueraeffenciæporcio ufepad ipfas fpheranimû dl fubftantias fe ex rendit. In quant effenciis priuano nulla dcprchendic.In his er go mala effe non pofTunc.Quieqd uero inter compofica quïdoq; diffoluit/non • * uercens appcUacur.Quonia amp;nbsp;ipfum cius efte ancecenicdiucuma priuano/ fimf lifqïfuccedit.'amp;ipfius effe ductus/dü motu cemporecptranfigit/ qcumadeffep prie fpeccac/indiuiduu habet prüfens .'qmm ad non effe pcmet/longum pretenen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'’

paticuramp;l futurum.Eiufmodi ergo compofitu/aü priuano mulca effendi mifcec» ita dicic non uere cns ficut nó uere calidum/ï quo ad minimum caloris/plurimû ffigons adhibecur.His igitur malum acadic.'quonia non uere ens/ dû ab effétia ptimanimium deciditndeoq ab ipfa boni force delabicumnterea precipicaturin malum.Ipfumuero malüeftquodlongiffimcdiftata bono.i.mformis ipfamû -y di matcria:Secundo loco malum forma uelqualitas pacitur in materia iacés/quæ ' amp;quçdam materiæpaffio uelaffectio exterius agitacæ uocacur. Tertio loco ma lum admictic aia-q tenus affeccu quodam action ad ra a terram inclinatur.Sed boe

■j

-ocr page 68-

k

intcrefl lt;p materia quidern dief quodamodo poteff fubflätia mali.Compofita uc ro ex materia formaqi caduca pari i fubftatia malu: Anima deniq; nó ï fubftantia fed i qualitarc quadaSCacadentemalu accipc.IntcrbæcPlonnus ipfu quodnon ens apellac tribus accipit modis.Primo gdem oio non ens.unihilü. Secudo uere nó ens.i.matcna mtidi prima. Tertio nó uere ens.i.formâmatcnæihçrentcmtcô pofitûq? caducû. Item pp ne ta tes huius amp;nbsp;accidétia. Arq; ubi uniuerfû fenfibile apellacens non uerû.Inrelligitprædpueoêfublunacôpofitû.Quodoîo fcnfibi Ic.i.oîbus fcnfibus pcepnbile diar. Entis gdemimaginé uulc elfe forma ab idea pendentéteaq? reference. Vmbra uero entis/matcnâ/quç non ab idea geu idea eftz depédec'fed gtum elTentia formabilis p ideas:leem non reprefenrac idea.Nullus eni macena incrofpiciens ppna alicuius idea:faciem fufpicabir. Ait marena nó ens ludicanda.Non gdem ficut mhikufed ficuc nó nihil a primo ence maxime di Hans. Aic Sr forma compofirüqi/nó eo folum fpario ab enre primo diftare:quo Ifacus illeacq? motus:qui i primo enceponunf:fed mulro maiore.Quo uero mó in ipfo ence finc lUa qumqj elfétiazmorus/ftatus/idem/altcrü alibi dilpurabimus. Ecprofecro iHicncg, morus éipfum ens:alioquin nullus entftacus i rebus. Ncqi Harus rurfum eHipfum ens:alioquin nihil ufg mouebic.Sed differêres encis pro priecates êt' actus. Scdmida impræfenciafadt encis ipfius propria. Acccditac ad 1 quxda nó encis.i.marenæ ppria;quæquidéopponunf illis/quaripfius boni pro pria numerauir.Ideoqi banc rang a bono longillime difcrepârem/malum ipfum ludicacnominâdam.Ipfum quidcm bonum menfuraeH. Marenaucro (uc huius uerbis ucar )îméfuracio diat.Icébonû rerminus:mareria îfinitum. Præterea boef forme:illud uero formacor. Hoc egenû:illud côtra fuffiaés:amp; quæ fecûcur. Arg quéadmodûilla bonippria geenus funcintra bonum: idémeerfefunc: ipfiimqi funcbonum:Quacenus âtad fegnna referu neun inter fedifferre uidentur. Sic amp;nbsp;materia:ppria/qua quidern rónein materia funnunum funt/ipfaq; materia:Qua uero ad fupiora fpectancfiCcompantur/diuerfa ccnfencur.PcrindeacqUinearum figna/quæî cencrofunc unum/ funtï circüferentia mulca. Turn uero i rebus m’ terdeummatenaqïCÓpofiris/eHinfinitudo quædâ amp;rerminus:eftinformiras amp;nbsp;Y formoficas.Neq; idé elf res ipfa compofita quod amp;nbsp;alterucrum borum oppofito / rum:Alioquinautresipfanó babercturrung: aurfaltéalterucrum cfletutrung.

Si.n.h^c ipfe terminus fit/non babebicinfinitaté.'fin Ifinitas fu ent/term in urn nó babebic.Si deniq; res bæc per fe amp;nbsp;hocÄ' illud fueric:certc idem utrunep rcHabit.

pahtur.Sed quonia mida oia ex oppofiris: tang nó incegemme ralia/ reducenda func ad fimplicia/taliag g maxime: Ideo fup forma amp;C terminu m qua: funt i alio miftaq?funt oppofiris afcendédum eftad forma amp;nbsp;termmum: qu^funti feipfis

pofinfqï cóiuncta: ad ipfa infonmrarem ïfiniraremq;defcendendum i feipfa fim pliciterfubfideiircm. Proideubi Plotinus air:quodacaditalns^prius aligdipfü efle debere g accidat'Non dixit prius ipfum in fe uel p fe exrare g accidar:ne for • • te accidens crederes ciïefubffaria.Tu uero hincmemenroicalorem qui aliquado ^ cónngit aqug.quoniaamp;ï alioeftiamp;cxaccidenncópent.'reduci ad caloréignis: ^ qui guis fît in alio:nó ramen ex contingentiadefledicitur.'fcd natura. Hunede nicj calorem redigi ad ipfam calori» ideam: quç amp;nbsp;p fe lam amp;nbsp;in feipfa confidir.

-ocr page 69-

Sic itaq; freut quod peraccidês ed/ad illud quod fecundum natura incfl référé ita quod i alio facet/ad illud quod î feipfo cófiftit.Deniqjmeméto mala rcrû for mis acadeteineq; cafu dunraxat/cotinue näqi ppetuaep feneuemunrnecpex ipfa natura forme:quç tandem puenic a prima fotma.i.a mente diuina:ea uidelicet ra none qua mens cóuetfaé in bonû.Quâobrem fie ab extrifeco feito conflucre ma la:fie illo quidé principio quoda determinato.Nô certe prîdpio ueluc forma fine formait quodâ.Igic a materia. Prima tgitur materia malrtSicuc fie bon a a prîapio returnprimo.llludigicipfumbonû.Supioraficitcrûcôfirmant. Videmusîrem ♦• ordinc fingula ex potécia quada actucpcôponi.i.cx natura formabili/ acting for 7 mali eóftitui. Et quæ media return tenent ex utrifep oppofitis çqua porrione rice / cómixca.Sed fupra media ordinis uniuerfi/formabilé potentiam ab accu formait (^ Wï^gis gradarim magifqj excedi.Infra uero media uiodim accu qtiidê dccrefcere: ' crefcere rurfus pocentiÏ pariendi deforméq; naturk. Quaobré fie augumêtti ipfius / actus pgradus ordinatilfimum ad actum deniqi fiimum pucnitatcppLim' fie de crementum eius/ad minimum paulati actum formçdefcendic.Cui mox fuccedic fuma quæda informicas fie îfinicas parienfq; 010 nacura formis defup ueniécibus quafi menfuris fie cerminis femp expofica.Sed bicicenm aîaduerce: Sicuc ordinis huius defeenfio ulcta minima forma deuenic î marenâ: ficafcêfionê ultra fitmam ) formâ.i.effêciâmentêqîprimâadipfum pgredi bontimiViaflimcpficuc fup ens cxifticaliqd.i.ipfum bonum/itafubeâce fubfidere nônihil.t.ipfum malum.'mc dium îtet ens fie nihil/bono prfus oppofitû. Mediû nâq; inter ens fie nihil fine nô ens.'matertâPlatoniciponunc/quæôenôens dicic/fienonihil.Quæqdcm ueluc : — cômunis potétia originequada fie gencrarionis ordinc uniuerfûancecedic mtidi accû/ficut fie pocenriæ paflim ppnç accus pprios fimilicer ancecedunt. Cum uero »1 ob extremum uirturis defectû materia femp egeatfubftécaculo:nccp fundaméco 7 ufq ïferiori poffit mici'nibil.n.cft inferius illa'nacta é cantii defup fubdentaculû nbsp;nbsp;’ ex quo pédeat.i.natura'ficuc fie nacura fimilicer atam. Maceria qdé ab efletia na 1 mræ depédec/ôe ab ipfa métis c(Técia»Eormç uero î maceria genitç ab ipfis natura: \ feminibus ac méris ideis/maccria uidelicetficuc timbra turn intellectualis edentiæ tit nature/formç ât ut imagines ipfius métis fie feminû.Subftineri uero uidet ma -teria defuper ferme in fufpédiculi modû/ficuc femi afupiori magnece fufpêfû. L'

Gradus malom tres.Qûo î ata malum. Quo materia nihil bét boni nbsp;C^.IIII.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^quarto capite maloru gradus pfeqtur.In primo gradu maceria ponés

■ In fecundo corpotea maceria:forma: qua nóeffe formât!era fie hicPloti

______mis breuicerindicac:£e nos 1 cheologialarius demofframus. In cerno ne ro ffatuicaie malum: dices aîam ipfâ nô effep femalam. Alioqn fie oîs aîa foret mala:ôe ab inirio raala foret/fie femp.Exiftimat fccundâ aiam.i.uirâ ab ata prima quandoep accomodaeâcorpon/dan in ipfo accomodatiôis inirio fieri prauâ.Cû '-cm fie alligeccorpori/ut ex ea amp;nbsp;corpore unum aîal componac/merito a maceria ) mox inficic:adeo ut fie paffiôibus fiat obnoxia: fie motus îmoderatos more cor 1 ports fubeatin exceffum atqidefectu.Talê uero fieri oém eiufmôiüitâPlaronici '^ putâtipolfe camé fie banc trix tandé aliquâdo tempari.Sed ante moderatioms cf fectumifie paflioncs lilas cfTeinuoluntarias arbitrant/ quia uidelicet naturales: amp;

-ocr page 70-

fupiorem quocp aïamrqufa.s.libcntcr cu inferiore confentianfalfas inde opinio nes accipe: quibus parti cófideratc iudicct/te uera bona fibi quoq; fore uel malaZ .. Quçcûqûfcrioraîanaturali quoda impetu pfequicaucfugit.Sicucigif inferiot ^ aïa impetu naturalimalafinfïc fupioramorc/cófenfionei opinione ficmala.Sed inter inferiorem bac uitâ arcp formacorpoream hoc intcreft:lt;p forma hæc pafTio quædâ eft matcriç:uita uero actio porius eft uel actus aîç. Ideo form« qdem ma lum infanabde eftmitæ uero fanabilc. Vbi uero materia ait boni nihil habere/ itcl lige nihil formalis:intrinfeci:abfoluti boni. Cum cnî primus boni ipfius effectus fitformale aliqd.ùdiuina més/forma formarû/merito ubideeft natura formalisr deeft intrifcca natura boni.Sed materia qa primû fubiectum eft/æquc ad oranes formas expofitû/nullâ fibi propnam uendicat forma/nibilqi formale.Huicergo nihil formahs intrinfcci/abfoluti bonippriüeft.Ncq; tarnen huic dceftappeticio boni.Efr.n.materia idigéna fuma/ad formale copia capicndâ naturaliter paratif fima:lgirbacnaturalirerappetir. Igicaffeccatbonum. Appcricio bæc bond quo dâmô dici pót.Nó quidem abfolute:fed quoniâfpccracamp;côducitad bond.Ad bond mq extrîfccum.Quod.n.accipif/nunq euaditmarengpprium.Proidepri cipium efficax/undeappctitus motufcpmateriæadbonum/effiat: non eftiipfa materia.Nulla.n.efficaaa eft/ubi nulla forma. Scd i natura tanq îftrumento dei. Neqj tarnen apperitus motufq; eiufmôi dicicuiolentus. Na ad hune tractum ma tena nedum refiftat/fed amp;nbsp;paratiftima é'amp;q libcntiftimepatinfaallimeq; forma •• cur.Deniq; ipfamateriaquoniâefc informis/émala/irao quiaefeinformitasicfc ƒ ipfd mald. Dici tamé quodamo bona pór/ quatenus formabilis é a bono. Quo niâ uero fæpe forma notât termind amp;: menfurâifato termind apcilarc: quia naru ram materiæad fpém quâlibetæque indifferentecerris qbufdâfpéi limitibus ter mmanuephois quidê forma fpém bois forrianpcqui uero forma ad equifpém côtrabaf.Menfura rurfus noiarqa materia fuaptenatura nullâ baberppnam ma gnitudiné uel figuram /Scd certa quadâ forma dum ad certam fpém eâ terminât: fpria quandâ magnirudinem figurâq; requirir.Sicut ade corporea forma menfu raeftterminufq?materiæ:ficitellectualis forma menfuraeftac terminus aiæ. Ipfd uero bonum menfura eftrerminufq? mentis ô/oîiim.Aîadeniq',quæ peromnes fui uircs in menrem conuerfa:cius menfura termmoqi componitur: nibil mali ac cipit aut pfpicic. Quç uero a mente digreffa materiâ ucrfus inclinanone pgredif: iam malum pfpicit/amp;qfi quodâ intuitu fafanaf.Atpoftq femmanâ nature fug uircutéquafiaigfupioris imaginé matenæprfus infudit/maldiam dicif atrigiffe. Vbi randéhabiru iam cocepit: per que material! corpore parientecompariaèattj confentiac/iam tactu ueneheo langucrc uidef.

^Jln quo defecru confiftatraalum.Quomodo marcriafitipfum mald. Quo fût malum in anima. ~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.V.

Aputquintd quæftiôes duas indunt/fie foluir.Prima quæftioeft eiufmói 1 Dictum eft uim rónalem ipfecrioré mentcieiufqi imaginem effe:SimiIitct naturalé rónali ipfectioré eiufq; imagmê.Nunqd ergo defectus ciuf modi uelïbTuel bic é mald? Nequaq. Nempe nó m quouis defecru boni cófiftic mald:quando.8.aliqd abalicno fupionqj bono fupan deprehendif/ci^ccdere.

-ocr page 71-

Nam hi funt certi bonotu gradus puidcntia diuma difpofiti.Sed malum i ppno quoda defeccu uerfanquando ah quid bono aliquo fpéi fuæ/uel fingulan mune re uidecorbaui.Sûmû uero malum ï uniuerfo defeccu ppendic/quod qdcm ois fpéi bono fuapcenacuracaretï’omnicp leus formali dono priuacur.Quälern dicic ciTc maceriâiquæ nulla boni habeac portioné.s.intus amp;: ppnâ.Cû.n.ipfû ens pri mo bond incus accipiac/tanq ipfi bono q pximü'menco icunfecurebus bonuni p munera ipfius encis.s.p eflenna amp;nbsp;ehe cribuic.Materia uero neep pp num habec effecunonficfocmaiuel ppria habeac forma: Eft ergo p ede fubftacialis formez ficucaccidencalis forma eftpefte fubftanciæ:neq;rurfus habec edenciâ. Cû.n.pri ma eflencia fic aliquid in fe formale:prçfercim fi ad alias eftentias competur/nne macena quæ nihil eft formale/non eciam eft eflenna: ucrucamen eft ahqd efléciæ quodammodo fimile:quis ipfius efle fimile nihil habeac. Ptoinde in quo eft de «V feccus aliquis qualifcunqj fic:jd non eft ipfum bonum: ubi defeccus a proprio quodam bono cadens: ibiiam malum ahquod: ubi defeccus omnisz ibi malum ipfü.Id auc eft macena.Defeccus auc a ppno bono degenerans/ in quo eftpocê na amp;f pekuicas i maki aliquando cadés/ decenor defeccus eft g fimplex alicuius boni defeccus.In hoc.n.confifticminus bonû:Inillo uero malû.Ni pcliuitas illa præfercim la inclinans uecgicadipfü malü:quod quidéancepcliuicacé iamé ma lum:Ec ipfa pdiuicas in aio pronior quadoep facta/ia eft mala/anceg prçapicâdf habitus cófirmec.Ia uero pnmûaîæ malum: non eftuiciofus hichabitus autille: fed ipfa pcliuitas ppcnfior ad macena.lpfaq; mereria circa qua uerfac: uel ea qui bufdamfui parcibus acrigédo .s.naturauiribufqînaturæminiftns. Vel eamafpi eiendo.s. quoda tü confilio rónis macena eligence.' tu imaginationis fupenons impio.Velï macenacorruendo.s.imaginacionis inférionsaffeccu. Veldeniqjpa ' eiendo.s. infimo fenfu. Pcofecco cd oia feeddd aliqd talia/ iudicenc calia/qccnus ad ipfd cale fimpliacecreferunt/mecico Plocmus omniap relanonéaliqua ad ma fcria qu^ ipfd mald eft/mala ppendic'nun aia/quod la diced eft:cd ï corpore acq? forrunis.'qtiod deiceps oftcndic:Vbi feeddâquæftionémouec amp;foluic. Cóclu dic ex his aiam non efle mali pricipid:qa uideliccc non fic ipfa nacura mala:Cum inceUeccualis nacura fic:accp ipfeicelleccus fic ipfi bono gpximus: Quippe cd ad ipfdbondamp;:incelleccus pxime.’amp;pincellecrdaïa conuercac.Htcinnuicalas non ram cerco ppofico quafi rebelles a deo deficere: g ex quada ponus cófequencia connngenci:quacenus.s. admacenam amp;:maceriale gddam afficiunc.Ex quo la tenteralusauercac adeo:ddlibenrcrconuercicadoppofini.Nempefi in hoc no fteo malignicaus loco alus non difcedit a maion bono in mald prgdpuo quoda ppofico/fed fub fpé boni/mulco minus excra idcorpus uiuens/manifeftü mald bono manifefto præponit. .Inicid icacp mali alae uulc efle p accidés.' quatenus ad aliquid minus bond.i.ad ipfd generacionis miniftend ppenfius inclinât.Sed da étecea mald fubrepic/quod amp;nbsp;aliquando nolcncem derinec alam:cd ga ineuicabili mox impecu fan pulfac.'amp;diuciuf incerdum carceteclaudicur.Td quia nefcirab inino gd gcum ue damni fequac ex affeccu amp;nbsp;habicu circa corpus. Solos ac Plo tmuseos exifnmacalos mala quodamó uiracuros(|anceg corporeus babicus có firmecur/difcrimine cognito 1 mencé fe oio recepennc.Quoniam uero nó omnes praui func:amp;praui quidam emendan aliquando poflunc:pacecprauicacécd non inefle nacura:mm nó efle ipfum malum exifcimandam. Concludic deniep alum

-ocr page 72-

deuirare uel repeUere ftipareq? prauftatcm ex matena pululatem:ucl ad maren'am proruentem/ ea umû natura/ quæ left aio a materia fegregata/ ideoq? diuina.Ec quis diuma fit/qa tarnen eft proxima naturalibus/fenfim admitrit malum.Non St ficur corporea foima/quç idco cadit a proprio bono:quia turn matenç îbæret: turn côtrariœ forme mifcef.'ideoq? malum eius feqtur amp;iteritus. Sed idco aius a ^prio quodabono degenerate/ malumcpuidctadmittere: qanimium initcuna tura ifen on come mum. Ex huiufmoi uero côtubernio folliatudo porius amp;nbsp;ipe ' dimcntum mêlions officii feqiur q prunes.

^Quo aliquid bono fit contranum.f.matena. Quorrodo form^ a materia fc patgjint contrary nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/Cap. VI.

✓HHi Exrum caputexponftquid fib! Platouelit/ubtai'tiIibrodefdenria: ma MfllH la 010 delen no pofie.Effe naq; neceffario aliqd fubcotranu bono.Ipfaqj mala î mortali natura uerfan.Inter bæcintellige/non efle quicq pprie ipfi / bono contrarium:quafi id 1 eodem generecotra bonum ex oppofito diuidamr. Prindpium naqs return cum nullo pot! code gencrccóuenire:0/ a nullop différé rias fibi additas difcreparc.Sed dicic aliquid fubcotranum bono.i.fub boniIpe nocollocarialiquid ab co maxime diftans:acp^nitus diftimilhmu.kifimSmun di matena.Prgterea doceti ehrens quidécótrariis nóefleneceflarium/ utfiunum extar/mox excetamp; altcrum.Ac uero fi ipfum bonum cft/necciTano eius fubcótra num ^ueniteudiprimum eft uniuerfiprldpium/necefTario datgradus quida in ?» fimus uniuerfi.Interbeccontrarietarcmacdpicaliterqpleriqieadefinientes repu gnanria quandaduarum 1 codé genere qualiratum. Vnde fequerce fubftatias fi bi luicem nó effe contrarias:amp; quæcontraria funt Ieodem genere collocari. Hie enl contrarictatem efle uult diftantiam return undiqi maxima oppofita fadenté/ ferentemq, oppofita.Sic itacp materia crit fubcótrana deo. Hge.n.non eft effêtia: illeuero effendi pnndpium.Hæcmalorum origo:ille bonorum.Hæcnirfusîfoc mitas/deformitatifq; canfanlle pridpium eft formaru. Multoq? magis hoc duo 1 terfecótrariafüttqcalor atq; frigus fi/fimilia.Hæc.n.î nullo cóueniunr. Cæcera uero in genere amp;nbsp;matena congruunt.Subdit ignem amp;nbsp;aquam fi fpém forte fuam feruarencillis fubducta materian'nterfeadbiiccótranaforc.s.cffentiaaqueignis effenriæ.Tunc.n.i bis calot ÔC frigus nô mô proprictates quædâ effen riales; Sed ettam quodâmô elfen ne forent/fiuc actus effenrie; maximeq? fret fe diftâtes con trarioniq^ caufe uniuerfo.Item nnlla tune alcerius porno ppna force î altero: cû comunis ficiUis materia defucura.Rurfus duo b^c fêtons îterfedifcrepabunc;amp;: ipfa(uc ita loquar ) alceritace diftabunt.

Quomô fi bonum eft/necefTarium fit effe malum:amp;: quomô unfnetfum ex marc naeôftatô^ forma/ex mente: atq; necefficate. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap. VII.

ópWOftharcin feprimocapftemôftrattairneccfTarium fit/fi bond eft: fore ma ■um.Profecto mundanûopus ab ipfo deo facrum/nunqpræfenri effectu actuq; fa cm effet/ nifi fieri potuiffet.Duo igif cogitâtur turn porétia/ tum actus elïèndi.Qug quidemîter fe côtrana.i.oppofitafunc.Nam amp;f qua rône accu

-ocr page 73-

iam exifht/ne'^t ultenus effici;amp;: qua tone fieri potcrat/no dû crac i accu.Ire porth na qdê eiufmói cecminus eft a quo: Accus ac terminus eft ï quê effecrio müdi pgre dit, Actus qdé cxidir ia in pocécia mudi.Poréria uero nó i actu qdé:fed potiu» ^t» , fub actu. Arqj ita hæc bunc oedme quoda antcceditrónifqj difcurfu:ficur in louait bet rcru apud nos genitura/ poten na b«c auc illa nafcédi actu ppriü amp;nbsp;præcèdic pore amp;: i actu pcedit in téporc.Si quaeras de prima nafaturi mox mundi pocenna/ quidna fuericrefpódebo:ncqïprorfus aliquid cxtiriflcilam.n.fuifletin accu.Neqï rurfus omnino nihil. Non cnim aliquidfundatur in nihilo. Dicam ergo fuiffcnó nihil ipfam inqua exidendi potcnciam atep matenam'Non inqui i Deo fundata: Deo emm nihil acadir. Non fundata rurfus i nihilo:fed ipfum potius fundamen turn.Non quidcm i ipfa diuini arcbitcctutcntione pnmum: fed potius ultimum. Primum naq? ideft praecipuum i ipfa Deifententia eft forma mudupofferius uero maceria:fub mundi forma fc occulcns. Viciflim uero in opis cxpcditióeprimü ed raatcria/fubfequens uero forma.Confiât igitur uniuerfû ut Plato inquit ex menre .i.actu formali:qfane cdi diuinæ mentis uoto præcipuûiMcntifqî imago. Icêex neceflfitatc.. i.matcna:quç non tam ïtentione propria q neceffana quadam códitio nead hocopus acdpitur.Siigiturcftipfu bonum/cfficaafTimü omniu/neccffario Plotinus uulc/opus indefeq mûdanû.Si mudus é/neceffano ématenarqua: malu • -efoSi ergo bonü é/feqc necelfano malû.Prçtcrea bond ipfû cû Ïexcimabilé béat ef ficaciâ/uim fua effectûcp longiflime latidimecp diffundit. Si lógilïimcporrigit/cet tegraduû deinceps mumerabiliû fenes cffïcit/ut gradus ulrimus uelut maxime dî dans fit primo,i.bono côtrarius.i.ofo diuerfus acqydiflïmillimus,Entitaq3 malû: Malû mq fimplicitec atep cóe,Icé fi lacidime uim difïudic plurimi p lacitudiné reru \ gradus etficiunt/uraliqs fit ab aliquo diuerfiHimus/fepeq reuera contrarius. Acep malû nôqdé fimplicicer malû/fed potius fuicé.Si ergo bonûé/côfequêcertû in lô gûdeniq;furrepicipfû malû:cûin latus quædâ irer fe malacôtîgunt.Incxtimabilé ipfius boni f^cûdttacéncce(Tario bonûfeqf icerû f^cûdiûimû. Echuius defeeps fe cûdiraté f^cûdû aliud rutfus amp;nbsp;aliud. Cû uero fép effect us i bôitate caufe cedat:cô tinue magis fuboric côminutio boni:hâc uero fubfeqt deniq malû.Effeccus itaq» boni amp;nbsp;bonus é/quonfa é ex bono:ôe minus bonus/quoniâ extra amp;: ifra bonû: amp;/ deniqi malû pacit/podboni lôgiflimûdetrimêtû. Quomâuero materia é ipfû ma lû/atqiex hactotus mûdus côpofirus é:ideo i qlibet mûdi pticula latet malû/quis 1 fphcris mûdi fublimionbus foliti effeccus mali nô accidânquippc cû ibi defectus mareriæ pfectiôe forma: ntmiû fupet:nô nihil ramé mali fimile præfe ferre uidet cô tinuaquædâ priuacio/quâ fccû affereppetuus mûdi motus î pretentû ac futurum, Matena quoqi cæli ob potétiâ ci us ad formas oés idifferécéfubdatiales formas ali quâdo cornu tarer/ni fl miraqdâ præféris formæ uirtutc tâq freno quodâ cobibere tur:cui qdé freno lâ mâfuefactacedit: forte nô ta qafimplicif matena é:q qa ralis formte maria. Hâcob cam Plato î Timco fpheras mûdi deUafqîîqcdilfolui poffe .s.ex natura matenæ:nifi uirrute diuina.i.mira bôitate formtecônecterenf.Formæ itaq;fepatædiffolui nô poffût.Nâ amp;nbsp;fi hæquoqfoenefico ipfius bôi munere côfet uant:tamé hocipfû boni munus forma é;q qdé dû feruat forma qlibet a mafia fe gregata/uidef iterî fe ipfa feruari/cû ipfa reuera fit forma. Siqs ât âbigat cur corpus bûanû forma fua .i.aia q diuina é nô feruct idiffolutiuaudiat Moyfen docété côti nen quoqj id corpus îdilfolubile poffe: fi mô amp;nbsp;aîa fua feruetdiuinitacé:quod amp;nbsp;p . farû magi fecuti/pmitrûcppctuâ corponsfanitaté aïo pndinâ fanitaté fui recipiéti. nbsp;nbsp;nbsp;'

-ocr page 74-

“=-‘^^no materia fit caufa malf:primo quidé fotmis fuis/deïdc aio. Icéq?oïa bona * adumi boniuoia malaad unü malu deniq; icfeianc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__Cap.VllI.

^Ji^litóv^birat at m octauo libri capice/utrü marena firca i aïo tfi infcirig tri prauita ï«is:an porius formaquçdâcôplexioqjformarû.RefpondecmoxiSi forma *corporeaqlifaiq;dfcacfirmali’inaio câ.*ppeacâm effemali/quomâ forma bfc maccng addicra é:ac prfus macenalis effecramec uera fit forma: fed imago quj

* dâ forma: paflioq? materiç.Cû regioné fub cælo mobile îdabiliter qfi p fc uacillâtê nccefie fit regi ducicp aregionecæledi/mobilf qdéifed dabilic mobili.i.pperuo eo déq? fép tcnore uolubih.Rurfus cçledé regionémocui fubiectâ/qfi non dû pfccra a fupioriprfus imobdi gubernari merito iferiores in bacnodra materia formas/ad formas quç fûti cælo rcducimus/amp; ca;ledes irerû formas ad illas quæ fûti ipfo cç h fabro duceq? refenmus .Neçp aliud ibi fût hç forma: g ipfa fabri ducifqj îr eiligen na:ideoqi i fe ipfis cxidcrc iudicanf. Forme qdé fub celo a cçledibus loge degene ranlUic. n.puræ fût Ôd kcgræ/efficaces/padiôis cxpces/neqi pugnaces. Hicât cômî dionealiqingnatæ.-mâcædefficacesiinumeris fubditæpaffiôibu8:amp; figdagût/ad prune îter fe pugnâtes. Verûramé bp cû celedibus tû in ipfo corporeo genere/rû in materia mocuq; côgruût. Hp igd a formis penitus icorporcis amp;:pcul a mareria ôiqî motu i fe côfidennbus mulco magis degeneratga ca:ledibus:ufq;adeo utfi fubli mes 111p funt formæihæ lâ deformes quædâ nota: finr/uel exigua ualde kertaq; fot marû uedigia î materia prfus îformi:maceria mq iâ ita fupantP formas/ficut amp;: i cç lo forme fupantcôiunctâfibi materiâ.'amp;fupcçlû forma mareria oém afepcul elt ► minât. Agerurfus lucéifeipfacôfidera:Ecîeauires oésgradufqi coloring ramé | î ipfa luce nihil aliud fintg ipfa. Aiaduerccfubîdecolores î herbas traduccos.Co I gnofces fubito/q loge colores g bis maccriis ifûtab illis decidât/g î luce imo î fe ’ ipfis exidûr.Mitro cp hi colores obûbrati lâ fût:amp;: côtrana tû luci tû fibi luicénatu ra polluti.Nônc indes eos lefficaccs ficeuafine'ucabeiince lucenihilagâc; forteqi fint nihil. Adeo ut dû prçféce luce indent exidere/hoc ipfum elle ipfius forte fit lu cis;certe bocipfû agere oculofq? mouere/fitlucis i eis agétis.Talé uero formarum nodrarû ad diumas copationêefle meméto.Matena.informas oés in ipfa lacéres mulco magis ificiciformitacefua g fubiectû frigidû/calorédebiléacccdéré.Maiôr nâqi diucrfiras ed îter forma atqnforme oîo fubiectû'q îter forma quâlibec amp;nbsp;fub

•• lectûqûolibetiâ formatû.Siergonôedcaloruerus gmidtis éfngido/cerrenôcd / uera forma qua: îmerfa é fubiecto prfus îformi:fiue(ut uenus loquar ) iformitan. 1^ Accipe colores qttuor:albû:croceû:amp;uindé;amp;: rubété:Mifcecuilibechorum quéli bct.-nôtâtû quéius ificies mutua midiôeqtûfiquélibetborumnigio mifcuensmî gredo uero ad reliquos cóparaca coloces/matenam tibi referatad formas fimilitet . nbsp;nbsp;copatâ. Meméto prprerea formas î mareria/ga facte materiales fût/egenas euadete/

^ acpiculis fubiacere ideoqjîuicéad pnitiécôccrtare:utalicno ufdelicct detnmento utciiq» poflûc alantiÂ: timorés fint exricto co rrano. Sépara s uero a matena formas quâuis admodum inter fediuerfas:tamcn inter fenullo modo pugnarc. Générant tarnen in uniuerfo contraria.Ideaquidcm ignis/ignem. Idea rurfus aquægénérât aquam.Quod enim inter différentes ideas edinconfufa uniufcuiufq-proprietas: hic repugnâcia fit hodilis.Conclude tandem formas in matena pçnitus obumbra tas fieri ufqueadeo languidas/ut materieueneficio agiotantes ueneficçquodâmo do fint amp;nbsp;animo nimium propinquâti. Qua uero racione pro humorum diuerfita te diuerfa hominum fint ingénia/ diuerfig, mores; amp;nbsp;utrum amp;nbsp;quomodo fuperati

-ocr page 75-

bæc incoraoda cempari uc poflint in thcologia f^pius difputamuszubi ét nó Lieras ciïcm matena formas frequenter anTerimus. Vt at quç Plotinus de bono malocp amp;nbsp;boni maliqî gradibus/Sr î fupionbus amp;nbsp;hicadducicdûmatim teneas/itacófidera. Diuctfa bona i quocûq; rerû genere fint/cói uocamus apcllatiócbommeqï id qdê cafu:fed cerraqdacódicióeadhoc adducti.Vnâitaqjî cûôtis cóem forcé uaticina mur.'nôunâfpéaucgenere. Nâîoîbus gencnbusqiùs diuerfis bond cófpicimus acq;noiamus:Vnaigiccft hæcapeUatio ob qiiâdâad idem ordinis unioné.s.quo ma ab codé pridpio funciufcp aliqd habet:0^ ad idé ucluc fmê ferunc amp;nbsp;cófcrunr. Similiter p oïa genera malü aliquod rcpimusicflccaq} mala eodé mali noie nó cafu fed cetta tóne notamus.Neep id uerius fieri pót/ q fi adunii fûmopc malü oïa refe ratnus.s.qa uclïdccócingac:uelillius aliqd héancfiucfimilitudinis/fiueïclinatio nis/fiuenaturj:ucl qa lUuc feratamp; fcrâc.Ipfû qdébonü fumus ê uniucrfigradus. Ipfü ergo malü gradus fit uleimus oium: Neq? uero decee mala diiudicare fold per gt;nbsp;-difceddab ipfo bono acq; diftatia:imo multo reaius p acceffd ad ipfd mald.Non .n.qcquid ftatim a primo dÜfat/mox iudicamus mald;fed lógo pofticeruaUo ma la deprehédimus:quæ p acceflu ad ultimddcformia ia pnitiofaq? funr.Valde.n.p babilc é/quæ ppinqora funt ipfi bono/q ipb malo/bona céfcri:quae uicifTim ppm quiora malo/mala putari.Sin acabfqj finealiquo defcédac/ nufq eritinfiimd/amp; ab ipfo bono maxime diftans.Quo pofico liceacaliqdhuicppinquius exiflimar^ bono:aliudqï alio ppinqus buicullaróneppédere.Referte at malorum ludio^ A folum ad quada a bono diftana:pinde fc haberct/ac fiquis ad ipfam a malo diï» [ tiara bonordomnciudicium referat.

^ Quonló qiiod ed informe cognofci poflic ab anima/qua: eft forma/amp;: pet foe mas folec cognofccre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.VIIlI.

V erit i capite nono/qdo quod iformc é cognofcat.Cd amp;f uirtus cognofeedi fit formait: ipfa p forma actura fit:amp;; obieetd p forma uircun fit occurfutd. Refpodet plumecognofci tenebra's.i.fing^do qdétoed lumeabcßccxttc mas tenebras cogicarùfingédo uero decile bic luminis parté/quâ alibi uideamus/ agnofa aliqd cencbrofd.Similiter oêm forma auferendo/aîum uatianari matenä. -^ Sed formas auferendo non nullas aliqd cogiran deforme.Sedmm'ihic aliqd aRï” dic.Sicuc.n.neqïfineluceuidemus quicq:necp in lucetenebrasilcaneqi fine forma • ■ quicq incelligimus:neqi p forma uel i forma materia. Aîus deniq ficuc ipfd bond ; fupralumen kelleccualecognofcit:ficmateria iftalumen eiufmói fingit.Cognino i at utracp uatiamd potius q to nuncup ad a uidetur.

^VQuod materia fit mala nóqa qlis fit:fed qa no qlis:ficdeus eft fineqlitacebo num. Ite materia elfe ptfus iforrné. Et quid fit forma nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z Cap. X.

p^Oftbjcacin rcliquislibncapitulis quædiôes mouctôdfoluic.Quæfcio pn' ma in capitulo.X. Vetd materia fi nó fit qlis/poflic effe mala.Solet.n.ad qli __mis genus uirtus Ôt uitid/boniras à: maligniras perrinere.Refpôder.Quæ mifta func ex fubiecto quoda atq, formaira folete uel bona uel mala ceferi. Ac ue to qua: fimpliciflima func non itaz fed aliter iudicari.Sicipfum return ptincipium qdo ueldiciturbonicasznon eflqualicas:uelquâdodiaturbonû/nôeff qle. Ipfd eni éipfabonitasznóqlitatcfoldifcdfubftatiacifétiaqfupionficrerum ulcimdu. materia/ubi maligniras apeUac nóeftqliras. Alioqn amp;i fubiecto alio force: neq fic force ulumu: amp;: p natura formale nó nihil boni formalis béret. Icé ubi denomi • naf malamó tra cogno'iaf/ qa. ipfa fit aliqd exfubiecco amp;/ qualicate compofitura.

-ocr page 76-

alioqn’neqî cêtulnmu:po(ret.n.ih fiplidora refolui atq? fubicctu.Eti'pfa cius qU cas neq? cû qbufdâ alas pociffimû congrucrctqlicanbus:alioqn materia no foret ad qflibctcapiedas gquepata.Neq? ér efletqliras panter ad oes qiialicates indiffc résina fic qde;amp;: ipfa la ad natura fortemq; materie tra beret; Ô^ fiqd forte formale iudicarec/faltéid infupfeqrec:ut quod oium fubicctó dicit fit adbiic ex forma amp;f fubiccro cópofitü. Oportet taméneï mfinitûfit pcelïus/adfubiectûfîplex amp;ifot ?. me penitus deuenire. Materia igitnó qa qlitatéhéat/fcd qa nó héatmalum exifti ^ mat.Si ergo qlicas qdoqjbonadicit/nóqafitqlis/fcdqaqlitas: Siemateria/ma la/nó qa qlisifed qa matiainulUl fcponidcns qlitatê.Qualitas.n,amp;: formai fub iccro nihil aliud é/q méfura determmatioq; fubiecti amp;nbsp;expreiïio queda ab ipfo bo no p forma pnma.i.p météquafi pfigillu fuuipreffa/référés ipfiibonum.Maten» uero fingerc podumus nó nihil ab ipfo bono erpedes/p queda pcedioms ponus q eónerfionis modû:necdû ab ipfo bono refpectuinecfigillo qfi peculiarealiqd obfignatü. Sic ab ipfa cói cœledis nature uirtute regit qcqd feqt/ ufq? ad cétru tet rg inde depédés. Sedcóis ipfacgli natura p luméuelucfigillufibifimileppriumqï nihil ultra ternefupfiaé exprimit:nihil fibi fimile format.Quod ergo fubfeqt eft iformi matehçfimile.Quodâtfupius extat/éfimileformis atq? formofo. Ecipfu qdé lumé itcllectü tibi diuinü referat. Ipfa uero fimplex priorq; c^li natura référât ip^im bonum.

” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^’^ fitpriuacio fumma:amp;: utrum eflep fc amp;: i fepoffit. Refponde

'turdidingucndo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XL_

a'edio fecunda i undedmo cap.ita querit.Cu priuatio ob defeetü î fe eße nó □Ifictfeqc ut extrema priuatio ob extremû de fee tu minime oium p fe amp;nbsp;i fe offit exiderc.Quonaigit mó autipfü malu fuma priuatio é: aut fi éeiufmo di:qnona pacco p fe uel i fe èófiditrRcfpódemus ad heepnuationé fumma.i.fot marü oium purâuacuitacé.-neqjialio éçpoffe;alioqn nó foret illic extrema uacui tasineqj reuera i fe:qa uidelicet a nullo depédeat:fed quonia a nullo taq fubiecto quoda fubffineat.Icaqj nemo dicatuel aiam uel i aia effe pnmüipfucp malu. Alio \ quin nó foret iaiainrellectus:nó uita;nóeflcncia;nec aia ipfa foretaplius aia.

ipfum malum nó fit purum malum fitq; in aia.Refpódetur elle purum neq; in aia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapJlt;n.

Vædio tertiai cap. duodecimo tétatutrû liceac ipfa primüq; malum indicate ■ lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pntfi undicp malüiatq? ita i aia col locate. Refpódeo primu fumuep malum

Plotimi inteUigi extrema formarum uacuitaté:quç qcum ad formas pci net/licamp;pura uacuitas primaqîmateria.Quçquidéfiqd formale béretincrifccusr nóence materia u era :ficuc neep uera forma é/quæ materiale aliqd ifeadmittir. Rut fus fi nó elf uera materia/fiqua irrifecus formalis euafcrit: ira neq? uera forma quae niq, materialis euadit.Prçfcrti qa fi matena dum fmgici melius.i.formalé tradun fortéidefinit ede uera:mulco magis forma uera cedar exidcre forma/dü i detenu« .. nbsp;nbsp;.ld matena ia traffert. Vc igit a nó uero pueniamus ad ueru; oportet tu ad formas

‘’ fupra matena puras afcédere: tuad pura ifra formas matena deuenire. Quaobre matenafépeft pura uacuitas. Na amp;: du formas oés uidctbére/nullas bét/ tüqanó iiere fût eiufmói formç;tû qa neep ulla fibi pp na córrahinneq feruat ide ucftigiu:

?. él forfan fpeculi more quæ nó hét oftentat habere.

^ nbsp;nbsp;-quot;irVtrüipfümalü ficipedimcntüi aia. Refpódee: extra aiam ede primu malu/ Ä^

primu bonu.Et aiam p qteuor gradus defcêdcre i malü.s * matena. Cap.XlU.

-ocr page 77-

^^V Vçdio quarta î cap. tertio Jecimo.Vrm pnmû malû fît ita ponéda î aîa Zut I Imalûbocnôtapnuacio fit qipcdimémadbonûppriûcôfcquédurn. Ne .’. k.j„;^^ac îpcdiraétû ciufmôi.s. umâ c(ïc primû malû:tû qa ppea diat malû cpî ) pediedo bonû dedudcad malû.Nô ê igit primû malû.Icêficuc uirtus no éfûmû ƒ bonû:ita neqj ptau iras fûmû malû. Virturé ucto nô effe i boniracc primû fûmûq?f f pacec/cû quia amp;nbsp;i labors ucrfac:amp; appencû nature non îplec:cû qa a potécia qua / dâ ociofa puenir î cfFeccû:curfuq? céporis a minori pgit îmaius.Tû quia copofi ) rioné in fc aliquâ admiccere pot.Hæc âc in ipfû fimplicitcr bonû cadcrc ncqueûc» , Sicut ergo ipfû bonû cft uircute prçftariusdic ipfû malum ê inferius uino/lôgeqj 1 détenus. Profecco aîæ malû ê ad mareriä fe defleccerc:quâ Plato î Tbeccheto no miacdilTimilitudmis regioné.s.diuiniratiundiqîdlirimillimâ.Delabicâcîletbcû hoc pfundum p gradus qttuor quafi flumina qttuor.Primo qdê gradu bac cot poris fabrica imaginacatcérius.Secundo.’afïcctatardcrius.Teraonacôiuncta fa bricat.Quarto:coitus eiufmôi uoluptaté ducitin habitum. Haccenus p flumina qttuor ad iferos aius prædpirari uidec. Ita præcipttatus rurfus ibidép quartuor quoq? reuolui:quâdo uidclicet iudiciû imagmatióe pçnirus obcçcaf.Itéaffectus ex humano fitferinus. Hinccoitus eiufmôi cum corporecorporea rcddicaiam. Deniq; habitus amm corporis cômertio detinés fit penitus indelcbilis: nifi forte diuinitus deleatur. In quo quidcm gradu ams a Placone dicitur:poftq dclapfus ad inferos fuerit/dormicare.

Qûo malû î aïo fit débilitas. amp;nbsp;qlis débilitas: £C qûo a materia: qûo aîa corpori côiuncta fit:qûo fepata:qûo materiadepédec ab aîa:amp; qûo ét defup.Cap.XUII.

^qXVinta qiiæftio î cap. qrrodecimo inuefhgat utrum malû quod fit in aîa.i.

fcitiû/fitibcallicas.ldqîcôcedicidiccsfimtléquodâmô îaïoatq?îcorpore 1 ^Q^^cbilitaté fieri/fed nô eâdé.Horum.n.utrunq tune debile diac/quâdo ôf -facdepatitaliûdciamp;fua difficile pagit.Sed débilitas incorporeqdé fit duplex: aut cû amitrit fuû:aut ai alieno grauac. In aîa ucro folû ex alieno qfi podere de bilicas accidit. Acape âc dicic alienû qcenus materia fibi qb extrîfecus ubiq; præ fenté/aliquâdo intromimt.Prefentédico.-quoniâ ubicunqs aîa eff/ibidêeftmace ria.Exrrinfecus inq:quoniam amp;nbsp;materia qfi extra pendet ab aîa:amp;f aîa nullo mô tefidet in matena/fed in feipfa/dû pendet inde materia. H^c ipfa material tû quia mdeextat:tû qa prfus egena:cû qa indeficut ferrû a magnete quodâmô trahit: affecrare uidccin aîam pcnetrare:ibi uidclicet formis pfïciéda.Pende ac fi nubes aliqua ppno quodam flatui fine tracta lumincfelumini fubigac: atq?inde rubo rem accipiatuckit forma. Tune fane lumen nontam innube/q infeuideturexi ftere. Sed rubor in nubeZ Neq? diuiditur ibi lumen:utpars quidem una in fefit: aliafitinnube. Sed lumen in fetotum prorfus cxiftic. Vis autem actufqîeius in nubefitrubor.Qui quoniâpro inferiori nubis natura fufcipitur/debilioradmo dum eftq Iumcn:ipfûq5 donum luminis quâtum adnoftrum fpectatintuitum/ obfufeareuidetur. Nubes eiufmodimatena fit. Lumen ucro fit anima. Ruboc autem fit uita quidam uelforma ïam infufa matenç. Que quidem uita quia nô pro ipfaanimæamplitudine: Sed pro angufta potius matcriæcapaatate fufeipi tunexigua quædâ cuadir debilifqi uica/actû inefficax ad agendû: cum obnoxia

-ocr page 78-

paiïiombusrquis îcerea iccUectus î au fiilgcatdefup/ficutamp;lumêfplédecdcfup: dû ôc rubor eius i nube ab ipfo fplendore dégénérât: amp;: nubes fpecraculû ipfû no bïs ucnlumims aufert.Mcméroplotinûamp; hic amp;: alibi nobis inuere materia a natu ra.i.ab îfima uirtute aîægenerari. Ab aia mq fiueparicnte:quéadmodû alicubi le ginfiiicprefenteiquod recrius legi puto.Aîa.n.nihilnôdûnatamatenapantur: nifi force pan gs intelligataiam/quodâmôetiâqua parte afficic ad aliquid gene randû.Cum igitnaturalia diuinis fubicianf:pbabile eftab ultimo diuinorum.i. natura naturaliûgenitricc/gencranôis ipfius fubiectû.i.matcriam depêdere.Ecfi eut PP ne nature quælibet fubiecta ppria opum.i.eeno mô difpofira faciunt:Sic ' amp;nbsp;natura coem cômunefubicctû: utarchitectus idéqui côftrutcçdificium/ enau eut fundametu. Quod fi marenâ fupius ena g a natura puenire côuiceris/côce dernus:Sed hac dû taxât côdirion e:ut fubiccrû hoc formis oibuscomunilTimum depédeae guidé pxime a natura/ gtum h^c ipfa natura nô dû formata cogitatur: fed rônibus formîda fubicic.Deîceps ab tpfa métis effétia uenian gtumeflentia 111a formabilis éideis:denig,afûmo return pncipio deducae.non ppriequa rône illud bonû ipfum éd.fefe abunde cômunicas:fed potius qua illud cdipfû unum ,i.ab oîbus mirabilitcr fegregatû.Siccrgo matena egena penitus amp;informis eua ?. dit/ab oîbus oîo munenbus fegregata.Sicrurfus materia unum aliquid potius g 1 bonû denominat:Et unitatéquidé habetintrinfecâ:bonitatéuero extrifecus ap L parenté. Oîo uero cû effectus oés prîcipii fûmi rû ab ipfo fint/ turn extra infraep ipfum exiftere côpellanc.Cerregtum abipfo funt/formas inde acrufq?reportât, z Quâtû uero extra ipfum îferiorefg,funt/ materialé(utitadicâ )in le forcé quâdâ patiuncadmiftâ.-boniq; minons côditioné.Acdeniqu marenâ txtremûoîum in fimûq? fubiectû dcfinuntongincq; malorû. lâ uero aîa cum matenâgenerar/nô dûmalaeft/fed bona:necdûdebilis.'fed fecunda:ideoq; generatepoteff. Vetû cum facta lam materiam nimis âplectic/hincqiiafioneredebilioreuaditatq;dete '' nbsp;nbsp;rior:utâtmateria amplecrartû egedas appetitioq? materie/turn aie fecunditas cf

ftcic.Igic hæc ipfa côplexio gtû ex aie fecund ira te côtingit/bona é quodâmo/bo naqîptoducit/uitâ.s.aliquâatq?formas:gcum uero exquadâmateriæprocacica teconflatur/mala eft/paricqîmala.i.uitædebilitatem:cognitionis impedimenta: innumeras animi palfiones.

*—^Probac materiâ eûe.s.prorfus informé.lté elfe i mundo malûtclTe bonû. Qûo raalû fiacin aîa.Qûo matena intus mala.fed extra éadopta bono. Cap.XV.

Vædio fexta ï cap.xv.dubitat utrü i hoc fûmi boni regno ta bono/câq? for ^Z^mofo elfe queat materiaprfus îformis:ac malû oîo deforme. Oportere uero materiâ ée/nos î fupiotibus/amp; î thcologia pbamus: amp;nbsp;alibi cû Plotino itetum ^\ pbabimus:atqî fie îptæfétia btcuicercôfirmamus.Opnm fmgulorû forme fine ar \ te fine natura fiât/î materfas ubiq? ppnas refoluûc.Quç gdé matetiægcû ad for mas podeacopandas pci net: fût îformes: guis forma bérealiâ poffint: Vniuerfi ' igif mûdani opis forma/quç forma éuniuerfa/î materiâredigifprfus îformé.Ae gt;L fi flngac materia hçc de g fit uniuerfû/aliquâ adhuc prêter mundanâ bére forma '' nbsp;nbsp;Forma falré eiufmôi î materiâ p fc oî forma carenté dcniqi deducet.'Nifi gs forte

u fub forma hac aliâ rurfufg; aliâ abfqi fine fubeffe côfîgat:quod gdé fieri ncgt rû

-ocr page 79-

quia cû forma quælibec fubfcquens loco materiæ alia fit forma deterior. Gerte p ccfTio bæc paulatim deficiens in détenus in infmitû perdurate non poteflrm ga fi nufq prima formanec ufq matena prima darctur/nuf^ opcri darec exordium: imo maceriarn formarum«^ turba i numerabilis opis condruédi prindpio. Fini: ordini:unioni prorfus aduerfaretuntum quia materia cum ob defectu proprium fcipfam formate non pofîinideoqî formetur ab alio: tetminû utonq? formarû/tû pnmum turn ulnmûafupenon quodiformatoreforricur.Tum deniq; eu ad prî cipium uniuerfi pnmum finéep ultimum ueniac.'menco non licec p materias atq? formas/qux ab efficiente prîcipio adfinem certura perduci folencabfqj exordio, termmoq; procedere. kaq; uniuetfo formarum ordini fubeff materia per fe prot fusinformisiSubeß: itaq;malumbonis:quodquidcneeeffanofequitur bomde ►*, feccum.Boni uero defecrus minorêboni gradum neceffitate confequic.Bonum gt;nbsp;deniep minus/boni ipfius effectum proculdubio comicat.Sicur igirur ex ipfo bo no malum tandem neceffario fequitur neceffitatenaturg:fic uiciflim fimalum tol las/nccenario.s.ncceflicate confequenriæ tolles amp;: bonû. Si nihil ufq ranquâbo num aut main nobis occurrat:fed oia indifferentia fint/ucquida fomniat:Nunq uclprofcquédo uelfugicndo mouebitur appentus.Ceffabic Si fenfus qui buius minifteni gratia eff a natura tnbutus.Ccffabit amp;nbsp;intcllectus. Sicut eni bono fenfi bill feruic fenfus:ficintcllectus incelligibili feruitbono.Ex quo etia patet/ipfum fimplidtcr bonum effeinteUectu præftannus: quandoqdê bonû quoqjintelligi bilequodamo eft incellectu fupenus. Cum igic in ipfo rerum ordme uideamus ., plunma partim bona/parcim mala:quæ hinc quide probes/inde no probes.Item । alia mcliora/alia rurfum detcriorameceffanum cft/compofita Bare ad fimplex pri ( mûqîbonum/adfimplex pnmnq malum rite refoluerc. Poft Bæcautcófirmar. 1 jterum aîæmalû aliunde connngereiarqid uidcliccc ex matena. Quippecû cot pons gratiafoki ams pariatur:cotporimetuic/corporiconcupifcit/ corporis can fa dolcoimpulfu corporis imaginarioneturbatundum cutbatur imaginando fal fas combibicopiniones. Deniqj malum animæficaccedic extrinfecus/ ficuc ex trinfecus accidit materiæ bonum. Rurfus animæ bonum intnnlccus ontur ex ïtel leccuali aic forma.Sicut amp;; materiæ main lacet intnnfccus.Ex ipfa îtellectualis for mæimaginiftp uacuiraceprouenicns.

' I/QVAE ET VNDE SINT MALA LIBER OCTAVVS ^iQuæftiones qttuor.Pnmaïquæamp;undc mala. Secüda:quæbona: quid bonn ipfum;quid malû. Tertia:qûo cognofeamus malum. Quarta:quo pacto ma lum bono Contran um, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap. Pnmum.

yVICVNQVE perquirunt unde mala fine drea res fiuc drea aliquod ceru genus incidenntcóueniés inueftigacióis ex o rd in fadet/fi prius qdna eft malu amp;nbsp;natura mail japonat. Sic.n.unde uenerint: ubi fun dent:cm acddac/apparebiciarq? oio ficubi funt in rerum natura con ftabit. extern dubiu e/qua na ponffimû ex uiribus quç nobis mint bcipiamus/Quippecilcognino fmgulorû pfimilitudinéquandam pfidatut?Incellectus naqi amp;nbsp;anima cû fpés quidam fintdpés quoq; cognofcunt: fpéfq5 naturalitcr appecunr. At uero malum nemo fub fpéi rónepoceft effingere:

-ocr page 80-

aim tn quada boni totius abfenna cogiter. Quod ft Qa corranorn cade feienna c(î:amp; bono conrranu eft malu:ldeo cade bom maliqs notifia crit: profecto ncccf fa rift eft cogmturos mala/difccrnerc bonû.Quâdoquidépræftatiora rite deterio rapra:cedunt:Acfpes antcccdunteaquænôfpész fed pnuationcs potius iudica tur.Quæftione rurfiis dtgnum eft/quonämodo bond ficmalo contrami. Forte em quonia illudquidé primii eft/hocucro pofttemu. Autcerte illud uelut fpêi hoc cell pruiatio.Scd de hts opporcunius in fcquentibus.

Defcriptio boni;6ó quoufq? bona fint pura:amp;; quo inrellcctus proxime frua

tut bono anima ucro per mteUectu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.II.

•W’TT^^fenria ucro nobis dicendu eft/que fit boni natura/qmpræfens difpu .S a ratio poftulat. Eft at boe a quo oia pendent:quod iie oïa appctunt/acapié ?—-Ä-ua^b ipfo principiivciufq; penitus indiganpfu uero nullius egenü: Ipfum fibi fufficiens;nihil penitus appetcns:Mcnfuraoïum arqjterminus: Ex fcipfo p

1 ducens intelIeaiim:eirentiâ:aiam:uitâ.Rurfus actionéarca ïtellectum. Hucufq» , pulcbra funtoïa:ipfü ucro fup pulcbru:amp;: fupea qua: ftinc optima: In mundo re gnans intelligibili:qui fane intcllcctus eft.Intellcctits inq non qiialéqs forte pu tarcc/exiftimâs fimilé efie horiuqui apud nos inrellcctus efledicunf: qui expro pofitione iplen folct:amp;f qua: dicuntur/pcipere poftunt.Ircm ratiocinanf/quid ue ex quoqjfcqiiaf/excogitär: Etres pconfcqucntiâfpeculanf:ufpote qui antea no habuennefed anteq difcerenc/uacui fuennnquis tunceria intellect us extitennt. \ Inrellcctus illeinq non eft tabs: Sed habet oia:Eft oia:Seed habitat: Sibi prorfus unirus: Habetcuncta/non babens, Non.n.eapoHidettanqalia:Nccipfc cxiftic alius.Neqtquæfuncinco/fingulafegregancafingulis: Immo ucro quodlibet é uniuerfiKamp;ubiqttotii.Neqt ramen confundunccuncra:fed rurfus fingula difccr nuntur. Quod ergo hums fit particeps/ no fimul oia:fed quod pot participât. Eft Ite primus actus illiusiprimaqieftcnna/illo uidelicec i fe ipfo manête.Agitfa ne circa ilium canq area ilium uiucs. Proide ala cxtrinfecus circa hunc fe ucrfans ipfum circiifpicic.Quinctia intima cius îfpiciés/p ipfum uidecamp; Deiira:atqi brec cftillefafflixq?deorumuita/amalis 010 femora. Quod fibicfifterecnaturagra

' dum:nufq foret malum. Ac uero funt prima bona:funt amp;: fecunda:fiit quoep ter i7 tia:cunctacp area rege uniuerforum:Ipfeq, rex bonorum ofum caufa eft:amp;' lUius gratia 01a. Deniq; area fecundum fecunda funt: amp;: tertia area ternum.

—W^alum no é in his qua: uerc func.Sed î bis qua: aut no uere funt: aut ad ilia qu« quot;noiierefuntiiclinanc. Itédcfcriprio mali.i.matcriæpoppofitabono.i.pnmo re rumpneipio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__^Cap. HI.

/. / TA I hæcentia funt atephoe équod fupcnria/malum cetteIcnnbiis nuTqua 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;erit: Mulroq? minus 1 co/quod enna fupcminec.Bona.n.ba:c«ïa fût. Re

Y . liquuméigit:ficubimalumé/ï bis quænô funt repiri/qfi quadanóent» fpéin.Ec circa aliqd eorum quç nó enti mifcentmel qüoctinq; béant pur^ nó ente cómernü.Nóens inqrbaudquaqoio nóens:fedtantüabencediuerfum.Nófic 1^ nbsp;nbsp;uero nonens:utmotus atqîftatus:quæcircaens cftcdicunc.Sed tanqenns ima

' gincm:aucctia ab ente remodus.ld at eftfenfibilcuniuerfum:Ecquotcunq,funt

-ocr page 81-

area fenfibile paflïonesmd abqd üs poderius.amp;f quafi üs accidêsaiel bom prin cipiu: uel eorü aliquid:quç id ipfum copient/calc quidé/quale iam dicam. Licet » • enim id cogitate quafi quandâ îmoderationem fi ad menfurS referamninfinicu '' quoqj ad cerminum.'Infonnc rurfus ad fotmatorem.Itcm femp egenum ad fuffi aens:Semp indecerminatum:Nufqua omnino quicfcens:omnia undiqi patiens: Infatiabile:Extrcmam prorfus inopiam. Neqnaliahuicaccidüt: Sedtanq ipfius edentia ede uidentut.Quincaam quancunq? ipfius uidens portionem nnuenies in qualibethæc cuncaftimarim: Cetera ucro quçcunlt;p id parridpäneiep affimilan tur:mala quidem ftenmeq? tarnen ipfum effe malum. Iraqi cuidam fundamento gt;nbsp;bge inCuntmon alia quidam ab ipfo: fed ipfum. Etenim fi alten malum accidit: oportetaliquid prius ipfum effe: ena fi nulla id effenria fit. Vt cm bonum alceru quidem ipfum exiftit bonum: altcrum ucro quod aliis accidit:Sic amp;nbsp;malum: boe quidem ipfu malü eft:illud auté fecundu boe acddic alten.Quxnam igitur imo detatio dieet aliquis nifi m co quod imoderatum? Q^uæ rurfus menfura: nifi in. remenfure patticipe?. Acquêadmodü menfura queda eft in nulla re menfurata: Sic amp;nbsp;ïmoderacio extra fubieccura ïmoderam.Si.n.ficï alio:aut erit ï co quod im modetatum cfl:Sed non eget boe imodcratione:cum fit ipfum imoderatu. Aut ^ erit i re moderata: Veria nequit quod moderatu eft/quatenus moderam/imodera tioné fubire. Profecto oportet eff® aliqd fecudu fc infinitü atqj informe fuaptc natura/calecpper fmgula:quallaifupionbus cómemorauimus defenbentia mali natura. Præcerea fiquid praeter illud ê tale/ uel ipfum babet admiftü:uel falté quo ni5ad id fpeccat/euadit cale:autquonia cuiufda talis eft caufa. QuSobrem na luram figuns:fpébus:formis:menfuris:terminis fubdita/ omameneoep præditâ abeno/ntbil præcereaboni ex fe poffidentem.Simulacrû rurfus fi cum entibus có feratur/quinecia mali ipfius efïennam/fiqua modo effe poteft effenna mab/hane in^ *^ó prima effe malum/ amp;: per fe malum ntc conuincit.

G radus malorum tres. Quo modo i anima malum. Quomodo raatcria nibil babet bom. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.lUI.

Atura corporum qrura eft matcriaeparticepsimalum quidé eft/ amp;: fi non | nbsp;nbsp;W primum: Habet enim fpeciem quandam ^uis non ueram: Priuatut fic ui

lt;—ta:Córrupcioncm infert inter corpora mutuamzconculfionemcp ex ipfis inordinatam.lmpedimentaquinetiS animç ad accióem propriam affect. Præcerea perpetuo fluxu aufugiceffcnnaudeocpfecundum obtmetmali gradum. Anima uero fecundum fe mala nó eft:ncqi omnis anima praua. Scd quçnâ ptaua^iUa ui delicecucinquicPlaco/quç feruitilli:cui prauitas anima: naturaliter meffe poteft: quafi irrónalis animçfpés malum fubcat/imoderationem/ Si exceffum atep defe ctum.Ex quibus intern panna amp;nbsp;timiditas/aliaqi animae prauitas uelut pafliones inuolûtariç oriunt.Exquibus amp;: opiniones falfç p quas bona uel mala qs pucct: qaçprofequit autfugic.Verum quidnam prauitatcmbancaddudt?Etquomó in principium illud cauf am qi redigere po tens «* Primo quidem dicecur ai am emf modinóeffeextramatenamineqifecüdumfeipfam talëcffe.lcaqiimoderacioni mifcecur fpecicicpornantes amp;nbsp;modcrantis expers euadit.Corpon naepmatenam babenti immergitur. Prxtetca fi uis rationales offcnditur difeernere probibetur

-ocr page 82-

1

pciturbationibus off-ufcara.amp;marençtcnebris obnita.ucpote’quæannuédo pro ' labif in macenäiEc oio nó ad effennâ/fed ad generanonem fpectac. Cunis origo eft natura m arena:/ ufep.adeo mala/uc illud ena quod nó dum eft i ca/folum uero ƒ. eâ profpicic/fuo i'pleac malo.Cu.n.boni oio fit exps/boniq; pnuano fit/purufep dcfcctusinimirüqcquid quomócunqjatdgitca/fibifimilcreddic.Perfceta igirur aia ucrgéfqiad menté/ femp puraeff:procul a fe matcriâ elimmans/ amp;: omneker minarum/immoderatum/malumineq? his ^pinquanneq; pfpicir qdcm.Quâob rem pura pmancc/kelkctu prorfus dcreimmara.Quc uero munus id nófuftinctz fed ex feipfa progredicm gradu quodam exiftens neq; pfecto neqiprimo ueluc ilbus imago ob ipfum defectum/quarenus dcfidt/mdeterminata forte replente nebtafcpprofpecrat.Iaqi habet matena/m illud afpioensquodnon cetnit:Ecuc dia folet:renebras afpicit.

-—y/ln quo defectu confiffar malum. Quomó matena fit ipfum malum. Quomó fiat malum in anima, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V,

Aeterum fiboni defectu scan fa efl utanima uideattenebras: cif^merga runmalum aiæentî defectu renebrifuefitundqimalu erit prima. Secudu uero fitrenebrofitas ipfa/mahep natura/non i matena primü/ fed etiâ an te materia. Aut certe non i quoins defectu/fedf defectu uniuetfo cófiftit maium.* Quodigitparua bono deficit nó dum eft malu. Po red. n. pro natura fuaeflep fectü.’Immo quod penitus dcficir/qualis eü materia;ld re uera malu eftinulla bo ni polTidés portion ê. Materia fanc neqi effe habet/cuius munere bonfi babere po tuelir.Sed effe de ipfa pquiuoce dicif. Defectus igic fortic ut nó fit bonum: Defc ctus ar uniuerfus fortit urfiripfum malu. Defectus uero medius eff/poffe i malu cadere:quod iam eftmaku Vnde oportet malu excogirare/non hocquidem ma lum/uelutiniufhciam uel aliâquandâprauitaté/Sed illudquod nó dum horum quiccjeff.Sed hæcquafnlîius fpés funtaddiramentis gbufda diffincræ. Velurin aïa quidéprauiras: Rurfufqi huius fpés uel fecudum marena area qua eft: uel fe cundum quafdä afæparres:uel ex eo q? partim qdem afpicit:parom uero prupit: param deniq; patra. Siquis at extra aiam quoqi mala pofuent:quçrendû eft quo ad natura illam mail reducat:ceu morbum:deformirarem:paupratem.Forte uero morbum dicenteffe defectu auc exceffum i corporibus cópofitis ex materia ordi né amp;nbsp;méfura nó fuftinécibus. Defotmitaté uero effe marena forma minime fupa tam.Pauprarédeniqi/egefcaté/ priuationéqïeoru quibus egemus ob matena:cui cóiungimur/fic natura milieu ra/ut ipfa fit indigétia: Proïde ft hæc recte dicunfz non é dicendum/nos malorum effe pricipium/quafi ex natura ppna mali fimus: Sed ante nos hæc effe. Quæ uero hoîes occupât detinere noléres:arramé pra:ftan malorum animifugâ/animis uidelicec idpotctibus:Non oés acpoffe.Pofino ne ro materiæcorporum naturæ præfentis malum é:Neq?.n.ipfû malum efrprauitas hoium:quandoqdé non oîbus inefr boibus.Dat.n.eius fupandæfacultas..Præ ftantiores cerre func:quibus id quoqi nó accidir. Supant deniqi eo quod in ipfis efe a mareria fegregatum,

—y7^uomô aliquid bono côtraffum fit,i,matcna, Quomó forme a mareria fepa ta: fint contraria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. Vf

-ocr page 83-

OPeræprecium é intelUgeterqua rone potiflimum a Ptatone dictum fit/mala (omnino delerino pofiTerfed ex neeeffitateuenire.Ncq5apuddeos effetfed apud mortale natura inferioréqj hune loaî afliduc circûuoliù.Nunqd igi tur ita dictum é/quoniâ celum quidé femp liberum fit a malis/Quippe cum ordî neppecuo moueaf/ôd ornaméto ferae. Neq;iniufcitianeqî migras aliaibi fit: neq; cçleftia fibi inuicem iniunam iferant/ ornata moderatione perducta:In terra ucro iniuftitiaordinifqiexps fitiniquitas. Hæc.n.é natura mortalis/ locufqpinferior. •Verum quod ingthmeaufugiendum effe/nequag deterrenis lods édictum. Pu ga.n. ê inquit/non a terra difcedere:fed hoiem etia i terra uiuentê iuftum amp;: factu una cum prudéna fieri: pinde ac fi dicatur/aufugienda prauitaté effe:quafi mala hommi fine tu prauitas/tû quae ex prauitaté nafcunc. Tu uero eu Theodorus di ceret polie mala de medio tollt/fi mó quæ dicat hoibus perfuaferit:Socrates fieri id poffencgauit:Mala.n.ait necefiano cuenire. Quippecu ncceffariu fitaliquid bono fiibcótrarium efl'e. Ac uero qua tone fieri pot/ uc humanu malu ideft praui tas ipfi bono côtranû fic.'Nempc contrariu hoc ê uircuci. Vircus at non ipfum bo num e:fed quodda bonu: quod gde efficit/ut materigdominemur. Ipfi at bono quomo aliqd concrariii erit/Non.n.e quale. Pretetea qdna cogic ubiqi/fi alteru concranoru extat/alterum rurfus extare? Veru effe quidé poflît/atq; fit concranû: quâdoquidé amp;: côtranû eius cxiflatmelut exiftéte fanitate/poceft amp;nbsp;morbus efl'e: Neep tamé neceflario puenir. Forte non putat Plato i quolibet côtrarioru ordine eiufmôi neccd'i ta ré efle uerâ:fed in ipfo boni côtrario. Ac fi ipfum bond elfencia efluel potins fupeflenciâtquidnâpoteft-eieflecôtrariû? Quod igicnihil elfen tiæficcontrariû/id in finguîis effen ci is pinductioné fan's ê manifeffû. Verum ue ro ipfi fimplicitec eflencig concrariû aliquid fitmô du efl demôftratum.Sed gdnS ipfi uniuerfali eflenciæconcrariû efl'epocerit/Arq?010 primis uniuerfiprincipiis. Force iiero ipfi quidé eflenciæ enceoncranâ nô elfencia. Boni uero nacuræ contra num fiquacftmali natura atqj pricipiû.Prîdpia.n.utraqifunc/idquidébonorû: illud uero mal'orû:Acqjoîaquæîalcerucra natura funt/icerfecôtraria func. Quo circa amp;nbsp;ipfa cota contrariarmagifcp contraria funt g estera. Alla nâcp côtraria/ uel in eadem fpê/uel in eodem genere collocanc.Ecî quibufcuncp funt/cômuni quo dam côiieniunt.Quæ ucro func feorfum/atq^ica fehabentme quæ natura iplent altérius/contraria fint eonuquæ natiirâ altcnus iplenc/Quidnâ phibet maxime inter fe efle côtraria/Si mô contraria funt/ quæ interuallo a fe inuicélôgilfimo di ftanc. Termino fane atq;menfuræ amp;/icæteris quæ dunng naturæfuneppria: con trana funtmfinitudoîmoderatioqî amp;:reliqua quotcûqî i natura mali efl'e dicun tur.Quappuniuerfûelluniuerfo côtrarium.Alterûpfecto efl'e fallaciflimum ha bet:ac primo uereq? falfum atq; mendaoû. Alcerius at elfe eff ucre efle.Itaq; illius falfitas huius nentao répugnât. Rurfus quod fecudû illius effenna é:ci quod fe cûdû huius effennâeft/oppönif. Quas ob res faris confiât:non ubiqj uideri ue rummihil effennæ côtranum elTeiquonia ignem amp;/ aqua conficeremur efl'e côtra ria:eciâ fi non fubeflet illis cômunis materia.In quibus calot:frigns:bumor:ficci tas accidentia funt.Si ât in feipfis eflencfola/ effennâ ipforum abfqîcômuni fub iecco complencia:tuncquoq; contraria forent;elfencia uidelicet elfenciæ.Qugigi tur fegregaca inter fe funt oîotcômuneqi nihil habenc;ac interuallû habenc gplu îimumnn ipfa fui natura contraria func: quâdogdc contrarieras nô fie qua róne

-ocr page 84-

quale quiddarn fint: ncq; oio fccundum quoduii rcrö genus / Sed qua plunmu meer fe didanc.Item qua ex oppofins cóftituunc.öC cóeraria fanunr.

^ Quomó fi bonum cfl/neccfTanum fit effe malü:amp;: quomó unfuctfum ex mate na confiftat fld forma ex mente atqjneceffitatc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap. VIL

Cc^j Acterum curfi bonücfl/neceffanïi fitenemalum/Nüqdppcaq^neccffa 1 na é umuerfo matena? Ex cótrariis.n. uniucrfum hoc neceffano confiât. ^^A^lioqn non foret/nonexiflente materia. Miftaé igithuius müdi natura ex neceuïtatc fimul arq; mente.Sanequæcunq? ï bunc mundü a Deo fgt;ucniüt/bo na funt.Mala uero ex antiqua natura inquit Plato:fignificans uidclicctfubiecca matenâ/non dum exornata:fi mocoigradu j)fpiccref. Sed quomó natura diac morralé?Quod.n,dixircirca bunclocum mala reuolui/defignarecóccdatur uni tierfum.Num fortep illud confirmacquod i Timeo ingt.Sed quoniâeflis genf n/imorcales quidé nó eftismeq; ca mé unq foluemini/mea uinuce feruati. Quod fi ira fit:recredicerec mala delen non pofle.Qua igicuia qs mala uirabit? Nólo co fugjcntéaitdeuiraturum: fed uinutéponus eóparanté: feqïipfum a corpore femouenté.Sic.n.fc a matena fegregabic.Quippe dl hórens corpon/bgreat amp;nbsp;ma terne.Separe uero uel non feparare quo fe babeat/ipfeapenhEflepræterea penes /o deos figmficat i mundo itelligibili ene.lllic.n.funt imorcales. Lcccbacinfupró ) ne ncceffiraté mali confiderare.Népc cü bonum non maneac folü/ nimirü necefle cfldigreffioncquada ab ipfopcul tandéaccidere malü.Vel fiqs itamalitdicerc/ uidelicerppetuaquadafubicccióeatq;difl5tiaulrimïipuenire: ultra quod aliud quicq fieri nequeat:idq?ipfü edemalu.Neceflitate uero eßealiquid poflipfu pri mum:Ideoq? amp;: ulcimü.Hoc at matena eft/nihil amplius babens pnmi. Atqjbæc /eft malmeccfl iras.

4^Qûo materia fitcaufa mali.Primoqdeformis fuis:deideaio.Iceq,oia bona ad tin ri boniuoia mala ad unit malû dcniqi référant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.VlIL

OBiiciet foitequifpia/non pp marcria nos fieri malos.Neep.n.ignoranna neq? prauas cupiditates ob materia pbcifci. Atq fi ob prana corporis af fectioné quis abcrret: no materia/ fed forma affectus cuiufkbet efte prin dpiû:uelutcaloré:frigiditaté:amarû:falfum:reliquâfqîbumoru fpes:Pra:cercare plcriones:uacuiratcfq?:Replctiones inq nóquaflibcc/fcd taliuquonida replcrio nes/amp;010 tale quidda efle:quod differentia fadecócupifccndi.Acfi uis opinio nil quocp fallenri fl difcrepana: quo apparcat forma ponus q materia effe main. gt;nbsp;1 Verû hoc quocp pacto nihilominus cópellef/malü effe materia confiten. Nempe quæcunqifadequalieas 1 maceria iacens/baud quaq feorfu cxiftens effide: Que , admodû neq; figura fecuris abfq; ferro fecac. Prçterea formç quæ I materia fût/ non eædem funt/quæ cffenc/fi in feipfis exifterene: Sed tones quædâ materiales funtî materia iâcorrupca:;narureq?matcrialis pleneiNeqi.n.ignis ipfe.s.fcpatus urinneq; aliud quicq eorû quç m feipfis exiftunt/calia fadt/qlia formte lâ m ma tena facta: dicunt efticere. Materia fiquidé di eius quod apparec î ca fit domina/ deprauaripfum arqj diffoluir/fuâ uidelicec naturä adhibens lUi côetanâiNô in^

-ocr page 85-

call do frigus admoucns/ fed fpei calons fuam fpei obiiciens otbitatê: amp;nbsp;form« informicatem:Excenû quocp atcp defectû opponens moderate natura:quoufep tan dé efficiac/ut forma nó amplius fui iuris/fed materia prorfus euadar.Quéad modu in aialibus nutriendis quodintus aflumit/baud ultcrius qualeifluxetatz pmanct.Sed i cane fit cams fanguis/amp; oio caninü.Humorefep oés pro natura ac • *■ cipiêris euaduc.Quaobréfi corpus caufa cd malonuhac quocp róne materia ma l lorum caufa ludicac. Dixertt forte ahqsoporreretaliafupare. Verumhaudpu * rü elf quod fuperare queat nifi fugiatdam uero ujbcmentiores cupiditates certa / quada corporü cóplcxione pueniunt. Aliç quocp alioru cupidicatcs:adeo ut nó \ facile quilibec fupare polTit. Quid uero cp aliiqdéobtufiores funt adiudiciücp incpci?ucpoce qui natura fint frigida/ad motumep inepca. Alü nero cótra effr^na ta quadâ Icuicace ferunc.Tedanc hac noftn habitus pro téporum diuerficate di nbsp;nbsp;j uerfi.Plcni em cüfumus/alicetcupimus atep cogiramus:Vacui uero aliter. Quin enaaliter quidem teplcci/aliterafhcicófueuimus.Denicp utfumarim dica/pnmo ' txwu quidé malum fit: quod oio méfura elf expers. Quod ac in natura méfuræ prfiis experte fit autexiftic uel fimilitudine/ ucl participatione/fecundo loco fit malm ppea cpipfi acciderit.Rurfus primo quidé malüfir tenebrofitas:fequéti âc gradu -^ fimiliter fit cenebrofu.Tum uero prauicas cd fit infatia ïmoderaciocp in aia/fecii nbsp;nbsp;1 dum obtineac mali lociunccp fit ipfu malum.Quippc cu neep uircus fit primu. bo num:fedquatenus uclfimilis uclpciceps boni ipfius euadic/bona cenfetur.

^ Quo quod elf informe cognofci poflic ab anima: qua ê forma: amp;: pet formas folct cognofcerc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VUIL

f qquot;^^o na igitur hac nouimus/Ac primo quidé quona nouimus prauitatem?

Wircucé quidé monte acep pcudcnciadenâcpcognofcir. Ac uero quo praui k,^^^^^até?Nunqd quéadmodii régula quadâ rectû difcernimus a non recco:fic ' amp;nbsp;uitiii tanq uirtuti no congruens?Sed nunqd uitnicognofcimus ipfu afpiacn tes ?Profecco îtegrû uiciu nequaq afpicientes aîaduertimus.Nâ eft infinicû. Itacp « * ablarionc quadâ dum uidelicec dicimus/uirtutis 010 nihil habere. Vitiu ucco no ; incegrû ex hoc péfitamus cp deficit a uircuec.Parté ergo uidéces/patteq; prüfend quod abeft teliquûfufpicances/quod quidé in coca fpécótinec/hinc uero abeft/ hactóne uitiü iudicamus in ipfo ïdctcrminato:quod é priuacum derelinquéces. Acqui in ipfa maceria quafi déformé facié intuentes:quippc cu. ratio ibi nó domi nec/neep polTic maceria turpirudiné opirez nimirii deformitacé ex quodâ fpéi de feccu excogitamus. Ac uero quod nulla ex parce nactum eft fpém.'quo pacto co .' gnofcimusyForceoio fpém adiméces/tocii id quod refiduum eft/cui non infunc ) fpés/alferimus elle maceria: ipfiqi interim informicaté quâdam intra nos admicci musidii uniuerfâfpémauferimus:fimôfimus materiâinfpectun. Quapphic in 1 teUectus fit ahus:acferme non intellcccus:dü quafua non funtaucletinfpicere. nbsp;nbsp;J

Quéadmodii oculus diuertens alumine ut uideatrenebras;amp;: non uideat/ppea eput cenebras uideat/relinquitlumen.Necp,n.unacüluminetenebras uidecepo,^ teft.Neepturfus abfcplumine uiderc poteft quieq. Quo uidelicec illi côtingat/uç lt;•' quoad pót fieri/uidcac.Similicetincclleccus in penecralibus fuis ppnûluhiéoccu lcns:amp; quafi extra fe ptogredicnsi in lUa quç ab ipfo aliéna func/abir.neciccrea

-ocr page 86-

proprium lumê admouemdeo^ comtanâ nature luæ lu bit côdirioncm/uc quod ûbi contranum eft/infpidar.

^^ Quod materia fit malamon qa quail's fit/fed quia non qualis:fic deus eft fine qualitate bonudre materia efle prfus informé:amp;f qd fit forma. / Cap.X.

i^ Acrenus de his fans fueritdictu.Cum uero materia omnino qualitatis fit cxpers/quanâcondmonediat elTe mala?Fotfan plicate uacuadicit/ quo Wma nulla ex fcipfa peril dear qualiratum quas fufeeptura eft/in ipfa ueluc 1 fubiecto fucuras. Neq? tarnen ira dicic effe no qualis/quafi natura habeat nulla. Quod fiquâ natura habet: qdnaprobibet/quo minus natura banc mala efle di camu8^Neq;ficinqmalä/qfi quada prédira qlirate.Quadogde id ipfum quäle cft/cuius prçfcnna aliud quoq;quäledenoiatur. Quäleigitacadcns cft/iacetqi in alio:materiauero nó eft î alio.-fed éfubi ecru ni circa quod acadens omneuct fatur. Cum icaq; quod quale dicif/naturâ habeat accidcntis/nimirum materia id nequaq forcira/diarur elle non qualis. Quineciam fi qualitas ipfa eftnonqua lis:quonâ pacto materia non fortita qualitaté/potericdici qualis. Recteergodi cet amp;nbsp;non qualis fimul Se mala.Nô.n.eo qjqualitaréhabcat/mala cenfec:îmo ex eo potius cp nullâ habeatqualitaré: Ne fi foret fpés/fortcquodamo gdem mala foret/non tamécontranafpeaci natura.

^1 Vtrum malum fitpriuatio fûniaiamp;fucrum efleperfeamp;in feporiir.Refpodec diftinguendo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ Cap._XL

rum contraria fpêi uniuerfç natura priuatio eft: priuario ât fempin alio: in feipfa ucro non eft fubftâtia.Malû igit fi eft i priuanone fitû/ certe î eo uodfpeciepriuatûeft/eritmalû.Iraqjpfeipfum elle nô potent. Si ergo îaîaeritmakupriuatioica malû fit prauiras enr: nihilqjextrinfccus oporcçbitac dpereiundein eafitmalum.QuoniâSealierônes matenapenitus auferunt. Hc uero neq; ipfam qdem cû ficpuranc elfe malâ.Nihil igit eft aliunde quarrend uni quafi malû.Sed qui malum aia collocat/ita colloccc/ucfit abfécia boni. Acfi pri uacio fpêi cuiufdam eft fpectancis ad erie:acqi boni priuatio eft in aîarqupqdem prauicatéin eafuaquadâefficicrônc:confequés cftuc aîanihil habeat boni-km igic neq? babebit uicâ en a du eft aîa.Quod fi uita caruerit:aia enc mammis. Iraq; cciâdum aîa ent/non eritaîa. Habet igitfua rône uitâ. Quâobrem pnuationcm boni ex feipfa non habet.Eft igic boniformisiurpotequç bonû aliquod habeat ' ueftigiûincfcllectus.Ncq? ex fcipfa malum.Ncqngicprimo malûeft. Neq? rurfus quodé primo malû eftaîæaccidens. Quippccum ab ea nó abfitomncbonum.

^ Vtrurn ipfum malum non fit purum malum/fitcpin anima.Refpondetur:elTe purum:ncq?in anima» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XII.

Vid ergo figs non uniuetfa priuarionéboni/prauitaté/malûq? in aîa.'fcd quâdâ boni pnuarioné cric dixcnrlt;'Profecto fi ira fc tes béat/ param gdé abens/param uero carés miftû hébic fcnfum:ncq? purû malû. Acq? ira nô duraptunumpurumq?malumnobis cncinuêtum.Ecbonumgdêaheinipfafui ■ cric eflcntia:Malum ucro aeddés quodd* elle ccnfcbitur.

-ocr page 87-

rVtfum ipfum malû fit impedimécum in aia.Rcfpondct extra aiam efle prima malum ÔC primum bo num. Er animam per quattuor gradus defeendere in ma lum.s.materiam. Cap. XIII,

al force malum huic impedtmentti efle dteat: queadmodum oculo ad ui lendum. Quod(i irafnicercemalûeius caufaericmaliiatqjitacaufa/qfi liud quidda fit ipfum malum.Si igic uirium ipedimetum aîæ fic/certe ui malum ipfum erit:fed caufa mail.Ec.n.uinus noeftbonuifedueluccon -ferens.Quod fi uircus no eft bonumineq? uicium ergo malû. Proide uircus neep eft ipfum pulchm/neq; ipfum bond.Similiter ergo neq; uitiû eft ipfum turpe/auc ipfum malû. Diximus uero uinucem no efte ipfum pulchrum neqi bonû ipfum. Quonia ante ca amp;nbsp;flip ea extac ipfum pulchrum ipfumqi bonum.Icdrco parcict pacionequadauirtus bonum pulchrûqpcenfer.Quéadmodum igicaioauircuce q fiipius afeendenti ipfû pulchrum bonumq? occurrit: fic amp;; a prauicace inferius de / feendenti malum ipfum ficobuiû:dû uidcliceta prauicace facit exordiû. Acq? ide lam incuecmalû:fiquis mó effe poteft mali ipfius intuitus.Deniqi cum la defcen dent;fubic malü.Proruic uero p^nitusi ipfa diHimilnudinis regioné:ubi mérfus in ea iam i eoenü tenebrofum dicitcorruifte. Quadoqdêfi aia in uniuerfam 010 corruac prauitaté/non aplius prauitatê babebit:fed natura alia fubibit détérioré. Prauiras.n.adhuc humanum quiddâ eft/cuida pmifta côtrario. Moritur ergo ui ‘ tiofus bomo ea uidelicet códicióe/qua mori poteft aia. Mors âc aiæ eft/amp;: dû cor poremergitur/inmateriâlabi/ipfaqj repleri.Ecpoftqdepofuic corpus/eodé luto reuoluii donee tadem ad fupiora reccurrac: arq; a coeno furfum tollat afpectum: Alioqn hoc ipfum fuerit:quod diaturaiam delapfâadinferos dormitare.

lt;Juomó malum in aîo fit débilitas:amp;; qualis débilitas: Ô^ quomo a materia. Quomo aia corpori côiuncta fit:quomo fepata. Quomo materia dependec ab aia:amp;quomodo etiâ defuper. Cap.XIIII.

^^d^Ixerit forte quifpia prauitaté ede debilitate aie. Malam naep aiam facile ad I nbsp;nbsp;Bmodum amp;: a quolibet pari atqj moueru 5e 1 malum óe tranffern: Ad Iibidi

nés pronâ;Pfæcipiréad iras atqj indutias:Leuiflimis imagmationis idiciis iconfiderare cedenté. Non aliter q quæ 11 elnatura uel arte facta funt debiliffima. Hæc.n.a uenris turbinibufqi facile corrumpunc. Opæprerium uero éab eo q ira dixeric fcifdcari:quænâ amp;f unde aiæfitibecilIiras.Neqî.n.qualis in corponbus/ta lis oio eftin aia ibecilliras/fed quéadmodûibi débilitas eft/non ualereopus pro prium exequnac etiâ fadUime parinta ferme 51/ hic fimilitudo quçdâ ^portionis nbsp;ƒ

apellarionem debi 11 taris induxic. Nifi force materia eadem caufa debrlirans fit utnufqi. Verû rône ppius accedendûiperfcrutâdûqi quænâ buius caufa fic/quod inaiaifimneans nomen accepit.Neqi.n.natura quçdâuel denfa:ucl rara:uelexce nuaca;uel pinguis:uel morbus aliquis:uelucfebns infirma reddit aiam.Prpeerea necelfeeft eiufmôi debilitate aiæ uel in aiabus a marena pçnitus fegregacis/uel in coiuncns elle/uel in utrifep. Ac fi in fegregatis nô eft débilitas/ purænâcp fût ors/ amp;:(ucdicitur)alatæ atqîpfeccæ/actionéqifuâpaguntexpedirâ.Reliquû eftin aia bus qu^ ceciderunt elfe dcbilitaté.’fiquidé nec purs funt/nec expiacæ.Harû uero

-ocr page 88-

débilitas non efbalicuius ablatiorfed alieniprçfentia: uclutpfruiræ aut bills ï cot poie. Pvoindeficaufam ob quâ aîacadit planerccteqîcôprehédamus: compet tum lâ nobis ent quod quçnmus.Quæuidelicec fit débilitas aïç.Eft fanein ordi ne return matena:effôCaîa:acueluti utriufq? locus unus. Nó.n.feorfum eft mate nælocusifeorfuin infup locus aie.Pcndeac fi marenç locus fit in terraiaieaucin aere.Sed locus aie qui diata matena fcpatus/fignificatnon efleaiam ï materia. Hoc at indicac eâ maceriæ non umn.Id rurfus oftédi t non fieri unum quidda ex öia fimul arq; marena. Hocdemq?innuit/nócfleaiam in materia quafi fubiccto: rirep id ipfum é:quod dicit aiam efle a materia feparä. Vires at aîæ mulct funr. Habern.principium ara in fe raediacpircrû amp;nbsp;poftrema. Materia uero prüfens af fectac/amp;:quafi procax efflagitat/intro cupiens penetrate. Ac locus torus eft facer: nihilq? eftexps aia:. lHuflrat ergo marena fefeilli fubildensineq? ramen id a quo illuftratcoprebendereiialer. lllud.n.eaquis prefétem minime fuftmecQuonii neqïenauidetob prauiraté.llluflrationéuero lumcnq?indeprouenicns materia obfcuratpmiftioneiredditq;debile.Quippecu ipfa generatióem adhibcacocca fionécp/ucin ipfa fiat introïtus. Nunq.n.accederecaïa/nifi profère materia. Arep is eftaïccafus.'inmatcnaitalabi/debilécpeuadere.Quonianonoés afpuircs ad ■agendum adfunt/cum materia adcHe probibeatippeacp locum quêcótinec ipfar cóprcbendit/ficquafi contrabi ca cfficir. Quod aride fumpitquafifurto/reddic malum/donecillincualeacaufugere. Marena igic amp;: debilitaris amp;nbsp;prauitans aîæ caufa cft.Quare ipfa prins eft mala/primumqj malum.Et.n.fi aïaipfa matenâge nuicpariens fiuepræfcns/acficômunicauir cum ipfa/euafircpmalaiccrte materia in caufa eft prgfentiafua.Neq?. n.aia accefflnetad eâ nifi gencrationé eius prüfen tiaadfumpriner.

4| Probarurmateria efte.s.prorfus informe.IreefTe f mundo malumicfte boniim Quomó malum fiat m anima. Quomó materia mtus mala:Scd extra é adop ra bono. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Qp^ Xyr,

Iquis at materiaenenegauerir/monftrandiim criciUi ex difputationibus de materia tracrantibus g neceftanum fic efle marena. Multa.n.illict hac fententiâadducunt. Præterea fiquis malü in ordmereturn efle oio nega» ucrinbonum quoq rollerecópellct:Etquieqd ufgeftappetendum:ipfumcpap petitum:item declinationéatcp rurfus intelligcntiam.Appetitiis.n.boni cft.-dcdi nacio uero mali.Intelligenria dcnicpamp;prudentia bom fimul eft arep mali.-ipfaq; ia bonorum numero collocatur.Oportetigitur eflebonum: Rurfufepbonupu tum:necnómiftum ex bono arep malo.Ité quod plus roali parriapat/adidiade clinare/quod eft torum malum.Quod uero minus habet mali/bocipfum quod minus habet/ad bonum fpectare. Ia uero quidna anima:malum ent'Etcuinam animx/nifinaturamarringacdeceriorem.'Aliogn neep cupiditacesinccp dolores: nccpitæinecptimorcsexorirenf.Ec.n.timcntes compofiro meruunt/nefoluatur. Ruifufq? dolores ÔC crudatus ubi cópofitum difloluit/oriunrur.Præterca côtupi fcenciæ inolefcunt/ubi aliquid eópofitionem ipfa difturbar.uel nequid pturbe» mfurgunt/quafi rcmedio cófulcntcs. Pbanrafia uero impulfio quædâ eft urnen tis ttrónahs ab externis illaca.Sufdpitacimpulfionem pipfum quod nó eft imp tibile.Opiniones deniepfalfa:anima: exttaipfum ucrurapoficcaccidunt.Extra

-ocr page 89-

uero ponfeuneo qjnó edpura. Ac uero mftinctus ad intcllcctum uergensabud qd da en-.Oporcet.n.intelleccuidÉïtaxathfrcreatqïaïam ineo locara firmiccrpmane temcqï ad id unq quod cft detenus decimate. Malum uero no folum malum eßz ob ipfä boni potenna atqj nacura:quoniam occurritex necefTitate pulchris quibuf dam umculis coprehenfum acq; optum ƒinftat eorum qui cateni» aureis uinciunr: ne pala in côfpectû deorum pdeatme ue homines nudii malum femp ante oculos habeât.Er fi quado quoquomó uidcanc/ tune pulchris ipfius boni fimulachns in boni memonam rcuocencur.

^|Atgumcntum Matfilii Ficini Florentini In libtu fnncadofpnmj nonum.

^Trumquädoqjliceataiam ui a corpore folucrc nee ne:quidam inter fc ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 Placonicriiagac: Et utrinq? pro caufa fua pacronos adducunt Plaroné

■ I atqj Plocinû.Præcipueuero duo/Olympiodorus atqjMacrobiusdiffi

A dcreuidécur. Macrobii quidem parti fauentargumencationes quædâ \5ocrans in Phedone;pIurefq;Plocini.Argumencano Socratis aucconta te potifïimum Orpbica nicitur. Orpheus fub uniuerfali puidenria louis.i.aig mun danæ DionyfücolIocatprouidcncii.i.naturam:Cui Titanes.i.Demones fubmini firent.Qui perfuafi a lunone.i. pcclTionis gcnerationifqicura laniarc Dionyfium finguncunquia commune illius m eunens pque gignendis amp;nbsp;mouendis officium differences inter fepartiuncur in fortes: rcrumqifpecies ad fingula gcnerando de ducunc. Fmgit præterea Orpheus Tiranas galaniatum Dionyfium deuorauerîtz fulminatos.i.a loucad alca conuerfos. Acq? holes ex illorum incendio genicos.i. eoruni diumo myniffeno perearos.Et quia holes geniti fint ex Ticanibus/g Dio nyfiï corpore nutriti fucracadeo eos notât Dionyfiacos:quafi quçdâ Diony fii mê brafinccx Ticanibus germinanbusz ide repululatia:Adeo utamp;:corpus humanu fit pars Dionyfiaci.i.müdani corporis:amp;humana natura uitaqp fit porno quædâ nacuræ uic^q; illius.Etfiquid ï nobis propria formp inefi munerifqj proprii/quod amp;prorfus cxifiir:dcbcac obeëpare comuni. QuaobréDionyfu.i.uniuerfalis natu ræ prouidencia eufioditi/debemus i hac euftodia pctmanerc:Neq? ante q Deus m beachinc abire. Icê feruare quod accepimus indc/quarenus accepimus eóferuadu. Neqi difloluere quod deus ipfe ligauit:Neq; uim ipfi dei mébris inferre. Hanc Or phica fententia Socrates i Phedonç primo quidéadducit.Deinde Pbilolai pytha gorici auccoritateconfirmât.Aic.n.Philolaus.Nediuidas in uialignum.i.nediui das corpus ab aïa in ipfo uiræ fpacio uiam adbucad finem habente.Rurfum cum in facrum perueneriszne fpecces atergó.i.uitam fumum contéplationis la adepta neircrum ad ifenoradcflectas.Inprimo quidem prçcepto lubcc ut quêadmodum natura corpus anima: alligaum ita pmictas nature folucndum corpus ab aïa. In fc cundo uero præci’pit:ucficucuoluncas noftra ligauitintcnnonem aîæcorpori:ita intennonem hac uoluntas foluac a corpore:amp; foluta femel non permitcat ulcehus alligariiHsec at Pythagorica Platonicaq; myftena Plotinus feqtur/pnma claufuld texens carmïeZoroafïns:arq5ica confirmât. Aia tanq diuina debet diuinorumo re dignitatem quidem propriam retincre: acqjïterea nulla inuidia ucl pcurbarione aliaprohibere/quominusquodcifubefi.i.corpus nónihilab ipfamunens.i.uicç aliquid uteiiep póracapiac. Aïa igitur in feipfa pmaneat: nee ulla unq pturbarióe

-ocr page 90-

focium fuum corpus a fc difiungat. Na cadem prurbanone mox ucl circa corpus idem uel circa fimile quiddam rcuoIueretur.Quoniam amp;:motus ipfc trahir ad cot pora/amp;:pcurbatus motus ad corpora infcriora précipitât. At fi anima fecum proui tibus habiter:ncciterca inuidcac qualécunq;corpori uita/expectctcp donee ipfum corpus defecru duntaxac proprio uiram amplius acceptam conferuarc nó pofTic: ipfa pfecto nullo in fe diftracta motu:nulloq’, inferius imperu raptain fcipfa pf nirus extra corpus cxtabit/nó amplius de corpore hoc in illud obcrrâs:fcd de anî mail in intellcctualcm ïam tranflata naturam. Incerrogat poft hæc Plotinus quo quot;nbsp;mó corpus defcifcac ab anima. Refpódee hune in modum.Quâdo corpus certam quads amittit ^portioné/p quam fub anima uitam fibi conciliabat:tunc ab anima dcficir. Sicut lignum aliquod folidum uindeq; cui ex fpcculo concauo adfolis ra dios flâma quidam p oleum adhibica fucrat:intcrdum oleo iam cofumpro/mex ami trie amp;nbsp;flamam:luméucro folis fieue aiarcmanecîfcipfo.Vniucrfalis profecco materiâuniuerfalis caufæmore magis priusz

diurius agir/q parti eu la ns hæchumana natura. Natura cnïhæeppria.s. i^rus hir mana/agic in ipfacômunis naturæuirente. Ac natura uiciffim uniucrfalis ad huma ni opens hufus pprieratéa ppria hominis natura din gif. In f^ru igichuius homi ms nafciturt natura uniuerfalis p propria parérum direcra natura agirat materia fc minalcm atq. format. Proporttone quads humorn fie qualitanî uitalicp ui afticiés: p quam uelutefcam f^tus/uira quandSab aiarônali ïam præfencefibi côcilianpqi unn eSdéretinct/fi^eadé.RerinereStponeadcertûfpatiûfcrmccftab initio datin' quatenus uidelicct uis illacôciliactix uigeci corpore.Quæ quidéienreo ab uniuct fall natura inferra eft:ut ad hune répons cutfum congrufi uninerfo/utta illic homi* nis proroger.Siquis ite tea uirtute bac p fe ultenus regnatura/ fematuraq; adbucf corpore uitam/umculn boe uiolentetabrumpir/qcum i fe cft/cófiliü uniuerfalis na tura: fruftrat;dum mcdiû naruræ îrercipic cutfû/certo quodS ordtne uirerius peut furæ.PeccatigtciDtonyfiumdcum.i.îipfam uniuerfinaturS:ôe i loué mûdiafam Cómiiné.s.cóis natura:recrorem.Peccat fi^ i Sarurniim.i.diuinS mérem/quæaium noftrum lubec clTe tranqutllum.Hicucro cótra pturbationealiqua cócitus feuitin corpus;ucl fairem dó circa miniftenutn ciufmodi occupât a fimplici ÖCexcclfacó tcmplationc diftrahif.Pcccat rurfus i Celium Saturni patré.i.in ipfum bomudum corpori fibi cómendato corporeum luidctbonu.Peccatdenicpin fe ipfum/tó quo mSaial boeaia fabncauerar;ac fubinde bScfuS fabnea diruir/nó dum ppno uicio ruituram:Tum qalongo nobis téporeopus eftad expurgandas ab aïo uiciorum maculas/a tenens annis muftas/utpurus dccedat a corpore: purumqjfic deinde ui tæftatum adipifcac.Ncmo itacp debet fparium fibi met adimerc: quo purgarcani mum/fie probare magis magifq; poftit/moraliq; uirtute fid difdplina proficerc.Tra dunc.n.anriqui Tbcologi larcanis de aia:reditu/aios i hacuirapeccates eoróclTc pfimiles:qui fupfolumæqualecccidcrinr.Quibus denuo abfqi difficultateprefto daturfurgendifaculcas.AïosStquiex bac uiradclictonifordibus grauati reccflc tinr:his pocius compandos:qui in abruptum ex alto prarapiticp delapfi/facultatc careant refurgendi.Monentitacpcoceftis uitæfpatiis uti/nedéfitpfecræ purgano nis occafio.His ergo Platonis Plotiniqrombus Macrobius perfuafus ficutniifqi mentem inrerprccaf;ucnulla codinone cuiqconccOun finr/fibimetmanus in ferre. Idem Porphyrins in libro de abftinentia fenrire uidcrur: Eafdem Olympiodoru»

-ocr page 91-

ranones îtcUigit arq; comprobac. Sed ex corudcm ucrbis Si bic Si alibi uulc id ah* quando poflepermira. Ad id uero cóuincendü adducit in medium uerba quædâ Socracis m Phedone.Pnmum quidem quod inqt. Philofopbus uim fibi forcenó tnfercr. Vbi hoc ipfü force dixic/fufpitionê reliqfle uidernd quadocp licere. Deïde cp fiibiunxit huneï modum.Pbilofophi nó debene fibi morcé cófcifccrc/nifi deus ingencé n/ecefficacé inuteccric/ qualem mihi i præfentia hulit. Quafi dicat Pbilofo phus m fimili quada cófficucus necefhcacc iure fe ide obitu poteft eximere. Addu dcrurfus Plaronis cedimonium ï repu.ubi pmittere uideachomini dmeurno incu rabiliq? moebo pcfus opprefTo fchincabfoluere: ppeaqjficinucilis duicari. Opoe tece.n.dues aic non fibi/fedciuicati uiuerc.Icem fubiungicPlaconis i legibus refit monium dicêcis hominem infanabili fcelere eóprehenfum ueluc libidine in macrê ucl cócupifcentia facrilegii/uel ipecu fimdi:qué uideat cohibcre nó polTe/dccere fe ipfum hinc e medio collere. Similiter nó nulla Plotini uerba Olympiodorus acce piffeuidet/Primü quidem ubiaitPlotinus.Siqs ifama pcrfenfericiminencé/eligec tune hoc ipfum nó tanq per fe expecendu: fed hac códitione necefTana eligendu. Hocipfum Olympiodorus accepilTe uidec quafidicat aium hincabigcre porius/ q cum ifaniaiiiuere.Quaqdêpfeucrace/neep uiuathó:fed brûcû: NeqïuUapbcit^ didecoccafio.Cófirmabithfc infupabqs pidquod Plorinus ait ilibro debeaeâ tudine hunc ï modü.Si uit fçlix capciuus forceducac/paraca uia eff ad eximm.St^ nó dac ibi fglicem uiiicre..Poterie ad hge ita Macrobius refpódcce. Pricipio qdem Plaronem ea dictione force(ut folec ) modeftie gracia ufü: Deïde qj aie nifi necefTi tacê deus iniunxent.Tüc dieet licere philofopho non necare feipfü:fcd e plu n bus cedis códicionibus i fua opcione poficiszquam mailt eligere.præterea Platonis ucc bat repu.amp;: legibus ficexponer. Vc Plato nó tam fuicuipia cedem pmittere uclit/ q Sc adïgëtem charicatem pacnp ptouocare;amp;: ab ipio fcelere acricer reuocare. Plo cini quoq, uerba ficacdpiec: uti libro de beacitudinefoluac fçlicêhoiem eeópedf bus/mencé porius afenfibus feuocado qacorporeuita. Deniq? quod boei libro aintanq nece(Tariü eligendum:exponet;aliqs.s.infania ppcci/canq remneceflano pferendam/pocius q uim iferrenaturse.Côfirmabichæcfenrécia rurfus Plocini uec bis ifinedifpucationis cótragnofticos:ubi fhibenance naturale tempus hinc©ci re. Afferet cóera bæc ruefü Olympiodorus excorqueri fic nimiü Platonis Plotiniqj uerbaamo uero decere pro falurepatriæ;pro honeftatc:pro uentare feruandacer tam fubire morcé:uclppria manii.Icé media quadoqi aiam a corpore fegregare po tius q pmiccere ut per ifania diucuma morbumq; pgnicus ifanabilem luciliter imo cum derriméto fui eteteroruq? amp;: peul ab omni rónis officio uiuat.Sic.n.quis aliqs inférions naturg ordinem nó fequat:fupioris tamé ordiné fecucurû/femp auc imp fecciori pcrfectius:amp;:id qdem nó impetu;fed cófilio pricfcrcndü..H^c illiulcro d troq? afferüc:amp;: adhuc fub iudice lis ed.

ifNONVS LIBER DE EDVCTIONE ANIMAE A CORPORE

\ EMO extrudat per uim e corpore aïam:nc force exeat in locum finit J a lem migratura: Alioqnexibiccorporel non nibil deferens:quo pfimi

H lia cmigrabic.Emigrare.n.efta loco i locu alm pcrâfire.Scd expeccare debet quoad corpus com ab ala ipfa dcfiuac.Quado itafmigrationo

-ocr page 92-

non mdiget ara fed extra cftoio.Quo igi^pacto corpus ab anima deficit/quSdo uidelicet nulla uis animæ amplius in ipfo ligat.Quippecum corpus lam ipfam li gate no poflic/Perdita uidelicct harmonia/qua olim babes habebac amp;nbsp;alam.Quid ergo/fiquis det opam ut corpus diffoluarab anima/Veru fic uim inferret:ncq; cor pus tunc dimitteret anima:fed ipfum anima deftituerer.Acccditad hæcqi quado quis dinoluitcorpus/nocft a paflionc liber:Seduel anguHia uel dolore uel ira co pellic.Nibil uero eiufmói eft agendum. Atfi ifamaqs pfcnfericiminente/qdnam agetyForte uero id probo no acadct.Quod fi acadcrit/reponendum ent 1 corum genere quæ neceflana nuncupamr:atq; ob ca quç circtiftant/nó ar (implicitcr cligé da.Et.n.uencnorum cxcogirario ad cxitum aie cópellentium/ forte non expédie aiæ. Arg amp;nbsp;ft fatale tempus unicuiqi darum cft/ante ipfum haud féliciter id fiet/ni ft(ut diximus )id tang neceflarium habeat.Si deniq; glis gfqj exit/ talé ibi quoqi retinetordinem/ non eft ccorporeaius extrahenduB: cum adbucproficicndi eiTe pofiitacceflus.

•^rgumentum Marfilii Rcini de Ca’Io.Summa tonus Iibrt

Bputatio Plotini de cælo octo Baber capita. In primo gdem amp;nbsp;fecundo du

1 biranones nó nullas mouet:amp;iterim adduatquidam foluendis quæftiôi bus cóferentia.In tertio dubitationes refumens:dubiapaulatim ïcipiteno darc:ftmilitcrg; ïc«tcris:fummatimq? cócluditex oîbus.'cælum eneigné: fiebune gdem purum atq?folum.Cuius forma fenftbilis fit.Primo gdem lumen:deide uc ro calor moxius óf uiralis.Sed gemma banc forma uulcab ifenfibili proficifa eiuf dem cæli forma.Calorem gdem a uira.Lumen ab ïtellectu.Efle buius fubftantiam femptrerna/motumqipcrpetuum.Immo'rtalitatis buius caufaefle uult uiraillakcl lectualem.i.aïam eius a diuiniratcnung digredienté. Ipfam ucro corporca each na tu ra guis nó fttimortalitatis propripcaufa.'ramen accomodatione quadaad perfc ucrantiaconferrcppetuam/dumcófcruantifempcaufa:/apte:oportunc:libéterob tempat.Hæc hactenus tonus libri ftt fumma.

—^Mundus quonia eftcorpotcus neq; ex fc eft:neq;pcr fefempicemus: Sedpet cam penitus incorporeara.

-^-pwRindpio igicmirari uidetur/quo pacto mundus cum fttcorpus effe ualcac 1 ^nfempiternus:quéadmodnm fapientes plurimi eófenferunt. Ncq?.n.pócuni . uerfum corpus hoe per fc effe ppetuum:quandogdem neq-- p fe effe poteft: quod fans i theologia probamus. Neg facile cóuincic/quomó p aha ftt cam fern pirernû: praefernm fub eiufdem fingulariratefubftariac.' quoddimenfionemono negfua uideripotcft/diuiftonem denigmutationêgfubftâriæfubirurû.Vnapr^ terea tonus müdi materiaeft. Vnius.n.opifias eft opus unum. Vnum mg puna materia arg forma'amp;f undig ftbi confenriens arg compariens. Qua gdem agédi pancndig oium iterfccómunioné unicas ipfaformæae materiæ cóftcir. Debg cum ipfa natura materigfitprorfus iformis:atgp formas diftictio fieri foleannul la uidecróeur a materiaufqmateriadiftiguac.Materiaucroquoniâîfimûoium eftfubiectum:oïo informe: formarum oium eria inter fe repugnanum panteraui dum/efrppetuo permurabilis.Quamobrcm ficur fub luna/fie amp;: in cælo potenna quædâ ad mutanonem form« femp in materia lacet: cum eadem fic ubig matena.

-ocr page 93-

Quod gdem ita coniïdmus.Cummotus Q ui’get fn aia fitmotus prirnusadcoq? ibi fitactioiMocns aucem m corpore fit fecundusadeoq? paHioz mmitum pafiio bæccorpori minatur mtcntum.Præfcrtim quia motus in anima tanquam in re in diuidua no tendit ad diflbluedum. In corpore uero uelut diuiduo quodamodo rendit. Neqj licet all cm more Auerois/dimenfiones in c^lo fine marerra ponerc. Na fl formæoîum primæ.i.ideales qfi materiale nó nihil héntadiunctum/forma bilem mq mentis enentia/mulco magis formæoium îftmæ.i.dimenfiôes mater^ Icaliqd: imo prfus materiale ubiep fecu bént. Acfi forma fubftaciales 1 fubiecto ponunc/multo magis ïdigetfubicctodiméfioiquæpotiusaccidéralis é/acs||^ ïefficax.Ia uero neq? forma qualibet corporalis eftaliud/q materia paffio/dL^^ ten a b^c afficic aliudc. Ncq? dimefio rurfus aliud q mahç ipfiU6 extéfioidüaB^ dé extédic/a quo formanut diftictius ubcnufqi formari qucat.Eft igit fundamé turn miidi matena fimul atqj diméfio:a materia qdé mutabile:a dimcnfione diui duum:ab utroqj lefficax amp;nbsp;pafTiud/neceffarioq? aliunde depédens.Mundus igic nó é facultate fui corpons pp na fempiternus/Sed tu ab afa uelut a caufa Imortali rans imfecaitu a uoluntare diuina uelut ab extrifcco prindpio atq? fine. Si 1 deo cófiderac natura dus lactu femp eodéexiftés/acpçnitus Imutabilis/mûdus uide tur inde fuiffe fempet amp;nbsp;fore.HincMercunus 6^ Plotinus quia diutnorum effe fit idem atqiagere.'óó actionem illam ftatimfequaturcffcctus/mundum omnino lu dicantfempitemum. Sm aucéconfideraturlibéra in deouoluncas.' arqïh|cmun di principium iudicatur'quodMercurius:Plato:Plotinus exiftimant'uidecmun dus a deo nouiis fine nouicace diuinæ naturæ/fine uolûtatc noua fieri pofTe. Sic ergo Plutarchus amp;nbsp;Seuerus amp;nbsp;Atticus nouum mundum exidimant/hocfenfu Ti mei Locridictu acdpientes.Vbiatt. Deus anima mundicreauit/fuo corporeprio rem turn poteftate turn tempore: Vnde Plato etiam in Timeo dicir;animam mun di/corporcfuo priorem turn uirtucetum generationecreatam. Quaq hgcTimei Plaronifqj uerba Plotinus amp;nbsp;Porpbynus Proculufqi à: aln fic exponunt: ut tem pus amp;;generacioquibus aia prgcediccorpus non fitextrinfecum itcruallum: fed ut fuccedio qu^da in aia f ipfa formaru difcurfione/antecedatongine mundi mo tiim:utbicfitmotus ab illo:atcpillefitfæculum fæculorum.Mitto nûcopinionê Heraclici.Quodlibetmundicorpus etiam fpherarum ftellarumq;efHucrefcmper arq? refluere:ldeoq5 uel defincre/uel pcrpecuo renouari:quod amp;nbsp;Plato tcngir:ubi mundum ait fien quidéfemper/efl’enunq:amp; Plotinus bic S' Proculus in Timeo: quod amp;:Pletbon non negat eße probabilemofq? idem i theologia fieri poffe pro bamus.Quod fi ira uniuetfû mudi corpus fluat fép amp;nbsp;refluât: aiæ uero fubdatia maneat/nó îmento fic quoqj aîa téporc generanocq prior ent nouo quolibet mu di corpore:fi mûdus fép fiat ex uetcrenouus. Hine forte Propbeta amp;nbsp;Euagelida dicit. Vidi cçlu nouû amp;nbsp;terra nouâ.Icé Euâgelida.Mûdus qdem trâfit. Sed redea mus iâadPlonnû.Cûeadéfirfcælo qupamp;f fub cælo mafia ' querit Plotinus utru calcula ficutâ: alla pmurent/aefpés qdé fpberçdcllcqicuiuflibct fép mancat/du fingularis cuiufqi natura pmutetpaulatim/amp;;quodamó renoucf/qfi ficutaccidit infra lunâ. Ad bec fiqs refpôdcat/uniuerfû ob id eße pperuû/q) neep ex eo qcq ef fluere neqj ïfluere poßit cu oia cóplectaf:is qre fpher^ qlibcr amp;: del lp fépitnp fi nn nondufans ïuenerit'nó.n.fpberaamp;:Hella qlibetoia cótinet:Sed neqiécfufficiétc ptcrnitatéroti mudo tradident. Potent.n.forfaadhuc mûdus amp;nbsp;fi nó extra ram#

-ocr page 94-

intra feadeo co mu ran: nt quaff animaliu noffroru morefingularcmfæpefubns tiam muret:dû tarnen fpéi fuæ naturam retineat fempftemä. Deniq; dubitano re ftaeZ Vtrum nel torn hoc nel fairem celefte aliquid fit fcmpiternum.óz qua ob eau fam:amp;curin cælo fpecies fimul amp;nbsp;indiuiduum.' fubcælo aûtdunraxatfpés ipfa man eat: duin fingula permutantur*

^Anfmaquidem caufaefl/utcclumfitimortale.Cglum nero ad boe an imp non renugnat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;OpdI-

—^^iW^TVrêctido itaq? capire dubitat idem:fnnucns ubicp mundanu nihil fnaptc S natura perpetunpoflemanere: ut memmens oia hæcaliûde fieri arc^ferua ,^lHl^n.Quod 5t pip a tend dicunt/fempitcrnu elfc celumiqa fitquintü corpus p reter quattuor elemêta bic prêtent negligenfer, Eo.n.ipfo cp corpus cft/cn neq? p er feipfum fimpbciter fit:eerte neq; ê per feipfum fcmper:præferrim enm fuafit natura diutduumarepmutabile.Dcniqifignificatiraorralis uitæcaufam effeeplo anima ipfatn/quæ amp;nbsp;fimplidrer eft uitæ câ:fed ad fmcrtalem uitâ amp;nbsp;fi non efficié dam/faltem fufcipiendam cpleftecorpus amp;nbsp;unmerfum eftenaturaliter prpparatû: aut fairem quo minus accipiac minime repugnare.

■yCaufeqbus mûdus fitfcpiternus:arq;elcmérorû qttnordiftnbuti'o. _ Cap.IIL

ÔEdin tertio qurerirquomodo corpus bocconducatadftatû: quodnatu raliterîclinaturadmorum.Refpôdetautcm:quianon extra pro fl un: fed reflnitkro. Iccirco ppetupi eiufmôi motu pcrfeuerâtipnôrepugnare qui ''' dem:îmo conducere.Quod fi quodlibet animal qdiu uiuit/dicirefîeidcm ppea qjfub eadem anima ferme fimilis natura amp;nbsp;figura feruatur.quâuis inde quotidie fiateffluxus:multo magis amp;: mundus peimanereidem in fubftantia dm poteft: gdiu fub eadem anima figura eadem perfeucrat/ cum nihilprofluat extra: enam fiquis fingariqualibetmundi parte effluxn umffimatq? reflnxu fubftantia pro pnam-cómutari:dum uidelicet neq? quicq extra to turn fluir:neqinfluir aliunde Sic ergo totum mundi corpus ad fempiternam perfeueranriam conféré uidetur. Videnturadeandem partes quoep códucere. Na ipfecna elementorn fpheræmo lefuafalté permanent amp;nbsp;figura.. Conducûcadidé qttuoripfæelemétorû fedes fingulæ feorfû in mûdo difpofitæiad quas natura duce diffugiût:adeo nt elcmé ta quis côtranairamê ira fecrera nunq inuicé fedifpdât atepeofundant. Effe uero quattuor elementa mûdi:amp; ignépurû elTc cplûiamp;Z qualis ibi fit ignis i compendio 'Timeiiô: in theologia libro quarto amp;:iterum quartodecimo abunde tractamus. Cum igitur ignis plunmis a terra qualitatibus diftet/ menro ab eadem diftatlo co quâplurimum. Sicut igitur in fpera mundi terrain medium cogirur: Sic in arn birum tonus extimum ignis extcnditur. Ac fi terra eft femper ftabilis: ille profee to maxime diftans femper eft mobilis:nullus autem in recrû motus fempiternus eft. Ignis ergo natura fua mobilis eft femper in orbe .Deniq; fi igni propria funn maxima a terra diftaria:amp;: ppetuus circuitus atq;lumé:cft pculdubio celû.Proin de ficut ipfamûdi natura uirrufq; fub caufa quadâ fupiore terminata ê/ficôf âpli tudo eius arq; figura: quæab îuifibili métis amp;nbsp;aîæcircule coacta fimiliter ci areu lum.Sic amp;: figura fibimec equalior amp;; fimilior eft ité capacior aptiorq; ad motum.

-ocr page 95-

Ignisigitdum uidccafcedcre/imodumfeipfumundiqiamediopomgittcogic alicubi fiitfum d. p abitu fiftere gradu/ibiq? ï circum ptendi atep teuolui:uc fi gu ra motuep refcrac caufæfiiæ circuimm.Figura qdem circuitum i effenna caufæ có (iftenté;tnotu uero circuitum i caufæ actione p actum. Códucit St ignis ad müdi ambitus faciédos pp natura eius amplificabilê:facultaté uero aplificabilé fibi uê dicatuis ignis admodu efficax: naturalitcr rara:lucida:mobilis arcfiftéteamp; cohi béte foliditatc admodu aliéna.Soll diras uero maxima/quætcrtçppriac/âplifica nom obftatqmaxie. Vnde terra cofert ad mûdi mediûfaaédû. Aer uero amp;nbsp;aqua tâq p natutâ media mediûcôpleuerût.Ncmo uero diffidat/ignéqamaxîe cédât/ ’ iôq? pati facillimc uideat/côficerecælû pa(Tiôibus nullis obnoxiû.Q^uod.n.agilî taremirabili cederc uidet ad (ûraû/ dû diuidiuidée/pénétrât atqidiuidit: amp;: orné ictû ptinus aufugit.Meméto deniq diuinâ menté formas 1 opefuo plurimas uo luifle:tû qa ficipfa edoîformis:tûuero ut ex multismô matcriis dico.'fcd formis opus unû maxime formale fûmatim coficeret. VoluifTe î hoc formas lôgeïter fe natuta diftâtes: ut ex earû côflanone uarii admodû forraalefeprerû gradus î Ion go fpatio coalelcerêc. Cogita igic hæc tu raritate turn qlicate itcr fc diuerfa fimul ab initio facta. Hate ergo repente fe fugantîuicé atq fugiunt. Tuncfubtiliffima quæcpprius cinufep effugiunntû qa ad motû penetrationécp agiliorafunt:tû qa liqdiora fup folidiora cómodius pofTunt enatate/q cótra.Sic rerü ptinus é facta dl (lm CU o icófilio uidelicet auctons obediente matia.Sed inter! fpintalis (ubtilio rum porno irra défidima quæq ê ubiep feruata/nó tâ défitudine coherccte:q ipfa tonus aia fuü ubiq fpum córinéte/ aiabufq ere ter is ad idem fpirationis officium confpirannbus.

^ Cælum eft fpiritus ói flatus Sc uerbum ammæmundanæ'.atqi eft ubiq quis occultum.

r Anus hic nos fpus eiufmói puebit.Ptïcipio cçlcftis aland côiûgit cglo qfi

♦ nbsp;nbsp;l lam facto'fedipfa porius fçcûditatefua/ quæ amp;nbsp;fupior eft/ amp;nbsp;pxima cælo

,^,g|àa^ucldefuturo/paritubiq,cçlû'dûipfa tanq maxîe uiuens fpiratubicp. Sedqdnïfpiratt' Vitalê.s.flatûatqîfenfualê: nóqneceffario fennatab aliis: fed quo ipfa tû uiuifleet;tu fennat alia. Flatus eiufmói quoniâ pdit ex aïa/ imitac èC uirtuté aîæ penetrante/quatenus ipfe pénétras uniuerfum/oïbus eft ïfufus.Hinc illud.Spüs ïtus alit.Imitat rurfus amp;: uirtuté aîæconnnétemiqtcnus ipfefuo quo dam(ut ita loquar') uifco/uelut oleum fup alia natat amp;nbsp;ambic.Huc forfa cédir dó illud.Spiritus Dei ferebatfupaquas/uelincubabataquisifouens uidelicet mate nas pfcfrigidas:quaeipfo uitaliterquis occulte calent: acq, hinc calefaciédi uim fornunc quis occultam.Hoc flatu hoc animæ primæ uerbo ^quantum Platonice loqui licet ^factum eft cælum/îmo ciufmodi fpintus eft ipfum cçlum. Spiritus.i. ignisitanto faltem noftro hocignefubnlior atepefficacior/ qto nofter ignis acu nor Se ualennor aetc:Spüs hic quafiuifus qda eft tactufep naturæ.'nullâ babens ad uifum tactumep noftrum pporrioné. Eft amp;^ ipfius aleuerbum iS extra platu. Primum.n.ale uerbum eft î mente.'fimplex oio-Secundu in rôneiiâ ibi diftinctü. Ternumîimaginanonenaturaqimotûiam affectûqjaccipiés. Quartinn plano ne.i,cçlû admittens lâ una cum motu dim éfio né. Magni tu do fiqdé uirtuns î aïa in um bus eius lier felon ge diftâtibus magnitudiné dimcnfionis fa ci tl cælo.Mo no alg facit in cjelo motû. Aff ectus efficaciâ adeffectû.Virtus adem rónalis alias h li

-ocr page 96-

gl gm t formas in cœlo. Intellectualis atclaritas prçdat lumen. Efl ergo cælum qfi fptis efflatus ex ore diuinions aîç.ldeocpoia uiuificas atq; nurnens.Efliterü qfi oculus qdam uifufq;ai^:quo fsepeaffectus aîænobis Ódcofiliuindicaf. Cuius ra dus amp;nbsp;intuitu oia coalefcunt. Lumé m cçlo geü eftin pfpieuo in rel leem aîçrepræ fentac/grum in motu letitia.Soki gdem luméeflintelligenteipfius imago. Octe rreuero forme fiue in celo fint/fiucin alus fint pcælû/alias ideas referuncin ipfo intellectu côceptas/quæitapinrelligentiâilliccôapiuncamp;difcernunc/ficut p lu men biccætere qlirates. Et ficut p totü mundu intelligibilé eft idéactus inrelligé dæ/ita p bunctorn pfpicuus gdalucidufcp fpfis/illius imago/formas paflim effi ciens atq; difcernens ficucille. Hinclulianus Platonicus aie ex tbeologia Pbgni cum diffufaeiTep uniuerfu amp;:oibus mfita/natura quada traluada atq;lucentéin feipfa quafi ex diapbano amp;: lumine tépatameq; mixtiói ung aliena:/neq;pa(Tio nibus ullis obnoxiarquæfane fitactus gdâpuræintelligentiæ/purus gdem/fed quodamó extra jjcedens babeatcpinuifibileluméôdïcorporeûluminis buius uï fibilis gdem/fed incorporei cam.Hæcille.Eiufmôt ferme lumé aia mudifub accu mentis primæ ppna mence cocepm pariet natura fuaubicp cu motu co pul at amp;nbsp;af feceu:atq;ïdegfi fpum foras efftatZ Sc laciimenfioncprendir/neq; difpgittamé/ fed fuo quoda arcuitu in orbé penes fecobibenamp;f qtenus ipfa fe fundit/eacenus draifundit:Atq;pmitorigineprimacótinufi qbfpumunufpirantisunius.Sed aliæaîam bancfubindecomitates aie/fuaqiiæq;fimiliter fpincali uireute fpirares in fpum buîiciâ ubicpuigenté/fmgulç ad intimi ^priicparcuitus forma redigûc amp;:figura. Quâobrem aliædci'cepsalibiintetfediffmguncfperæ/ficferme difpo firçfitu/ficiicfpirantes aiæ difpofirpfuntnatura.Sed cuncræfempai'æincôi ppc tuaq;prirnpaiæfpirarionecôfpirâc:Eiufmôi uero fpinrales orbes ppcmundi mB dium anguftiaficus défiores euadunnôzdéfiora rurfus circafegenerâe.Ecg den fi(Timus ed/orbi cerrgreffacinfufus.Acfi côparef ad terra/ tenuis admodû indicé y bic;amp;: ad moeû agilis/acdenfa uiuificâs.Ne quæras igic quâ ob cam ad mediuni ' denfa denfeendât. Hæc.n.ideo denfa funr/quoniâ ab initio forrita fuut n^iu• p Rurfus gtum rarefacno ÓZcódenfario i gignédis inuicé ualcacelementis confide rame forte neges/pro uaria primi fpus denfirare/uaria præteripfû elcmenra cótin , gere. Sed ïrerim meméro rarieatéamp; denfiraréin rebus generadis idearu accióibus formarionibufq;fcruire. Cócludeaïalem quédafpum fempabaiamiidigfiinte rioris uitp ppaginé pululare:Ignéq; bunc elfe/ÓZ quafi aiale lumen ipfû in dimen fionesiâ porreaû/fpûm actu lucidû.'porétia call dû. Gen era cion is oium ubicp fo miré:cçlû ing no circûfufûfokufedetiacLicns mfufû/cçlûq; celorû,Flatû diuinio ris aîe/fub formaquadä aîæpxima.uc^leki.i.igneaiboceft tralucida:lucida:cali da ptinus cuolanré:moxî aeréaligto diftimilioréaîæ/tumefcenté.Subîdei aqua rerrâcp copactu. His âctribus cæleftem fpum paftim inefte effeceorem omniûatq; feruacorem;Proximû quidem flamen amp;nbsp;uelamen aîxiSi oium alimenm. Vbicfiq; igituralia funt/ibidem cæleftem fubcilcfpûmmon tarnen ubicunq; bic efr aliafra nmadeffe.Sicitaq;cælo proximeregunrur omniaipfaingc/rli fubfrâtianon fo kl uircute celefruqupfuâ ubicp fubftânâ neceftario poftulac.Sicetia fub terra que dam quafi celeftiagcneranrur. Siefolo caloreuiuûc oiaiéc oceuko quodam calo re uiuunequæ manifeftus calor deftiruifleuidetur.Sic ubi extremum apparetfri gus ignis accendicur:ÔZ in fugidorum coUifionemutua procreatur/cçlo uidelicet

-ocr page 97-

procreate.Similic in quolibet aîali ala connue pfert fpûm mébris qdé dictis infu fum:fed alicubiécfolü:alicubi uerohumonbusialibi mébris îfupinuolutû, Sed aï^ parriculaccs fpûm hune q uapot faguinis eft quo regunt corpus ex fanguine calefacco pducunnSpura uero cçleftê rónales aie quo qfi pximefeiuoluunc;ab ipfac«li (ubftaria ubicppræfcnccfufdpiunnquê Plotinus alibi conficecaccipi éc ab aia certç: quo Ôd bic noftras ïuolui Anftotelem ecputauiffc tefns é Plutarchus loannes gramaricus:ódProculus:accpPlechon.Ex quo patet ubiep cçlû cffciuc 6d toni iinguUqi pfecte eónnuataq ferie ac mira facilitate tegât a cælo: Ôd aîæ rôna les ubicunq cælefte corpus accipiûc auc poffidêt/î loco cçleftibus naturali béant atqipoflideât.Verûcæleftis bicignis/dequo lUe îqt.lgneus éoUis uigor;6d cæle ftis ongo.quis cricris ifufus/nullis taméé mixtusiqdo neq uifibileluméidepcc dens alicubl cômifcec:ncq manifcftus ignis facile patic mixtioné. Eft îc cçleltis ignis;folus purufqignismeq uim paticns/neqîfetens:minficelucens/fed fup afpcctri'fuauilîimecalens fiquo mô cangac.Manifcftus St ignis atq côburés nô ignis é purus:fed ignitri ponus elementû. Qui fane q facilius qalia générée/ge ncretq/ôd âplibcet femeripfum/ôd lôgifîime luceat/ôd ad fe oîa trabat/ Sd nafeatur ubiq/totribécacælo quod uigecubiq.HîcTheopbraftusîtegcolibro ignis po rentiä admirac:Hinc fotfan éille fpris quê Aegyptil rebus ifufri oibus apellac na turalirigenicotê.Maxime uero qlis fic bic fpris apparebit/fiqs finxeric/ quod Öd force licet nô multas cffecçlorûfpbctas/fed unicâ:tum îplécem oîa: turn éc circa fuCâ:qnæmotriillrihéanquêprimimobilis elleuolunt.SteUæuerooêscûbuius motu ducanc:tum éc ,ppna pgrefTiôc pcurrât/cedence ubiq fine ulla offenfiôe cç loifimôcediôeficopus.SicpocilTimriftellæbabcre uitas pprias uidcbunc/fiaîa lium more pgrediancmô plancarri mô figant.Sic Ôd præter illarum aîas unicaeric fperç conus aîa.Ego uero bçc force defenderé ut pbabiba/nifi me magnorum ui torri auccoritas côtineret.

1^^ Cælum eft imago anirnae: ôd fingula quæ func in cælo fingula referunt' quœ funtin anima.

Ed ré oém ab alio turfus prîcipio repetamus .Si cadri quod totri îplec mridû î forma fua motuq pcul ab extéfa matia cogitauens:ipfâpculdubio mridi ./aum cogicabis: Cuius cælû qdé imago é: reliquû duntaxat é umbra. 111a igic cæ Iri eft îdiuiduri:celri ucro eft aîa iâ extenfa. Redde icaq tanq ab imagine ad exé plat fingulafingulis.lUaqdem eft forma fimplexiboc fimilit corpus éfimplex. lllanôhécpartcs:hocnunqfepacin partes, lllaunico actu.i.aîaduerfiôe fui præ cipuricôplet officiel: boc ppetuaî feipfri côuerfiôc oîa pagit. Aîarutfus îmutabi lis eft effenna/ quis rautabilis quodâmô fit quadâdifcutbôis fpencæmutatione formait.Cælri fimilic fubftâtia nô mutac/dum actiôe rcuoluic. Aîa fempfimilitet aginatq î ipfa éc formacri fuarri diffimilitudine rcuolucionum uices reftituit fimi les.Cçlriquoq mouecimucabiliter: ac dri côfiguraciôes quafdâ ôd excrifecos ba birus cômutate uidet/îtetea cenerri arcrifercnciâq côferuaneifdéqî cumeulis tem porum ôd repecit eadéf ôd fimilia recreac.ln aîa pnus eftîteUigenciçlumen. Deide quafi caloreft uoluntacis affeccus.ln cælo liimé prçceditubiqcalorem.Ec quera admodumibiuoluntas qfi eft ipfemet terminus intellectus(ôdîtelligcreuelle:ita ôd biccalot qfi qdam lucis eft terminus.'ôd lucere/calete' fedq pure lucet ôd lacez tâcaletînoxic.Hicitaqifitutlnraatcnis cçlo fimilibus.i.diaphanis Ôdtralucidia b iü

-ocr page 98-

calefacnoné praxcdatilkiminano. In opads ucro iiidffim. Has.n.calefien opor tccpr(us/amp; cal o re purgarizamp;qfi rraluddas efFici/g lucidæfiât.Ignis achuius cfC leftis occuki ubiq; uigeinis/amp;actus gdâ manifedi funt ftellarum radii:amp; imago quædâ eftæthet.i.fubhnus ille lunæpximus aer/Igneus inq act. Solum nâq5cæ lum folus ê igmsireliqua dicunf igmra.Scdcçlû amp;nbsp;aerprefcrrim illefubhmis ubi uel nihil uel minimü qdêeft folidi refiftcntiszlatitudinis ucro plurimu/lucecpu riuf/caletcp fuauius. Aqua ucro amp;nbsp;terra tcrrcftriaq? calefacta qdé uiolenter/calefa ciuncu. slenter. Quonia ucro ignisapud nos accenfus c«lo fimilius adbucéq reliqua/ iccirco luminis quod icorporeü quiddam é/factus cfcparticeps amp;oium potentifl’imus:0: quafi fituiuens motu perperuus:diuidens oïa:nó diuifuszoia m fe prorfus alïumés:aliena fugiens mixtioné:amp;f fubico cu expeditur/i deleft cm refugiens igné ubiq5 latente. Hinc forte-ueteres adducri igné uerebancextingue re: ne naturæ cælitus uiuæ uim uiderentur ifetre. Proindc ficuc igniræ matenæ in ipfû ignis acru formaep fubito cóuerrunrur:ita amp;nbsp;bic ignis hme rcfugit i cacli for mâiamp;f forma ccliî forma actûqîuirçfempcrcôuerfacenfetur. Matena uerocæli couerfa uideturî forma.Profecto quéadmodû in uaporequoda ardente ceu co meta/ipfa uaporis materia adeo redacta é ad ppriû ignis a crû; ut nulla ïam appa reatibi côditio ucl actiomifi igneaZ fie forma cælcftis ufq?adeo matcriâfuam fu perac amp;nbsp;abforbet:ut nulla materiæmanifeffa côditio uideatur:Id iracp pleriq? uo lunc/quâdocælum aiûtcareremateria.i.manifeftis paffionibus conditionibufcp mareriæ.Similiterquiaiût/ cælefi-eaîænofrræuchiculû exps ePe materie. Quod lamblichus amp;nbsp;Pro cul us arbitrâtiir.Iam uero cû natura forma: demep fitporcriot q materia/menro ficucformarûinfima.i.qcitas fie in matcriâabforberur/utipfa uideaturene materia.'agarqsnibil/ôcifinitam patiaf diuifionem:îmo nihilalnid fitqpaOiua qnædâ materiæipfius cxtenfioificforma formarû corporaliû prefta rifTima.i.cælefcis mareriâfuâ occupât p^nirus arcpocculir:totumq;ibi rcfultac ut forma:Forma mq corporeal fed ira corporea/utfit quafi nô corpus :amp;îcorpofcç uitæocculciorisq? uirtutis quafi coriifcatio quædâ foras cmicâs/præfcrnm pcali oculos.i.ftellas.Non igituriniuria lamblichus ait cælefte corpus ficî uitâ eflere daccum/utipfalicuira:amp; natura iâquodâmôicorporea.'’boccâtum corporis ha bens/cp partes a partibus diftare putanrSane ficuc in nobis corpus hoc tracrabi le multû ab aîa difcrepat/Sed fpûs ipfe que multi iiaporé fanguinis fubtiliffimû noiant/eff quafi aîaquædâ:ita ucEpicurei ôf alii qdâ uianirate deceptu büceHe aîam iudicaréc/ fie reliquû mûdi corpus ab ipfa mûdi aîa diferepar manifcffius Sed natura cçleffis ubicp uigcs qdâ.s.oîa foués fpûs almus/fic Stoicos amp;nbsp;Strato né ppîqrare fefellir:ut diuinâaîamdeûqîeneputarent. Reccius admodû Plaro nicus ille Maro iudicauiüe uidef.Cû.n.dixifiet/ Oîa fpûs intus alit.-ur fpûs pfe dilTipabilis amp;nbsp;fortuitus a natura ffabili ordmatneeep regerer adiunxit:Toramqî infufa p artus mes agiratmolê.Etcum noîauitarrus amp;nbsp;mébra/mundum elle aîa! unum fignificauitJuno quoda ubiq; fpû uiucns:una fimiliter Îrclligétia rectum. Rectum inq facillime atqp femp.Nâ amp;nbsp;fpûs ille qto p puritaté eft uianior aie ran to faalius diutiufqraipad pfeuerâtiâ ordinéepobtempat.Ec reliquû corpus fpû facilepcnetratum/indefulcic:atq;ipfû naturali loco digredi nefcit:dû aîalôge præpotens fuis quæcploas digerit atq;côcinet: motuqsfuo motus oés âtiapat: amp;nbsp;ad rcuolutionis fuæ normam certis fingula locis temporibufq; reuoluit.

-ocr page 99-

U Mundus amp;fi perfeucranoadidtutinfinitui/non tarne uirtntc/magnitudinet numéro eft mfmitus.

2“TrWKïüérrum igitp répus pmanecifmitu/ quis ipfu magnitu dmc nó ficifini | nbsp;nbsp;1 rum.Si.n.ipfamudi aia æccrnitaci.i.diuinç menti qproxima é/ideoq; çter

na cft/atq; eßennali uita uiuiftcat/certe amp;nbsp;ipfa uitam fuggerit femp amp;nbsp;cot pus inacïuu uita continue baurit fempiterna. Prayerca ft aïa fép cóformat hoe ipfis diuinæ métis ideisz cette ficutfpés rem oés côferiiat idearu iftarîmobilcs.r fingulis connue comutatisnca amp;^ totum hoc opus exéplaris tonus inftarindiflb lubilecôtinet,Sicut.n.quçlibetî uniuerfo rcrû fpés ad fuas referunt ideas: fie to tû hoc ad torn referc exéplat. Mutant uero hic fub fpé fingula ob uiafTirudiné quandâ feminaliû tonumi quæ î natura amp;nbsp;imaginatione quad a côiuncta naturae penes aîam mûdi pagit/motu îterim cælefti ad idéaflïdue côferentc.Confetua£ tamé eadé ubicp fpés/ob ærernâ pfeueranria idearû in méte formaruq; fimiliû/in aîa quoq? uigentiû/adiuuantead idéfimili fempreftitunonecælefti.Mundû uc ro quis tépore îfinitû/nô tarnen uel numéro uel magnitudine îfinitû/fic breuiter côiectamus.Quatruplicécogitamus infinitaté.Prima uirtutis fimulatqjpfeuetâ riæ î Deo præa pue fûmo.Secundâ/pfeuerâne falté in diuinis opibus îde ppctuo pmanéribus.Terriâ numcti.Quartâdeniq?molis. Infinitas qdênumeri ppecua quadâ rcrû fingularum fucceffionepaularim puenire uidetmunq tarnen actu fî mul exiftcre.Nâ ôd ipfa fpéi uni tare rang termino définit: Ôf multitudo innume rabilis actu nullu fufcipitordinem.Oîa tamé fub primo tûcômuni oium/mpro prio aliquorû prîcipio ordine quodâ definiunc. Quod fi non eft turba ordinis cxps in rebus îfimis/multo minus répit in fûmis/ubi fûmus eftordo.Quamob rem neqjfuntînumerabiles mundi:necpmundi partes unius mumerç. Turn uc ro ifinira moles logins diftat a mente diuina g numerus îfinitus.Cû igit diuina mens innumerabilé numerum minime uelir:muko minus molé pariet îmenfam, Aliogn nullu hæc ordiné a Deo term mûq? accepit. Neep uero fingere licet molê corpoream ex feipfa prorfus exiftere: uel ex caufis plunbus îrerfeoio diuerfis. Quod î cheologia fæpius confutamus.Neq? fub una oium caufa opus elfe non unû:neq;mundos plureszaliû dif inetn ab alio.Id.n.refellimus in Timeo.Neep rurfus unius mûdi moléprorfus îmenfam. Aliogn uelîpluramébradiuideret.' uel unica paftim moles cxiftercr.Siî plutaînumerabiliterfecatet:nullaforetuf^ molis Îfinitudo/fed numeruneq-, forecopus unû uelordinarûifeddifgrrgamm prfus atq? fortuitum. Sin unica foret îméfaq? moles/uanetas oîo reru nulla refta ret:amp;: bæcipfa moles ordinénô acdpet uel figura. Ac fi fingat eiufmôi machina p Îmenfû undiq;âbitû uerfus excrefeerefalté uerfus mediûifi quod fmgi mediû pofTirzpaularî redigitî anguftû, Igit fi moueatcirculi î ea molefignati înumera biles ira fe hébûtmt circa mediû fép alius alio tardius reuoluat. Vetfus âbitû ue ro uiciffim aliiis alio connue uelocius agitée. Iraqunde gdéî tardiratem îfinitâ; hinc î uelociratéfimilit îfinitâ mono puagabit.Hincergo Ïméfç molis drcuitus mométo côplebit.Indenemouebitgdé: Immo nullus entmotus. Nâ îfin ira tû uelodtas nitardicas cocurrere demum uidetî ftatû. Obiidet amp;nbsp;alius alit.Immé fû fore undiq; fpariû rû totius/tû priû ad ptes/quç p lineas a mediopd lieras î lô gû/côtinuelatiores amp;nbsp;diftâtiores euadût.lracpneq? pagi ung fpariû uel pnû uel totius.Iûcp fruftra moucri/îmo neqi moueruQuid plura?Mûdanâ molé bebere î h nu

-ocr page 100-

fe membromm diflÏcnonêipfa paU formam differcnda:rcpugnanria qualitatfi: moriond oppofino manifefta dcclarat. Non effe machina hancimenfaoftcndic turn iiniufcuiufq^L-euolutionis tenninusztûdefinitusordotoaus. Eflcinfûmo fphencâintenores cius fpheræ demoilrancampliiTimâuidelicecimitâtes.Cûctas ab una caufa îtet fe cônecti/ mira difcordium rerum concordia pbat. Vna dentep uica uiuere fpûqi afflari: difcimus ex murua quadâ agendi paticndiqjcômunio nc:pquâ amp;nbsp;îfenora facile a fupionbus donaubicpfufcipiunnamp;fupiorauident îfenorum preces audite: uorifq; profpicere: Etaqualibct mundi parte guis Ion gc disante m quâlibct rite parata farpe mono refultare.

'quot;'Ij^TConfirmaturcælumeflefcmpirernum/ primum aïædeinde quodam corpo ' ns beneficio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IIIL

N quarto Iibri capite dubia reiacns in fequentia immorcaliratem cæli turn I rône aiæ turn rónecorporis eóprobat. Népeordinis corporei fumrtas ii.cx _j^_lum^um incorporea natura diuinorû ulnma.i.aîa/ita eófpirat/utdiffolut nó poll it: Sicut amp;: fûmus aer tangens ignem é femp ignirus. Ipfaq; aîæ uita cum proxime ab ætetnitäte pcndeat/nequdedifcedat/é alterna. Atqscum ipfaob na turalcm propinquirarem fit uinculu téporalium/ qiiod f theologia moftramust mento/qu«mox deiucic/æterneconglunnat. Item ciiiam tot fæculis i bac mole regenda mouédacp defarigata non hient/quod oftedit idé tenor agendi/ nung defatigabitur:Prsfertim cum neq; ipfa p uiolcnam agitetcorpus/ naturaliter ad morti ita Iibratum:neq; hue aliunde uiolentiâ poffitinferruneq? partes mûdi co teranrunfed inuiccm cém tirent. Denicpfi aia per æcernam ipfius mtam/cuius na tura eftfemp uiuificarc/miindo femp preHitit uitaiprarflabit amp;nbsp;femp. Neqîpçni tebit unq aiam diuimnimâ benefeane müdo:quafi uel peccauenr/cum ïccpic be nefacere:uel fir peccatura cti definct. Quod i libro cótra Gnoflicos hereticos có fucauir.Quodaedeigne partim Ariftotelica/ partim ppriafenrétiadicit.'ficacd pito.Ignis hienofter edacitare quadam oêm fubito mateham deuorat:mox ide luxurians euomit flamam:quafi feruoré:qua etia longius confumitobiccta.Cu eni ignis ob natura tenué:amplificabilem: mobilem inter aliéna poficus a tg per mixtus facile difpergatur/ne mox intereac/natura fibi tributum c:ut facile ppm quâcia deuorer.Rurfus ne rang pocentiffimus oîa perdac/datum ê uicilTim/utci tius extinguaf.Ac uero nedefit mundo natura ram nobilis:factum ê/ ucpafTim oium facillimerecreefiatoq; ex minimis excrcfcacin amplu.Ignis uero cælefns cófumit nihil:quia nee ipfe confumit:ga minime difiipatZ quonia neq? locü ali quando fuu muranneg ung a uira deferitur.

yrCur celeftia tu feed dû fpêm/tû fecûdû idiuiduû maneanefépicerna.Côpofita uero folû fecûdû fpém.Itéde geminis aiabus. Cap.V.- _

Aput uero quintum fignificat pro ipfo mûdi parti'um ue eius opifice non 1 | modo ludicandû elfe îtellcctum pnmura/fedet mundi aiam: aîafg fpera k^^rumquatenus amp;: intelleccualcs fûcomnino/amp;:pxime femperguelut colle ge ad opus hoc una cum itcUecru primo côfétiunt. Significat rurfus/fi corpora copofira proxime ab ipfacuiuflibet cæleftis anintxfubftantia fièrentindiifolu bilia fore. Ibi.n.amp; fubftanria amp;nbsp;actio.i.iteUigentia manet: a caufa uero penitus

-ocr page 101-

ftabili dabilis fit effectus. Quonia nero tail’s quelibct aïa aliam ex fe nitam qua fi animam imagméq? fui foras eflFunditnfinuatqj mateng.-unde il eiufmodi uita ficdebilis.Icarco uitabæccçleftiaquidem amp;fimphda corpora fempidifToluta conferuanurpote qua: concilianói petfeuerandæcp repugnare minime uideanc. Compofita uero aduerfus repugnâtium ïpetus cohercerenon pot. Hic notabis fperas qdem cæledes tu toto pmancretû partibus . Speras at alias fimpliccs no omnibus iam undiq;partibus:fed toto manerc.Cópofica demq? neep toto neq? patribus pmanere debere.Neq; oblaat aliQS i aïalibus præfetrim rónalibus refta te podobim aia/pnmaq; materia/partes aialis apud Plotinicos teftaturas.Nam amp;faîahæcnô tam parsq caufa eft aialis ZÓ^ materia primadubiectueftpotius in quo fit aïal. Fit mq pprie ex fpria quada materia ad J)pn5 forma la prorfus ac córnodata. Vbi uero dicitqua:funtifracclum/nó effecæli partesatelligeifranó tamlocoq ordinc.C«lum.n.amp;fiubiqitilget/nufq ramen afeipfofeiungitur, Vbi ait;c«lum ufq? ad lunâ protendi ïteUigeufep ad lunare eóditioné.Sors naq? lunaris eff i caleftis dignitaris gradibus ultima.Regionê.n.fup luna antig roti folarem noiantdequenté uero lunare. Dcclarat deniq? ' in fçtu bominu i matrice iam figurato ïfundi uit£ ab aiabus fperaru aïacp tonus ad idé.s.ipfa matris au fimul cum uirrute paterna ïterim coferentetp qua uitam uelut efcam rónalis aïa trabat ad corpus:ipfamqï ad fe uicam quodamo contrabat: fubqj actu eóferuet ducaccpfuo.'fi quado definat/itetu genitura.lbi qdem effe fimpharer aïal p mo dum forma: dat inferior aïa. Effe uero rónale aïal/fupior ipfa largic/paru admo dum mo forme ad effe códucens.Ec id qdem ex rónali potentia fine actu: quo niam nó ad ipfü firnpliciter effe róne fotmæ:redadcffcralccôferreutdef. Acep eatenus ad effe rale:quacenus ad effefimplicitcraltera cófcrt.Dici uero fortafl« poteft p modum effiaentis ad effe conferre.

^y^ingula elcmenta ï fe ipfis pura funr.Cælum eft folus ignis. Item de metallia at9 dcmonibus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/Cap. VJ^

Extum caput dubitariôes iterum duas adduoit.Vtru folus îcælo fit ignis ■■■amp; utrum ïde defluat aliqd. Primam qdem foluit ï boc fexco fimul amp;nbsp;fepti y mo:alterâ ïoctauo.Effeï co ignc/fimulqj nôrerrädico/ïmo foliditatêqua dam uclrefiftentiâfiuecôfiftentiâquafirerream Timeus cxiftimat/utpcrigneâ quidé daritatem uidcri:per foliditatem uero quafi terreâ tangi poffictSed a quo nam itafennri ? Non ab aliis præcipue, Non.n.totus mûdus eft partium parti culariumq?gratiacóftitutus:cum fit horum oïum pcrfectiffïmus atqp finis. Sed utprimum poffer a fe ipfo fentiri. Cü.n. aïçmûdanæ prius quodamó naræcot pus fubiügerct qfippago:pbabile fuir/tale forez ut cognatiffimö aïe foret atq? notiffiraû.Cognofciueto corpus ppric cognaceep Só fub ipfa corporis códirio ne/nihil eft altud q fentiri. Corpus itaqi cælt rum ex igne lucé eft adeptu ut ab aïa fua pmodu intelligériç fentiretunquod eft uideri.Habuitquoqiex folidira te ucl confiftentia qiiafi terrea refiftentiam quandam/ ut per modum effencialis uitæ iterum fenrirctunquod eft tangi.s.a feipfo primum:confcquentcr ab aliis. QuincriS neep uideripoffetp lumen/ nifi folidiras quocpfubeffec/uifuales quo dammodo radios rcpcrcuticns: neep tagi per foliditatem/nifi igne rurfus uiuifi h v

-ocr page 102-

caret. Significat inter bare Plotinus fi crvlum tan gar uel a feipfo uel ab alio blafl dum fentin calorem.Soliditare uero quafi terrena adefle rone potius comectari. Ipfam deniq? terrænaturâ/quæ amp;opaca cfl/ideoq? oppofita lud/ amp;nbsp;denfilïima: atep iccirco ad motii precipue ralem/oium ineptiffima/ nullo mó meffe uultcclo lucidiflimo ^tfus arq? celernmo.kéncq? aqua: quæ ob frigiditarée contraria ex loiquod épnmûcalidum. Rurfum neqjacre.Nihil.n.faalius qaerialiudpmu rat. Iraq^fi fgt;pinqiiet carlo tam ualido ïcgli forma fubito pmutabitur. Inter hæc dû conumeere ftudet.'nihil eße i celo aliud prêter igné/î dubitationem adduat illâ Timei fentétiâ: Duo.s.folida amp;nbsp;extrema duobus fempmcdiis îdigere. For re.n.id I numeris amp;: diméfionibus mathematicorû folidis mamfeflius ell:quod in arguméro in Timeiim laexplanauimus.ln elcmens atnoadeo manifeftmni fl forfan î ipfa tonus mundi côpofirioncdifpofira/locifq; dißfcra» Significat ta men Plotinus/poffc: amp;nbsp;igné uel acre penetrate terra fine aqua:amp; aqua penetrate terraunqp earn illabi fine ignis amp;5 acns benefiao.Quod fiqs couincat tu terræ tu aquae reliqua duo femp melle: RefpódetPlotmus.mó tarnen duo hæcad cócilia dû neeeßana fore. SeddûitaPlotinushicqfiludinmcminifTedcbemus/ aqua peul ab aeris ignifqp foméro cocrefcere gelu:fieriq^ criftallû/Itaq? nó poffe abfqi illis terram facilepcnetrare.Sed bæcadPlotinû nihil. Cuius cófilium eßcofura re qiiod fertnra quodlibet in quolibet efle/quafi ex Anaxagorç mentc/utnufq fit purum aliqd i feipfo/neqi ipfa rei cuiufq? efientia i fefinealterius effentia co flitui uel cöfißere poffit.Ceu fiqs dixerit/non eße terra/ nifi îtrafeipfâaquæhu more conglutmara fir.Non edeaqua/nifi Iiqda fiepaerem.Nó eleaeié/nifi per ignéintus fitrarus amp;:leuis.Atq;uicißim nufq uiuercigné/nifialathumorc.Nó confißere rurfus bumoré/nifi kus terracobibitum.Sed pfecro uidetipfa forma lis uniufcuiufq? róudep ipfum quod aliqd eß/ ab fep alienæ naturae additaméto poßecofißere.Quandogdem amp;: fine hoc ritepoteß ac debet ïrelligi.Alioquia fi res non fint aliqd ï feipfis/confequenrer nee aliqd I aliis crût. Nee ent qcq ex-rebus pluribus conßitutü.Pr^terea cû iperfecra/quonia per fe non func/aperfe cris quæp fefunn dependeanfitât forma tonus pfeenorqformæpartium/mc tito fup elemenra/quç funt/ur pattes i mixns/funccleméta î feipfis uctotafeot fumep difpofita.Sunr mq ut rota eleméta quis non ut rotû corpus. Ibi ergo rut fum forma tonus corpons tanq perfectior antecedinac fi minus precedin' opeZ m opifice faltcm. In quo fane côius ipfa forma: tonus itcntio intcnnonem pac num ad illâ côfequentiû anteccdit:Sicucconßat î artedenicp fient i cxêplan mû di forma uniufcuiufq? fpéi rödißictacß ab alia:fic iter feres î opcrcdißigunf: Dißihgunturinquam r0ncamp;lexißennafimul:prpferrim cummaiorfithic qibi diuctfitas.Quod quidcm fcnfibus quocp pater:cum feluicem contraria fugiât: quatcnus ut côtraria uigent.Corpora ergo tompofita ficuc fimplicibus elemen tis intrinfecus componuntur:itafimplicibus regunturextnnfecus.Multa quocp fimplicia.i.a:ther:acr:aqua:terra:uno.i.ignec£deßi reguntoiumfimplicißimo: Vnum hoc ptoxi me regit aia:pcp hocquafi fpûm reliqua corpora fiucfimplioa primü:fiuefubidccópofitareguntab aia.Oporter.n.ab una mundi aiacopota multa amp;baxqdcm di^imiliotaaiæ/pcorpus unü/idq?fimilius/ïfpirari prorfus atq, mouen. Sed ut redeamus ad ißimrum oporter elemcnrum quodlibet ctilt; fine al tenus mixtione incus faite in fe aliqd effe. Aut.n.dac aliqua faite pamun

-ocr page 103-

cula terre quçppri’e fit idi'pfum quod terra: autnuUa. Si dat aliqua:licet terram fine aqua cofiftere.Si nulla/tunc terra entnufq: atqj aqua terra quænufq reperi tur colligare no potent. Item alia eft aeris:alia terrg natura Imo ctia natura ualde diuerfa.Siqs ergo dicacfterram/uc terra fit/aereincrinfecus indigerc/dicetfrigus ficcitaté:denfitudinê:grauitacem: ut fint id quod fund egere contrariis. Rurfus aer prius 1 fe aliquid cft/q iftindac 1 terram. Terra fimilitet prius aliquid eft 1 fez q haunat acre. Tu uero aer 1 raritate ppria prius exiftit/q códéfec 1 terra:ac terra prius i fe confiftit/q condenfet aerem.Qui ft condenfet ab alio.s.aqua: traftbit i aqua. Qu Job re Timeus no dixit terrâ/ut terra ft t/egere igne: ne frigus amp;: gra ultas ut frigus grauirafq, finc:calore leuitateq; ridicule dicantur egcre:imo dixit uc ftc uiftbilis.Pet lumen.n. 06 oculi uident:amp;: res ipfc uidenc:quç func eria parti cipatione quada luminis colotatat.Lumen uero ignis eft ppriû.Cd.n.tetra natu ralitet opacaincqjp fe luceat:neq, luméîtus acapiat. Aqua uero 06 aer tanqjdia pbana.i. tralucida Ô6 lumini puia: no habcacqdem ipfa luce: fedfubito capianc feqtur ignem mox per fe lucem habere. Prçfcrrim cum mamfefte ab hoc alia lu men habeant. Acqj ipfc lumen ipfum quafi fprid dum abit/ rclinquat in nullo: quis calorem reliquat ad tempus. Vndc conftat igné effe celum. Cd uero ignis prius 66 citius longiufq? lumen quafi præcipuû proidat q caloré/ pócnimirum actû huncfuum.i.lumenzô6pa(ftonécx hoc effecrä.i.coloré precipue claru cçte ns adhibere:pet que uideanc:quis feipfû no admifccat illis. Præftacqdéhumi dionbus magis lumenatq, nicore/tanq celo fimilioribus.Siccioribus uero calo rem.Et huncqdéiam edacé/talem ficeicate:anguftia:uiolentia fa crû. Hactenus terra elfe hoc ipfuquod e/abfq? Inma ignis:aeris:aquæcommixtione móftraui mus. Aqua rurfus fine participatione cerrç pofte aqua eftc p fimilia patet. Aqua fane eft adeerrena cogic denfttate/deftnit efte iam aqua:firq chnftallum; poft^ uidclicct noua acccpic fubftannalemq; forma.Na ante fit glanes.Terra igit no effiat earn efte aqua: fed potius efte non aqua. Aéré rurfus non efte terrg parti ci pern deprehédet qfqs confidcraueticnihil cftemollius:cedérius:penctrabilius acre:nibil uero ad haxieprius eftc q terra.Non igicutaeripfeficaer/terra faat: cum proprictaté habeat répugnante.Quod ft mfenora feorfti ab aliis ipfa p fe func aliqd/mulco magis ignis/mixcionis ipaticns/66oium preftanriftimus.i.cç lum. Neq idiger terra ut dimcnfiones inde conrinuirareq; acqrat.Na ob naturi fuam 1 materia cfficaciflima/materia ipfe fuam mitu 1 modd 1 dimenftones 5pli ft cat. Item edmixtioné minime pariacicótinuiratem fuâ ipfefibi conferuat.Refi ftentiâ uero quandâ 06 confiftentiâ/quâ folidiratem î eo uocât;neq pp terramz neep ob trina dimenfionem fimplicitcr bét: fed per quada fibi ppriam alicubi denfitatem:quanon folum repcutiat radios oculord.'fed eriafupiord uires infe rionbus magis cognariusq;accomodet:Nihil uero rerrenum c«leftibus fubefte luminibus patenqa nuf^ 1 celo uidec eiufmoi rubor:qualis 1 colore nubid/qug terrend ahqd hab ent; fed tails potius/qualcm uel flam a frequêrior:uel côgrega tus croci pallor reddere folet. Soliditatem fanequoedq; mó tefiftencé Plotinus aliter efte uult 1 terra:i aliis aliter. In terra qdé una cum afpera quada ficcaq? du ritia ppnaterra:qtenus maxime difrat a qlo leniftimo qdem olum 56 agillimo. Alibi rurfus proprio quodâ pacto.In igne nimird efte fuâ foliditaté nó p terrai fed per folam alicubi fibi propria dcnfitatem :ficuc i aqua fæpe non p terra, fed

-ocr page 104-

per proprlam coherénamcoitumqîcriiïallum fiatatq? mctallum.s.auru.Quod bic exi filma re uidec iió cffc terra: parti cepsifed ex aqua rantu fieri more criftaUi: fed arctius î fccoacta.In quafituifcus aliqs oleofimilis.Vndecótingatucauru tu pp arctinitnacocretionem indiflolubilefit; tü pp uifcofü bumotefudaturad igné arq? liquefcatztum qa non é terraparticeps/rubiginénóobducat. Fulgorc uero fortir a fpé ideaq? folari. Argétum ferme fi militer fe babere: nifi tpluni po tius fcgtur.Soli.n.autüattribuuntauctores alcbimiæ.Argentum uero Lunæ.Sa rurno plumbû.Stânum loui.Marti ferrum:Aes Vencu.Mercurio argentü quod nommât uiuû.Hâc uero diftnbuttonem i prafenti magis approbo q illa:quam m cópendio Cntie fum fecutus. Videt uero Plotinus banc de metallis opmioné exTimeO poniTimuacccpiflciubimetallanominantcocretcfufilefqiaqufiamp;au rum ex aquaiteradamatmas uenas cópacta uelutflorem emergere diac.Addic as/qa fit terre particeps i rubigmem uctuftate cóteri/dum terra fecemitur.Plato igicórfiuidet terra nihil 1 auro fimilireramp;ïargentoponcre: pór tarnen pbabili ter ex alioru fentcntiaficïtelligi/ut quod terrenum ê î auro/fitadeo cö clcmétis aliis rempatum/ôe exactecómixtü:utfeccrni ab aliis nunqpoflit.Dicaturaütamp;: gt;nbsp;auru amp;: omne mctallö aqua ab humore quodam glunnofo:ex quo uelut ex ma tre metalla oia fiunt/quod amp;nbsp;primii occultüq argentu uiuu noiant: quod a ful pburcquafi merallorü patrecoqui formanqputant. Arq? ide metalla oia fieri / eaq? diueifa/quatenus m eiufmói coitu plus éalrcrius uclalterius: amp;ptout hoc duorii autilludéibi purius uclipurms: aepurminor maioruefitcoctio. Duo igithjeï auro elfe punflimazaqualifTimaicórempata.’cómixrafümope/fermefi militer largento.In cateris b^c longe aliter fe babere.Metalla qdem ad ignéoïa liqucfieti:quonia matercorum fit humor multus amp;oleofus atqmiftofus.Saxa uero nó liquefcere;quonia terre plunmû habeant:bumorem ramen non habeac adeo pingucm/necinlfarolei glurinofum:SicexponerePlatoné polTumus. Er ubi Plotinus atr: Auru di fit aqua/cogi in fe fine terra fic acdpi pót.i.cu ad igné fûditueluraqua.Irerûab igneremotûî fe fine adiuctióe terra cócrcfcir, Sed bçc utcunq? qs uulr accipiat. Ad iftitutü demq? reuertamur.Si códenfario fola m hu more uel confiât cnflaUi/uel rcfici tmctalli forma: cut non aîa quafi gluten côti nuetignem/fibiq? connectat:amp;fub uira forma côrineat.Iam uero fiintd ignea dçmonû corpora:nô p terram/nô per côcretioné quafi gelu coacra:fed p uirtuté aîaconnectentéî propriam cohibita forma,■amp;;fpericâ redacta figura.Sunt.n.fu pra nos demones in fua quiqi fpera quafi ftclla/quis plunmû nobis occulta: fi guramq; naturalitcrorbicularcm pirenorem mentis orbem côferente ad idé af feetu locoq;'î fuis corponbus exprimât. Quâuis quafeûq; liber figuras l^pe no bis oftendant:dû uel materiam fui corpons agilem modis facile uams rrâffigu ranr:amp;: mox îpriorem forma facillimercfigurât: Vcl p imaginationis affectnfqi uehementiâ/pregnanrinm iftaiv 1 teneriori corpore quaflibct formas effingunr. Mitto q,fapenon tam pprifi corpus mutât/ q imagines î noßra imaginaaone iiarias fufdrât. Quâuis aût demones pprie aîalia fint aena: tarnen amp;nbsp;tgneos Ôi aqucos fapecognominât. Tres.n.ppriefunt ordines demonum tribus plagis aens alfignati.Primifublimêcoluntacremlunçpximû/calicalore motuqidlu cecalenrem arq; lucentem:quem ignéatheréqiapellant.Secûdi medium.Terni tciîiura.Summus aetnoîaf igneus. Médius aer aerius. Infimus aer efiaqueus.

-ocr page 105-

Demonefqj fimiliter. Aw ratfus ira difhibuto præef}(utaiût) aeria quæda aftro turn ttipliciras.Sûmo qdem aen Gemini. Medio Libta. Aquarius infimo' SimiÜ terq; demóibus.Hos antiQ nonung apeUar deos:nóqdéfimpliat:fcddiumos demones.Sicur amp;aïalia fimilia icælo qdaapellacdemones nó fimplictcded dg monicos deos. Arbitror cqdé calefies dgmóes nó effe ï ftellaiii fixa ruif cd plane tarumregionequaft comités planetarü Hellas lac^pomo ne fern ara/fequi Hella rd planetamcp motusifimilitecq} demones in aere puro cæleHê chorea cop eten ci pgrefTionecóplece. Forte .n. ficuc demones fic Hellas planecafq? Aprils per cælû monbus move aialium gradi qs putabic.

y^ælum eHfolus ignis. Icé quodlibetelementu cHalicubi infe pum quis in quoltbec fine qualicates quædâ cria alio tu. Item cælum é ubiqj. ké qualis fît Hierufalem lUa cgleHis,

Ca^.VII.

H’s Epcimum capuc refponfionc ad du bid fupiorem côfirmat auctoritate Pla ^•ItonicaiCæld.s.eiïe purd ignem.Ec quodlibet elementd alicubi efle puenm ^,__y .s.id ipfum quod eH etiâ fine aliis elfe. Quams îuicé fiias dotes quafi ab excrinfeco mutuent amp;nbsp;mutuét.Itê in quolibet elemento elfenô dico ipfâ aliord natura:ahoqn confufaprorfus oîaforent:fedqualitarêquâdâ aliord elemento rtiin qualitanbus quodâmôfimilé.Cd.n.mundus fitaial und: unaubiqiprimd aia uiuens:unaqî materia faerd: necelfatio raebru quodlibet ob ciufmói unioné habet aliquid cómune cd aliis:amp;:aliorum qualiratis é pamceps . Sicut i corpore bumano apud medicos écópercd.SiccglcHis ignis nó terra/non aeré/non aqua: fcdcófiHentia uelaliqua refifrencia habet cerræ quodamó fimilé: kéfaciléliqdi tarem fiueagilitatéaen congrua. Deniq; lené blandaq; amp;: lubneam gqualitacem aquæpfimdem: egteraq? fimilicer reliquord aliqd polfidere: neqcamé ea mixtio nis róne confundvin qua ipfd tocum foleat cum toto mifceri:necqualitatcs tan rd queda.'fed ipfg quoqj naturg matenæq; eóflari. SicPlato ubi «aie i Timeo: Ac cendic Deus lumen circa fecundi a terra fperâ/declarauic elfe î cælefcibus folutn ignéiâ; ex ignis qualitatibus fold lumê. Lumen inq folum.i.pnmum atqj prgd puum.Sub hoc.n.ibi funr cæcerg/qugeunq? ibi func/qualitatcs.s. calor uitaîis amp;; blandus :In quo actio motrix oiiim amp;nbsp;formatnx. Ac dum Plato dicit lumen/cor pus ipfdfolis kclligic/p fe lucés/lumine.s. manifeHo: p lucé uidelicet intimam/ quæ alterius genens é a lumine/quod ide ueluc imago folis p oîa manat.Sed ôd lux eius kima rurfus ab îcorporea luce pxime micac:alioqn necipfa incorporea forec:nec lumen idemanans incorpored elfe polTct.Quod.n.incorporeum é in corpore fiue ci rca corpus quale lumen exiHic/ ab icorporeo fic: quod i feipfo có fiHir.Luméuero no elfecorpored patet/qa tord fubito prorfus illuminatid fine ofïenfione totd implet: pluraq?in undftanmabfqirefiftentialuminacoedt.nec fordibus inqnanc.kem folis lumê nullius fubiccu fitppnû.In nullo.n.rcfcatad tépus:nec ppriam eleméti qualitaté in fubiecro reqnt/utadfit/fed puricaeem ex lo aigcppfimilé.Idéqîlumen abfq? collifione: codenfarionc: rarefactione:mora: ram facile p fparium fe fundic amplilTimd/q refundicfc pu nus î anguHd. Sic et go a carbone ad flâma afcendic/iâ a ciaHiore materia difcedenté. A flâma rurfus puenit ad lumê: quo d tenue quoqi relinqt macenâ. Non.n.ia infundicx macena

-ocr page 106-

fed funditurpotius p matena.Demuab boctuminequoduiderur/pcediturad cælcftis aie lumen.Cuius uigorc motuqj id materia dimcnfione ptendit:amp; p di inenfiones cius lumen effundit/pindeac fi a fcîtiîlçcuiufdâ roratu/orbis ftarim lucidus cmicer.Sed dehoci rhcologiafatis.Quodâtfolis globû pxime collo catfup lunâ/nôfolum Platoms opinio é:fed Anftotclis Aegypciorûcp d mulco rûinfuptum anriqiioriî turn eriâ poflcnom pbilofophom. Magna elle diHâtiâ ker Satumum amp;: Ioiië;amp; inter loué acq? Marré parer: ex eo lt;p Saturnus circulum fiiû pagitâms.xxx.Iupirer.xri.Mars ueroduobus.Magnû quoqjitcruallûeffe a Marre ad planeras g anno pcurrunt/fimilicer ed manifedum.Magnum dcniqj inter hos atcp Lunâ/quæraenfecurfum iplet/planecópcum babemus.Cumigic Sol amp;nbsp;Meren nu s atqj Venus annuo téporc reuoluant: idcoq? ïrer fe fint pximi: queric quis horum trium fit Lunæ'ppmquior. Probabilcgdéeft/illum ede pro pinquiorcm/ï cuius fphera lógior eft diamctenunde maxima didanna fir ad Lu namdongiorem uero ede in fphera folis uerifimileed:ut grandiori planera ma gis aecórnoderur. Verum qd de his matbemanca ró uelit/fatis alii prractarunt. Phyficacerterópodularc uidec:ucfons calons amp;fons humons.s.uiralis.i. Sol amp;: Luna pxime comunganc fup hanc mundi plaga generationi dicata:qua ipri mis humorem uelur materia amp;nbsp;calorem cxigit quafi fomentum. Praterea Sol amp;nbsp;Luna eóngua podïdentdomicilia.Luna Câcnim:Sol uero Leonern.Exalcanóes quoqicótiguas.Luna Taurum:Sol Arictem. lurcigic fperas quoqicótiguas ha bent. Hoc deniqiordine Mercunus ïter planeras quafifapicns media obrinebic amp;nbsp;merito:cü debeafin oes eque cóuerti:amp; facile conformari: ut eelerius oium ac riones expediat.Siqd infup oculis credendu foret: diccréfolé ac luna ppea qgt;no bis utnqi fint pximi maxiraos apparerc. Vfus uero declarare uidetur^pinquita tê:ppe.a qgt; mamfede in nos aganr gplunmü:adeo ut reliqua ad bac eópata fere nihil agere uideant.Dcmq? Luna qua tang dellaru infirna fola lucé nó podidcc manifeda/mento fola edfub fole/acpxima foli:uc a lucididimo manifedura lu men comodius mutuetur.Mutuarur atfpcculimore:fimilirerq; rcddit lucis ima giné. Apellantâtcælede corpus albû.i.luminofû.Acdûalbû dicunt/fignificant nitididimu.Quod.n.cdicercolores albedo:id planeed ibi niror.Per hacinuit forma paUoris aut ruboris nó ede quidem in dellis: fed ob uapores quofdâ no bis ita uideri,Scimus.n.ignis lumen quo putius eft/eo ede niridius.Cótra uero rubeci materiacrada:Pallecï media:Scdin tenuidima nitct.Subdit urenreflarna necicçledibus ede:necadcçlû ufq? peu trete: Sed uel exh gui uéto:ucl fi fit î mate ria ficciore atqi renad/ï fulgurereflccti deorfinuel fi altius îfup cuolauerir create cometas.Sin atdiutius ibi flama reditcrit:amplificari pothcrem/mitioremq; eua dcre:lumenq? a calo fortiri.Pod bçc totû cælû didt ede lumen:quis ob cenuitatc noftris oculis ïuifibile.In quo tarnen frei la rd lumina ppter denfiratem aliqua ap parere:Lumen pfecto puru prorfus uideri non pór:fed mixtû:uel fub calo mate rus alicnis:uel 1 cælo foliditati cuida amp;nbsp;refiftcntia quafi terrena/nó dico folidita tem i cglo more quorunda:qu| tangenri refiftat.Hac.n.reuera efepropna terra/ fed qua radios uel cógregec/uel reflectat. Protendit uero lumen hoc ena inuifi bile/utï.x.de Repu.tradif pmundu undiqiuniuerfü quafi mundane ai^ uifus. Quo fini id totû cernât/fie tangat/ôe foucac.Putanc Platonici fpera quoq: Solis edefu£aiauifû:amp;: alias item fperas globofqi/uifus aliarûcjlefaû alarum. Vnde

-ocr page 107-

uidemus i oîum oculis nihil aliud uifu efîe q radiû:amp;oculoru figuras qlirarefq» effecelo fuuillimas» Quod ueuideceneluméuelluminis apprimepriceps .i.co lores.Sed ftell^planecçq;ocult fût nó uifuales ratü:fed uifibiles:qbus amp;nbsp;aialu ui deäc/atqj ide reganc.Nâ p radios défiorcs uirtutes corû nobis magis accomoda tur.Sperg uero relique oculi fuut iuifibilcs:oculis dico cerrenis. Na çchereis ocu lis.i.fcniu qin nofho uigetæthereo corporepfpicipofTunc. Ede uero lumé hoc occultû: fiuc igné fpiimq; uicalê diflFufuper uniuerfü Plato cóprobat i Timeo. Vniuerfæ mqc natura: arcuitus cd circulari ambitu fuo reliqua rem genera fit có plexus/fecüqjipfo congredi ftudeat/ cóftngitoia/ locüq; uacuü reling nufgpa tirur.Quocirca ignis per oia maxime penetrauic. Deide aer/urpoceg igni tenui tate fit pximus:amp;f aha fimili róne deiceps, Hic exiftimare uidet prima ipfâ ignis occulti natura a fpirationequadâ mundaneaieprodiifTezatqjab intimo circuitu aiæ i arcuhi profiliffe: cuius uircutc clem enta reliqua coaluennt: quæ mox ignis ipfius ambicu com prehen fa amp;nbsp;quafi cohibita uaeuî nihil itra fcreliqucrint.Item cum ignis illcamplificatus i orbem cupec/tum kus ubiq; fccü ipfo cógredi/ turn nihil ufg reliquere uacuü:ppnitus oia penetrate minime penetratû. Subidc aéré penetrauiffe fimiliter aquâ: Aqua deniqi terram:adco ut fi a centro gradatim me dios per orbes afcendas:ubi terra ed/fis tria reliqua rcperturus:præfentia fibi iui cem potius g confufa.Deide ubi aqua/ibi cetera duo. Vbi aer/illic amp;: igncm. Sic quattuor elemétorû orbes inter fc compann utanguftiiTimus orbis fitterrenus: Lanoraqueus/tum iplens itnnfecus terra:ni rerræfuperficiéfupemmens. Aenus quoqjterra fimihrer fiC aqtia fitlatior. Igneus deniep róne fimiliomnrûfitlatifTi mus/cûcta turn extra foucns:tum itnnfecus alens. Huneigneum fpûm amp;nbsp;uicalê Arnaldus amp;: Raimundus putantes rébus oibus infitum/ amp;nbsp;gnrâ apellances effen nam diligentiffime perfcrucanc/gbiis machinis ab aliéna materia fepent:amp;: fegre garû qua potiffimû euffodia fibi côferuétad ufiis utfperat oium faluberrimos. Ml tco cp fperant fl hûc ex uino rang ualde cælefti diligenter acceperinc: eû fe ad hibituros auro cælefti gmaxime. Que mox aurû côbibat utcognatiffimâ;fêpcp . recineat fiarq;pocabile. Sed b^c illi uiderinc.Egdem cerco fcio/nifi fpûs eiufmôi rébus oibus infit:non poffe multos præftare quæ polhcenc.Neq? uenieffe Plato nicû illud/poffe.s,mûdi umbilicû effe ignem.Probabile gdé eft centrû cardinêqj uniuerfi no fccêeffeterrena.'fed potius ignem. Quod rurfus fcnbif i Phedone: ubi demotibus nubes fuperâcibus agic.s.terram puram ipuro lacerc cglo:iquo funtafframern effe non poteft:nifi uel celû illicacri puro fit ifufûmel folû ibi fit cçlû:qfi unicus fitorbis fup nubes. Sed orbis unitacéipræfétia dimitramus. For fan uero fûmus ille Theologus ubi ciuitatem ingtcæleffem bére duodecim fun damenta:ciuiracem irelligituicalem hûc fpûm ubiqîregnancem:Fundamcntaue ro duodecim/fperas mûdi duodecim:octo.s.cçlos fuper çthcrem:rurfufq?cglos qttuorpæcberé .s.aeremiaquârcerrâqîfufFufos. Defcnbitamp;portas duodecim: Très ab oriente: très item ab o cadence: très a mendie: très rurfum ab aglone: Vc qrtuor fignorû offendattriplicitates:quanî unafitoriencalis.i.ignea: arierédeo nemdagipcariû continens*. Aliarurfûoccidentalis.i.aeriacomprebendens libra: amp;: geminos:amp;: aquariû. Alia ité mendionalis terrea:taurû: amp;r uirginé habés amp;: ca pricornû.Aliademûfcptêtrionalis:pifces amp;nbsp;cancrû fcorpiûq5complectcs.Proin de ubi cotam ciuicatem ait factamex auro puro/ fulgoré hûc igneû per oia uulc

-ocr page 108-

effe difFufum: Addithocaum cfTe fimilc uftro puro atq? pluddo ideft diaphano fimul atq?lucenn.Si.n.ajit uith pfpicuiran pm^lucéquafi ppna adhibucris/ auc auti naturak fulgori pfpicuitatéadiunxehs uelutppna/hébis ilcgli fubftitiam. qua? qdé eft ubiq; traludda fimul amp;: ludda.Et fi nobis nó apparet ubicp. Vbi ue lo thcologus addit lapidum prcrioforü uancratem ffellarum fignificatlumina nel apparennum nobis/uel nó apparcnnum.In qualiber.n.fupra nos fpera raun dl fuæquædâ deHæfunr magnirudme potennaqs mirabili: guis nó ubiqjconfpi cue. Toru nero m feipfo lucere neceHanum eft/ fi cælum eftubiq?:fi lux cppna c^lo;fi lux efcqlicas præftannffima reliquarum ongo formarum.Quod ac diuer fis 1 fiel lis aliter aliterq; fulgeannó alia gdé/amp; aha mixtione contigitificut Ï colo ribus noftris accidere folenfed ppnis qbufdam ran tansidenfi taris : diftânægra dibus.Stc ôCcroci color congregarusgdcm ruber: diffufus uero palier: diffufiflï mus deniq', nitcr.Mitto quantum i bis clongiquo amp;nbsp;p media diuerfa nos fa liât afpectus.Sed pratter lumina c^leflibus addeuirtutes quoqj diuerfas:ex qbus 0^ colores ibt uanï:amp;actioncs ide proueniant:non quales ab eleméris:fed ppnera teqdam occultion.s.fpeciali ferme quali ferrucrahirur amagnete.Nâquæapud nos fie agunt/agere dicuntur uirtutecælefti.

^1 Confirmâtcælum effe turn ex anfmartum ex corpore fempitemumrA' guis fit ignis tarnen i orbem natura moueri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap. VIII»

arauum caputdubitationi refpondet/quçrenn Vcrûcælo geg defluaraut ifluarrrefpódetefFIuerenibil.Na Äfaia fuum ubigcótinerefpüm pór.Ec )üs hbenrer obrépat aie: nequ bocrielut potétifTimiufcm aliundeuiolé na pót:oïaqï prins elf i fe cóuerfurü/ g ipfum cóuertaf m aliud. Cu igif nihil de fluat ide/meriro nihil oportet affluerc/quo feruerur.Neq} lieer fingerecçlum efe aliud prêter igné/uccircuitus ei fic naruralis.Circuitus.n. naturalis eftóicorpcn fperico ï fuo loco pofito quotiés moucar.Rectus uero motus aucuioléra qu^da €naturali loco deturbano eff:aut fubitus i locu redirus naturalem. Inter b^c ubi airpotiflimam ignis acrionécalefactionéefTeritellige ignis eleraêtalis cómixriq» actionem.Na prredpua eeleffis ignis actio ea eff.quæprecipuam acnonécæleflis aïereferr.i.itelligcntiam.Eiufmói uero illuminatio eff. Poftremoifinehbnnota bis:naturain rebus fub luna cópofitis qfi uel debilioré/uelinloco debilion/ucl iter debiliora nó conferuareppetuai fingulan cópofiro uira: imicari tamé p con rinuagenerationis fuccdfioné/ qua feruat fpém/quoad pór cxleffc uirtuté: qua fpém fimul idiuiduaqïconferuanCóferuating peul a fublfantiali motu:neq?ta men feorfua motu locah.Sola.n.ïteHectualis naturaoém a fe motüpcul expellit

CLIBER PLOTINI PHILOSOPH! EXCELLENTISSIMI INTERPRETE MARSILIO FICINO PLATONICO

quot;X^^Jk^y Q^AERncade Plotini fu nt bi hbri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

Primus de cælo.

Secundus de motu erdi

Teaius utrumfteU^aliquid agant»

-ocr page 109-

Quartus de matena.

Quintus de eo qiiod in potentia/amp;f co quod in actu.’

Sexcus de effen na amp;nbsp;qualitate.

Septimus demixtione peromnia.

Occauus de uifu/amp;; quare qua: procul funt parua uideantur,-

Nonus contra Gnofticos hærencos

^ LIBER PRIMVS DE CAELO

quot;^ Quærit urrum cælum fit fempitemum tam in qualibct fingulan cfus fubüan na q in fp ecie,.Cap. Prim u tn^

VM Mundu corpus habété fuiffe femp ac fore dicamus/fi ppetuf tatis huius caufadiuinæuoluntatiactnbuamus : primo quidem uerum forcedicemus:nihil tarnen pfpicuü afferemus.Deïde cuni elcmêcorum mutua córnutano aialiumq; terrenorum iteritus/ fem piternaintenm recineacfpém:ambiguum erin num force fimilicec fiac in uniuerfo.Quafi diuina uolunras id poflit uidclicet fubcec fugiente femp fluicaceq; corpore/fpém alias ahis eandem impritnere: adeo uc nó numero fed fpéunum ppecuo manear. Neciniuriadubiracquaob cam ahaqdé m mundo fola fpêm habeacfempicerna. Quæ uero i cælo funnipfumq?cælum p fingula quoq; femp manere dicanc.Siac ex eo qgt; mudus i fe oia complectatineqï fupfitquicg i quodaliqdo ualeacpmucan:nccprurfus ï buncexremü ahqd quo difpdac icidecequeanppetuiracis eius cam adducamus/coci qdé amp;: ói cam falucis œcemecôgruâ affignabimus. Sollt ffeUaruqj reliquarum fubftana cd fingula par ces quædâ fint/nó ac toni0:óci nó dum ab eiufmói róne cerca reporrabit fidemfv Quod ióecépus ualeac pdurare. S ed quéadmodû igni cætenfqi talibus cóuenic fecundu fpêm tantu pfeuerare/ficÄ; iis cóuenire uidebif/imo uero ena uniuerfo.-Nihil.n.pgt;hibecamp; fi ab exmfeco non I^dat/partibus tarnen femutuo deftruenti bus ïtecitum ppeti fempiternum:amp;: icerea eandem fibi fpêm eóferuare. Arq? fluen te fémp natura fubiech ab alio quoda fufdpe fpém:fierilt;pidem in uniuerfo hoc aîalûquod amp;:i hommeamp;:equo cæterifq? efficit. Semp.n.homo eftamp;equus quis non idem.Nóigicahudqdem i mundo fempitemum pfeuerabit.s.c|lü:ahud âc uideliceeterrenorum genus ïtecitum patienSedfimiliter oiafe babebunc:folo at fpatio temporis difcrepabunc.Sint.n.diururniorac^Ieftia.Si igitur hac códitione fempitemum tam i uniuerfo qi partibus eius accipemus/ minor opinionem hac ambiguitas fcquerec.Immo uero omnis proeul aberic dubitacio/fi diuina uolun tatem fufficientem eße demodrauenmus: amp;fi ita caliq pacto ad uniuerfum ppe tuo cótinendum. Ac fiqd ï mundo pperuitacem ifubftacia infup ppna poflide re dicamus/ rcliquü eric/uedemóffremus nunqd diuina uolunras id poßicefficc re. Perfeuerabic ena dubicacio cur na aha qdem fpê fimul amp;nbsp;numero aha uero fpé cani fempiterna pmaneanc. Quinecia partes quæ ï cælo func/qua róne eædem pet pecuo finnQuâdoqdem fic dfoiafutura finteadem.

^ | Similiter dubitar amp;nbsp;tentât uiam ad refpondendum.

Cap.IL

-ocr page 110-

Iopinionem hacadmifcrimus/dfxerimufq? cælum gdem Af cadefliaoïafe •BBlLundum fmgularcm cuiufcp fubftaciam fempiterna baberc pfeueranriam. k. y Quçucro fub luna fucid ipfum duntaxatfecundu fpém polTidcre/ demo ftrandiim crit/quomó poflit qiiod habet corpus/eandéfemp fub fmgulari ppric care feruare nacura:cum ipfius corporis natura connue pfluar. Vêtus.n.bje fenté tia eft:cum aliorum q de natura difputauerunc:tum Platonis ipfius non folum circa alia/iierum ena circa cæledia corpora fluxum efTeppetuu. Ait.n.Quonapa cto cü corpora fint atq; uifibilia/naturâ imutabilé fempq, eandem cóferuare ualc bunt? unaeû Hcracliro haci reconfennens/ diccnteipfum quoq? folê aflldue fic n. Apud Ariftotelé qdem baud admodu id difficile fucrit/ fiqs fuppofitionc»’ cius de quinto corpore ia conceffcnc. Apud illos autqui id minimeponunt/qua nam ronecælefle corpus fub fingulan pprierarefubfrannæ effe poterit fempiter num?Cum ramépenes illos ex eifdem elemétis c^lum eófntuaf/exqbus criailla qughicfunc alalia. Prærerea multo enamagis dubitandum id cric de fole ödeste ris quel carlo funrpartibus.Profecto cû omne alal ex ala naruraqicorporis copo nat/necene eft c^lum figdem femp idem numero fnent/uel fecundu utrunq?/ uel fecundualterutrum corn, quæ 1 ipfo funt.s. uel p corpus uel p aiam idipfuhabe re.Quicunqj igic cp fit Icorrupnbile attribuit corpon/ nibilo ad id ala indigebit: nifi forte ad hoc unum/ut femper ala fit cum corpore ad alal ipfum cóftitucndu. Ei uero qui corpus quidem ex feipfo pofueritcorruptibile/alæâcæternæfalutis cam attnbnennconaduin entoftendere/ipfam quoqinatura corporis ciufmoico ftitutioni perfeueranriæqî minime repugnare. Quippe cû in bis quæ natura con ftituunf nihil fit dinbnum:Sed ipfam quoq, materia ad effect us ipfius Itentions effe oportear prorfus accomodatam.

^ Refponder cçlû effe fcmpiternû:tû al^ rum corporis bencficio. ƒ Cap. Iff

C^^Vo igiemodo materia corpusq; uniucrfi ad Imorralitatcm mûdi coducetz Peum ppetuo fluat?An force ob idcoferredicemusiquod no effluar extra.

„^jÆSiigitm feipfo/non at a feipfo fluit:nimirum permancs idem ncc augen neq? minuic:Necp igicconfenefcir.Oper^pretium é con replan terra in eadefemp figura moleq? permanentéiaerê quoq? nung deficicntéiaquamq? fimilitcr.Acqui quodcómutacin ipfis totius uiuentis natura nó permutât. Nam amp;nbsp;l nobis duin partes affidue permucanc/effluuntqi foras/diu qlibetirerea uiuit. Vbi uero extra nihil exhalat/naturacorporis nó diffentitab ala:Quo minus unum ex utnfqicó fidac alal femperqï permancat.Conducitad hocipfum ignis/acutus qdem amp;: uc lox:quacenus nonqefcitlrerra:quêadmodum amp;nbsp;cerra/quacenus nó quicfcit m alco.Poftq uero ignis ad alta confcendic/ubi fiftere tranfitum oportennimirutn torperenó debet. Necp.n.cxiftimadum ê/fie eum fe habere in fede ppria colloca tum/utipfe minus qalia amplificanonêfua undiqiquærac.Ad fupenoraqdéiic quit afcendere.Nihil.n.fuperius extat:AdIferiora uero fern naturanon paritur. Quaobrê rcliquum cft/utduccu facilis fit in amplum:cractucp naturali ab alapcr ducacad uitandeoq, Ipulchra admodum regionelipfa uidelicetalamouearur. Siqs at forfan metuat neruat igms.'is cnaluenicr/undecófidac.' fi móeófideraue rit quêadmodüillic circuitus alj inclinacionê oém præuenit/circûducens fortiter

-ocr page 111-

atq; fudînés.Svn at nihil pinkus ad defcefu naturaKeeï habet momecif certe quo minus ibi raaneat/nó répugnât. Partes qdê qua: fût i nobis i no dra côpofitæ for * mâ/cûcôftitutioné fui côtinerenô podint: appetunt partes inCup ab aliis mutua* ri:qbus in fuo babitu coferuenc. At fi e cælo nihil defluit/nuUo prorfus opus efl nutnmento.Sin ât définit ide aliqd amp;nbsp;extinguiëugné oportet uicidim alterû illic accendi.Quodfiqd habet ab alioz quod décidât mde, oportet amp;nbsp;aliud eius uice (uppleri. Verû ob id no manebit idé aîal uniuerfûdi amp;: ica res ipfa fe habeac.

(|[ltetuni cône aie atq corporis mûdû odendic effe ppeciiû. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 1111.

^1^’^dtamê hoc ipfu i am nô ta quoad quçfitû/ q quoad feipfû f pectar;uide Itutfeorfû confiderandu/an aliqd exhalée inde: ideoq, cæleftia nutritione ^|^,gt;PQuadâ amp;nbsp;G nôpptic dicta uidcanc egere: An force quo ordine illic femel di fpoficafunc naturaUcet conqefeant: neqi defluxû aliqué pariant, lté nunqdibi fie folus ignis nid pocius ignis qdem dcqplunmusnçcera ueto illic elementa ab igné pçnicus fupanceamp; accoUantin alcir.amp;pfublimiacranfferanc.Siqs.n.adiun xeric pondimâ câm.s.aiam una cû corporibus adeo puris oîoqi mclionbus.Qua doqdê amp;Îcçceris aïalibus natura p mêbris pricipalibus eligicmeliora: is cenefo ’ s , lidâ de Imorcalitatecçli (ententiâ in mediû adduxide uidebic. Recte.n amp;nbsp;Atifto H teles ait: flama efl'eferuotêquêdâ:amp;igné uelut ob farietatéiniuriofum atcpluxjdgt;^ tiâs.lgnis âccæledis æqualis éatqiqetusmaturæq^aftrorû accomodacus.Quod ueco maximû edeû aia oprimis proxima/mirabih potenria prédira finquanâ uia qcq eoru quç in ea femel pofita funnhanc ipfâ uerfus interitû fubterfugere pote riCi’Siqs âc alam ex deo manancê non iudicauericomni uîculo fortioréns pfecto caufâ oîa continence ignorare uidebit. Abfurdû cerce éopinari alam quæ ad cem pus cçlum continerepoccd/non eciâ id fempefficere:pinde ac fi p uiolenciâ conti nucric:quod uenacuræconfencaneum ed/aliudqcq præcerhoc ipfum fic/quod i uniuerfi nacura fiturn êiatqü bis quæpulcherrime difpofita func confifcic. Item quad qeq podit ui quadâ ill ata confricurioné mundi didbluere: ac ucluti regnu amp;nbsp;ptlcipatû aiæ natura labefaccare.Proide hoc ipfû cp nunq mudus ice pene (alio qn abfurdû dienende fututa eius pfeuecanria facit fidé.Quid.n.Ï cauta ede pótr Ut mudus aliquando definac. Nó.n.elementa mundi Iftaclignorum reliquorüqi talium contecunc.Cum igitfemper maneantmimirum manet uniuerfum. Manec qnetia fi córinue cömutantmihilominus pmanet uniuerfum. Quippe cum muta tionis caufa pfeuerer. Mutationé uero mundi futura aliquado ob quandâ alæ pe nitêtiâopinaruuanum ede alibi demôftrauimusiPræfertim cum gubernario mun dl peul ab omm labore Ód detrimento fit pofica.Quinetia fi quando corpus toen difperdi queacmihil tarnen ex hoc alte accidec alienum.

^1 Soluit dubium:Cuc cælefria maneant potiusq fubcgledia. Cap. V.

'~^ y*r cur nam partes in cælo confif tuntÆlcmenta uero apud nos Ôd alalia mi s ÄF^ nime? Foefan ut inqcPlato:ppea cp lUa qdem ab ipfo deo funt facta: Sed

__B^hec apud nos alalia a diis deo genitis funt effecta.Facta uero ab ipfo deo .■ nefas efc intente.ld auté idem efc/ac fi dicat/ ptoximam poft mundi architectum

-ocr page 112-

aiam ene cæleflem/noftrafq}fimiliter.Ab ipfa nero cçlcftiimaginem quand! pro diici:acuelucafupis defluencem rerrena alalia facerc. Cum igitunmaginan‘ab«c aia fupiorcm pro uiribus imitermeq?ramen 010 idaflequi poffit/ppea ^ deteriori bus ad opus fuum urat corporibusdocoq; rurfus derenonicaq; in unu conciliate conccndar:c]uæ uix congrediunc/amp; congrefTa in unu iuita manent/ nirairu alalia bæc no femp uiuere poflunr. Er corpora bare baud fimilitcrualida poreftarcrené rur. Quippe cum alia his aia jixime domine^ Proinde fi rota caelu pfeuerarcde bet eius quoeppartes.s.ftcllas oportet pfeuerare: Alioqn quonSpacto maneret: nifi illæfimilirerpduraréti'Quç.n.funtinfracïdum/nóamplias funreadiparted Alioqn non ufq; ad lunam duntaxat cælum prenderef. Nos at formati ab aia quæadns cæleftibus tradita eft:ipfoqîcælo fecundûillâcorponbus cohætWiu'^ Alia naep aia p qua ipfi fumus/nô ipfius e(Te/fed bene ede caufa cfit. AccediiBni4 facto ia corpore:parum róne fimul adeBeconducens. ✓

^ÇSolûin cçlo ede igné: fie quodlibet in fe purueffezfed in quolibet ede qualita cesquafdam eciaaliorum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.Vh k/^^^kEinceps confiderandd redat utrum folus i cælo fit ignis:amp;: nunqd inde de J ■fluac aliqd/undcmdigeat nutrimento.Cn igicTimcus mundi corpus ex igneprimum tcrraqïcóponat/iitp igné quidé uidenip terra uero folidutn ede rangiq; ualcarzconfentancum ede uidef/ut amp;nbsp;a dra non rotum gdem/fed plu rimum habcarigneum:quandoqdéadrafoliditaré habere uidentur.Forfan uero recte fe ld babebit. Quippecum Plato fentenna hac probabili amp;nbsp;apparentiróne cófirmct. Nêpeab ipfo féfu tu perafpectu/tum p racm/plurimüuel totu igneu ap parer habere;Per ipfa uero róne cófiderantibus/terra infup babere putabif: Siqdé folidu abfep terra eflc non podit.Sed curnaaquaamp;aereindigctyAbfurdü.n.uide ripoteftin ignetanto edeaqua.Aérât fiillicinfit/ ï naturâignis fubiro prautabi tur, Verü fi folida duo róné haben tia exrremoru/duobus idigét mediis: Ambigec forteqfpia nunqd 1 rebus ena naturalibus res ira fe habear. Quadoqdé terra qs aquæpmifceat/nullo adhæcconaliâda medio indigcns. Quod fidixerimus ret ræôraquæinedeiam reliqua/nó nihil forfan aderreuidebimur. Sedobiicietalius reliquailla ad duo conaliada minimeconfpirare. Veruramen dicemus lainuiceni colligari.’quoniâurrunqîpodideatoia.Cçterûconfiderandûed/an abfqngncrer va uidcrinópodir:amp;: rurfus fine terra ignis folidus edenóualear. Si.n.ira natura fît indirurû/forfan nihil î feipfo fuâ habebic eden nam. Sed eruntcuncra eófufa. Apellabitaütquodlibetex co quodpræualebitinipfo:Siqdem aiuntterraabfqi bumorefibimetcohærcrenonpode.Aquæ nâqjhuinoréterreglurinû ede. Verû fi Äfitaid concedenmus/attamen abfurdüfuerit/diccrequidéquodlibetaliquid edemeep tarnen in feipfo conditurionem fibi ipfi fuppcditare: fed duntaxat una cûcæteris/ubi uidelicetnullum fe aliquid fit futurum. Quo.n.pacto terrpnaiu^ erit/atepipfa edentia terre/eti nulla terra: porno fit id ipfum.-quod terra cdmifi ó^ aqua infie ibi pro glutmo. Præterea quid na ibi cóglurinabit/ubi nulla fit magni tudo:qua ad proxima parte continuatione cónectar/Si. n.quaraliber terra’ipfius fuent magnitudo/ licebic terram fuaptenatura fine aquaconfidere: Alioqn nihil amplius crit quod ab aquacongluunetur. Item terrç moles quidnam ad hoc ut

-ocr page 113-

fit/aeceicligebiti'aereadbuc înanenteante^ ttafmuteturdgneucro terra ad hoc ut terra ûc/egere non eft dictû.Sed ad hoc ipfû ut amp;nbsp;bæc amp;nbsp;alia fpectari poffint/ igne mdigere conceffii. Róni nacp cófentaneü é concedcrc afpectu a lumine fie ri.Neq;.n.uideri tenebras:fed non uidcn dicendû/quéadmodû fdentiu non au din. Ac uero igné inefle cerræ nequaq necefTana eft.SufFicic.n.lumcn. Siquidcm nix amp;: frigidiffima mulca abfq? igne func lucida:Quauis dixene aliquis afFuilïc illic ignem: amp;nbsp;illa anteq difcederec/colorafTc. De aqua infup efl ambigendum: An nequeat ede aqua/ nifi terra: fit particeps. Aer item qua nam róne terrg parti ceps apellabirur/eum fitraolliirimus:amp; penctratibus qfaciIlimeccdat.Deignc auc dubicatunnum ipfiopus fit terra/quafi uideliccccónnuitatem ex feipfo nó habeac:neq;tnnam dimcnfioné:quacenus corpus eft naturale. Solidicas uero m ipfo nó per trina dimenfionem;fed p quandi repeudioné force ponce. Dunnes aucéafpera tantum côùeniccerræ:quâdoqdem denfirudo auro:quodaqua eft/ eópenemó ob terra qdem:fed pp dcnfitudinéglucinûqî concretû.Proinde ipfe qdem in feipfo ignis cur nó praefente aia fe cu ipfo ad aiæ porencid connectât ? Sunr.n.amp;f ignea d^monum aialia. Atica imutabimus id quod dicituniuerfum aialex uniuerfis ede compofitum.Forceuero quis animalia terrenacópofita fic ede concedenc. Terra uero i cçlû attollere/conrra natura ede dieet. Cótrariumqs bis qua:in nacutæ ordinedifponunt.Iauero nuUaróne uidcn pbabile/ uccelec rimus celedium curfus terrena m fe corpora perferac.Deniq} terra niton fplédo riq5 celeftis ignis impedimcnto futuram.

^{ Corfirmat idem auctoritate Platonica C^.VII.

«^Tdte opppretium ed au dite Platoné dicenrem/opoftere i uniuerfo ede ta ^® qddâ folidu quod uidelicet fit refidés/ ut terra ï medio collocara füda —.\menta fitoibus p ea incedentibus dabilidimü. Aialiaqiterrenanecedario taléquads babeat foliditaté.Terra uero hocipfû qicontinua fic/ex feipfa podi deac.Illudret autab igne/parciceps quoq-, fitâquead anditaté nimiSdeuitSdS. Habeac infup faculcaté/qua nó ^hibeanc partes ems cd partibus eófpirare. Aer deniq? terra: molê quads leuitate fudulciac. Meminide uero oportet terra nó ita mifceri igni fublimi:uciipfa dellaru compofitioneeónumeref.Sed cum in uno mundi corpore fingula collocentun nimirum amp;: ignem aliquid haberecerreni.: quéadmodû 6f terra ignei aliqd habet. Ac fumarim fingula babere aliqd fingu loru nó adeo qdé/ucquod dicic alia podidere/ex utnfqi códicuat/ uidelicetex feipfo atqj ex eo cuius ed parti ceps.Immo i ipfa mudi cóione rite fitum nó tam alterum q alcenus nónihilaccipiat.Velutnon ipfum aeré/fedaeris ipfius liqdi taré.Sic amp;nbsp;terra nó tam ignem/q igneam daritarem.Mixtio autem ipfa adbibet omnia:amp;: utrunqï confiât in unum.Non terrain qdé cantü/acq5 natura igniS/uel ignem tantu/acq; rcrrçnaturam/uidelicer foliditatem quandS défiratéqjeiufmo dl. Tcdimonium bis Plato ipfepcrhibet dicens. Accendit Deus lumen circa fc cundam a terra fphæram.Solem certefignificans: quéalibi nucupat fplêdiddh mû/eundéq? nicididimu. Quibus 1 uerbis oém a nobis opmioné abigic fufpicS rem aliquid illicelle aliud prêter igné.Significacquoq? nullS adede ignis aliam qualitatem prater lumé:quod qdem edeaita flSma diuerfü.Caloré uero lenem

11

-ocr page 114-

tantum acq? fuauem.ïccmlumen hoc cfTe corpus:Emtcare aucem ab ipfo lumen æquiuocum:quod elfe didrnus Îcorporeum;quod qdem ab ïllo lumme peden ex illo micas quafi flos eius atq^ nitor: quod utiq; uere diciccorpus albu exifte re.Nos 5cquod terrenudicicm detenus accipeconfueuimus. QnippecumPla co terra pro foliditatcquadï accipiat.Nos acro unum aliqd tarum terrain apel la re folemus:Cum tamé die différentes i terra confideret ^Utates.Cum igic tabs ’S^’® pudfïimum præbcat lumen:ipfeq; 1 fedefubbmi refideat: ibiq; naturabtet habiter: nó eft purandu no ff ra hanc flama fupionbus effe'pmixtS.Sed ad certu fpatium peurrente prorfns excigunaeregplurimo uidebcec occurréte. Procédé tem uero fæpe cd terra deorfû pr|dpitan. Quippe cu fupïus tranfeêdere neqat: fedfubfideatïfralunaiubiaercm exténuât fximu.’Acfi maneatibi flâma/cerre facta fubtilior/eûadic Ôi miriot.Splendorécp habec/non quoad feruoréfpectatz fed quarenus afupion lumincpluffrac.Lumen uero cælcfte parrim quidcuaria tone diftnbutum eftîft-elbs/ î quibus ram eolorum g magnirudinûdifferentia difcrepat:patri uero i rcliquo prêter délias celo fimdi tone uiget .Et fi ocubs nô apparerpp corporis tenuitatêpfpicuitatemqîafpectui minime refiftenté:quéad modum laerequoq; puroconrigit.Acceditad bæciterualb et longitudo.

^.TO’Jod cælo nihil effluat/nibil ifluat.

Z Cap. VUE .

cVVm itaqi taie lumen uigeat î cxcelfo/ubi ednaturaliter conditurû/purum ■ 1 tudelicctî fedepnnnima/ quanauiapoteddefluxus ideullus accidere/

.''^Neqs.n.natura cabs tamep fublimis fuafpontedefluit.Neqjrurfus edibi gcq/quoipellente deorfum précipiter. Addeepomne corpus longe fe aliter ba bet/quando aîæconiuncrum cd/q fi eßet ab aiafeparum. Corpus uero céledc nullomodo éab aïa dedirutü.Item qegd propiquarcélo/antaeredautigms. Primo qdem fi aered/non uideo quopacto agati celum. Deinde fi edignis/ne quaq ad id congruic/tangitq; cælum/ut agati ipfum. Accedit q repente ad eele dem permutatur naturam prius q célum patiatur ab ipfo.Irem èc magnitudmc admodum minor eft:amp;robore longiffime cedit. Préterea ignis acno ponffuna edcalefactio.Oporrecautem quodcalefaaendum ed/nó eßecabdü ex fcipfo. Siquid uero dißoluat ab igne/calefieti oio prius oporter. Atq i ipfacalefactióe ex naturab eius habiru dimoueri. Quamobrem nullo prfus alio corpore ad id opus edcélo/utfuam feruet naturam. Neqrurfus ut circuitus eius fitnaturabs Quams nondum de hoe fic demódratiim: Neep i rectum ucrgitcçli mono natu tabs. Népe nd qefcere iiel reuolui natura ppriacæledia luber. Reliqui uero mo tus aduiolcntiarn ptinerent.Neqîigitabmoniacéledia idigenc^Proidenonde cetex nodrarum remm condmonefnblimia iudicare. Quippe cum neq? aiarn prorfus eandem habcantcontinentcmineq fimilem rcgionemeq ilbceafitcau fa/ob quai fen ora compofita continue profluenna nutrimento idigere cogunr. Abfitergo pmucano ab illis eaquæibis corponbus dominäs ex babicu nature derurbat.Quippecii alia quçdâ his natura præfideanquépp debilitatein ipfo fuo eße continere non pored.Imitat tarnen in eo quod generari eft arep genera re naturam quoad pot fupiorcm:De qua dictü ed alibi/nó poffe amp;nbsp;ipfam codé prorfus modo/quo icelbgibilia/fcfemper habere.

-ocr page 115-

'-'^/Summalibri.Qlum mouetab anima f»pna:tonalr:intellectuali:amp; m orbcm agifequomâ anima óf inceUecrus in fe ipfis arcuitus agunc.

y'KV Oliën cglu nó a natura quada tang elemétali uel fimili: fed ^ita:nó a ui 6 I B^^iQdéexremaded icemaip quacælû uiuanuita mq rónaliz imo eriaintel -^-•J^lectuali.Icécur moueatinorbé:atq5quopacco'amp; Plotinus ipræfétiadi fputat:amp;: nos i theologialatius prracram us. Satis igit nunc fuerir/breuiter attigif fe.Cælû uiuere demoftrar materia formaep illius uiuenciûomnium præftânflima. i motus maximefibi naturalis amp;:Îcimus/nunqdéférés femetipfû.Acno ppecua na turalitercuncta uiuificas.Itérônali uira cçlû uiucre/ordo i monbus rebufqioîbus inde genitis mirabilis indicat.Rutfus intellectuali uirtute uigere déclarât codâtia in rebus motibufq; tam diuerfis efficiendis fép imobilis. Ncq? igic ucl temerario quodâcafu opus râ mirada ppetuaqj rônedifpofitum agi mouenq? purabis. Vel forte rône gdé agi regiq?/fed quafi cçca quadâ rantû nudaep rone naturæ. Que admodû a uegerali uirtute p femmanas tones tu in aîali mébra/tû partes i planta formant.Eiufmôi.n.rô naturalis dûraxatirrônalis ut ita dixen edzamp;caicaicü nul lam fuiipfius béatrôné: neq?feipfâaliqdofeaîaduertédo polTidcat. Tanqigit îpfecta régie a rône qdam pfectiore:quç i uirtute aîæ uiget fi opus fit rônaliter dî feurréte. Atqi hæc rurfus uelut mobilis a pfectiffima regit/quçï mente régnât imo bilis. Ilia candé ró eft uerbÛ9 Dei/ quo tan^ primo quodâ cardine ce kl agitatû fî mul eft atop firmatü.Sed lâredeamus ad aîam. Aiamûdt mater/ex incellectu diui no mundi patte pcrintellectumprægnans/ mundûprônem concipicinatura. Ex naturali deniq? fçtu dû ad partum confert imaginatio quædam affectufq? fimul mundus nafeitz imago ménszrônis expreftiozuitæppago necefTano uiués. Hinc Orpheus loué mundi fabrû amp;nbsp;mafculû apellac amp;: f^mina. Plato et mundi arcbite crû alicubi mente inteUigit fimul fie aîam 'rang patré fimul matréq? mundi, Aîam elîegnqîrerûgcneribus côftitutârôequa rônei TbeologiaTimeoqîdiximuszôe dicemus:efleria uidelicet amp;nbsp;codé filt; diuerfo ftatuqs amp;nbsp;motu.Efl’entiam igicanimp mûdi efleria referr.Ipfû quoqi aip idé/eadé î mûdo materia cois amp;nbsp;forma,Rurfus diuerfû aie reprefétat hic materie huius exréfiozdifttnccioqi formarû.Motû alç fi milit mundi motus. Aiæ quoq? ftam mundi ftatus î motu.Cû.n.mûdi motus fie ftaredebeatzutneqîfubftâtiâmutet;neqînaturalérelinquat locû/meritoreuoluic area idé. Ita prfus cria dû moueczminimcdifcedica ftatu/fiC reuolurionem aigre præfentât.Aîa.n.exordiens a bono fimul atq? itellectu/ ad idérurfus p intellectû uoluntatécp reuoluit. Ac fi rône difcurratzad eafdé formas unde difcurrere ccpitz per eafdédeniq;redit.Genitalis quoqjnatura imaginacioq; naturecomes/fic ex potéria î actû î fe rem motionûq? gencradam femma promit ' ut fie ordinatifkma ppetuaq? fucceffio fiat/amp; tandé ad eadé uel fimilia cerris tépom curriculis redeac. Hâcreuolurionétâ facile faltémûdi teuolutio fequitz g facile mono formanoep î fpû noftro/fegtur efficacem naturg præpotenris mftinctû/fimilifqp imaginariôis affectum.Hæcâtlibritotius eftfumma.

—^Cælum dû mouet in circû gtum pot in qualibct fui parte fit totû;arcp ira ubiqî totâ afleg tur aiam.Manct aûcp indiuifibilc centrûzficut ara manet p intellectû argjubftantiam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmum.

~ i 11

-ocr page 116-

uero Plotinus in capi'relibri primo ex Platom’s noftri fen 1 tenriai cælum mouen perorbem/ quoniam intelhgenriam imitetur: Iproximequidem mtelligenriam celedi's animæ:altius ifuperdiumg ■mentis inrelligentiam. Hæccnim primus drcuitus eft turn abono ■tetoitus in bonum per ipfam boni lucem: rum ex intellectu in eun nellectum/per formas proprias reuolutus. Circuitus ergo 06in aîa fit uirtute menrisÄ i carlo metis imitarione pa gif. Sed in mere quidem amp;nbsp;qua uis irelligenna momenro fitçtemo.In difeurfióeuero aieppna fairem particulari/ fit rempore:In carlo randénon répore tantfufedloco etiâcogicindigereZ qlifcucp fit locus.Qu^ntur at qdna edat eiufmói motu. Nó corpus ipfum cæli.Corpüs.n. qua ronecorpus/nihil agit. Aîa igicmocu ex feproducici corpus. Neep ramégene ns ciufdé eft morus in aîa fimul amp;; corpore.Nâ amp;: in corpore noftro fpûq? p uolup tatem qdem fie dilatatio/contractio p doloré/ad quédâ animi moiû:q neepdilata no neep côtractio in animo rang in diuiduo eOe pot.Eft auté aîa.s.fccûda ex qua fitpximemotus iraqficontinuacorpori.'utex eaamp;:corporeaîal unum.s. cælum cfficiac. Acdum ipfa quodâ motu formali.i.ab actu quodâ formæ îalium formæ acrum affectuq; uoluit irerumq; reuoluif/inrcrî celum motu qfi locali aliter amp;nbsp;abc figurac.Si ergo ftaretaîa/fcarecamp; corpus:quis ad morum aie corpus aliter mouea tur.K uero corpus qua corpus eft/ grenus pdiuerfas diméfionis partes exrendit/ id nacrû eft;ucperdiuerfas quoep partes répons pducae.Haberetét uerrahererurî rectum/atqi ira fotfan diftiparcc: nifi î figuram fpericâ fuller ab aîa intellectuab re dacrum. Vndefacrum eft ad circuitû natura ppenfum.Iraqi corpus cæli cogita qb fpûm ab exfpiranreaîa profibre uelutî rectum/ difperfiôi ficprorfus obnoxium/ fed uiciflim aîa refpirance protinus cobiberi.Atqicum flanteaîaqefcerenequeat/ in orbem circa ammam îmo incra anima neceftano retorqueri.Huius ergo morum non omnino localem elle memenro:Locum enîquem nactum eft ab initio/ nunq mutât. Neq; rotum hincillucaliquando trafic.' fed partibus quodâmodo trâfeun obus tocum incerea conquiefdt.Motus ergo drcularis cæli localis eftper accidês: idefe fecundum fui partes perrranfitloci partes per accidens: idefr non ex propo fitoanimæprincipali.Quidna eft principale propofitLianimpfimul/amp;præcipuus corporis hums infemetus? Motus cette in anima eft rranfitus quidam de alio fem pecin aliud. Cum enim pars eius infenor nô ficadeo porens ucficutfupenor cun cra fimul î fepromac in acrum/uebtaurem in acrum fua omnia promere fucceftioe perpétua facitquod femel confequi nequir.Cum uero terminatæfmt fpés acrum omnes poftremo confumat. Sed cunctas adbuc fimiliterappetens/ uiciffim repli cat omnes:Idq; qeelerrime peraginucipfa refumendi celeritatc uideatur quafi non dum amififte.Eadem ratione atqifimibtudinecælum configurationes omnes per pecua fucceftióe uicilTirudineq; commutât.In hocitaep turn animæz rum cæb nixu præcipuum uotum non eft rranfire:S ed femel quoad fieri polîit actu cuncta com plecti.Acfi pertranfeancgprimumtranfacta refumere: actumqicunccorum conti nuare. Eftigituranimæ morio uitalis fentiens/ excogitans . Sedicafimul/uc-af feeree omnes uiuendi: fenciendi: cogirandi acrus: amp;nbsp;formas fimul habere/ amp;nbsp;ab folure omnes animaduertere . Item fimibterpcr toram fcconuiuete fimul uncivil ' fua mutuo omnia perfenrire; fimulquoqicognofcerc: utubiquetonus firuita/ fenfus/confcientia fui/non extra/fed intra procedens.Similis, huic fit mocio cæb.

-ocr page 117-

Finge fpann quoddä æquale cçlo/ïqiio rore^zfiUc fpatium hoc fit aliud prêter cæ lû.-fiue ponus id ipfa fitcçli natura.Idqj fpatiû ficucamp; cælû m cécû diuideportio nés a ciraiferenna.s.ad mcdiû productas m longumdincis undiqî defignatas/ab amplo uidelicccianguftû paularim ordinedefmentes.Hoc itaquanq fundamen turn natura ue fua cd um fe toto/totum appétit po{ridere:Se toto mq.i.cunctis un diep parnbus fuis unaquâq? parté eius artigere. Nequit ât contingere fimuLId. n. fpatii protenfio ^hibetrpropac itaq? celeriter fuccedendo per oés fui partes/ mox partes eius attingere fingulas/ut to til ubiq; toto nacurali fpatio:imo rota fui natu ra panter pfruat. Atqi hoc eft qfi cóis amp;nbsp;mutila ubiep eófpiratio uire: amp;: qfi qu^da intimi fenfus cognitionifcpcómunio.Iam uero amp;: ita uidetaiam quæp hocipfum fpatiü tora eft fimul ubiq; pro uiribus imitari: dû ipfûquoq? ^ celerrime ubiepfit totûrtotâqîubicpficaffeqturaîam/ motu.s.quodâaiam/quæmouef; mouef in^ aia non folum formalnintimoq;ficutdixi motu:fed quodâmô etia mocione loca li/qtenus ipfa nó refideti lt;gufto:Sed p torn undiqî fpatiü fc diffundit.Nó.n.pof fet corpus amp;nbsp;extenfü amp;nbsp;mobile aliter uita formare/ q fui quadi diffufióe motuqj. Eft.n.uita corpons motio quçdâ.Nâôe corpus folidum uiuic eatenus/qtenus pet ipfii fpus fcdiffundit/A agit;amp;: fpüs ipfe uiuit/qtenus pipfum fimiliter ara fe pro pagat. Quod igic m aiali fiue parriculan fiue mudano prçcipuû eft.i.aia/ cónectic rdiqua.i.fpüm luumproxime.i.caslü:Cónecticinq rum fibimetaïæ/tû fibt ipfi ex lum:perc£lum quoq? uelutfpüm cónectic fimilitcrreliquainfup elementa fimul ÔC mixra.VuIcacPlotinus circuitum igniex ^uidenfia natura neceftitäte competere. Mens.n.diuina pr^uidés/igne fore co rpus.'amp;f corpus qa p fubftacia m partes extê dte extra partes:ideo p actioné in momenta fecundum prius atqppofterius jpeeßu tû/quod qdé eft moueri:amp;: id qdê ex prima corporis natura/recte mou en/ ô/ iccic co igneum corpus dißipabile forecognofcês/merito utcaueretinreritû/pnmæcoc poris naturç.i.dimenfioni naturaliter mobili/mox qb fecunda adiunxic natura.i. fpeiicâ dimêfiôi figura. Tota igit igm natura a puidétia tribura é p pnmâ/fi quan do extra naturalélocû fueritcôftitucus/ recto uelutbreuion tramitefedéppnâre petit p fecunda fimul amp;nbsp;pnmâ/poftq in fedé ppriâ ferccepic/libctißimccöqefdr. Cû uero dû tn loco pprio pmanet/ pmaneat et in natura: quæ qdé eft mouen:m« nto illicqefcicî motu.Quod fanenihil éaliudq circaidécêtrû ambitûcp reuolui: cóferente uidehcet ad hoctû hacipfa natura/quæeft moueri/ amp;i loco pprio î mo tu qefeere/tû eciâcirculari figura.Ad idépr^terea côfercipfa neeeßtras natura 0/p uidentiâfequés.Népecû ibi quolt;^ moueri appetacnaturalittuel étfi forte uelitin recrû ex natura uidelicet pnma/neep tamé poHir î recrû/p eadé neeeßteate relabif. In rectûinqnôpone.Neqî.n.daceiufmôlfpatiûifinitû.Nain eiufmôifpatioin te crû fparfo p partes extra partes naturalis paulati fpani uirtus debilitata p imenfû uigerenon poreft.Neqjputadum eftpcertumquoddâ fpatium î lôgiim rectepro ductum corpus cælefte uices hinc ide repetere.Oppofin.n. motus illi îter fe forêt. Idcoqîîter illos undiq? media qes interueiiirec. Primus itaqj motus nô uniformis perpetuusq? foret: fed difformis ftatim ôz interruptus. Ignis ergocæleftis in loco ppriopofirus perfecco femperppetuoqsorberotatur. Præfertim quoniam moue ri hinein loco nóeft aliud ^m fe ipfomoueri.Partes.n.uniuerfi corpons in alio pr^cerfeipfas loco fût. Vniuerfû uero corpus præcipucpexcimû eius ambitum lo cus eft uniuerfus, Quemadmodum finguli quidem mocus in temponbus cercis

-ocr page 118-

aguntur.Primus aut uniucrfufq? motus/idé ferme eft atq? tempus. Sicut amp;i ftatus primus æterniras. Proinde epm hoe orbe perfecto connnuoq; amp;nbsp;perfecte moto perotbem aliqd ipfius maneat/ inde patec/qanccpqcqrectemotióis habet: neqj totum ipfum alicunde mutatlocii. Item non pofte aliquâ hums orbicularis amp;fo lidçdiméfionis partem/quædimenfioncm babeatpermanere/ du tota mouet/có ftacex eo/q?motu non frangit;fed ubiq? pmanct integra fimulatqïcótinua,Hoc ipfûergo quod manet i orbe/dûagitat/efcindiuiduû.Et id qdêorbis eftmediu. Nam cû medium uerfus crefcat tarditas paulatim/cóftacipfum mediri p^nitus có quiefcere. Ac fi fingas diméfionéaliquâ in medio pofita eftecentra: certebæccu comprehendat in fpera fperice figurabic.Tum ucro quærâiurtû fperula hæctora maneat nee ne. Si toradixeris permancre/uniuerfus lam fractus êorbis.Sin peireu ferennam qdem uolui/p centrum ucro gefcerc/de centro rurfus iterrogabo.Si di uifibiledixens/redibitquæftio prior:atq’, infinite cogens errare:neq? medium me mes ung.Sinmdiuiduum côfitebens/fareans oportet/folumidiuifibilealigd in fpera continua géré agere.Idq? non tâ fignum efte aliquod atq? punem.' g ipfum fperçcor:aîæq? inrtutcm/autipfâpotius aiam.Cum uero adhocindiuiduum/gfi uiuificum fundainérum totus orbis naturali defiderio propet:neq;ad indiuiduu cogi uelic/ne naturalépdat figuram/ merito circûuoluit.Sie.n.p omne pûctum li neâq;in fpera fignacam tota fpera feinfent paulanmZutficfairem qfi uideacidi uidua b en/A tora ubigs/ficut Ô^ aia:atg, undiq; tota totâ aiam côtueri.Iâ uero no negabis ut arbitror totum hoc uiuere/dum confiderabis i huius aluo/ huiufq?uir tute minima qiia’q? u mere. Si aût totum uiuit/uiuic maxime cælum/ quod pars ro dus maxima eft/amp;: totum.Quod ficælum uitæ diuinioris dixeris inftrumcntuin aduiuenriagenerâda: confiteberis adbuc naturale hoc amp;f pximum utrædiuinio ns quafi genitale/utira dixerim/ inftrumentum/uita lam ppria uiuere/cuiusfomé to/in cuius utero î uitam oîa coalefcunt.Sigdem non aliter g per hoc ïam factum mde uiuum/in reliqua beneficium uiuendi traducic. Vira hæccælo propna/éipfa cæli amp;: uniuetfi natura: p quam cæli motus ueluc primas A naturaliû motionum ductor/eftmaximenaturalis amp;nbsp;intimus.'uoluntariufq5gmaxime/uttamlibenter c^lû ita moueri uelir/g ftudiofe uel uica fuperior uelppria celi uita cum fupenore confennens moueredecerme, Hincfit/ucmotio hæcfacillimafit/arqippetua.' tu ga î fpera emfqi moru quodcûlt;p fignaueris quafi finem/erit fimiliter ut priapiu: tûgauircusactufqsmouendiinaîa/ eftipfamecnaturalis aiçuica. Hacitacpuitai bac aiaquç ubicp cota eft/Aqfi moueat/ reddictoram fe ubiqi præfentem:ficut i momento lumen: cçlû quoq? utcûq? poteft reuolucione dûtaxat ubiq; fît totum: perqîmocûfruicaîamobili:necpafîecuturü efequafegrur anima: aligdo aliter g momento quolibet aftequat.Itag, ad aîam imo etiâintraaîam fuo quodâpacto perpecuo reuoluram/cælû fuo quoq? modo fempi terne conuoluic. Sic amp;nbsp;totus or bis per quaflibet fui partes quibuflibet fruitful fpatii naturæg partibiis:ôzqueli bet fpera minor per totû undiqjconuexum toto laperions cocauo aftiduefruic: dum reuolunone perpétua crieras fui partes ad partes âplioris fingulas adbibet: idq;femp agicamore. Sic amp;nbsp;amphores orbes p oés fui plagas quaflibet îferiorum plagas alpiciric atq;fouent.Sic tandem uariatis fupnemotu figuns/apud nos ua riantÔ^ formæ;mulriplicantq5 fmgulaiAp fimiles reuolutionri reditus/fimilibus apud nos redeuntibus/cricta: rerum fpes conferuantur.

-ocr page 119-

•^■^Jkia. rónabs libero motu mouenirrónab's feqinFumuetfum. leem ï umuerfo cfr euferenria defiderat centiLKeoqi fruit p nccuiLÜ. Icé ex circuitu aie mé ci fep area deû proueniti cælo circuitus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapJL

ZN fecûdo capice quçftiones circa fupiora mouet amp;: foluir.In prima quæfliôe notabis cælû qdê p oia etbe diffufüxorporaqï oia ucl pprias cçli partes efTe/ _uel parribus eius annexanóqjcæli tracru mouen.In queftione fecunda eófi derabis oém rónaléaiam exiliere abqd i fe cocci:nee effeumuerfç aie parce. Quod qdem præcipue pater ex tribus. Primo qa nulla pars ton continua motu pprio re flectic m feipfa. Nulla rurfus tori square fe pór.Nulla demep roti répugnât. Aia uero rónalis i feipfa fut ipfius aiaduerfionc cóuerric.Ordiné uniucrfi mentupfuq; ttanfcendic ad cara uniuerfi pcedens.Se ipfam aliter f|pc ducit ^ trabat natura to tiuscfiuefurgacî melius/fiue tabac in peius. Quodacapudnos cftfiuecorpus/fî uc uita pp ri a corporis/pars quæda eft mûdani corporis mundançqi uitçuôqj plu nmû tractû feqtur uniuerfi.In tcrtia quæftiôe tractat/mudi corpus i cor co ppemo puagaricut pro uinbus ubiq? fittorumcficut ubiqi tota fimul eft aia:ô6 ubicp fimili ter aîa pfruac.Hinccoclufiones quæda in mediûadducunc.Pnma eiufmôi: cû po teftas aîæ.s.uiralis in cencro mundi uelutin aialis corde maxime uigeat: arq? indc P torû undiqi fediffundat/merito corpus hoc mundanû uitçcupidu circa mediû fefe uerfat. Ad idem uidelicet ab ara du crû, Sic.n.ad quaflibet Imeas a circûfcrécia deductas ad cécrû fefe toeû côferens:p eafdé cencrû undiep uidet artigere.Neq; us ro iniuria a cencro fit/tû molis extéfio;cum propagano uir^. Hoc.n.eft neceftario primciquoniaindiuiduûeftacprfus immobile. Vnûquodqi uero prtus in fehoe ipfû quod efticogitat elfe q excendaf. Atep quod eft idiuiduum arep ftabile diui dua oia mobiliaqi præcedit. Secunda cóclufioificuticorporemundi mediu eft/ a quo cæcera pcndenc:ficî aîa medium eft itellectualis ipfa fubftatiaia qua cum re liquauircus omnis/cum uicafecûdaprocedit.Atqificurin animaquod rcliquum eft/circa præcipuum eius ueluc medium retorquecifictota machina circa centrum. Vbi norabis ipfam cæli fubftantiam non minus imo magis in cerro aepenes ipfu qin arcdfetentia elleponendam. Conclufioxertiaificurcorpus circa animam/fic anima uolmtur circa deum:uoluiturinq turn perpetuo quodam naturabq? inftin ctu/quis nobis occulto;tum meditationis ftudio amp;: amore:tum uero amp;: fi non a (ft due quolibet aiapmanet penes Deum/quxlibet tarnen certo circuitu quandoepre ditad deû.Ire fiqua nó poßte unico/uel ituitu cócueri/uel tactu ragcre deum fake ituitu tactucp multiplia uicifTirn feuerfat i deû. Poft bec quænciutrû idê tonales * aiçoês efficiar.Refpódet ftatioés fempefficcre; Oés.n.ppeeuo quoda itelligétiæ actiuquis nobis occulro diuina mere dcoqi fruunc.Oés rónali quada difcurfione idê uel a gunt uel agere moliunf.Hicataiaduertes oém a crû ab alio termino i a lui pcedenréietiafifiacfubiro acfinemediormotum poße uocari:Sicintelligétiaex mêrcdiuinaprocedentéinipfum dcum/raotum/amp;:circuicum quodamonoiabis. Acrum uero ab abo i aliud fiibito qdé: fed p medium peed en ré: motu m noie ma gis proprio poteris apellare:hoc inq motu incellectus anime per diuinum incelle crum qfi medium uerciturcirca deum. Accu denicpab abo in aliud ttipmediû tu tempore trâfeuncémoine maxime ppuo motum riteuocabis.Hocrónalis natura arcuitu:tum in fe uoluitur circa formas: turn ex fe ad itellectum fuum: perep hune

i nu

-ocr page 120-

ad diuinum: perq? diuinum fc nerritad Deum. Quentdeinde utrum corporan^ dra ficad reuolutionéanimænofcræ/ ficutmudicorpus adaiæfuæ ambitûreuol liant. Refpondet:corpus quidem folidu amp;f cópofitum id minime faccre:quia po tius moueacur m reef urn: tu quoniam quæin co funt/extra locum fucpofita natu ralem:tüquoniam ob indigentiam trahit ad externa.Corpus uero cæleftequodê in nobis occukü/orbicularem fui figuram ad figuram terreni corpons cui infinua turn eft ab initio redegifTeicü hic exicriceam fubito recepturum. Interca uero orbi cularem morum quodamo impediri.PofTeqnetiS centari pro uiribus atepagequa tenus fertcorpons rerrcni figura. Atcum primum aia cerrenüexuiccorpus: quoli beraïænutu corpus illudagillimfi fimiliteragiran.Eft.n.quafi quidaaipoculus: fed facilius aîæ nutu roratur/qoculus nofter uifualis uirtutis afpectu.Subdicdeu eunens inedcuelut centrum: fuaq; uclutefca mentes Ôdaïas adfeprorfus alliccre. Arq? has quidé nó tam notina/q affectu fe uerrere circa deu: eodemep affectu pro uiribus ad idem conuerterecorpus. Nó.n.nocitia:fcd affectus eftmouendi princi pium.llla.n.quafiimaginaria:hicatfubftantialis ponus elTeuiderur. Illarurfusi lepocius rcquiefcit:hicucro tranffert ad aliud. Inter hpc ft demotu ftellaru qua: ft uensiPlotinus cu Plarone refpondet:eas nó tantu a fpbæra m ou emu erd ena pro prio circa fuum centrû motu uerfari.Quoniam quxqfi feidciæpropnam fubftan tiam uitâq5poflidcnt:motû quoqppropriûbabeanr.Moueri quidem ftelleglobu ad aipmotumnraucquéadmodum aia circuit circa deum:ficamp; globus circa fuam aiam reuoluatur. Vbi.d.aiam deo fruentem gaudio protinus exultare/ fignificac globum ibicæleftcm nótam airecupiditate/g gaudio uolui. Sicuramp;f animinoftn' gaudio fpds dilaranf:mébraq? geftiüt.Quodautédicic arcuitum ibi fieri nócófi lio:fcd neceflitare naturæ:incellige tüipfû bonu neceftano quoda tractu rape aias ïtuêtes. Quoniâ ipfü bonu qiiod oê bonu é:iquo oïs uolédi ró cótinet nolle nó poffintü quonia aiæid kuétesmócófultét/dcide utrii eligac neene/à utrû ficcor pus aliter uemoueant:fed primo fubitocpiftictu appetanc/gaudeätqi/fic moucan tur/amp;:moueant.Præfernm quoniam in qualibetméte idem eft eftenaturalefuum atqi ïtelligerc:idé ferme kelligere quod amp;nbsp;uelle. Similiter i uegetali natura quæ ibt mété feqt/idé eft uiuere/uiuificarc/mouere.Tnaq? hæc ma illa neceiïario comitâf.

Quoc uires funt in aîa mundi:amp; qûo ad orbem fupiorum ifenorcs orbe moué tur:atq3 ad circuitum infimec^lumdeniqi circuit. / Cap.IIL

^^^Ëmum libri capuchuncin modum fupiora confirmât. Aia prima i mundo Itanq aiali fuo regnas/uitaléquidéuirtutéacentro ueluc corde ptotum pro L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uidet.Senfualem uero morncemq; afphæns fupionbus ueluca capi

te mc^ans ehrens inde cómunicare: rónem exercere in fc: mentem in mente diui na.Quod quidem myfterium ab Orpheo uideturacceptü.Ia uero quéadmodum fphçtâ uidemus fupiorê cótinere ïferioréatq; mouere:ficaiæ mûdanæ fubftâtia ui ta corpori fuo cóicata cóplccntatqï circuducir. Similic uires i ipfa fubftâtia uires ï hacuicacóuoluüc.Eftï ipfa fubftâtia icellectus rónmaginatio prima/qupfêfus pri mus é amp;^ cóis amp;nbsp;oîs.Quæ róni cóiuncca fæpe noiat opinio:ficut amp;nbsp;ró imaginatiói cóiöcta uidlïim opinio nucupat.Hgeró hæcimaginatio fuaptenatura tales funa. ütoffidafua difcurrédo tépore erafi gat: nifimête corroborate reganf.Suos tarne

-ocr page 121-

qui8 momcnto ûfcuiïus agunn ficutamp;rradius uifualis amp;f quilib^omêro fcrtrc codé foras emicatarq? reflectie. Ab bac igitaîçmûdanæfubflana/quç natura fut dignitate naturæ feparaé a corpore/ nó aliter mûdanû corpus alitur atqjduaf^ puitâ(utdiximus)indecorpori prfus addictâ.Quægdéuiraafupiori fubftâtia qtum fubftâtia efe/hér utalat/mouearq? alendo.Quâcû uero illa fubdariaeft co gnofcês:héc rurfus ut imaginado cognofcat.In hacitaep uira officia cû irnaginacionecôcutnt/ucfefe mutuo moucar.Sicutad genituram pirata erEfiç prorfus imagmat.Sicuc uiciflim imaginat/ita fitprcSpriorad gignen^bln no|gt;igt;‘ qdem uircus eiufmôineq? parer fupiori uirtuti no(fræ:câtp lacet agendo.Siqu^dé nó ram mde q a mûdi natura dependet; tû qa cû aîa no fl ta primû 3e^endic l'ifGr pus/corpus lam alia uitauiuit:tû qa bleuira corporis etiaftab aiahoflradeperl deancû tarnen euadatppna corpori/corpus uero noflrû fij pars cotperis uniner fi/merito amp;nbsp;ipfa uicâ fequit uniuerfi. At uero i mundi uica amp;nbsp;natura comicacima ginationêfibi côiunctâ/atep uiciirim:amp; uica hæccû uirtute fimul utraq; ex animas -fubflantia prodit:amp;micat ex anime uiribusiatq; inde mouet. Sed quoniam uita bçcfingulagenituracfl/imaginacuramp;ftngula.Atcpucipfum uniuerfi ordinem rf tequeat imaginait duciturab imaginationepriori tönabterfingnla cogitante:ut pote quçproxime fit rôniconiuncra. Ratio ucrouniuerfa uiciflim côtuemt/ôt fut gula.Intellectus deniq? in uniuerfis fingula comprebendir. Quaobrem cæli mo tus in oebem fequiturfuæuitç motum:quacenus eiufmodi uitaafupcnonuimi tefubfrantiaqîuelucorbecomprebenditurôrrerorquetïn orbem. Siquidéin qua libet fphæra corporea/quecûq? pars tori continua moueatur/fecû trahit amp;: rocam/ dum partes quidem âteriores motu propellit:amp;: pofleriores inrereatrabir.Iraq,ô^ fpb^ra nimirurnfupcnormotu fuo uibracmfenorem.Dcniq; ficurdûanimus no Rerl^tatur/fuocpmodo moueturopinioneboni fubitocorpus preferam fpiritus fuoetiam modoquis alio.s.locali mouetunficôô genitalis f mundo uira périma ginationélulab imaginatione rectam fuperiorebono frués arcpgefrieniôdexul rans:corpus fubito fuûcôcitatducitq; rnpudio. Imaginario quoqjuperiocrum a töne direcra m bontutum ipfa bono iam reperto congratulans:cxulratione mo ueturicûqîcirca bonum fe uerfaredefideret.-ipfumq?bonum fit^bi^:nimirûcbo reamagitubiq;. Similiter agit âr ratio ab bonum inrellecru directa. Simili ter incel leccus bono proximeconcitus.Sedquoniam bono proximus efl: neepdum agit adipfum formaliquopiam îdigetmedio/multocpminus medio temporalmccir co dum mouetur ideft agit circa bonum/didtur fie pantconquiefeere. In quo cer reprimus efleflatus cxiflimatur;perquem confiflicin primo:fieiccirco quæcûcp dum mouentur/ftare fimul dicuncurin motu:quod eftorbemoueri/id muneris ab inrellecru nacra cenfenrur. Sed argumentum iam bac animaduerfioneconclu de/utmeminetis fub flan nam fie uirtutem animæfuperiorem fi cum inferiore uira uircuteqicomparctur/tum centrum/tum draifercntiam ludicari.Cêtrum quidem quantum fuperior bæcftabiliorefr/atqjfimpliciorab bacreliqua prodinad banc appetitu reuercitur.Circûferentia uero quantum fuperior/ proculdubio mulris m feriorêgradibus uirtutis excedit.Quo quidem uirturisexceffu uelutambitu quo piam amphore îfenorcm illam/ uelucanguftiorê fupcreminct/ fiecomplecnf atep conferuat fie ducir panter arq? reducir.

-ocr page 122-

^tfLIBER SECVNDVS DE MOTV CAELI

/Morus call fit ab aîa intellccruali/amp; ficin circulum:tum quia amp;' aïa amp;f kellcctu» drcuirum quenda m feipfis faciunc:tum quia ad drcuitum confère circularis fi gura c«li. Cap. Primum

0/ARE cælum mouet circulo/qina menrem imitac. Sed cuius nï ?ft illc motus/aïæ ne an corponsfQuid ergo/num quoniaaiain pbrera ed.-arq? bæc circa ipfa ^cedcre pperar? leem nunqd cd in ea quafi noncontinuazanporiusiraunpfamoeacómoucaCi’Ac Forfiean oportebae aiam cómoiienrê baud ultra mouerc:fed iam nou^e.Idatcd efficcrepotius uepmaneae: neq^agitarefemp m ipfa dabit;aue fi moucaf non ra mé loco mucabif. Quo igit mo do mouetloco/cu ipfa modo quoda aho moucaf? Forfiran circularis moeus nó uideaf allein efie localis.Quod fi fccundéi accidens ficmorus ciufmói/qualisn5 igif p fe ed bic motus/Profecto cófpiratio quædâ m feipfa confeneiens/fuoruq} confcia arq; uiralis/necexera ullo móuel ufq nccalio uergensdquaoporteecun era cóprebendi. Quod.n.ï aialiprincipale ed/conprebédir ï fc cuncta/ amp;nbsp;eóflat m unû.Nô cóplecrcf aur uiralirerfi quiefcan neq;cü babearcorpus irenora ferua bit. Er.n.uita corporis ed motio quædâ. Quod fi motus eiufmói etiâ fît localise uteunep potent agitabif.- Neqs rang aîa foln/fcd rang corpus aiatum atep nines: Adco utagirano tabs ex motionecorporea fimulamp;aiali fit mixta. Quippc cum corpus quidéfnapre natura feraf in rec tu: aîa nero couneat. Arquta ex utnfqicó f^aaf mono quædâ:î qua ferri fimul ficatq;manere. Si aecircuitus mono corpo ris ededicarnr/qno nam modo rire diceturrcum omne corpus nel ipfeignis recta motione ferarnr.Forte uero dicendü ed uia recta procedere:donec co peruenian ubi ede ednaruraliterïditutum. Vtenim ordineindiiutum ed/ira uideturamp;ma nerefccundum naturam amp;ferriin quod edordmatum.Cur nam igirnon gefcic ignis/podg fuentfedem propriacófecutus?Nunqdquoniam ipfa natura ignis edm mom uerfan.Iracp nifi uoluatur/nimirum didractus in rectum ^nnus diHi pabif. Redat igit ut agiter in orbe. Ar uero id lam ed ^identiæ munus. Edo id quidéiNaamp;fipfe ignis m feipfo edab ipfa^uidenriapofitus.Quappfi ibi darf ex feciren lanter reuoluerur.Autforfan firecm cnpir morü/nbi non babear ultra locum ad qué feraf:neceflano quafi circulabcs/quibus i loos pot/ iam reuoluif. Nullus.n.buic ultra feipfu paree loens. Hicnaq?élocus extremus. Iraq;circncur nteaîfcdcquâpodidetrîmoipfefui ipfius é loens/ ficnaruraliterinftirutus/nó quidêucmaneat.'fed feraf. Proïde i dreulo centrum quidé natura quicfcit: Ex te nor uero circiiferenria fiquiefcat:centrü eritingens.Ponus igimradenr circa een trum/corpori uideIicetuiuenti/atq?naruraliterfebabenti.Sic.n.ad ipfûmediûnu tu continuo confpirabit:non nidelicetconfidêdoialiogn orbépderet/ fed quan , do id nó ualer/faltem circûnagâdo. Hac.n.rónediicaxatappetitum prfus expie bit. Quod fi anima circûuoluannnq defarigaf:necp.n.uel ipfa trabir:ucl corpus præter natura agi tur.Id nâcpipfû natura edqnod ab aîa uniuerfi ed ordinarum. Prprerea mnndi aîa ubiep exidens non diuifa p partes .'fed ubicp rora/dar amp;nbsp;cælo ut Ôf ipfum quoad poted fit ubiq?.Pôt âc duntaxat ex co lt;j prranfeat progredia

-ocr page 123-

tiirq? p oîa.Quicfccrct fane ipfum/ficubi quiefccrct aîa/cum tandem ad aîam pue nifTer. Nûc uero cum aîa ipfa qua appenr/toiâ fep totû fûdanniminîipfû quoqî pa(Tini fequituc aîam:Quid iginir an nunq aîam afTequetur/Forfan uero fie earn femp adequicucnmo ipfa ponus cælum ad fefemp agens:femp agendo/ mouec amp;femp. Nôalioquidémoués/fcdad fcipfâamp;ieodê/nôquidéin recrû:fed areu lo ducens.Ideoqi tradicilk/ucquocunqîpuenerit/ibi repiacipfâ.Quod fi quieue ne aîa/canq hacdûraxac illic manentc/ubi quodlibet reqmefcic/conquiefceramp;cæ lum.Si ergo non alicubi tancû é aîa:fed ubiqjinimirû p omnia mouecca/lû. Cûqi non feratur cxcra/mento rccorquetuc in orbem.

^^^oluunturquæflîôes:quomodo moueatur anima Ôi corpus hominis. Rurfus quomodo cçlum in circulum. _Cap.il.

Ccgt;a Aetera uero quana tone mouenc/Profecto nô quod quodlibet é totû:fed j pars unûquodqî amp;nbsp;pprio loco côtencû. Cælû uero totûéac ueluti locus/ - ^neqiqcq pbibet.Ipfü.n.é uniuerfum.Quo igit mó mouétur hoïeSï’Forre quarôneà toto depédét/pars é unufqfqj. Qua uero ipfi nos fumus/qlibet totû eft ppnû.Ité fi ubicûq? fit corpus/repic aîam:qdnam cogirur puagari/Force quia neep folum alicubi uiget aîa:neqî foin alicubi ea aftequi corpus affectât.Si âc pote ftas aie circa medium uiget/hac cria cône fit motus îcirculum. Medium uero non eadem reine in aîa:quaamp; in corpore éponendum.Sed in aîaquidem medium eft a quo alia dependet uita.In corpore uero mediû eft condicione locali. Quaobre proporcióe quad a mediû hicefte oportet. Vr.n.ibuita amp;; hie medium efte debet: Qiiodquidé dûtaxatmediû eftcorpons atep huius qdé fpbçrici.Nâficucilludz ita amp;: hoe circa fe ipfum. Quod fi ica eft/anima rurfus reuoluitur circa deum: affe etatep complecri:ólt;: utcunq; póccircaipfum fefc habet. Cuncta.n.a deo depédêc. Quoniauero nópmanct penes ipfum/faite feuerfardreaipfü. Curnaigicue nó oés ld efficiunt/Immo uero quælibct ubicûqj é/id agit.Sed cur na corpora quoep noftra idem minime faciunt/Quonia uidelicetadiunccû eft quod recta motione progredit:Et impetus infupad alia uergunc. Quod rurfus fphæricuméî nobis/ in orbe facile retorqueri nequir.Terrenum nâcpiâ euafic.Ibi uero cófequic quod tenue é Sc facile mobile. Qua.n.rónc quiefeae nó fatis uideo/quocuncp motu aîa moueac. Forte î nobis etiâ fp in cale corpus quod circa aîam édiffufum:efficic idê. Si.n.é deus in eunens: oportetaîam cum illo cógredi cupientê/fefe fundcre circa ipfum. Non enim éduntaxat alicubi. ProïdePlato ftellis non fold acrnbuic mo turn una cum toto orbicularem/uerü etia fingulis motione circa een crû ppriuiT/ro^ uolutam.Quilibet.n. globus ubicunq; êdeum quodamócircumpleccens/^rfus exulcat/nó utiq^ofilio quo da: fed naturali qua da neceflitatecóraocus.

—I^Confirmantur fupiora:quonia aîamundi p fupiorem eius uim morberg retor quet inferioremiRurfufqj p inferiorê rotac caium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapdlL

êm bacinfup róne confidererPoftrema qdem uis aîç a terra e;cordiÀ^ ^i fefe fundic puniuerfum. Vis at aîæféfualis/ôdquçopinante poffidecróns encs fupctiota uiget i fphæris/incubans inferion potentiæ: atep ex feipfa

-ocr page 124-

uim hufc poragés uitalé magis acq; uiuificl Agi’tacigit hæc ab ilia cicculanter c5 plectéte tociq-infidentc/^cü ipfius recurati fph^ras. Iraqi cuilla hanccirculo co prebendac/tnento becconnuens reflectie in fcipfam.Huius uero reflexto corpus tina cui eft ïfufa/contorqiiet.In fpbçra.n.qtaeûcp pars moucac/fimôpermanens moueac/fpbærâ m qua ed/necedano concucit: Vnde motus fpbærç pcedic. In no ftris.n.corponbus quado raouctaius/ amp;: ft lóge alicmoueat/ uelutlennageftiés opinioneboni/motus inde corporis etui localis cfficif. Illicigitaia euadês bono proxima/effecraqi fenfu fagacior moueccirca bonfucorpufqi pro natura fua feed dum localeconcitat motioné.Senfualis uircus a fupiori rurfus cöcita/ipfaq? fuum papiens bonü:fecLiqïcongraculans id profequicicüqp id ubiep fic/menco fcp oji confère.Intellcctus aurquidnaagic/Sicccrcemouec. Manet.n.fimul atepraou^ Na reflectie m fe ipfü. Róne itaqj fimili uniuerfü circulo mouec fimul amp;nbsp;pmanct.

||^| Summa libn.Spés amp;fingula in fpébus generan prçcipue auirtunbus fcminak bus in fpébus amp;: lingulisiC^leftia uero matena aliter/alicer ucdifponece.

4,^p^Orpbyrius i utra Plouni fenbineu cum dtligentcm opam adrologiædedif Ä nbsp;nbsp;nbsp;Bfet/dcprebtndinc/adrologoró ludicus non ede credendü.Eaqi tü fermone

jUi lirteris fæpe cófutauifle. Quod quidé in libro de faro atep ï Iibns de pro uidentiaTear.Sed 1 boe deniq?libro/Vrrü fteUæ aliqd aganc.'diligencius effeciHe uidef.In quo fane Plotint cófilium ed/i'pnmis afferere.'quecüq? narura gignunez acqîmouenc;præcipuefieri acqiduatü afeminanis rombus uniuerf^natur^:ruin a rombus plurimü femintbuscpppriis/uniuerfçnaruræminime diifoninbGS.Ióqi difpuranneq;dellarum influxus naturafcpduraxat/rangnimis umuerfales: neep profetes c^Icfiiu inter febabitudines/uelutmobilifTimas rurfufep cómunes fingu la bæcpropriefacere:fcdïterdu fortefigmficarc.' amp;f idquidéita/ucex inditits ual decóibus arqiconfufisconiecturafitfallax: amp;iudiciüconrlgatincertfi. Oportet profecto ru cóia didingui p propna:tLi mobilia regi duciepp firma:auc faite p ft iniora qu^dime paflim res cafu conrigant.Fatetur autp quocidianû cócutfü eele dium infenoriicpcaufarû/res dû funtqualiratemurari nófpé.Similirerquoqipet arrem atq;ufum.Rerü uero nodrarum cas partim i fupiora:partim in ca qua:circa nos funt:parcim i confiliu amp;nbsp;ufü occafionemqirefcrt.Exidimarpr^tercaificutcot pus ab aïa rcgit/ficaiam ab intellectu regirpodeqibanc intelligentiæmuneraacô munibus fatifortuna:cpimpulfibus liberari.

Narura planerarü nóeftmalcfica:ncq?murabilis muracionelodiNeqiex corn radiis amp;nbsp;motibus naruralia precipuc generancur:fed ex proprus ubiep natuns amp;:cómuni narura, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/.Qp.Pnmum^

'^~—r^|||i*quot;quot;T’Tp^^o igiturcapite narrat quéadmodû adrologi/nó oês inq;fed mut îB . tiputanca uiribus mocibusqi dellarum amp;nbsp;fignificari amp;nbsp;fieri fingulaiciim B ad externa cû ad corpus/rû ad aium acnonefep animi ptincntia: fiue bo Il^.boneftaq?fmt:fiuemala rurfus 5^turpia. Tu uero memétonoaucto res quidéipfos adrologie precipuos b^ctradereifedplebcos quofda aftrolo^s aftronomia: prorfus ignaros/talia diuulgare. Aladucrtc preterea Plonnum fdBa

-ocr page 125-

a prindpio forfan gratia difputandi concéderez fignificari quædam morn cælefti non oia:fieriquoq5indefnultaznon oiatâôquæfi^nificancuix pofTedifcerniJn ter bæc dû narrat/m duobus dender aftrologos^Pnmo qdem quod aiunnftellas pro mutationelocoruamp;afpccruumutarenaturas. Qu al is certemutatio nee in re bus quidéterrenis quæînutabilifluTiæfuncex folamox mutationelocoru atqjin tuendi diuerfitate foletaccidere/Sectido qgt;aiunt Bellas amp;nbsp;qupoptimæ funt effici malasrSc qurebenefico funguncprouidcntiæmutiere bommibus inocentibus fæ pe nocere^Deted-atur ipnmis/q; cu delle oés aiatç fmt/amp;: iteUigéria prædiræ deoep obfequancad nutü:quod Prol emeus ipfefatec: alias tarnen bonas:alias uero ma las apeUare nó dubicentjtem quod planeras etiä quos apellantmalos:tamen ade rant fepebona largin.Ceu Saturnum quide fic nónunq ftabilire bona quç tnbuû tut ab aliistamp;f ipfû in ede uel exaltarione fua pofitü prodefleSarurnus.Er Martern animi magnitudmê fortitudméq? prædare:amp;cu aliis noceat:parcere fuis/ï5ëridec iterum cp planeras quos apellant bonos nocere aliquado fateanc.s.amp; Venerem Mercurio mixtä obefle prudentiæ.Et loué Marti coniunctum tyramnidé códitue re. Turn uero planetas ficamnc uel fe uiciffim afpiciédo ucl nó afpiciédo mutanz ut mirü fit res ^remas ufq5 adeo ex actu tam exiguo pmuran.Sicopinant/Lunam fi Mercuriü afpicit/apperttü præbere rónis legibus obfequentê:fi nó afpexerit cón cupifcentiaeffrenata: præfertim fi Veneréafpiciatitcrim aut Martern./Dender cp Mercuriü dicantdum afpicicSatumü aut Marté.Martiü Saturnlüq? edadere: mox afpiciendo loué/effici louialem.Quafi Cameleontis inftat nihil habeat pprie cem ftantifq; naruræ: cum ramé res apud nos nulla adeo fit incerta pxfusqi mutabilis. Mirât præterea quo paceo uerum fit quod tradunt: intuitum quoep inter fe plane tarum adeo tndabilé ede/uequonens alia fe figura confpiciunt:intuitus ille coga tur mutare natura.Quara cette mutano ne i nodro qdem ituitu puenit:dum nos mutuo nûc ex alio:mox ex alio firu confpiamus.ConcefTurus ramé uidefepp ua nos afpectusfiderûamp;: fi minus i illisitamenî rebus naturalé aliqua uarietatépof fe contmgere.quod inqrimus in libto deuita/.Deniqi qt uolunt ex cûctorum cæle ftiû radiorû confufione forma uirtutéqj m radiis ipfis fimul lunctis effici nouam: câqj aliter/ amp;: aliter différente pro diuerfitate temporûamp;locorû. Quêadmodûcx diuerfis fimul liquoribus forma fit una.Id Plotinus iccirco damnare uidet quod radii neep corpora funt ficut liquores:neqi qualitates i corporibus ficut naturae li quorü.Sed actus qdam fteUani uitales atep fenfualc8:ceu uifuales qdam radii ex ftellis uelutex Argi cæleftis oculis emicantcs:amp;: eófpicienres mirabiliteroiaiq in nullo foris fubiecro qualitatum morefufdpiunt:ideoq?neq} mftciuntindemeqi e priori habitu pmutantmequgitm cóemcuctis formSaliacómutant. Sicutneep amp;nbsp;radii uifuales aialium multonï nocteuïdentiüuelfubiectoalicuircdduntpro priiiucl multi f unamformam inuicéconfundunt.^edquis Plotinus aftrologos bueufqsnon probet:pbabit tarnen forte fi dixerint ex radiis paffim diffufis:ód fi nulli ufq fubiecro ppriisiqlitates ramen iamppriaspereari: ficut ex luminecalon eafqjin unain fubiecto re'digi forma. Atqificuti cómixtioneltquorürantoatius noua fit forma/qto potentior efcca quæcómifcet: ira fubiro ex cói radiorû cócut fu fubiectis tribui qlitatesieafqïin unücóciliari:qa Ôdcaufçingentes funt areppo tcntes;amp;: motus efficaciflimus arqi celemmuslConcedet qdem Plotinus qlirarcs in formam unam emfmodi concurrentes ab unaquada ca frabili prfus amp;nbsp;ubicp

-ocr page 126-

ingenre perdudzuirtute uideheet feminanatqu« uigenn miindi uitame uel fortui • ro uel inftabilirerpueniatadunum.Radios ât aliter uel aliter confluences/aut ma renâ aliter aliter ue afficere/aut agentécâm.i.feminanâ rônem ad effectum ppml prouocare.Neq^poffe tarnen ex radiorû confluxu/q alio mométo fempeff aliusi nouâ forenam ex pluribus effici/quçccrto indiget tepore'fed forfitan ineboari: ralemq? petfici:non qlis duntaxat eft die confluxusZ fed qlis etiâ præcedens ma tcriædifpoficio.Acdcniqîqlem pro eiufmodi conditionedecernitrôfeminalis/ rum ppriæ/tum uniuerfænature.Deniqsqûociinqjferes habeaede furuns diffici '• leadmodum ludicabif. Nâ fi nobis occultum efi-qd noui ex cômixrionenatura i lium oriatur/ quæquotidic ptractamus:multo nimirûoeeukius crit/ qd iiouçcô munionis amp;;formçradiorum lactu côfletur. Profecto cum fateantur ex duorum cælelhum radiorum coitu aliud q ex unius ranrûradiiiactu confici/fatenf amp;:pro culdubio ex quada planeram oîum copula aliud cffici q c duobus.Iraq? amp;nbsp;aliud A longediuerfum ex oîum dellarû confluxu contîgere.Sed qro plurcs adagendû i caufæconfluûc/tanroiudiaûdifficilius.-qa neqicaufeoés comprebendunemeq? y fl comprebendanreftanm ppenditur/qd noui præterea confiriatur ex eu cris. Pi« fernm cum ad ludicandum nô tan ru cdeffium/fedetiâ elcmentalium eau fa rum/ rerumqicontigencium confluentiâoporteatarcûfpicere:quod etiam Ptolemeus faceturamp;fpr^cipic.

—y^^uomodo celeflia fignificenc etiî quæ non faciuncicæleffia func aîata.MuIra funcquçnôpofiTuntcœleftibus corponbus motibufq; fieri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Capdl^

W N fecundo capitctractat a cæleftibus non oîa fieri.Siue.n.inaîara funtnon 1 facere quæadanimâ proprie pertinent:bue fint aîata: diuinauidelicetaîa/ W nc^facere mala. Effe qdem aîata cæleftia aucrores nobis afironomiæcoce dunt:præferrim Prolcmeus amp;nbsp;Abumafar arq? Zaeles. Quod amp;: Hali côfirmarde ndens dlos ex fcnrentia Prolemei.-q diffidûtcmleffia uiuere/ppea qjnômorcaîa lium noftrorû uagabunda perrent.Air.n.unacû Ptolemeoiaialia cæleffiaopnmu renorem motus femel electû pet petuo coferuare.Si militer Ararus arq?Mallius ar bitrant.Intelligebantarbitrordlafi môm aîam agant non poffeî dlam agcrc/nifi paîam/ÔCeam fanefupiorem:rurfus fi pilla nobis fignificentaliqua quæadeam corporel referri non poflunt/non aliter id fieri pofle/nifi m celcffibus ais defenp ta fit return fenes fururarû;qua nobis quadoq ftellarum qfi oculorû nutibus eX‘ plicent Qua Plotinus explicarioné/fiquâdo fiaeî muleis etläfienopinafiquoru nó ftellç:fed nos jofrnqp câfuturt fumus.Neq? uero ubi figna funo côtinuo fût/ Äfcauf^ificutnecp propitius paterni oculinutus in filium/ bcneficu câeftfuturi' fed fignum. Sicergo quâdo per Mercunum certo modo pofitum afrrologi nard fapientem foreprædicunt:corpus ipfum planerp:non efreâ fapientiæ. Quod.n. non facit aîum/neqprutfus fapiennam cfficitanimi propriam.Sed ÔT uelur in cafi mul atqj fignum nobis indreat corpus nafcentis fore ad obfequm fapicnnprcpc ratum.Èt ran^-fignum portcndiraîum(utPlaroniceloquar ) in corpus eo tepors defccndcntcmifamiliarcm efle Mercunalis animiatq?numinis:amp;: Mercunali quo dam uclfimdidemonegubcrnan.Porpbyrius qdem ait:Qualcm qsdemonem nactus fucnt/cogniturû/fi figura fuæ generatiois agnoucrit.'amp;: qs î ca domurot

-ocr page 127-

exticerit. Qui uero præcipuus fit dominus in figura amp;nbsp;fi non nulli cognituros flt; pfitenc.Porphyrius tarnen î quæftionibus ad AnebonéCheremonis aftronomo rumq; aliorû teftimonio eße dicic incertûƒsiqtll uero negent corpora cçleftia uiue re:faceri cogent corporeas eorû naruras nô aliter aliqd apud nos efficcre/q elemé taliû corporû minßterio.Ioqj folas corporum qlitates afferre:ultra uero nequaq. Sed neqj ena oês corporum qlirates:Sicuc.n.i arre forma opis artifiàofa:amp; ß fieri uidet per ißcumentü:efficit tarnen ab arcificiofæ îcelligenciæforma:quam fóla âf imitat.’fic amp;nbsp;formæ rerû naturaliû plufq arcificiofa rône difpofirç:non ta cæleftiû corpotu uel moles uel qlitates/q animorü cæleftiû notiones imitant atqj fecunt. lam uero nee calor i aïali cibü redigit in uit^ formam/qtum calor eft/cuius officiu efcdirioluereded qtum ductus a uita:neqj calor humorqj in müdo uel alia qlitas cerco quodaordmeopus ad finépcragücelectilfimum/ qcenus uel fuapte natura uel cæleftis molis trariuntimpulfu:Sed qrenus ab ipfa mocoui celeffium róneun fe amp;nbsp;inter fe tépdnc;amp;ad præfcriptum finé cómode dirigunc.Quaobré Plotinus .'. ainfingulorum cglefnum defluxum eundem eße.s.amp;:quarônecorpora funt:eße ƒ

u biqj corporcLi:amp;; qua ignea/calore fouencé. Quauis alip prçterea ftellæ eu ealore adducanc humoré:akæ ranracêralia: aliquâ denfitacé:aliæ celentatc;alie fumiraté: \ cæceraq? fimiluer.Hincergo ôrcôicondinoneftellçoés quodâmô calefaciunc: amp;nbsp;rône propria quæ bumefaciE:amp;: que rarefacinhumefacit femper uel carefacinquis gcqd indc üel côi uelpropria fît rône/magis minus ue alibi fiat amp;nbsp;alibi:Non alia igicinde uariecas prouenicq in gbufdam materiæqlùacibus accidennbufq?dun taxât amp;f gradibus accidenciû. Varietas ât figurarû fpecialiûq; formarum atqj uircu *a tum/non entpræcipueex naturali intentionecæleftiû:Sedqcumad illaptinetca fu contîgct:aut faltem dabicaliunde. Quod.n.artificiofafitrône/folum ab arte fir amp;: rône muenteipræferrim fi uiuat amp;: ipfumfNeqî uero concedemus aftrologis fiqui dicanefteUarum gdem fixarû corpora fpeciales reru traderedifferentias.Pla necarû uero quoridianas co nfri tu non es afferredifferennas fingulares:eriâfiaîam cælefcianullâ babeant.Srellarum nâq; fixarû corpora larginqdem poßunt/alias paßim corporum qlitates/Sic uniformes quéadmodum amp;f ipfafiicuniformia. Fi guras ueropprias fpeciebus ordinemq; ad finê ita demum tribuere poffunt/fi ani mam habeantacq? mencé.Prefcrum ga ï multis berbaru lapiUorüq}fpêbus prerio forum uires quedafingulares infunc:qbus mirabilireragancin fpümipercpfpüm dotes quoqsaio miras uideancafFerre.Tancûuero munens nequeût corpora hec a corporibus dÜLaxacceledibusifed ab eorum aiumis accepiffe.Iam uero ipfa fiel larum corpora mulro minus eas nobis differennas iferrepoflunt: quæadarres ÔC forcunas amp;nbsp;neeeßanos prinêc.Sicuc. n.nulla tui corporis natura fic: Sic 0^ cælefns corporis nulla narura:ut Theologus fis potins q orator:amp;: cerco temporepræcor mfdus defigneris:amp;; pattern talé habeas aut fratrem. Sed riorum caufas alibi pror fus inueriigare compellimur. Deniq;ftellæomnesamp;:arebus infimis longefegre gatæ funtamp; inter fe ualde diucrfæ:amp; quicquid inde riueufq? diffunditur: accidés eße uidecur. Quoniam uero adgencrandam apudnos fubftanriam/ fubftanriali opus eftcaufa:amp;:ad perfectegeneradamcaufaproxima/ Óóaduiuamomnino ui uente.Item adconcilianda in unum agentia inter fediuerfaducccômuninimirû cxiftimamus uitam unam ubiq? regnare/ præeipue faciétem oia: atq? adidcælefci bus amp;terrenis infrrumenris utentem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;! lt;

-ocr page 128-

^ Planeræ non murant naturam locomccp ma li fiunt. Item confutantquæaftro logi diciitdeangulis/dorniciliis/fipiietatibus planetaruJtétractacqüofignifi cano fianiudiciumcpfallatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.III.

Aput tertium eadem ita profe^tur. Admittét forfan adrologi planeras qui I nbsp;nbsp;nbsp;Idem uiuere:nec malos elle natura'fed ex quodâfignorû gradu/A'quadam

^^^^^^^Ajurer fe confpiciendi figura fæpe maleficos efficcatq? una cum loco mutate naruräddaütquinqidecaufis improbac.Prima:quoniâ gradus illefignom falréz amp;: illeiterum q fic afpiaf foret natura malus:fi planera uel i co gradu pofitus/ uel planera ilium afpictens malus cuadcrer.Hunc ramen fatétur nullum cæleftiumna turaliter elfe malum.Secunda:fi gradus figuraq; eiufmói malum natura 1 fe héren planeræ oês 1 co gradu eaq? figura coffitun mail fimiliterreddcrent. Quod tame aftrologi non concedér. Terciamépequærédum efl/quo pacro poflic planera hie aut ille i diuerfis gradibus diuerfus enadereradeoqj diuerfuf:ut fic maleficus. Pri moqdem planera nullus eil 1 gradu zodiacufed longiffimediilar: ut ctiâfi forte noxiiis force iHe gradus/planera non adeo illhicinficipoffit.Deîde ubicunq^fm eflin cælo.Cduni corpus elf opcimum:diuinitan ^pximum.kaq? pars unaquæcy cæli optima eft^rfus atqidiuina.Quartaicum cælum ficplurimum uniforme:mo rufq5 localis/nô necenano terrenum mobile foleat natura mutare: ridiculum ê pl* nera in alia rurfusq; alia cçli plaga ali£ fubire natura: preferri amp;;fubiro cum ficfub ftantia potens atq?fempiterna:amp; i malum cum ubicunq?fic/ncceflano ficin patria uiuentediuinitus.Quinta:abfurdum quoq? dictu eff:quod aiunt planet! cum ed î angulo/alia hére naturâialiacû déclinât ab âgulo. Eodénâq*, tépore planera idc ( nobis effangulaiis:longinqs ucro nationibus cfl:dcclinâs/atq;econuerfo.Diuct - fas igic codé répore naturas hcrcr^Quactuor adrologi fingunc angulos in figura cçlefÏKÎ onéte:îoccidente:ï medio furfum celoiatqpdeorfum. Arq; angularem pla nera dicunt/ quâdo ad qnq? uel faire ad très utrinqifigni gradus tenet angulû:uc putaipfum orientis punctû:ueloccidêtis:uelmedii utnncpcæli.Ipfum inquapun etum/auteertûfpanum ppepunctum. Moxuerocum indepgrcdif/cadereaban gulo dicunt. Martern prçcçteris horrent î angulis:prçfertim 1 occiden te. Saturn um quoq; no eliguncangulare. Cum.n.noxios opinenc/ne potcntiorcs fint:non een feneïangulis collocandos: nifi forteSatumus î afcendéte Aquano firdomicilio fuo uel Libra exalcationc fua præfertim m natiuitace duima.Sarurnü igic 1 duode cimafigurædomo:Martêucroin fexta conftituunr. Noïanciiero duodeciniaca:li plagârquæ parte ancecedic oricnralé.npfacp duodecima uolfic effe cadenté.Cum ra mé re uera furgat 1 akû.Sextâ uero nominat qup uidef ab occidétis âgulo cadcrc. Mitto nuc alia. Sed qgt; Saturnu qdé 1 duodeeima: Marté ucro î fexra cófhtuüt.’Sibi met repugnare uidéf.Sic.n.cos iter feoppofitos facitic.Quoru oppofitionêfoléc acntetdeteffan. Addc/qgt;ita fextam domu/q morbi fignificant/tum oppofitionc Saturni:tum præfenna Martis infeftannutmorbioés fintincurabiles.Omnino 11e ro cura a fortidimo ad debiliffimum abfep medio tranfire ró nó pmittat: nemo di cere audeat/planetam fi in angulo fit fortifîimus.mox fore poft angulum debilif fimum.Prgcerca cum fidus quo diutius agitinos/eo Ó^abfolutius agat,Signum uero quod duodecimum nommât diuciorem fup nos moram/ qua afcédens agu lans particula traxennfateri cogent magis in nos agerc q afcendes.s. angularis.

-ocr page 129-

Quod tame faten no folet.Rutfus cd planera uel fignuimedio cælo Ptolemens dicete foleac porenrinimumiquo nam pacto Zaelis illud uem ent?fcilicec afcédés ené fominmiuquod peul diftat arnedio. Quinîmo duodecimacæliplagafimul atep undecima:quæ inter afcendens mediûq;cælû mediçfuc/uidebuncfortepoté tiores:quo ppinqores funcmediorfi mô medid fit fortilîiniû.Pfætereacû lumina dicanc m duodecima amp;nbsp;octaua terræ fimul amp;; aquæ uaponbus obfufcari/amp; iccirco debilicanara.n.octaua ferme eftoccidenti/ficutduodecima onenti ppinquardice re eciâ côpelluncur multo magis in angulis orientis ô5 occidencis obtenebran:ma gifqj terrenis pafl'im obftaculis îpedin.Sed neq; unq alfignare rónem poterdccur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(

angulû quéhbet plurimi faciatqui amp;nbsp;fugaciflimi funnamp;f uix ad nos prinere uidé tur.Cærereucro partes ad nos diutius attinent. Trigita.n.gradus quolibetoccu patfQuid uerorep cûangulos admirent planeras intérim quos pu tac eße beneft cos/aiibi q in angulis gaudereconfirmant? Solem inona. Lunâincetcia.Ioué m undecima. In gnca^deniq; Veneré. Nona uocant quæ cæli medici ad nos fup terra ppc præceditzaliquancû ueefus occafû. Vndecimâ/quæ medm mox feqeur uerfus octû.Tertiâiquæ cæli mediû ad nos fub terra ad ortû ppe preccdic: Quinta quæ mediû e ueftigio fequit:amp;: occafui propingor eftq mediû.Nonaqdé/magnære ligionis edem.Tertiâ uero minons apellanc/ô? deû atq; deameq; tarnen fûtangu lares.Vndecimâ fpei amp;: amicinç fundamenm. Quintagaudii fedé atq; filiorura. Micro cp dû folé quidem in nona: Lunâ uero i rertia gaudere uolûn itecim oppo firos faciuntoppofitioné uero foemidareconfueuerunt.Mitto qgt;cû Mercuriû dî ^ canegaudere orcu porius q occafu. Veneré uero uicilfim occafu pocius g ortu læ ( tan.Gauderefimuîeos acmererepariterfatebunc.Nâ planera dû aliis hoibus ort 1 tunaliis occidit/atq? ecôuerfo: aiorientis angulum elfe uitemcipientis angulum arbitrent: uireqî mors ficoppofitarCumô angulû occidencis orienci oppofitum morci defignanc? Huic.n.aiïignanc octaua fedé occident! ppinqua:eâqî Sacurno coenictunt/Sed cur en a prima domû/uicæq? originem Sacurno cômendanc/qfi in manu eius fit mors parireracq? uica.Sed nideo quo eófugient.Sacurno planetarû primo primaarcribuenc domû. loui planetarum fecundo fecûdâ/afcendéti îorié te figno e uedigio fuccedétem.Marti tertia. Quarra Soli. Veneri qntâ. Mercurio fextâiSepccma deniqîLun^.i.fignû in occidéce locatû.Rurfû igic a Sacurno exor dium planecarû repetent in octaua.Sed cum icerû poRSacurnû nona loui tribue rint,Marti deamâ:Soli undecima: Veneri duodecima: nibil iam entreliq/ quod Mercurio Luneep fuccelfione fimili dedicent.Quoeû camé duorû effeccus manife ftilfimeomm poll Solem apudnos apparent: nifi forfan afcendens icerum ficuc Saturno fie Mercurio / Lu næq? accomodenc. Quod fingen ci s ecic pocius g docé tis.Proîde cur æcaces hominis ia naci no codé cenote defignâc? Népe ordine con uerfo/primâ Lun^:fccûdâ Mercurio deftinlnfimtliterg,defceps. Verum.n.uero bæcoiapbellafunc:acpçnicus arbicraria: nullis 010 rónibus cófirmaca. Similiter arbitrarium eft:qj Mercurium quéfacile ad malü ficuc ad bond couetri putanr:in loco uicæcxotdiéns uclucin gaudio collocac'cur non folépocius:auc Venetern: aucloué? Cur item Mercuriû amp;: rónis auccoré fimul óf ad malü adeo lubriciiarbi tranc?Sed fruffraabiis rónédiucius hac in reuelillarequiro: qui nulla ungróne » . fæpiUime uero fimilitudine quada imaginaria óf inani eópacióe nicuntZQuis nó '^ uideac eos inepte nimium compare? cum Satumum ga fit alnflimus planecarum /

-ocr page 130-

figmficetq; renebras Äfabfcntia: figno accomoJent afceJenti. Na amp;f pp alntuJï nern cóuenicci medium cælnm potius g afcendcns:amp;:pp renebras amp;nbsp;abfenham: ca Sarurno cógruunc potius figna fub terra g c terns afcendens. Ia uero puerile nimiü eftiSaturnu iccirco portédere nobis rei alicuius abfenna: ga ipfe fit diftas: pinde acfi Luna flultitia fimili referat rem præfenté:gappiqua:mediiqî planet« gradu fimili médias.Neg;minus infanum eft/tenebras alfignareSaturno/ginnu mens ingênbusq; ficllis gproximus/miraneceflano cuncrarum luce corufeat.Po tius uero farendumefb/oculum ïeius lumineiudicadodecipi/ gminus lucere Sa turnum.Summanm uero i omnibus(ucdicebam)ad inanem mox fimilitudinem confugiunr/nulla eau fatum habira ranone. Curnam afcendens ab oriente fidus pricipium uiraifignificatt Quiafimulamp;erenebris terra:fidusemergit;Serene bns aluinatus eg reditut. O uanum prfus machinamétum. Similiter dieet aligsf Pater nuncegredicns ciuitatcfilium ftgnificac domo fimul egredienté; atqufup '‘ filio códucicegrediéti. Verum figd ita figmficadum fit/fidus illudpotius/quod ,^ tuncafcenditcum primum uiuereidpitfjtus laluo/fignificec uitam/uiræg, pnd pium:Quodneq;obferuant:neq5obferuareullarónepofTüt.Curitem mediae« 11 regio portêditnafcentibus dignitaté: num quonia alriHima fedes dignitaris fi gnificat altirudiné.Sic amp;:domiciliüquartum ga fitagulus fubrerraneust fónianc thefauros fub terra latentes fignificare. Si adeo bacfictafimilirudinedelectanf; cóiugium quoqjp côiuncrûafcédenci fignum defenbere debuerunt.Quod ramé p feptimu pr^nuntiant longe ab afcendente remotu/Sed gd na occidên cum orié te coniugii?Quonia ingunt c regione utring, radii comugunESit ira fane. Vent cur etiâ p feptima banc domu inimicos fignidcat mamfedos ^Planeras aiunt afcé denti ppinquiorcs luuemléæratêregere:remotiores uero fenilé.Sanenimiü puen liter.Quafi localis hietranfitus ueluccorcaludentium repente pacrus/efFiciat/ut hi gdêdominencprius:tlli uero differanctamp;tuncdemumaganr/quandoiafunc a prion babiru remotilfimifDicanr præterea quadogdé fimilitudmi fludent/ cut na duodecima plaga in qua ad lueem puenit afcendens/fignificet carcerem amp;nbsp;oc culra/potius g fecunda/ex qua uelutetenebris éemergédum. In oibus denigfi militer ira délirât:coguntgeeteros uel credentes illis uelcum eis diutius difputa tes ferme fimiliter delirare. Quod Abumafar uelluitus oftêdit. Vbi.n.cas/cur ita duodeam domus una cd officus fuis diftnbuanc/anquot;ignareconrcndit/aicinterfc aflrologos dinidere:amp;alios longc aliter defignare. Tu uero in rombus aflïgnan dis/gbus talia figna taliu planerarü domicilia finr:ker felógedinétiunc. Aliter.n.

' - anrig:aliterProlemeus:aIiter Aimon;alit Hermes alfignat.Quia uidehcctfigmé ta funtpotius g rónes.Abumafar louêtradit fignificare diuicias:Mercuriü fapté tia. Quonia uero hard rerü cupidirares oppofit«funt:ideo ambas louis Mercu riiq? domus oppofiras elfe.s. Virgini Pifccs:Geminis Sagiprarium.O Abumafar fi ita diflribuere placet:Cur non ét Veneris domos arg Mercurii ker le opponis/ Cum libido Venerea Mercurialifg cótéplatio multo magis opponant/ g qua:di ximus.Sed fuicéconfonantes elfe fateris:Librâ Gemims: Virgini taurû.Itêcû lo uialis æquitas amp;nbsp;uiolentiaMartialis maxiciuicem aduerfenf:curnon amp;: bord fc des pugnarecocedis/Sed oio cögrucreyArietem Sagiprano:Pifcibus Scoipioné.

ƒ Proïdeubi ali^s tcrræplagas aliis fignis afctibdttkertaopinioneferunf.Non.n. ita diknbuunr/ga fignum ad pcrpendiculum fup talem tranfeat regioncm:ga fi

-ocr page 131-

ita fit/Caneet nihil i Europa fignificabw. Quippe cd tota cxiflac ultra Cacrum/ - • uergens adaqlonem; netpenaob aliquâconcordem proprietärem. Virgo.n.fi | gnum elfe fngtdum aiunnpræefle ramen hifpanig iudicät calida regioni.SimiU quadam tementare mébris figna prçficiunt.Nam amp;; calida ftigidis fæpe præpo nunt:amp;: frigida calidis^Co^iiungunr quoq; planens eifdem fignificara ïter fe ni mium repugnana.Saturnum unius Dei culrum amp;: uoradtaté fignificare uolunt. loué pietarem amp;: coïtus item panna. Mercurid fapientiâ amp;nbsp;oraculapphecarû acqj ïfup oblectaméta fupflua.Mitto gplunma remeritate fimik diuulgaca: Vtputa Sacumum pluuiâ defignare:Qué ramé ficcu ede facenc. Item mafculinu cogno minat: Quem aiunt ede frigidum.Deniq? portendere tarditatem/ uidclicec quo niam ipte fic rardus.Qui certe ed p longitudinc fpatii uelocilïimus.Quid uero »1 qpcaput Draconis fóniancacqicauda? H^c.n.folumimaginariafdc. Capucqui ) dem cogicac Imea quidam imaginana i aio noftro relicta ex motu Lu na: a men' die 1 aqlonem.Quod qdem hngi póc i quolibet zodiaci gradu.Ec ubi nunc ca put fingitnbi aliquado fingec amp;nbsp;eauda. Quidna imaginaria illa potent Imea? Cum ide luna difcefl en t:cur eauda mala potius eftg caput? Cur eauda edfn gf da acqi f^minma/cunrsqlonaris plaga fit meridiana fngidior. Acqi ita eaput in quo luna déclinât ad aqloné/frigidum potius debeacciTe q calidum.Cauda ue ro contra. Apellanc planera retrogradu/quado i inferion fui çpicicli parce ad oc cidenrem uergit: directu ueto quado i fuperiori çpideliparcepgicad oriérem, Ex hac fimilicudine fónianc retardaci négocia boinum acq? rurfus accelerari qfi non æque nacuralis fic mocus ucerq planetiSiProinde dicere folennqa Taurus .'. auc Leo tales i fe uires habent;idco g fub his nafcuncfidenbusmacura fimilem ) fortiunf:Tamecfi hæcaïalia falfo finguncicælo: neqiibi eiufmói figura uelna turafimilis eftatepf noffris cauris amp;nbsp;leontbus. Taurum anciqui incer fidera col locarunti louis honorérga i bouem fic fabulofecóuerfus.Leonem Hercules oc cidic igenrem:eum(uc ferc) leer figna condiruerunc. Acietcm fignorum eaput de fignauerunc pp louem Amonem:cuius i capite Ariecis cornua prifci fingebant. Pod Arietem mox Tauru effinxide ferurquia me terra arabilis ®^^^' apcaepeul turæ.Geminos ga tune germmando oïa germinanc. Cacrum noiauide:ga inde ■ Sol Caneri moreregredif.Leonéuero:ga Sol ibi uebemenridimecalefacit. Virgi nem:ga terra tune exuda Solis ardonbus nihil pariat. Libra ga fol tune noctes diebus ad^quac.Scorpium:quoniatuncaer primo frigorepungir.Sagipranum pp uebemennons lam frigons uentorug? aculeosicxteraq?fimilitcr.Quid ergo 1 ftulnus g certas aïalium naturas ppriosq?cuécus hoibus fub bocfigno uel illo j nafcenribus autagentibus attnbuere?cum nihil eiufmói fic in celo;fed longe di uerfa róne conficru/Nó dabis igd mediana afcédence Tauro uel Capricomo; quonia cd hge aïalia ruminent/pocio uornitd condcabit. Quafi uero capra rumi nans fitîcçloiacnon potius Capricornus ibi fic ficms:ga Sol idei moréCapræ i ïcipiacrurfus afcendere.Ec pod bec Aquarius acq? pifces/ga tune uberiores plu ƒ uiæprofundunciamp;tuncpifces maxime générant. Fabricabic ergo gfpiaPifcis imaginem ïargento/cdfuericLuna fub pifcibus afcendencibus:caprurus pifces ad uocum:confifus uidelicec falfa figura pifaum in celo ficcagj natural Sed ut ad Plotind randé regrediamur:Celedia quidé corpora uulcaïa duci: Aiam uero uiuere prorfus iceUectu diuino:ne^ affeetd ad Ifenora ulld babere.Quadogdé

-ocr page 132-

neq? corpora ^dê iUa rebus ifenoribus uel idigcnt/uel rutbannNeq;igicucl do ' loreuel nouaunqlennatagi:neq?odio malefacerecui^rncqïfimphcitermalefa ceie:neq5 electióe fignificarc nobis/fiqua fignificent.Sed force ad illorü corea fe ipfa contenta fignificauoné nobis aliqdo cófeq. Si.n.aues nobis natura lococp propinqores nulla nobis elecnonefignificac.Si force aliqutd cfti auguuo uen. Sed ad earn uolani acq? garntn agentem fua irerim fignificatio noftra conti giet mulro minus aftra portéderc noftra délibérât.Profccro Ni fruftra augunu uani docuere parentes :cultu dûraxaedemonû aufpiaa:auguria:arufpiaa:efracófta bant. Demones.n.aens caliginofi rectores/quodacultores fuos hacucldiuina ■.'• none uel fallacia pocius dctinebâr/Veiu fiqua ad fideru motus futuroniconic . crura conti'git/ubi na funtpræferipta futura;ad quorn prçfcriptionéralis/autta lis confequac uel comirecconfcicutio cæhVProfecto prefenpra funti cælefhbus ais/cælefté.i.fuâmoucntibus faciemtuultibufcp fuis aliter acep aliter indicânbus cogirata.Scd in eorû mennbus notæfunrætemæ/non eorûtantû/quæipfiuelp Ïc uel p cæleftia facturi fût:fcd eorû etiâ/quæcaufæquoq; elcmétalcs cofequenc factura:funt fuaptenatura. Atqieorurn îfup/que tonales aiæanimorû germana: cæleflium comuni uel natura uel forte uel cofilio funt acturæ.Cômuni inq:quia non funtbæci illis pro îfenorû conditione defignara perfingula amp;; ufcp ad mî mmû diftnbuta.Sed pro comuni illorû prouidenria difpofita fûmatim p capita rerû.Quæ deiceps p proprias îfenorû naturas/affectus/occafiones/confilia/diui dune ulterius.'amp;îqualiracéquodâmôaliâdeducunf.Quâobrc fingula prorfus inde pro eóperto fciri no podunnfed plunmû cóia quædâ. Quod amp;nbsp;aderit Pro lernens Propnas uero fCgnOiû condmones î fingulorum natuns imagmationi bufq?oportetïfpicere.Iraq? amp;ïdcfimulfichïcindics eiufmói aucupan prçfagia/ (utÓngent Porphyrioq? credamus ) nóhominiiefcfed demonu.Dgmonü mg fagaciorû.Nâplerofq; circa bæcdemones cóiecrura fœpe falli putät:nobifq?me tin.Quibus ergo de rebus c cælo nobis fignificatio fiat/ aftrologi ueteres dubt tarunt. Iraq; Abumafar ubi de iudicus agic/nó nullos mqc aftrologos arbitrari: planeras derebus tanrü uniuerfalibusfignapræberc.s.deelementis renicpnatu ralium fpébus. At uero defingulis amp;nbsp;fingulorü parnbus atq?actibus.s.moueri/ quiefcere/fimiliaq; nihil p^mtus demóftrare.Alios autéputarefrcllas oftendere cantû/quæ necedana funt.s.ignem qdem calidu ede:aqua uero fngida.Non ra men quæ fint cótingenria.s.homo loqturaucracer. Alios deniqjopinan plane ras portendere tanrü mutanones remporü: amp;nbsp;quarenus per cas corporibus acci dar.AdditAbumafaromnes pofrenoresaftrologos fequiueteresmecullauere 7. rum dicta intentie ni buic.s.iudicâdi conducere. Quoniâ diccrencîpodibile fo ) re fapientibus cru aftronomis qcq deludiciorü fcienria iuenire. In his Abuma far faret iudiaorû câs regulafq?nódüinuentas:g amp;nbsp;Ptolemeo fuit longe pofte rior/amp; i ludidis ipfe nulla affert in mcdiü rónem:fed puenles tantum fimilimdi nes.PtoIcmeus quoq? î libro deludiciis exiguü qd uenrans ede îludicus muit dicés.Ec ficótingatprardicnonémaion ex parre nos fa 11 ere/tam en opepren um fucrit/hæc fubtilirer indagare:ppea cp uen aliquid ineft.

^[Dequinqî afpectibus planerarum :amp;quo in his errantaftrologi:amp;f in cale ftium qualiracibus actionibufqj falluntur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Çapdllh


-ocr page 133-

P^^k Oft hæc defcendi t ad amores amp;nbsp;odia planetarum amp;f afpectus quodS 1 nbsp;nbsp;nbsp;■ modo amp;nbsp;effectus. Prolixum foren nimifq} abfurdum narrare amo

A^rcs iter fe/amp; odia planetarum. Et quod turpius eft recenfere quemad ——^„^moduni hicquidem amac illumnUe uero non redamachunc: fed po nus odir.Quafi uero non omnes cognati fint amp;: opnmi tanquam i regione uni formi/diuinaq; collocati.Nempe cum fimilitudo f rebus no fins mutua amorem æqua utrinq? ranone procréée mutuum/multo magis charicatê mueuam procréât in cæleftibus.'ubi arctior fimilirudo uigee amp;nbsp;copula,^t~autem qug de afpectibus loquitueplanius cognofcamus: Meminiffeoporcetaffrologos afpectus quinq? ficafferre/utconiunctio quidem fit/quando planera ad perpendicularem ferme hneam planetam fubit:oppoficio uero quando maxime diftant:ceu fi alter larie te fit:alter uero in libra feptimo ab ariere figno.Sexrilis aurem afpectus quando fextainter huncamp;: illum duodecim fignorum porno cadmideft duorum mé Cu ra fignoru. Vtfi Sol in medio Ariete: Luna in mediis Geminis uideacur: Vel ille in Arietis principionlla in pnncipio fit Geminorum.Cadic emm inter hue amp;nbsp;illâ Taurus quidem totus:amp;: pars infuper Ariens arep Geminorum. Afpectus deide quartus:ubi quarrazodiad pars inter hune caditamp;: ilium.i.figna tria; cell quan do Sol in medio anete:Luna in medio Cancro:ucluc diximus.Nam tria inter fo

lem lunamq,figna indentur;Taurus iteger/atqîGemini/partefqjinfuperarictis amp;; Cancn.Tria uero figna quarts duodcci fignoru poffidetpornonem. Trinus afpectus quado fimiliter qttuor icerfuc fignaiqug pars é zodiaci ternarceu fi fol fub ariete fit;Luna fimiliter fub leone./tProlemeus cam cur tot folum fine afpee ms bac éde dicit: Quia ex duodecim fignis fieri figura pot fex angulos babes: utin quolibet latere figna fint duo. Vbi afpectus anguli unius adalterum fexci lis erit:fexcam connnens figurç pattern. Poceft etiam defcribi figura quadragu laris.Item triangularis.In ilia quadratus. In hac trinus furget afpectus. Non pot aurem figura qumqi angulos habens ex integris fignis duodecim b en ƒ V erum aliter preterea fieri afpectus pofle uidentur.Nam tercenrum amp;nbsp;fex agin ta gradus 'funtin zodiaco; qui in partes quinq? dtuifi figuram conficientqumcp angulos poflidenrem.Eodemqi modo angulus afpictetangulum: quo in trigono afpee tu fitatqi terragono.Igicpenragonus ibi potafpectus cófideran.Rurfus ex gra dibus zodiaci cunctis fieri figura pococto anguloru/aut noue/aut decé;atq} ica 'entillicafpectus octauus/amp;nonus/0: decimus.Quâobréafpectus quinqjfolos affetrefingéns elf ponus q ueredinumeratisfContinuus profecro cftorbis ipfe zodiaci:iibiq; fk!!e;amp; figna luicé fignis inferta. Vtnon folum perfigna duode om quafi fint inrer fefecreta facere poffimus afpectus: fed per gradus ubiq; zo diacifProinde fi uere loquimur nó dicimus fidus hoc illud afpicere;uel planera planletaimob aliam rationem/nifi quiahoc radios iacitiillud. Quxlibet aurem ftellaradios iacit in quamlibet: quelibct igitur ubicunq;fit quamlibet intuetur. Atq? ex huiufmodiradiomm intuiru attigic magis afpiatep proximam q remo tam. Quod quidé in candelis patetaccenfis.Nemo itaepdicatfignum hoc non afpicitproximum/fedfpacio certo remotum: amp;f del lam non proximam afpidt: fed remotam.Hæcenim opinio immo bic error inde concingincpcçlediaquidâ mcnuntur/imo menu murex noftris. Solee enî homo î chorea propinquum fibi

-ocr page 134-

ad latus hominem difficilius intueri ^fepacum. Quoniam caput non undique habet oculos:quibus equa facilitate confpiciat undique. Ac in caelefti facie quae cunq5func/funcoculi.Etoculus quilibettotus eftoculuszrotus undique uifus. lt;nbsp;Aiuntafpeccum quidem fextilem eflemedioctis amons.Trinum ucro pcrfccri.

Afpectum mrfus quadratum odii mediocrisioppofitumuero fummi.Cóiuctio nécum bonis bonam:malam ucro cummalis.Arquicaufamob quam afpectus alius ab afpecru m bono différât/ auc malo/fols ex figura uel numero aflignarc • nó poffunr.Bonum eni maliim tie non ad quanticatem perrinet/fcd qualiratem.

Praterea non ad figutam uel numerum actio percinetaucpaffioifed ad formas amp;f qualitates * Has ucro figuræ quidam uel numen uel confequûcur uel comi cantor. Ncque rurfus licet dicerc Arietem efle qualicate quadam cancro contra riumndeoqi quadratum ex hoc amp;nbsp;tHo contuitum planetarum efTecontrarium amp;nbsp;hoftilem. Nulla cnim funcin cælo contraria/ ubi non pugna/non tranfgrefTio i nó inceritus.Immo uero fi figuræ que funt in opère quodammodo inter fcrepu gnances/in artificis animo non répugnât. Si form« naturales inter fe pugnaces / incontemplatons mente nódinidencfi membra inter feaduerfa non aduerfan turin femine;certe m cælo nondiffidenr interfeuirtutcs harum efficaces forma rum/quæ cercancin uiliori materia: non potence uidelicct conciliate quæcapicz lara uero non folum non diffonat Cancer ab Aricce:fedconfonac. Partes enim urræqîfunc corporis plurimum uniformis/ôd fuaptenarura quæapud nos dit fonant harmonice remperantis/ neque minus incælo q in mufico cantu interfe quot;nbsp;omniaconfonanr.rSicamp;f nobis forfiran excogitate licebichumanam muficam ex barmoniacælefli. Cælum nâcpPythagorici Dei lyram apellaucrunt. Coitum igicur planecarum apud nos octaux uocis confonantia refetat. Hæc enî cum pri macoireuidctur: Oppofitionem uero cæleffium quæfitin feptimo/ uoxquoep apud nos fepcima fimilicer omnium diffonantiffima reprçfentac.fcxtilé afpeem/ qui ficin tertio figno uox tertia:Quadratum quarta:Trinum qui ira quinto fin quinta.Sicutergo in confonantianofframde pendent«quatta uox uelinterdu feptima quæ pet fediflonarcnt:tamen unacum cætcris ad gratiam confonanriæ confenic.Sic amp;nbsp;multo raagis in harmonia cçlefti afpectus omnes ad abfolucam concordiam neceffarii ludicantur. Hincfic ut fapientiores Affronomi quartum afpectum adiunctum uelfextili uel trino/non folum non borreant:fed exoptêt: 'Ticeciam ucperfepténarios uel dierum in morbis: uel annorum in uita: quitus quadraruræ uel Lunæuel Saturnimox ueniunt/ murationes in nobis non femp in peius:fed in melius quandoqp continganr/ Incerea ridere iiiuat Afîrologos: qui cû Cancrû dicanc raagis q Librâ Atieti qlicatecontrariû:afpectû ramé oppo fitir.qlis ex libra refultac ad Aneté/magis ^ quadraeû deceffari côfueuerfic. Sed qd cacrum garnunt frigidum atq, humidum/î quo fol côfliturus caloré nobis exauget/Quid calidû Sagipearm/Sub quo fol terras a ffigore uel imbnbus non tuet/ Ex quo patecex acceffu folis potius atq; difceffu/ q ex fiderum qualicate/ calorcm ÔZ frigus intendi uiciffim arque remicthNeq? nobis obiciant Lunam uel Mercurium in alio atq;alio figno aerem qualicate murare: quia uidelicec ibi alia fit amp;nbsp;alia qualitas. Nam primo quidem non ubique id efFiciunt:neque cnim uel æffus ide Scythis oritur unquam:uel frigiditas amp;nbsp;humiditas indis. Deinde amp;nbsp;b

-ocr page 135-

forte muter: non flatim conuincit/cnc ilk'c eiuftnodi qualitates inter fe «:que pu gnantes.Alta enirn uircutclongeq? a nodtis diucrfa bæcinde proueniunt.Non ne turn ex uariis affectibus animx/ turn ex contractione amp;i dilatationcquadam fpiritus/contrariæftatimoriuncin corpore qualitates/qua nonfunt in animo fpirituq? uel côtratiçuel qualitates.Ex luminenimium rcpercuflb fitædus.' qui non cxiftit in lumine. Ex lumine liquor i ccra fimul ficcirafqi ï luto.Neq? tarnen in lumineficca eft uel liqda paCTio.Itécerta fteUarum pofitione fiue impulfione in terris clcuant uapores amp;;uenti:nclt;^tarnen illicautuentiperflant/auc uapores obnubilant/^uod autem uirtutes in cælo ualde ab bis qua pugnant in clcmen tis alicnç fint/coniectamus ex eo qi omnibus in rebus que ex clemcntorum qua litatibus coramifcentur/infunt minficj quidam uircs amp;f prater amp;nbsp;fuper naturas elemétorum.' quas fpecialcs proprictaces apellantz fpcciebus bis cçlicus actribu , cas.Mitto catera: Innumerabilia.n.fiit. Sic magnes polii fuu feqc arcticü/ ferru * uero raagneté. Sic paleç fuccinum.Hoc ucro polu forcafTis ancarcticu. Per tales ergo uirtutes qualcs bæ fût/ amp;: quales m fcamonea purgat bilem amp;nbsp;i elleboro à-' trabilcm Abumafar probat pracipuas c^ledium actiócs expleri. Siuc fixe uirtu tes ciufmodi finti ftellisz fiuequotidianis earum afpectibus ab cis fibi inuiccm cóparentunatqi inde ad inferiora mirrantur^Menro igitur Abumafar amp;: Albius Pcolemeum ubicp rcprcbendunt:qgt;qualitates ftellis elementales amp;nbsp;inter ferepu gnantes f^pc tribuerit.Probatq; non effc tales m cælo naturas.Mitto nuncqi nó folum li quos dixi aPcolemeo difridêtatqïaliis:fedPtolemcus ipfediHentitab aliis:ubide terminis loquiturplanetarum:narratq?alios enam inter fc diÛidere. Aegyptios enima dominis domoru maxime foliros accipetcrminos.Caldcos autem adominis triplicicatum.Idq; latiffime cófutar. Mttro qi i afpectibus exal cationibufqidiffentiunt.Ptolemcus enim a figno frmplicitcrad fignum:alii quï dam agradu metiuntur adgradum.Exalcarioncs quocp planetarum Pcolemcus in toto quodam figno putat accipiendas. Alii ucro non nullt a certo quoda fpa tio figm. Similiter de fignificatorcuitaamp;deannorum darorediffentiunt? Re deo parumper ad qualitates. Cum Martern elTeigneum arbicrentur/ cur non i pi fcibus cadere traduc potius q m libra/An quia libra maxime diftat ab Arictc do micilio Marris.Sed pfecto maior eft diftantia naturæ q fitus. Magis itaqs difcrc pantab Anetcpifces/utaiunt/aquei.-q aerca libra. Cur nam in libra uoluntexal rariSaturnum/ quem terreumeffe pu tant. Prolixum foret eiufdem generis cæte ra recenferef^edeamus lam ad Plotini conclufionem.Rcfert quidem primum: Aftrologos arbirran unaquaqi per fc ftellam fuum aliquid agcrc.Ex cuccis uero inuicem confpirantibus nouum aliquid prater ea confici. Ex quo pacct:ex bis quidpotiflimum proueniaciudicareneminem perfpicuepofte. Deinde fignifi cat Aftrologos non babere modum/quo planera agant/quacunq? dicuntur eftr cerc.Neque eni ucl proprio quifqi/ucl communi cuncti cófilio indigent ad agen dum:Siqiiidem naturales infra lunam cauf^/natura fua fuffidunt ad agendum: nelt;ç confiliû exigût ullû ultra narura.Ncqi rurfus cû ftellg faciacbac more natu ræ/aliter uel alia faciût/q fieri poftit renore natura quis prçftâtius arq? praftâuo rafaciât/uidclicet prçftâtiorenatura.Non ergo prophetas efficiût: nô miracula: qua fieri debécdiuinitate, Nó Tbeologos/nógeomctras:qmete fiunt/Starte: Nó diuires non reges/nonbis oppofitos:qui prudencia:occafione:fauore fiunc

-ocr page 136-

ucl impediuntur oppofitis:

^( Errata aftrologorurn deSarumo amp;f Mafte amp;^ Luna« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V. ,

“quot;W' FTcapitc libn quinto ertores Aftrologorum profcquitüt latius amp;nbsp;infequi

I tur.Saturnü tradurquia fit frigidus obeße naturçadcoq? fepantab afccn de^tc(ut aiunt ) uitæ ptincipio. Arq? ut ide maxime feparent: ftultc nimiu in duodecima collocanc. Quæquidem fedes amp;: fr quodam illorum computan dl more uidctur a prima omniu rcmonflima:reuera tamé efr proxima. Eft enitn onenti continua furfum:quodueafcenditfidus moxproperatiduodecimam. Iraqi Saturnum i feptima tang omniu diftantißima probabilius collocaßet. Sed nc ld quidem uolunt:ne nafccntibus opponatur. Sed f utroqi fibi met répugna re uidentur.Nam Sacu^o amp;: afcendens alia rationcfolentaccomodate/ÔCpnmi cöceptus exordium.!^ Præterea dicuntSaturnum Martcmqitum cóiunctos rum oppofitos iter fenobis obeife,Reemis forte dixiflet:ita maxime Saturni frigidi tatem calore Martis:buiufqi feruorem lilius frigore temperari* AdiunguntSatur numquidcm fidic nafccntibus fitfupcrcerram/autpropeorientem/diurno calo rercmpcratum:runcpropitiü nobis cuadere. Arqi enam fi ficafcendat:præcipue m aquario non obeße naturp.Marrem uero ranquam igneu eHein nocte ponen dum/fiuefub rerras:nccalore folis feruear uehemennus. Atqui i hocfimiliter ut fæpe deliranr.Cu eni umbra terræ unde nox prouenir: uix ad lunam ufqi per ucniat.Omnia omniüfupra lunam fteHarum lumina connue fenullo interuenié te coniïgunt.Similirerqï femper in die funt:nunqua uero fub nocte.Maxime uc ro omniu ab umbra amp;: fngidirare/quæ duo terræ propria funnSarumus fepatus cxiftit.Vt nihil abfmdius uidearur/q huncobfeurum fngidumqi uocare./TPræ terea concurfum lunæ cum Saturno uel Marte uituperare folenc. Quanquam fi iicl plena luminc Saturnum fubcat/uel uacua Martem/damnare non audenr.Nâ fi plena cocat cum Sarurno: Turn hanc illum fuo fouere lumine:tum illum non frigefacereplenam Contra uero fi plena Marti fefubdacaduri inde fimulatcp comburere.Si uacua; remperari uicißim arque remperarc. Hie queque ut alibi audentius errant.Primo quidem; nequefeceleriia ranquam concordia fempen comburunt unquam uel frigcfadunt. Deinde fi id forfiran concedatur/ contra foreragcndü.Luna.n.cü femicirculo ad nos fpccrante plena eftritenm elf altero uacua atep uicilfimndeo ut incómodü illud deui tarer fubiicere hac potius Satur no debeban quädo nobis eft uacua tüc.n.oflFcrtilli feplena.Marti uero gdo no bis eftplena:Nâ tücoftédir illi fe uaeuâ^ter bæc expédie admonere multas in codicegræcoclaufulas inden trâfpofiras: uerbaep fæpius pmutataihæcegdêdi ligéterpuiribus emédaui/uatis(utiradixerim)potius gîterpretis officio frerus. Quæ igic mox î rextu fecunf/féfû duplicé admircere poßue. Aut.n.fignificât Sa turnû no admodû opirulari nobis inrerdû/qa fit ^cul; Ideoq? lunâ faite eße tue oportereerga nos plenâ:ut faite ilia nos adiuuct/aut potius fignificant Satumû no opirulari Lunæ; ga fit peut a Iuna:ncq5 lUâ illi uiaftim fi quado uacua fit ad illû.Ideoqioporcercbacilli feporngereplena. Sarifqinobis tuncillâ facerefuo erga nos orbedimidio guis erga nos uacuo.lté guis Saturnus fit peul a nobis. Priraus guidéféfus uerbamaïufeftius feguidenguj uereoreßepuetfa.Neg.n.

-ocr page 137-

antecedentibus neqi fequennbus Plotini diens fentennif^ cóucnirc:fed ponus tepugnate uidecur.

^jQuod in cælo fit tantum lumen fie ealor amp;: humor. Frigus ^t fie ficcitas drea cctrum.Necaliquidcæleftium per fefrigus afferat:uclficcirarem:uel aliquid uit« noxium.

a'm cælum ipû mïæ fît proxfmunHeoq^ g maxime uiïicns/ maximeq? uiuî cû:pucandû eft p fcprimoq; calefaccreiatc^ humectate. Duo.n.hçc^pne ^nducunt ad uitamunq nero p fe fngefacere uel exficcate: quç fuaptena tura funt côtraha uite.Atq; fi coferant/ex accidéti quodâmô côfcrût.Frigus qdë ne mmiûcalotexcrefccns repente/diflbluat humoré:ficcitas ât/ne nimiû diffluac humot.Hçcatduo fatis nobis fuppeditant a terra. Id âtindeîfup cofirmabit/ft , uerum fuentquod plcriq? pu rat. Si eut mors nihil aliud edq pnuario uitæ: ita fri gus amp;nbsp;ficcû moraferas q lira tes non aliud eiïe/q calons fie humons priuariones. Quod alibi Plotinus ipfe fignificat.Probabilequocp eft/ ficurrencbræî longiflt ma a cælo didâtia luminis tantu priuatione contingût:ita fngus fie ficciraré ex ni mia a cælo diftantia pp calons bumonfep abfennâ forte côringere.Totû uero cæ lû elfecalidû/patcrqa toeû eft ignis.Totû icerû elfe ignem/ odcndit fublimitas: mobilicas:lumen:calot uel occultus oia fouens.Calor ât amplifTimus fpatio nul lam patiens uiolenna/familiaré habet bumoré.Profecto m aia cæh tria potiffima funt:uira:fieicellectus:fiemotus. Eft.n.aiauita quædâôeicellecrualis fiemobdis» (Torilqr hoc eft unû. Quod igit eft i aia uita:i carlo calot exiftir. Quod rurfû illic ïccllectus.-biceftlumen.Quodtandéillicmotus uitalis eft:bicuiralis efthumor. Iraq? non aliud humor eft q agilitas(ut ita loquar ) ad motû.Ignis ergo cçleftis nôfolum calidus dici pot:fed îfuphumidus,i.liqdus:fluidus:agilis: arq; lubri cusiâ: lenis fie blandus.Siqdém ficota te ngidiratéafperâ incelligimus: qualem enâ fngidiras uebeméciorifert.Quâobrem nibil aliud cfticelo noftns ullo mo qualitatibus fimileinifi calor:bumor:lumen. Lumen mq dlic eft intelligentiæ lo co.Calor illicefficaciauiræ. Humoruiræ motus fie pabulum. Nec aliter ibi calot illefennt.-q tanq fauor:fomentum:recreano:ingor.Nec aliter bumong uraugu mentûiSe amplificatio:agilitafq? fuauis.Inde hçc fie fimilia queda apud nos fût.

ƒ'^îî^rurfus calorihumido bumonqi tempatecaléti.Similis équodamo fpûs fieca lorhumorqjuitalis uel manifeftus laialibus uel occultus iplanns paflim a carlo ifitus:a cglo mq oibus infito.Siccicas ât acqi frigus rebus noftns hic certe nô îde cônngir.Siccitas qdêob ipfâlocihuius angufna/denfaqjnatura/afperaircfiften temipcunentéiformanoi morinq ineptam.Fngus autem ob diftantiarn turn pet naturam a coro carlo:turn per fitum aftellis qmaximam.Quantum igitur ad fri ■» gus pernnee/Aueroem ualde probamus dicencem: Celeftia nulla frigus inferut/ ' fed caloremomnia.Quæ uero dicunturafferrefngus/ea funr/ quæcalefacificmt niis.Hçc ille in libro de carlo ex fua Anftotelifq; fenrentia Abraham Auenazara apellat Sarurnum fngidum.Qui calorem afferenoftro remiflioré. Cælûicaçp to turn eft calot lucidus humés: ideft uitaquædam efficax cum fauoreamplificabi lis agilis atq; formabilis.Formabilis mquam facilepet bumotem ttalucidum ab arcbetypo:rurfus per calorem luadum infetiora facileformans. Sedalicubi eft

-ocr page 138-

in cd o plus calons aliquantulum q humonstaltcubt uero uicifllmulicubi porno cfcæqualis iitnnqîluminifqjfimilicer. Atqjhorum crium diuerfa inter fepropot ttone/func ibi dtuetfaquemadmodum hic ex uana calons humonfqj mixtione palTnn fub cæli radiis uana coalcfcuncdiccitatc interim atqp frigo te magis minus ue for fan ipediêteaiel ét adiuuâte no nibillMeminiffc uero oportet caloré humo réq? edefté elfe a noifris generc loge diucrfLi:multo êc magis g uel calot naturalis î uiuo/ab ardore fornacis:uel ab bac ipfa flâma ipfe foils tepor i amplo. Ex quo tamé i côcauû quidoep coacto î materia dura i matenâ ficca flâma prfus accédir. Deniq’, humor eff î cæleftibus nô dcftillâs:calor quoqj non edax. Humor ab hu moreaereo faitetantû differés.’gtûaereus humorab aqueo. Temercigifin cælo fingif frigus/ôd ficcû fiuedurafoliditas.Quippecûdum a terra furfum afcédib ficcitas fugiac/amp;^ fngus oîfqi duritia:ac puemac raox î humorem 06Icnitatemzfi mulq5in aufpiciû blâdi calons ex lumine.Fngidû igitatq;ficcû fimul Aquot;duru ex naturalt 06 extrema adcælûdifiatia puenit. Etîterca quæmedia funtadcælifimi litudinêhumidafuntatq?tralucida:facileqîmobilia.In cçlo auté maxime mobili ntbil eff frigo ns atqrficcimibil dun motum impediétis 06 lumê.Siqduero fingi fubcælo pc5c fimilefiibnäriecdnttaccabile manibus:oculifq', côfpicuûnd argétû uiuûeiïeuidec. In quo calot uegetus côhumoremulro qdéfed tenaci/motum p créât igetû.Si rutfûfubiilioréô6traluddâhutcadhibueris lucidaq;natura/ hébis 06 cçlû^uod gdê nô elle duru ex eo côfirmari uidet/q» îrer phyficos Ô6 affrono mos m coduritiâ afferêtes-/ ubidecirculis/cétris/diflâtus/moribus difpurât/mul tiplcx 06 ifolubilis oriccontroucrfia.Phyfici gdeaßronomos ctiminanc/ çîpof fibilia hngât: Agronomi pbyficos/cproues de bis nequearaf ignare.Micro quo Theologi corpora gloriofa cælis inferât/nifi cefTerint.Mitto uehicula apud uetc tes alarum. Faaliraré uero cedêdi fubiro côiuncrâ redituz ubi nulla naturalis fub ftann^ uel qualiratis uel ordinis idepmutatio fequit/malâapellare nô deect.^Sed ad alias cælefliû qlitaces iâ redeamus.Eefi nibil eff ibi frigidû autficcû/fcellam ta men quæ calefacicminus/frigidam apellamus.Forfan 06gadum illa meatus no ftros radiis tepentibus apit/facilius igredif terrena frigidiras.Sicca quoqdtcllam qu^humefacit minus/poflumus nuncupate.Force 06 quoniâhumeccando parut fæpe pabulû fuggericigni:îdemaceriam feruentius ficcaturo. Calcfaciuncâcoés ubicpfrellçinô motu tantû'fed enâipfa natura:natura prçcipuelumims. Quod probat 06 Auiccnna dicens:Vbi plus efcluminis:etiam plus efle calons.HicHip pocrates ait:aerem noccurnum ftellarum luminibus fubciliorem fieri' 06calidum aligtum:generarioniq5 06 uitæ accomodatum. Arifcoceles etiam ubi de partibus aialium difpurat:ait:noctes inplcnilunio eflecalidiores proprerlunælumfnfLÜ na guidé minime calida eft:humidamultum. Quçfiideo duntaxat dicaturnô calefacere:ga tardius g folmoueatur: deberet forfan tarditaré motus cum ppm qui rate ad nos quodâmô côpenfare:ideoqî quodâmô fi eut fol calefacere motu. Item fl ftellç fixæ guis uelociflîme moueanf/tamé dicant/nô calefacere moru:ga maxime diftéc:debercncforfan diftanciâ cum raotu celerrimo cópêfare:06 iccirco fimilitercalefacere. Venifi motus ipfe fimplicitercâfitcaloris:Necmotus ullus caloré extinguet amp;f flâmam:ac falrem uelocior gdê u ehernen on s: tardior uero rc pidioris ent origo.Rurfum fi non motus ipfe fimpliciter/calorem gigninfedcet ta uelocitasiprimo quidem reuera nô uideo:quid nam diftâtia ualeat uelpropin

-ocr page 139-

quitastdûmô motus ipfe fit uclox. Deinde hic fatis patct calons effectfi in aliani prêter motum câm teferédum.Ec mcrito:quoniam motus fine fit uolunratis,exi gic antefeimaginarionis formâatcpnatur«:fiueficnatutalis îclinationis/naturæ forma exigit ptçcedcnté.Non ergo motus ipfc caloré abî ue générât formât Sed forma quadocp p motuttalifcp forma talé:^ms forma prior fit natura prçftâtior. Deniqi qs na afferat locale raotûf q amp;^ omni forma deteriot cd: acq pci net ad ex nbsp;nbsp;,

terna/fuaptenatura generate caloré. Pro fecto ucl excutit caloré fçpe laten ccm:u cl ’ ex durorû collifione corpora mediû confnngit aeré/folûq tarefacit. Sic excenua nbsp;nbsp;1

tus aer ad côpetétem ignis conditionê/ ab idea feminaliq ignis tone/ quafi fomi nbsp;nbsp;'

te formâignis induif. Lunaigifcalefacit minus qSobqacali da minus »Supiorcs fteHç minus quoq q fohqa ucl calid« minus/uel minores foie/ uel longe diflan tiores/uel iter fc admodu fepatç.Videf at fol fecudum accidés cxficcare.Nó qa î co fit ucl ficca natura/ucl uis aliqua deficcaditalioqn ncc oia naturabtcr augeret/ ïmo ignis more minueret. Sed quoniâ radii fobs uel i concauis nimium duns ni mid coatcenc;ucl ex directo pcucicntes fortius ad nos reflectant. Tunc.n.uis p eiufmói uiolentiâ noua connngit.Oio ucto qa radii tanqim aten aies liqdifbmi/ imaculati/neq colli dût/ucl cófringüc pptie/neq cófringunt: fed uel tógreganc/ uel c regione rcddunt:apparct caloré illis ineffe natura: q cógtegatione J)pna in tendac:acuehemétius agatfLunaquoqfngus ex accidétiuidecaffcrrc. QuiaóC meatus lumen eius no dros apiac:amp; noccurnuinteri fngus extcnuct. Quo fit ut fcigus idefubtilius p patefaccos aditus bberius ïtret.Prigons qdé natura éinteri mere atq cóprimere. Lumen uero lunæ gignirptfus amp;nbsp;augec/utpotequod hét cd humorecalorem.Similiterfolis luméex accidenti caufafngoris cd nönunq/fiue natutalécorporis nodri caloré foras puocet: fiucpodcaloré fobs moxcalon uê toq corpus exponas,Saturnü prererea nefas edfngidü ullo mó:amp;: ppeamortife turn apellare.Nihil,n.ï igne canto taquitali uel ullo modo fcigidu uel Içtiferum elle póc.Satis edo apud SaturnG. ab humote uinci caloré.Cuq talis fit/amp;: a nobis infupremocidimus/parûadmodû calons affcrreihuraoris quoq^nó mulrum:qa prêterhec duo/uis edfeo naturabtcrcótrahédi/fidendi/cótinédi/ cogédi. Vnde quis exficcetnunq: ficucneqluna:uidetraméquodamódeficcare/ duin feipfu cogichumorê.Sicut amp;nbsp;luna dû decrefcit luminc/uel dcfcédit.Difficile uero Sacue num effe humidn negate podûf.ubi aiunt lUû fæpe pluuias augerezSe fluxû alm citare. Pedifcrû uero hune apellate non licet: Quippc cu prouidêna cûcta difpo nens fphæca cam ampla hue honoraueric: pxtmuq uitabbus dellarû innumerabi lid radiis effeuolucric. Micro qTheologi ueteres mencem ipfam actnbuereSatuc no:ipfiq mend uicam primam æcetnicaccmq dicaucrunt.Nonnc cum hoc Adro logiafccndens compucanc uiræprincipium'Non neprimum concepnoms men fem Satucno cómendancynunquid a momfero uicam aufpicari decebac?Quid ec gOi'Ptimum ciméféiccirco cómiccunc:utficco fugorefuo cogaefemé/ fidatqne diffluat.Sidic pfecco/cogitqnó frigidapocedaceuelficca: alioqnexotdid uicx pcteretacócratio uitæ.Sed mira qdam cócrahédi/amp; colbgédi/amp;: cócinédi uitcute.

' Mulca.n.fdcquælacaliofqliquores aliacogdtuirtuceq frigida. IcaqSaturnus nó frigiditace uel ficcicate cóglminat:aboqn datim ah initio femé redderee gene rarioni uiexqprorfus ineptd.' fed uirtuce pocius a ciredferentia ad cétrum da re . digencemee modo frigoris:fed more manusiôc pugni:uel natura coaguli afîdûs ' k. uit

-ocr page 140-

cóprimente. Sicut Só Mars uidlTim ad drdifcrentiam a centro ptendit. Quod at narus octauo menfc non uiuat/fi mó irafemp accidat/ accidit.n.alitcr i ægypto/ amp;: alicnbi apud grecos/caufa ent non fngidicas/ficdcas ue Satumi/fed uiolenna quidam aliunde tune illata:quænafci co tempore compelliteum/ quo adhucSx turnus m uifcenbus detincbat.Non.n.dum hicretinet/nafcir aliqs/nifi uiolenta mmium ca expulfus ex aluo. Nam amp;: Peripatetici medicicp aliüde q a Satumo ró nes adignant.EtaftroIogi cradunti regionibus indiçSatumo fubiectis uiras effe longUTimas. Sed non ne ex accidên falté a Sarurno ficcâ frigida ue naturam non nunq eucniredicemus?Tuncita forte uidcri:fi quado Saturni radius i fngidaamp;f ficca marena capiac.E4m.n.amp;pfepaulum calefacere pot uel humefacere:amp; fidit nimium.Vndecogic materia gelu.Sed rum ï humidiorc/ rum uel maxime mcali dioreqplurimum eóferre uidec.Na amp;nbsp;humorefuo rempat calons excelTü/amp;ipfa conglutinadi uirtutecobibet humons effluxum.Mars uero contra:in matenafri gidiorc uel biimidiore moderat effectum.Calidioré uero prçdpitannô ra in calo ris excedu/q uigoremouendi^Sed quonia defeminali nuncmateria feamus mé rionem: opepretium edadmonereuim i fern Solis amp;:Lunæ uniuetfalê elfe realo rem humoréq; uitalem. Vim Saturni ede: feminalé matena colligerepcnirus arq5 firmare.Iouis ofFiaum mouercdcinceps/intufq;fouere. Marcis actio ad externa moucre.Mercurii munus figurare ad fenfum fpiritus arep membra. Veneris mini (ferium ad affectum amp;: propaginem omnia eóformare: Hæuero funt dotes pr^d pue ptinenres ad corpus.tx planetarum fignorumq?corporibus: ex corum iteru animabus/in noffris animis a Sarurno contemplatio cautioqi amp;: conferuatio dili gens augef. Ab loue ciuilis amp;quot;nbsp;prudes ponffimum gubernatio. A Marte magnani mitas malorum iniunarumqj expultnx. A Mercuno îquifino quælibec amp;: expref fio. A Venere chantas amp;: bumamtas. A Sole honcdatis cura pudoiq amp;: glorie flu dium uerions. ALunadeniqîrcrûuirænccedariarum cura/ amp;nbsp;puidentiadiligés. ^'^Sed nequis nos forte damnet plancras/ficordineplatonico difponentes: Memé to diuinaptouidentiaffatuidefolem plarirudinézodiaci minime puagari.Tora emm huius euagario fub unius portionis edimanonc uenit. Quoniam uero Sol planeras fibi nimium 06altitudine amp;nbsp;latitudine ppinquantes forteconfunderet: 06 uirtuns excellenria pcnitus occuparet: ideo decrerum eff/ Lunaarq? Venerem quarum médius Sol îcedit/latius euagan.Nam ad.XIl.fcreportionespnagan ue teres uoluerunr.Mercurius ranquâ remotior a Sole q Venus anguffion fepuaga none défendit..Nam feread portioncs octo percurrir.Mars 06 lupiter ad quinqi. Saturnus utpote remoridimus ad très i lacû portiôes excurnt. Sic corn opinio co firmaf/q Venen Me reu ciû anreponüt?Quâq 06 q côtra faciûc/ordinefignorum fedefendût. Sicuc.n.domus pcedurnta planeras difponi uolunt. Cacerergopn mâponitLunâ.LcoSoléfecLÎdû.VirgoMercunûterriû. Libra Veneré quartam, Scorpius quintû Marré. Sagipranus fextû loué. Capricornus Saturnû feptimû, Deide uerfa uice ponunt.Sed hec illi uiderint.

^Cüpofitiôcs î naturis plancraru:acdiuerfæuires 06 acrioes 06 ex cuncris mira cell côterapano. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Ed redeo ad Pîoemum.Cum aderatoia in cælo calcrc:fngerc nihil:Ô6ramé m quibufdamagis minus ucrepancaloré;uidef buraoeem illiccum oalorc

-ocr page 141-

cóiungere. Cuius cómixtióetépatio Eat.NÓ.n.iUic calot frigidicate repremitur: neq?feipfo ïfuprefrenatunneqj merus ibircgnacacqï folus.Alio^nnó alibi ma gis q alibi dominabit.Humor igiciUic.i. lenisamp;agilis teneritudo quædâ/amp;ue lut unccaliquiditas amp;:almafçcûditas: humor inqhuiufmóiibi cü calotéalitut nectar:ficut calot alit lumen ueluc ambrofia:tum cohercet icédiu/ne uel ex ineen dio calor ifup ipfe pdatur:tum collifioné fphærarû mutuâ phibec: alioqn ex ra pidinimo motu futurâifpberafcp amp;:alia pronnus exufturâ:cum deniq? motus ra diofqî lenit amp;nbsp;mulcet:quo blandius infenora côringât. Hæc oîa perficit humor: humor inqua familiari calon fuo adeo neceffanus:uc nunq deftilletinde uel di£ fluac:uel calorê ipfum obtûdat amp;nbsp;fuffocec.Profecto ficut in aïa uicalis motus ab aîali uita:hæc at ab irellectu dependet amp;nbsp;feruatur atqiuiciffim.Sicincælo liquidî tas a calore:calorcp a lumme. Ica igitur uel exépli cS eópone cglcfna. In Sacurno calorê ualdc fupat humor. In Marte loge calor humorê. lupiter hord medius ca lorem qfi panter cu humore contépat.Marn deiceps ut more Platonico digeram fucccdit Mercurius référés Saturni natura. Huic Venus quafi mixtionélouiare præfentans:Dico âtquafi: pp eoru opinionéq putantlouem quidem declinate aliquâtulû ad calorê: Veneré uero ponus ad humorem. Sed ex ambobus tépiem cófici pfectiiïimâ. Sol deïde ficut amp;nbsp;Mars calorê ualdc uincit humorê. Luna ran dem quéadmodum Saturnus acq? Mercurius:plus admodu humoris pofiidec q calons,Sed hord criu humor itafeinuicé habereuidecur.Sacurni qdéhumor fép recurnt ad centrü:Lunse uero ad circûferentiâ ponus lumine crefcete dilacat.Mec cuni deniq; mediocncer facit utrunq;. Sed ut luna rep er â/ haccumdecrefcitkimi ne aftrologi doctiores aiunc/nó minuereqdem humoris fubfcaciam:fed ad een trum ponus cohibere/ficut crefcendo dilacanquod apparet i mari: cuius dilataÊ ena amplitudo/dü luna rnedid cælum pent ab onente: dum uero a medio ad oc cafum tendintefluit in angulld.Neqsïcerim uenfimile eft ra facile ta fubito p fub ftantia augen uel minui.Præterea calor folis amp;nbsp;Marris differenn eóditione moué . tucamp;:mouenc.Matns qdem ueluti pyramide:Solis in otbé.In duobus igit.i.Io ue fimul amp;nbsp;Venerequafi par efthumoris porrio acq;calons. Sed.n.cum in duo bus uiafTim.i. Sole Marteq? lóge calor exfupet:Cur nam triafunt Saturnus.s.amp;: Mercurius atq Luna:i quibus humor excédât? Quia amp;: calor efficacior eft q hu ,mor:amp;.'Solis Marnfq; fimul moles efr ingens. Ideoiureconiuncn duo:eregióe tnd opera tempcrantur.Tanta quinenam calons efcefftcacia m humorem: ut fa bcnpfemundi uoluencin ipfis fph«ratum molibus/quæftellas cótmennhumo rem librata pomonefuperare calorem: ut portione fairem quafi pondère: natu ram humor fuam adefficaciam calons adequet.Hacitaq?rationefpha:reomnes * * fupra terra aqup uocancur:arq; ficut mare ad terram aqua eft amp;nbsp;liquonSic act efe ƒ humor 'ad mare:fic Lung circus efcliquor ad aerem:fic fupcriores ad bunc amp;nbsp;ad fe deinceps babere uidentur: ut fuperiora femper infenora fonçant amp;nbsp;foelicitet i alanc.Suntigicuraqugfub firmamcnto.Sunt à in firmaméto: turn in ipfa firma \ menti cempene: turn m ftellis firmamento nitentibus: eaqj inuicem qua plan erg proportionecompoficis.Suntamp;aquaefuper ipfum enam firmamentum qüaS|Pi aftronomi pofuerunt: utmotus omnino fimplcx duplicem amp;oppofitum firma mentimotumregatamp;ducat. Super bas item aquas ignem Theologt pofuenme ideftempyreumcatlum araplius cbriftallmo. Acq;hoc fortaflisefclumen:quod

-ocr page 142-

apiid Moyfen Deus ancefolem amp;nbsp;lunam amp;: ftellas accéditCçIû hoc ca rónechri ftallinum præcedereiudicaëzqua amp;nbsp;flatus monuamp;calorhuraore.Sednunquidi erapyreo calorem cotnitatamp;humor/Comitatquidédcdabfortus ïipfum.Nun quid rurfus i chnftallino calorcomitachumoremlt;'Comitat fane: fed tractus ad ipfum. Arqj ita dciceps paulatim crefcit humor i fphæns: donee fub media tâdé aens regionehumoramp;:uelutfuperfluus/amp;tanqacaloreiamalienusdiffluatamp;: fpargac.Supius at ufqueadeo eft alter al teri neceflanus atq;domefticus:utamp;hu morcalorénutnatatq;moderet:amp;calorhumorem foucatarq?confcruet.Vtroqï uero cuftodit amp;: lumen.Sed ubi plus eft caloris/ibi lumen eft efficatius/amp;oculis admodum manifeftius. Vbi uero bumorabundar/ luméamp;: minus é efficax/amp;: al bedinis inftar quafi fpargens intuitü/mmus fefeoculis offert^Ïnterea memmifle te uolo:lumé amp;nbsp;calorem i fteUis humidionbus/óf fi qtum ad ftellam fola ptinen nos minus afficiantamen paulatim deiceps afficere plurimu atq?diunus:nifi for te aliunde fupuacuus affluat humor ab initio fiuefngus: rum ga non fiat i mate ria refolutio dra:tu maxime quia cfi hæc ftella eiufdé ferme tempationis fit/ atq? fpera qua regic/mmim una cumppria fui dote côtrahic ad nos abûdantius fpbç rç rotius influxu. Atqj ira gtum entere f’pria funt uirtute potentes/tantû hç præ potentes uirtutecômuni.Maximæuero ftellpqucî fpens fûtamplionbus.Semp eni circus amplior tangeontmés amp;: ducens præftantior eftiuirtutcmqj fuæftellæ mirabilem îfent:fed occultaFSed ut ad Plotinû regrediamur: Mars quidé nô no cet calons acumine:fed humidioré materia rem pat. Necp etiâ Saturnus é noxius: fed quoniâ remotiffïmus eft: iccirco îfluxus eius qfi pegrinus nobiscu nô facile congruit præfertim iuuenibus:nifi uelcæteris luminibus rite cômifceat.’uel ipfei fidere fedens humanou quo uel babeat domiciliû/uel exalter quodâmô fit opis auctor.Neqj Mercunus fitaliquando malus:fed cri fit médius oîum/facileoîbus fit pfimilis.Deniqificuci aiali fingula mébra guis qualitare diuerfa/ amp;nbsp;luicem amp;nbsp;ton côducunc ad bonum:fiei cçlo:quod cômuni etiam uita uiuic: fol quafi cot dis obrinetlocû. Mars uero fellis.Iupiter iecoris. Venus amp;nbsp;Luna mébrorû(utita dixerim ) genitaliu. Mercunus linguæ uultufq?. Saturnus capitis atqi fplenis Ô^ ftomachi. Stellç fixæ uicé referunt oculorum:amp;: quæ diuerfa uident confemr ad rempiem.Dixi equidéuniuerfû uira quadâ cômuni uigere:p qua oia mundi me bra uicilfim palTionecôicant.i.ab alio i aliud facile tranffertur influxus:amp;: occul tus paffim excitatur fenfus âCicitaturaffectus. Quâdo uero côem dico uita:una cum Plotino irrônalcm iteUigo uirâ ab aia mundi uniuerfo tributâ:i cuius cômu nioneî oibus quæda actionis amp;nbsp;paffionis confenfio nafcic. Sed huic uiræ nô cô fufas:fed côiûctas elfe uolumus fimiles quoq; ftellaru/amp;: dçmonû/hominûq} ui tas:Quafi uanas mébrorû uitas cum côi totius aîalis uita pçnitus eonfpirantes. Vtnô mirum fit hæcinuicem p proportionem quandâ ficn figna.i.ex aliis mun dani aialis mébns fimili ^portione qua i nobis idiaa nô nulla præben ad aliom iudicandos effectus.

^[ Inditia quincj tp ftella: non omnia fadanr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VL,

1 cl Aputfextuminditiisquinq?confirmat/ftellas nonoiafacerc.Primû/con ftat fané turn dignitace nature:tû fublimitatc lod/tû amplirudmepotefta

-ocr page 143-

tis quâhbet flcUarum ucl minime bonam/uiro uel optimo meliorem ptorfus exi ftimanda.Quaobrem fcelera quç uit oprimus nó pacracet/fteUç minime ppcttâc. Pcçfertim qa cçleftia oia uiua diuini amficis func îftrumêta.Quod amp;nbsp;aflcricPco lemeus:ôi rô docet:cum qa p illa hicfingula tam amficiofarôtie formanctucars quidé oîs hæc ,p uiribus imirée. Sed nulla cinq afleq poffit :tum qa cçleftia quis tança poceftace præditafintmunq tamêlibenus puagan uidenttSedïftnimenro turn côditionc cerco quodâ tractu ac limite ad præferiptû ditecca finem ducunc p eadem femp amp;nbsp;fimilicec reduciinc.Quicqd igic p cælefha diuini artificis infttn méca pagi6 ab ipfo deo præcipue pronenic.Cû neto afûmo bono malu ab ordi ne cadens fieri nequeat: cetee quod aftrologi qda garriûc p Mareen^Veneremep 1 atlete uel tauro coeunces nunq apud nos adultena córniccunt/ïnditiu fecüdü: Cu diuina qdé cçlo fupiora neq; natura/neep mó mucenc:quæ uero ifeciora func cælo/mucent utrifqjconfequens fore uidec/cæleftia canq media: 06 fi mó quodâ femp mucari uidenc: nunq tarnen natura mucari. Delirac ergo qui dicit planecas bac hora ex hoe ipfo confpectu calem fortiri nacutâ.Hora uero fequcnti/ natura rurfus alia ex alio confpectu fubire:fimilicerq deiceps. Neep terminu uel naturg fuæ propriû uel ad alios in rempote cercü ptorfus ullum babere.Sed more Game leontis femp ad obiecca mucari}Terctû:ftellæ func a noftris admodü fepacae/ f ut côiffimæ caufç.Sunc natura fie numero cerminatæ.Influxus quoep ftellarum qua cunqî ad nos cæleftiû motionû conftitutione mictanc/coiores ad noftra ueniunc atep definiti. Incerta igic effectua multitudo amp;nbsp;ifinita diuetfitas nequit ex illis fi ne medio pagi:fed inter cçleftia inferiorefq; effectus oporcec câs occafionefqi ca dere medias:tû. magis natuta diuerfas:tum force quondie uarias: qbus ad minî mos quofq, ôcînumerabiles defcen da teffeccus. Scelle igit neq, confilio terrems minima quçqdifponunc:alioqn tâca forent follicitudine miferç: Neq naturali conditionezmox ex côiffimaiptarum natura ad diftinctiflïma quæq defeendût.

rQuarcû:folcnt aftrologi dicere planecâ in cerco figni termino poficûz no nulla p miccerezquç no antea ptæftetz q uel ad eundem cerminû reuercat: uel cocidé annî præcereanc:perquotgradus afcendetic. Icemquod pmificno prius abfoluete:q fignum idem i nacali rcuolucione nobis rurfùra afcendcric:Ec quoc ab initio gra dibus nobis afcendcrat:annis cocidé in nacali reuolucione afeendere rurfus. Pre terea planecas fingulos aliafqfteUas proue alibi uel alibi nafcécibus ira inent :effe ccum magis minus uc differre.Totaquidem hochominis eft pro arbicrio nume rancis lacfingcnns pocius qdocêcis.Ec fi planecâ probabilius fingere licecz quan do re ' dit ad idem facete fimilicer idemicamcn quod facere primo nô pocuit/ effi eerefeeundo nó poterie: neq plane pfpido cur nâ ex prima poficione non faciac qua:forcioradmodûinobis eftfecunda. Quoditédedilaciôe fimpliciterdicic ad agédum pçnitus é côficeum.Nâ fi câ ipfa dum prüfens eft non efficiczmulco minus pagicabfens. Afferenc force cercâ huius caufæ uim eo ufepferuari.Ego ue ro ubifetuef exquirâ. Auc.n.îcaufis nobis propinquioribusiauein raaccria/auc ucrobicp feruat.Efto igit ica feruet. Ica cerce f eruaca: pro eoru quæ fecuât côdicio ne feruat:atq ad ipforû nacurâ crahit paulatim:6ô pro eorum diftinceione diftin guipQuod ergo deniq fiecifub ptoprietace notera potiuf q córnuni continget,

(^'Quincûî quéadmodumirheologiaptobauirausiacrurfus alibi repecemusiOia caularum turba ex una primaq depcndeccaufaiadco ut Inde fit amp;nbsp;ferueeut aeq

-ocr page 144-

ducatur:alioqn diuerfitas eau fam m nó conclu eer ad «num:nifi amp;nbsp;deducatur ab uno quæcunqngitut fiuntdefup tan^ a fümo bono pendenna/amp;: ordmacifljm« fiunc/amp;opnma ueniür.Nemo igitutftellas ud folas oia uel malaetiam facereau deat conficen

^\ Induia quin^ qj dclle fignificant ponus noftra ^ aganc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap, VD^

v^p^k Lotmus amp;: Ongencs condifapuli fub Amonio Alexandtmo ac fempet

1 nbsp;nbsp;nbsp;9 amici hac in reficutm plerifq;cófennunt.Stellas neqj omina faccre:neqgt;

agiinc omnino peragereJeem multa fignificare: qua:ipfe nó fadât: Non oîa inq fa cere: ne fi mala feccnnt/ucl deus non puideat/uel fit miuftus/flel \ l^qj fimuliniudç.Neq;rutfus 010: nefi ad exactiffimuipfçfingulapagant: natu , talium rerum acrio uacct:amp;; libcm cefletarbitnu. Simili quoq? confenfu freque I tem ftellis fignificanonem uel ubi non agardibenter iedreo cocedut: quonia ex hocdiuma prouidentia maximecc5firmat.Neq,.n.pofTent 1 pradenn bacunmet fi. fade pr^fern inditia praztenrorfi acqj futurominifi res paflim rebus/cempora té poribus certo quodaamp;confcquéti ordinenecterent.Ex quo pfpicuepatctnóin ?. certo qdem cafu cuncta uagan'Sed róne quada amp;nbsp;f»uidentia regi.Si pperua con fideres ffellaru lumina amp;nbsp;acceflus ad nos atq; receHus/Concedér Plotinus amp;nbsp;Ori / genes ex his tatum apud nos efficuprum ordine naturali pccdin amp;nbsp;ad corpora fpectat affectiones/Si id qdem códitione corn uni: quçppropiqua nobis ualeat permurari.Si fpectes iterii fitus ftellaruquondianos muruofq? afpectus/feito ex his apud hos pbilofophos nodra ponus fignifican q agi. Quod qdem Onge nes in Genefis comentams/ubi dicit/dellasfuiflc factas in Cigna.Et Plotinus hie ^ fimul/amp;:î Irbro defato qnq; porinimnargumcrancinditns.Pri mü:nó pot quod poftenus eft efficiens câ priced ends exiftcre. Aftrologi uero ex nariuitatis hora non folum que euentura funtnato/fed qup la euenerunt ludicare pmirtûr. Vttu mafculus fit an femina* Vtru mancus an ireger, Immo uero Nairins i hodiema ftellaru pofirione multa nobis a pire preterita profitent. Qua: non natiuiratéfo turn/fed nari conceptionem end anteceftennr/ parentû amp;auoru naturas atq? for tu nas.'fratrum quoq, maioru atqireliquorû nobis necefTitudineconiûctorû.Ad bæc 5t quafi pnora nó poteft ca efie cæli figura poften or: fed efto fignû fiqd mó declarat.'Quod fiqs cócedar præterita qdem ex his tantu repræfenrarufutura ue to infup efiia.Is coget nobis ofcenderedifferentia/ amp;f difenminis huius cam af fignare.Cur nâfi ad preterita figura prüfens canóeft:ad fucura fit ca: Ac fi po fitio Marris ïquartademóftratóó parentes cito momamp;naru patrimoniudiftipa re:ficucneq,poficurahçcparcntes necaciita neq;dilapidât matrimomû. lam ue roamp;futuraquædâphancaftrologi prædicerepoHicentur: quorû figurabæcc5 eftenonpoteft.s.uxoris amp;fratruamp;amicorû fortes.Quçfuas nóin bac figura: fed alibi cas babent.Dcnicpppræfcnrécæleftiumhabirudinem/ quppoftannos triginta connngcnt/fi mó portendi poflunt/pfici certe non polTunr.Menro igif pleruq dicunc/natus bic ipfe fibimec ca ent icómodoru fuoröialius cómodoru. 2. f Secundu inditiü.Si panbulo monturu aliqucm dixerint non a nariuirate fua id * folûmô/ucrû edâ parétum/fratrum/filiorû/aliorûqi ncceffariotû. Immo uero col ex naduitate necandû intcUigi pofte putant.Siqua uero panbuli huius caufa eft

-ocr page 145-

uel una eft/uel fi plu fes ceite coniuncræfunt/ôe in ipfo. Vbi uero in diuerfis b^c difperfa func/nócaufx/fedfigna uidenc.Demq^fi pcælu nanuitate figura fatu puen lam pridem facn prædicic:bæc ipfa figura facû no efficmfed déclarât. Sicuc Sc puer non tunc efficinfed dcclaraceffeccus. Sed ÔC antecocepnoné fatum Pla tonici dicet fuide cocepttuquado uidelicct ala corpus elegir. u Indiciu remu.Cd 2^ multgpr^uidendi rones elfepurenc/oraculLuauguriüurufpiciüucerprerano fom niorumimedicoruagncolaruq? pra:fagia:omen;pbyfonomia. In qbus omnibus figna ppendunc non caufp futuroru.Cur na in fola figure cpledis ifpeccione no indicium cancuputant elfe/fed cam. An uidelicet nobis eft iIla figura fupior. Sed auium quoqpuolacus/Sc conitrus fupiores func.Necpcarnépbæcucpcaufas:fed tanq per idina folencaucupan fucura. Deniqi qd ÔC quo effiaentis adhæccaufæ fit in cxlo/iam conditie. Non ne Sc deus mentefq; diuina: fuperiores funt. Oracu la tamé Sc Propbetarum uerba dim no afflatu pnuntiaca uel fcripta futuroni ,pdi gia no caufee ludicanc.Simihter potent Sc cadi facies effe libcmn quo figura: fcrip ca: diuinitus præFeranc uentura non aganc:præfercim fi cófideracione cçleftiû cor poriuprænofcanceaquæfierinequeût corporalis illius nature tenore.s.certæcet tis tempocibus hominû dignicaces acqideprelfiones: îuênones tbefaurorû:cogL tara confiliorû mucationes fomineq’ ppnæ atqi noftrorû./Tnditiû quattû.Si per i^ præfencé ftcllarû eóftitutionem uel imania fcelera uel opa diuinicatis ppria porté diicur/probabilius ualdediceci Hellas utraq, poems declarare: quel cum optima» fine/peflima ppecrare:uel cum fint corpora/incorporea fa cc re: Sc quæ uel cotra uel fupranatura corporea funt efficece/ Inditiii qntüunterrogationes gupquocidie q apud aftrologos fiunt/fiue de præceritis/nunquid talia facta finn uel de fururis niinqd fienc/ueldeprgfentibus utrii fiant: de rebus Sc alienis anobis/ Selóge di ftancibus.'confirmanc:qcquid ex præfenci interrogationis hora refpondet: nó p cam refpóderi.'fed fignum ASupiora bic iteru confirmanficp oïum quæ nobis ac ciduntfiuncue a nobis mam felf as fufficicntefqapud nos cas repimus.ln ppria generis no dn natura/i confuecudine/affectu/cófilio/accione/occafione/concurfu circüftantiûcaufarû/neqî unq fine bis caufis ccçlo ficaliqd: ut tul opus fit boni i cado cas pferutan/quç fæpe i terra patétinecp tamé vucniunc in cælo.Atq fi præ fentes femp in boras cçli figuras aliqd in nobis facere cocedamus: ad affectiôes corporum pnmofqiimpetus tantû ptinercdicemus. Atqid qdem parut elfe rnô méu:fiqdem p eâm agit momencaneâ.Rurfufq, p natura pp via fufeipi: Sc ad no dra quafi firmiora mutari.Ex eo atquod códitucio fiderü nó quçcûcpfignificati cfficic ppria diuinitatis Sc nacurg Sc atcis actio confirm ac.Siue igic louis Sc Satur ni cóiunctio noua porccndicreligionem/póc nihilominus uel ueca itenm religio a deo pficnuel ab hominefalfa confingnSmepcededes motus quæîfralunâna tura conngunt/aliquado defignent:nibilominus natura talia faat fic effiac teno re naturç.Siue per eofdem motus portendanc actioncs human®/cófilio tamé hu mano Sc parbitno nodro pcedunt.Signacpinterdûuana fiunt: quado efficiens caiifainlecam permutâtfignificanté/ProidequodPlotinus Sc Ocigenes aiunc futuroniquafi litteras i cçlo uel fcriptas ede ab mitio:paulatimqexplican: uel p petuo fcribmntellignncdeUas-.figurafcp tuconfectas ex dellis:tum imaginanas. Itemfignotûgradus partefqminutas: deniepplanetarum afpectus ÔC motus: Sc quæ confequunc hæc ubilibet uel comicanc.Tu uero cælû hic inteUige uniuerfû.

-ocr page 146-

Eft.n.ubiq) cæluni.Ec Timeus cçlû nominac uniuerfum. Supra Luna guide ficus return ifenorum caufæfunccôesnta amp;nbsp;cómunia figna. Infra Lunâ uero funt eau fe propnæ/qbus cognins cóia Ippriaderiuantur indina.Toniraqj hoc qfi aialis unius corpus exiftit. Oportet igit m mundano hocaiali turn fupra lunâ/tû infra circûfpiccre cunctazarqt inuicem penfitare. Sicur.n.diuerfa iter fe agenda funt/tu fupra/rum ifra/tu flip:ora ad infenora nonung: Sic amp;nbsp;figna paffim ker fefuntf« pe diuerfa,Queadmodum f quolibetaialitü naturæicetfccôtranæ funt turn mé bra diuerfa:tû in aliis ad alia repugnâtia figna. lubet iraqi Rafis phyfonomu no uni crederefigno/fedcunctacoprebéderennuicécp librarciatcpubi côtrariafunn fequi plura fimiil arq; ceraora. idem obferuare debet i mûdo diuinaturus ex mu do. Que m iudicâdo cautum effedebere Ariftoteles in Iibro defomno amp;nbsp;uigilia his admonecueibis.Sepefuncîcorporibus figna etiâcælitus uelucimbriûamp;uen torum:ncqîramécuenitfignificarus cuentus/cum motus hocalius uebemenriot accidit. Quâobrédiuinationéciufmôi Origenesatcy Porphyrius hominibus ab flulcrunncoccfiere demombus. Quibus pateatcæleftis liberlUelegédus. Nód^ monibus inqæqueoibus.NâPorpbyrius i libro deoraculispoflq probauitqug ciinq; du oraculis fatalia nunnarz ftellarû obferuationc prædiceredubiûgit/deos quoq* fæpe mentiroaeq; exquifitâ fururorum cognitioné nô hominibus folum: bec bora ad plénum elle pfpecca. Sicitaqi demones qmm fpectar ad prefens/di fponere libet. Actherei demones acrem colères fublimiocé/cæledia m agi s q terre na contemplant offenta. Aquei uero demones acré.s.infimum habitantes ex no fins magis q ex cælcftibus reru arguméta uenant. Mediideniq5cómodius iirro biq,figna cófpiciunr. Ideo uaricmio apud nos funt admodum aptiores. Ab his uriqi Origenes air hommes nó nunq accepiffe præfaga. Veröcaméfiue ab bis ac ceperinfiue obferuatióc didicennr/cofufa pfpicere: Öó caliginequada aUucinan',

^[Multis de caufis iudidum de futuris eftdifficillimum *

□Vod at nee bomo'nec demon fola infpectionecæleffiû minutilTima queep (apud nos pfpicereualeat/huncimodiiargumenramur.Sicutquælibetna , turaeeleffis terrena q h bet natura cóior é:ica qlibeccçli morus rerreno quo IibetclFmoru cómunior.Nó poffuntigicecælo ad terra ad miniitiflimüquodqj Tcddi fingula fingulis: neep igifpoH tint bic minima quæq?pfpicueîdc difcemi. Semp.n.cæleffis motio quafi cómunior/ ad plures hic eff motiones in différés: ut nifi pratter cælum infup baten o ff ra cófpexeris:ppendere nequeas qua poriflimu conditioncbiccatleffis mono capiaf;amp;: utrapotius 1 partem definiaf. Sufpice fi placet! ma genefi cæli figura. Définiras quafdâ amp;nbsp;numero paucas I ea notas îfpi cics:qbus cómunes quofdazamp;paucos I renotarcîdequeas effecrus.Motus itaq tuos oés/ qui nô in tota folû uiraZ fed anno quolibet atep méfe mumerabiles fût; nunq pores idepfpicere.Necetia fi quolibet anno rcuolutionem tuænatiuiratis euoluasmeep rurfû fi quotidiediligérer obferucs.Mitto î præfentia' quid dçmo nés poflinnboies cercenópoffunt.Sapiés nemo negabit:ffellas oés quænobis î numcrabiles fûtadeffccruquélibetcôferrc nô nibihex earûqmôfluxu côealiqd: amp;nbsp;idqdem pro natura lociamp;matenæcôfid. Affrologi uero Relias tantum mille uiginq; 2lt; duas:uel ad fûmum/fup mille quatercétum feptuagintafex duntaxat

-ocr page 147-

obfcmanr. Quo fit utcu minotcm caufarum numerum tcneïtiarq; eas non dum pfectiiïimc caUeannabfolutä cffcctus condirioné iudicatc non poffinciprafernm cum flip planeras fteUg fint qplunmç tü magnitudine tü fplêdote mirabiles.Sint etia innumerabiles i orbe lacteo oculis oio noftris occult«. Planeras ucro ad del larum afpectus aliter atep aliter afficuncgare ex corn docttina nó poterunt/Mitto cp Pbauorinus pbilofophus nó fold alias ftellas prêter notas exiliere: ucrû en am planeras alios difputatcffepoffe.Ignoros uel ppfplédoris copia:uel pp exfupe tâtiâ akirudinis.Sine quord obferuanóe haben forfa pfecta rerü notitia nequeat.

1 Ad h«c fiquis obiiciat Bellas quidé emifperii noflri agere ï hominé fub boe ipfo orizontenafcenté;in alios alias.Refpódemusidellas ubicunqjfint/ocsinfefeiui cem coniiccre radios: terrç umbra hoc nunq ipediente: eofqi undiq? ad nos ufep trahicere. Item paucas admodû emifpcni délias hoibus efle notatas. Immo enâ fiftellarum numerus ad minimum coputatus cHeef uirtus cerce no ois adhuceft nota. Immo needeprehenfæadhue fmgulc monones:neeoculo neciftrumento nee etate ad oes fufficiente. Quid?quod difficiUimd crcditu eft/ Mercuti magni tudinem:altitudinem:motióem:ad unguem enepfpectlt;:Siqdemamp; tarilTimc ui dcc:^ tuncobfeurefcobicic/acferemometo/ncqi diligénâfufpicietis expcctat. Cum ergo qd fit quid fiat i cçlo no dd pfpectum finnimird neqi etii qd fiat e eæ Ic^ræterea non rone adrologi fed cxpienna amp;: ufu nitunc.Experientiaueromifi cuncra quæ utrobiq? circûdant fimilia fintifaepilTime fallit. An uero quia nafeet« Romulo Mars i Arieteangulum orienris habebantaliagelfit/Scellis uidelicethu mano noris igenio fermcficeo tempore côcurrentibus.Quoniâ igit calls fub ta ii quonda carlo Romulus cxtitinNunqdôd Annibalcui Mars quoq; afcendic in Anere/eundem 010 cofcquec euentû?Nequaq.Quoniâ amp;nbsp;fi fingas planeras infu peroés fimiliteri utroep difpofitos: aliæ tarnen dellæfirmamenciq? partes nó co dem quo olim habicu fefe habent. Signa.n.oculis quodamó raanifedaa Romu lo ad Annibalem fitd ad ortd iam mutauerunc.dum fub fignis occultis dabilion bufep currentia gradd annis een cd unum pagunnQuo qdem 1 tempore fignorû pofitio pmutatunfidufqï uifibilead occulta figna aliter alite rep fehabcnsi nimf rum alia quoqi facit Si alia. Na 06 adronomi cófitenc ad luifibilc fignd oïa référé da:Fotfan.n. Aries manifedus q tde cum Arietecócurrebacocculto/nüc cd Tan ro congcuit/aut falté cd alio aciecis illius gradu fiuc minuto:Sic amp;nbsp;cetera figna fi gnis aliter otdine cófequentircfpódcnr.Vndefi figna uires p figna pmutat:pla necacquoeppfignacómutant.Quadiu uero mundiis cucutrent:06quo habitu fi gna hæc comparent ad illa/nc fufpicati qdem hommi licer^Quatd uero diucrfi ^tas circa octauafperä ualeat/ ex eo pfpiamus: cpmultis iam annordmilibus pla neta: frequennus ïter fe reuertunt ad idem.Neep dd tarnen fimiles 010 reuertunt effectus.Nó dd pridina mddi facies renouaf.Nó rededt impia eadem 06 ibidem. Non leges fimiles atq, mores.Diuerficatem at octaux fphærç dicimus/nó folum quæficab occafu adottum/fedetiam acceffum cius atq; receffum perquem ima gines alusfæculis adfeptétrionem acceddt:aliis ad meridiem.Nó pofluntigicur Adrologi cercas p expertêtia confirmada régulas pofuide: dum de hoibus cem potediuerfo nafcencibus:fimilcmcp tarnen quodamó quarundadeUard habend bus poficurî/ fimiles opinarcnc cffcctus. Nó prius.n.eadem prorfus uniuerfi fa /, cics reucrtcciq annotum trigita fex milia confumenc/Accedic adbçc cp quemad

-ocr page 148-

mod fl rcgulœ medfcorû aliter alibi futobferuada;/ fi mo future fint falurares:Sic amp;C aftrologorû régulé mutationcm fub regionibus diucrfis admittût.Nô. n.póc obfcruatióis Caldeorum ró confiftereifiqs fub diuerfis cæli regonibus utieadé róne uolucnr.Eædem naq? Helixficucnon ubiq? pruinas cientdimiliter uel calo res/uentofq? amp;nbsp;plumas/fed mutant amp;uauâc:tépeftatefq5 codé rempote alibi pla cidas mouent:alibi uiolcntas:alibi nullas: Curnoeuentaquoq^humanarfireru alia Caldcis:alia Gctulis:amp;: Scithis efficiunt/Profecto ficutfub alio cnmam ie ex 11 alius eH corporis habitus:itaïcxteris oio rebus humanis nóidéprfus connee reporcs:fi Hellas ex quacunq? terra confpcxcris.Sed cHo: obfcruentin fingulis Altrologi regionibus qd potiflimu certis fxcubs fieri e cdo cóueniat: quodad buneufq; dié rite nullus obfetuat:Figura cerrc celeHêqua deHinate fatalem uni cuicpfolent/adfûmum explorarc nópoflunr.Pnmoqdécünafcfntis fatunoa figura pp na tantü:fed parentu arq; auorü figura fimul amp;; ptoauorum/amp; ab ipfo nuptiarütéporedepêderecócedannneqïrorcófigurariones explorarelicet:nccp fatales nati cis ram late difperfas amp;: figna diHracra colligere dat: neqi ficubi fibi met aduerfenf momenta rein grauiora ppendere. Ac fiqs iHa eóprehendar non „ramen ex bis duraxaroem in naro mdebicenentn. Veniunt.n.aiut fxpe uniuer fales caufeta potentes/urppria emnfqpmiireni ï dererjus uidclicetautmelius.

, Sed redeamus ad figuras quodamó princntcs ad natu. Ptolcmeus i quadripar tito inqt:Breue tépus maximamreipfa mutationé faccrendeoq? difficileadmo dum elle ludidiuHincó/ Abumafarm libro deiudicns Neceffanüinqteft adiu diciü: qlibet hora optime call ere plan era rû curfus: amp;nbsp;gradus arq? rainura figno ' rum tenere certiHime.Profecco figna fex a Cacro cxordientia qa recta ^cedunt: ' boras duas uel paulo plus occupant afcendedo. Sex reliqua quæ a Capneorno îcipiunt/quoniâexoriuncobliqua àrraduas horas afccndût.Diuidéda igif ho ra eH utiobiqî/parrefqîboræ partibus figni diHnbuende.In récris quidé gradus qfq? fignorû qnrâdecimâ ferme exigit boræ parte. In obligs ferme uigefimâ. Ve rum ficuti fignis trigitafuntgradus: fieiquolibetgradu fexagiraminuta:amp;in quolibet minuro fexagita fecûda.lra parte bore utrobiq? uel qntâdecimâ uel ui gcfimâ neceffe cH i partes fexagintaiamp;ireru fexagita fimiliterdiflnbuere: 0/ fin - gula fingulis pif us accomodare.Cum igitafferantuc amp;r Origenes inqcAffroIo gunon folû gradus/fed ÔZ minuta mmutorumqi minura neceffario cognofa de betc.In qbus planetxfint:amp;quæafeendarfiue defcendar:Nam iminimomaxi mum efie difcrimen:quod A Nigidius i uoluéda figuli rota môffrauit.qs ni mi nunas ciufmóideprehendercpót/Iam ueroeû ucplurimû media figni pars una afeendendo occuper borâ:quo na pacto minurn afcendentis inucnies/cumram minuta diuifioné répons nequeas obferuare.Scire nâq? expedir non folû quota hora:fed etia quotis minutis boræ minurorumep minuos ex utero fit puer effu fus. In pifcibus uero arq?anete pp obliqua homafcéficné: hora.n.amp;: tertia ho rç parte afeendere pene uident/mmimâ téporis parte magna mutationem afferre nôdubitant/utuel uigefimahorçunius pars gradûafeendétis imutetjQuoniâ igif aderût tépus uel exiguû quod cadiciter natiuitaté uel geminotû uel duoiû quorûlibethoium:ex diuerfis qdem parencibus: fed cadem pene téporis parte nafcentium:diuerfitatéafferre/quç itenUos effectu deprcbédif: Idco fie cos Au guftinus iterrogat:Aut lUud cxiguum iceruallû exiguâ iter illos difcrepantiam

-ocr page 149-

affert/auc magna.Siexigua dixenntobudemus Iacob amp;Hefau geminos fineï teruallo téporis editos in magnis Riide dilïimiles.Si magnaten illçminunæ nul lo poflintiftcuracnto deprehêdi .s.feeüda.tettia. quarta.cerceiudicarenon pof func.fWagna uero afFenc/imeis neceflams fum exprus. Nata: fund famihano 1-ftragemingfineiceruallo forares. Altera poft edogmadas feptépprius ïceremit morbus. Altera poft fepté menfes nutrix ïfcia fuftocauit. Naci fût 06 gemini fimi liter. Alterum kra paucos dies ignis occidit. Aleerûaqua poftannos quatuorde cimfuffocauit.Natifunt amp;iuiciniameafineitermi{rionegemini;qadulti ia fût: amp;corporibusügeniisicafibus diuerfiffimi, Mitto qdiuerfa fit fors brucorüuna nafcentiü plurimorû:præfertim ubi fimul fouentin ouis.Piofecto fica paruum atq,rapidü efcmomentütêporis/ï quo nafcens homo accipicfatum:utï eodem illo puncto fub eodé pgnitus circulo celi plures fimul uix ad eandé competétia nafci queant:acfi iccirco gemini quoqj non eadé uita: force fût/quoniânó codé mométo funt orntrefpondeat quæfo/utcû Phauorino ïterrogêi curfü lUù tepo ris crâfuolantis q uix co.gitatione animi cóprchcndi poteft/quo na pacco depte hendant: Cum i tam præcipiti eeh uertiginc minima quaeq? momenta ïgentes dt cantmutarioncs afferreflam ueromaior moraênatiuiratisiuno/qicergeminos mox fibi fuccedentes i partu.Si igitur i ictu quoda oculi cæleftis cóftitutio pmu tat amp;: fatü/neceffe lâ crit/uc tocidé fata dicanr/quot funt amp;nbsp;nafcécia mébra.ƒ Hic quoq;poportunequçrit/utrû fan fen es explicetquo primû moméco îcipit egrc di puer ex aluo? An pocius quo lâ médius exit?An force cû cocus?Nam amp;: î hoc icetfcdincnciûc.Vcrûaltius ab exordio f^tus repecendares efîcuidet: Ecfinon nulli ipfam tune cæli figura inuenturos fc profitent: atep id qdê ex figura naef uicatis:tamécum hancicertâ héant:nimirû amp;nbsp;rUâ multo magis icertâ.Sed condo nemus cis/uthanccopcam habcâc:qbus tandéregulis exhaciUam aucupari po terunt.Dicenc force non nulli/gradû Lunæî naciuitateafcendécis gvadûî cocep tu fuine:acuiciffim gradû afeendétis î orcu geadû extitiHe Lunæ/cû fçtus côcipc tur i utero.Sed neep hoc côptû firmicer ede pôt:imo uero arbitranû eft oîo.Iâ ue ro amp;: alii aliunde quærût/acep ut referc lamblichus/ alu qnq; ad id legibus uti fo lenc:alii paucioribus:alii uero pluribus.Porphyrius âcidaftronomis eciâcôcedc tibus aie eÛe ptorfus îcertum. Sed efto tepiac forte qfpiâ ptimordia fçtus:Quç rimus utrum prima illa cépatio cæli/quado priraum icohabatopus humanumi folum côducat ad opus/an Ô^ teliquçdeiceps harmôiæ cæleftes/ quçficucôô pri ma momentanea fuit/momentis fingulis uariant.Si prima folû dicat efficere:mî turn eft momêtanea cæli figura diucurnum opus abfoluere.Et cû lâ amplius nô eft/connnue facerc.Sed afferent ex prima figura uim quandâ i fern relieraquafi fupfticem Si agenté.Sit ica fane/quis eciâ fit adeo mirû:ac certe que continuo de inceps figurçfequûcut/num aguncl fçtu nihibimo ^ agûchç quoqvôt fuas no tas inurunc:Ecquanq pro natura prions cxcipiantdfluunc tarnen etiâ pro nam ta fua/ac paulacim priora pmucanr.côfundunt idinanudicia fallût. Maxima ue ro amp;nbsp;antecedentiû pmutatio finôcfcquenciûincohatio: cû primû corpufeulo fç * tus iâ ad aîam præparaco ifluit aîa. Quod fane momécum uel dçmonibus eft in certum. lamblichus ex méte Placonis probac fortem ducécp un» dçmonem ai» tribui enâ ante concepeioné ab uniuetfah tonus mundi difpofitione:prour aîa cum primum appétit corpus fe héc ad uniuerfumfatqs ccôuerfo.ld ergo tempus

-ocr page 150-

porno fare oporteretatcpppendere.Quod fola mfpiranone diuina putatpofTe côprehcndiÇPrçter bæcifup i ludicadis hominu effectibus fiqua tépora obferua da funt/quincp obfcruada indent. Primo qdem ferendi tempus/quado feméia cit in matricem:hiiius iactus códino fequituolûtarium parentumorum: Ódipfa prrcfcnréutriu(q*,naturaamaginationêq;comicanré ponus q pr^fenré cóftitutio nécçli.Prindpiû.n.motus fuirutriufqîuolûtas. Sors ucroïciufmói motu pouf fimû pro corn natura amp;: imaginatione contingit:inrerea non nihil fauentecelo» Quantu imaginatio poflicappareilauiditaccpregnanciu: amp;i aialibus quçalba nafcuntex genitonbus imagmanbus albaificutdepauonibus fert.^Secudote pus/quo celTante la motu prædicto fernen in matrice collectû firmumqmâ ex eo quod erat îcipitpmucari/fieforfan primocóglutinari.Exordniamp;;fors côglurina tionis actionifqieiufmöi feqrur conditionéfeminis amp;: parentû magis qcæli/ qa admodû materiale cft/quod efficitiSi id qdem erat/fitq; pars parentum.Pars ue ro ppinquû propriûq»fuû fequit rotiî. Vnde uidemus ex tali fpé îdiuiduoqi ta lem fpém ôôîdiuiduû eiufmôi feméqicoalefcere. Côfertraméinterea cælû. /(Ter tio:tépus quo pnmiifçtus format in uitâ.Idqi fieri aifit fecûdoméfe/quopotif fimû lupiter agit. Verû itveertû eft/iitrû adfitiiita/ cii pnmû fui méfis impleuent mediû/an aliquot poft dies.' cum ad quadragefimum nonum a cóceptioncdié pnenerinqa natura frequenter Ï rebus noftris feprénano gaudeat. Et 010 an fiat aliter/eft obfcuru. Forte, n.ficuti nono méfe/qiiéloui rurfus attrihuür/ non fimi liter 1 lucé ois çditinfans:ira neq, panter 1 fecundo uita quilibctaccipir.NamÂf feminas nó fimilitcrarq? mares accipc/comptum cfteferunt.Sicamp;:mates ïterfeamp; f^minas ^habile eft nó eifdé interuallis acapc. Quid^qp rónalé aiam defcendere aliifortedicent:nómenfe loins' ïquouim uegetalétribui dicenr: nóméfeMat tis.ftquo uim potius fenfualê:fed menfeSolis autfortemcrcurii. Sed opimom bus bis obmiflis cófideremus fimpliciterpropriç uitje priapiû.Aufpiciûuitçab hoc die amp;nbsp;hora maxime ducif.Nâ a conceptioneaufpicium potius efTennefuit amp;: molis bactenus nóalia uita uixitq parentû:parfep alterius exntir.Nuncucio ppria fibi uendicat uitam:fitq? iam totu/motuqi mox pp no utit. Eiufmói ergo uir^ uirâlam extcrioré.i.uniucrfi fecuta uidet menté ue diuina. Sors quoqniita in coiporeinq/fcqtur maxime præfcntécæli conftitunonem. Deïde ét corporis habitûipræfenté dico babitû.Alius.n.iam eft qin concepcionefucnt.Etmerito ficutquod eracmaterialemagis/marerialé magis cam fequebat:ita quod maxie eftfitqjformalc/caufam ïprimis formalé.i.cælcftéamp;fupdæleftéprçapuefequit. Quarro:tépus quo adukus infans 1 utero fca matemis uinculis abfoluerctoto impctu nicit.Solutionis eiufmói fors fequitprimo qdem praefentê uirtuté pueri acmatris códitioné:dcide cæli babitû magis minusue ad id conferenté. ) Quin to:ccpus/quo folutus 010 puct erupit ex aluo. Erupentis qdé conditio precede tem conditionê fequit annitentis.Qualis atfutura fit burns conditio:qui ex al uo ia prodnt/fi mó ludicat ex conftiturione cjclefti/qua prodiinno tanq ex eau faded uclutex figno pcrpendic.-probabile.n.efTe diccnc:pr.Tccdentéce!i profpe ritaté ad eófequenté cæli pduxifte profperitaré. Sed memento fortéoio ppendi non po(Te:rum qaignoranttemporaitiiqa ignorant 0^ caufc quotqlesuefint.* tó qa nefcit qd potiftimu ex oïum concurfu conflet. Cócutfu inq tu præfentiû inter feed confequentiû cum pr^cedcntibus caufarum. Aliud.n.ftellaruagmcn

-ocr page 151-

fuit:quo priïnum tempore condpef homo:aliud poflea cumfdderef aiatahud cum ederecm lucé.Quod fialius accp alius fteUaru ficus amp;nbsp;duccus differences p mictic forcunas.Qius nâ forcé in ludicando ex his ponffimucliget? Quis nam quauis cempatione cæli pfpiciec ^cum boni ucl mali hinc auc inde ex diuerfocd compaci0eafferac:aufecac:augeac:minuac? Quid deniep noui ex oium mixeio nccoflec/i qua uim maxima cHc no dubicSt.Nam amp;nbsp;rfpeccus g forfan pfe diffo nare pucanc/ coniucci tame cd confonancibus cocentd confiaflc granore. Cd ue to ex oium mixtione dico:nó lumina caned cæleftia/ fed enJ iferiord uices mare riaqj amp;nbsp;loed ad mifturf calé arbitror eóferre gplurimd. Qua: qdé oia cerce copie cciidiuinitatis eftpprid.Hinc Hefaias aic.Dicice mihi uecuraiacqi ego uos deos dicâ.HincPlato deo gdem feiennâ tnbuit/nobis opinioné. HinePtolemeus m dicia de futuris iter neceflarid amp;nbsp;concingens ait media cad ere: neq, pro cerco aU quid propneq copto affirmari debere. Hie Auicenna i metaphyficis negac aftro logis effecredédumiganeqcunctacæleftia teneantineqjnaturas iferiord ad lu dicid neceflanas.Neqi nitanc demóftrationc:Sed expientia quads uel uacicinio pbariombufeporatorns acq poeticis. Humand naq igenid tdcaufard numerus amp;qlitas lacer:cum expientia fallit:cd figna decipidc. Sane cd mukæfepe adidé concurcece caufçpoffinc: uix difcermcaqua pociflimdcaufacffcctus calls/ calls ue puenertt.Prgcecea expimened non eft fimilc/nifi i maccriis cemporibufq 010 fimilibus.Augecquoqiiudicado fallaciâ.Quod frequenter eiufdéeffectus oh cas differéces mulea funcamp; diffimilia figna: Atq uiciffim diffimilis nonung eué eus quodâmô figna fimilia. Indiuerfis poftcemo ccporibus terd uatiauf idicia: Sicafttologus falcem quolibecanno teuolucióem cogicobfccuare: Sic medicus quauis hora çgrocantis accidentia circdfpicsre/fucurd prædicturus euened. Simi lieer aufpex öd arufpex fiqd 1 hoc cft ueri/ oftécapaffim ^oiafingulis aucupact momcncis.Similicec amp;: phyfonoraus/figd mó 1 hoe eft uericacis/fingulis æcacis bumana:fepcénariis argumenta ualicudmis morumq pfpicere.Sicut.n.feptimo gt;nbsp;» quoq die 1 ægrotannbus noua potiffimd captant indicia: ira feptimo quoq; an no noua quædâ accidentia amp;nbsp;lincaméca nouç fi^rœ/noui colores/^ geftus ucl fuboriunc nobis/uel faite aptius demôftranc/'Sed meméto quocunqi mô uel ri /. tu circa futura/ ucl qdocunq abftrufa hoibus ucca dicant:Id fæpe cafu côtîgere/ apud eos præfercim g plutima dicunc.Sçpe etiâ quod amp;nbsp;buic fimile eft/id eueni te/gamulcafdcî uitaoîbus ferme côiaimultifqundiqmodis quotidiecontîgé nbsp;V

na:nôndgquod uelcafu uel arceuidet effe pfpectd: ifticcu potius nacurali fine dçmonicofiuediuino fuiffeplacum. Nacuraliigiftictu: ^do naturalnobis fic ' tépatacftiucab uniuerfali nacura facile raoueat.Demonico/gdo imaginano fie affecca/utoportunepulfct adçmone.Diuino/gdo rôuel iceUigentia ica fe b êtr ucaccomodatiiïimecunc diuinæ menci fubdat/enâfi id nos lateat/^Quinqfdc igicprædiccndi modi. arcc:cafu;nacura:dçmone:deo. Hic efficit/uc pleriq uel t crees uel minus î ateibus crudici præfagio docciores excellât.Hic Porphynus an te g natrarcc Plocinû uacicinio Socratis îftar mirabiliccr polluiffe: aie eum aligd ipfa nacura mirabilc præcer cæceros holes habuiffe:necfold dçmoné: fed cc den babuiflemagiftrum. Hicaftrologicdilludiudicidex fteUis nô fold fit pearum '-ifpectioné:fcd écex ipftus nacura gludicar.HicPcolemeus.îudicia huius ambî / guafuncci/^rerûnatutas ftcllafqconfiderac.llliuero gcx meliori parte fucura

-ocr page 152-

cognofcur/ppinqujores funt uenratipp ui'm aiæi cfs dominante quis non mul .' ram hums ams pina habeac.. Conclude tandéfi aghcultorcs acmedia i re eet

note fæpius prædicédo falluntzcçteras prædictotes fæpiffime fallu Qua fallaaâ doctiffimi gcpaflronomi deprebédétes ludicia neglexerût. Micro cæceros mihi ! enâ notos. Paulus Florennnus adronomus fingulahs hæc ridere folebat: qamp; annos uire qncp fup ocrogira ipleuït.fuâ tarnen genefim diligennlTimccontem y^platus/mhil ad ætatem conferens longam potuit inuenire?

^{Quâta fit rem m uniuerfo cômunio:amp;: quo î rebus fine laténû inditia quædî.

X^qV Vaùis âc futurotû atep laccntiû l’udicium fit faUacinîmû: amp;: fi quado rien 1 Kicû cd: fæpius naturali dçmonico diumo quodâindictu g arrepcedar. ^ij^amen infita rébus funt quædâ indina rerû qbus admomrus natura faga cioraïusTûaiâ uel altion explicacfacultate: Quod îditialeuitcradmonéc. Elle ueto figna uicifTim ad res ldi ta rebus Plotinus ab ipfa uulccûctorfi coionenam re:ex quarû res alia euentû fignificacaliû: tû res altéra mutuo fignificacaltetnfi militer î mûdo/fimiliterôe i nobis.Profecto fi î rebus pfecte mixtis/quod elemc turn edîquodlibenmulro magis laîali/quodira fermecôpofitû eft ex mébris: Sicutex elemêtis confiâtamp;; mixrndquolibetmébrofuntcuncra.Compofitû.n. quod natura meliiis ed/nimirûedamp; meliori rônecôpactû.Côpofitû ueronullû naturae pfecte côncxû/nifi ficut î toto funt partes ;i ta uicidîm î partibus fit amp;nbsp;to tû.Noeft âttotûî partibus/fi p aliquâ uel aliquas dûtaxat partes partibus aliis ïnfit.Immo fi pcunctas oîo partes î parte fit qliber.i.fiîquauis partes fintoés. Accedit ad hæc/epî genirah aiç facultate/ita fimul totus eft homo/ut î quolibet mébro fit torus.Similiter in uirturefcmims formatrice ubicüq^mebrumaliquod cogitât.Simul amp;C reliqua côfequuntibactenus nulla éîtetmembra loci diftîctio: fed rônis. Cûigitaîal oculis manifeftû fub hacunïonis côditionc: rûexaia tu ex femine puluier.Cofeques eft unionéquodâmô fimilé mde fufapiat.Quâob rem amp;nbsp;fi alibi caputede uidec:alibi rurfû manus/amp;; pedes:cômuni tarnen parrici pationequadâ forte funt îoibus oîa:ficî cerebro aliqd écordis amp;iccon's. Sieî cordeiecoris nônihil5lt;capitis.Sicîiecorefituiadim:in uulru manus amp;;pcdes: In manibus forfan amp;nbsp;uultus amp;nbsp;pedes.In pedibus forfitan uultufqi manufq?.In quolibet itaqimébro ficutaligd naturaliter éaliorû:fic prêter inditia ppria/alto rum quoqi nôming iditia latent. Tu ergo podg fronré îprimis amp;oculos præd puefuens côtêplatus/oîapadim circûfpicefigna. Quod.n.alicubi uel te laten ud ppipedimétum minime produt/forfan memes alibi. Aîalfimilirônemûda num ex aîa quondâ fua/cx fuo femine pululauit:ea uidclicet rónemt î quolibet eius mébro fit totû.Sic îqualibet fphæra fuo quodâpactofphere fûtoés.Stellg îquauis ftclla funtcûicræ.Iii aianribus aiantes.Mixra in mixtis oîa latent:adco ut facile tûex oîbus î oîa fiatîfluxus:tû ferme î fingulis pretter ppria figna/îdi naquædâad reliqua lateanr.Mirto cpî Saturno nôfolû natura quedâeft Mercu rii atqj Lu ne;; fed et reliquorû. In loue nô mô natura Veneris:fed infuperaliorû. In Sole Marris aeg cûcrorû.Mitto cpfimiliter î nobis ad caput pulmones refeni lt;nbsp;tutfi^ftomacbus:reliq ucdeîceps.Adcorfpûsarqîbilis amp;nbsp;reliqua. Ad lecur fan guis amp;nbsp;genitalia mébra/ô^ cetera confequenter. Collige tandem fient i corpore

-ocr page 153-

no tiro partes partibus obfecudat ad officiu pefus/Se forfan ad argumentu. Ita to til mundu cuius pars é corpus bumanû/ fuis pafTim îdiciis ad noftra códucere.Si cut.na nobis oia mébra uirtuté una fecunc genitale atqj formatrice/ quæ i ipfis êc eóferuaedie oia corpora una cd eiufmói uircutibus ipfum uniuerfi corpus fimilécp uirtuté eius panter comitanc: ut nihil fortaffe fit miru: ex uniuerfo figna nobis ac comodata pcipi polïe. Sed ea qdé ut inde præftanexoiora uidenc. In nobis at ad humana accedunt ppriera té. Inde. n. ad oia quodamo peinent. Apud nos trabunc ad hoïem. Vem ficut i celo defignata nó femp eueniunt:obftante nónunq uel di uerfa ca/uel aduerfa rnateria:Ica figna nobis indira fraudant euentu: caufis uideli eet aliis uel pala uel dam repugnannbus Ipedita.Quauis.n.cauf^indicacióefqnn. nobis/homini magis ppng finc/pleruncp taméincertilTimçfunt.'tû qa mulciplices nimiu ia euaferunt ƒ ac pp na turba Se oppofitione côfufæitû qa no ft ra matena nó fold qplunmis eftfubiecca:fediftabilis ^ipeditaftepius atep fallax: td quoniam noftrordfimilitudines imaginacionefqj reliquafæpecôfunddt: tddeniqi quoniâ alæuirtustâ naturalis qacqficafæpemultapmucat. Sedquoniäadaiam popor ^ tunepuemmus^inotarei uerbis Plotini debemusmó una tantum aïa oia uiuere.Si ^»n^vt) quidê aic:Si mébra nodra uires amp;nbsp;acnones fingula pprias babent/cd camé non to taquçdâfinc/fedpattes.'multo magis eas babereaialiaquæîmddorónaliafunn quonia amp;: maiora funnSe nó partes fold:fed infup funt amp;nbsp;tota. Vnd patet præter cóe fatum bis munera quædam uel i difpenlacione fatali uel præter fatum ppria cóuenire. Cófirmac demep in uniuerfo nó fortuity congené puagacionéqï.'fed p petua terd monondq, feriê effe naturali amp;: diuina qua da arte difpofita:ppcacp ad certum finéfinguladirigan£amp; cunctaeóferantadcóem:06eófequés ubiqifuccef fionis ordo femp agatur fimihter atq, repetatur.

||Quç fint pncipia rcrdiSc qdo aïa no ft ra ét babcat pneipn rónem:Supet fatum: Cedacfato:Puniatlegc diuina.ltéqdo polTitmirabiliafacere: Öó corpus ét a fa to quodamóliberate* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Çap.VIlI.

yFquot;^iaïantpotiffima mundi principia:bonum:amp;: intellectus:amp;: anima.Mun 1 nbsp;nbsp;| dus icaqi fub bono mftitutus ad bonumdteUectuali aïaliqi adid prouidê ducitur. Ammç rurfus omnes/quæ pet incelligentiam Sé rónem turn m feipfis efficiuntorbesitum alæ mundanç orbes amp;nbsp;imitant Slt; aflecunt:ipfæ quoep pncipii rónem habere putatur: Præfertim qa uelut collegæ ad ipfâ difpenfationé mundi recipiiinturiQuauis officid ipfu/quod aïa mddi reuolutióe unica peragit: rcliquçtonales aîæraultis quoadpoffuntreuolutionibus impleanc. Rônalis igit animanófolumï mundi chorea ducitunfed amp;nbsp;ducit. Exordic.n.opus proprium uelut agens: quado ex feipfatumaditclligibilecontemplandd: cum adlenfibile gubernadumirite procedit: Rite inq progredicur ad féfibile:quâdo ad hoc ita fe gerit:uchuius gratia kelligibile minime ptætermittat:hoc adt eft recta procederc. Sic emm ad finem illd ptopric cendit:quotfd prouidentia prfus incendit:Per obit qua uero pfæuaticacur quotiens fenfibile bonum intelligibili nimium anceponit. Videcut autem hie Plotinus motePlaconis per nomen recti atep obliqui tangere uim rectitudmis inmenfutis.Rectaquidem columna grandiafubftincc pondera. Non recta uero fcangicut aut cadit.Radu perpendiculo tecci dum uidentut cepec cut! non per diuerfalabuntur/fed tedeunt ad feipfos.Et cum ex acre facili in diffi

U

-ocr page 154-

eultaté aquæ mergunez nô fongunt qdem:fed recta pccdunnileq; a tenore deroc quencincepto. Ôbliq uero/ôd i folidis a fedifcedût/ubi reflecri cogunt: Ôd i liqui dis defeendentes ex acre uel e conuerfo frangunt. Hæc tu fingula ad ai rectirudi né uel obliqtaté rite ad raodû trâfferre potes. Ego lâ redeo ad iceptû. Népe inten puidétiçdiurne iudidû aiara deterion fecôformaté:i detenus rare mifformat. Ad / quéfaneiordinegradûpuidentia/ôdfi nô pnmo/tamen côfequenriréderat.utqf

qs ex primo digredit:i fecundû iure pgrediac.Et aia quæ libéra quodamo fuerat hactenus:deiceps qfi ferua ifçlixq? fequacillaquæardétius adamauit: quoad ab amons ardore fe foluac.Iudiciû uero diuinû nufq uel abefnuel effngit unq. Eiuf

dé nâq5 præpotéris ptuidenaæ lege/^ fua cuiqî nacuralibus ubicp rebus accomoda tunaiabus quoep cofétanea/ô: fua qbufq; reddunt.Huicâr jîuidennælegi ad ma ponflimû fcellæferuireuidenL Primo qdé uniuerfû hoc ira ferme pulchiûefficiûc fleur fcellis diiuna mens idealibus pulcbrû prius excogitauic. Secudo ad effeems côferût naturales: quos ftellarum radus manifefte foueri uidemus.Terno demo nibus hoibufq?dçmonicis figna futurorû/Iatentiûq’dditia præfranr.Quæfi dicâr portendere cûcta quæ in mundo fenfibdi oriunc:Cûcra îtellige nonone côi.’Cûcra præapue qupficfenfibih rône jjcedüt.Cucrademq? d^mombus ponufg hoibus: lUis.ii.cçlefteuolumêdeus legendû propofuifleuidet.Quodfiqdîdead nos uel P mftictû uel p argumentû amp;nbsp;oftéra traffert: parer id quoqj facrû infntunonediui na. Acfl nô fruftra inde fumus admonin: confl-at nos tumala plerûq; uitare:tû bo na quæ præmôffrant/noftra et îduftria côfeq poffe. Hic Abumafar côtra illos q di dit iurilé effe fcientiâ futurorû/fic ait. Potent fibi forfitan prgeauere mutado locû î quo futuraeft pedis:poterit ét aliqdo rotû’a ferepellere ac præuidés futurâ ifirmi taré uel luafionébodinô^fimiliadeuitare. HicétPtolemeus ait:Sapiés domiabic adris qtenus admonicuspotîminés declmaredifcnmé.Itéfapiés adiuuabitopiis adrorû fient agncola prudens naturale rerræ uirtnré:qtenus bona nônunq cæhnis indicata ipfe fua idudria pagit.Sicur. n.fe hét agncola prudens ad terra arq? cælâ: ficad utruq; medicus arq;prudens.Sicucergo amp;: quæ natura icohauitagncolapfi cit:amp;quæuicini exordicagncola/celûprfus abfoluit.lté mutât agncola multaprg ter cæli folifq? natura: amp;nbsp;quædâ tû ab andiratefæpius irngâdo/rû a frigore ptegen do tuacafu fulciédo defédit;ira medicus arq? prudens figillau erga cglûcorpufcp nodnife gercre pór.Quarû uero ad bæc medianæ diligentia ualeat/côptfi béo/ôi fepcaliaf/ôif i puero:q natus ocrauo côceptiôis menfenocte fub Saturno dationa no datiôe primaî Sagiptario afeédente/femiais pfecto amp;: uix ut uidebatuicturus ad tridumtamédiligétidimecuracus a nobis paulatim recepit uires amp;: lâplures an nos ipleuit.Mitto quot modis foueri nato cor cere b ni amp;nbsp;iecur amp;nbsp;domachû/rebus turn ipfi tû nutrici amp;nbsp;extra amp;: dus adbibitis:obferuâs interea fçliciores i adhibédo dies amp;horas. Exidimacuero Plotinus róaléaiam nó ambus eiufmói tatûcorpus fuû Ôd fibi cômendata frequent a coi forte defendere. Verû ét indar cælediû aiarû: ipiû exercere polTe nonuq in iferiores mûdi materias/utpore que germana fit cde diû aiarû. Acq? ita cûcta faciat raq héns quadâ pricipii rônéQuâdo uero id pofiit amp;nbsp;qûo poffit/in theologia latins difpuratnus.Mitto qdp magia ualear adronomi câ fimul Ôd pbyficâ. Qûo uiref adrorû minficas cerrif imaginibuf baunat:ôd quéad raodû i fpeculo fepe côcauo folif radios côgregar:ûde i lignû e regiôe pofitû refie ctitatqî côburir: 6d nônûq excccac i tu en tes: Sic i materiis qbufdâ tû natura tû arte

-ocr page 155-

paean's ad Hellas certos HeUaru radios côdpiat 5c influKus: quos amp;nbsp;feniarc fibi QCoórorquere pofTitin alios.Quod Olympü Alexâdnnû Porphyrins narrat effi ccre folim. Vbi amp;nbsp;Plorini aiam tata mqt uictute poliere; ut ftellaru aculeos i fe có iectos aliorfü detorquere ualerer.Pofleuero fatale fæpeforté cglitus iminétêfra •’-gi ludci p fapiétia kabalifticâ/ôd itimn lacrarü licteraru fpum có firent. lablichus 1 p efficace deorn fublimiü cultu. Porphyrins p magica fapientia ApoUims oracu lo teffe.Ait.n.in libro de oraculis.Cnquererer aliqs eunnepens adrêquapiani fuiffecab Apolline indicatus: qd ue faciédn foret/ut qfi aprus fufdpenRefpó dicoraculn:eum fatorn niimpedirnquä magicis artibus effugere potcrat. Vndc apte patenmagicâhoîbus attédiutnitus elle côceffâ/utaliquo mô fatum rcpellc rent. HæePorphyrius.Poffeuero p magiâualitudinéaî corporifepcurari: amp;: im morcalitacédeniqîcôpari in Charmide Plato fignificat/répantia prçfern p ultra té fapienriæcôpata:nâ ab aîæ fanitatefamtatécorporis pficifci/magorû teftimo nio côprobat.Sed audiamus Zoroaftrédiuinecanenté:Si ardétead pietatis offï • ‘ cia menté prfus intédctis:labile quoep corpus fcruabis.Hinc traditû é Pythago ncos facris cofueuiffe carminibus morbos alom corporûq? expellcrc. Si tâtam bécaïus poreflate:qd mirû naruraliteffcliberrra feruicurefatali?donecipfemet corpus ulcrapuidêtiæ modûamore nimio coplectac.Na deiceps Sc aîus obfeqc corpon:amp;: corpus feruit legi fatali;quoad aîus itéra amoré a corpore conuertaC admenté. Vndeprimoqdéfeipfûafato eximicfugiédo: Deindeô^corpus/uC pote q lâ corroborât ex méte a fato plcrûqs dcfendit:tû occulta qdâ uirente get manacæleftibus;tLi arte nónunqdiuinitus patefacta: Cócludecapitulü:ftellas quot;nbsp;plurima fignificarenó facere.Nó ergo diuirias facereuelinopia: quænobis ex ƒ diucrfarii apud nos caufard cócutfu amp;nbsp;occafione cótingunt.Nó uittutes:queiii fenfufiuntaróne:inrónepficiunt ex mente. Nó uitia:quocü nulla pp ne ca eft efficiens:fed forte deficiens: qrenus uidelicet amp;nbsp;féfualis uita a róne deficit:amp; ró a méte dégénérât. Cótingere qdé ex Hel lis defeern quodâmateriçpôcî corpore uiuo incitamêrû aliquod uitiorû. Virii nero hinccócipiédi occafionêptçftacaie fupions amoradaïal. Quæqdéaîa alioqn eatenus libéra uiuit a fatoi qrenus menn dédirai p menté fuacn prima dining mentis lege eófentit. Hinc ppheticü lUud. Aïa mea in manibus meis fep/qdo legé ma nó fum oblims. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'/

CQ““ aïa tónalis nó fubcH fato:Irrönaks nero fubeft.Qûo uita corporis no ftn ppna depédet a uitacæleftin amp;nbsp;ab aïa noftra.lcéin oibus celeftibus aïas cflegcminas.ltêdedemonibus.amp; undemalacóringat /jCap.VllU.

Vpioribus nero qbus afferit Hellas nó oïa nobis efficcrei quis mulca fi gnificarepolTint/obiiccrctforte qfpiâ nerbaPlaróis i Repu.pnxferrait __^ atqiTimeo.Ait.n. i Repu.fub fatalibus neceffitans dcæfiharûq, eins J parcarura reuolutionibus animas ï corpora pficifa. Aic6lt; ï Timeo uita nobis quot;nbsp;corporeaa Hellis infûduqbus ï uerbis uidetnos cælo fubiicere. Refpondetad prima: aïas quodauitabacuiuêdicp forma eleginefpóte:priusq in corpus ueni tér fub reuolutione fatalnióqi pnHina uirtutê fuiqi rectricé auccoritaté;nó tâ amf fiffe: qad tépus ïtermififfe.Qua deniep cd pcim ipfçdecreuerinti ptim fuerïc ad iutçdiuinitus:ptim admonire legibus/recipepoflint, Refpódetétadfeedda : ficutïTimeo uita nobis corporeadacaHeUisi ex qua pturbatióes exonunfific abïtellectu diuino intellectual aïum pcreari huius uite rectorc-.qheutdd nimid

-ocr page 156-

Ul ta hanc amat in hoc mundo/feipfû una cû hac pdit i fato:Sic eandé amïdo q minimc/interi fup fatu ï arternirate fe reapiLpone uero aiam rónalé fato fe maci pare atq; uiaflim emaapare/docet Zoroaftns fêtétia ita præcipiés.Ne tu augcas fatu. Vbi Plotinus aitmos.i.ipfû hoîem: effe aîum ipfum rónalé:q naturali mre prçfideataîali:fubiûxit:cauendûe(Te/ne forte nos efficiamurhocaîal.Exiftimat enî p côfûmatû imaginatiois affectufq? côfenfû/fieri pofte mués unum ex aîo fi mul amp;aialt:quado uidelicet urrunq? imaginât idé:arq5 fimiliter:atcpad idéfimi lirerq?affianfcrmequéadmodû ex igneachgno fit unû cóione luminis amp;:ardo ris. Subiûgit rurfus i aîali.i.aîato corpore naturâ corporis prçualcre. Ibi.n.cot pus éuerû corpus:qa formale qmaxime: amp;nbsp;ad fûmû corporalis formæpductû: uica uero eius ppria/nô effaia uera:nô uera inta:qa corporea multum:qa ferme ultima tenet i ordineuitæ.Sicut ergo uirahæcagitî corpus naturaliterid forma do:uel ponus agitin corpore:dum hoc ea format ex alto,ficamp;: corpus quoda môagitî uicam dum hanc ipfâfibicôformar.Quâobréficutî corpore quattuor poniïimû alteranôes effe indent p caloré amp;nbsp;frigus:p bumoré amp;nbsp;ficcitaré:ficin ut ta corporea pturbatiôes præcipue quattuor oriunt.lté quod eft i corpore dilata tio mcifïim atq; côtractio:id i uita corporis uolupras amp;: dolor. Verû quéadmo dû rônalis atus p imaginationé affectûq? cû aiali coniunctus/buius paîTionibus rangit/ amp;nbsp;farali forte pulfaf: ficcûdemûfibi aîal hoc rônis legibus fubiugauc rit:primû qdem feipfû a pturbanôibus fatoq; refoluit: dû aliud qdem fe/aliud aîaleirecognofcir:ideoq5fatû adaliud ptincre. Deindeaîal hocfibi naruraliter cômendatû ab atrociiïîmis nonunq uulneribus fati uel fortiinædefédit^Vbi ue ro Plotinus ait egeminis boîum aîabus fupioréqdé mitti ab intellectu diumo: infenoréuero a dns q pferunf infûdi:intellige hicdeos eÛeaîas fpbærarûftella tûlt;pcûaîa mûdi cofentiétes.Oés.n.moueri dicuntfiuelocali quoda motu/fiue formali ferant.Sed quonâ pacto ex oîum cófpiratióe uica redûdat î corpus/Nû ficutexpluribus côcinentibus côcentus unus fubcôcauo reboat? Rutfûq? fient clâpadibus mulcis côis ^dâfirfplêdorin aula^Nô ficoîo. Hic.n.amp;: côcentus Ô^ fplendor coitu quoda unû potius eftq forma. Aîa uero qiiæcûq, fir/fimpliater fubifâtia en;fonnaq5 aîalis unius una. Et fi ad præflâtioréaîam eópata/ qfi acci dens iudicat. Quo igitur pacto'Forte quéadmodû ex plunbiis îtra nos uocali bus îftrumentis ab imaginatiôe una uox una pdit/fignificatiôedifîîctairutfûq; ficutex unofole lumé unûp ultra uariis îfectacoloribus pénétras/ non îmulta fubîde lumina definit:fed in unû quis uariorû coloni uirtute formatû:ita ferme una quædâ uirp forma uirtute multiplex refultac î corpore/una uidelicetex una mûdi uica: uirtute quoqimulnplex ex mulrarûpræter bacaîarum ad fpjrâdâui ram côione.Characteruero aîali maximepprius plurimû î fpû ab aîagenerâtis îprimit;Cuius qdé ppnetate uel cûcrorû fpiraculû ad familiaré rcdigit aîam:uel corpus falcé tali qdam ponffimû aîa fie aîabile. Vitâ qdé ifundi nobis pofte ab anima animabusep cômunibus abfq? animæ propnæ beneficio côieccare forfan poneraliquis ex animâtibus quçfponcenafeuntunamp;que ex oms abfq anima lis fui fomenco. Contra uero oportere animamnoftram uidelicet fuperiorem una cum fuperioribus ad fpirandam animacôfpirare/rôdictarc uidetur:tum qa bumanum aîal épfectiiïimum:parctq;róni: tumqaficutplunmum n'attirecocs p proprias definiunf naturas adeffectus in natura prop nos abfoluendos:ficad

l

-ocr page 157-

PpnS uitä/fi mó pfecta puiribus dißictaq? futura fir/pmercoes aïas/ offido p pneqdê quis fupioris aîç opus eße uidcc.Ergo diccreqs force potent: abaibi pieteccóem influxu/accedereppriiualicubi uero neqq.Ecibi qdéhumanüaïal effe pfeccius/ amp;: róni magis obcépans:hic uero minus. Vbi uidelicet ronalis aia Z*^ corpus aliundc iâ tepic uiuu. Micro cp fi force ad corpus ita uiués rónalts ara nó y accedac/brucuaial fub hors figura nafccncrirq? ara moftru/ficut qnadocp corpo gt;nbsp;re móftra nafcunc. Quod ergo Plotinus alibi fecuda inqc uicï a prima n o (Iraqi mallate: alibi aliüde:potes ut diximus inteUigere. Memêto uero quç Plotinus de geminis diffetit aiabus cófirraari ab lablicho ex méte Metcurii. Vbi addit fu piorem Ï nobis aiam quomä a fûmo intclligibili fiat/habcrc i mudana uim opi fialt;:acuimqua mundn trïfgrediat:amp;f a faro fefoluan amp;:fua/prçfertim diis ad lucam. Atep hancfolutionéquatenus fataleordinéuidetttanfgredi/eatenus m ordine puidentiæcontineri.Proinde ubi Plotinus aïam altera didinguic ab alte ra:inqc:quæcunq? funt inférions aîæ miniflena effecorporea:quoniâ oés buius affecttones amp;motiones inacanc a corpore:corporiferuiût:raorioné corporis co micanc/aixp uiciffîm: Odiciû uero aîæ alcenus/quæextrinfecus exeat/edefeipfS aldus eleuarc. ^Hoc tu in loco aîaduerce Plocinû Icgicimo fenfu Ariftocclicum illud interprecan.Intellectus uenic fotinfecus:intellectus.i.fupiot aîa: nôincelle nbsp;nbsp;nbsp;i

crus interpretanonc Au croîs unicus:fed unaquæcp intellectualis aîa.Forinfecus nbsp;nbsp;I

item.i.nô a feminali fpû uel calorc:nó a uita bac intima mundi: Seda méte diui naïquçqfiexcerior.i.nôconiuncca uelutformaiomnibus dominât. Hinc effici cur/uc intellectualis aîa tû cogicacione/tu etia uolûtate poiïicquæ fup corpus èc naciitâ/ôd corporeâ uicam func/pro arbitrio pctete:atq5 corpusmaturâ/ fam quo tiens oîo decreueritfupare.Quacenus.n.atéporaneis fegregat/ eatenus æcemis côiunctamna cûbis quodâmô téporaneis dominât. Veruqî uero fit turn cogita done/tû maxîe uolûtate.Sicur.n.cépotalibus/fic amp;C æternis no ta illacôfiderâdo q amâdo côiun^imur.Ec menco:quoniî côfideratio potius manecicus:amor âc in amatû côuernt amatem .Sic amp;: matena quæuis ad ignis natura pueniticalorem potius fubeûdo q lu mé. Ex eo itaqi maxime fit aîa tû çternorûcôpos:cû una cû lilts adueifû réporalia dominatrix:qgt; illa amp;nbsp;amac ardéter:ôd amâdopuinbus imi tati uita:amp; imitaca uiuédo cô[equit:Slt; confecuta rutfû auctoritate opis imitât, Hîc tâdé ftupéda in corpus opa prêter côfuetû fati tenoré quadoq; pueniunt. Quo in ftatu aîa in fato eóputat ut agéstneep tâ fatale frâgit feriem/qfibi uédi cat. Nâ Óó boe quoep in puidécia: Icgibus/unde depédet fatü.'inuenias defigna tü.Ergo fi artificiofg intelligénæ benebel o p arcé.s.imaginüatq, mcdicinç aius ï facali coborce nônûq uelutcollega actorqi recipit: multo magis id uel diuinto ris IteUigénæ uel pociiïimü uolütatis ardore eófeq pót.Volüratis.n.accus effica ctoréq cognicio atcplibenor: amp;nbsp;actióis pnnctpiümediüqï Ód finis, ló mera qdê cogitatióe fit nibibmero âc affectu uel occulco Ód naturali plurima fiüt.Eft at ap perino nacuralis quæ uolûtate utcûq? pon cmulan uidec affidua Ód imaginatióe prior 6d nacuralior fubdaciçq; ppîqonéfficaciâ uero artis i fato ï fupionbus qdê tetigimus.Sed alibi dcmóftrabimus. Verü ut ad fupiora lâ redeâ:aîus qdéî quo aîal tóe format:vó uero méce:mens deniep deo uiuitï puidêtia fup fatü.ln quo uero uicidim formatio fic:fub puidéciæiudicio uiuici fa tot neep ut agés.' fedue luf patiens i fataliü nüero eópucac.Siqd ergo buic portédat ex fteUis mmirü ex 1 iii

-ocr page 158-

*; cifdem effid pot fimplidccKutpottéditumihil ad h^caïo refiftente. Ac fi mala fiannnó ex alto mala mircunnSed i mfimo mala refultant. Ait uero Plotinus '^ aiam i nobis inferiorê/clTcpartequodamo uniucrfi:quoma amp;nbsp;ab uniuerfa depê det aïa:amp;: cóem fcquit eius mftmetu: ferme ficut amp;nbsp;noftru corpus mébrü ed quo damó corporis uniuerfi. Aial itaqj noftru mudano cónectic aïali:amp; inde cóficif. Verucamen fupiori nobis aia plunmó unacu raundana/ cætcrifq’,mûdanis ad in fenorê m nobis uitam concurnt efficienda. Quæ qdem neq; fit a mams aïa:Si cuc.n.maternum fernen nafcitun corpus ncquic efficereata nee materna fimiliter aia pór aiam procreate. Neq? rurfum aia nafcitun uel fit ab aia partis tue procul abfenns:uelab ipfa feminis uirtute pcedit: quæ amp;nbsp;inferior eft/amp;: acadens. Reli quum eft igic/utamundi aiaprocreec:cócurrétibus uidelicet cæledibus aiabus. Concurrente amp;nbsp;plurimu fupiore nafcitun hols aia/ fiquidé fçtui uiuificado lam ‘'. adfit. Sicubi uero Plotinus air aiam rónalé ad ipfum aialis elle nó eóferre uel mi ] nimfunó effiaentis qdem/fed formpmodü negat. Quauis.n.erga aïalfitïeau / fa uite/nó tarnen eft propria forma corporis:Et fiforma quadoqi diacaialis ad I bene ede cóferens aiah.Qualis præcerea in nobis ex aiabus geminis/ amp;nbsp;corpore confpiratio eft/taléi ipfo mundo/ï fpbæns/in ftellis effe ludicat.Vbiqi.n.intelle ctualis aia regie corpus p propinqorem corpori uica ex aia profluécem. Na qm intellectualis eft/fepata amp;nbsp;fupiora petensmimiu diftaca corpore:corpori uerop abqd appropinquar: quodi ipfa uel ex ipfa iam ab itellectu degenerar.Ex ipfa dico.'quoniSfi natura elementalis ueluc ignis fubiectoppinquas/nonfolüfub ftantia illi fua admouet:fed aliquafibi fimilem infent qualitarem:multo magis anima:tanq natura potentionuitalis fubftâtiçfue præfentia uitalé quandam in •• fundit corpori facultatem. Sincergo inmudo/infperis/ï ftelliszaïe padm gemi '^ næ: Pnmç angelotû ubiqi bonorû locû teneat atqi deorû.Sequétes uero/angelo rû q ceciderûtî corpora/ dçmonûqi uicé gerere iudicenr. Angeli oés eiufmôi:pri mû.i.aïe mûdanæ angelû co mirant deo femp bærenté. Demones fimiliter ornés eiufmôi primû.i.mûdanæaie demonéa Deo lôgius difeedenré/ corponq?peni tus incûbéré ubiq; fectancur. Angeli rurfû ad incorporea:d|mones ad corporea oergunt plunmû:aiafqî alliciût.Ideoqî angeli a fato foluût aiaf:dçmones at cas fato deuinclût. In dçmonibus pofitû eftppinquû corporei mûdi huius îpium. Vnde fit/ucfi hic ad angelos côpatio fiat/mûdus hiciuredicac pofitus in mali gno:Hine amp;; facile Mameheorum ê error exortus.Proîde ficut intellects noftm afleritdiuinis fempincûbcre:quis rôinteri occuper bumanis: ira rône totâqifu perioréî cæleftibus aîam affirmât diuinorûconcêplationepperua pfrui: dum in fenores celeftiû aiecorpora regunt/imaginât ôdcorpora.In bis ergo affectus elfe ’ dpmonicos arbitrât.Affectus qdé diuini funt in primis.Humani funt 1 noftris/ acfæpe fenni. At uero illicdçmonici quales fût? Finge fapiérem affidue diuinis contéplariôibus occupatû.Sed i eo îterim i uegetah natura uigere affectû ad cor poris alimoniâ;Subteperenônunqpruritûfamis îftomacho: naturalégeneradi libidinétitillare.Sed fapiêtis animi ronem fepatis îtcreadeditâ/ affectus eiufmôi nequaq aiaduertere.Imaginationé quoqi uix ftupideqi fennre. Ferme ficut î eo folecacadere:apudquéin fomno hæc fereabfqi tforins incitantur. Tales itaqj fineaffectus ad bæcin cælo dçmonia. Nihil ergo ex pnonbus aiabus mali pro uenit/â. uilis:ex fequcntibus autem no mala qui dein reuera: fed uilia quædam

-ocr page 159-

mihufqsbona fequimwr.Quatenus ex illis turn in corponbus minus inccrdunl ordinate mutanones eu emu nt: turn in aiabus natura corpori macipatis/icitame ta frequêter fubonunc:p quae amp;C b aîç no iniquçneceffario bat: licentius tarnen corporis îcicaménsîdulgeât: aut faite corpus Sc ppenfius foueant:amp; accuranus quocidie curée. Ait aûtfupiores fteUartiaias nô edebuius uniuerfi partes.Cû.n. adîtellectualémûdûoîo conucrfçfintallius potius dici partes pofle uidenc. In fenores uero ftellarû aïas uniuerfi huius partes apellat: quoniâ mâcipatæ fût mû dicorporibus:quçcûex eadem leer fe materia finci Ôdfub eadem cômuni tonus forma/uniuerfi partes effc putantur .In bac ergo córnuni mûdi materia fimul ÔC forma/ alæ oés eiufmôi in unû opus tû inter fc tû cû aîa mûdi ubiqi côfpirât:cô muniqdret fe fenfu quis occulto/ amp;nbsp;latéti quadâ côpaffione côicant. Tum uero quæcûcp ab iis opa fiuntifigillatim mûdi partes exiftunt/uel ad partes attinent atep totum.Nibil uero ab iis alicubi puenit a naturali mûdi bums conditione fe cretum.Faaunt ât qcqd agûtiferme lie alali naturaificutnatura clemétali elcmé taiôc uegetali plantæaîaliacp/nullaptfus clectione.Cû.n.aliudelectio fit^uitar fitcpuitapofterionfiiferiorû uita pfefine eleccionis officio fua pagit:multo ma gis uita fupiorû p fe fuaprfus abfoluit.Siqua uero lUiciteUectualis amp;nbsp;rônalis ele ctio eftinô minifterm qdê boc:fed officiû fupiuf eligit. Atq amp;nbsp;ante electionc lUâ forfan ali quid intus ex uita pnoti abfqi elecnonepcedit.Oio uero abfqi ulla ne ceffitate côfilii eciâ fi quædâ opus imaginatio comitec;amp; ab aîa illic pnmaifecû da procedit:ô6 a fecûda fimiliter uirtus fingulans î corpore:amp;: a corpore lumé;6ó îlumic uirtus îfetiota generis atep gubernâs. Multis itacp gradibus a mûdo îtel ligibili diftan quæ bocî mûdo quocidie générât amp;nbsp;accidûtme mirû uideri nô de beatinoftra bæc nô ad fûmû otdinanffiraa nô fçliciffima puenirc.T alia nâcp fue cederêf.fi ab îtellectu diuino/aut faite ab îtellectualibus aîabusproxime fièrent. Nûc uero ex corponbus irrôn ali uiuétib us aîai pep uites a corpohbus emanates agûtut.Siqd igic oceurtitî mûdo quod moledû fir.quod laboriofû: quod nô ” probesiraemento id totû a fçmina nobis acciderc.i.ab aîa corpori mancipataia ' materiacorporis:a contranetacc rurfus elemétalium qualitatum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

^\Quæ aftellis fiant: quæ nô:2lt; qûo fignificacio fiat. Quo inftinecu aîa corpus ingrediatur:Quo faco;amp; qûo ante fatum corpus amat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.X.

Ecimûlibricaputmundo ÔC fpbæris Si fteUis itaeôpoftris: profeqcfigni ficandi agcndiqifortemi docens afteUis earumqimotibusi quacenus m eis corporea uita dûtaxat côfiderati amp;nbsp;corpus: fieri qua: naturaliter gene

tâtar. Neq pprie fieri bæc a ptimis ftellarum animis omnino ad fépatatendéti bus.Neqbic a ftellis omnia fien. Nô cnim quæ corpoream uitam fupctâc:cffici poffe aftellarû corporeiuitacp corporea: non rurfus quæconfilioiôC arteiueloc cafione fortuita nobis aguntur illinc peragi. Vndequicquid agitur per corpo reas agit qualitatcs:ducituccptcnore naturae. Non denicp quicq te ueramalum p diuinorû infttumenta cômitti.Faciantergo ftcllaenonomniaifedfolumquac mûdani corporis func paflioncs amp;nbsp;motus i £lt; quæ ex bis neceffano générant.Fa ciant autébæc conditione córnuni. Conditio nâq propria ad cautas return pro prias pertineve uidctur, Significcntquocpmulca. Neeptamen panter oîa prob a V mi

-ocr page 160-

bile enim eft: fi plu rima fteUarum effidentiam fuperant uel effugiunnnon nulla quinetiam carum fignificâtiam fuperare. Probabile rurfus/amp; quæp côes caufas portendunt/comuni rantû conditione portédi. Aîam uero ad corpus hoc acte dere Plotinus exiftimat:nócertaquadam fidcrum cóftitutióecoactam. Siquidé ante gilbet noua cæli figura 1 antiq ipfius aîæ natura eft animate corpus . Eftamp; fupgfedi corporeûtéporaleqifatLi.Omnis.n.anima/quærônis fibi naturalis offi cio/poceft totanatura corpoream: i effétiâîcorporeâ rotûq; repus î æternitarem refoluere tanquâ in prîapiû arqj finem:nimirû amp;nbsp;ante amp;f poft quodlibet corpus amp;nbsp;tempus corporeâq; amp;nbsp;téporalé quâlibet motioné exiftere pot. No igic pofino fiderû aîam îpellic ad corpus.' Sed primû gdé ad hoc adducit naturalis quæda ad hocaîçcura:Deîdeaffectio queda ex antecedéribus actiôibus acgfita.Poftre mo rônis electio cû natura tandé amp;nbsp;affeenone côfentiens. Natura quidem amp;nbsp;a de ctio tuncpotiflimû uergitad corpus:cum oportunius côfonat uniucrfænaturæ: neg, tamé ui cogit confonare:ficut amp;nbsp;faltâres in tripudio/cû canru côfonat arg fono. Ncq? ramé neceftirate func.'fed uolûtare concordes.Talé uero porius auc talem uiræforma accipere/î ipfa aîæ electione côfiftit.Sed utcungj id fiat padio uel affectus ingens quo aîa inclinât ad corpus/nô a fidenbus irritat.'fed exordi tut ab aîa.Quo uero tépore nouû corpus îgredit/ex præfente fiderum pofitura forrunâ hanc aut illâ fortin putat:electæiam uitæ utcûg poteft aliter amp;f aliter ac cidencem.Tune ergo prüfens fiderum barmonia î nobis efficit aligdduo uideli cetminifterio conférés ad earn uirçfortéimplendâ/quç maximecógruicuniuer fo.Quæliber.n.îdies configuratio cçli pars eft harmoniæ totius/amp;: ut pars obfe didac uniuerfi naturæ:cû qua fimul côgruit unaqueg natura: amp;nbsp;corporea fimul amp;nbsp;animalis. Quamobremabipfamundi natura fimul eum ^pria uniufeuiufg narurares fingulæpagûtur. A motu uero fie figura cæleftium aliter amp;: aliter quo dâmodo difponuntur:atgex quadam ad naruram côcordia porrédunf. Quo niam uero ad qucuis effcctû naruræpropriæ una cû uniuerfa natura côcurrunc: icarco deeuentus fipnetateobfcureadmodd pinditiaiudicarur.

^ Quç hic mala conhngunr/non mittuntur e c^Io mala

Ca^iJ^

^ c j Aputundeamu dignitatem cælituetutiomîbus quæ inde fieri uelfigni I I ficari dicuntur:ex eo cp quç hic inde fiunt/nec talia ibi funcnec talia in fe k,„.gt;^eniunr:qualia hicfubinde refultant.Ignem hune no drum dices ab igné cæledi quodâmodo procréa«. Hic tarnen ab illo adeo diuerfus eft: ut nihil pet feuerannus illo:Nihil uiaflim bocinftabilius:qui uix mométum finealieno pa bulo permanet.Nihil falubrius illo.Nihilpeftilentiusifto.QuiomniarapacilTi medeuorat.Mitro cpillefcretorus eftlumé:Hicferetorus eft fumus. Profecto gtu ad ignis apellationêptinet/ poteris forfita ïtelligere qcqd ex igne cjlefti da rur/eftei fe aliqdigneu.'fed apud nos degenerans exile refulcare.Potes amp;nbsp;aliter Plorini uerba eótexere: ut ignea irra nos natura dégénéras a cçlefti fimul cû hac nofera affectióe ad diligendû:ét a.cælefri beniuolénæ ratione loge deficiéte/atet fæpe libidinem minus honeftam.Et hoc grum ad naruram fpectar concupifcen di.Mox adducit exemplum ad naruram iracundiçpertinens. Deinde ad ratio né m acnonc pofitam. Deniqi ad rônem quodâmô cotemplancem 'ut oftendar

-ocr page 161-

ubiqs aliter i nobis aedpi/quod a c«lo aliter eft tribu tu. Sic Venus necefTatiâ uel d. fuppeditans uel äugens chanratem fæpius îeufatun quafi libidinofos effeccrit, ' cum tarnen per earn oblata chantas in libidinem apud nos euadatlafciuiotein. Sic Mars cp uel idomitus ferociores effecennuel mâfuefactus timidiores.lta Sol ‘ èc lupitenep ambiciofos Si uanos.Ita Mercurius/cp aftucos nimium atep feducto res.lta Saturnusicp fegregauores atep tardiores. Cu tamé amp;nbsp;Mars magnanimita tcm.Etlupicer atep Sol ftudiü honeftatis.Mercutius iduftrilt;.Sacurnus contépla tionera Ód gtauitaté præftare uoluennt.Nos at hæc uel natura uel confuctudine deprauataconcarainaueritnus.Inter hæeâtanimidotes no a motibus uclcorpo tibus planetarum;fed ab eotu ais uel dari uel augen uel foueri memento. Mala uero neep ab aïs neep a corponbus caeleftium nobis mferri.Nefas.n.dictu eft/ ftel -'-las ullas re gull (erpétis more/ nobis afp ecru noccre.Pium uero credere/fteUas na turaliter omnes ftruthümore radiotum intuitu cuncta foueterpetide atepin aîali ipfa totius mébrorumcpptïapalium uita/mébra oia fouet 6d adiuuat.SicSolis lu men fuaptenacura eófert ad uitam atq? fenfurn: quis îterdû ob fubiecti débilita tern humons uc defcctû uideatut obeffe. Sicut amp;nbsp;calor leçons ftomachura natu raliter adiuuat.Sed eum in quo uel parüfitbumoris/uelliqdi nuttimenti qmmi mum:nónunq forte débilitât. Videtutitacp falfo uel Mars furorem: uel contra ftuporé fiue pauoré adduxitfe Satutnus.Deme nimiu bilis excefTumttolle copia atrçbilis.Neep Marris afpectus/ neepSatutni furibüdüfacietautftupidum/atcp paurdum.Ea tutfus 1 Marté atep Satumum calumnia cplfottunatos faciat/eónn git ex eo cp Satutnii cü uel contemplatotes (int/extema negligat: uel ad expedi tionem fint tardiores: prefettim fi 1 fn gi di ore m arena illius Ifluxum accepennt. Quo fit ut oportune nihil aggrediant.Martii cótra fi 1 calidiore materia(ufcepe rint Marcis iftinctu/ptaecipiti oiamotu prurbât. Force ét Satumn demones tanq concêplatotes/fi eis cómédati fimus/noftranegligécius ague.Maren uero demo nes fuorü aéos imporcunius urgéc. Prordeqtum natura diffèreifenot afupioti natura/tantüdifcrepatfufcipiédi códicio. Sieergo uirtucéSaturnicónnentêacqï (iftentê marena fape Ifetiotquido calore defent/códinone quadâ excipic compacta tnmiru gel u uecócreta.Sicuira Matris mocncé/fubieccüaliqco calidius per iflamationis cócicanonifcpfulcipitipetü.Qurd pluradQuis nôîteUigatôdbïan * -dû call calorê cuadere apud nos edaeem/ 54 humorê cçlitus almû/apud nos fieri (uffocâté:ac prinus diluencé? Vt ergo fûmatim dicâ.Sicutfe bêt cælû nobis con « tpicuû adîcellectualc calrv.tic tractabilis hæc noftea regio ad uifibile cçlum.Eor n mæ return i cçlo Icelligibili a materia/ dimenfione/ motu/ f unt libéré.lu cælo ât ui 1 fibili tna hæc necefiano fubefic. Sed ibi materia qdê eft pcul a paffiôe: Diméfio quoep (me diui(ione:Motus (imilitcr (eot( û a ttanfgteffione ordinis Ôd tran(mu tatiôe(ubftâtiç.ln tegione deniq noftra tes tria hçc naturabtet patiunc. Etgo quodl pnmo celo éintcgra patticiparioncundicpbonum.ln cælo fecûdo fit mi nus bonû.ln noftra tegiôe ïam malû.Nemo igit malum cæleftibus épurer. Sicut X ené cploquans:cp cas : h ab es ah anima bd uittute motriceicp ât inepte loquatis Sd cas:auitiolinguæuelpedis. Sicquicquidex aéa cotpotecpcæleftiadcedemitti turiotdiric recto procedicl fedé te (æpc claudicare compellituc.Id uero cotû una cûPlotino Ôd lamblrcho ita côcludimus.Quincp de caufis mumera cælitus attri buta degenetant.Pnmaïquia quod prodit ex cau(a ptÿerrim f upetiorei eo ip(o

-ocr page 162-

cp exit/ettam deficit inde.Secundarquoniam dum id acdpitut in uiliore marena pro uiliratemarena:capit. Tema:cum aedpienns narura longediuerfafit / iure quod aedpitnon detenus cantû redditded nimiû tone diuerfû.Quartardû fub lectû prætercçleftemunus uahainfupcapiataliûde/tumîrer fercpugnâtia:tum a cælo diuerfa merito nô folum ïfidt cidefie donû: fed ualde côfundinredditq? fecum paßionibiis frequenter obnoxiu. Quîtatquoniâ ex oibus îrer fecôfufis refulrat nouû ahqd priori ongini dilTimillimû/oîo uero infenons narura: debili tas obnoxia paffiom fæpc bond cælcfie nô fubftinet/amp; côpetenti ad illud ppor none carens ægtepatitunfub eo enâ quod falubntet agit.

âlQuæ hic gencrantur naturam propriam magis habet ex caufis proprijs q ex c^efhbus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 Cap.XII.

^^^Vodeamu caput ofiendic uarios ecælo uenientes ifluxus in unum apud 1 nbsp;nbsp;nbsp;■ nos côfluere:quis aliter alibi.Et ex eo confluxu qcqd fub illo gignif ali

k__gt;^qd reportare.Profecto quod nafcic:ex coi qdê cæli fauore coïter adiuiia curadortû. Vc âconachomo uel equus ncc ex cômuni ifluxu nâcifcirq oibus :tque fauet:neq5ex hoc autillo forcit influxu.Sub quolibet.n.holes panter na fcuncamp;: equi. Homo igitur prouenit qma ex homîc nafcit: Et equus quoniam fit ex equo.Vt ant homo fit tabs ceu fanguincus/uel colericus magis minus uc pulcber/procerus/uelbreuis/amp; reliqua:partira quidé habere uidetecaelo: ex pa tentibus certe qplurimu.QuodPtolemeus cofiteteffectu copulfus. Vndephi bet ex folo cæleftiû intuitu ludicarcde nato.Iubetac parentu eius amp;: nummenri amp;nbsp;loci natura amp;nbsp;eófuetudiné diligenter eóftderare. Mitro i prüfentia qtum uaric tatis imaginatio generantiu filiis afferar. Certe ad ipfa fubflanp naturaliscpqua litatis ppnetate natura tu fpedei tûindiuiduigenerâtis multo plus ualetqca’le dis ïfluxus:quod manifefta ï oïbus expientia docet/ ex ipfa præfernm fimilitu dine/qua nafcens generleis fpém refcre fimul atq pfonam, Cóes naqcælefiefq? caufa: plurimicirca cómunilfimas códinones auctonratê habér.Propiquæ uero jjpriæqj caufa: circa pprias plus admodû ptoculdubio poflunr. Præfernm quo mam quç a fupioribus caufis afferunc |) natura fubiecci lociq/amp;: pro détermina none caufarii propinquioru accipianc;amp;: i forma aliam trafmueent. HincProie meus ait cede ét Anftocelc/cæleftcs effect us ob materia naturaqiifenotum poffe rautaci:nccp ineuirabiliter euenire. Homo igic uclut a caufa fit ex feminana ho minis rônc:quæ qdem eft in ala naturaq; ppriamegitq, fub ideali hois róne:que in natura aiaqicói uigens regie tandem ab ipfa diuinæ menus idea. Dum uero ex ipfa uirtute feminis condpit hóriterea pót uel e cælo/uel ex ppinqua fiuc cir euftanti materia uel impedimenrn aliquod afferri uel adiumentum:quo nafcini rus aut deteriorem indeaucabfolutioréaccipiat qualiraté. Prodit tamé plunmu fimilis generanti;fpêfemp:amp;pfona frequéter.Ctiuero impedimétu uel ex celo uel ex materia contingerepoffitmaius admodum eftquodacaditex materia. Nam mancaquædamfçpeproduac.Maximum uero quod imaginanonecónn git.Hæc enim monftra pro ferre folet. Si ergo maius îpedimentû ex marena 56 loco amp;nbsp;caufis prope nos circuftantibus aduenitmimiru amp;nbsp;hicpotiffimum proue nitadiumentû.Ecoîo'nullus cçleftis mfluxus/fedró feminalis auctoncarépodi ' det generadi.Na amp;nbsp;ubi fponte fub folc panter amp;nbsp;bumore aiantes exoriri uidenr

-ocr page 163-

necefTano ex fcminali uirtutc/qua uitamundi poffidctoriunmr.Quodi cbeolo giaUnus declaramus.

lt;^Ex uita mundi cómuni ciuCep rombus feminaUbus fimul iC a rónibus cuiufep propms omnia generancur. keen prêter actionem animæ mundi cómuné (ûc m plcn(q,pcopciæacaoncs: influxus ucro cçlcftium modonum quafi exmn (ecus uidenrucaccedere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap’XUl,

VoniS ad return cis turn eoes turn pprias iarn defcenderatnedreo i tertio ■decimo Ubri capice pncipia retu. rite profeqtur. Sicut igit 1 omni uiuente: mundo tanq aiab qmaximo a feminali tónci quæ eft 1 uegecali uittu te aîæ/naturalicp (pü 06 uicaU format cord corpus fub forma totius: formant amp;C mêbra ppeus mebroni fotmisiconfotmant Si (ingula/tü mutuaket fe cómunio neitü ad conus forma amp;nbsp;finé relanóe. Cü igit in ipfa totius forma eónnéant fot mailtet olad form 15 ucro fmgulorunó comprehédant formaliter alia: quis par tiapanôequadâuideant adefletmetito qcqd agit uel agit,paneucî mûdo câ^ familiare ppnumqî ipfius ipG côducit ad bond. Non tamé qcqd ex parce acce ditadpatcéucnicçquedomefticum.Quod.n.aparcemundi ucnit ad parte Ion ge uel (itu uel natura diftantemitanq alienus uidct offenderc:quod ucnit aliter adiuuarc. Cûctauero qcqdifcinuiccm aganc(fempprçcer id quodî fecôbftût: quod ue agunt ppria facultatei pculdubio ad côem tonus uitç fpûm ubicpcou , (piranc. Qu am ob rem de agennbus ita diftingue: Quç in umenteboe mundi Q corpore: praeter exiguum quoddâ côis uitæ ueftigiûi nihil uitæ pptic poflidéc; / nôptopneqdem agentia funtded agennû mftrumenta:ipfius.s.mûdi priapa liûcppartiû mundanatum.Ncqid qdéiniuria.Naturalis.n.acno pendec ex mo tu:Pdapium uero motioms ê uita. Vira nâcpficutcft primus Îtimuf perpetuus cflcnnæmotusificcft pridpium cuiuîlibetmotionis:(iceftamp; natutalvs accionis otigo.Quibus ergo propria uita deeft/nimitû Ôdmotio abeft amp;nbsp;actioppna.Vbi ^’-J^ ^S^*^® uidenci agunt.Sic grauialeuiacp amp;nbsp;calefaciencia amp;nbsp;fimilia crahunt ad mono nés àC acnôcsi ab ipfa mundi uita nô aliter q a magnete fertü: 5lt; calot uel _ humor i aiali a uvtali uittute ducit acq, trahit. Quae uero ultra côem mundi uitâ nacra fût aliquod uitæ ppriç donu: hçc motionis actiôifq quafi ppriæ nô nihil habere uidcnt:Sed uiuentia hçc ita diftingue.Cd uiuentibus oibus pndpiû mo tus intic: ad mononcs inqîcerte differentes Îdiffctens:aut ad cerca motus condi tionem déterminât ab alioiaut potius ex feipfo* Ab alio qdem plâtx.s.ab uni ucr(a natura ÔC a quotidiana quadam îdigétia:oportunitate:occa(ione:côcutfu atedftâriumcau(arû.Ab alio rutfûbruta.s.ab eorumoccurfuqusefentiunt: dix imaginanonem hue uel illucîpelluntineceffitati naturae prçcerea (etuientê. Aîal uero tonale itimu motionis (uæ pricipiddæpe ad cettos motus (ua quadam pet Ce concepta norione Ôd cleccione dcfinic:Et quo magis îcedit intelligécia: eo ma gis 1 agennum ordine compucat-.ÔC a patiencibus fegregae.Vttaq uero ai ali a. s. Si rônem habétia amp;nbsp;catenna rônenanq partes quædâ mundi ad dccus mûdi cô ducunc.AlaliaturCus itadi(Kgue. Aniraalia qdem cçlcftia atep çthena (implici ter agere potius qpatidicunt.Brutaueto minimd actionishabent:plutimûpa( (lonis. Àt aetci dçmoncs hominefqj medium ferme inter actionem opnnét acqi nbsp;nbsp;nbsp;\

-ocr page 164-

paiïionem.Ex tribus bis generibus aialium aîabs mundani decxis'offictumqjex plef.Ecfûmum qdem genus ira fe habet imundo/ficutî nobis JnteHigentia.Mc dium uero quéadmodii rô fine uniuetfalis fiuc pamculaiis î nobis,Infimum de nicp/ficucquod ifimum in nobis exifiit. Ybiq-âtin uniuerfo fupiores fphæranl n-ellarûcp aig uniuerfo prçftâtiora præbent/q aiæ earundé inferiores. Dicuntq; a Plarone louis.yrelligentiæmundanç collegç. Oîo ueroqcqd ufq eftî mûdo/ quodâmô uiuit feu uira ppriafiuecomuni: nô minus qqcqdeftî quolibet aia h. Viufit inqzamp; uiuenna fiûtoîa fecûdum uirâ dico corporel: principalirer quo dam mundanæ aîæbeneficioâ cuius femmaria mnerônes ornés uiucntiûconri nenf.Et ubiq; rô feminalis îaîa uigens/tum i aîa cômuni/tum î propria quauisz prçcipuû cftmononis amp;generationis formationifqp prîcipiû. Quod.n.î rébus tpeciales quædâ uirtutes infint:quæadcâs elemérales refern nô pofïunt/nó eue nn fimplicitetex confluxu mulrorû:Alioqn uel cafu côtingerent: uel firme nô forenc.Prouenit igic ex aîali femmariaqa rône.Sic Peonia fufpéfa collo ca du ci s opitulat.Polipodiûatram bilépurgar. Corallus timoré pellir. Laurus pel lit fui giir.Torpedo pifcis ftupefaot hoiem enâ uirga tangente.Echinus pifàculus fi dit naué:lam uero fpeciales eiufmôi uires illincexiftunt/undefunt fpés.Referû rut aûc uariæfpés naturalium nôfold ad différentes demones arq? ftellas/fed et ad ipfarû feminanas rones i ipfa mundiuita/ubiqp régnantes. Circa.n. quâlibet fpém ad ipfius effectû agentia pafîim multa côcurrût: quæ nûg cômuni firmoep ordinead unum rite côducerent: nifi uno quodlt; duce regerenc ubicp præfente. Profecto ficut fpés côplunmç return adgenera quædam/amp; hæc tandem ad und ubiq?genus:ficagentia multa gradarim ad und ubiq?agens neceffano redigun tur. Agentia mq fine ranq infini me ta/ut corpora iferiora/ad fupiora/ illa forraf fis ad folem beneficio luminis ubiq? prçfencem.Siue ranq agentia prîcipalia/ ue lucaiprônales inférions ordmis/ad tonales fupions ordinis aîas.’amp;illp tandem ad unam ubicp panter dominante. Tâtam uero î aiali natura eiufq rônibus fe nunariis elfe uulcpotcftaté/ ut nullam uel igentem mûdi parted mononêpolfe puceteas ex ordinefuo penirus deturbare: quo minus ex fpeaalibus rôibuscer tæreturn fpés pprietarcfq5 ita proueniannquéadmodû Ôttonus nature aîalis ot do prçfcribit:amp;natura quæliber illius pediffequa rire ptofeqtur.Quid ergo fiel Ig/qd eard quotidianus motus efficiet?Cette nee fadet fpés/neep mutabic: neep earum euentus derorquebita fpé/Sed qualirattbus forte qbufda in detenus me liufueafficienfiuefcaindücorpus/fiuefecunddiaiam corpon prorfus fmetfam: fiuefecundûaetiones quafdam:qbus explédis fupioraïaindiget inffruméris. Id uefo tord cælcftis influxus ex accident! quodâ diac agere. Quia rd ex opor tuniratc qua nancifac ex inferiorum cócurfibus agît: turn no agit propno reno fcdeformia:tum no mouet animamifi forfan moto peplum corpore anima uel p accidens moueatur:uel motioni confentiat. Siqs autepp monftruofos inter dum fetus dubicetuel tones feminanas:uelfpes pmuramanimaduertat fempin eis partem prçapuâ amp;nbsp;radicem fpei propriæconferuari:quis uel adiunetd fit all quid uelademptd.Adiunctuminquauel ademptd/non tâinfluxu cælefti/q uel matenælodq; imaginationis ue uidomel cocurfu quoda fortuiro diucrforum. Conferuaturatpnndpalefemp:autcerte qplurimum:qapnncipalec0tinuumcp illic agens é rô feminalis,Qua qdé fublata tes cafu potius q natura cótingerér.

-ocr page 165-

Quam effenèceffariam etiam in his quçfponte nafei uidentur in theologia pha mus. Cü.n.hgcficartificiofe formenc/ficuitaféfucpdoncc/ricuciUaquç pp a ga tionc gignunc' cerce hec ficut amp;nbsp;lUa a uiua occulei femims tóne formantut. Que ubicpi uica mundi regnansimatena paffim oporcune paratam Sc arnfiaofiffime (imul 5C emffime fomiaKutpote quæ poteftaté habet excel! entiffimâ acq, dtuinâ p quam ex uibffimis agiemométo p ulehemm a I dû Sc agentia ker fe diucrfajad unumdvrigit fmemi Scgenerales influxusi adCpeciales Sc proptios pro affecevo ne matenæ diftinguit effectus.

^Infingulis qusho minibus acciduntfufficientes apudnos prêter cælefles motus caufas repenmus: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ç^î^^U,

' T lik Actenus cæleftes îfluxus trebus quac ad corpus Sc aiam ptinétinô multû auctontatis habere difl eruit: deiceps parûîfup ualere déclarât ad lUa quæ noîant externa.ln olbus uero fûmati cis (ub cælo (ufficiétes mamfeftafqi addu cicî mediumdiue deter rain arærerû caufæfmti fine occafiones quoeda ex raulto rum côcurfibus condgentesifiue artes Sc elcctioncs humanae. inter hæc nota gc «'• nerantium naturâ Sc qualitaœ loci acq, nutnmêti/plus admodû ualere ad corpo ƒ ns ualitudiné:qcôes 5c teraotas Sc moraétaneas cæleftiû motiones. Per has igic » fignificari potius interdû illaq efficiiquæex caufis ppinquis fufficiêccr agunc. Alt præterea mutuâ confequentiâ rebus ineffe:p quâ rautua præftare inditia poC (int.Præftare mep quâtû ad ipfara ptinet uniuetfi cônexionéiSc apud illû dunca xat cette (ignificarc/qui oîa atcûfpiciensfoiura confpiciac confequennâ. Tû ue «'_ ro i hole generando rónera uirtu tcq fera male; effe dicitcâm pdcipalemûmo ue ro totam eâm ex ppinquo.Quodm.cettç£pés ex certis (erainibus raodifqi pro puis oriancineqi confutio fiacinuicemineqi tranfgreffioitotûifcminalibus con i fiftit naturis;declaracqtotam cas auctoritaté genetationis habere. Vbi (i nihil impedit:fçcus ad tônis teminanænorraârite formac.lmpediteuero dicinquod non abfolutam exprimi finit (cminatiçuirtutis imaginé. Idâtimpediraentûnô tara ex motibus ptopneplanetarûtanq remous Sc momentaneisiquelexuiuo matrisiuel ex aeris qualitateconceptui diffonante pcedeteiudicat.

^/De fato:Sc fatis:Sc qûo aiaptiufqfato tangatitangituraraorecorporis. De dçmoneuitæ duce.Deliberatione a fato. Depnncipiis entiura. Qûo ara no lira etiam habeat principii rônera. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»ÇêV’XV^

p'^Dffqquidfatipars.i.ipfa tantû indies reuolutio cæliualeatfcxplicauit: ^_^am cyind totum fatum ualeatiexplicat.Eft autem fatum uniuerfumirota 1 ■---cnobilmm omnium (eues cau(arum:(iue aîalcs caufæfinu (me corpoteæ:

(eufupiotes) (meifenores. Cura igit confequens deiceps mobiliûcaufatûcon nexio fatûfit:nimttûrônalis aîai quatcnus ab intellectuali (tabilitate digrediés latius explicac in motum:eatenus fati laqueis implicat. Côttauero:dum totus aius ftabili protfus incelligentia multi nullis fatiretibus irrent,Cogitaigittóna lern in aiafaculcatem:po(tqdiu quondâuixitin mcnte:tandénouo quoda mo tu uergere ad naturam (ub (c uegetalem: imaginationêqi quodamodo natutx

-ocr page 166-

coniuncrannquâdo indelicet in natura tmagihäciondp eiufmôi àffcctus ad cot porea mobiléqî uiraacrnis îualefcir.Tuncaïus nouo quodâ fui moru ppenfius ad mobilia uergens;acq; ira mobile uita cligens î fatû indcprolabir/quodamo cnâ ante g terrenû corpus igrediat:amp; priufg id corpus côcipiano utero. Forte eni fubito corpus fubir aeriû/ea potilTi mû forte facali:quâ amp;nbsp;ipfepauloantepat tim elegerat: amp;nbsp;partim barmonia totius amp;nbsp;tûc ica/ amp;: nûc potius ira fonans acco modauit, D^moné uero uite ducem tune primum fortitur:cum primum eiufmo di uiram affecrauitfimulq; elegie. Similiter quando deinceps terrenum corpus affecrac amp;nbsp;eligit/ mne uifæ formam partim pro elecrione/ partim pro barmonia cell dû eligit acdum igredic regnete fortin putatur.Similitcrcp in bis a demons dua.Dçmonem uero dari nobis Aegyptn uolûn ab ipfo demonû præfide Deo ad elecrçiam oitenorma: atq;ad cofonâtiam uniuetfi electionis tépori côcinen tem.Nô ab afiro quodîmon a planera ut putat Porphyrius:g in ipfa generatio ms figura plus poflir.Ideoqj propriedçmoné/quoniâ ad concentû mûdi tnbui tur/faro aiam(utita loquar)accómodare. Quia uero data Deo amp;nbsp;ad aig ipfius electionêidarq? diumus a fato rurfus quodamô aiam liberare:aîam ing î dçmo nem:pcpdçmonéin Deû quadoep conuerfam. Icarco Pytbagoncus illecantus oratlouem:ucuelipfeno8 ab bis malis abfoluat:uel faite quo demoneutamur ofi-endat.Refpondecdeniqîfolutioncm fperandâ eûep diumitatéquâdam no bis infitam:nobifqî malotû remedia fubgeftura/împrimis aûr memoriæcômen dabis:pnmo guidé uire forte formîq? uiuédi nô a fato: fed ab affectione amp;nbsp;elec none aie exordin:pqjacceptum moxdgmone quodamô expediri. Secudo for rem formagj uc dixi uiuedi accipi fiue pagi uel compleri quodamô etiâ a tota di fpofirionemundana:quaf cocumtundicpirum quado ata corpus affeccacamp;eli gir/cum quado corpus ingredit.Tertio difpofmone uitænon taléduntaxatfo re/qualé fola cælelha forte decern erenc/Sed qualé potius inférions materia: pre paratio amp;nbsp;locus amp;nbsp;natura parentû imaginanoq? amp;nbsp;cetera quæ drcûftanc una cû cçleftibus coniunctaconficiunr.Quarto ex bis oîbus fequi:ut multi fubcadem oîo cæli difpofirione nafeentes diiîimilé fortiant euentum:quoniâ amp;nbsp;altius are natiuiratcm/ uel et ante conceprioné trabunt fati pn mordia:amp;: pro îfenom con curfu cxpletur fati côditio.Quinto:neminé poffe uel fupiota (ufpicerc/uel bæc oîa mruen.'uel bçc unacum illis ritecôplecri:uelgd ex corû côplexiôc uelucex caufafequacpfectecognofcere.Sexto:iudiaum p figna prorfus îdeconfundi: g, ex diuerfis forcis noftrçpnmordiis caufifcp inter fe oppofitis rebufqi contra ms côplunma icer fe difcrepanria trabunt inditia:îmo amp;nbsp;ex aliis quafi uedigns y aliaconfiindunf:utuereiudicaredeforre/fit fortis cuiufdam potius g fciêtia:. ( nbsp;nbsp;Poft baie ât Lacbefis quidem nomirie fortes formafep uiuendi didt fignifican.

Nomme Cloto conuolurioné earû cuolurionemq? oftendi p uniuerfû. Atropos denilt;^ neceftarium buius explicationis effecten NecefTariû ing quatenus côfiftic î natura fati:amp; qtum buic aia cedit. In fato ing: quia facorir regnû Plato pprie ponicîcælo. Ideoq; ibidem icer ipfacæleftiaeuentus femp eft neceffanus, Aefi cçleftiûconccncui/inferiorû quoep iter feconfluentia penicus confonde:neceffa rio proueniret amp;nbsp;hie fati dccretum.Sed forcafle nô confonac. Forte, n.accidit in fenora amp;nbsp;ita îtra fe côfluere/ amp;nbsp;ira rurfura côgredi cû cæleftibus. Hic ergo qfpd fortunam cum fato m ifcebit. Præcerca fi quando amp;nbsp;cæleftia ô: inferiora corpora

-ocr page 167-

ad eùndem confpiïent cuenmm.ldeocp cuentus qmm eft in hac corpora oium cofpirationeineuitabilis uideattSd Fortuna um fans feruiece fataUs. Tameubi ius habet ams in quo motus eftprimus acUber/ no neceffario prouenithommi quodmudo necefïitas deftinabat.Nam ficut in cælo fan regnum duntaxatdub •• cxio at foccunx infup poteftaté plenqi coUoeât: fie in tone xque p oppoCita di j feurtente confilu 06 electionis arbitnum collocabunt.Sic Plato uirtutê animi uel ' in faro femp libera cofitet. Fatec amp;nbsp;Ptolemeus forcunx cofilnq; occurfu cxlefte decretu pode mucari. De necefficate qdem tribufqi parcis in cômentatio decimi deRepubdans diximus ÎNunc cenfemus côfiderâdum quod mox Plotinus ad duat: Alios Qdem homines fien tales.s.uel naturauelufu uel mroqvut trahan turillccebtis uniuerCi. Alios ueto ules rut inde quadocpferettahant.Fiuncueto natura talesfturn aio p prioré cleetioné atqs uitam:cum corpore p cas naturales. Fiuntquocptales ex ufu. Quod at aic:pletofqiamundo more quodamagico •'. fafcinan:declatat/anima no alio hamoiQ amote uel natutali uel nououtep efca uolupcacis illaqueari.Dcclarac:amp;: ipfâ uniuerfinaturi quafi magam corporibus omnibus no folum pulchra formâ:fed uitä eciâ quandâinferuifle. Qua forma tanqidcxfimiluqua uitaipfi animæquaficognata/ammauelutefcaquada alli ciacunlnferionbufqi pellectapuideac./^ignificat interim aios ob itellectualem natura corpore coco corporeaqi uica fupioré pofte quadoqi fe conceptis mundi hums illecebris a faco refüluere:quo non alicer qillecebris decinet.Hme ucro fc foluic quacenus mundü amat fupioré.Qué amado in priftmâ pcxapuaqi nam ram ams fuam reuertic.ln mencé dico uel in rónem mente formata. Profecto cü

ola etu naturalia propria habeantl fe naturel amp;nbsp;actionê: prxter códitiones quo tidic acceptas excrinfecusimulco magis idmunens poffidec aîa/quç habet pnn cipii rónem.Pcincipii dico return nacuralium atq» mobilium:ab aia enim natura motufep dependet: Ab ala dico mcelleauali.'ptmcipium.n.fub bono return effi ciens edinceUeccusiCub quo intellectualis aiaprmcipmeft effieiensióC quati lara formans. Ala qdem uniuerfi natutaliüolum principium eft fumacim: Alix quo dammófigillatlm.lllarutfus ommin uniuetfi forma. Alix o mmm l formes pat tium uniuerfi. Omis ergo rónalis ala/ pront habet pcincipii rónem ificuc form at hoccorpusiita quodamó pót/faltem aliter alia.Turn ueto quéadmodû utprlci pium format duatep id corpus èc cancü.dic nó alia folumded amp;nbsp;maiota poteftf. dumó flmiliter affiaat adilla. Ccu ala cubitale corpus uimficâs/ poteft fimilitet amp;tricubicum. Sedbçcintheologialatius explicamus^Quâtum ucro ad ptinei piumfpeccatanimauertédum eftlipfam entis naturacófidcrati/ uel pront eft m actu primo p formai uel pront in actu fecundo p motum.Vbi nero hó tepic pto priemotus pto actu fecundo/qui 06 actio é/ibiipfum effeformx locum obcinec actióis.' ac motus quodamó dici t• Sed eófidetemus ens autin actu p forma tun pliciteti aut in actu p motû.Ptimo Qdem raó ennum principium eft intellectus. Secundo acmóieorundê principium anima iudicac. Intellectus igic entis princi\ pium ê q róne ens é actualc ut ita dixetim aliqd Ô6 formale. Ala ucro entis pnn j apium eft/qua mobile. Ac fl ptlcipium eft formarû/ earn preapue origo ê/ qux ; mom proueniunc. Aliam. ucro f i eft principium/ nó tam ut alalis eft/ id habet/ q utlcellectualis exiftit.lplum âcnnnmbonnmcpintellectufupius/ principium eft encium arq finis iqnocunq, ens iptum accipiati tinei potétiaquada tinei actu.

-ocr page 168-

Seninactu pcimo:fiuefecûdo: finenódummobilcifiueimmobile. Præcipueue ropneipium eft encis/amp; finis quaens unum eft amp;nbsp;bonü.Ponftimequoqp pnn dpium enns/uc amp;nbsp;ipfum amp;nbsp;cns eft unnrn:finis emfdem/uc amp;: ipfum amp;nbsp;hoc é bo .\ numï*Sed de bocalibi.Redeamus ad aiam.Solemus argumenran rónalem aïam j cfTeefienoa.s.forma aefpém m fefirmitercófiftcncemifnücpenearqiexifterein fe pi'orfus haben Km: ex eo cp apperitioncs acroncfqi quafdS proprias habean turn fegregacas a corpore:tumcorpori frequenter oppofiras. Plotinus ueroui ciOim hic uelucrarum accipit/animam eiTennam ficexiftere.Pcr hocautem argu mentatur/ earn mimera quædam ^pna poftidere. Sed unde nâ id habet ra tu tn ? Ex eo forfan/epeft prinapium entis mobilis ordinateacperpetuomobilis. Eft igiturefrcntiafixa:acfimobilis:exfemobilis:propriaqi uita ninenszficnrppno *• moru Scintimo mobilis. Vita, n.raotus amp;nbsp;actus eft intimus.Quamobrem fi ala ƒ quafi mouetur interdum ab externis arq;formatur;icarco côringir/quoniâ ipfa iam fpontecefticceditq?corporibus.Sedipfainterim ppriâhabet/firmaq? tenet in eftentiaformaifimul amp;nbsp;efle.Siqdem ab initio naturaliterq; ad corpus/non ut mobilis atq?patiens:fed ut motor acceflitamp;agens.Quo aut anima ét noftra fit pnncipium motus.Sf in róneprincipnfitanimpmundanæcollega in theologia probamus.Nuncuero cocedamus animam in offiao motionis æque ferme cum cpleftibus côuenire;quæcum eifdcm in fupiori offiao.i.conreplationis munere cóuenit:quo amp;: trafeendit motum ad prerna refurgens. Cocludit poftremo Pio rinus:noftrum animal ex animali mundano pendere.s.ab initio queadmodum alias declaraui: amp;nbsp;quotidieplunmum. Vern ficutamp; quotidie en a ex ala noftra dependet:ficab iniho a noftra quocppedebanatq^uicifTim ficut ab inirio/ficamp; indies. Tale igif plurimum in nobis eftaiahqualeaial eftmundanti.s. aiam ba bens corpons ufui naturalitercófulentê;amp;; cû corpore fimul agente: amp;nbsp;in nobis fairem quodâmô panenrem.Item quotidie in noftra aial inftincrus qda munda ni mirabilefqjrefultanc^diuerfadifpofirioe mundi/tudormientibus rum étui gilanribus.Et hoc aial mudano fæpecófenticamp;: coparic animali. Nifi quatenus anima in nobis fupior huius quoep domina/hineq? fepabilis iamp;i anima: munda np germana.'animal hoe aliter mouet amp;nbsp;fifrit. Hæc.n.amp; fepata é ab initio peffé tiam atq? effe:amp;; fepari ét magis frudio potp oppofirum affectum fimul amp;:acm: ' ; actionefq? proprias habet. Ac fi aial fibi comendam mafuefacere pot/Sc ad fe ira L couertereiquod alibi Plotinus air:pot er id nonnq uirturemirabili ab his main eruere*ficut amp;nbsp;ipfa fe eruit/du quæ ad aial pnncr taq aliéna nônûq nibilipédit.

De duobus animabus in nobis. Ite quomo a comuni feminario mundi ofa generent:amp;: quo in co coprehendant.Et quæ gignunt/tum femel exeundo dcgenerent:tum p fpcula dcficiant a primordiis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z Cap. XVL

P ^pfiq in fupioribus amp;nbsp;qua: no ueræ fint return caufæ demoftrauit.amp;f gup 1 ^^mt uerp quodamódcfignauit:in tubus iam fequentibus libri capitibus —^tL-__qup fintcaufæueræ definit. Tu uero I primis ubi dicit: quod inïepabilc efcquïdö éin corpore: nota forte Plorinum uclle:uitam corpori dedicara:qult; f^peanima fecunda nominat: infepabilem effe acorpore.i.infepabilitcr agere. •i.fingula fimul cum hoc corpore uidclicec dum eft in eo: Verucamen pofte ridé

-ocr page 169-

una cum fupiori anima bineabirc. NI amp;: ab ea pensee uelutaccns eins aiïi Juus: quis bicactuspactumaiçmiindanæcorporiconiungarur.Sicucradius uifualis '^ p radii folaris accum aeri fe infinuar. Atep ficuc neuter radius euancfcit apud Plo anum:Sed ucerq;i fontem proprium replicaturata amp;: actus uicalis uterq;/cutn có munis ab aia mundutum pprius a nodra redit in fuum.Neep forte ^□hibct unio nem uitg/unitatemcp aialis eiuCmór uitg duplicicas. Cum altera qdem cóis fit/al tera pp na. Er qua: ppria ednaturaliter cum cói cófpircc ad idemicu ad ppria illa déterminas:tuin ab illarurfumadiutaadopus propriumcói tonus opieófenta neum.Sed de hoc alibi diligentius/præcipuas naturaliu caufas ede uulc ferai na les earum rónes in uegecali aiæ mundanç natura. Quibus femp ordinecerco re fpondcantfeminales infpébus fingulis rónes.Sedquona pacto ex uniuerfo fe minario mundi oia pululent/multis quaeftióibus pfcrutac.Pridpio quçrit nnqd f aia mundi fingula faeiar/qfi recta qdam fuccelfióe.s.ï ordine graduura occafio numqj téporalium prius qdem elementa fecundum originem:deïde quç ex his cóponunc.Icê hoiera pnraü fecundum dignicaré: derde bruta: Verum inqhgc fa aat:eifcp puideat ufep ad fpés duncaxacrerruearuq? ppaginé amp;: faluté. Quæ ue ro fingulis idies accidanc/non aceendac. Qiiædio fecunda:utrum aïa ét fingu 7-lorum quçîdies fingulis accidunt/ppea ca fit/qiquæ générant ab ipfa: deiceps agant amp;nbsp;qux fequunt. Quafi fic aïa mundi dicatur contingennaquælibet:amp; fi non p fe tamép médias ubiq? cas agere. Quædio tettia:num aïa ïfeminalibus penes fe rombus prefenptas habeatfingulas fingulorum actióes atep palTiones: nihilqr cafu concingat:fed oïa facali necelTitace ducant. Quarta quædioifi aïa ^ fic ï fefingula eónnenurrum rónes aïæfeminales hæc effiaat:an folum uel ipfæ cognofcac:uel p eas aïa ipfa cognofcat: Adeo utita quotidiecircüfpiciacnófo lum res fingulas/quç quodamó generantur ab ipfa.' fed ét acnones/ padionefqj carum/oméfqî euentus.dum uidelicet prüfentiaoïa cóprehendens qcqd ad illa fcqturquafiarguraentado cócludic. Siuecópluriraainantecedéribus fimul qfi prçfentiacontéplec.Siue nunq fumatim fequêna complectac:fed fingula femp in horas pfeqcompellat* Quedio qnta:utrüaïam mundi nefas oio fit adeo 7 folliaca ponere. Sed putandumficponus in eras notionibus hæc oïa femel ede prefcica:auc ena in rombus feminalibus dcffinara. Sexta quæftio:utrum uicia / defectufep naturardex rónibus naturefeminalibus deftinan amp;nbsp;fieri polfinc. For tenâcp ôr quæfigiUanm mala uidentur ad bonum uniuerfo códucundêoluiede nicpqua:ftióes:negas ra rónibus return naturaliura feminalibus qcq in actu con. tra naturæordraem cótraeri;ficut neep in rónibus artis/ quatenus tales funtipræ tet artem aliqd cótraetur. Quicqd igitur formale in rebus eft atq^ formofû: ï ró nibus pfe contraetur:6eab eis ppneproficifcitur.Quicqd uero deformecóera git:idexinfotmimateria primüiuelab eis quçhac infectafunteófequenter eue nireuidetur. Sedqdnâfibi uult:quod ait return defectus nó fecundum acturaf ■ fedfecundum pocenriam ra rónibus conrinetirCerte nó fecundum actum:quo niam nó effiduntur Ïde defectus. Quonia nulla eft ibi propria forma defectus / Sed ibi fairemfecundum potentiaeftedicitur. Quoniam exïtegra forma ueluc exéplan cóiectari pót quo pacto/ quo ue gradu aliqd rade deficere poftit. Quæ igit mala uel minus bonafunc/præfcica qdem lUicefle poffunc/prçdeftinata nó ' pofrunt.Quicqd,n.deccrminatinde/defrait’exforma:quoduerofiiinderaon

-ocr page 170-

talc proucnittn matena/quale poffidecab aia.Sed amp;nbsp;quoniam extra fit/degene rar:Se quoma in materia ficinformi/fit deforme.'acriirfum diuerforu mixtione eofundir.Anima igm eoufqj agitproncs/quoufq? res formofitatecogruuntro nibusiquis ultcrius ecia.i.deformitatem coniicerepofTit: gencrarim gdem intel ligennaifigiUan'm uero róneuel imagmanonequada nature cÓ!uncta:Sed in ea quoq; no tarn difcurrendo p fingula q fumanmyAit uero amp;nbsp;hic formas in mate ria aformis naturgdeficerecócufTionequadam.i. rum quia extra rones difcedc reuidenf ab eis:rum quia informi materia deformes euadunntum quiamifcen turoppofiusitum quoniam paulatim a puflinadignitaredcgenerar.Naruralia uero paulatim degenerate p fæcula Plotinus in fupionbus ait:fie Plato in Polin co.Protagora.Crytia.Menexeno.Nofq? ibidecas affignauimusiö^ hicita brein ter alfignamus. Degeneratio return qnxdaefl diuturnior ab initio.s.mundani circuitus ad finem ufepfe porn gens. Quçda dtutuma minus ab ingenti terrarii illuuiôe:ad illuuioné altera pfeu eras. Cogita igic figna duodecî/quæî firmamé to uidencfignis fubeße duodeeim î nona fphæra fignans.Qnâ Plato fpbæratn amp;: ftnon mamfede pofuir:pofïe tarnen exiffere/cogitauit: quadoquidéeflepof fenon negar.Refpondebaciracpquondafigna undiq»fignis.Anes ArietuTau rus TauroiGemmi Geminis:Cacro Cacer.Leo Lcôi:VirginiVirgo:LibrçLibia Scorpius ScorpiónSagiptanus Sagiptatio:Capricornus Capneorno: Aquarius Aquario:Pifccs deniq? pifabus.Tunc felix aufpiciü fuit fæculi fæculorû/tâdiu fçlix/qdiu eifdem eadem congtuebant. Tranfgreffus at eft deide p motum ad ortum Anes Aiierem/fequcntiaq;rranfgrena funcreliqua co nfequ en ter. Natura les interea res fimili quodam gradu degenerate c^perunt. Quaq en à qbufdam fæculis pnftini uigoris non nihil ad tépus recipe pofte uident:quado figna bec amp;nbsp;fi non ad illa prorfus eadem/faitem ad fimilia ueniant. Aries ad Leonem aut faltem ad Gcminos.Vel Leo ad Sagiptarium uelad Libram. Geminiad Libra: uel libra ad Aquanumicæteraq? fimiliter. Aut faltem afpectus illiconant/ quos aftronomi tradunt magis eße concordes. Conferunt interea magnæ quædâ pla necarum coniuncnones:quis amp;nbsp;uicißim nonung nocere connngar.Similiter ad return mutationes conducicmorus imaginum pacceftum ad mendié.'arq? recef fum ratlins fæculis reftitutus. Verum non prins pnftinâres fjlidratem récupéra bunt/q eadem reuertancad eadem. Mortis qdem fignorum nobis manifeftcni adortumuergens/anniscentumgradumunum prætcritlignorumfupiorü.An norum itaqi tnginca fex milibus explebiturfæculum fæculorum/lntereafæculi altera quædam ficmutatio:quado tellus uel aquarum illuuione diluif:uel flam marum mcendio dcuaftat.Siueigic poft aquas foJis calot prçpotés bumonbus mcumbec.ftuepoftïcendiauiciftim bymbercxuberet:terra mox utrobiqicalore amp;nbsp;bumorefçcundior pulcbetrimaparindonecob fiedtatem ftcnliorradies ciia dens minus pulchra parruriar.Redeatq tandem remedii grana illuuium fimile uel incendmra. Meméto ueto cæleftium moriones amp;nbsp;firus nó tam ad ipfam for marum generanonê/quæ ppric fit fcminalibus rónibus: q ad materia ptinereali tet uel aliterdifponendam./fTettia degeneradi caufa eftpræfemm pernnés ad humanaicpi ipfa nouitate müdi/fiiiepercreationem fiat nouustfiueperexinu prius noiius effici uideatur: holes fuperiorum numinum quafi paftorum fedti la prouidétia gubcrnatitur. Debiles.n.nudiqi natura/^arte rudes fuperiorum

-ocr page 171-

protfus indigent gubernaculis.Pcouidenria nero in rebus neceffanis fua nunq de ferit. Vnde factum-^druc óf natural necelTariis nó deficiat. Quapp in corpore aia lis:pro maion mébri aUcuius neccfficate magis natura laborat. Igitur res bumanx diu quonda omnino recce diuinicusmimirum diuiniuspeedebanc. At cum prima humanum in genium tépore fans exculcumi minus indigere mfurn cd aiÏidua fol licicudme dçmonum:cepcum eftgubemari negligentius a demonibusdeu mauis angclis. V ndc humanx res in detenus quotidie ddabuntur: donee incurabilis p (e morbus humanus ncceffaria adfe cutam prouocecdiuinorum.Qua uero róne ex uanis etia degenecantiü gradibus mudus connue fit uel ex aliq^ua partium defot micate fotmofior alibi fans óf diximus amp;f dicemus.

(2[Rónes naturg (cminales nó funtnotiones/quis i natura fiât amentci Itêdege necant in natura pn raum a mente:Deindc i materia deficiunt a natura. Rurfus quale futurû fit aial mundanum/fi fublaca róne cófiderac. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_^ Cap.XV 11.

Ationes uero feminales ficut ï qualibec aïa non funt non ones quçdî:alio .'-quin cognofcendo connuegenerarenc:amp; generado cognofcerét: Sicneqi } in aïa uniuerfi:cuius uita eduita qlibec efficacior: ideoq fimplia uicxuir • tute pot abfqi nocionis auxiliogenerare.Primo quidé tones ciufmói inteUigenng non exiftunt.lnrelligenna.n. amp;nbsp;feipfaiamp;f fi opus fit tem inceUigendam (egtegat a raatena.Vis at efficax quads eft feminis naturalis:cum i materia dûtaxatgenctatu rafit/matenami ptimis aggrediczpçnituCcpingteditut. Deinde neq, rócinationes funt.hænâcp qfi accidental es iSó imaginanx funtndeoep fubftïnalia Só uicalia fa cete nequeunc. Facet e uero more artis folent extrinfecus:excernotumcp mftrumen torum amminiculo/amp;:imaginanaquxda.Rónes uero feminales itnnfecus agunc: perepfcipfas ac p inftcumcnca cóiuncta morecuiufeuep namtx: faciuntqj fubftan cias.Prçterea neepimaginationes funt. benâqi ucî nobis apparet abfep affectus ef ficacia m corpore nihil efficiunt. Quinimo neep affectas imaginationi ad formas fuffiac generandahSed ad motum forte localem. Nâ ex imaginatione affectu cot toborata localis eueftigio motus in fpû fit amp;nbsp;corde.Ex hoc motu deinceps qualî taresiquæiâdiu funt 1 corpore iam excitant/ unde uel aliam Ifup faaunt qUcatem uel paffionem.Simili ter i ata mundi imaginatio nô formas qdem primo return ge nerat:qppecum ipfa magis etiâqrôcinatio imaginatium qddam effe uideac.Sed cum affectu coniuncca ad localem motum mundi conducic. Ante que motum fot mç return î mundo iâ exiftunt.lbi uidelicetiâdiu gemte uircutc mundi genitalnp feminales.s.rônes. Q^uSobrem ex rônibus ciufraôinatutxhuicîfufis priraçreru. formx pereant in mundo.Subîde ueto ex imaginationibus fpeccantibus fingula generanda:p motus quodâmô fingulosiquotidiani motus i amp;nbsp;finguli fiunt. Qui bus formx return ad alteranonem mutuâ concitant. Qu andern altetattôe ppetua raatetiapaffim ad nouas quotidie formas a rônibus fufcipiédas rite parat. Comi tes ergo i ala qdem imaginatio naturaepfût.Comités fimiliter luniuetfo alceratio (emp atq, generatio. Neciniuna natura gemttix fingulorum imaginationem co mitât atq, uiciffinr.quæ fe p fingula difttahif.ncq tamé rônem pxirae quç ad uni petfalia deniq tcfugit:Neqîcelligentiâd uniuerfalibus femp pfeuerantem. Ac fi Î tcUigentiaitiue tô fingula pf picici confequentet id agit,Pcxcipuum ueto bée incerl

-ocr page 172-

ad uniuerfalia ftudtum.Generano fgitur ucl akeratio arq; motto quj dûtaxat eft fingulorum/poft natura max elfe uidctur imagmarioni ppinquâtcirca fingula fo kun/ô; precipue fe uerfanti.Ommno uera cû generario fit prfus circa materiam/fi muentun fimus umutem pximegencrantédefcendcrccogimunnfra uircutéquâ liber cognofcenrem. Quælibcr.n.cognofcédi tu mis forma Ôdactioné qua cogna fcic habet a maten a fcparam^Qucadmoduigirur quod î fummo fui ipfius eftlu men;filt; î medio fplendomdî infimo fui fit calor:atqîur calot generannô utfpkn dot ncc ut lumen.Sic aia quæî fuo quodâ fûmo intellectualis exiftirnn medio ue ro difcurrens î infimo denicp uicalis tantum atep uiuifrcamô utkellectualis/ncc ut difcurrensifed ut uitalis générâtatquuuificat.Et fi quæfacit/ kereaamp;cognofoe/ nô tarnen qa cognofcit:fed qa ira fe habet/amp;: ita pót/amp;: ira afficif naruralicer/ideo ficamp; ralia facit. Dixi eqdénôqacognofcat;cognirioneinq aliqua præcer effen nam.Nam ipfo eius fûmo idéeftîrclligercquod amp;f efle.Ideocpenenciali bac uita Iiqurelligentia p elTétiales idealefqmonôes naturalirer formas.i. feminales rônes elficit i narura:ficut natura p cas î matena formas effingir.Sicutergo ex circulo q lactu lapilli fit maqua mox alter circulus oric;dcîcepfq3fimilirer:Sicexorbequo dam ideali diurne mentis pendet ferme fimilis orbis in aîæ mundanæ menté:hinc uero mox in naturam:ex natura fimilircrm matenam. Vcigicformulæ ab anima; intcUigétia miprcneî naruram aîæ genitalem/elfentiales fmt efficacefq;/amp;fubftart tialia faciât;oporter/Se formas rû m diuina mcnte:rum et in aîæ mente ira enenna les exiliere/ ut ibi ira fit idem mtelligerequod Ôd effe: a repen am intelligercquod mtelligendo formate naruram/ficutm natura idem eft elle atep uiuere;ôdquodam modo idé matenam uiuificare quod uiuerefSed quamtur nunquid animalis intel ligentia naturam formet rational! ucl imaginali quadam difcurfione:ficur arufex fçpe matenam'’ Nequaquam;nam amp;:ars pcrfectifiima non confultat uketius: Sed agiciam morenaturæ:quamiâaffeqrur/bactenus quoad poruitimitara. Præterea fiquacogitationis difcurfione naturam formate ftatuerit/ ia formas efficiédas ad alias retulic ut exemplar firm nep fpectaculu: in quod aciéuagabundærônisintcn

daticitcaquodftabiledifcurfio pagarur:ad quodcóparatequeatinucnta. Quxn' mus igic utrum fpecraculaquçdâ externa profpicianan firmas eiufmodi formas habeatmtus. Non externa qdem atcpcorporea:hæc.n.nôdum exiftunr adhuc p naruram uidelicergenetandaip natura mq adhuc intellccru fotmandam.Formas ergo poffidet intus. Quod ueto intrinfecus 5c naturalitet podidcc/nó eff puaga tionequçrêdum. Si ergo natura abfqi ullo cófilii minifteno matena continue foc macimuko magis mens natura fibi cóiuncta format abfqi cófilio atq?uiciffim/£^ ’ cludeipfam pmoméraneos actus difcurfionéefleubiqïaliqd praeter effennâôcae cidencaleqddam corufeanonû mftandeiceps dum apparetp partes fubiro euanc fcés.-iraqï nó poffep fe firma 5c fubftatialia facere:Scd ad effectionéeiufmói opus effe firma 5c effentiali nature akenus efficacia.Sicnon foliatudine: nó labo re; fed indefeffa facilitate;turn natutalia ab ipfa natura; rum natura;femma ab intelligcn na pululabunt. Códuderurfumfficutin cælo natiua lux calidirafqjftabiliffima pmaner/dum cófigurationcs indies drcuitu cómutanf;ficin uira mundi inteHigé nam amp;nbsp;natura in fuis rónibus pmanerc/ ftabiliterqppeas efficere/ etiâfiqs illicud üniuerfalis uel particulans difcurfus agac. Cum ueto anima mundi fecuda.i.ui ta quidam p fc irrónalis ab intellectual! mundi animacorpori mundano triburaf

-ocr page 173-

fit ulrimum ucfligium diuinomm;fimilirerq’) femina uelut ultima quidam uedi gia ponideatidcarummimirum amp;nbsp;mundus ex bacuita corporeqïcópofitus Ion gc a diuinicate dégénérât. Ec fæpe cd femina fua impediri uidentur in operc:tum animal eiufmodi ad fupenora collatum uidebitur imperfectum.Quauis eni per pctuaquadam intellectualis anima: fua: prefen na mundanum hoc animal man fuctum atq? beatum dia po(Tit:tamé quoniam aliud amp;nbsp;poftenus cd boe animal q intellectualis anima cogitate licet animam ipfam ab animali feiüctam.Quod Plato iri Politico:inTimeo:ï legibus cogitauit» Dicagequalemox futurum fit uaftu hoe aial atep robudilTimü fublatis ïteUigétie fcenis.Ferrum quidé amp;: fi nne ( ignitum: aeréquoqïamp; fi nucluminofü tamé apellate poflumus natura frigidût amp;nbsp;obfeurû.Nam Ôd ferrû paulo poft fngiditatéfuâ:amp;: aerobfcuticâcé mox mani fefte déclarât. Taliquadâ condirione Plotinus mûdanum hocaîal quafi ferox uidet effingcre.Finge Ôd tu fapienté fi placer uiru corpore nimiû colerico uel me J-lancolico.Introfpicecorporis habitudménnfpieies aial hoc fub aïo fapicnce qfî “^ frems cohibitû quitté agere/mâfuetûqîuiden:fed meeri paratilTimû ad excande fcétiam atcpmerorê.Acfifanguineum fucncadlibidmé. Qui quidé affectioné Ôd fl uigilando uix/facilius tamé in fôniis indicat. Taie ferme aial finge munda num cxignetanqbile ppenfum adiracundiâatqîfupbiâ:exterrauelucatra bile promus ad mçroré:ex aerequafi fanguinead lafciuiâ ôd libidiné:cx aqua tanq pituita procliuius ad torporem:ex materia primaïquæquafi fex quçdâ eft natu ralibus fubfidens/tibi occurret amarum panter atcpacrc.Fex.n.ob ficcitaré frigi ditaeéq? ôd amara ôd acida cogitac. Videbitut ergo hoc aial turn ex uiribus gran dioribus feroci(ïimum:tum ex matena inopsiód pufillanime nimis/ód inuidumt Ód de uilicate ac mutabilirate propria querulum.Deniq? mirari ia defines ex aiali ficaffectoi quo nonoiafinraduotum/multaétaccidereabis prêter uotum.

'Vndcmala.Vndcoïa.Tres fub bono totius amfices.Müdiqcruor.Cap.XVIIl

Ï'7 rrultimo libti capitei primo quidé breuiter profequitur malorum caufä

1 ex preccdentibus orientem.Deinde caufas uniuerfi comprehédit. Caufa •'. Vouera malorum: altera confequentia: ranone:alcera róne finis confideraf.

Na ficuTiJbonum maius confequitut minus bonum;rurfumcp ad minus lógo / ordine minimum:fic Ód ad minimum mala connngunt.Præterea ficutin concen l tu mufico quarta uox.immo ôd fecunda Ód feprima quæ feorfurn non confona \ rent: una cum confonanbus grariorem conficiunt confonantiam: Sic in ordine ) return minora bona cum maionbus:minima cum minoribus:mala cû minimis: bonum totius cómunercddütadmirabilius. Quid uero? Quod quæî hocaur ■ ad boe mala uidentur eadéin illo aut ad lUucFetTe bona rcperias.Cuncta deniqs adcómuncconducuntuniuerfi bonum. n^fthæctres mundi ponit artifices. •Primûquidem intellectum diuinum. Secundum ucro intcllectum animalem ani .■ mamep mtelIcctualem.Tertium animç bums imagmem ideft uitam inde corpo \ ri dedicatam. Qua in re tefte Proculo Porphyrins cum Plotino confentir. Sed cur ipfum bonum non uocac artificem / Quoniam i artifice opetum exemplaria funt. Ati ipfo bono cum fit imitas fimpliciftimaexéplar mundi quod eft multi plex collocate non audet. Sed ipfum bonum Plato Plonnufcp nommant/turn

-ocr page 174-

attifias mundani patrefn;tum mundani opens finem.Quafi filius amore parer m bom prægnans raundum procreetgrana bom/óó conformer ad bonü.Ipfum itaqïbonum mteUecrualem generacmundum.Hicuero procréât animalem.Hic fimilicer naturalé:naturalis nero corporeü.Alius au té fic ferme ex alio profluit: ficuc in aqua circulus dependetaarculo. Etficutexlucelumé/cx luminefplen dor/ex fplendore calot/ex calorc generatio prouenit. Intellectus quidem i mrel lectuak anima procreanda nullo modo difccdita patreamo petconiuncrioneni ad pattern poteftatcm habet creationis amp;: actu. Similiter itellectualis anima qua tenus incumbitintellectui famo/ abundat inde foexundatï alteram. Altera rut fus ld eft uitacorporeaquatenus dependetex anima cuius eft imago/ implctur feminibusifimulcpformis impletbuius mundi matenam. Ipfum quidem bond excedit ftatum.Status cniinbono fitatq?gratia boni:Intellcctus autemipfefta tus cxiftit.Intellectualis anima primü ftabileiudicatur. Vita uero hums imago ftabilis quidem eft/quamn exifeit mde;mobilis uero per acadens quatenus cor pon proprie mobilicopulatur./rApellat uero Plotmus uitam eiufmodi mundu propriefeminanum:quem uetetes apellaruntimaginem:qua:femper inaßimila tioneuerfetur.Hæcenim non tam anima g animæ imago uocatur. Quantû eni accedir ad materiam alienam ab intellectual! fonte:tantum ab anima intcllecrua li dégénérât. Semi na quoq; in ea non tam rationes funtq imagines rationum.Si enim ratio proprie fecundum formam in anima intellectual! confiftit: mento m uitainfenon tantum cftrationis imago.Quis emueram nominetrationemquc fui ipfius ignara/ nullam fui habeat rationed Hæc itaq? uira imago quidam eft/ imaginum folumodo plena: Imago bçefempereft aftecuta fimilitudmem exetn plans:acfemper aflequifur, Rutfiim amp;nbsp;femper eft ficta:amp;: petpetuo fmgif: qua uidelicet ratione actus ipfi feminum aliter téponbus alns uigere uidentur:femp ramen congruuntexéplan: Quarurfus quafi unacum mundi corpore uita uol uitur;qua'deniq}fimulcum reuolutionec^lefti aliter aIircrqî/amp;més afïiciturima ginarurqï/0^ extra aliis quodamodo femper ft g uns mduirur. Forte etiam Plod nus his uerbis fententiam Heracliti tangitarq? Timei dicentium/ mudum bunc oculis manifeftum efle quidem nunquam: fedperpetuo fieri. Omnino uero fi cut fub figillo figuraturaqua:neq; figura reftat remoto hgillo.ldeoqi figura no ram femel facta uidetur/g fieri femper: præfereim fiiugiterfubterfluataqua/Sic ferme fc habet amp;: materia ad naturam:^ natura nirfus ad anima intellccru f^cun dam. Eatenus autem mundum hüc fieri PlormUs uult/ uel e(re:quatenusamp;;ima go animæ fluit ab anima: Ranima prodit ex mente:acmés generatur exbono: amp;nbsp;bonum deniqigdiu hoc ipfum eftquod bonum. Intellectus deinceps gdiu td ipfûquodîtelleccus cxiftit.Quibus itamanétibus/ fcquétia naturalitcr inde femper aut maneantaut profluant:quemadmodum amp;nbsp;lumen ex fole:amp;deiceps ex lumine lumen. Nos autem circa hæcpro rcligione dicere poftumus:Si in di uinis confideremus æternitatem/ fic mundi proceflionem inde æternâ iure uide n.Si autem uoluntatem:eo termino procedere mundum/ quo decreueritdiuina uoluntas’.Cuius arbitrio ficueeft m mudo terminus uirtutis atep magnitudmn/ fic exordium amp;nbsp;extremum.

-ocr page 175-

IITERTIVS LIBER VTRVM STELLAE ALIQVID AGANT,

' ^/'NarraL opinioncs adrologoru de modbus fit uirmtibus planetaria. Cap.l.

TELLARVM motumcirca unûquodqifigniFicareqdêfuturainô

adducétes.Dicendû aûc Ôd ipræfcnda exacnonbus lâ amp;nbsp;plunbus aç guméds.Nô.n.patû.reFerchoc uelallô môdebts opinati. Tradûc afttologi multi plan etas Fuis motibus Facere nô tolum caetera uelut , '' inopias amp;nbsp;diuitias ualitudinécp pfperam uel aduerFâtueru etiam turpia atep pul ebrazatepid quod maximü eft uitia inFup amp;: lurcutes.ItéFingulas in tcmpotibus Fingulis action es ab bis orientes pc tide ac Fi aduetFus bomies Fint iratiun bis ui delicetnn qbus bomines ipFiiniuna nulla inFerunt:utpote qui tales Fuut/quai es a planens Fucrint infticuti. Addunt praeccrea illos quxbona dicunc afferremo ppeacpdiligancaccepturoslFcd quoniaipFi pdiuetFicatemotus atcploduelbe neuelmalcprorFus aFFidant.RutFus adducant mutate Fencênas pro mutatione curfus: diuerFicp a Fe ipFis euadat: quado uel Funt 1 angulis uel quado déclinât. Quod uero maximfi eftzeû dicâc/alios qdem Iter illos ede malos: alios uero bo nosmibilominus tû malos Fæpe bona largirutû bonos nonCiq eu adere malos. Adiûgût planeras/qdo mutuo Fe côFpiciûcialia qdo nó cófpiciüt/alia/FacereiqFi Fuiiuns minimeFintiFed aFpiciédo qdéaln/nóafpiciédo aütialn bat. Poftremo planetâcûcettü aliqué duet euadcrebonum.Cü uero intuecalifi/repente muta ri. Afferuntqn edam eos aliter côtueruFi cetta quadâFigura Fiatituitus:Aliter aûcFr incuêdi figura mutée.Deide ex cunctis uria inuicé confptrâtibus aliâ conFi ci mlxdonem. Quéadmodû ex liquoribus uanis diuerFa quædam p rarer mixca fingulamifturacôflac. Cumbæcigitbûcin modû6d aliafimilitetopincnc/opç pretiûeb de Fingulis accurate diiïercre.Côueniés âc exordium edebuiuFmôi.

4( Si fteUæ inaiatæ (ûc nô Faduc mfi corporca.Si ai atæ nô F août mala. nbsp;Cap. Il.

quot;“Ç^Rincipio conFiderandû cb,' utrum cælcbla Fint aîaea uel contra.Si.n.qux ■ita Fetuntur aîa careant/nibil aliud ptætet calidicacem 06 ftigiditaccm arcp

^ ^Fimilia quçdam adducere potcrût: Fi mô Relias ullas elle Fcigidas côcebe rittujsTTam igit uFcp ad corporum nobrorû naturas tâtum acnones Fuas Ôd mu nera ppagabunc.Quippe cû corpoteus duntaxatlpulFus î nos mde proueniac: adeo ut neqi ét multa indc corpotû diuerFitas accidat: quâdoqdê detluxus idé fit(ingulorû:atcplimulin terra cômiFceancin unû:ubiFolum pro uadecateloco rum diuerfitas otiet:diuerfitateuideliccc nataex co cpaut ppinquius aliqd aut temonus exponatuc ad ibuxum fic aliter capiendû.Eadé quoq^ rô eritiFi fngus interbæc admittac.Sapiëces aûcÔdignorâtes/item alios qdem gtâmadcosialios autétbetorcs:alios atbarçàosicæteriFcp artibus diFcrepâtes. Item alios quldcm diui tes: altos ueto paupetes qua tadone faciâti minime uideo. Similicerqj Ôd alla quænullo modo ex ipFa corpotû mixtionecauFam p quâ fiantbabete pobunt: uduti cç talé habeas ftattéitalé àc p arté: arcp bit um 6duxorê.Pobrcmo cp aliquan do fFperæ tibi tes Fuccedantrôd nûc dux cxercitus defignens tegnoq poctans.

mu

-ocr page 176-

/• Sm a fie animata cæleftia fint/agantcp confilio/dic amabo quid nam iniurig a no i bis accepcrinc unde nobis fponte quotidic noceancï'pr^fern efi amp;: in fede diuina ' collocata fint amp;: ipfa diuina.Non.n.illis hæc accidûnquorû caufa homies mak' fiûr. Neq? omnino ex humana fiuc profpentate fiue aduerfitare boni quicq uel mak ilks accedir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

—YT'Stella: non mutant naturk monbus:lods:afpectibu5.

£?Bïquot;i

Z^^dk leent fortaiTeHellas nófpócetaka faccrc:fed locis figunfq,coacras. At,n. 1 B fi côpulfæ facerent: oporterct oés dû m eifdê locis figunfq? fût/eadé face L re. Nuc at qd differens hic planeta patit/ dû p gradü hüc aut rurfus p iHû zodiaci areuk tranfit:qd ue différés iHec’Neqi.n.i ipfo zodiaco eft:fed fub ipfo longiffime diftïs:amp; p qualêcunq portionê trâfeat/fimilitcr ê in cælo. Ridiculû nâq? efffecundum quâlibetcæk portiunculâ:quâpcurric:planetâalterius fieri al teriufq? naturæ:aliacp rurfus amp;nbsp;alia exhibere. Item aki habere natura cû exone/ atq? eft in angulo/akâ cû dccknat:Non.n.tunc qdé gaudct quido eft i angulor tüc at doler aut torpet/quado déclinât. Neq? rurfü f^uic quado exont alius.Mi fuefcic uero cû inclinât. Vnus uero Ïter eos al inclinât mekor.Eft.n. cótinuequi libetakis qdem angularis:aliis uero cadens. Icécadens akis:uiciflim akis angu laris.Neq? taméeodem tempore delectat amp;: mcret/amp; irafcit atqi mitigat. Quod aütaiuntalios qdem occafu:akos cótraortu gaudere/uidetabfurdü.Sic.n.acci derer eundéoblectari fimulatq? moerere.Pretereacutnâillorûmçrornobis infe ratmakim?Ac.n.neq;dolerc:neq?préporedclectarieos eftcócedendura.Imrao femp effe rrâqllos/bonis gaudétes prefentibus;ó/ qbus ipfi fruant: amp;quç pfpi ciant.Népeuitaillicfuacuiqïi feipfo confiffinipfoqjacru fuurn poffidctbonu. Id at non uergicad noftra. Nimirum uiuétiûillorû quænullû nobifcû cómerna babenr/opus nóprredpue/fedpotius cófequéter:imo uero nullo mó ad noftra déclinât. Siqdé tanq auibus penes augures:fic amp;nbsp;illis accidie futura portendere.

uere affignant planetarum afpectus.


CapdlJk


-y/Aftrologi non


,^^^'p^Rætcrca abfurdum effe uidet bunequidé planera buius afpecru cógraru

A ^lannllûucrocôfpecruillius offcdi.Quænâiterillos amp;:quade repóteife ^^A^^^jJtfcordia? Deide qui ob cam aliter fc fc habet cû afpecru trino fe córuét: aliter at cum auerfo uel quadrato rcfpidüt/Itécur ni ficqdêôe hie conf gu rams afpiat?Procedés uero ad fignûdeiceps pofitû amp;nbsp;ppinqus negatafpicere?Oio it qs effe potent modus ad illa qug inde fieri dicunt effiacdaÆtquo pacto illo rum qlibet feorfum fuurn aliqd agit/cuncri uero fimul quiddi ex oibus aliud? Non eni inter fe quafi cófulto conuenientes.'quædeliberarunr in nos exequun tur:remittens unufquifqicx officio fuonon nihil: neq? rurfus aleer alterius mu nus illata ui probibec:Neq, etiam altercediralten/pfuafus alten fuurn officium tradcre. Poftremo quodaiuntalium qdem in huius fedibus pofitum oblecran: .'. contra uero alterum i ipfius fede receptum: Perinde fe habere uidec ac fiqs cum duo8 quofdam irer fc amicos effe cócefferit:deide tarnen afferat alterum qdédi

‘ kgere alterum. Viaffim uero alterum habere odio alterum.

-ocr page 177-

1^ Enant circa naturas planetarum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V. nF^fc^dunc ucro quendara ex lUis frigidu etiSprocul a nobis po(itu raagis l nbsp;nbsp;\ nobis bonu/ï ip(o uidelicec frigide malü ipfius aduerfu nos coUoeâtes.

V___A^rfi oportebati oppoficis zodiaa (ignis bond nobis cxiftetc.Ferûtinfu perplaneci fngidum oppofetn calidorambos euadere graues: quan^ opomue ex hoe tempanaam fieri. Praccetea alium qdS dclcctari die: fietiqs diurno calore propiriu. Alvum uero utpoccigncö noccegaudcce:pindeacfinon perpetuus ibi fit dïcs.i.lumcn. Vel alter occupée nocte:cum tarnen ab umbra tertç (it rcmocifïi mus. Quoduero aiûtlunâlumine plenChuic cógrcdiencé fieri boni:uacuain uero lumincimalâdi mó cale quiddâ concedendu (iticótra dicédura.Cum.n.uet fum nos plena eft: tuncillifup earn îccdentiuacuaialtcro uidelicetfemicirculo. Cu ucro erga no» minuifnUinc iraplet. Quapp cóeraria oportuit facete diminu tam/uidelicec cû luminc illud afpiaenté. Iraqi penes ipfâ nihil iccteft quomodo cunqi (e habeat:cû femp fit ex dimidio plena. Ac penes illû forfican itcteftiqué ^ inde calefieti ctadûc. Verd calefiec forfamfi luna erga nos fit luminis exps.Erga nbsp;nbsp;^' alcerum ucro cxiftens bona/ddorba lumine dicic,plena interim eft ad ipfum:ad nos auc uacua. Proindc quado ille non adiuuati ppeetea cp fit pculi detetius fe habete uidetur. Quido uero plena eft/fufficit eo quod inferiusi amp;nbsp;fi die fit pro cul. Cum autem adipfum igneum otba luminceft erganos/bona effe uidetur. Per(eenim fuffiat poteftas illiusiutpote quod ferucntius eft/fi ad alcerum com paretur. Corpora ucro uiuenciü inde currencia magis minufqi inter (e funt cali da/nullum auc eft fngidum.Quod quidem locus ipfe ccftacur.Pnetcrea quê uo cant louemibenc tempatus eft igne.Similicct quocplucifer.Quapp 2lt; (imilitudi ne quads concordes effe uidetur. Quo ad ipfum ucro (pectao qui dicit igneus r adcempationcm quandam conferee putandum. Quoad Saturnum denicpieo cp ptoculialiene fehabere dicendu. Poftremo quod aiunt. Mercutiü ad omnes in differentem ïtelligédum efti facile cunctis pfimilem fieri. Omnes autem condu cunt ad uniuerCum.Icacpinter (e icafehabentiut expedit tori.Quemadmodum in uno uiuentc partes fingulç difpofit» funt. Hums em gratia potiffimum (unc appo(itç:ceubilis amp;C tori 2lt; parti proxime confère.Oportuit cm aniraft excicarei neep pctmittere ud cotum uel parce proximä iniuriis affici. Quinenam i unmet (o talequiddamoportuit effe: 06 almdifupet ad fuauiorem cemperiem adhibc ri. Alia ucro uelut oculos cffc.Et omnia ittónali ipforum uitainuicé compari.Sic cm unû eft totumi amp;nbsp;harmonia torius una.Hçc igit quomó non tigna quidam crunt p ptopotrionê quanda confideratai?

4^Hrani circa planetarum actione». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap .W

quod aiûtMarré aut Vencré certo mô difpofitos adulccria perea

■ reiualdeatônedifférit.Quippccuidnôaliudfit^illo8humanæintêpe _JLr^ï^__tariæmote mucuâ auiditatê îdigéciâqfuâ ardéter cxplere. Proidc quod dicutquido cettafecôdiriôecôfpiciûcigtâtûeffecôfpectû: terminûueto lUis pç nitus effe nullum:nulla côcedédum cône uidetur. Item cum innumerabilia am malm milia continue fine atq nafcantun quo nam pacto unicuiq femp fingula m in

-ocr page 178-

perficiunt/AffeiuntSf glonam amp;nbsp;diuinas/Faduntpauperes atqj incontinences/ fingulafqjfingulorum efficiucactioncs/ Quænam illis eiufmodi uita foret/auc quomotoc tamqsdiucrfaconficerepofliinr/Pcrabfurdc quoqsdiCirillos expe crate fignoru rurfus afcenfiones amp;nbsp;reditus/ôc tunc demu infticutû officium con furnace: amp;nbsp;quotparcibus afcendtcquodlibec/totïdécneafcenfioms/flue rcdicus annos:amp;quafidigins compucarc/quado faenm fmemeep liccre illisanteidccm pus efficere. Poftremo nulli prorfus uni gubernanonis auctoritacem afenbece/ fed his actribuere cuncta/quafi non unus quids præfideat pdeeps/a quo depen deac uniuctfum diftribuente uidelicecunicuiqimunera propria naruralirer page da:In qbus deinceps fimilitercoordinatafuntomniaifdcerre hominis eft amp;nbsp;fol uenns ordinera/i quo ipfe eónumerac/ dignorans uniuerfinaturS/principium habencis caufSqi primap oia uim fua pçnicus propagantem.

Sign ifl canoes ftellaru fiuntpp mirabilérerû in mudo conexione. nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIL

Cc^Aererum fi ftellæ futura porrendunt/queadmodum Afaliamulca fututo Irum fignaobferuarefoIemus:Quidnam hecoia faat/amp; qua rone ordo . gt;^eruatur?. Nifi enim cetco quodam ordine procédèrent Cingula figmftca ri non poffent.Sincigittanq licceræin cælo/quæuel fenbanf aflidue/ucl lam co fcriptsepcrpecuo explicencur/aliud quiddam opus cfficicces. Vnde fignificatio rerdab ipfis facra fequatur.Quéadmodum in uno uiuente ab uno pricipio/ab alio mebro aliud ludicarc quis poteft.Eceni mores quoqiquis potconncerc: uel oculos uel aha corporis partem rite confiderSs.Pencula quinetia deuirarionefqi penculorum. Partes quidem becnoftn funt corporis: partes quoqimundi nos fumus. Ahis igitalia feruiunc.Plena ucro omnia funt fignoru: amp;nbsp;fapiés aliquis ahudargumentaturex alio. MultaquinetiSquotidieconfueta nota funt oibus. Quis nam igicomniueft muruus ordo/Siceni confentaneum eft in augurns ua lere præfagium.Immo amp;nbsp;1 cæteris alahbus ex quibus fingula prçfagiraus.Opor tet igitut cuncta fimul ordinata elle deincepfq? pendere. Non folum cm in quo hbet eorum qua: oprime funrconexa/unaconfpirano uiget:ucru etiâ multo ma gis amp;nbsp;prius 1 uniuerfo. Vbi neceffe eft ex uno priapio aial ipfum mulriplex/unu fien:unum inqua ex oibus coftitutum.Et queadmodum i uno quoqi pars quæ libec propnum habet opus:Sicamp; in uniuerfo fingula opera fingula fortiuntur: Mulroqj magis propterca cp hecnon folum partes funt/fed rota etiam funcatqi maiora.Progreditur igitunuquodcpab uno principio munus propnû pagens: ahaueto ahis ubicp conducunt. Nibil emm ufquaab ipCa tonus forma feiungi tut:aguntq;inuicem atq? patiuntur:Et accedit ad quodlibet ahquid/quo uelad iuuetur uel offendatur.Proceduntautem non temere/neçp utcunqi contingic.Ec emm aliud qddS ex his effieitur: aliudqj naruralirer deinceps ahudlt;ÿcôfeqtur.

—^Anima mundi eft prfdpium return naturalium:Animpomnes rarionales ba y bcncarbitru hbercacem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIII.

Am uero amp;nbsp;anima dum munus proprium exordiens agi t: Anima enim cuncta faac habens principii rationcm plunmum recta proccdic.Quod

-ocr page 179-

fi aliorfum adducta pt^uaticetur/ iudicio quodam curfum eorum (equitut qug efficiuntur in mundotnifi forte foluatur.Pcrmanet eni iudicium ipfum femper: Quippecumuniuerfum ordine potentiaq dominantis regatur atq? dirigatur. Seruiunthuic conferuntq^fteUxceu partes caeli nó parure. Tum ad dccoram to tius formamitum etiara adfignificationis officiuratporcendutitaq^omniaquc cunqdn mundo fenfibdi oriuntunFaciunt uero aha quæcûqî faciunt manifefte. Nos autem anima: opera fecudum naturam agimus qdiu in ipfa totius multicn • *'* dineminime aberramus amp;nbsp;labimur. Aberrates auté damus iudicio pçnam/ uide 1 licet turn ipfum erratum:tum deteriotem quidam fortem nobis i poftcium pro ' uenturam.Diuinæ igicurSd paupertas eKtemorum concurfu contingunt. Virtu tes autem amp;C uitu qnomodolt;Vitruces quidé ob id quod i anima eft antiquius . atcpptæftanciuszVitiauero ex comercio quodam animg ad externa. Sed de his ' alibi dictum eft.

^Anima qusein nobis dependet c cçlo fubeft fatorquaeuero dat nobis a deof libera eft a fato:00 nos liberate poteft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V1111. _

ptæfentia uero operepretium eft 1 memoriam reuocare fufum lUu quern ■ apud antiquos parcæ côtorquent: per quern Plato fignificat quod 1 mun J^k_dicircuitu etraticum dicitur uel non etraticu. Hunc apud cum parcae ac Ne ceffitas parcarum mater torqucntiôC in cuiutq,gcnerationeconuoluu.c.Atqipec hunccircuicum ceuolutioemcp i generationem prodeunt quaecunq? gignuncur . InTimeo quoep actifcx mûdi Deus ccadit animae ipfius pnndpiû.Dii uero qui perferunc: graues neeeffariafqi adhibet padionesnrastlibidines: uoluptates:do lores:aliamcp animae f pcaéiex qua perturbationes eiufmodi oriunt. Hæc utiqi Platonis uetba ftclUs nos deuincireuidenc /animas uidelicet ab lUis accipieces. Item nos hue lab êtes neceftitatifubiicere. Ab eifdem quocp mores habere dicit: atqfecundu mores etiam actiones amp;nbsp;paffiones a paffiuo quodam habitu proce dentes. Quarc pquirédû eft/ quid nâ nos præterca firn us .Porte uero reliquû eft: quodipli re uera tumus. Quibus Sd natura dédit ut paftióibus dominât! poffe mus. Ecenim prêter id quod ob ipfam naturam corporis his malis circuuenci tu mus:deus uittutem latgitus eft a feruitute pçnitus liberam.No enim uircuce no * • bis opus eft in cuto quoda fcatu pofins '. Sed quan do abfente uircute ditcrimen in malis imminet. Quamobrem fugerehincoportet:nofqiipfos ab his quçin « gencracionc adiucta nobis funcifegregate.Dandaqi opera eft ne id ipfum forte / fimus quod compobtum efti corpus uidelicet animatum: Ihquo natura cotpo A ns magis prçualeti ueftigium quod da animae nacca: Adeo ut uita ipfa comunis f corporis fit potiffimû.Quecûcp.n.huius funticotporeafunt. Ad alteram uero \ alam quæ cxtrinfecus extat/afeenfus ptinet ad(ublimiaiad pulchru.s. atep dim ' nd. Quibus nihil alicubi dominât. Immo uero animus p umbus utitur:quo id n ipfû. euadat. Acep (ecundum hoc ipfura uiuiti quando in feipfum Ce reap it. Qui nbsp;j

cunq: ueto animae Cic infticucæ fit exps 1 iam uiuit in f ato. in hoc autem uitç habi ( tuftellaehomininonfolum fignificanc: uetum etiamipfefittanquam pars uni ucrfi. Totiepcuius ipfepats eft/nonmiuria (eruit. Quilibet enim eft geminus: /, partim quidem ambo in (e comptehendensipartim ueto ipfe quod eft exiftcns. ] ra iiii '

-ocr page 180-

Totus quocpmiîdus parnm qin'dem compofimquiddam eft ex corpore fimul arq? anima quad am corpori raandpaca: partim uero ipfa tonus anima:quæ non ineft corpon.Imprimic at lieftigia quidam i earn qua: facet i corpore.Sol qneriä atcp cetera fimilirduplicia funr.Etaltera quidéanima quæpura eft/praui aut ui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

lis nihil affernt. Que uero ah illis fiüt per uniuerfu/quatenus partes funt uniuec nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J fizuidelicer turn quia corpus:tum quia animatu corpus fût: tang partes quæda prodeunt. Interim electione ftellæ ueraq? ipfius anima ad id quod optimum eft fpectante.Confequuntur aüc ad hoe ipfum estera: Immo uero non tam ad hoc ipfum:q ad illa quæ funtcirca ipfum. Quéadmodum ex igne hunt mulra calo re padim inde diffufo.Etfiquid ah alia anima in aliam profluit eius cognatam. ’^« Molefta uero fiue difficilia atq?auerfaf pter mixtióem quanda m mudo nafcuti *^ tur.Mixta enim eft huius mudi natura:acfiquis feparabilem eius ammam quo

■ damófeiungacab eo/ refiduum uidebitnóeffe magnum. Mundus.n.ita deinu deus eft fi modo illa feparabilis anima in eius fubftaniia numeretur.Reliquum nâqieftdçmon: quem Plato magnûdemoncmapellauit: Affectus quoqjineQ dçmonici funt.

^ Stella nô faciût niff corporea:aia uero p fe ucnit îfatûarq; fortunâ. Cap.X.__

QVod fi res ira fe habet/nûc quoqi concedéda fignifteario eft. Effectioes auté neq; omnino neqi tons ipforû concedendp uidentur: Sed amp;nbsp;quate nus tonus paftiones funnôd quatenus reliquû eft ipforû. Admittédû rurfus anima ena anteq i generationem perueniat/labi ferentem aliqd ex feipfa. Neqi.n.deueniret i corpus/nifi paflîuû aliquid/ amp;nbsp;id quidé mgés baberet. Ad mitrcndum fortunas ingredienti corpus accidere/hocipfûuidelicctcpfecûduin uniucrfi curfum mgredif. Admittendû poftremo mundi curfum fie efficereiut conducaefimul in opere/Sô impleat ex feipfo/quæ ab uniuerfo funtperagenda. Quippecum quæin ipfo uniuerfi funtcurfu/partium ordiné fortianc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Y/Qus hic cônngûc mala/ no mittunc e cslo mala. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XL

* • *gt;lt; n BEqj uero latere nos debenquod a cæleftibusprouenin non taieprorfus ƒ J ■euaderein his quæfufcipiunnqualeafuperis prohcifcit.Velutfiignis \_—F in nobis a cglefti longe degenerans amp;nbsp;affeeno propenfa ad diligendûz apud ndX debilior facta amorem peperit non honeftum. Sicanimofitas ubi for » te prêter modum acaditad fortitudinem necefîarium/excandefcennâamp;: furoré

, procréât uel fegnitiem.Sichonoris ueri honeftanfq? ftudium apperitum eoriim

C ^^®’^^9*^æP^’^chraamp;:boneftauident.Sic mentis defluxus gigmtaftuham.Aftu ha emm mente smulatur/quod uulcaftequi non potentem.Hçciraqjfingulacû apud fuperos mala non fint/apud nos mala conhgunt.Quæ emm inde proue niunt/neqi eadem funcatq;illa:neq? etiam permanent qualiaprouenerût/corpo nbus uidelicetmixta mateneq; amp;nbsp;inuicem.

y ƒ Res générant prædpuc tenam difponic

a feminalibus naturae

rónibus csleftis influxus ma

Cap.XlI,



-ocr page 181-

'“^^Raeccrea quæ inde ueniunti in unum cogrediunrur. Atep ex hac comixtio

■nc quodlibet genitum cotrahit ah quid. Vnde Sc quod eft/ exiftic/öC talc LzirdL^^datn cuadit.Non.n.equum facit caeleftis influxus: fed dat equo non % * nibitNainSdequus exequoióóhomo ex hommegenetac.Sol aücad hancfot } matiócm ut adiucor accedit.Homo uero fit ex femmatta hominis rónc.lta tamé ut quodextemû eft uel ipediat uel conducat.Prouenit.n.fimiliterfilms parenti congmens’.Sed Sd fæpei melius:2lt; nónunqacciditin detenusiNunq tarnen Jib \ ducicabipfofubiecto.Nónunqmateriapræualetpotius qnatura:adeo uceffe ) ctus nó puemat ab[olutus:quado uidelicct a matena fpés fupatur.

li^De cömuni mundi uita amp;nbsp;actione.Item quae uiuunt propria uitaiactiones pro

, prias habent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XllL

a^ttet deîeeps quando alia quidem a motu mundano fiunt:alia uero ne uaqidiftiguercia Óó diiudicare atep explicate/ unde oio re uera fintquæ bet.Pnncipmigit enteiufmodi.Aïatotum idrónegubernatiquéadmo ** dum i quolibet alali ipfum uirp ptincipium:a quo Cingula uiuentis membra for । manc;ói adrotum cuius patres funtiordinanc/in toto qdêfuntoïaiin partibus aüt tantum duntaxac qtum eft unuquodep, Quae uero acccdüc exttinfecus pat nm qdera natutali appetitui aduerfantur: pavtim uero confentanca funt. lpt1 ta men ton cuncta tanq ipfius membra undiqi concinunt.Natura quidé nacta qua potTidennSiraulcp implentia impetu proptio totam uniuetfi uicam.Quæigitut - -inxiiata (uncin mundo/oio ah o rum funt infttumenta:Slt; quafi ab extrinfeco im ^ pelluntur ad actionem.Quç uero animata funcifi róne carentimotum idetermi nbsp;nbsp;?

natum habent. Quéadmodum equi ttahentes cuttü priufq autiga pr^tenbac eis cutfumiqmppe cum quafi flageUo quodam agantur. Ronahs at animantis na .^ tuta ex feipfa aurigam habet. Quod fi hunc petitum habcatiplurimum ferturi rectum;neep ut fieri folet cafu uagatur, Vcracp uero funt intra mundui ad totuep conducunt.Et quç inter bec maiota funt; graduep ptæftanriora: multa magnacp faciunt;adip(amcpcotius uitamundicpconferuntl ordinemagédi potius qpa tiendi fortita.Multa uero 1 patiêdo uerfanc exigua uimhabétia ad agêdu. Ho tü uero media patinne qdem ah ahisiagüc autem ftequétet in alia: utpotc qua agendi amp;C faacndi pnncipiumhabeancinfeiptis . Quamobrem torus mundus uita fit uniucrfa atep perfecta; dum que opnma funt agunt Óó optimal quatenus eft m quolibet optimum. Quod quiclera ipfi tonus duci quati collega eft adhi bendumiced cómilitones excrcitus duci;qur aPlatone dicuntur fcqui louem m naturam intelligibilem incedentera. Ac uero quein infcrioti natutx gtadu funt conftitutaifccundum uniuetfilocum obtinent: taliaq^fermefunti quales inno bis tecundefunt ammæ unes;Cæteta quoepfimihiet perinde (ehabent atep par tesinnobis ultimæ.Necp.n.innobis omniaæqualia funt.Viuêtiaigitutomnia (unt uel fiunt tecudum toU uniuetfi rónemi 04 quç m cçlo funt ola Si quxcunep p toni diftnbuunc.Necp pars ulla ena ingens potentiahabenud ad tones mudi 11 (emmanas ex (uo otdine detutbandas: uel ad tes quæ tecundû ciufmodi tones i ptobeheunt e (ua(peae pmutandas. Etepms mutatióem quidam tüm mehus ' turn m peins poftitaftetteinó tamé a nacuta propria exttudeteporeft.Facit uero lt;

ra. Y

-ocr page 182-

detenus uelfccûdûcorpus/debilitatcm îferens/ uelfecûdum aîam/quacenus ui, delicer ex accidenn quodâ prauitatis câ fit m au illa compatiéEe/ôd a fupion tra dita infenori:uel quâdo corpore male compofito ipedimentû affert ad actioné«v aiæ p corpus explendam:ceu fi lyra nô ita compofita tempataq? fit/ut queat per fecram fufeipe barmoniâ ad muficos tonos pficiêdos.

''^Affignarcaufas rerum humanarum pijeter ftcllas:eriam ubi fignificantura fteUis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIIII.

paupertate uero arq? diuitüs/amp;: gloria/amp; impio qd nâ dicendûyForte J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diuinæ a parencibus puenerût/ cæleftia diuitcm futurû fignificarunt: “''^^^Quéadmodû amp;nbsp;generofum q ex generc trahit glonâ/dunraxar déclara uerût, Vbi âc diuinæ uirruns præftantia corapararæ funt/fi corpus ad idem uires fuppeditauic/jjfecto q uires corpori præbuerût/ad diuitias côferûtcumulâdas. Patentes qdem primû.Deidefiquaregio cælum habet ppitium.Acceditamp;falu bris terre ferrilitas. Sin a fit uirtus abfq; beneficio corporis pecunias auxit/uirtu ti hacirefoli plunmum tnbuendû.Ecquotcûqîdiuina quadâ forte ex bis quæ uicilfim comutant/rependuntqi côtigere. Vbi uero bores dedcrcdiuitias/fiqdé boni finc/ad uirturem quoqi fimiliter barû careferéda. Si uero praui/fed ramen tufte dederunt/exiftimâdum eft ex quodä/quodin cis agitoptimo/idbeneficii pucniHe. Ac fi malus fit q diuitias cógregauit/iudicadum eft præapuâ elfe cam/ prauiratem/amp;fiqua fuit ci prauitatis. AHumendi prçtereafuntfimiliteri ordine caufarfi fiqui diuitias côtulerut.Proidc fi labonbus/ficut i agricultura contingic bonorû copia ^uenit/i agticultorécaufa referenda: neenó î foil fertilitaté cæhqi elemétiam. At fi thefautû repenr/purandû eft aliqd ex uniuerfo ad id cocurriffe, Nequnirum eftfi bæcqbufdamfignificatutîditiis.Oia.n.oïo muicêconfecun tur: ideoq; podunt pallim fignificari. Siqs proiecent diuitias ipfemercaufaeft. Si fubripiant/raptor ca eft.Si naufragio facta eft lactura/multa quçconfluûtcau fam damni dedetunt. Gloria uel lufte habet uel iniufte.Si lufte/ turn officus tu exiftimanrium çquitatecomparataeft.Siiniufte/ex bonorantium iniuftitiapro ficifcitur:Eadem eft deimpeno ratio. Aucenim honefte ponidet:auc contra. Et alrerum qdéex eorûq elegerûtæqcate/cam hénuel ad eûptinetq id aliorû con cutfu amicorûq fauoteeftcofecutus uel qüocüqi aliter id fe béat. Marrimomu jicrcat uel electio uel côtingétia concurfufqj ex omnibus.Gcneratio fihorûhæc fequitur/ acq; uel fecundum feminanam ratiôem fétus nullo irapediente forma tut/uel euaditdetenoraliquo intus impediente/uelconapicncis uitio/ uel conti nentis difpofitionc coceptui huic aduerfante.

lt;—WiAnima priufq fubcatfatum/apperitcorpus:Quidfatum:quid fortuna.

V Anima propnum habet elfe quo etiam in fato habet propriam actionem

amp; poteft a faro fe foluere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XV^

Lato cum ante mûdani fufi circuitum fortes quafdâ electionefqj fimul adiuuantes î medium adduxiffetzdeîceps uires fortes ue t ipfo fufo de fcn'pfic.-qbus quç electa fuerant confument: Quadoqdé amp;nbsp;dçmon ad cadem iplenda côfirmacot accedir. Sortes uero quæ nâ func^Forte p fortes fignî ficaf difpofitio uniucrfi/qualis au état/quâdo aîæaggrenufuntîgrcdi corpus.

-ocr page 183-

Item fignificac î hoc amp;nbsp;eiiifmói corpus igrcdi:amp;: fub tailbus gbufda pareribus. Prgtereaî tali quad! regione nafci:quod ue fumatim diceba/eoncurfio externo nim.Cdcca uero fimul facta amp;nbsp;quafi cóuoluca p una parcaru Cloto nominatam gt;nbsp;tarn î cuctis q in fingulis demoftranc. Lachcfis at fortes ipfas adducic i media. ' Poftremo Atropos efficit neceiTario/ut cócurrétia hæc oîa paganc. Inter holes ' • at alii qdem ita hunt/ ut quafi ab uniuerfo extemifq; fafanati uel î paucis uel in * nullis fint fui iuns. Alii uero dominatur externisiarcollécefqï ad fublimia caputi nimiruidquod optimumcftiara antiqtatêq; ipfius eflentiæfetuanc. Nó.n.exi ftimadu eft aiam effe taléf ut ipfa dutaxat qualécunq; ab extemis accepit palïio ' nem/talê reportée natura:pinde ac fi naturam fipna non poffideat. Sed oportet ipfam multo prius q alia utpotequæ principii habeat tónem/multas merito ui res ppnas ad naturales actiones explendas habete.Fieri naqp nó pót/uc cd effen .'. tiafitmó poffideat ifup una cd effe appetitiones amp;: actiones:facultatemqï ad be ? ne uiuédum: Quod igic cóiunctd eft/ex ipfo nature cóiuncto dependet/talecp cuadic:amp;: tales nacifcic actiones. Aia uero fiquafeiungit/fcidcta nimirdöópptia pagit:paffionefqï corporis nóeffefuas exiftimat. Quippe cdiamaliud qddam fe exiftere:aliud effe mud corpus aiaducrcac.

•‘—«Wtrum anima mundi/dum omnia feminalibus genetactónibus.' interim ima

' ginarione per fingula diftrabatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVI., _

Aetetum qd nam fit mixnu quid ue non!quid item fepabile: amp;nbsp;qd infe

■ I parabile/quado fiti corpore:2^oio qd aial:Querédd eft nobis deiceps

—■'\^ordium alterd faciêtibus.No.n.oés idem bacderefenferût.Imprefen riaigitrepetamus quod i fupioribus quærebamus: quéadmodd uidelicec aia p feminaria rónem oîa gubernâce ordo returnpgrediaLNdqd ergo fingula quaff ’ recta quada fucceffioneaia facit»s. hoïem:deideequd: aliudq?aial.ferafqoés/ Prius at ignem atq, terra: deÏde cócurtentia hæc oîa uidens:inuicéq uel interimê ria uel adiuuaria/complicationem ex his oïbus factam fdmatimq acadentia fo lum côfpicit.Quæ uero deïeeps his figiUatim contingereconfueuerdt'nequaq aïaduertit uel agit:fcd ddtaxat aïalia rutfus priora régénérât: Et quæ gern ra fdo paffionibus mutuo inter fe iferendis fubiecta telinquit. An dicemus aiam effe ctud ét ita pueniérid cam effeVppea q quç ab ipfa gignuncagdc amp;nbsp;quæ fecunt. Num forte feminalis aîçroin feet eónn et ho etale qddâ: figiUatim taliaquçdâ faccre:amp; talia pan^Arq ita neqj temere neq ex córingêti bord aliqd accidit: fed ita neceffario puenit.Quod fi ita eft:ndrónes ipfehec agunt? Vel porius rónes non tanq agétes funtded ucluti cognofcétes. Immo uero aÏa eiufmói rónes có tinens genitales cognofcicquæcdcp ex oïbus opibus fuis pficifcuntÆifdénâcp concidentibus atq? ciredftâtibus eofdemoîo effeccus fieri eófenraned eft. Quæ qdem eóprehendés aut præuidens aiann his ilia éc quç fequunc déterminât atq; cônectit. Prçcedenria igic amp;: fequentia prfus aîaduerrit amp;nbsp;curat:rurfufq,in lUis ctiâquçdeîceps prçcedenria S^quæ fequentia quafi ex præfentibüs contuetur. Vnde forfan détériora fiunt connue quç fequunc: ccu holes alii quondammdc autem alii:dum îcerea ppetua quada diftâriç dcgeneracionifq neceffitate rónes paffionibus matetiæcedunt. An igitur contuetur alia femper Ôd alia:fubfeqturqî

-ocr page 184-

aiïidue fingulas fuom opum pafTiones/actalcm agit uirâ?Ncq; unq ab inflanu ftngulom opum fuorû cura fie libéra:neq? impotne præfenptum opi fuo finem: urpote quæ no femel excogicauencqua róne opificiü fuum femp recce pgredia tur:Sedfimilis fie agneu Icon/qui non folûfencôc plancac/[edanidueconigicamp; inftaurac quæ byemales ymbres uel frigora uel uentorû turbines deuaftarûr. Ve rum fl bæcabfurda func/force dicendü erit/hæciâ efleprçfcita:autetiam in rôm bus deHmata: intericus uidelicecamp;: effectus uitio procedétes. At uero fi res ita fe habeat/dicrun fumus/amp;: rônibus ipfis eciâ uitia pu en ire. Et fi i ambus artiûqi rônibus nullus eft error;neep qcq arns exps: neq; rei arcificiofæ deftructio. Re fpondebic ad h^caliqs;nihtl uniuerfo main acprêter natura accidere.Sed quod uidecdererius:etiâ fore melius cocedendu.Quid ergo/fi etia quod detenus eft uniuerfo conducatmeq; oporceat oia elle pulcbra/Quâdoqdé contraria etia ad pficiendum cófetuntuniuerfum:Neq;abfqï bis mudus effe pót,Siqdem amp;ifin gulis uiuétibus natura fefimiliterhabet. Profecto quæmeliora func/róipfa ne ) nbsp;nbsp;cefiano adducitamp;: format:Quæ uero minus bona/fecundu potétiam quandam

iacent i rónibus:fecundü uero actum in bis qupgignunt. Icaq?afpnihil laopus eft ultra facere.'i'ónes uefufdrare.Quippecum materia la concuftionequadaró-num a præcedêtibus ueniétium:quæpenes ipfa funt:reddac détériora.Rurfufqi 4 nbsp;nbsp;nihilominus ad melrora cócipienda rônibus fuper.Quapp unus ex cunctis de

? nbsp;nbsp;nbsp;cor effici tur/dum fingula aliter ex materia ipfa refultac/aliter in rombus ipfis có

i tinensuramp; fiunt.

41 Vemfeminales tones fint itelligétiæuel quælibccnotiones. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIl. .

Q/prendu uero utru feminales bprónes quæaîpinfuntîrelligentiæfinr.Ac ni quo na mó p intelligérias faciedRó.n. in materia facit.Et quod natu aliter cfhcir/neq; intellectio eftneqiuifio/fcduis qupdam maretiæ agira trix baud fane cognofeensi fed agens tantivuelut formant figurâq? i aqua:quê admodûex arculo quodâ aliunde facto redûdatcirculus alter. Quippe cû natu ƒ ralis poccntiæatq; genitalis officiû ficefFicere;fi mô præcipua poteftas aîæad id conducat/quatenus matenalegenitaleqiaiam mouecamp;: format. Sednunquid mouetamp;f format quada rônis difcurfioe? Atfi rônali difcurfu id egent/ ïam refe rec.Nunqd ergo i aliud qddam/an potius i ea quæfunt i ipfa?Verû fi in ea qup infunt/mbil opus é rônis difcurfione.Nô.n.hæcmouêdo formabir/ fed quod in ipfa côtinec tones.Id naq; potérius eft atq? ad agedum in ala efficacius.Qua , - obrem fecundu fpés efficir. Oportet igic amp;nbsp;aiam ipfam ab icellecru acapientem ‘J fpes tradcre.Intellectus.n.eas alp uniuerfi largit:aia uero itellectui ^xima ex fe tradie aiæ qup poft ipfam feqtur illuftrans ea arqj formas. Hæc at rang fupions 1^ ! ordine ducta fpes facie. Facie at alias qdem expedita/alias impedita;atq; iccirco deceriores.Cum igirur pocentiam fufcepericad agendum/ rationibufqmon pri mis imbuta fic:non folum quatenus acceperat/agit/fed ficena ex ipfanô nihil: idq; proculdubio fic decerius. Et uiuens quidem: uiiicns autem lam iperfecrius fuamqj uitam grameer feres quafi ficdeterrimum:amp;: difFiciIe:amp; agrefte.Compo fitumqj ex deceriori materia quafi fecequada præcedennûfubfidéce. Qupqdé amata eftdacitqs amara.Et talia quædâ ipfa quoqj inferee uniuerfo.

-ocr page 185-

jTVnde mala:amp;: quae fint caufae uniuctfi:amp; quomodo;

CapAVIU.

a^Vnquid ergo mala quæî mundo Fiunt/neceflano fiiint?ppca cp précédé * 1 nbsp;nbsp;nbsp;■nacotequuturyForceeriâqamû hæceffenc ipfectum foretÔd cotû.Pluri ‘Z^

F ma naqî malom iiel cûcta porius quadâ ton prenant utilitatem. Quéad modû uenenofa/quis plurimorû ufus amp;nbsp;rô lateac. lâ uevo prauitaté quoepipfâ multa coftac utilia côtinere: multaçp reddere pulcbra pulcbntudims amficiofæ more.Sufeitat fçpe bores ad prudénâmeep fecunori licétia torperc pmicnc.Si bec igic recte dicta fût/aram totius oportet aifidue optima cótêplaru ad naturaitelli gibilédeûqrfurgentê.Cûqî ipfaimpleatplenaqr iam ûc:exûdare deiceps r Ûmu lacbrü fuû atep poftremû.Idrç infirnu quendâ efle facto ré. Quâobré bic iam effe ctot eft ultimus.Huic uero præûdec quod primo in ara implec ab îrelleccu. Cun ens deniq5 præûdet intelleccus artifex umuerft: qui fane amp;nbsp;aiæ ûbi proximæ foc mas infundit:qüanî ueftigia imprimatur in tertia.Merito igicmundus bicapel - . latuc imago/quçfemp in afTimilatione uerfac.Côfiftit utiq? primûacqifecundû: ^ Confiftit quoep tertium/fed r materia:ideoep tanq ex accidente fit mobile.Qua diu.n.inceUectus eft arep aîa:randiu in boe arg ûmulacbrû feminales effluunc co nes.Queadmodu qdiu fol ipfe uigct/oia ab eo lumina profluut.

^Commentanum Marfilii Ficini Florentini.

Summa Librf.

^^q^VONIAM Plonnus neq»formofius necpclariusnecp'diftincrius ufqlo

1 nbsp;nbsp;nbsp;■ quic/q ubi de informi amp;nbsp;obfcuro amp;: indiftincto reru fubiecto difputat: ^yy^iccirco liber bic de materia difputans non tarn com en tana exacturus ui dec a nobis q admonitionibus qbufda fore cótentus. Probabitigicin ueroep mudo tarn icellectuali q corporeo fua quadam efTe materia amp;nbsp;utrobiqi fub omni bus unam:Accpbâctancû ab illadiftare/ qtum forma differtbicmûdus ab illo. Confutabit opiniones de materia falfas.Cófirmabic diligentilfime ueras.Cóclu dec materia qdem utrobiep efte infinitatem quada.i. natura (lue pocentia nullu formg terminû fuis uifceribus includenté:Sed aliûde dûtaxat terminab ilê/aliun de formabilem. Matena rurfus in mû do diuino effe ens qdé: fed actu îtellectua li formabile. Maten am uero in mûdo (enûbili non re liera ens ludicamfed entis illius umbram:formis naturalibus tanqillius entis imaginibus capiendis perpe tuo fubditam.

-y7f^iuerfæ opiniones philofophorum de materia: amp;nbsp;cp materia quedam fit eciâ in rebus in corporeis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Primum

■'“W N Primo capite defcnptionêmatetiçponic ualde coem: p telanôem.s.'

I ad formas. Qua oés materia effe formarû fufceptaculû confenferunc. —iiÂ.-_Sedaliter alii quæfecunt expcdierût.Stoici:Cinici:Cirenaia fupra coc pus nibil excogitantes/materiâ dûtaxat effe fubftantiâ uolucrunt:Formas uero nibil aliud effe/prçter quafdâ materiç paffiones: ipfamqimateriaeffecorpus tri nadimenfione porrectum.Quos i primis theologiçlibrislatiffimecôfucamus: Pychagorlci uero fie Placonici acq, Peripatetici fupra corpus aliquid cogitantes

-ocr page 186-

maceriam quoq? cogitare potuemt ede no corpus. Ideoq; ï rebus ena icorpofcis matenaquandaincellexerür.Sicur.n.formalealigd ponucin corporibus arq? di uinüdicquodamodo cocedut materiale aliqd m diuinis:ut aprius accomodenc bec illis:amp; ab eom ordine exiftat hic ordo.Excogitamus.n.natura corporea ab aiah naturaraialem ab mtellectuali deducrâ/ô^ fimiliquadaproportionecopofi tam.Cópofirionéuero in corporibus pfccnfrimacffecópertubabemus: quæex materia formaq? conficit. In bac.n.(ola ed unio maximaiSigde amp;: materia é akquot; quid formæiÔd forma uicidim aliqd émateri£.Immoamp;materia quafi forma eft in potétia:amp; forma quafi materia eft ï aetu.Itaq; fimilis hie unio eatq, in Diapa fon confonâtia ex dupla pportione nafeente. Vbi uox acuta cu graui quafi for ma cu materia coic in unfi. Siqua igit in aiali amp;nbsp;kellectuali natura copofitio eft/ quæcerteeft/cu poft unûipfû exiftant/ certe cópofitio efteiufmóinn qua fit ôf forma: amp;nbsp;infup ali qd quafi mareria. Qua qdé de te in decimo feptimo tbeolo giælibro:amp;in cômentariis in Pbilebû latius difputamus,

^( Quod nô fint prîcipia plura eque prima; amp;nbsp;q materia fit a deo. nbsp;nbsp;nbsp;^C^P JL

W l’Accu do capite quærit utrû ulla fit mareria in îrellectuali natura. Erquicp 1 tones adducit:qbus ibi non efte mareria uideanquas in fequétibus confu -Â^j^it.Tu uero inter hæcnotabis eOenon pofteprincipiapluraoîum eque fuma, id nos qtum cômunircr ad principia pnnet fans ï theologia môftramus. Quantû uero ad deû pcinetamp; mareriam; q«queprincipia efte non poftint:hic attende. Attieu s eiufq fecrarorcs amp;nbsp;quodâmô eriâ Plutarch us mareria pofueiût nô aliter ex fe ipfa ab æcerno fuifte;atq artifice mundi deû:amp; illâ quidé uiuam/ fed uacuaroneadeoqpfe inordinate lacrarâ.Demû uero rônem diuinitus acte piftc;unde forman/moueriq cepit rône:mûdumq fic fuifte aliquâdo côftitutû. Qui amp;nbsp;antcafueritante q redigeren in chaos:ac uiciftim in chaos fit aliquando rcditurus:a deo quondâ reformatus;Â: a deo irerû reformâdus.Hi fanein banc fententiâinciderur:qa uerbaPlatonis i Timeo atqPolitico nô aliterq aunbus fonanç accepifteuidcnf. Hos abude Porphynus côfurac î Ttmeo. Sed emulris quæadducit ï mediû tria duntaxacargumenta ipræfentia referendafunt: qbus confuraf materia inftar dei ex fe prfus exiftere: quafi duo hæcæqua oîum prin cipia fint uelut e regionefibi inuicé occurrenciaCSic igicait. Si ncq deus ex ma teria:neq mareria exiftitex deo:fed ambo çque prîcipia funtiquærimus quç nâ bis differentia: câfit;quaita differunr:utdeus qdem fit bonus amp;:agens:materia ucto mala fit arqi patiens.Caufa qdé differcnc huius neq ex alterurro efr ad al terum;cü neutrû fieri dicat ab alcero.Neq rurfum ex tertio quopiam ad utrûq. Quippe cfi nihilfupius collocer.Cû igic différant qdé inter fe 010: nec ulla fic rô amp;nbsp;caufadifferentiç/cafu differûc;côcurfufqpricipiorû raliû irrônali focrÂton tingit.Cafu certe accidieefte duo;cafu aedditelle prinapia. Horum nâq cêcur fus ad bocipfum qæqneprincipia fint/cam non habet uel ex alterurro ad aire rum:uel ex tertio quoda determinatâ;Ergo cafu cocurrur.Iraq poft bæc concur rent oîa cafu(præcerea fi deus apeus é ad materiâ exornandâ;maceria uero apra ut exorneca deo:quærimus unde nâ eis bæc mutua fit aptitudo.Oportet enim efte aliqd quod inter fe rite conaliec. Nam cû hæc ualde inter fe diferepanria amp;

-ocr page 187-

oppofica finc/nunq ex feipfis ad cogceffS apta rcddenc.Nó a tertio Qdern dices conciliati.Ncc ego fortune admitco cóciUatncem.Denicp al materia nó fit ex fe 5 ipfa ad bene effetufFicicnsried ad boe deo prorfus ïdigeac.Deus autéóc ad effe asadbcneefTefibi ipfifuffiaac.Quis nó uideacdeüfupiotécfl'e matena: ipfacp maceni fibi met ad effe nullo modo (uppetete. Alioqn ad beae effe fibi quoeç (uppeterctrigicab eodéefftci deo a quo perfid nó negatut.

—^7Quomó deus ficinfinicus: amp;nbsp;quomó fit in rebus omnibus poft deum infini

' tudo quçdâ.q.materia amp;nbsp;quomodo diuerfa fit Gompoficio in rebus incorpo reis avqcorporels: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap.111^

^^^quot;ïWlrioncs ueto negates ïmundo incorporeo effe macerifl/foluitincapice.

I ^-^terao.lpfûbonûfçpe dicif infinitum.Quia neep ex pambus conftituicr ‘Ç quatu. alia termmef in aliammeep defup fupatut:necp fubiecti alicuius li minbus cobcrcetineqtetminüpoteftans admittit. Vndeneep paneperfeucran næ tetminu.Diac amp;infinira macenamó qdéuelutfupans terminos ficutdeus: fed tan^ terminis indigens/eofep ab alio poftiilansy Rutfü bond ipfu dici foies quot;• iforme/qa forma fupius.lnformis quoep matcnaiqa forma detenotmeeptaraê oio nibilum:Siqdem ordo formariiticutfupnenó innibilü definit:fedi actum 010 putti ePfeccoréqi formarü:fic ex ifimo définit proxime non i nibilmfedi po tennam fimiliter pura capacéq formarû.Pocenciâeiufmôi fubeffe cogicamus nó i mundo corporeo tantviformis corporn.' fedïmundo criamicotporeo fomns ibifubdicaincorporeis.Hacibi p fe apcllamus idefinitaminecp ibi id nomébor temusicûôô obediêtiffimafit formatoti:amp; femp ex toto formata.Sic affectionê itrónalis aiç laudarefolemus:quando rónali fepræbetnte fotmandam.Lauda mus 0: tónalem; quado fimiliter méte format.'Compofitio quoep aliter ibi atep apud nos effe cenfet.Hic forma fæpius macenalis efficitnbi ueto cócra temp ma teriafit formalis.Pcçcetea cópoticionem lUâ ibi merito danaremus in qua ex pat tibus forma quçdâ poft pattes exonref : ficut plurimui corponbus fieri contue uit.Quod aut ibi fint plura quæ non tarn f aaant und qfequant und donate nó decet.Matena qdem illic amp;nbsp;forma nó tetnïrem efficidt: neep forma fic pprie ad materiâ compatur.ficuc habitus ad potentiamel qualitas ad fubiecm' Sedficut ’ actus ad babitü:00 acrio rurfus ad qualitatéildeç illicnó conftitudt menté quafi partes:fcd actus quida mentis exiftdtl quos ipfa mens pdiit ab æterno. lllic et go forma nó tam acccdit matcnæi q ipfa met matetia eft i actd çcerne procédés. Ptoideficut tonus forma uiuentis eft unai 1 qua plures forms pattid eónnent: fic ÔC uitcus f eminalis eft una tonus ! fed 1 ea uirtutes funt plures mébrord multi plicium fotmatnees.Intetca ueto aliter corpus;aliter feminaria uittus compofita eft.NamÎcorpore ex parriculatibus formis fitfotmacóis.lnuircuteuero genita ^ li forma tonus i formas parad ptopagat. Hic ergo nó tam fit und ex mulcis:q muVta ppagant ex uno. Alioqni corpore multamunqrónabiliter pduccrent ad unummitii tóne f eminali und multa ptçcederet fimilitctepi méte.Qualé f anecó potiriöem necpi aiainecp i méte reprobare debemus^T u hiciterim ubi Plotinus de cópofitioneeiufmóiloquitifenfd eins fpectamon uerba. Innuit tup uim ge nitalem effe menté:eamep fimiliter fermecópoficam. Cd.n.uis euitmói non tam in teipfacódpiatiqin materia pariatineq tam 1 te fit 6c agatiqin materia ôc area

-ocr page 188-

marena:parer ei circa alia pêdcnté/nimim ab ali'o quodi fupiore.i.icellectu pen ƒ clerc: Args ïdc nó fold exiliere femel more fubftâtiçïfed more imagints affidue v eóferuan. Multi plicéq? formarû rónem ac uim a mulnphci illius itelligentia ^uis guodamo mobile ab imobili muruari. Cocludirdeniqyquod locû matenær« net 1 mundo diuino/nun^ formas iccirco mutarc/quoniam fimul habear ocs:fi mill inq:tii in code æui momento/ru in eode(ut ita dixenm ) fui figno.Quo fa etum efl/ut tota ubiq? fit 01 urn polfelfionc qcta. Pretere« cd ipfa materia pp ex trema inopiam ße inexplebilé appentû apud nos dicac murabilitaris otigo:raeri to bic tails c/ubi formte materiales euadûmbi ucro nó talis/ubi macena pjnirus eft formalis.Neq? uero ex eo qj fimul tépore matena illic cllamp; forma/minus ob hoc ibi ordo ell(ut ita loquar )originis:quo maceria forma antecedere cogitef. Ordo.n.amp;: aliud eft q têpus:amp;: tépore prius.Na tempus ordiné in motu a priori in podenus exigit. Potedigici fupnis ede ordo qdâonginalis huius ad illudi uclut material cuiufda ad forma. Sicuc 1 fole ordo fubllantiæ ad lucé intimi nul - lo incerucniente téporis inccruallo. Neq; rurfü quia materia apud nos corporca uideatur/hortere debes apud fuperos material nomen.Nam amp;nbsp;in corponbus cu amp;nbsp;formas corporum amp;nbsp;dimenfiones procédât origine neq? corpus ipfa edineqp te uera corporea iudicatur.

Inmundo ïtelligibilieffealiquidmarcriaifimilc:amp;dcidcis. Cap.IIII.

' WTTeapitequarto probat in mundo itellcctuali effenó nihil materiaquodi ■ mó fimile. Ratum quidé haberi uultillicideas exillcrc:quod 1 thcologia nos abunde pbamus.Profecto ex co cp plurcs in menre funt fpés/conftac mentis eflentiä quæunius mentis ell una/aliudgddi prêter ideas cxidereiinqi idealibus formis fubede quafi maten a. Ede uero différentes inter fc tones ibi for males/patetiga indc.i.ex prima forma formarû ongine/formalis in ordine reru didinctio prouenit: no aût ex informi materia. Nó rurfû cafu ordinis oïs exptc. Non deniqi ex diuerfis agentibus:nifi uno quodiducti ducc dingantad unu. In ipfo autducecang uniformifimul amp;:oiformi mente return omniûad neceffa nû uniuerfi otdincm pnnennû amp;nbsp;dedinata unio eft amp;nbsp;defcripta diftinctio. Sed quonipactoyHocit alibi dictu cft/atqîdicendû.NuncaiaducrtePlotinû/ideas menti nó tang tabulç pictutas afcriberc:fed tang generi fpés adhibere. Aliogn non tan unio illicg congregatio óf aggregatio force. Vna igic ibi intellectualis naturaeft:quiitcllectualitaté(ucIta dixcnm )aligs apellabit: in quaoés fpés.n ideæconueniunt tang generali natura. Differuntueroîterfepuarios ircllectua litatis fiue intclligcntiæmodos:nô tamen(ut ita loquar )notionales: fed enaef ficaces.'feminaripuirruris inftar. Formales aûteiufmodi mói differentiaiguelut form« quædâ particulates accedût ad natura ipfam îtclligentiai generale ad fps des ideales cócipiendas.Dialetica ucro qua genus(ut ira dicam )illud in fpés di gerir/nó ex tern a ƒ fed intima eft;nó quæfita/fed naturalis. Ibi.n.quod diftribuic uitalis edéria eft gfi aial.In quoddiftnbuic/futidea uelutaialia quada. Quod uero diftnbuit/eftipfa ireUigetip uirtus roborata bono/quafi uirtus códpicdi ui ro.Quod fi proprierates ibi uatia/ga diftingût 1 actumqi edût abfolutidjmuin/ quafi forma funt/ cette natura ipfa côis ad bas ficuc maceria fefe habet. Sic itaqi

-ocr page 189-

mundus corporeus fupions imago efl/incorporen mundu referens uelut cxem platdi multiformis referac ad mulciformédi materia h^c referatad illam.Sed in hoepartes qdeinfuneïcoco;nontomm partibus ineft.Illicaüttocaitcllectualis lila natura i qualibet continetur idea.'fed aliter atq? aliter/ut alibi declarabit.Tu uero fimundum illufeces ïpartes podeanet fe difiunctas/ eandébabebit mate nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

riam/qua amp;nbsp;nofter.Sectio.n.eft huius noftræ materig palTio.Sed nota materiam nbsp;nbsp;nbsp;lt;

jiprie quanta admittere fecctoné:Neqï mateni/fi exps fit quantitatis/admittcre. Neq? qntarera rutfus id paflura/fi a materia proeul fuerit patiéte primo.Sic ergo matenaquatafecacpotius q quätitas uel materia fola. Sin ät quodlibet corum quæ illic concipiunc ut multaicra fe ipfum rcliqua complectatur:adeo ut totum ipfumnufq uideatur p fecrionê fuifle difiuctu: marena qdé hac noftra illic ede negabis.Sed aliqdinterim lucnies illic quafi materiS cum multa primo ituitu co templatus: mox lub raultis luenens und. Offert qdé primo fe tibi ut multiplex atqimultiforme.Prius.n.i notitia formale uenit ut moucs:quis ibidem origine quada ipfum materiale fit prins.Quo rurfus matcriali prins eft ipfe boni ipfius actus:quo hoc materiale fit acru. lam uero cum effe fimpliciter atecedat effe hoe amp;nbsp;effe tale:Merito prins amp;nbsp;ibi cofiderac effe/q ede multiplex atqj formale.

^Confirmatio fupiomm de uirtute mentis penetratina amp;nbsp;refolutiua:qug fimili tudo fit materie ïferiotis adfuperiorem:ÓC quæ diffimilitudo: fie quomodo códiruatur ex alterirate amp;nbsp;motu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V._

quinto capite foluic quç dictis obiici poffent fimulq? dicta cófitmat. Ad ■ monés ne ob hocneges i fupnis aliqua effemateria/q» effétia illic fuas fern _—habeat fotmas/fimulq? fit unum:quado amp;nbsp;apud nos materia femp amp;nbsp;formata eftiamp;f cum formacóficit unn. Neep mirum eft ibilatere materia:fi amp;nbsp;hic femp materia latet.Hanc ibi ïtellectus excogitat:hanc amp;nbsp;hicre(oluédo ïuenitin tellcctns.Profecto Îtelligentiæ uirtus utpote qug efficaaffima eft/ignis inftar na tutaliteroïa pénétrâtSórefoluit. Ecqafimiliterfimpliciffima/quiefcitnunq/do ' nee ad fimpliaffima refoluendo puenent.Hgc in naturalibus refoluendis quod fub rombus terri formalibus tanq minime ens latere cóiectat/dicit eflematenam quafi profundum.R5nem uero formale effe dicit fublimitaté. Qug at circfiftar/ quafi itet fublimc collocat amp;nbsp;profundum. Si quado uero rónes terri formales oio fegregatas a materia uidetis;amp; tamé cfficacia fua ad materia cóuertétes/ has ipfas i natura uidebis ipfaqi naturam. Si practerea formales eiufmói rónes nó fo lum fegregatas .'fed fuâad fe efficaciam conuertétes excogitaueristmentéproti nus contéplabere.Més.n.diuina eftuniuerfi ró cxemplans Ód efficax p cóuerfio nem adfe cognofcés oïa fimul Sd faciens.Tum uero més quælibet inde nataró num eft plena formalintafpicitcp formas i rebus formalefcp rónes/uelut quofdS entiæ radios/fuis quoq,rónibus cógruentes.Sicutigitoculus fo

diuinæinteUig

le creatus atqfolaris infolari lumincfolares ubiqdpecrat colores:quod nefnb eis later apellate admonet tenebro(um;fic ïtellectus qlibcc diuina mente creatus atqiindeimbutus lumimbus idearu:ideales fimilicudines irónibus teru forma libus fempaucupatiSdlibencer agnofcit. Atq^fub formis uelut qbufdiitelligé tiædiuinælumimbus uanematur/ latere materiam uelut in rebus îfimum;ôd qa

-ocr page 190-

pct fe formarum tauq idcabu radiorum cxps:ideo cenebrofum.Maceriam ucro corporum ai illa icorporei mundi materia nó genere qdé cóuenite meméto/fed habitudine quada.Similiter.n.utraqj turn ad formas fuas:tum ad ipfum unum fe habereuidet.Veraq', ferme fimilicerp formas fuas definituri actu. Vtraqj^fi fimilicrefercadunum.Siqdem codé inde módcpédet.s.p merum pcediois mo durn eueffigio flip nihilum:p modum ïdercrminati determmabilifq; cuiufdam ' córnutatrurfusnerfenó nihil matena hçcamp;iIla.Sicut.n.bçcdonaquædâincot poree naturæ forrif:fic amp;nbsp;illa uiciiïim cun\ï méte habet ideales corporum tones: turn î aîa prêtée tones ciufmói/fubic amp;nbsp;moriones amp;/ affectus quofdâ ad matenä hancuelutpan'iones.Quærurfus amp;: hic fie ibi formarum loçum tenenc: fimilitet ferme fie matenas fuas fpectât fie uniim.Nâ ab uno cóuerfionis fie afpectus fie tet mini mó dependent:fie materias utrobiqïfuas terminare uident. Dilferuntuero forma:mundibuius ab illis:quonia bæqdem ab aîa proximçfiunt: illæab kel lecru ucl Deo.Divert fie matena bæcab illa.Quoniam hæcquidem profundum eft imaginumnlla uero formarum eft profundum:quarû hç uidentur imagines. Sicut igic forma illic uera tes ed/fic fie materia eft elïentia.Sicut hic forma eft tma go formæ: fie fie materia hæcelTcntia: eft imago. Atep tantum abeft cp materiam hancapellet eftentiam/ut illam quoq? uix audeat eiïentiam apellare: uidelicctfi a'd fequentem perfectionem enentiæcompef. Poft hæc obferuabis/munduni intelligibilêelle gdem femp/fed exifterc femp ex bono/ferme ficut lux illacon iunctafoli/imobilitereft exfole.Mundû ucro fenfibilênota elfe uel exifterc/q fieri femp ex illo/ficut ex foie mobile/uc aiût:in acre lumé. Qua: ât funt infra lu nam/aliquâdo fien.llleiraqimundus totaimplera:terniratê:bictotum tempus. Quç uero fubiciunc lunç/partê répons expier. Côfideramus i mûdo îtelligibi h eftennâ urformabjlé/fcipfâ procéderez ut formatâ:ordincquodâ dico/nôtépo re.Forma uero eius cfteplenitudiné acférié idearû confidcramus fie illius mûdi patrétâqunufietâq bonû.In unitateeminétiftimâfimplicitaté.In boniratefocu ditatcm prfus cômunicabilé. Ab unitatc mirabiliter ab oibus fegregara cogita mus penderequod î mundo intelligibili eft loco materiæfolitanû mdefinitûq» adhuc/fie a formis fequétibus fegregarû. A bonitare uero quod eft formaleïam atep exuberanti illius cômunicationefocundû.Pencs mundiilliuspatré/unitaté ôebonitatéfola relationediftinguimus/fcd î mundo illius filio/effcnnâforma bilem ab ideali forma:formafqi itetfe ideales diftiguimus rôneformali.In mu do at fêfibili ad formalé difticrioné defup ucnienté acccdit marenalis fie localis têporalifqidifticrio.Matena i hoc illius maceriâ fcquif:forma formâ.Sed adilla rurfus materia redeamus. Poftq pofuimus ipfû unû/cogirare folemus nônihil inde pendere/quod nô fit ipfum. Hoc ergo fie ga pendet indc/non eft ipfum:ôe ga non eft ipfum unü/uiciflim pendet ex uno. Penderegdem inde/motio qua dam efleuidet.Non elle ucro ipfum/cfle uidctur altcntas atqi diuerfitas. Duo igicbæcfeinuicéconfequiinf.'guis rônofic eadem urnufep. Nô.n.ubicpgcqd non eftaligd/ftatim pendet ex illo. Turn uero materia rônem gdem formalem uel idealénuliâhabet:fed dûtaxatmatcrialé.Rô ucro hæchocipfû precipuero gitae.s.pendere inde:nec illud effc/atqiecôuerfo.Hancob eâm Pythagond ma teriâ binariûnoîabant.Sicut.n.binanus eft primus anumerali unirarepeeflus: fiefuperiotis mundi materiapuma eft a diuina unitateproceftioj confiâtcnani

-ocr page 191-

//ƒ


quodamodo gcminis elcmêtisquaUacuqjfint.s.dcpendetianegarioneqjfimul tanq mononeakericaceq; prima. Quicqd achis adiunxeris ia eftformateddqï maceria reporcate uidet p appetitu illuc unde ^cefTerat couercenté. Qui fane ap peritus cernanu iam iplere uidec.Quauis âc materia p fe carcat cfficacia formæî non tarnen côuerfione caret:fi mô côuerfio ipfa fit apperitio. Quippc eu appett tio egeß-atefcquacmateriae pro pria. Quo d uero p appetitû hune acqnturdplec iâ quaternarui qui proprie fpectat ad forma.Poft hûc quinarius festut ad actio nê prçcipuc ptinens.Senatius ad finê incimüactionis.Septénatius ad externu ft nêactionefupioré. His certenumeris confumatfupior mudus/Seï agente quie fcir.Eifdé abfoluit amp;nbsp;inferior:Óó agitï fuperiore quieté. Sed ne forte dicta te tue bent/meméto ubi laeftens aliquodactu/confiderari formaléeius idealccp rónér qua eft hocipfu/quod effe cenfec:priufq prout fic ab alio:uel non fit aliud.Ipfa uero matcria/qa róne formali idealicp caret; cogitari prius tang aliundc pendés: amp;nbsp;tanq non illud unde pendet/qfub róne quapia abfoluta. Na amp;nbsp;bçcipfius ró eft:ip(a uidelicet dependenria ipfaqj negatio: ideoqï omniü uiliftimu cxtimat. QuodigicPlotinus ait:marena motione alteritatecpconflari:quêadmodüdixi mus/inteUigerepoces.Potes Se alitctintelligerc.Népeex eo cp i re quapiamotus nbsp;nbsp;-i

eft/cognofcic conditionê eius nódü derer mm ara pfecracp exiftete. Alioqn nihil ultra rcquireret. Conditio uero Ïdeterminata Sc ipfecta pprie ptinet ad matena. Quinetia ex eo qn re aliqua eft alteritas amp;nbsp;diuerfitas:fi mó illic fit unio uera:eft aliud quidéloco actus amp;nbsp;formæ:aliud uero loco potentiæ atcp materiæ:imo'amp;:: ede alterüq dlud/eft'nó effe illud. Hoc ipfü uero quod diac non effe illudtanq ad negatiuâ indeterminacäqj conditionê uergens ptinet ad matenam.

Gap. Vb

^ Probatur in corporibus effe materiam.

3 ut fexru argumentis quattuoroftéditï corporibus effe matenâ.Pnmu comutatione elemêtorü mutua:quæ nee ex nibilo facit aliqd:necp qc^ lucit i nihilü.ldeocp neceffe é utrincp raatena fotmaru mutariói fubeffe. ex qua da diffolutione cópofiti. T ertiü ex refolunóe ad exttemü ufqi redacta.Quartü idé ex elementorü natura cófirmat.Profecto cü ex aqua fit act/ formç quçdâ ibi mutanc:Neq5 totû qcqd erat f aqua perit:ne aliqd deducac m mhilû'.cu naturæ Incentio non fit ad malû: ne ue alioqn cogac aer ex nihilo fie n.Cû enî non quodlibet fiat ex quolibet: multo minus aliqd naturaliter fit ex: nihilo.Refcat igm aquç aliqd; quod aquç forma exués; uiciflim aeris induac foc mâ:ficqic5tinuemorionifubieccû. Qui neq; quod abit/necpquod accedit/fuh ftinerepôtrôd tarnen mutatio tanqaccidês debiliffimûindiget fundaméco. Ve nine neges nacuralibus formis fubeffe matenâ:memenro formâ cû fit ptlncipiû accionisactûquêdâmeritoiudicari.Actû.ueto quaróneaccus;cûpprieagac;pa nbsp;nbsp;y

ti nonpoffe.Cûigit naturaliainuicé patlantur;côftat præcer formas qbus ague matcnâ.i.elîentialé potennâ qua panant habere.Et hâc fubeffe olbus unâ:uc fa alius copatiant inuicé;atcp cômutentut.Sedhçc quidénos fimiliquadâ uiain theologiæ quinto probamus:amp; noua hic rône fie itcrû confirmamus ^Corpus ficuc apud mathematicos î tetminos quafiexcernos definit.s. ifupficics duas: altéra profunditacis:altcrâ altitudinis:quae neq, corpora tunt;ôlt; aliud certc (uns

-ocr page 192-

cj nihilû:fic apud phy ficos in terminos finit internos:qui ncqj corpora fût neep enl nibilü.8.ex alco in forma/ex ifimo i matena. Dccet.n.entiü ordmé m defcê fu ance q defmere cogitet ad nibilü: quod ex trema uidcc extcrnfi/ finm i termi nü quenda fibi coniunccüJd aüc eft nó accus aliqs entifi. Na infra quélibecacm fubeft quod fieri ^quod pari pofTitab actu-Effigirut extremû hoepotentiaca pax actuüarq?panens.Potentia uero ad enria/ueladeorüactus non quidéoio

• nibikufed enrifi potius ifimn ludicatur. Infimü hoc ucluc idefinitu/ terminofq? abalio expetens/refertmundi fuperioris ifiniratéatq?materia. Infinitatéctiain quolibet incellecru:infinitatérurfus in aia mundi 3d Ï ipfa natura.Qua tefte lam blicho materialé ubiq?ïfinitaté Acgyptii fapiétes ipfl(uceius iierbis urar ) ellen tialitatênoiantiper qua ipfü unti matena produciti corpore. Atqa uc cóccditamp; Proculus ad hoc ipfü eria agente natura:quod 6d alibi declarauimus. Demep cd ad ideales rónes referri p fe nó poll int nifi formaliaadeocp matenæ nó fit idea/ confiât eâ mûdano opi neceflanâ abaliquo falté fuper ideas ôdopificêidealem pnncipio onginêprima ducere/ab ipfa.s.effêtia emfdêopificis/quatenus ordi nequodâ ideas amp;proprieratéopificiâantecedit:acrandé ab ipfo fuper clTenri5 uno/qcenus fimpliaiïimû eff Ôd mirabilirerab oîbus fegregatû. Sed Ôd hocipfd unû non modo p elTentia adhiic formabilê in opifice:fed etiâ p formabilé elfen nâ in mundi aîa ôd natura per continuata férié pducere maceriâ iudieat: materia inq uelut unû inferius non folû illis quç functfed bis etiâ quægignunf: ficutôd ipfû unûelf utrifqj fupius. Sic ï Parmenidequæcûcp deipfo fimpliciter uno pp excellentiâ eius rire neganed de uno interiquod eff i bis quæ uete func/p forma lé affirmantproprieraté/ôdicerea deunoquodeft i bis quægignunt/partim fe cundû forma/ parrim fccundu partiapationé affirm a ri indent. Sed eadé rurfus demateriali uno oium infimo rang poppofitû refpondenti primo/ob defeaû negancextremû. Adeo ut nibil rcpin qaeat(ut ira dicâ )primo fimilius uni q po ftremû hoc unû:fi mô p diffimilirudmé cogiret alfimilatio: ôd p negationé côpa rario fiatnnfinitufcp defectus ad infinitû referatur exceflum,

lt;10^imones falfæ de materia confutantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VH.,

ainioncs quattuor de materia falfas 1 feptimo capite reprobartPrimo qui é Empedoclis/ materia ôd copofitionis primâ/ amp;nbsp;refolutionis ultima pu ;ncis quattuor eleméta. Quod ideo falfum eft: quoniâ elementû difibl uitur:materia uero nequa^:quod fan’s in tbeologiæ qnto probamus. Secunda uero quæ Anaxagoræ foletafcribi. Ferût.n.nônulli/fi credere fas eft/ Anaxago ram pofuilfe duo prîcipia rerû/intellectû.s.ôdmateriâtquçnecp ab intellectu lit: neepab eo nouas accipiatforinas:fed ipfaî fecunctas babeat/fed côfufastdifcer nantaucé perintellecrû. Verû in mifturaeiufmodi formteoés iperfeetpfuntôd inuicéimpeditæ.Eft ôd îperfecra materia:quæfua expedite non ualct.Cû igitur cHéna hæc îperfecra fit: ideoqs nec p fe: fed p participationé quâdâ habeat elfe: feqrur fup hanc eilen tia elle perfecrâmeep fimili condirione confufam: ne rurfû fupiori quodaindtgerecogatur. lâuero hæc Îtellectualis opificis effenriaeftfu perior/q materia:uc dominari matenæpoffit: ac dominando perfccte formate. Multo uero imperiofms ôd facilius ôd exactius mouebicmatetiam/amficiofiufqî

-ocr page 193-

formabinfr Formas ipfe in fe præfenptas babeat/amp; imprimât in matenam per fc prorfus informcm.Ideocp ad oia mira facilitate cedcnte:q ft informis ipfecafu materiam tractet:amp;: i difcemcndis confufis quafi quadam fortelaboret. Cofa tatpoflbæc Anaximenis uel Anaximandn (ucfert ^opimonem/ene dicétis ma teriam ifinitum.Si îfinitû hoc apeUanc quod nequeat pertranfiruaut hoc primo .amp; per fe amp;nbsp;î fcifinitum entadeff ipfa formalis Ïfinitudo: Aut quafi accidens eric in alio. Non primo utiq? modo/quod enim fic eff infinitum: ex toto eft figilla timparitcr infinitum. Atep ira in corpore nóeflTcttotum parte maius: neq? pars a parte differens uel a toto. Non etiam fccundo modo.Sic enim illud cui accidie infinitum/per feantehunc accefTum non foret imcnfum: itaq; non capcretïfini tum.Et qcqd fit non eft materia id quod accidit:quoniâ eft in alio. Non rurfus matena eft illud cui id accidit/fi non fit infinitum ex opinione la pofita:neq? to turn boccompofitu eft prima materia/qa non fimplex/fcd in prius aliqd refolii bile.Turn uero tefellit Democritu ponente pro materia reru atomos.i.eorpufeu. la quædâidiuidua prfuftpdifiuncta.Scd neep corpus aliquodidiuiduu é: neqi ex idiuiduoru numero magnitudo cócrefat.Neq}ex difctctis uifcoq carctibus cotinuitas humorq5corporucoalefdt.Neq? ex uira carctibus uita créât. Neqi ex cafu fit ordo pperuus aditcUigetiam prines atep arté. Neq? ars uel naturalis uel qugfita ex matcriis cótinuitaté naturalitcr fugiécibus aliqd unq coficere pot,

4^Materia non eft qtitas:nec het propria qtitaté.lté lt;5 to formalis trahit fccum quantitatem cercam:non c coriuetfo: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.VIII.

hac ipfa materia qua: raudi unius c una: ê 8f conrinua.i.ubiqi p fc tota: ■ncq^fimilis atomis difgregaris:eft amp;nbsp;formaru oium expsiinqnt quid no fit prçapue: ut fiqd modo finira demum quid fit ponfiimum cognofca tur.Pticipio no eft corpus:fi caret forma:fi corpus 'refoluit i materia:St materia 'jirfus eadeqfi corpora penetrat:nó habere hac fi. mo prima materia émeep mate riaquædâifcdfimpliciter pprias qlitaces/amp;: ego fans alibi: amp;nbsp;Plotinus hicpfpt cuecraccat. Deniep qto agens ipfum prius eft:canto ei fubeft 00 materia prionSi « ♦ cut naturæquæ prior eft arte fubicit materia prior. Attificicrgo diuino taqpri mo fubdicmatena ptima:ergo prfus iformis:ficuclUeéoiformis. Quoniaue to qtitas parti admodû formalis eftiamp;f materi æîflar îefficaxipariéfcp qplurimû: ideoip difficile difcernit a materia. Iccirco diligétius amp;: hic amp;nbsp;1 fequêtibus pferu taemtrura matena uel ficquâritas/uel propriam falcem habeat quantiraté. N5 habere quidêpropnâquacicatêpatct: quoniâindifferécer fe habet ad magnum atep paruû.Et qa alioqn quata foret.Cû uero aliud fit quâtitas/aliud uero qtû: fitepquâtû duplex aliqd/maceria fi quâta fuerit/côpofitû aliqd ludicabit. Atep ata îprius aliqd refoluec. Iraq nô enc materia prima: quam ut prima fit matena pnmûcp formabile, primûcp pariés/oportet fic pçnitus form atü effeuacuâ:ficuci neceffe é auctoté formaru primû ede plenû.Qui nô ex formis 010 nullis facit in matena formas:Sedobfignaroris more/môqfigiUu quas ipfc formas hétquo dâmôexprimir:amp;:iprimiti materiam.Cû formas dico ctiâiteUigo quantitatem pet quam uclut formale quiddam: fic matena fit dicitep quanta/ ficut Ôdqualis petqualitatcm. Sic igitut formarum auctor perfecte formabic(ut diximus)fi n i

-ocr page 194-

matenæ pçnitùs dominabiEka domihabic/ fi ipfc quidem formas babeacoés# fed macena nullas. Vc raatena ira ^cfus egena ueheménus apperac/quod ucpoc ngit/afafcat auidius.Ité uc ille oium fie arnfex non quorundamdirqi artifex c5 munis amp;: primus. Item ne ilia aliquâdo propria qualiratem/fiquam habuent/op ponac arafid/qualitatem aliam prebirura. Ne ue fi babuerir ppnamquâtitatéfi uefigurâ/ refiftatarcifici aliâ imptelTuro: aucfaitecogatiUûp modo fui ponus g pro illius auctoricate tribuere formas. lam uero cü ille primo dec quç tribuin tradarq;matcriçuacuæ:mcrito necullû habet obftaculû: neqsqualitatéaffert ne ceflano proqualicateprætcrita.Necprurfus pro quântatc:fiquidem ipfemetpri mâ tribuit quantitate. Tu uero dccómuni reru artifice naruraq; cómuni amp;nbsp;fot matione return prima potiffimum bec dicta putato. Meméro præterea cómunis artificis uoluntatcm non cafu quodam cócurrere cum certa materiæ magnitudi neiatqs lucifTtm adeo/ucita forme modus quantiratis modufequi cogaf.Si.n ca fu fit illeconcurfus/fortuna ent ordinis fundamentum.Idqi quod i rebus eüp accidés crit eoipfo quod per feeftpnus arepfuperius. Neq? rurfus exiftimes au ctorem pnmum i actioneprecipua/ex quadâmateriçquâticatepédere: multoqï minus ex certa figura aliogn actioncs multas ipeditura.Sedfato cd artifcx ipfe antecedat ordine amp;nbsp;poreflare materiam/fumma libertate materig dominari/amp; in formanda minime laborare:netranfgreffio ung contingatin opere. Ideoqpio natura/pro róne/pro uoluntatefuapotius g pro quantiratis alicuius modo mo oereprimLi/amp;: formate maceriam.Cum.n.nó per quanntatem.' fed perefficacem formam moueat arqs facianmento actioni fuæ pnmum in marena refpódeteiuf modi forma. Formamq?fubinde quantitas comitanDum uidelicecad formalis actionÏs impètum/ formæqî efficacis igreffum matena moueturatq? proléditur. exrenditurinqua/eatenus proprie/quarenus tumagitat earn formæpenetranris impetus:tum róidealis ipfa prefenbit: rumdeniqjróformalis uelfemmanaexi git.Necimento ad certam fpcciem certa confequitur quatiras uel figura potius geconuerfo»Duo enim hgcuclut minus perfecta ex fpecietaqua perfection de pendent:ÔC tan qua non efficacia formæ feruiunt efficad: ipfiufq? forme rations comprebenduntur amp;nbsp;fiunt.Neq; diffidas quantitatem fpecie contineri.Eflenitn quantitas forma quædam;actanquam aliquid formale minus i fpecie uelut ma gis formali concinetut:amp;uelutillicimplicaramox m matenam explicatur. Hic fitucccrtguiuentium fpecies cercas babcant magnicudines amp;:figuras.Pertinere autem quantitatem ad formam: neq? ede matenam ex eo patetqiquantitas ubi metituramp;:numcrat/rationem habet dctermianris.Matena uero/pura détermina bilis tantum cfleccnfetur. Mitto quantum adducanturpaffim formte rertitn uel inter fedifferre:uelpermutari/fçpepro modo mutationeqjquantiratis arqfigu ræ.Quod fane nungadducerct materia pura.Taceo nunceffeccus occulros qui certis ex figuris amp;: numeris i corpora fæpe nodra aios ue tefulrat.Cerre ante elfe quantû ponif effefimpliciter:nunquaenim aliquid effet quanm/nifi fiinpliciret effet.Eflatfimpliciter ena fi nó ficquani. Quado igitipfu fimpliciter ens quod antecediteffequätüipnmo cogitac extendi. Tunepnmum quatiras onturipfa .s.entis extenfio.Hæcipfa entis porno qugprorendicmatetia efllam corporca facta:exrenfio uero quantitas.Extenfio quidem fubiecto indiget.Siquidem efl accidens amp;: paffio quidam formalem entis actum neceffano fcquens.Iatn uero

-ocr page 195-

cum aliquid cxtendatunneq? tarnen I'pfa extendatur extenfio: hocipfum quod piorcndic materia eft exrenfioni fubiecta:exrenfionenecelTano prior.Nifi emm quodamodo fit/ protendi no ualer. Neq? ucro fufpicari licet quatitatis fubiectu efle forma.Quælibet enim aka forma tanqua incompabikter cfficador quanrate no fubitimo fubigit quatitate.Deniq? quod 1 mundo inteUigibik copia uirtuns époteftasq?peroiaprefens amp;:infenons exceftus:perquatiratem uekitilkus ima gine in fcnfibik m undo refettur.Quod aut illic uirtutis copiç uelut materia fub efttp matcua hanc refern uidetur.Cû igitur non ad idé fpectent qntas atq? mare na/nimirû ncqjefleçadéiudicanf. Sedquis no uideatÔC numéros i rebus etia a materiafcgregatis exiftere?amp; puncta Iineafqiimo amp;nbsp;fupfices neq; mareham efle neqj neccATana habere materia. Conclude quanti rarem cum fit formale aliquid ex agente potius q ex materia dependere. Cumqp fit inter fotmaka minimum ƒ mento fic ubilt;j tribui/ut forma pr^ftanrior exigir.

. tlConfirmario fuperiomm

Cap.VIIIL

uWEru ne forte mireris qritatc nulla in ipfa rone materig corineri:mareriacp I 1 ex fenoefleqrlt;. Memero cûres prêterqtitatémulræ fintutfubftâriæ qualirates atq; fimiUa:merico tationem cntis a rarione quatïtatis elfe diuerfâ amp;:cômuniorê atcp prioré: ideoqi multa amp;nbsp;efle amp;: ïtelligi pofte et fi nó exi ftar/nec inteUigantur efte quanta. Sic nee anima quanta cft que generat quanti ta tenuneqi matena quâta qug præcedic corpora: neq; quâtiras ipfa quâta:ne abea tur in infinitum. Si qui dem quatum/quanritate fit quanrum:ficut aliquid quali tare fit quale. Ex quo eriam confirmatur quanritarem aliquid efte fotmalc.Sic et go corpus uiuens narurak colore fit coloratum:neqî tarnen color ipfe eft colora tus.Neq rurfus feminaria ratio/qug naturalem î animali colorem creat/eftcolor. fimilitcr neep quanritas amp;nbsp;figura uiuenri congruens/ quanta uel figurata é: neqj -feminaria uirtus quancicatis eiufmodi figuræq?fabncatrix/eftquanritas aliqua uel figura. Tumuero ficutaccedensqualitas ad marenam non dum qualem redditfubito qualem: Sic amp;: quanritas accedens ad earn non dum quätam fini pliciterredditquantam. Neqitu cogitate debes marenam in primo quantitaris aduéru in amplius ex anguftiori protendi. Anguftia enim amp;: amplitudo modi qdamfuntexiftentis iamquanritaris.Ante uero primurn quantitatis acceftum/ neep quanritas in materia eft:neq? igitur ibi modi funt quanti taris. Atqui amp;; ipfa formalis ratio quantitatis neq, magna eft:alioquin non congrueretparuisineqj rurfum paruaalioquinmagnis feipfam accomodarenon poftet,Similiter fic ma terianeqi tanta eft propneneq tanta: ut æque fit ad omnes quantitatis modos fubciindos indiffercns. Neqj rurfu quanta fimpkcicer: nc quid ita in fe formale poftideat fitqi compofita.

.^[Quo matcriacognofcatur:cü fit informis.

ybiratigif quomócognofd materia pdftit:cum formis careac omnibus porteat autem tri rem cognofcenda cognofccntes moucre per formam ♦ • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-^ turn cognofcentes per formam ipfi rei cognofeend« eófentaneam agere

n ii

-ocr page 196-

'' area ipfam.Cû igi'rur per formas cognino fiat/uidcmur cofequenter cogitaturi formaka/non inforraia. Nifi forfan animo mokamur formas omnes ex ammo f^g’^^g^”*^^’ conicctarc nonnibil in rebus a formis fimikter omnibus fegregatu. •Sed incerim dum mokmur/forma quadam certe molimur: ideocp lum mokmuc amp;formam/quis utputamusiformemidum uidelicec prouinbus cogitamus in definitam. Acep fub eiufmodi forma fufpicamutindcfinitam quoqjmacenam. Sic igirur mdcfinirace quadam conceprionis noftræ indcfinitatem macenæ cogi tamus. Conduatad idem inHcfinicas quædâ quafi materialis fub animi forma naruraktcractuqi la re ns Sifingaturcirculus mfinirus/ratio quidê definmoqî -rireuk finira critamp;: certa. lacrus autem oculi uel fimibs imaginanois per circula infinirum/ infinite uagabitur. Similiterfiquis omnibus fublatis formis intuctis ocuk more intendat prouinbus anïmi aaem i marenam/nihil prorfus infpiaet: ficurnihil infpicitoculus luromibus amp;nbsp;colonbus ubfqi fublatis.Sed bic animus coniectat inrerea fubtracto kimine fubeke corpus obfcurum*Nûquidamp;:ibifor mis adempris fiibcffeconiicit rem informem. Connat quidein utmnqipotcft. quot;Verum eiufmodiconiecrura neqgt; légitima rartodnadone/ quæfolecductu men lis ranonifqsidealis ex forrais concipere formas.Neq? legitnma rurfus imagina ; tioiquç folec formas uel ex mente uel ex fenfibus mruerncôiecrio itaqi circa ma -tenam ex fpuria rationeamp;fadulcenna rurfus imaginationemifcetur. Scdeiuf modiquidem indefinitas animi circaindcfinitacemmateriçfufpicandam/habec intérim aliqmd definiti quarenus amp;: per formas agit: amp;nbsp;définit aliquid de mate ria. Neeppropneramé intcUigin-Intelleciio enim eftidearum uel fairem idcaliu côtemplario. Neeprurfum ratiocinatur proprie. Rariocinario enim eft collectio • quædam, Hic uero non ram colligit g difpergit: dum omnia de materia negat. acfiquid affirmât inrerea negata confirmât. Dum enim affirmât marena elle foc • marum omnium fufceptaculum:confirmat intérim earn per fe prorfus informé, «Etquonia anima urpoce quæfpeaes cff/amp;effentia ueraihorret informia amp;odit effennç cafum.Iccirco dû de materia negat formas amp;nbsp;effentiam atep effe:interea eâ ad bæc omnia rcfert:amp; ficuc negando pnus/ita deinde referendo cognofeir, ► ’Similis in hoc elfe uiderur cognitio infimi return ôô cognitio fummi:0^ utrunqj

(ut ira dixerim pgnorado cognofei. Tu uero ubi Plotinus aitfimili co gn of ci fimilenntellige uim aliquid cognituram: tum antecognicionem effe quodâmo doillicognaram:tum in ipfa cognitioneformamillius edereuel fubire côditio nem. Conclude rurfus ubi cognitio eftcfficacior/ ibi fimilitudinem elle maio rem. Etquoniam inteUigenna ratioep nonfolum ficutfenfus rem aragitextrin fecus:fed etiam efficacidime pénétrât, iccirco hanc rationibus æternis cognacio rem exiftcreg corpori fenfus.

W/Marerianeceff quantiras:nec habet propffamquantitatem. Item fufeeptio formarum non rationequantitatis:fed ratione matentr. Item forma præcc dit quantitarem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qp’2^

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Rolde materia no effe gntû akqd confirmât cotta dicenres no effe alia in

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rebus materia prêter diméfionéqualitatibus fubdira: quéadmodû 1 cælo

-^^=C,,_^nere uidet Aucrois. Plcncp cófidcrantes dimenfioncmztum mefftcacé

-ocr page 197-

effe/tu ad capiedu accomodatS/qualé effe materii atbitramurdimenfioncm pu tauecunc ipfa eiTe materia. His auté refpondet Plotinus probans dimenfioné non ede necelTana ad ipfü acceprionis effeccutquadoqdé mens amp;nbsp;aïa fine dimê Gone tes capiant.Prætercacum ipfü fimplicitetens antecedat ede qcum:merito quâcitas poflenus ad cns accedit. Quo fit ut^ritatcm fine prion quâtitate red piat.Similiter materia fine qtitate precedente fufcipicquâtitatem. Ergo amp;nbsp;q» red piat alia/habet no qa quata.'fed qa materia. Quippecuipfa matena primû fue tit fufceptaculum.Contigit âc materia: formas in dimenfione recipc;quonia fi cut formasdic 06 dimenfione acdpit: Ac producto fpatio protéditî ca fimul 06 qualitas:cótracto uero contrahit: lam uero i ipfa intentione nature prior efle uidet fpés:primacpfpéipropriecas:qeius quaticas uel figura. Ideoqjficnatura liter iflituta matena eft: ut ponffima præparano eins ad fpém fit potius q ad ali qult; quântaté.Maceriâdico fimplicéatcp prima. Na fccuda matena lâ certo mo do adfpêm aliqult;prgparata/magnitudinéei conucnientéiâcçpitaccipe.Sed 06 ante magnitudinê certe quandam fubiit qualitatê futurç congruam fpêi.Cuius quidem qualitaris uirtus magnitudincm Ô6 figuram paulanm accómodatfpéi. Certa igic forma quâtitatem cettâ quodamó anteccdit. Ac fi fingas quatitacem fairem iterminatam certas præcedere formas:fingcmus 06 nos fimilicer itetmina tam quantitatem ab ïterminaca quada forma præcedi:Cuius efficacia i quatitaté matena protendac.Sic unqi impium actionéqi feparç forme fup matena mox m matetia forma fequec antecedés uidelicec quanntatem lógius a fepata forma di ftantem. Turn uero cuagere atqimouere qualitaris firpprium non quatitatis/ merito nó quacitas qualitatem: fed córra qualitas quatitatcm agit06 mouet tra hitqi fecum.Sicigitnon magnitudo facit calidü:Sed calot extendit in magnü, Non panutas redditfrigidü:fed frigus cogit in paruum.Quid plural Virtutes utiqj feminüabfqi magnitudinê propna certas deftinant magnitudines nafcitu ris. Quibus ipfa fua fpecies ftatim adeft/eademq femper/ nonftanm magnitu do débita uel figura. Hæc.n.per uirtutem fpecici temporibus certis ex potentia fpeciei paulatim procedit in actum. Quäobrem materia forma fufcipit ob hoc ipfum quia materia eft arti fubdira naruralnformamcp iprimis fufapit ex agen tc forma.Non igitut quia fit moles accipit formam: fed quia matena fit forma bills.Sufcipic uero formam modo corpotco:quia matena fititereamoles: dum 06 uirtute 06 gratia forma: quanritacem exdpic formj conucnientem. Acqui nifi raolem babuerit:adbucfufapiecqualitatem:quaui5 nondum corporcam.Sicuc cnim in eodem fpano in fe inuicem multç funt qualitares:fpatio eas minime di ftrahenre: Sic eriam nifi fparium fucntiefTe fimub multoq magis fimul in mate ria poterunt. Matenam pleriq tanq fpanfi cogitât/06 id quidéuacuû Ô6 îmen fum.Quoniam animus cum acicm in hanc intcndit/nequit in fignum altquod fedirigete.Alioquin formam illicaliquamcogitaret.Nufquam ergo fiftit intui tu. Ideocp cireüuagus hac06 illac diftractus pet ïtcruallum uidetur uacuum per uagari. Aciurfus immcnfum.Si enim uel centrum uel areüfetentiatri uel aliter li neas defignaueritiformas excogitate cogec. Reuera cnim ficut fpatium ipfum fine aho quoquam fpatio capaatas eft ad alia:ita materia fine fpatio proprio ca paatas eft ad fparium.Et quâuis ipfa quoq ita pet fc magnicudine carcatificut Ô6 fpecies idcales:tamcn nulla fpecies apparet fpatium contcmplanti:quoniam n ui

-ocr page 198-

formam fibi propriam ipfa defmit/indiuiduamqj conferuat. Matena nero inde tut fpanum/quoniä amp;nbsp;fpano fubcd amp;nbsp;nullum fibi fignum ipfa dcfimt:amp; nunq fecum ipfaquiefdc: feddum fpccies induit uanas fempcrexuitqjuiciß'im/nitni rum adfiormamcurfum ficipfa cuttere nobis uidenfolet:ficucad nauis motuni Iictus ipfum nautis moueri uidetur.Qui ucro fub longo uariarum ductu forma rum tractü interea materiaecogitanmerito matenam ueluc fpariiv amp;idquidem mobile cogitate compellitut

4|Confitmanturfupettota ___Cap.XII.

~THT|pZdifti iam fæpius omncs return naturalium formas effe fecudum femma rias róncs in ipfa aiçmûdanæ natura.Ecquoniam ibi nulla dimcnfio eft/ |r/ J|^q£aHiberin qualiber/amp;: ubiq;fimulcucras exiliere: Talemq; feriem mun dum fcminarium amp;: animalé/amp;: icorporeum apellari.Finge icaq$dimêfioncm ali quado illicoriri. Subito natural longulatucpamp;profundu ampli ft cara: proten dcncur 5^ formæ: amp;nbsp;quæ prius in natura fine fpano fuerant icorporeæideinde in natura eadem nacra fpatium/corporeæ iam euadenc loafq; inuicem fepatæ. Ta lem unq^mundum bunccorporeum cogita ex îcorpoteo propagatum: folafor fan accepta dimenfione.Subcrahe fi placer dimenfioné:feminales adbuc formj reflabunt:quædimenfioné quondam î natura pr^cefTeranr. Sed mûdus intenm ex corporeo uiciifim euaferitincorporeus fola forfan dimenfione fublata. Ve rum admonuiife te uolo quç lam natura eft infeminario mundo euadere in hoc corporeo mundo matenam,Sic.nulle in bunc propagan pofte uidetunfi ftanm ex natura materia pululet.In quaduntaxatoriri dimenfio poftitnatureprçpoté ns impeno.Quam quidem dimenfioné ad corpora conferreputamusmon quia ipfa fit materia corporum. Quorum eade certe materia eft/ quæ eft etiam fub di menfione dimenfionifqi materia*Neqj rurfum dimenfio neceftaria eft/ucfimpli citer formæ finnquæ etiam fine ilia amp;nbsp;ante illam in materia efte poftunt. Sed for fan neceftana eft/ut quæfimpliciter formæ funr/aliquado corpore^ fiât. Quod enim formæ fine habentquoniamex fcminario funt in matena. Quod aurécor poreæfintex co fortiunturepmmatenafuntextenfa. HucilludPlotini tedit. Formæ non circa magnitudincm proprie:fed circa materia onuntur. Nam amp;nbsp;ma gnitudine dempta/forme reftarepoflunt:fotfan in feminalibus rônibus:Forfan etiam in ipfa materia/quis non corporeo modo.ld infupcr illorum fententiaco firmatur: qui difputantin forme fubftanrialis aductu totum ufqi ad matenam pnmam ibi refolui: ut forma fubftanrialis actufq? fimpliciter in ipfa fubftantiali fimphdterqj potentia fiat.Tale itaq? forma ante quantitate quæ eft aeddens uo luntadhereremareriç.Acft quantitas ibi præcefteric/tuncfaltem fubftan tialé foc mam tranfgredi limitéquantitatismudoqîmateriægtcmio feipfam prorfus inft nuace. Ob hancforfitan rationem formas nônulli fubftantiales efteindiuifibi les arbitrantur;Quoniam nulla intercedentequanciratematenæ pçnitus feîfun danc.Quas tarnen dimenfio comitetur/quæ formas procédât accidentaies.Iraqi bas râtum effiaatdiuifibiles. Videtutid terigifte Plotinus:ubi ait:Si formafcili cet fubftanrialis neceftario i dimenfione foret; fub tracta hac/pçnitus periruram. Poftetamenformaibi remanerequis îdiuifibilé:fiueinmaceria ptoprie: fiuein

-ocr page 199-

natura fundetur. Sed fie in materia forfan reflate poteft indiuifibilis .Nam prius fit cogitatur effe q protcndatur.Mitto cp quantace diutius etia petmurataforma rcmaneteadem:non tarnen eadem remaneretcomutata materia. Ex quo paten formam non area quanticatem fierufcd circa matenam. Comifeentur autem fa* ' cile mulca corpora in corpus unum: quomam î eadern materia congruucad oia «que paraca/omnium pariter auida: neep dimenfioncm babente fuapte natural pecquam diftarcitetfe multa coguntur. lam uero cum dimenfio quodamodo* »‘^ corporum impediat unionem.Materia uero conciliec/conftat fie altud dimenfio ncm effe:aliuduero maceriam:fie materiam ipfam neq? natura fua dimenfionem haberemcep formas dimenfionefufciperedcd potius femetipfaipræfernm quia prima fufdpiendi ró in eo cófiftit:quod eft primii oium fufceptaculu m. Id pro fecco maxime omniu capax effe uidetur:quod poteft ubiq; omnia fimul acape rc.Dimenfio uero facit/ucnequear fimul omnia capi.Immo uefeorfum fingula difponantur.Pcoide materia non effe dimenfionem fie icerum confirmamus.Si diméfio fit ipfa materia ericoîum fundamentu/eritqifubftacia.Cum uero quan tiras ubiep fit acadensmó póc penes ifimu rerfi gradû qeitas effefubftâtia. guis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;?

quç apud nos acadétia fûc/quodâmô î fupioribus fubftâtiæ ludicenc. Præterca ficut ad mutationéqlitatis /fie fie ad qtitans mutationénô neceffavio fubftantia pmutat.Ex quo patec utrûcp effe panter accidés.Hâcob cam ubi rêipfâ définis; nbsp;nbsp;/

nô foies qta fit defininôe decernetc: Quafi qntas ad rônem formaté nô ut pars atnneaeded accedat ut accidens.Neepuero minus quanticas q qualitasnmo ma gis conngens effe uidec. Siqdem quaticas per efficaaam fie actum amp;nbsp;ptopriecaté magis uidec cum formait rône congruere.Quâobrem fi quâneas non eft fubfta tia nimirûncc eft ipfa matenatqua: qdem cum oîum fit fubiectum/menco tanq fubftâtia iudicae.Sed qs non uidcat quâtitatcm non effe matenameModo cogi

• cet matenam prorfus îdefinitam/ftanm per quantiratem ficuc perqualicacem de tcrminati.s.quâca proprie fit fie qualis.Quod fi dimenfionem i feîderecminacâ accipiasiadhuc maten a itla determîac:falcem ad hoc ipfûme nô foin matcria fit fimplicitct'.fedéc utilongû fie pfundû ptendanSe am plu; ut occupée locfv ut fit diuifibitis;ut totî fc babeac parccs;ut pars a parte fit differens^^uc pars terminée ex parcc:uc pattes terminent ad totû:uc hirudo fit îcerfe pciû ad totû.Deniq? di méfioné îterminatâ maccnçdare/nihileftaliud q eófiten materiam ad diméfio nem quâhbet fc indifferenter habere:ficut fie ad quâlibet qualitatem.Sicut ergo conceditqualitatecareretfimiliccrcareredimenfioneconcedes. Neep uero qfq x negate debet effe maten am iq a nobis luifibilis fie idiuifibilis ludicctur.Nam fiê \ quacitas fiinfeipfafinc qualicateconfiderecinuifibilis etic.Ecqualitas uiciffim ' ; accepta proeul a quâtitate ftatim ericidiuifibilis. Sunc tarnen aliquid;quis acci 1 détia fint. Materia igit quæfubftâtiæ mô ralia fubftinet; nó eft omnino figmê \ tum.Turn uero quis nullo fenfu percipiacut; nihilorainus aliquid eft ponéda. nbsp;nbsp;i

Na fie natura ipfâ acq menté effe aliqd affirmamustquis fentin non pofftnt.Ma teria uero êe fi nonfenfu/tamen róne cognofcimus.Ecfirurfum nó rócinanone quada mceUigenciç plena ideft idealibus fundata formis:tamê argumencanone partim negante formas;partim ad formas matenam referentc.Poffuneqnenam hicuerbaPlotini fic accipi. Maceriam.s. cognofatatiocinationcquadam;non ratiocinatione mqua ipfius uacui:fed uacuo modo :qua(i pcohrbeat matenam n liii

-ocr page 200-

did uacuum ipfum uel nihil 06 uanum.Concédât tarne earn uacuo quodam pac to cognofct idcfh uacuam formis eam excogitando.Cum nero probarum fit ma tenam nee elle quatitatcm: nee fuapcenatuta quinratem habere uel qualitacem: confiât earn nee effe corpus:nec rurfum efle(ut ita loquar ) corporeitatem.Si cor poreitas accipiatur pro forma quadam dimenfionicommixra. Alioqn materia foret corpus. Neqj rurfti fi corporeitas ipfaaccipiacpro róneideali uelfeminali corporis effectrice:hçc.n.a materia longe diuerfa eft.In aia. n.amp; mente confiftic. Nemo uero dicere debet corpus fine materia effe pofte: ppea cp actio corporis ft ne materia uidear exiftere. Accioncs.n.nee more corporu coponunnnecaliç de aliis generanc ut corpora: uicé uero matenægentad illas ipfaagencis patientis ue fubftancia qua: coponitur ex materia.

'—J^/Mareria nec eft qualitas:nec habetpropriam qualicatem.* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIH.

Œmadmodum ifupioribus oftedit materia neceftcqntatenecqram/Sic æfécia nccqualiratêefle neq; qualé.Abfurdû.n.dictu éfubiectûoium :^ualitatem:cû in fubiecco efte fit proprium qualicatum. Pr^rerea fine id fubiecrum natura qiiçdâ définira certaqj dicat:mareria quæ ncceftario indcfi mca eft/efte nô poterit.Siueicerta amp;îdefimta natura/tunematena qdem ericqli tas ueronequaq.Qualitacis.n.ppriû eft determinarealiqdatqdifcernere. Obü ciecaliquis matenam iiel efte uel habere qualitatéex eo qioîbus aliorû carcat^li racibus:quafi bpc ipfa priuatio fit,pprietas qualitafqimatençip quâ a cæcens dif ferreputec. Concedemus ât banc ipfatn qlitatû uacationéproprietatéeffemare tiæ.Scd eam intérim qualitaté effe negabimiis.Magis.n.diuerfa équalitatis pri uatio qualican:^ quâticas uel fubftatia.Si igicpriuatio qualiratû qlitas apelleci muleo jababilms fubftâcia uel quâticas potentqliras noiari.Prçterea ftultum di cru eft aliqd fieri quale nó ab ipfa qualttatis natura: fed ab oppofiro qualiratû ideftab ipfa qualiratû priuatione,Sanecû dicunt materia ob hocipfû epab alio rum qualiraribus altera eft/fiuc diuerfa/efte qualé:nüqd matenâ tune tanq alten tarem effeuoluntySi ira putant/noneritutqualis:Sicucneq; qualicas qualis efte cenfetur. An forte matenâ tunc efte uolunc tang aliqd alrerum ? Si ita purât/Cer teficuc alrentate eft altera:fic ét qualitare qualis. Qualitace mg alia praeter fe na tura.Eritigif alta qiiædâ qualitas per quâqualis matena fiar.Si fitalio qlis/non eft matena qliras. Tü uero ficutalicuius qlitatis priuatio nó eft qlitas illa/fic oiuiTi orbitas qlitatum nulla qualitas eftiudicanda:necp rurfum qlis:Siqdéqua litatibus un diep uacat.Ité ficut negario nó eft affirmatio: fic priuatio nó eft qua liras.Ica.n.priuacio ! negando:ficutqlitas i affirmâdo cófiftit. Rurfum non ofs fgt;pnctas efte qliras iudicâda cft.Siciit.n.opponitqualitati pnuatio/fic amp;nbsp;hora ppriecates iter fe opponunc. Atq ficut eft aliqd pp nu affirm a tiois amp;: qlitans/fic amp;aliqd neganoms amp;nbsp;pnuatióis eftppriü:neq? tarnen id qliras ermSed oppofi potius qlirati. Acccditad hæetp ficut pp lieras qlitatis non é maten a: fic pro prieras macenæ nó eft qliras:fed priuatio qlitatis: p quam fane priuationé fiqs dixentraateriam effequalénó minus crrabit/q qui dicat matenam ob priuatio némagnitudinis effe magnam.lâ uero fi matenaeppnetas foretaliqd ipfi mare ueluc appofitûabfolute nimitû fe haberet ut qlitas. Ac uero marenæipfius

-ocr page 201-

propneras fpfamet macena ludicaFtficuc amp;f de pncfpio ren.' exidimare folemus ►' Matena igit non p aliapropnctatéqpfeipfam ab alns dmerfa cenfec. Eftigie matena quodamo ipfa diuerfitas feu tnauis alten tas. Alt ogn non feipfa qdê di uerfa foret: fed ipfa prater fe diuefitate diuerfa. Diuerfitas uero hoc qfi duo po nffimü fignificare uidec.s.amp;: cóem alioru negationê p qua in nulla cü illis gene rali róne cóueniat'SC uniuerfalé potenna capiéduad alia feipfa naturali quadam habitudinereferentê.Vtrinqïfanemateria ppédicefle diucrfitas:tü quoniaalia nimiu deipfa neganertn quonia naturaliè refertad alia.Sic.n.necefl'ario amp;:aliud eftqilla/amp; utactibus potétiaiUis opponic.Cócludeigic îpræfentiaipfâmecma cenâ eße fur ipfius pprietarézelTe uero pp ne ca ré hac.s.qgt; aliud fit q alia.i.qgt; neep fit alia neep qcq alus fimile. Carera. n.quada inter fe uel cóione ucl fimilitudine cogtuut Matena uero épenitus fegregata:ftcucamp;: primü prîcipiû fegregacfi.Cæ fera rurfum prater id quod uel iter fe uel a materia diuerfa fût/ exiftût ahqd fe cundû fpém in fe ipfis.Materia uero nó p aliud qdé eft:p aliud uero diuerfa é:. fed porius é ipfa diuerficas:Siuemauis aliqdab aliorü cóione oio fecrecu.Quo niâ uero Plotinus mecuit ne pnuntiado de materia fingulari numero uel diuerff taté uel aliud/matena definirum aliquid amp;nbsp;formale nobis apparcat:Idco monec numero plurali dicendum materiam eße aliafiuc diuerfa: utpechocïfiniracem eius magis excogicemus.

^Materia eft idé oïo atq? priuatio foimaruomniu: ft priuatio fignificatifinita tem quandam formalécp pocentiam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIIil.

'quot;-wMt Accenus tractatü cft qüo materia potifftmû ad lUa fe béat qua remonora 1 B funt ab ea.s.ad qlitacé 06qcicaté. Deiceps quo pacto ad ea que ppinqo - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;—^^afutcóparecuidelicecadpriuationêamp;fîfinitû.Seddepnuanonepnus.

Difcutic ergo Penpacecicü illud materia amp;nbsp;priuatio/fût qdé fubiecco fiue re ipfa *- ‘ unu /róne at diio.Cü dicetec Peripateticus/duo hac eße róne/rónes iprimis.i.de finiriones duas aßignaredebebatruna qdem priuacionis:alceram uero materia propnam.Quodqdem nifi fiat cp fint róne duo cóuinci non potent. Quod fï duçadducantur diffiniciones 1 medium/quaremus utrum ita fchabeanc/uc neu 1 trumduorum inalcerius diffinitioneponatur.Si fiacicanon eruntfubiectofiue rcipfa unum: An ponus utrunqpinutriufcpdifFinirionelocecurificucdenafoft mo dici folecatq? ipfo fimo.Si ita:adhucres duafuntmafus.s.atepfimicas.An force unualiqd eorü in altcrius diffininone fit: neepuicißim ficut calot 1 defini noneignismeqjcontra.Si ira dicac eciârcs duçfunc:fubiectûatq;qualitas. Poft hæc difcutic ucrûmaceriaamp; priuatio tes una dicanc: propterea q» priuano nibil ta/matençinfupetaddac/fed cetera de matena neget.Sic autem ericambiguum quomô rationes duefinc:altera quidem adfubiectûideft matenâ perrinés altéra ■uero ad tclatiôera quç priuatione fit ad cetera. Probabile pfecto eft non folum pnuanonisded etiam fubiecti rationem ad alia rite refcrri.Quafupra matenam func/non folum referuntucad finem:fed écid habentut fines fine aliquorû. Cil uero matena fola nullius ficfinis/cui qcq naturali ordineferutat:fedipfadunta k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ xat feruiat oibus:actotû quicqd eft uacuû qdem fic/munete Bnisiundicp uero.

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad fine nacutalitcr îfticutû amp;nbsp;egenû finis (cmp amp;: cupidû: merito diccû é naturî

n v

-ocr page 202-

eins ad aba ipfa fua rónetefem. Vc queadmodu in fumo return rota finis ró efi: .'. fed nó ad finemnta uiafTim ï infimo/finis quidé ró nulla fit:fedoïs ad finé.No li hicïcenm relariones dialecncas fommare.Naturenaq; ipfius relanonéhicïrel ligi uolumus prouidénæq? diuinæ.Nihil uero a materia eft alienius q relatio lo gica. H^c.n* uel i opinione uel in re quapia ueluc fubiecro fundat. Matena uero contra/fubiectum eft duntaxat amp;nbsp;fundamentü.Prgterca pbabile eft hic pnuario ms nomme relationéquandâ fignificari.i.indefinitacéfubiecri huius/ amp;nbsp;indigê nam ad aha narurabter mftitutacupidcq, uergentem. Ideocp nó facile qs difcer nacquo duçquædâ fint rónes: unaquidépriuationis:alterauero materie.Non folum.n.re.-fed etiarónefunr unü.Nemo uerodixentmateriam eo mópnuatio nem/quopriuationes alias folemus diccre.i. defectus aliquos infubiecris. Mate ria.n.ipfa omnium eft fubicctum.Nullus iterum materiam pnuationcm purer ut nihiltiiqdo.n.corpora uel exmateria cóponunc/ueli materia refoluunt/lóge ab eft/ut uel de nibilo fiant: uel deducantur m nihilum.

^ Infimtudo non accidit maten tc;Sed eft ipfa materia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XV.

'—«di^ lAecuero priuatio que infimtudo dieft uel infinitas.i.aptitudo rann'i per | È fe formabilismullofcp pfe formales ife fines poftidcns:hæcinq infimtu -—do non accidic quidé materie:fed eft ipfa materia.Confidera rónes amp;nbsp;nu meros.Rónes mg formales ex feminanis idealibufqi rónibus dependenres.Nù meros inq rum ciufmói rónum:rü ppnetarum quæ funt i ipfis: tu graduum uir runs eatum/tû differennarû îteripfas.Rónes quidé finiunt.'ôdordinär finiédo. Numen ueroordinant/amp;: fimunr ordinâdo.Item rónes uirefq; foimana/tum ge neraquafi matenas i fpés rerminant:tu uagum marenæappetitû terminât ad ef fectum.Numen quoq? ordinär fimuntq? rerum ferié quafi fubiecra fibi materia: uires item amp;nbsp;motus défini tint qualitatû:atq? pillas materiâ quoqi terminate ui dent.Cum igir rónes eiufmói numeriq? finiant;cerre fubeft eis quod finiaturab ipfis.Id uero primum éipfa materia.Nâ amp;f cópofita per banchabent/utfiniride beant aliunde:amp;:natura uel aïa uel mens p fua quanda materia habent/ut forma rum terminis egeant.Matena igftcum fithocipfum quod aliunde finit/nimiru fuaptenatura eftinfimtu.Sicutquod aliüde illuminâteftp fe tenebrofu. Älicu bi ergo reueraïmo ubiq? fubeft ifinita natura:ïmo uero ïfimras ipfa.Sicut.n.tes ïfinita refpodet finitæ:fic amp;nbsp;fini refpódet ifimtudo.Fini inq fubftannali/fubfta tialis ifinitudo non ficta. Infimtudo mq non ïalio:ficutamp; finis terminufq?pri mus nó eft ï alio. Siqs uero dicatifimeatê banc non ene matena ipfa: fed ipfi prorfus accidere:cogec fateri i fin ira tem nó nihil i fe habere formale:fiqdem fit i fubiectoifubicctumqifub tab quada conditione determiner:Quod certecórra naturam infinitans effeuidet. lam uero infinitas ipfanon eftró ulla formalis. Extrema.n.eft formabilitas.In qua fiqd proprium fit formale: ex ea falré parte non eft formabilis. Verutamen ut ad ftimum formatoréfpectet:oés tribuerefot mas/oporter fubiectü huic pportione refpondés nulla prfus habere. Pratterca fi materia per fe Ifinita é/nó oportet Ifinitatem huicaccidere. Sm terminata dica tut no eft materia prima. Deniqj fi materia fmgaturuelut formalis qdamtermi nus:illiqp accidere Ifinitatem.i.aptitudinem duntaxat formabilcm:pdetutfubi

-ocr page 203-

co fiQd fotmalis fingirurï matcna.NiBil.n.actu formalefub extremaformabiU tare relinqtur. Quod ar corporel mundi materia fit Ïfinitas/cófirmac ex co cp materia quoqp ïcorporci mundi eft ïfinitas.Non.n.iIli accidit ïfinitudo:qcquid eni eft i ipfa finis exiftic.Ex illa ucro hæc pendet p fimilem ifiniratis modu. Co gita igit iHicipfumfimplidter und uno ente fupius.Cófiderai uno enteïfinita ó tem.i.potentiam ab ipfo uno formabilem.Quæqdem quatenus ï tcrmios illic formales excendic:potenna amp;nbsp;limitas noiatur. Quatenus i pfeueranriam extra ' durationis termios ducic/nomiacur «terniras.lila qdem ifimtudo quodämö fe cundu defectum ficappellataifeqtur ïfmitatê unius fecundu fupeminentem ex celTûcxcogitatâ.Ecquatenus excedicalcera/catenus fermefuccedicS: alcera/qft p rclatiócm oppofitaprimæ. Subidc uero abîfiniutequæillic formabilis ê:ipfa mundang maten« exorditut ifinicas:ita fub natura formabilis /ficuc illa fub bo no. Du« uero ifinitates hicîduccæ no conueniuc genere/fub quo p differed as difcrepent fpeciales. Atq SC utraqj fimpliafTima cfl::amp; bçc dû pendet ex lUa/tum i teferendo lUam cógrucre cü ipfa uidec:tum qa non eff illa/neq? ad formas fimi les iftituta/differre nimiu ludicac ab illamó qdem p differêtiam fibi additâ/îmo feipfa:uel ifupct qa nó ad fimilcs nata eft formas:Sed hoc ét eff feipfa differtc. Quonia uero potentia illa formabiliszamp;fi ad ideas quafi matena eft/tarnen i fe ipfa/amp;adnoftracenfetut forma.Iccirconó adeo ludicaturïdefmitaficutmate na corporum.Prçfcrnm qa formabilis illa natura femp fimiliterqï eft ad actü for mætedacta.Hçc uero redigic paulatimiaccufqï difperdit. Fit quoep illic matena . illa fotmalis. Hic uero uiciflim forma matcrialis cuadit.Conditio igit idefinita i hac repent magis q ï lUa.Códitio uero termini ibi fupanhic neceffano deficit. Proide fi compofitü ex materia formaq; cófideres/dices hoc quodâmodo ifini cura.s.róne maceriæ.Non tarnen dices hoc ifinmi/effe ipfam ifinitatis natutam. Quæqdem diciceffe ipfius ifiniti/qua tone eft ifinitum:hoc.n.pnnet ad mate nam.Cumuerohancipfamatenaquafifeorfum cofiderans/diashocifmiturn/ idem profecto eft ifinitu hoc/ipfaqiifmitas:qua mo appellabamusipfum ifinin effe/quatenus îfinitû. Tu uero cum de materia dicis hæc eft ipfa natura ïfinita tisififtc hueufqî gradû:necpaddas/hæc eft ipfaifinitatis ró. Ró.n.fiue formam fignificet/fiuc deftnitioncmndeocp amp;nbsp;terminum.non cóuenit deformi amp;nbsp;indefi mtæ matenæ.Item cû dias ifinitu hoc amp;nbsp;ipfû naturaleinfimti efle/idem eft:eaue ne fub hoc effendi noieitelligas aliquem idcfinitc lUius effentiæ terminum fiue actû fiue modû.Tna.n.hæc ad rôné pertinent.i.ad rônem idealé amp;C feminanâ ÔC

formale atep forma. Nu II a uero eiufmôi tô cóuenit ipfius ifiniti naturæ.Quâ fi tu definite coneriszôd fruftra conabcreieâ.n.amittes defintendo:amp;: cogeris dura xatphabitudinéad cermios/ quos nôdû habet ifinicudiné definite: ubi ifinitu do nô tam habetrôné ad fe amp;nbsp;mtrinfecus ptinétem q extrifecus ad aliaqi fpectâ tcm:quod qdem ucteeft ifinitû effe.Siqd.n.i hac itafuum ponas:ut nô referac ad aliud/hocipfû quod nô crit ad finem/ctit finis. Finis aûtrépugnâtifinitati. Matetiâ igic cxiftimabimus ifinitammô qdem definicntes itnnfecus:fed ad tô nem iplâ extrifecus refetentes. Ad rôné inqÇutfæpe diximus ') idealé: Ôd fcmina riam:ôd formalcm.Cui qdem uelut fini amp;nbsp;finicnti matenâ opponimus ueluc ad fine Sd idefinita atep finiendâ.Opponimus inq hoc illi:fimpliaffimû fimpliciffi mo.Vnderecte cocludimusificut rô ipfa non alia dote: fed feipfa tô eftzôd finis

-ocr page 204-

amp; fotma.Sic matenara nón alib addi’toi fed naturafua effe prorfus ïdefinitam: Quicqd.n.addideris encfinis:cara(j definier.

M^Soluuncquarcuorquaftiones dematena circa aken’tatem pnuanonem in ft nirum malum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jÇ^p.XVl^

Öput libri ulrimu qrtuor de materia qu^friones mouet amp;nbsp;foluiczcirca al te :arem pnuationéq? amp;nbsp;ïfinirum atqj malti. Tu uero ïrer bçcnota alteuta m ipfam fmedmetfirarécdecómunêad formaliafimulatqï mareriam. Vttoöicp.n.eftatqjinterutraqp.Matenaigicidem eftquod alteriras/ nongdem fimpbater/fed alten tas ab illis quæuerefunr.i.rômbus idealibus longiriimcdi ftans.Quç fi ppca dicit quandoq? nó ens/quod ab ente primo lógiffime difter: inrerea ens quodda dici potcft.i.ahgda primo lógiffime fegregarum. Similiter grioq? pnuatio dicit nó fimplidrer quafi nihilum.'fed extrema ad primu ens op pofitio;amp; ad ideales quæ i ipfo funt rónes.Non igit eiufmói priuano perdif.i. eiufmói natura matenæ formabilis aliudc/quado fufcipitformam. Sed pmanct eiufmói femper fubiecra natura: ppetuoq5uel formas uelformarümodos alter nat/uiciriimq;foemarur. Si marena ïfinirum gritateforcr/quado accipettermi num/naturam prorfus amitterer. Cum uero p formabilitatem fitïfinita;quo ma gis formatur/eo magis formabilitaré exercere uideftpropriog? fubiecti formabi lis officio fungi.Proidecum acceptis bonis.i.formis adhuc refletïformistppea gi nullam per fe fibi ppriam contrahar/formarumq; lacturç fit prona/mento ad bucdicitur effe malum.Deniqï tres bic gradus cófiderabis.Primu gdem ipfum unumentefupius.Secundü uero ens ipfum/ï quo enris materia ponitur.Quant ét ens ludican ml probiber.Tertmm corporei mundi marena: quæcû perextre mû gradû fît ifenorente: bac utiq?códitióe folet apellari nó ens: nó dico nihilû fed quafi nó ens:fi ad cntis ipfius ueri pulcbritudinécomperur. Ab ipfo.n.enrc pnmo ufqj ad natura uera enna oia ludicanc. Formæ uero corporü qua a nam ra i marena fiât entia nó uera. Matena deniq? ueru nó ens. Quia uidelicct nófo lum ab enris ipfius narura/fed ét ab eius imagine cadit. Qualis certe imago m formis naruralibus repentur.Materia.n.neq? ens uerum eft/neqiimaginis more ipfum alicubi reprefentar.

^[Quäuis demarerianó dicacensuel eflenriauel effe ppric:tarnen nó debet di ci nibilum:fcd aligd:amp;: id gdem modo fubUantiæ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVlL

j{* ^ Pud Peripatericos gdem figs matcriam nóens dicerct: banc oio diccrec nibilum.Sed apud Platonicos qui ipfam unius natura latius g natura en fl^Jltl^longiufcpfurfum deorfumq’,prorendûr:guis matenam dicas nóens: non tamébabes ea pro nibilo/ficut neep pro nibilo babes ipfû bonû: guis non ens ludicetur.Sed illudgdem ira nó ens:ut fit fupius ente:bancat nó ens/ita ut fitiferior ente. Sicutuero deus fumus apud plerofq? dicit purus acrus:cui nó fubefl propria formabilifq? i deo poténa.Sed quafi ciufmói potentie loco/illi re fpondent actui potennæ reliquorû.Sic cum materia fit potentia pura/cui.non re fpondet 1 c'a pprius actus/ fairem pro hoc ipfo actu cæterorum acrus refpódere

-ocr page 205-

aidentur. Quäuis afitubiactum proprio nomme nuncupamu6:quia formalem uigorem fignificer/eû maccriæ pprium minime cócedamus:camé ubi actus figni ficarecnónihil i fua dcpendéte nacutaquodâmô præfens acq? firmüffirmam hu ius naturæ fiue quafi præfennæ ueritaté quafi actü quenda materiç tnbuere non uctebimur: apellabimufqï quod^mó ipfu ede matenæ. Qui fane accus quod uc elle non phibcc materia pura did potentia. Præfens nâq? amp;nbsp;firma materialis po tenrig uecitas cam effteit uerius puriufep amp;nbsp;Rrmius effe potencia. Neep cu poten riam hac aliarum debes condicione pp endete. Cæceræ näq? pocérig func in fubie nbsp;nbsp;nbsp;;

cris: Hec oium naturaliû eft fubiectum.Eft ergo potéria h^^ucita dixcnm) fub nbsp;nbsp;^'

icctalis atq?fubftarialis.Addâ efletialis:fi modo ifraencis limites nomiari ellen ria poffic.Sic.n.diceremus matena uel effentia poccntialem/uel porentia mcilTim eflenrialem.Merico.n.poccntiæ Ôdactus i rebus accidentales amp;nbsp;iaeentes i alio/l^ cut rcdigunc in actü primum prçexiftencé/ûc î prima potenria fubf^çaeom, Cu ius quidem elfe fit forte fubefle/ficuc amp;nbsp;materialis formæ elle forfiCari eft inefle. Sed hicpræterca chcologi non nulli dicent ipfum fimplicirer edf adtecedere na^ turaliter fiuerêne quadam amp;nbsp;ordine elfe fie aut alitcr/auc hic auc|bhldeoqî n^ ; formam ineffe poftemifi prius fit fimpliciter î fc ipfa:necp macenin^recte ïtclli^^ pofte fubefteinifi iteUigac quodâmô prius fimplictccc effe: Quoefedem efte pû mum apeUant efte eftentiæ:Cui mox addûc effe exiftétiæ. Per pnmfrqdemôiûc rem effe î fua effenria atep ex ipfa. Per fecundû uero rem aiûceffe i effeccu rerucp ordine/amp;: aliûde péderc.Quâobrêcôccdenc matenæ pnmn effe p fe/fccûdû uero p forma. Forte uero Platonici qdâ étprimû effematenæauferenc:prçfettim ubi Plorinum audiûc phibentéaffignan ipfucffe matenæ. Sicutergo tbeologi mul ri î primo rem prîcipio effe ponunt fine effentia:fic amp;nbsp;hi materiâ quafi effenriam fineeffe putabunttneq?tarnennihilum/fedaliqd apellabunr.Nâamp; Plotinus ma teriâ imaginem apeUat effen riæ. Sicutergo tes aliæfuas habcntimagines/quæq dem quis tes ipfæ non fint/func tarnen aliqd:fic amp;nbsp;imaginé effentiæquis nô ue ram effenriam: tamé nonihil amp;nbsp;aliqdnoiabimus.Quâuis afle materia dici poffic unum amp;nbsp;nônihil amp;nbsp;aliqd:Negate tarnen folent ipfam propne aliqd effe:Ne fot (a aius du audit aliqd/ fufpicet aliqd éc fotmale:ficut plurimu eófueuit. Qui^ pccumipfefic fotma:atcp ex formis icitec adcogitandu cogitetep p formas.Re uera tarnen matena iudicat re ipfa nónihil amp;nbsp;aliquid qfi fubftatiale. Vnde Ploti nus î fupioribus aitƒmateriâ effe corporibus necelfana.Necp uanum nomé effe: fed fubiectu aliquod quis occultü: multocpmagis fubiectum hoc q quaciraces qualitacefqi fubfiftere.Quod amp;nbsp;Timeus ïdicat ubi aic:ance mundu fuiffe archi tectum mundi uelut patré amp;nbsp;maten! ficue matrem:Matenâq; apellat fubiectu ÓC fufceptaculum atcplocum.Ex qbus uerbis apparet/materiam rem effe præcerco ceptus amp;nbsp;relariones noftras corporibus fubfidencem.QuodPenpatetici quoqj confitraant:ubifubftantiam diftribuuncï maceriam amp;nbsp;forma atqjcompofitum. Qu!uis autem maceriamfubftâtiam nomiemus/ quiafubftac corporibus: neqj iacet î alio/pucamus tarnen earn defup ppetuo dependere: adeo ut nihilî ea ui gotis fitadfeconferuandam.Dependecigicurtura ab ipfanatura/quafi neruo quodamïdedeuicta.Quincriapcr formas a naturaî maceriam continue iactas quafi per neruos affiduc eolligae. Ipfa uero formam fubftinec modo profûdi.

Atqsdum cadnabence.i.a natura qux uero tüencrumlfimum eft nneerea tub eft

-ocr page 206-

ucfundamétum imaginibus cntis/fofmi's.s.naturalibus. Quaobrem êtfi apud quofda matena dicaf habere quafi eße i fe fuæ cénriæpropnû:quod qdem i ca antecedae efle formale acq? ex iff ere: tamé primu qnoqj effe i!li tnbutfi confetuac ipfi ab ipfa narura femel ficut a formis corporü/ conferuat efïe fecundu atep exi ftcre:fed uiciffim ab alia defceps arq? aha. Quafi narura uanos ï horas applicet neruos/p uiccs ad matena fibi cognanus uindendâ. Sed finem lam difpurariq ni huic ïponamus. Nam 1 libro ét ubi Plonnus difputat icorporea nihil pati/ÓC alibi mul ta de matena tractabuntur.

- ƒ DE MATERIA LIBER QVARTVS

|| Mouct dubia de marena/utru fit 1 corporibus tantu/an cc alibi, - Cap.ï.

^J o y\ MNES Qm de matena difputicfi modo in notitifulUbuius naruræpcnienerinc/côi defcriptione cafubiectu quoddaamp;fu fccpcaculu fpérum effeafTerunt: Atq? hactenus cofentire inden M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cur. Quid autfithgcipfafubiecta narura/amp;quo pacto/ôiqua fufcipiat/mqrendo diffenhüt. Profecto qcunqires ipfas cot pora fold effe putat/cénnacpï bis confiftere/unain his matena effe dicunt:quæ quidem elem entis fubiecta finipfa^ fit effennaic^tera uero ola quafi marenæ paffiones/eéqi heemarena ipfa fic aut fic affecta. Arqi éeficenam elementa. Audétgnetia ipfa ad deos ufep protendcre. De mep illum fûmû ipforu * deum matena hac exiliere/ certo modo fefe habenté. Tradunc preterea ipfi coc pus/ dicentes earn êecorpus uacuum qualirate: Tnbiiürinfupermagnitudinc, Qui ft incorporeâ admiccunt eéntiam/amp;: ipfa matena non una tâtum ipfoiû ah qui ponunc/fed alter! quidé amp;; ipfi corponbus éc fubiecta aiunt:de qua priores illiloquunc. Altera ramen 1 rebus ïtelligibihbus prioréqjée matena/fpebus quj funtillicnncorporeifq? eénnis fubditam.

4(Rónes probanü in mundo keUigibiIi nó effe maten!. Cap.II.

/'quot;^V Vamobréde bacipfa pffus eff perqrendü/an fingd fit: amp;nbsp;quo pacro. Si

1 Bât matena efle oportet îdcfinitû aliqd amp;: ïforme.ln rebus uero icorporeis VAlt;^iitppre oprimis nihil ïdefinitum eff/nibil iforme/non critibi maria. Prat tcreaiiquodhbet illoru é fimplex/nequag matia indiget/ex qua amp;: alio quod! addito cópofitn quoddaconfidat.Rurfus i his qua: gignuncatqifub hts qua cxaliis aha gignunt opus émafianllis at quænon gignunt minime. Siqdéire bus fenftbilibus maria ex ipfa generatione mutuacp pmutationc uidet muera. Deniq? undena materia apud illa pceffir amp;nbsp;fubflitir/Si.n.facca é/ certe eff ab ali quo facta:Sinaût fépiterna é/plura pnncipia funt;atq eaquæ prima funt omm fecundûcontingennâfût.Acfi fpés illicacccdit/ quoditacóponiferitcorpus. Icaqi corpus illtc intuper eric.

A( Soluitargumenta probantia non efle in intclligibili mundo ma

ceriam.

Cap.llL

-ocr page 207-

lt;T^Rincipib dicendû efl/nô ubiq? quod îdefinitu ed/efTe pçnitus cocemnen

gt; Kum:neqjquodiipfafui notioneficîformc/fimôfeipfum fupionbus à: optimts (ic præbicurû. Quéadmodû amp;nbsp;aîa fuaprenatura ad ïcelleccum rô nemqî fe habec:quæ qdê ab bis formac;amp; m fpêm pduacmcliorcm. Accedic ad hæc cp m rebus îtelligibilibus quod côpofitû dicit, fe aliter habet: neq; certe fient corpora.Quandoqdé à: rônes ipfçcôpofitæfunnatq; actu côpofitû quo ddâ fa ciunt:ipfâ.s.naturâ quæ agit ad fpém. Si aût ferc ad aliud/nimirü amp;nbsp;dependec ab alio/multocp magis.Icé materia eorû que gignunt/aliâ femp amp;nbsp;aliâhabet fpe ciê.Sépiternorû uero materia eadé femp poflidetidé. Ferme uero hæc apud nos macena côtrafe habet/atep illa.Hçc.n.pet partes 06 alterne ficomîa:in fingulifqî têporibus fingula.Ideoqinihil ufq permanet:dûalia ab alus extruduntur.Iccit co nihil féper eft idé.In fuperis autématcriafimul eftcuncta.Cûqiiâ cuncta pof fideatmon habet oio in quod ualeat permutari. Nunq igitur materia illic eft m formi5:quando neq; informis unq eft materia noftra.Sed 061 hoc aliter hec arqj illafe habet.Quod infuper dicebatur:utrûfépiternafitan genita/ tune demum nobis enc perfpectû/poftq quid ipfa fît oftenderimus.

-yyProbat efte in inteUigibili mundo materiam.

'^pXRmeipio cû alibi ideas efle fuerit demonftratum/ admittentes îptæfentia t Bideas effe:ad inftitutû progrediamur. Profecto fi plures ibi funtfpês côe LZ_ q^^uiddâ in ipfis effe neceftatiû eft:rurfufqî propriû:quo aliud ab alio difti guatur.Hocutiqjproptiû atep hæcfeparans differentia.' formacerteeft propria. Quod fi illic eft forma:eft infuper 06 formatû:circa quod differentia eft.Subeft itacp materia quæillâacapiac forma'perpetuoepfubiectu. Prætereafi inteUigt bilis illicmundus exiftit:hicuero nofter illius eftimitatiotatcpcôponitur ex ma teria:illicquoq5 oportet effe materiâ. Aboqn qua nârôncmundûornatûcpapcl labis nifi fpêm fiue fpés contépleris? Quo auté modo contuebere fpeaé:nifi id quoepinquo fpés eftcôprehendasî'Indiuifibilis quidéprorfus eft ubicp mûdus ipfefuperior:06 quadâ rurfus conditione diuiduus. Ac fi partes eius inter fe dî fperfæfinf.fectio ipfa atq? difperfio eft quçdâ materiæ paftio:Ipfa.n.cft proprie quæ paffa dicitur fectioné.Sinaût quç multa illic funt' unû ens îpartibile fint:ni mirummultaiUain uno exiftentia.'in uno illo funteeu macena:Ipfaqiipfius fût formç. Vnû nâcp ipfû quod é uariû confiderâdû iprimis ê uanû acqi multiforme Confiderandû rurfus uelut informe anteq uanû. Si.n. cogicanoneiUmc abftule ns uarietaté:formas:tônes:mtelligencias:proculdubio quodhçcantecedit îfot mcindefinitûq» occurrinnihilqi apparec corûiquæ penes ipfûî ipfocp funt.

-quot;I^Soluit quæ obici poffent fu pioribus: Ô6 dicta côfirmac.

^^~8^I aût ex co epeffentia ciufmôi femp hec habet/ fimulqj ambo funt unumr NlBUdicac non effe ibi materiâifequec ut neep etiam hic fit materia corpocum; ^„.^^Nunq.n.matetiahçc é abfep forma,Sed femptotum corpus: nibilocpmi ■ nus é côpofitû. Atq^intcllcctus duplicitatémuemc.Hic.n.diuiditquoufqudid

quod fimplcx é puenerit: quod uideUcet ultenus refolui nô ualeat. Quatenus

-ocr page 208-

nero referri in ahud pottin eiïis prafudum pcnetrando progreditunProftifidu deniqjuniufcuiufqié materia. Quapp materia ois efitenebrofazquonilipfa ró lumen é:amp;; ipfeïrellectus edró.Itaq? tónéin unoquoq?pcrfpiciens/id quodife nus cft/quafi fub lumineobfcurüen'ecóiectat.Quéadmodüoculus cufitlumi nofus m luméafpiaés fimulq^m colores qui lumma queda funnadducit/ut di easier quæ fub colonbus latcnt/obfcura macenliaq; reftare/ coloribus adopta.

quot;^ Vemtamen Jongedifcrepatquod tenebrofum rebus ïtelligibilibus/ quod uere bus fenfibilibus fubefreconuamustranroq? differtab hacmatcria illa/qro fpés - » inherens lili a fpéquebuicib^ret ed differens.Diuina.n.matena acapiés quod ) eatermmat/uiradererminata/intellecrualêcpnanafcif. Hæcâr determmarfiqdê [ 'aliqd fit:neqï tarnen uiucns/ neep itellecruale qcq:fed uita uacuü gdda guis or natû.’Forma qnenâ bæc imaginaria edridcoq?imagmariû ed fubicctû. Jllicaût

; nbsp;nbsp;amp;nbsp;forma liera rcs ed: amp;' fubiectû confequentereHenna uera. Quâobréq marc näeßentiäededicunt/fi modo dédia loquunrur/exiftimâdi funtrectefentire. Quod.n.illiceftfubiectû/ edenna étimo uero una cû eo quod ed îipfo côfide ratû.Eflenria.n, reuera c id torn lâ Juminofû. Quod auré quænt urm mteUigibi ^ lis dlamatena fempirema fitnecnerperidefebaberacfi gs percontaret anideæ / fine fempirernæ.Genira gdé lUa font qua rêne prinopiû hab ent: Ingen ira uero . ppea gi non rêpore habet pricipiûded funt féper ab aïio/nô quafi quÆ fiant idc ' nbsp;nbsp;féper ut hic mundus/fed exidcnria féper/ficur dlemundus. Er.n.quæiUicalre riras ématenâ féperefficir. Hæc.n.pricipiû edmarfriæ:primag, mono. Quapp

K amp;fb£cdicraéalrenras:quoniamotio amp;alreriras idc funtfimul exorra’. Jndeter minara uero amp;quot;nbsp;mono éamp;: alreriras;qu^ a primo dependéttegérg? lUo quo rermi nentur.Terminanturaûtquado conuerruntad ipfum. Ante uero îdcrerminatû

• - id edmarenaq; ôlt;altern;arq;nôdnefrbonri;fed gddâ boni Inmie uacuû. Si.n. a bono lumen emicar/nimirfi quod capit Jumen/anre g capiat/non habet Jumé: amp;quarenushaber/ipfû gdéueJuc aliud/ilJud habeturaliud:Sigdé lumen ipfû procedir ab alio: Hacrenus deîrelligibills mûdi materia forte ultenus g difpu rano hæcexigebat/fuenrdifpuratû.

4{ Probat i corporibus effe mareriapri'mlt;.

Cap. VI.

dwEfufccptaculo uero corporu deiceps ia dica^Prinapio cp opoirearcoc J Kponhus aligd ede fubiecrtqquod aliud qddâfit protêt corporamutua eJ em en rorfi com U ta no nobis odendir. Quod.n.rranfmuraf/nôoiocor mpituriAliogn edenna guidai non cns p^nirus euanefeerenneq; rurfus quod fttiex eo quod nuIJo modo efz/effiat.Sed cômutado quxdâ ex (pecie altéra fit l'altéra.Permaner aur quodgemtxzei fpém îduic/dâ exuitaltéra. Confiathoc îfupex îteritu.Hic.n.ptinec ad côpofitû. Ç^uod fi ira é/ex matena amp;nbsp;forma ed unCiquodcpcaducû. Inducao quoqf teftat/quod diffolutc êe côpo(itû. Refolu tio rurfus idé nobis oftédit. VeJuri fiphyala refoluaeîaurûtaurû uero refolaac 1 aquS: aqua dcnig;fimili rônecii petitpportionale ahqd exigatfPtxterea necef (e ed: eleméta uel fpém ueJ materiâprima, ede/uel ex matena ùmul fpeaeq-, coda te.Spedem quidéeffe ipodibdeefr. Quo.n.pacro fi abfep matena fmt/moléma gnitadméep bébunt^Sed neqj étprima matena funf.quoniâdidoluunv.itaqiex

-ocr page 209-

maceria funul amp;nbsp;fpccie coponunt. Ac fpês ^dê ad quabcarem fpectat amp;nbsp;forma maceria uero pnnecadfubieccü.EcidqdéQanóficfpés/nócerminacum.

^yƒConfucacopilliones falfas de marcn’a. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VU.

, Rolde contra Empcdoclê pro materia clemenra ponentê/elemcntoru coc Y rupeio ipfa redamat. Anaxagoras at mifturâ quandâ iducês ueluc aquar —_jdjccnfqî hanc non apritudiné quandâ habere ad oîa. fed actu oîa côcine rcîprofecco îtellectû que incroduxerat/rolht e medio. Quippe cû non cum dicac forma fpêmep rribuere.Neq? prioréefîc maceria/fed cû materia fimul. Impodibi le qdé eUfimul efTe.Si.n.miÙura ipfius eße eft pamcepf:ccrcc ens ipfû anriqus eft.Quod fl amp;nbsp;ipfû ens mifturâ quædâ eft/alio quodâ bis opus eft tertio. Qua obre fi neeeße eft rerû artifice eße prioré: qd na oportuit fpês fecundü exigua i maceria eße^DeideiceUectüiextricabili negocio eófufa difcernere/Cu bceac ma teriæ fiqdé fit nó qbs/ipnmere qlitaré;atq5 forma per toeâ extendere.Poftremo qua cône fieri poftitz ut i quolibet oia fint/profecto non uideo. Qui abt ifinitti matenæ loco ponic/qd hoc ipfû fir:debec exponere. Ac fi ita ifinitü cfti ut id p tranfiregs nequeat: mem iniße o porree/non poßcciufmöi geq i rebus exiftere. Neq? fi ipfû perfe amp;: i fe ifinitü ficneq? fi ï alia fit natura quafi cuiq corpori acci dens.Profecto neepipfû i fe îmenfû/quoniâ pars quoq? eius neeeßario fotet im menfameqj îfinitûacadens alceri:quoniailludcui accidic fuaptenatura ifinitü minime foret:Necp fimplex:Ecprofecto neqj materia: Sed neeparomi eriarn ma teriæ ordinéforriennquçqdénihil funtoio.Omne.n.corpus eftpoïadmifibï Ie.Refellicur quoq; idé ex ipfa corporü conrinuirace arq; humore. Rurfus ex eo tpabfep mente 06 aia fingula eße non poßincZ quâ ex acomis eóponi natura nó patic. Icéqanulla pcfus natura prêter aromos adiuéta pócqcq ex atomis fabri care. Quadöqde nullus arcifex ex materia non côtinua cóftcereqeq ualet. Qua plurima prærerea aduerfus opinioné hac dici poflenc/dicraq? fût.Quapp fupuâ cuûeftihis diutiusîmorari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

’ 41 Quid non fi t:quid ue fit materia: ideftep nullas habeat formas: amp;: qûo ad formas fe babear. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V UI^

lt;'^^Vænâigic eft hæcquæunacôtinua/qualifatis cxpers cßedicif?Pricipio

■hanc non eße corpus/fi mo qualitatis eft expers/eft manifeftû:alioquin lt;\lt;^^g^ualuate eft habirura. Cû uero dicamus banc ipfa oium féfibiliû eße ma feriâiNon aûcquorûdâqdé matenâeûe:quorûdâ uero fpecié:ceu lucû folemus dicerepenes figulû qdé materiâ efle: fimpliciter aût non elfe matenâ. Cû inquâ non ica de ipfa mundi materia diftinguamus: fed ad oîa fimpliciter referamus : nimirû nihil prorfus eorû que î ipfo fenfibibû genere percipiuncnpfi fecûdû na turâ fuâattnbuemus.Si ita eftpræccr alias qlirates uelut colores; caloré/ frigusz neep etiâ leuitacémeq; grauicacé/ncq; denfitaté/neq; raricacé/ncq, figura/matenæ debemus afcribcre.Igic neqieriâ magnicudiné. Aliud nâq;eft ipfa magnirudo: abud uero magnû.Rurfus aliud figura:abud figuraeû. Oportecuero ipfânibil elfe côpofitû: fedfim^lex:ô6 unû quiddâfuapcenacura.Nâitadcmûoîum ent

-ocr page 210-

uacua^ Ec qui ei rraditurus ef! formam/tradet eiuelutah’ud quidda exiftens prç ter matena. Magnitudinéquoqçamp;oia ex his quafunt/ uclutofferens Afafferés largicrur. Alioqn maten^ jpfius magnitudmi feruienopufq; facietnon qtuipfe decémicfcd gcum ipfa materia capit. Quod aut nónulli feruncarnficis uolutf quot;nbsp;tem cü ipfa materie magnitudine congredi/uidet effe figmentü.Si at efficiens ci marena anteccdinficprorfus matena fc babebit/ut uult efficiensïductuq} ad oia facilisilgitur amp;nbsp;ad magnitudinê. Sin aut babeatmagnitudinéthabebitquoqjfi gura.Quapp diftabus étclaboran potent ab artifice. Ingredirigic matena fpe des oia feed afferés.Spés nero ois cótinet magnitudinê/ amp;nbsp;oio qtirans modum una ai tone atq? fub róne. Iccirco ï fingulis reru genenbus quantitas una ai fpe de defignar. Alia naq ptefenpta é bois magnitudo:auis alia:profccto abfurdu foret/aliud cfle/certpauis ppna quatifatéadducere:g eiufdépropnaimprimere qualicaté. Neq?.n.dicendü eflqualiratêqdéeflerónem quandf: quatiraté ueio non efle fpêm:cü menfura qupda numerufqj exiftau

4.fQ“£fLE^f!?^ babcat^antiratem^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VUIL-

uWEfum qua nl róne rem aliqua qs apprebendet/qu« null^prorfus habrae f magnirudinê/Forteuero quodcunqjnó idécf^quodquarii.Nó.n.idem cüens amp;quaru.Na êcaha prærer quani multa funt.Oio aiit icorporeanl natura oem ponere debemus a quatitateremotailncorporea uero amp;f matena eil: Quinenaipfa quanras non edquanta. Quantü.n.efïquodquanriratis efipsc ticeps.Quappexbocqucqp manifeßü cflquantiraréfpém quandaeffe. Quê admodii igit albed/nis pr^fenria fitahgd aibii;quod aüt albediné facitin aiali colorefq5 uanos/nó é color uarius:fed uana quædâ fó: fic quod facit gru nó efc gtti ahqd:fed gni ipfu/uel gtiras ipfa/uel ró grirans effectnx. Accedes igif ipfa griras i matena migd matena m aphrudinêexphcat amp;f extcndit/NulIo modo, Negi.n.iangußti coaaa fuerat.Immo uero magnitudinê qua/pnus non crataf fert/ficutamp;quahratéquæanrenoneraradduar, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

[Vtru A quo cogitan matena poflir/cu careatquanrare Ar o; forma. Cap^^

g^Vid ergo/i'nrclhga ipfu expers magnitudinis rn maccria^C^uid ant^ùeUi , es guoquo modo iformeÆc qup na mtelleen o gs ue cogitationis intui., 5 /Forte indefiniras ipfa. Si.n.fimile fimih quoda artingitiergo A tp^3.^ idefinitateindefmisii quoep perdpië.Róqdécirca îdefinitû effcdefinica poted^ Intuirus atm ipfü indefinitus euadit.At fi quodlibet tóncïtelligentiac^cogno [ciciHicâtqdem dicit: de ip(a quxcunep didt.C^ux uero inceÜigentta ede da det/nequaq hedigenda ed/fed uelurocbitas quxdiicelhgentixtprofecto imagi nano circa matena non légitima ê/Ced fpuria:partim ex altera non uera: partim ai altera róne comporta. Ac forfan hue Plato fpeccas ait matena adultetina pd pi róne. Quæ na igic ipfa aieindefiniras edi'Nunqd ifcitia intégra uelutabten na^Forteponus iquada neganoneai affirmatione quada infinitum confiftit. Sicutoculo obfcancas êcenebtatûquxqdem ois inuifibihs colons matena eft. Sic igic äC nia aufetens quodcunq^ eft i genere fenfibiU quafi lumemneqi ualens

-ocr page 211-

quodvefiduum efttctminare/fimilis cuadit oculo ï tenebns conflitxito.ldéquo damó tune cffecca ei quodqCi uidet/An igic uidet? Potte tanq nônihibfigutæi colons duminis expers. Præcereanullâmagnicudinêhabens: ahoqnin fpém la redigeret.Quado igic nihil prorfus intelligin none cadem lUa é atephçc aïæ paf fioyNequaq.Quando.n. nihil Ïtelligit, dtcit nihil: imo uero nihil patic.Quado uero matena cogitat,talem pane paffioné/ qualé fi quandam iformis rei recipiac forma. Siqdê amp;nbsp;quado qua formata (unnquæ ue magnitudinem habeneïteUi gititanquacompofitu qddam cogicac.Quafi.n.diftïccauelcoloraca/ód qualita tibus ifignita confiderat.Totu ergo qddam incelligit/acfimul amboratep pfpi dia qdem inteUectio fiue fenfus fit inhçrenriû. V mbratilis uero fic informis fub iecti €ufpitio.Neqp.n.fpéSgt;eft. Quado igit in toto atep compofito fubiectüuna cum his quæ infunt/accipitifi refoluat 06 feparet confequêtia: tûcrefiduû quod telinqc tó/ueluc tenue qddam tenuiter fufpicanobfcuteq obfcurum, filt; iteUigic non intelligens.Ec quonia nee ipfa materia informis pma net: fed i rebus forma tut affiduenccitco 06 aia repente ipfi reruadhibet fpém indefinicaté çgteferens/p inde ac fi metuan ne extra reçu ordinê corruat: neq to letet in eo quod non efti diutiusimmotari.

41 Quod materia non fit quantum aliquid; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap.Xl.

z^r^Ed cut na alio quoda opus eft ad corpora coponéda praeter magnitudi p^^^mem oêfqi qlitaces j'An forte opus eft eo quodfufcipiac oïa.Nó igit id Alt;__Veric moles.Si.n.moles etfet,foret 06 magnitudo. At.n.fi expers ë magni y tudinisifotian ubi cetera fufcipiac non habebit:Siqdem magnitudme catés qd na conduccc6Si neep ad fpém 06 qlitaccmmeep ad diftantia Ô6 magnitudinem có ferat.Quxqdem ubicüq,fit,corpotibus ab ipfamateria uidctaccidere.Oïoaüt ficutacnones:effectiones:tépora:motus: quis fufpitionéinfemateriac nullâha beannfunt tarnen in ordine revum, ita neep prima corpora neceffe eft habere ma tcnâdedtotafigillacim id ipfum quodfunt exiftere'exlftéciaqdémagis uana mixtionecx plunbus fpébus conftitutionemhabentia.Nomen igitidmatcrig quodcarens raagnitudine diat/uanûefteuidec.Cçterûnequaqncceftarium éi fufetpiens quodlibet/effcmoléfiue dimenfionem:nifi force adfitiam magnitu doiquadoqdem Ô6 aia capiens oÏa,fimul oia poffidet. Quod ft ci códgeree ma gnicudo:merito babereti magnitudme fingula.Materia uero ob hocipfû î fpa no quodam:quæ accipin exapit: quoniam fparium quoep fufcipit. Quemad modum alalia 06 plantædum magnitudme ptotendunc/productionem mtetea qlitatis accipiunt.Vbi ena quatitate contracta:qlitas quoep contrahit. Siqs abc ex eoqi rebus ciuCmóiproeceditaliqua magnitudo formatori fubiecta dixetlc fimpliatet exigi magnitudme/non recte iiticp dicct.ln his.n.cóficicndis nó firn plicitetipfa maten a: fed talis rei materia cogitat.lpfam uero quç fimpbciter ma teria éioporcetmagnitudiné quoep abalio quoda accipe.ltaq, nó opottetid elle moié quod êfpêm fufceptutü.lmmo uero dû fit moles/qualitatê quoep aha fu (cipere.Et uifum qdem imaginemcp molis habere/ utpote quæ cü pnma fit apti tudo quædâ eft ad lUa.Eingit at quafi moles quçdâ fine dimêfio uacua.lcdrco nonulli matena idem elle atqj uacuû ttadidetunc.lmaginationé uero dimcfióis

-ocr page 212-

in^:quoni£ aïus cum nihil determinafc ualcaC qnado infptat in materie per Ïde finicaté fefc fundit:neq5citcüfcribcns/ncq?ïfignu fe alicubi dirigcs:alioqn um abqd deftnirec. Quaobré neep magnu abqd feorfü dicendu eftzneqj paruu ruc fus ld fubieetdzfed magnu acq; paruu. Acq? ica moles amp;nbsp;ira magnitu dîne cares: qa uidelicec fit materia molis. Ac fi î an gu dû contrahac ex iplo: amp;nbsp;uicidim ex angudo protendat in âplû/quafi mole percurrir» Indefimrafcp ipfius eft ciufmo di moles.Capacicas inq magnitudinis î fcipfa:In imaginatione auteo mo quo diximus.Et.n.cçceracarennamagnirudine/quæqdéfpé6 funt/ icafe habent/uc quodlibet fit dcfinitujdeoqp nulla I lUis molis fufpitio cadit. Materia uero cum îdefinira finamp;nûquâ penes feipfaqefcac/fed hucatq;illuci oém fpém träffa ratzpalTimqj lubncitatc mira in quçlibccdcriuennimirû cuadit multa/ob ipfâ ui delicct per oia deduenoné arq? genitu râ. Hac conditione natura quandâ molli dimenfionifcp nacta uidet:

|j Sufeeptio fbrmarum non fit rône qu an titans: fed rationc materiæ differentf» a quantitate: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/Cap.XIb.

^^c^Onfeninrigir fparia corporibus:Spés.n.corporûî dimenfiombus funt.

■ iNon tamécirca ipfam magnirudmem quafi fubiectum efficiunt: imo u» circa ipfû quod ficquanrû.Si.n.arca magnitudméipfâ potius q circa materiaôrircnr/fimîliccruriq; nugnirudinefubfidentiaq’gt;carercnr;uel roncs tan turn edent-Hæ uero circa aiam uerfant: idcoq non clîenc corpora. Oportet igic hicdrca unû mulca uerfaruunû inq quod fit quantû:Id aûr aliud q magnitudo ' - ede débet. Quoniâquccuncp imfcent/ex eo qp marenâbabeanr/i idécôgrediû tunnecpalio egenedrcaquod fiant. Quodlibec.n.eorû quæcômifccnccôcurrit fu5 fecû eandêqi matenâ afferés.Opus eft tarnen fi mul êt receptaculo quodâ.i. uafeuel loco.Locus âtmateria corponbufeppoftenoré. Quappcorporapnus macenaîdigent. Neqi uero ppea qjacciôes Ôi effecciôes imacenales finr/couinçic éccorpora edeabfep mana.Hæc.n.côpofita fût: Acriôes uero nequaquâ.Ipfaqî matena fubicctû præbetagentibus/quando agunt: i ipfis uidelicet permanens. Ncqîtamcniactionéexbibccfemetipfâ.Necp.n.agéces ipfi id querûr.Neqiactio altéra permutât i altéra.Quo necefte fitipfis mené materia:Sed âgés ipfc ex alia actione pertranfitialia. Adeo ucconfentancum fiteûacrionibus elfe materiam. Eft igicmateria necedaria tuqlitari:tû êt magnitudinuidcoq corporibus: Necp nomen eft uanû:Sedfubicctû aliquod eft/quis luifibile amp;nbsp;magnitudmis exps.

» Alioqn qlitatcs êcamp;magnitudinem fimili rôneedenegaturi fumus.Horûnaqr quodlibet fi î feipfo tanrû accipiac/nibil edèdicer.Sin aût hpcfunt:ô^ fi horum quodlibeteft tenuirermulromagis matiaquoq?erit:quis non fitperfpicua.'pcr ceptibilis qdênôfenfibus.Neqî.n.oculis:incolornâcpeft.Neqiauditu:carct.n. fono.Neqiuel olfatu uel guftu;humorénaep uaporécp non habet. Sed nunqd tacru?Neq;bocqdé:quoniânôécorpus. Corpus.n.tacrus arnngir.-pcipicsuel denfû ede uel rarû;aut molle aut durû;fiue humidû fiue ficcû.Horû uero nihil ê matcriæpropriû. Materiaigit non fenfu: fed rône coniici poteft: non rôneinq itelleccu plcna:feduacua.Ideoqî rôhæcadultennauocaf.Proîdeneq;corporci tas ipfa eft materiæ propria. Siue.n. corporel tas he ratio quædam fane differcns

-ocr page 213-

amatenarnfmiru materia aliud quiddam eft q ilia Siuci’am fn effiaendo quafi cotnixcaproculdubio lam cnccorpus:neqi amphus materia folum.

f {Materia nccqualicas c.nec habet propnam qualitatem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Op.XIIL

Iautequalitas quedadicac return efle fubiccmique quidecois fit oibus ~ Jelemens.’pnmo exponendu erit/qu^na fit eiufmói qualitas. Deidequo nlmodo qualitas pofTiteftefubiectû.Icéquo pacto i eo qjmagnitudinccaret: qiialeqddaperapiacineqj materia neqjmagnitudinepoffides. Poftremo fiue qualitas h^c définira fit/ quo potent effe matenai'Siue quoddam idefinitu/ne quaq ent qualitas:fcdfubiectupoti us.•amp; materia lâ ipfa qua qu^nmus. Acobii ciet forfan aliqs/nihilphibere quo minus marena exps quidé fit qualitatis qte nus fuaptenaturanulla alioru participâtqualitate:fed ob id ipfû qinullam pri apataliorri/iam efte quale/quafi ppnctatéciufmôi poftidentepqua ab aliis dif ferac/uelutilloru priuatio qiicda. Er.n. qui pnuatus é quodâmodiciceftequa lis/ficutamp;cçcus.Si igithorü pnuario eft circa matenâ:gdnâ^hibeteâelTequa lem/Si ât amp;nbsp;010 pnuatio é circa ipfâ/ex hoc eria magis id fequet:fiquidêpriua rio équalc quiddam. Cæterum qui talia.d.qd nâ aliud q qualia amp;nbsp;qualitates efficit oia/adeo utamp; qntas fucura fit qualitas.Similitercp eBeria. Quod fi qua leeft hord quodlibet:nimirti qualitas adeft.Ridiculum uero é fateri/quodqua lefic/nó tam a quali quodam fien/q a quoda/quod alterum fit a quali. Quod fi dicaticarco id fieri pofte/quonia id ipfüquod dicic altern fit quale/quarren duenc/utru quod altern dicir/ficalreriras ipfa.Quod fi ita fir/nó erit ut quale: quadoqdéneqïqlicas ipfa ficqualis. Atfi dicatfolu alrerum/refpódebit/ non feipfa'led alceticatefieri altern:arq? idé idétitare. Sed neqi priuatioqliras eft uel qualisrimo uero uel qlicans uel altcrius orbiras:Sicutfilenrin uods/ticl alte nus cuiufcuncpuacacio.Priuatio.n. negatio é. Quale uero i affirmatióecófiftir. Accedicad hæc lt;^ ^prieras materig nô eft forma. Propriû naqî eius én eq; qlem elTe/neq; fpém poflidere. Abfurdü eft at ob hoc ipfû quod non fit qualis/eam qualem denoininare.Peride.n.id fe habet:acfi dixeris/ qua róncmagnirudinê nullam babec:eadem quoqpmagnitudinem poftiderc. Quaobrem propnetas eius ê/nóaliud qddam q quod eftipfa:Neq;ipfi propnetas éappofita.Immo potius ihabirudinequadaad alia pprietas ipfa cenfec.Quonia uidelicetmare na aliudeftq illa.Ecaliaqdem nófold aha funnuerum ena quodlibet eoruin aliqd eft ut fpés.Materia uero congrue admodd dieet folum aliud ede.Force uero eduenienrius plurali numero elle dieet alia. Ne force fingulancer pronun nans hocipfd aliud materiam lam decermincs.'Sed pocius pluralicer alia nomi nando:nacuri eius oftendas mdefimcam.

^|Vtrum materia fit priuatio/uel priuatio de materia predicce Cap.XIIlI.

' ^ptrnfTErum quærendum iam eft urrum materia fit ipfa priuatio: an pocius I pnuatio de materia prædicetur. Qui igitur marenam pnuationemqr x^^^^^dixicunum efle fubiecto/rationcautem duo/ doceredebebat/ quam poriftimum uenufqs ranonem adducere deceauMaccrig quidem ranonem/qug

-ocr page 214-

deühiâtipfô nihil pnuaoonis attingcnsipnuatiófs quoq? fimiliter. Vel .n.neu trum in altehus eftróne/uel utrunqnn utnufq?:uel alterum in akerius tantum/ quodcunq;fit illud.Si igitut utrunqj feorfum definiaturineutrunqi exigatakc rum:duo eiuntambo:atq; materia eritalterum q pnuatio:quis accidatei priu* tio. Oportet autem in definitionealtenus/akerum nepotentia quidem perfpi ci. Si autem ita fe habeat/ut nafus fimus atq? fimum.Sicetia duplex eft utmqi atq?duo.Atfi perfdefehabetacignis arq}calor:uidelicetcum m ignequidenu calorfit: in calore autem non neccflario ignis accipiacun atq^marena ira fit pu uatio: ut ignis eft calidus:cerre priuatio ent matenpfpés. Subiectü ueroaliud: quodquidem oportet ede marenam. Iraqi neq; bacranoneent unum. Cetera nunquid ita unum fubiecrofunt:duo autem racione/ quafi priuatio non defi gnetad elïequicquamifed potius non ad ede. Arque ita priuatio ennum nega tio fit:ceu fiquis dicatnon ens. Negario enim nihil adiungit:fednó ede dicir. Atqi ita pnuacio ent tanqua non ens. Si igitur ita non ens dicarunquia uidcli eet non drens/ fed aliud quiddam:an deduæ quidam rationes erunt? Altera quidem fubiectum fpectans:altera uero priuationem?Signidcas quandam ad aliababitudinem. Vel ponus ratio quidem matena:ad alia refpicit: fubiecnqi ratio prorfus ad alia. Ratio auré priuationis fi mdednitatem eius odenditfor fan naruram eius artiger: hoe forfan excepto quod dicitur utrunqi unum ede fiibiectorrationeautéduo, Sin autéex eoqi indcterminarum quiddam edide finitumqi amp;; informe:idé eft atq; materia/quo na pacto adhuc du^ róncs ertic /

^Quomodo materia dicatur indefinita/ fiueindedniras uel priuatio. Cap. XV»

Vrfus petferurandu ed/nü fecudu accidens ipfu in fini tri inrerminatuep in | *^3113 fitnatura.Ec quo accidens. Et nunquid priuatio accidac. Profectofi ^-^quçcûq numeri rónefqi funt extra infiniraté funt:quippe cü termini ordï ncftjdnnatqi ipfa ordinatio ab his defcédatin alia. Ordinét ar nó ordinarii q dem neqjordines: Sedaliud quiddam prêter ordinantem fitordinatum/ termi nus autem à: finis 0/ ratio ordinenprofecco necedanum ed/utquod ordinatur amp;nbsp;terminatur fuaptenatura fit infinitum. Ordinatur autem materia: auc etiam quodcunq? non ed matena/ex co cp uel participât ea/iiel materie fortitur condi tionem.Iraqi necede ed infinitum ipfum ede matenam.Non ramé id ita dieédu ed infinitu quafi fecundu accidens:atqueex eo qr mareriæaccidat infinitû.Nâ primo quidé quiegd alicui acciditrónem edequada oportet. Infinituuero nó edró.Deindecui nam exidén accidet infinitu? Nunquid termino arquetermi nato/Atenim marena neq; terminatum quiddam edneqi terminus. Item ink nitum accedens ad terminatum eius perdct naturam.Non igitur infinitum acci dens edmateriæ.Ipfa igitur ed infinitum. Quandoquidem amp;/in mundointcl ligibili mareriaipfum edinfinitum. Quod quidem forfan genirum edex ipfa unius ifinirateifiue porentia/fiue ^temirate. Adeo ut in ipfo uno nó fit infinitu do:fed ipfum fit infinirudmis auctor. Qua nam igitur ratióe amp;f ibi amp;/ bic edin finitum?Forte duplex cdinfinitum.Sedquo nam differunt/Nempetanquam exemplar atqp imago. Nunquid igit idquodapud nos ed minus edifimcum/

-ocr page 215-

Forte uero ma gis. Quatenus enim fimulacbrum ab exifl-enria uentateq^ defi cit/cacenus magis e(c infinitum. Infinitudo enim magis efcin eo quod minus cfttetminatum.Quod autemminus eftinbono/magis efcin malo. Quodigi turiUicê/utpocequod magis exifnt ens/uclutimaginarieefc infinitum. Quod autem bicens minusfquatenus ab ipfo effe ueritaceq;cadit:atqiin naturam ima gims labituc/uerius eff infinitum. Ptoinde an idem eft infinitum arque infini to effe?Force ubi ratio eft atqi materialalcerum eft utrunqr.ubi uero materia tan tumiuel idem dicendum eftiuel omnino/quodquidcm ór rectius febabet/non efcibiipfum cffefuuminfinito allignâdum.Aboquin ratio quidam ent/qua: tarnenininfinito nuUaeft;fi modo futurum fitinfinitum. Dicédum igiturma tetiam ex feipfainfinitum efleoppofitione qiiadam ad rationem.Etenim ficuc ,1 ratio non exiftens aliud quicquam ratio eft/ fic amp;nbsp;matenam oppofitam rationi ) (eciidum infinicatem/dicendura eftitainfinitum effe/ut nón ahad pratecea fic q ipfa matena.

* l^Quccftiones de materia circa altcricatcm:amp; priuarionem: ^ infini turn ôe malum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVL__

' JU |[T nunquid materia idem eft atep alteritas?Fotte non idem alterttati (impliater.fed altetitatis partiuidelicecoppofitæad ipfaquæpræci yl ^paefanttgue quidem rationes exiftût.Quapp 00 quod ita non ens ''cliciensquoddâpoteft.Ateppriuatiôiidem.Si modo priuatiooppofitioquae dâ fit ad illa quæ in ipfa tatione confiftant. Nanquid igitur priuatio difperde tut accedence lUo cuius dicitur effe priuaciornequaquam. Sufceptaculum enitn ipfius habitusmô eftbabitus fed priuatio.Icem fuCccptaculum termini nequer minatum quiddam eft/neepterminus: fed infmitumiquatenus infinitum. Ac ;^ quo nâ pacto fieri poteft?uc accedens terminus naturam ipfam infiniti non de ^ ftruati'Pctcfertim cum ifinitum boc fccûdum accidens non dicatur.Forte fi infî nitum bocanfinitum quantitate foretidifpetdcret. Nuncautem nonitafitifed contra:in efte conferuat. Ad quod enim natura fueratinftitutumiin actum pet feccionemcpproducif.ceu quodnondum fatum fueratiquando feritur. Arquie lucfçmina cum potitur mafculo. Tune enim feminea natura non perdituc.fed magis efEeminacur. Scilicet id ipfum quod eftimagis cfficitur. Sed nuquid ma tenabonum nacta/malum eft?Fotceob hocquoniamiamindiguir.Neq^eniin babebat’Etenim quodindigetaliquondcp nancifcitunmedio quodam pacto fehabetbonuminteratep malum: fimodoæquefebabeat ad utrunep. Quod âcbabecnihil utpotcinopiaprcflum:immo uero cumipfainopiafitnecefleeft effemalum.Non enim uel dtuitiarum uelrobotis hec eft inopia:Sed inopia qui demfapiêtiç.lnopiafilt;uircutis:pulcbvicudis:ualoris:fotmç:fpeciei:qualttatis. Quidnâigitur çbibetiquo minus deformeidfitiamp;omnino turpe omninocp malum? Matena uero apud fuperos ens dia debct.Quod enim fupet ipfam cxtatifuperius ente céfetur. Apud nos uero quod eft tuper materia ens cxiftic. Quapropter cum dehacnó ens dicitutiintclligetut altetura ens ad iptius entis pulchruudmem.

o U

-ocr page 216-

ARGVMENTVM MARSILII FICINI

41 Dc eo quod i accu amp;: quod i pocéria.Item de aciu amp;nbsp;poccna.Item de metaUis attj laptdibus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.I.

«—ƒ IBER de pocéda amp;: actu/amp;; furnanm cofirmar que i libro de marena ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 dicca fûtamp;p lilaplanius inrelligir.Diflribuitaütin capita qnqa.In

A j primo notabis poft dubitationesquafdaquicqdcncdiatinpoté ^--■^-^•^i^^^eferri ad aliud ncceftario.s.ad illud quod inde fit:uel eft i acru.

Itépotentiâppricreferriadacrû.Rutfûin eo quod ïporétia eftadaliqdquan docp rcmancrefubftantiam;nouo quodam adueniente quandoq; mutan.Siue * - ad mehus fiue ad detenus muratio fiat. Confidarabis pr^terea nó elle poten / nam m mundo mtelligibili ad nouum actum uel edendum uel compandum.

Alioquin fiue nunquam peruematur adactum/ fruftra elle m porenna ludicabi runfiue quandoq? perueniatur:ent m irtetnis muratio temporalis.Ergo ne hæc fequanrur abfurda/omnis ibi porenna ad rotü omnino fiium actum eft ab eter no redacra. Subinde animaduerres porenriam faciendi non efte d/tendam in , porenna efte.Porenriam uero pariendi dici pofte in porenna efte. Obferuabis deniqi Plorinum bic quod amp;nbsp;bis alibi lam aperuit/puraremeralJum/aquam elle / nbsp;nbsp;nbsp;cocreram fiuepurer quafifimplicirer aquar/i modo cnftalli/ fiueplunmum efte

aqua.Pbyficorü naq? fenrena cft/in cóponédis mixtis caloré amp;: frigus taq agen na/potius accedereq ut marena.Non .n.facileob neb emend fuacómifcenpof fe. Siccu uero amp;nbsp;humidu fub bis eße materia. Vbi fane ficcû præualet bumido côcrefcerefaxum.’ubi ucroficararébumorexcedicfingi metallû. Quod pp bu nions exuberanâ liquéfiât ad ignêrquâ liquefacnoné ficcitas i faxo phibeat.

^1 De duabus marcriis:amp;; acru.’amp;l potcnria:rum in corponbus turn in anima. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Caput.E ---w Nlecûdo capire marena duplicéobferuabis.Primo qdécopofira narura

■ lemq; ad forma arris accepta qdo ex £re fit: ftarua.Secûdo matenâ guoej M natutalé:fed fimplicéamp;l accepta mox ad forma fimiliter naruraléiurgdo ex aqua fit aer.In primo t^dêquod efte dicicdaciia i potenna/es ipfum ed.Cui quidêopponicquoddiacactu datua.quod neep^s eû::necpfabncatainxte fi gura.'Sed quoddam ex urnfq? compofirum.Côpofitum hoc ut acru cxificnst opponiëquidé en quatenus eracboci poréna.Neq? fie prédicat de jre.Nôigic fs ftatua fit::fed ex çreficüatua.Hiccerrequis materta eadé.i.ipfa ^as fubilâaa maneaefub figura/raméaliud quiddâeŒq figura arqtcôpofirum. Multo iracp magis maceria diuerfa ed a forma arqt compo(iro:ubi î aduéru nouxformçSC ad generanonénoui côpofiri neceffario pnoris côpofiri fubdâria permuraftuc quâdo exaquafiraer.lbi.n.fubedmareria primad qua nibil ed formçiutmeri to dici podicedenihil m acru.Mareriç uero fecûdçranq côpofitçahqd formç ,, podidénadeo ur dû ad aliud îporêria fiictfecundû aliud fintîacru. Jn (upso 1 ribus igic/quoniâex materia prçcedête/amp;:ex forma aduemére fit aliud qdda.

.1. côpodeûudep nô edidé quod amp;marena uel éc forma/metiro aliud quidêdi cicquodedipocêcia.i.marena:aliud uero quodexidiraccu.i.côpofitû. Acue ro m aîo no ira dicendû elfe uiderur.Ç^aando.n.aîas acqnrbabirû non euadic

-ocr page 217-

ex animo atep habitü compofita quidam'eiTentia rcrtia.lJem igit animus qui diccbacucpocentiafciens/mox diatucactu feiens.Ficaucê accu fciens/non qua gt;gt;nbsp;tónefucracinfcius:fedqua rónalis amp;doalis.Nempecum lam eft accu docrusA adbuc feruat apritudmem ad fcientiam:fed non feruat infcitia.Sed ah eer in po têtia eft ad babitum compandumzalitcr habicu cópato in potentia eft ad actiu Quod auté non qua róneignorans eft/ doctus euadat: pater/quoniam nó qli bet ignoras faaledoctus efficicunfed qui eft aptus.Neqs ad babitum pnuatio conferc:fed potentia. Conclude ubiq? quodin potentia dicitur/effe fubiecrü: quod ucro ï accu / com pofi turn uel quafi compofitum.Formam ueto i fubiecco nominari actum:non quidem fimpliacer/fed fubiecci.Deniqi praccer forma uel habicum/qui eft forma quædam/ nominari criam actum actionem ipfam:quç a forma uel babitu prouenit. Actionem uero acrum potifTimc nuncupati/quonia amp;nbsp;manifeftior é/amp; buius gratia forma uel babirus compatur: amp;nbsp;tora uis formae uel habitus ad actionis producteur efficaciam. Rurfum bic obferua actum)qui •• eftforma uel loco formætquoniam ad fubieccum accedit/ueluradbucinforme ] atep impotés/indigere quodam extenons caufæ beneficio: actum uero q accio eft/ex ipfa forme uelhabitus poceftateprodirc.

Quomodo aliter fe habet potentia amp;:actus fub cælo atqjïcelo:amp; rurfum in mundo inteUigibili. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 111.

p^Oft hæcautem prohiberï mundo ïtcUigtbili aliqd eflef potentia iudica 1 Wrift potentia inquâ/quæâ^ uergat ad nouum actum/amp; res quædam natu

alia fit q actus.Diac auté quæcuncpibi potentia fingan rem ipfam nbsp;nbsp;gt;

nó folü efte fépet ï accu:fed actu quoep exiftere. Turn quonia quæ ibi quafi ma nbsp;nbsp;)

tenalis pocentiaponitureft forma quædam/ tdeoqiamp;actusttum quia potenna t bçc/ôdaccus quem afpicic nonduçfuncnaciiræ/fcd una.Nceptarnen debemus ex eo q» matenailla eandem fempet habet formam/dicere idéprorfus exiftere. NaScfi Deus in materia corporis formam m ærernum cónnuarenadbuc forma foret aliud q matcria:ficuc euenire i cæleftibus arbitramur.Rutfus quemadmo dum ineo quiiam dididt/non petit ipfa difcendi potentia:non em per doctri nam aufertur potêtia docilis:fed pcrficitucfic in mundo intellectual! una cum accu fotmali lacet etia potentia quædam: quauis neep per banc dicatut illic elle aliquid in potétia:necphec alia fubftantia fit q accus:fed fola différât rónc.Pto fecco quéadmodum Ariftoteles materiam amp;: formam fub Luna/duas effenatu ras uoluit:duafcp fubftannas.ln cælo at fortaffe unam eßecotpons illius nacu râ/quæ fit loco matenæuelfubiecti adlucem fuam quælux nó fit alia quædam natura pcæccr naturam illius corporis:fed fit illius nacurç proprietas atqi accus: ira Plonnus exiftimac de materia êlt; forma in mundo corporeo atep icorpoceo. Hic.n.duas effen aturas:ibi unam. Atcphic qdem ica differre/ficutlumen diffu fum pacréquafi forma/ ab aeria matena diffère. Ibi uero uel ficut rutilacio quç dam alumine:ôc lucere aluce:uel fairem ficut lumen a flâma.Lumcenim 1 aere alia eft natura q acr.In flâma uero non aliam adiungic naturam;fed proprietas quædam eft/actufq, flâmæ peremnis.Sicuc ergo lumê hoc quafi forma amp;nbsp;actus xft ad flâmam quafi pocenciam/ ira ferme quod formalc/ad id quod materiale o iii

-ocr page 218-

‘Z in mundo intelligibilt pomcurzfe babere ufdctur.Qualts ferme diftmcnb inter ' cócauum Ä: co nu ex urn protmus apparebitfi fuperficiem fpbericam confidcra bis:cui nulla fit fubiücra profundiras. Tune cnim concaua amp;nbsp;eónexa condino neq? loco fubiecto uc differenrineq? naturaifed fola fotfiran ratione. Vmca eni fupcrficiei natura ad illa quidem quæ fint extra circulum conuexa/uidebitur: Ad mten o ra uero concaua ludicabitur: Sicur amp;: intdlectus arque uoluntas m x't animo differunr. Scd ut fummanm dicam m toto hoc mundo corporeo mate ) na amp;: forma duf funt nature.Sed prêter cælum forma eft pro natura materie.In cælo materia uidflim pro natura formæ. In mundo autem incorporeo matena

1 quidem elf cHenna Ói natura formte. Forma uero eft elle actufq? matenp.Rurfu

S materia nee ad formam in potentia ibi eftmeq; potentia eft ad formam/Sed eft potius ipfapotentia formæ:.Forma uero noneftacrus aliqsm matenafmepo renria.’Sed ipfc potius potenrif actus.Quomam uero ubi mundum inrelligibi lem nommât/ non diuinum tantum intelligi uultintellectum/ Sed omnes infu

^ nbsp;nbsp;per inrenectus/amp;:animas inteHigédf compotestidco animam quoqiinrellectua

j lem negat eße ad nouii aliquid m potêtia. Sed efle ait ex parte quidem uegcra C Ii poteftatem animalis procrearricem/cx parte uero raaonali poteftaré fcientia: productricem. Turn uero fubditqualibet/tum idcam/tum rem a corpore fepa

lt; tam efle totu quiequid eftfacru/arq; acrum/quia rotum fpccies fit A forma ab y îeuopfnitus abfoIura.Hic amp;'tu norabismon folum ubialiquidm potentia eft ƒ ad fururû/opus efl'cfupenorequodam;quod rotum polTidearpræfens atqiira i nbsp;nbsp;nbsp;quod deeft adbibeatindigenrnfed ér ubicuncp poréna amp;nbsp;acrus funrduf natu

1 rf opus efle fuperiorequodam:eriam fi porenna perperuo fît fub actu. Narura ’ v emm in fe formabilis/rantum ad formalem naruram non perducirurmifi alicm lus narurf umus Ôt fimplicis benefiao.Nam fupercompofirû cxduabus natu ns exrat narura fimplex acru perperuo fungcns.Quf quoniam fuum ipfafern per ex fecdiractum/meriro nuncuparuramp;' acrus. Proinde ubi ait anima fcilicec inrellecrualem eflem mundo intefligibilnlrrarionalem uero in matenatammad uerre ira illam a mundo intelligibili diftinctâ efle narura quauïs actione coniun cram:ficuthxcdiuerfa narura efta rnatena/ quâuis affectu amp;: effectionecongre diens.Quæquidem non eft accus mareriærfed fuperions quidem animf acrus

M in marenam/âf quafi forma mareriæ. Prima quidem anima acrus præcipuedici ƒ tur/quoniam non folum nihil nom naturf ipfius accedit/fiue recedinfed etiam fuû in fe exentacrum. AcperitcHectum tecerna fruituracnone.Permm uero di feurrenrem nihil concipir ab extern/s; (ed parit potius in feipfa. Anima quoqi fccunda amp;nbsp;fi uidetur actiones uarias permutare/ tarnen quantum in fe eft/ uno quodam acru uel fairem uigoreuiuificadi marenam format in fluent cm atepre flaentê. Sicungnis eodem feruorediuerfacombunvPendeacfiquts codemfi gillo (abtetflnéces undas (edaia fucccflionc figurez Mizro cpaliqui difpuranc córinuo quodam unoqj cognirionis Si uolunzazis acru animam (emper modo bxc:modo lïla prouzin aezurn banc animeincidunrperapere arqi uelIe.Ceu (i quis eodem ad zempus inzuizu ocuUs prorfus inconniuenzibus pluraeconfpe cru non folam co nu nu ara femel: fed eziam deinceps e uefbgio procedenzia cer naz. Podh^cquxdeideis fignificaz/dicés omnes ede uitas amp;: aezus:alibizracta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

bunzuz, Edennam cerze pamami in qua funz ide^:memenzo bocipfam quod

-ocr page 219-

eft effe uicam. Vita eni'm non acccdit ad illam/ficut ad effennam corpoream ex: trinfecus uelutforma/Sed pdicincrinfecus uelutactus. Perfecta igitur eflenria dla eft/amp;uita perfecta. Iraq? per modum perfectum eft in actu: quod igitur illic. eft in actu exiftic amp;nbsp;actus. Sicut uero eftenti® intimus actus eft uica:fic uitæ in timus actus eft îtellectus. Ex uita quidem ilia prodir anima uera:ex illo rurfus mteUcctu emicatin animam intellectus.

^{Materia non eft aliquid actu.

Z^q^V Væric in capite quarro:uttum materia prima fit aliquid actu. Atqui ex

1 ■pedir primum non efte aliquid eorum: quæfuper lUam funt omnino: 1 Bquæ funt entia uera.Neq; aliquid rurfus eorum:quægenerantur in ea: ^V^fiuæenna funtnon uera. Dubitatinterea: nunquidipfapoflicaliud quiddam elfeactu. Non certe aliquid fupcrens. No rurfus ens uerum. Non ite rum ens appâtés. Quid ergo? Nunqd materia aliud adhucinferius crit i actu i Certe nihil.Cû eni a rota entis natura amp;nbsp;apellatióc defiaat: ideoqj non habeat effemimirum nee effe habet in actu.

^ÇConfirmat fuperiora.

Capgt;ut.V.

^MBigit iterum in capite quinto Si materia nihil efc in actu: quo nam pacto de hacipfa loqui poffimus.Etqua:dictafunt difpucando cófic mat. lam uero materia/iccireoentiummarenanominatur: quoniaad ^ _ illa uelad illorum accipiendas imagines eftinpotétia/fiuepotius efc t; ipfa potênna indeformabilis. Siquidem in qualibet arte materiam fub artifice nominare:nihil eft aliud qaliquidintroduccrer nihilhabens arrificiofum.'fed potés omniacapcre. In natura uero matenam fubücere return omnium archice ctoinontam eftafferrealiquidf quod ad formas fit in pocenria: q formabilem prorfus afferre potétiam. Potcncia ciufmodi amp;nbsp;fi cenfetur ordine quodam effe ctum formae præcedete camé quoniâ ipfa buius potentiæ rano nihil eft aliud q K nbsp;nbsp;fotmabilicasinecenario depédet ab accu formæ. Vbi amp;nbsp;fi dum forma adhucfu

tura uidetur: iam uidcatur ipfa pocenria prüfens expectans uideliccc effectum forma:: tarnen ipfa qua: dicicut potentiæ ipfius præfentia/nihil eft aliud/q pof fibilitas (ucitadixerim )ÔC forma: futuritas: amp;nbsp;ut aliquis finxent confufa quæ dam incohatio formç. Iam uero fi formara compares ad efficientem caufam/ quod forma: futurum eft/dependet a ptæfenria caufe.Sin autem materia confc ras ad ipfam formæ natutam/ quicquid præfenciæ fingitur in maccria depédec ab ipfo formæfucuro.Immo amp;nbsp;lam præfenri.Siquidem in ipfa racione materie includi forma uidetut:dum canquam fotmabilitas définit. Item fi referas inft ? mum hoe ad uniuerfi fuppremum: dlcafqi ficuc illud actus eft purus formacot omnium/ita 06 hoc puram effe potentiam fub omnibus duntaxac formabilem: ■* tucfanefiquid illi fupremo potentiæ formabilis adhibuerisnUius mox fubftu liftinacuram:quicquidrutfum actus alicuius huicinfimo ueluc proprium dedi caucus/ hums quoq, natutam fubito petdidifti. Siquidem huius effeiudicatut

o iiii

-ocr page 220-

formæ film riras. Eff autem matena fic ab enti’s natura fecretamt neep adhæreac enn ucluteius pro prieras autpaffiorncq^ens repræfentetuelutimagomccpfub ilkus imagine fie imprimarut/ucaffiaacur inde: côcrahatqîuefi-igiû: autfernet: femp utiep accus quoflibec naturalicctexucnsrpoffibilitatem ueto conferuans; Duntaxatibi fuccutrens/ubi uerocum ennum gradus eftulcimus/ ideftipfana tara èC ibi quidem fubfidens imaginibus ennum. Ncq? familiare quicquâ fibi indc reportas.Nibilaucem dicidcea poceftquafi ad entia peranens: nifi qfic umbra naruræ. Cûq; ita longius ab ente differ q entis imago/ nullo modo ucl cns ucl elle débet exiftimari. lam uero de ente contra atq? de non ente ludicarc debemus.Ens quidemî acru plus habet entis/g cns m potentia. VicilTim ergo quod diatur actu non ens/ minus habet entis/ plus uc non entis q quod non cns m pocentia nominatur. Cum igirur materia a prima céntia amp;nbsp;uen tare ultra q cogitan pofiic remotifiima fit.ldeoq ipfa fit falfitas/ ucruincp ita non en s: fi banc fingas m actu fuo magis câ non cns aOeucrabis . Ecquaco uerius cric ma tenam apellarepofïtbiliratemzTanto falfius entcandem actum extftimare/atqp ’ ecôuerfo. Conclude librum hac fenténa/ueritas ipfa etiam falfo uim praeffat: Alioquin mli ucrum elfer id elle falfum/ non foret falfum: Atqquo uenus fai fum eft:fiue quo uerius cfc/boceft falfum co eft proculdubio falfius:Sicergo quo materia uerior efe maccria ideft qua uerior ad enna poflibilitas é/eo falfior accus arq? uiciHim,

-^^^ER QVINTVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a

DEEO QVOD IN POTENTlA ET DE EO QVOD IN ACTV.

Quod dicicur eflein pocentia/referturadiHud quod in acru.Ipfa potentia cefertut ad actum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Primum.

d yJÿ ^^^ SOLET aliquid in potcntia:aliquid rurfus in actu;aliquid I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M *^ return ordine elleactus.Confiderandum igiturquidnâ I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;W fitquod inpotentia:Quid ue quod in accu:Ec num quid idem

fît oio eße m accu/atq?ipfe accus. lté fiqd eft actus: nû fit ét amp;nbsp;in actu an potius uerrup fit diffcrens/ adeo uc quod actu efez no ne cefTarium ficactum quoqi cxifcere. Elle igicur in gcnere fenfibili aliquid in po tenna pcrfpicuum efhutrum omni no/amp; in gcnere intelligibili aliquid in poten da fiez eft iquirendum. An forte ibi folum fit quod eft inactu.Et fiquid forfan ibi fit in pocenna/num in potencia folum fempet/fiquidem fit amp;nbsp;femper; Neep unquam procédât in actum proptcrea lt;p tempore minime peragatur. Verum primo exponédum eftzquid fic quod elle diatur in potentia. Siquidem quod m potencia eftznon fimplicitet cft dicédum. Non enim fieri poceftz uc quodin potencia diacurzadaliud quicquam minime refcratur Sicutçs pocencia dicicur ad ftatuam faciendam. Alioquin fi neq; quicquam ex ipfo: neq in ipfo facien duin force:neq? futurum effet aliquid ultra id quod erarmeq, poffibile foret ali quid ultra fieri: effet uciqj quod crac tantum, Quod autem erat ïam amp;nbsp;aderat.

-ocr page 221-

Ncq» futurum eratqufcqu£ Quid naigitutpofTet aliud prêter id ipfum prüfens» Iraqi did non potecat in porenda elle. Oportet igitur/quod eft aliquid in poten. tia amp;: iam aliquid actu/ex eo in potentia did:qgt; aliquid præcerea aliud fieri poffin fiue quodammodo ipfo pnon manente: fiue prebente feipfum ei quod inde fieri poteft/adeo ut quod prins fueratpereat. Aliter enim çs eft in potenriaftaruaralicet autemaqua eftin potentiates: amp;aer fimiliter ignis. Quodigitur ficin potentia eft/ nunquid eriam ede potentia quædam didtur ad futurum ? Ceu ft æs dicatuc potentia quædam ftatuæ.Forte fi potentia fecudum effectionem acdpiatur/nullo modo itadiccndum. Non enim potentia/fecundum effectionem confiderata effe didtur i potentia.Sin autem quod in potentia eft non tantum ad id quod in actu eft/rcfcratur:Scdad Ipfum quoqiactum/enturicpólt; potentiaïpotentia. Rectius ' autem atqjaperrius referte quis poteft/quod quidéin potétia é/adid quod eft in actu/ipfam uero potentiam ad ipfum fimiliteraccum. Sanequodeftm potentia «lufmodi eftuelucfubiectum quodda paHionibus at^formis amp;:fpcciebus: quas fufeepturum eft fuaptenaturamel etiam adconfequendas properat/fiC partim qui dem ad melius:partim uero ad détériora pempcoriaqj eorum:quorum quodlibet aliudquoqï eft actu.

|| Vbi ex potentia amp;: accu fit tertia res compofita:Subicctum quidem effe di citin potentia:Compofitum uero in accu.Sed formadicic accusmon fim plicicer:fed fubiecci. Vbi uero non ficres cernandem quod dicebac in po tcntia/moxdidcinaccu exiftcre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Cap.il.

OE materia uero pferutandu eft an aliud qddäexifeens actu ficîfupcr i pote cia ad illa qbus ipfa format uelpocius nihil i accu. Acep oio iamp;c alia quçdici mus i potétia uidelicet accipientia fpém atq? manécia eadé in actu fiüc. For fan uero ipfü quod eft in accu de fcacua diced ica uidelicet/ut ipfü quod é actu fca tuaopponatei quod fit i potentia ftatua.Neq; tarnen ipfum quod eft in actü/prg dicctur de illo de quo ipfum quod in potentia fcatua dicebatur.Si iraqi fic/neqs id quodi potentia fitquod in actu:fed ex illo quodin potentia prins erac/ficquod poftcrius eftin accu , Etenim ipfum quod in accu exifcens dicicur/ compoficum ipfum eft/non autem materia.Reliquum uero eftquod fpecies eftinipfa. Atcpid quidem ita fe babec/fi altera quædam fiat effencia/uelut ex erefcacua. Altera enim effentia ftacua eft uelucconiunctum. In illis autem quæ nullo modo permanente manifeftum eft/iUudquod in potentia dicitur:alcerum penicus effe. Atquando qui potentiagrammaticus eft/ euadicaccu gramacicus/hicilludquodin potentia cur non idem fir:atqud quod exiftic actu.Idem nanq;Socrates amp;nbsp;qui fapiens po tenciaamp; qui accu fapicns Nunquid igicuramp;quiignorans eft/eft ódfdens.'Pocen tia nanqi feiens crac: immo uero fcciindum accidens homo infcius fit feiens. Non enim quaranoneinfcius;eftin potentia fciens:fed accidit ei/uc infcius effet. Ani ma uero fecundumfeipfam exiftens apra/ in potentia perdurat etiam quatenüs eft feiens feruatqi adhuc quod dicitut in potentia. Adeo ut qui iam eft grammatt cus/nó definat potentia effe grammaticus.Neep forte quiequam prohiber aliter id atq,alicet fehaberc.lllicenim in potentia folum dicicur.Hic autem i potentia fpe eiem iam babencc. Si igitur quod in potentia dicicur/eft fubicetü:quod autem im

-ocr page 222-

accu cftcóiunctuuelutflatua/fpés quçfitîçre quo nuncnpabityForrenóalienüé actû cognoïarez fccundû quéin accu edfubieaûniôâc m pocenna folû:cognomt nareinq fonnafpémqj nô fimpliciteractLufedpotins bums actû.Quoniâamp;:actiî quendâahû tone magis præcipua poffumus noîare. Actû uidcliccroppofirumilli potentiæquæ educit î actû.Quod.n.îpotentia dicinab alto id ipfû accipic/quod fiac i accu/Porêna uero lUa p qua aliqd agi pot/ex fe ipfa çditactû fibi quodâmo oppofitûueluthîcus: Si qfecundûiUûactuâ dicit.-fottitudo.s.atcpfortitcragetc Sed dehis haccenus.

W7în mûdo îteUigibili no cd ahgd ad ahud i potétia: quis fit ibf potentia quatU

' fed ira fép in accu/ut rotû dtcat accus exidetc. Cap.IIL c^Vms âcgraciabçcprædictafuntipræfenrianobis écxpIicandû.Hucitaqnc fl idebacoiaîquo planecôfideraremus quonapaccoî mûdoîtelligibiliid ipfû ^^gt;^quod edi accu ficdicendû:Atqî ucrû ibi folû fit quoddiatur eße accu an ét unûquodq^ fl cactus :ac fi oîaibifunc accus q nâ cône fît ibi quod effein pocentia noiat.Profecco fi ibi neq; mafia edî qua id ipfû cófidit/quod ede di ci fi potécia. Neq; qcq dlocû aliqd quod nô lâ fic/é futu nun cep pmutacur i aliud:neq? manens ipfûex fe générâtaliud: neqia feipfo digrediés traditalteti utipfius fituic^cercc nô cric illic quod êe dicif i pocétiambi entiû regnci ed nô téporaliû: fed grernorû. Siqs igif ponentes i inteUigibili mûdo materiâ pcôtef/qûo poffit ibiêe materia:ft nó fit ibidê fccundû materia ilia quod ede i potétia ludicaf. Er.n.fi alio môibi fît materia:arraméî quolibec:aliud qdé taq materia erit:aliud râq fpés:aliud uero cû iunctû:qd nâ refpôdebût? Forte quodibi materiadicif fpém eßetqdo Si aia ipés qdé ed ï fe/ad aliud uero materia.Nû igif ad illud î pocentia ed?Nequaq.S^és.n. ed ipfiustneq; fpés î futurû: neq; aliter q rône didiguif: atq? ica macena hebetqfi

• duplex côfideratû.Sed âbo una natura. Quéadmodû Si Andoteles qntû corpus imacenalecorpusaderuit.Acuerodcaiaqddicemusi'In porétia.n.aial êqdonô dû natû ed aîal:fed nafciturû.Icé in potétia mufica ed:amp; alia fimiliter quotcûqi cf ficif aliqdo neq, ed fép. Quapp igencreiteUigibili fiecritquod î potentia dici fo let. Vcrû aianô ed bæcî potentia:îmo uero ata borû ed poredas.Quod âtin acru eße noîari foler:q nâ rône apud fupos eße pot? Nûqd ficuc datua uelut côpofitû edîactu:ficamp;:ibi/quoniâinrelligibilequodlibet fuâ podidecfpeciem: uel potius quoniâquodlibet fpés ed atqipfûquod edfpés é pfecta. Intellectus.n.ncquaq ex potentia quæ îtelligere poßit î acm pdit îtelligendi. Alioqn alio quodâ priore opus buiceétquod ex potécia nô prumpaeî accû:fed cocum lâ podideaeî feipfo. Quod.n.î porcncia ed exigitalcerû/quo accedencepducaf ad accû/ut aliqd tâdé fiacin accu.Quod âcipfû a feipfo fép ira fehéc/cd accus.Iraq oîa prima accus exi dunc:hénr.n.qcqdoportccbére. Atqidqdéamp;a feipfis Si fép.Iâueroôiaîaitafe habec/prçapue que nô in macena ed/fedi incelligibili mundo.Atqôiquç î mate ria ed/actus edalius.s.uegetalis. Actus.n.amp;ipfabocipfûquod cdexifcit.Sed.n.

, in accu fine oîa/acqita: nûqd ecia accus funtoîa/Siq rône/Nêpcfi rccte diccûcd îcelligibilem natura edepuigilem amp;nbsp;uitâ/optimâq uitâ:optimipculdubio ibi funt accus. ldeoqamp; îaetu Si actus ibi cunctacôfidûr: Si uitæ fût oîa. Locufqille locus ed uit^:pnnapiumq Si fons animg ucræ acq mentis.

-ocr page 223-

^(Matena prima non eft aliquid in actu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.HIE

Aetera qde oia quçcunqi aliqd i potentia funt/ id henf/ut êcin actu aliud -• quidda fine.Quod qdc cu ia fit/ uergatqj ad aliud/elTe i pocécia iudicau t uero materia ipfa qua elfc entiaoia in potétia iudicamus: qua na codt 5 none è actu ennualiqd pofTumus affirmare? Alioqn no ia entia cucta i poten / tia foret.Si igic entiû nullû eft/needle éneepens qdéipfä elfe. Iraqien nullû fie \ entiû/qûo aliqdactu efte potenr/Forfancro nullûé botû quæi ipfa fiûc. Quid / tamé phibet hac aliud qddâ dïer’Siqdé neq? oia entia i materia funt.Profecro fi i mhil fiteorû quæfuncin ipfa:hæc uero fincentia/nô ens dicec.Icé quatenus in i forme aliqd cogitât:nô eft fpés.Neqpigic in lUisquidé ueluc ens numerable,Et J go amp;nbsp;bacinfup rône nô ens iudicabit:Cû igit ad utraep copata nô fit ens:plus I nimitûnô ens céfet-Si ergo aufugitquidé uerorû natura ennû:necp tamé id affe \ qui pôt/utex botû numéro fitiquç falfo elfe dicuntur:quadoquidcm neep ima ( 1 go quidem rônis eft:ftcuc bæc efletraduntur:In quo na effédi genere bgc appre bendt poterit?Quod fi î nullo:quid na actu elfe ualebit?

^ Côfirmat fupiora:SC côcludic elfe material nibil aliud dici deberc/q in poten Cap.V.

| cl Aerem fi ira eft'quo de ipfa loquimur/ôf qua códitióe entiû materia indi

L cat/Forte quonia inpotêcia.Nóneigitquoniaiain potéria/iaamp;cft/qua tone um futurû cófidcrac. Ac.n. effc ipfi folü eft id ipfü quod futurü pmirtic. ; Quippe CÛ effe ipfius i illud quod ent referac atep différât. Quod igit in poten tiaénóqdéaliqd/imo euctatneep fecûdûfeipfûens aliquodê:fedipfüquodé materiaê/mento nó eft i actu. Sun. aliqdfitï actu:id ipfü quod i accu é:non erit maccria.Nó igicoio materia erit:fed taq çs fe bêbit:Iudicabic igit id nó ens/nó tâqalcerûab enteqcq:uelucmotus. Hic.n.adberec enciutporeqab ipfo é:atqï in ipfo. Hsc ie eft qfi reiecta ac pçnicus fegcegara:neqi pmutare feipfa ualet, Sed quod ab initio ecat:erat at nó ens:ira fefe fep habet .Sed neep ab initio erat actu ,‘. qcq/utpoteab entibus cüctis ualdedeficiés:Necpécfacta eftqcq.Nä qucfubin duere ppetuo ftnduic/ab bis eolorari nüq potuic:fed aflidue remanet uergés ad lt;nbsp;aliud i potétia fe héns ad eacôtinuequæfecûf.Cûcpubi entiû ordo définit haie iam appareac:atcp ab his quç poft ipfâ fiût coerceaf:nimirû illorû fimul acq? ho turn extremitas fubfidec: amp;: cû fub utrifq; coerceat inactu qdé eft ad neu crû. So lû uero refideci poccncia:relictacp é debile qddâ Ôi umbracile fimulachrû forma ri nô ualês.Nône igit in accu fimulachrû efc^Nöne igit in actu falfiras édd uero .

, idéefeaeq; reuera falficas.Accpid en ter. i. reuera nó ens.Si ergo î accu nó ens/ma gisitaq;nóens:Acq?nóens enter.Lógeicaqabefc/uc hociaccu ficaliqdentiû/ quod in ipfo iwente fuâ retinet ueritaté. Quâobré fi ipfü oporcet elfe/o por ree iipfu in actu nó effe:utid quod é ucre ede deuicâs:in ipfo nó effe fuü hear elfe: j ‘Quandoquidem fi ab bis qua: falfo funcabftuleris falficacermrepentequâcûqj ihabueranceffentiam abftulifti. Similiter fi illis quæin pocenha effe effentiamcp habcncintroduxecis actum fimül fubftantiæfuæ caufa fubftulifti: ppea q, eorii ; effeerac in potentia effe.Icacpfi oporcet materia incotruptibilem conferuareme ceffe écarn feruarematenâ. Oporcet igit/uc apparet/eam dicere folü in potentia ' effemtidipfüquod é pmaneat:aucrónes ciufmói accuratedifcutcrc.

-ocr page 224-

^ÄRGVMENTVM MARSILII FICINl ' ^

y/De effenna quo conftituat ex ente;motu:ftatu:eodem akero:amp;quæ ibi fir di ' ftinctio:amp;: de forma fubfhntiali7amp; róne forinah:amp;: de acddentibus. Cap.L

ISPVTATIONEM de effenna amp;nbsp;qualitate rite admodu a prima 1 lu exordimur eflenna. Ilhc igitur ab ipfo fimplicicer uno ^cedit:amp; J n unu non q^dem fimphdter'Sed unu ens: und gdem quarónefic W ab uno:ens ar qua róne fub uno. Quoniam uero ends ipfius ori goieftproceiïio quidam nóiniurialam narum in perperuaqua dam proceffione uerfaruriproceflioneinquam intima. ProgrefTio.n. itimaffcu dicatem ibi fignificat:Sed idigencia externa fignificarec. ProcefiTióem eiufmói motüquendanoiare folemus:quem nó localem dicimus.'fcdquafi uitalem. Si motus ibi eft ullus:eft ïfupet amp;nbsp;diucrfiras/ quam al tenta tem difpuratióis gratia nommari concedes .In omni fiquidcmmotioneab altero termino ï alterura ter minum ptranfit. lam igitipfi entimotüalteritatemqjadbibuimus. Quoniaue ro pceflio eius neq?a natura difcedic fua: ideoq? nee ï natura alters tranfmutaßl mento ftatus amp;:identitas illicagnofcit.Siqdemdü nondifcedit/pmanettacdu non trafmutaturialiudpmanecidem.Totâ uero bacentis ipfiuspgrefTiohé/amp;'^ m figreffione kabilem identitarem/appeUamus eflentiaiab ente rite denoiatam^ Simili quoda pacto ï fequenti quauis efléntia h^c qnq; repiuntur:ens:motus.al reritas:Ifatus(uc ita dixerim ) amp;nbsp;i den tiras. Na amp;nbsp;quælibct eflenna etia quæ proce dit extrlfecus/ ante pceflionem externam fimiliquoda pacto ^cedit intrifecus. Hgc rurfura qnqa in ipfa rei cuiufhbet róne forraali/ quæ défini done eóprebédi tur/poflumus defignare.In ea.n.genus amp;nbsp;differentia ponimus. Genere qdé res defmitaquatenus cum aliis côuenit:cæteris eflquodamóeadem.Differentia uc ro quatenus ab aliis difcrepat:alccra effab illis:atq5 eadem ïterim fibi ipfi.In hac auc prïcipali eius effentia p genus amp;: dike ren nam defignata/naturalis amp;nbsp;propria eius permanet uirtus:qua amp;nbsp;res ipfa durationepmanet/ amp;nbsp;fua ad agenduconti nuac efficacia, In hac ftabilitate non folum elucec flatus.'fed motus ïfup emicat: ipfa.s.uelinclinatio naturalis uel dexteritas ad agendu. Hæc oia 1 definitióecó prehendi uidenciquis alia forfan aliis manifeffius. 'Vroinde qnqi a nobis enu meraca mulco magis cu effenna g inter fe cóueniunt. Na ex ipfa effentia potius g ex feinuicem pululanr. Primo gdem motus arq? alten tas fic ab ipfo entediffe runr/uc pee (fus a termino/a quo pcedic.Sratus item identitafq^cu motui alteri tatiq; opponantur/aliud funtg cns:quod gdem eifdé non fic opponit.Efleite mm aliud mom g fl:atus:amp; idétitatem galteritas nemo dubitat:Sigdem oppo nuntur.Mom quoq? ab alteritate differre confiât ex eo/cp flatus quoep eft aliud gidentitas.Poteft.n.aligs fici dmerfitareficutidentiratemanere,Nó taméhec adeo ab eflenna diffemc.Quodlibet.n.eoru eft effentia quauis aliter atq;aliter: Præfertim fi ex fun dam en to cófi deren f. Nam I fundaméto codé formalibus in ter ferónibus differunt. Quauis aut motus quodamó dicat effentiamon tarnen e cóuerfo eflénaipfa ipfe motus exiftit. Alioquin ftatuï minime cóuenirer.Neq; rurfum efféna eft ftatus.Sic.n.motui non congrueret.Similiter de altero amp;nbsp;codé licet argumentarf. Vna igimt effentia fit:in ea fint amp;nbsp;multa. Quæ nó tam muit«

-ocr page 225-

( nt

fine effentiæ ^(uc ica dixerim )enentialiamulta.E{Tentiale8 inquS rónes/Seppric tares amp;:actiis:fermeficutinignelux/calorq?:ó:leuitas.AtQncquidaputatneq* gt;nbsp;bæc neep illa tanqua in fubiecto quali races funtded tanqua actus quida in agen te pridpio/cx codera pçnitus pdeuntes, Profecto efi prima effétia tanqua foc ma prima efficaciflimafit/nimirum ïnumerabiles ferme uires eflcntiales/amp; actus ex ea pululanc/0^ in eam/róne inter fe formali amp;: efficacia differêces.Ibiqï omnes tanqua differentie quædâfunt/quçfub unaeffentia uidene effentias cóftituere: du eflfentiales fpés ibiconftituunc.f Neepueromiraberisilliceffeplura/qucqui -’♦ dem iter fe diuerfa fint formalicer:quauis fundaméto fint unü:fi cófiderabis q • uariç fine mébrorum feminariç tones î uireu te fern inis una.Ecq uartç uires laia nbsp;nbsp;■,

cx aia germinanres oéfep fimul. Item quantû lineç extra centra inter fe diftent: quæ tarnen I centro non diftât.Cogitabis fane dreulû/uc und aliqd/î cuius een tro uelut effentia amp;: fundameneo Imeç und fint: p ambitd uero quafi p formam multæfine atqi diftances.Similiter primafinges effentia..Quatum uero quæ m caufa fune eonmeta/fme i effectu difcrecamemmi dubiû.Nâ quæi caufa nó foLa funcfitu fimul amp;nbsp;rep ore ƒ fed effentia infup una/in effectibus prêter loco ra difta tiara amp;nbsp;temponi incerualla/effentiis ifuper diftigunc.Eflencia naqi debilior non ita ficut pnma poteft eadé plurimis fimul fuppecereuiribus/ quæ muleis infunc formis:neqïfufficerepluribus action ibus: que uariis pfiafcuntex formis.') Me mento uero quæ bic de effentia 06 illis quinqi dicuncz ten can podus q abfolui. Debis.ndlibns de generibus encis diligencius pcraccabic.Memenco ifuper nul las i rebus diuinis qualicaces pprio nomine poni debere. Quæ.n.ibi qualicac^ ƒ appacenc/func 06 differentig fpcciales/qbus neceffario fpés ipf« cônacumaM^î / difcernunt.'amp; icimi pccpecuiq; accus effennæ. Apud nos quoq? differcctas f^pa j les/fimilefq; actus/non debere qualicaces cognominari.Qualitaces.n.funty^^ \ fpedali nacurg accédât i fe iam abfolucæ:fiue accedanc ïfepabiliter/uc ^priecares nbsp;nbsp;nbsp;'

quçdâ;fpêm uel idiuiduu comicances:(iue fepabilieer aduenianc/ uc quæ accidé nacóraunia nominanf. Acqibçc qdem eff apeUatio recta: quauis nonnunq có cedac/primas illas diffcrentiasamp; proprietates écimas/ apeUari qualicaces quafda effentiales.Vbi uero rectenoibus utimur/calorem i aqua apcllamus qualicacem atep paffionê.Icem calorem fenfibus manifeftum iignis tnole/eciaqualiratem.s. propnaatcpaccum. Vircucé uero calefactonafiue caloris genicricéi quæi natura ignis fubftanciali amp;quodamó i definition e cóprehendië:non qlitatcmzfcd qua litatis ptoductricem cognominamus.Exiflimadum eft igic qcqd i ipfa róne co pcchenditifubftanciale fiue effentiale prorfus exiftere.Ipfa uero rónem hic mpli cem itelligimus:Pcimo qdem idealem i mente. Secüdo feminalem i natura. Ter tio formalem ubicunqi fit .Quæ.s.defmitione ppendic.Cui qdem i rebus natu talibus refpondec fubftantialis fotmaifpedalifqiin materia fua.ln cuius uirtute propriatum qualicatu confifhtorigo.Effecrus aüc fenfibus raanifeftiz tanquara qualicates acdpiunc:quæi rombus ipfis fubftancialia func.HincPlato inepido lis aie:Nos 1 definiendo deliqucre/quotiens qdïubfcanteale fit 1 rebus definitn tiiafpicimus i eaiamp;adhibemus ca/quæ fenfibus noftns occur rut. Hçc.n.oîafûc accidentia.Na fubfcantia non cara fenfu pcipitur q róne pcrquinc: amp;nbsp;eufubfran •» tialis forma non neceffario innicac dimenfionnplcciq; hacidiuiduam pu tant; dl ad genus intcUigibilc redigunt.Quæ uero fenfus pal» attinguntj non effentias

-ocr page 226-

effe plonnus aft.' fedpafTiones mareriev/ ab efficada efTentiahs forma* puemefes -’- acq; ira fenfum ide pari quodamo.Rónem nero argumenrari.Ncmo iraq? debee ’ in aquae diffimnoneinfererefrigus hoc/uel liquorem fenfibus manifelM.Tum qma fngidum arq51iquidü:quale corpus hoe fit defignat/ nóquid ficdefiniut. Turn qa ét fi calefiat aqua elf. Ac fi cóerera gelu/Iiquida nó appareac/adbuc eft aqua.Prærerea quodexplunbus quabtatibus congregacnon eftfubftanna nel cêntia uclroccnnahs exifnmadum. Vna.n.unius é forma: roq^formahs accidé num cumukim atecedens. Abfurdum uero épropnaipfa rei narura ex plunbus fimul cógerere qualiratibus:prgfcrrim ubi quælibetearum feorfum fitcomunis. Ahogn ex illis quæneqjeflentiafunt: amp;:ïferiorafuncnimium g eêmia/cóftcerc tureénna.Acfiquis iterrogetquomó prima illaoïum eéncia componaf/pnmo quidem rcfpödef:nóoporrere idem protfus exiftcrequod cófnruif/arqïillaex quibus dicicconfbrutum.Dei'de non iniuria illam eénnam noïari/ quæconficia rur ex ente;quod quidem ibi fir primum/atq} fimplidus:cui dum adiunguntur acrus ipfius uarii/perquos differentiequædâ inrus fubonunncófumateénria.* nóquidem primo pfeenor entc.s.quatenus céntia eff.Quippecü ira firpceffo quædâ ends fiue difceffio icenm ab unirace prima fui/ipfum unum precipue refe renrc/partibufqi gbus componif egeat: fi mó ibi compofino fgt;prie dici poflif, Hacrenus deeêntia ita fit dictum ad ens unumqpcoIIata.Quomó autad uitacó paretur Af mentem/alibi requirendum.

4lQuid fitpropdc f rebus eénda. Quid pr^rcrea quakras. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. IL

N capite Jibd feeddo qd quakras fitinqumnart^ utrum uHo mó ad eénda ,jH^^em pdneatrónem.Cófiterurat-non ad eénnam fimpkciteraccepram:fed ad talcm eénnam atnnere.Si.n.definias eénnam ignis tang calefacnuam menro inferes ibi calorem. Scd forteibi caloriterea definet proprie quakras noïari.Sm auréabfolutam defimas ignis fubffandamrquæfubffannâanceccdittalénôma nifeffe ireiponcs ibi calorem.Subffanam uero igms nó corpus tantum effe uulc fed corpus cerra i fpécoHocarum. In cuius quidéeénna præcipuû fitfubffanna ks forma occulta féfui:amp; occulds prédira uiribus. Seefidu uero fitmareda fua. Primum uero locum renetforma:quoniam bæcrem IfpeciecoUocat: Adat effe ~ ƒ materie: Vocat uero fubffanalem formam fepebic/Aakbi rónem:Quiafpdmis róm’ ideak femmaneq? refpódenperq? ipfa res ipfa m mrelkgirunrum precipue defmitur: A ga propric róne cognofatur. Tangit frerea nonnukorum opinio nem dicentiu.’quæoccurrunr fenfibus quaktares: nó effe firm urn I fe aliqdded plerunqjpaffiones quafda fuppofirorum ucl oppofitorum/ikacas ab acnóibus fubffanakum formarum ubiqdarennum. A quibus gegd emicaraffiduefmare nam pro pria/effe formarum eiufmóiacrus Aacriones:urcalor A luméleuirafqj f igne. Quiegd auc ide tranfit 1 marena akenam/paffiones exifrere:ficur ab igne calorlaquam.Repedtfrerbæcquærenpfius eénnam neceffano complentnon debereilkc quaktares denoiantfiueeénriam ralem compleartficutcaloreénriam calefacrodam;fiueeéndamfimpkarer:ficurdifferédafpeciaks uel prima uirtus f Igne antecedens quog calorem. Subiungic necpmangalu neqfttiangülanutê ipfam 1 cnangulo !^uaUiat:cm,i.accLdés eüeiled c^r^ uel ebartp tnagularem den:

-ocr page 227-

qualftacis more códngcre.Concludic quahtatem ppn'o nomine acceptam con tige te poft ipfâ fimphacer eftentiam iam abfolucam:fiue qualitas fepabihs îde fit:fiue rurfuminfepabdis. Hxcconftrmariuidencutex eo cp cheologi nônulli de eftécia difputanc/uclnacura/quam nominee quiditacem/côn cm ue formale. Quatcuor.n. circa ipfam figna confticuunc. Vc ccce î primo figno homo eft aîal rôrtalc cerreniu Quçquidem rô formalis eft hominis.Ia fecundo adbibêtur huic rôni negacioes oîumécppne confequenciû.Ncganones inqrombus formalibus imtencesiucho mo neq nfibilis eft/neq? nô nfibilisineq; docilis/neq? non docilis In tertio figno adiunguntur hominippriecaces cius:uc homo eft docilis atep nfibilis. In quarto ft gno côiacôflunc accidentia. Oportereaiieantecóiaefleunicuicp ppria pacetex eo cp mobilia fttmis neceftatio innituntur.Propriainfup/fiquidem plurafint/redi guntur ad unum maxime proprium.Hoc icerum/fi moreqlitatis adbibet efte cale uel talc:en5 fi tribuatid aflidue/in fubftatialem refoluitur formam: quæ tanq pet fectior exhibet fimplicitcr efle. Quod qdem antecedic efte tale:ficut porencia i pfa fimpliciter/talem potentiam anceccdit.Hucufq fit comicantium in eftentiam refo lutio.Inipfaquocpcftcntia/eftentialis uirtus naturalitcr infica refoluicin eftencia: quam licet cogitando uirtuti præponete. A qua quidem uirtute paftiones proprig onuntur. Poft bsec cómunia plunmum aliunde contingunr.

T^yySuperiora confirm^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapdlI.

Aput tertium fuperiora confirmât atep concluditiqualitaté ubicunep fic cfte y

\ paftionem quandam fubieen ab occulta quada eéntiæ uictutifqi eftentialis I k_.^\dficacia dependentem. In ipfis autem return efteneüs rónibufq formalibus loco qualicacum efte différencias fpecialcs:fprietatefqï(uticaloquar Reffen nales: quibus fpecies ipfe return turn i feipfis cóftituuntuncum ab aliis diftingunc.Qug quidem amp;nbsp;acrus quida effcncialcs func:prçfercimin effentiis a materia fepatis.Sub iungitrónemipfa.s.tumfeminanamitum formæfubftârialis efficaciam: ^pagare ex eo quodin ipfis eft jipnum/ÓC nobis occultum/manifeftas fenfibus in fupficie qualitaccs:Sc ubi aie calorem igni ïnatum nó effe qualicatem.'fed fpeciem accumep ignis 1 pnmis intelligccalorem/tum forma ignis fubftatialem: turn ipfius propcie tacem:cx qua calot manif cftus exotic. Qui nô tam I ipfa ignis forma/q in aliquo fubiecto fufeipitut: Inter hæc ubi aic:in qualitatum pricipus cxemplanbufq? efte actus quofdaloco qualicacumtqug palâ in fubieccis apparent: poces ética legere. Qualitatum pricipiaexemplanaactus funceorum/quibus primo infunr.Nccp rut fum abfurdum fuerit/ubi aic naturaquidem eftenriæinfitâ/efte fpeciem ipfius auc actumiSed affectionem in aliud crafeuncédici porius qualitatem:diccum eiufmOi. di duplicicer ïcelligerc: primo quidem(uc diximus ) .s.ppriecatem i fpecie ipfa la teneem efte ipfius differentia atep actura: apparentcm ucro in matena qualitatem. Deide turfum affectionem huicfpeciei ppria/i maceria ppria uigenccm aftidue/ft cut calot m ignc:n5 tam qualitatem/qactum ignis exiftimadam:qualitacem ucro pratcipute quado tranficin aquam.

-^UBER SEXTVS DE ESSENTIA ET Q VALI T ATE

Mouct dubia de cftcntiaamp;qualitace/ac tentât (olurionem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J^3p J»__

-ocr page 228-

a Y^ VNQVID ens eft akeru g efrentfatarq*, ens guide ét fcdufis aliis dt Ui otur.Eflentia uero efc ens unaeü aliis fimuladiuncris uidelicctmo ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« tu.fcacuadenricate.altenrace:acqï h^ceffenn» func elemenra/Tord

igttucefceflecia.Quodlibccaiicillorumaliudquidemensialiuduc W to motus:aliaq;fimiltcer. Motus igiturens eftperaccidens.Scdnu — V__qmd etiam p accidens efc eden na/An forte effentiä complens:quin potius amp;ipfe efc enentia:afq5omnia que m diumis funteffenna func. Cur non igi /. nbsp;nbsp;turó/apudnos na feres habet/Fortcficcftibizquoniacunctafuntunü.Hicauré'

/ nbsp;nbsp;cum fimiilacbradifcrecaiafintbocquidêaliud: illudueroéaliud. Quéadmodn'

vz m femme quidcfimuloia funt: amp;nbsp;quodlibet oia. Neq;feorfum manus/caputuc feorfum.In effectii uero interfc difcernunf.Nó.n.uera funt.'fed fimulachra. Qua litaccs igicibi num eücdicemus eHentias/qua: quidé circa effen dam uel circa ens differenuæfunt.Diffcrentias ing effedicemus efficientes ut effentiæinter fealrerg fint;acq;oio fineeéntie/Fortcid dictu nóeftabfurdum.Sedabfurdeid diceref de bis quçapud nos funtqualitatibustquarûaliæquidcm ccntiarum differentie fû» utbipes:amp;quadrupes.Alieuero nequagfuntdiffercntiæ:0/ ob hocipfum folurn quali races cffcdicunt. Quang idem turn differentia ui den poceffubi cóplet effen na tu minime differentia i alio eéntiam ibi nô iplens: queadmodû albedo î cigno uel ceruffa/naturâ complet. In hole aûcduntaxaceff accidens. Aut albedo quate nus in róne effnon quai iras ê fed implens.quatenus uero î fupficicqualitas. Foc ce uero qued quale dicicdiffingucndûcft/adeo ucaliud gdem eéntialefic/exiffés uidelicet proprieras quidam eéntiæ:aliud aure firfolum qualc: fecundum quod eéncia qualis denoïarur.Vbi hoc ipfû quale diuerfiratem pmutarionemep effenue non îducat:necp dimoueacab céntia.Sed cum cénria iam fic/plenacp fir/difpofitio néquandâ excrinfecus afferatcarq? poft ipfa rei eéntiam addiramenci nonnihil ad hibeat/fiuc circa aiam id fiue circa corpus effiaat.Proindc uedixetit aligs/albedo uifibilis î cigno nô complet eéntiam. Ede naep rignus pot minime albus. At uero m cerufta albedo complete eéntiam diatifimilitercp calot î igne.Quod fiquis prie terea dixeritigniratem(ucira dixerim )encntiam eHe/ôô deccruffa fimiliccnuerûra menignis buius uifibilis igniras cftcalidiras eéntiam côplens.Similiterq?! ceruffa efcalbedo.Eçdem iraques cóplebunceéntiam:nccpqualitares crût: rurfufgnôcô plebunnâf qualicates erunt. Et fi abfutdû é ubi complent gdem cffe aliud dicere.

- Vbi uero nô complent infupaliud:di tarnen cadem fit natura. Forfan uero dicen ■ dum eferônes gdem ipfas que hæc cfficiunt/totas céntiales cxifterc.Hos aut effe crus illaquæî rombus ipfis fubftâtialiafuntmôiam utfubftantialia:fed ut qliarc porcare. Acq? bine fieri ut femp in eo quod quid efc affignâdo peccemus/ î ipfa in quifitionefubftanciæpræuaricanccs:acq5labcntes in qualirarcm.Neqi.n.cffccéfcn dum eftignem hoc ipfûquod apeUamus ignem quando afpicimus qualiratem. Immo uero ipfû eéntiam effe.Quæâcnuncafpicimus/afpicientcfq? pnunciamus/ nos ab eo quod gd cft pcul abducerc: amp;nbsp;quale quiddâ recte î generc fenfibili défi gnari. Ni hil.n.horû eéntiam cffe: fed céntiæ paffiôcs. Vnde amp;: illud quæri t qûo ex non cénriis conficiateffentia.Diximus icaq; non oporterequod fît idem effeatep ilia ex quibus conficif.Nuncat dicédû eft/neq? etiâ id quod fit effenriam elfe. Ac qûoillâquam illicelTentiâ noîauimus/ex nôcénriadicimus conftitutam/Effenna dicemus illic principallus punufq; ens habentem effe eéntiam: ucluc î entis ipfiui

-ocr page 229-

difFerentifs coftfcuta. Ponus ätcuactibnuaddifameto eiïentia noiata cfTe cêfc bimus. Qu^qdé ends pfeccio mdeac. Fotfan uero ex adiuncrióc facca ludica da fit idigénor. Quippc cd a fimpliacatc degeneccc amp;nbsp;ab ipfo la ence décliner.

^Quid fit qualitas:amp;: ucrum ad rónem eßennale ullo mó princat. nbsp;nbsp;Cap. II.

^'a W Emm de qualicarequid fit oio confiderandd efl. Force.n.quadoquid R 1 fitcognouerimus:dubitaciones oufmói ppeUemus. Pndpio perquiren .

dum ed/num exiftimandfi fic aliqd idé alias quidé efle foldmó qualira tem:alias âcedennâ quoqscóplere;adeo uenequaqdunus conrendamus ad id conuincendu:quo qualicas fimphcirer efTentiacompleatdcd elTenna ponus ra lem.Oportet igit in tali quadâ effentia eéndam effe/ö; q^d eftanteg fit talis. ^z Quid ergo/num i igne ante talé eéntiam fimplicicet eff eénna.Forte hinc fequi tunut fit corpus.Ipfu icaqi genus quodé corpus eéntia ent. Ignis at corpus ene caliduni:neq; totû id eric eéntia:fed ira calot ent in ipfoiqueadmodum in te ft -gurafima.Quaobrem ft auferatur calor amp;nbsp;fplédor amp;nbsp;leuicas:quç uidentur effe qualia/amp;tollat oppofttio: relinquatqi quoddicic trinadiméfione porrectum atqj matena/id ipfü quod refidun eft/erit eénna. At id ucrifimilc nó uidec.Spés .n.inagis eéntia é.Sed nunqd fpés qlitas é/Fortenó qlitas:fed ró fpés ipfa é. Quod igitex róncfubiectoqjeóftatqd nam é/Nó.n.id quod uifibileoccutric atqj urens.Id at qualeé: Nifi qs forte dicaccóbuftionéipfa effe actum ex róne mananté. Atq? ita amp;nbsp;calefacere:amp;: albefacere: SC eiufdégenens aliaz eßeactióes affirmer.Iraq; ubi collocemus qlitaté/nequaqiueniemus. Forfan uero eas nó debemus dicere qb rates quæcunq? eéncias cóplere dicunt.Siqdem actiones uel actus funt earn a rónibus effentiakbufq; potcntiis oriétcs:Sedeas dütaxac qug extra totam eéntiam func.Qupnó alicubi qdein qualitates:alicubi uero nó qU rates apparent: atqj fupuacuum aliquid poft effentiam uidentur afferte: iicluti uirtures óf uitia:pulcbncudo atqïturpitudo 66 ualitudo difpofmoq? figurg uel fttus.Tnangulus uero atep quadragulus fecudufeipfum non é quale: fed hoc ipfü quodé triangulare fieri/quatenus ita formac/équalcdicédum.Neq? tnan gulitaté.'fed formationé tocius qlitaté poffumus apellate:Poffumus 06artes 06 apritudines ftudioru.Itacp qualitas ent difpofttio quædâ in eéntiis/quæ ia fût: ftueaduentitia hæefteftueab initio comitans.Quæquidéft etia non comitata fuiffet nihil minus habuiffet eéntia: Licet hac dicere partim qdé facile mobile/ partim uero difficile:ut duplex eius fpés uideat:alcera qdem ftabilis/altcra ue to mobilis.

4{Qnalitatem manifedamieffe paffionem ab actione uirtutis occulta:. Item quod meld pro rfus effenhæfuç/ effe ipfius actum 06 propriccatem fpecia lern: Quod ab eéntia diftac effe qualitatem • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.III.

JÏ£jFLbedo igicin te apparens dicéda é non tam qualitas effe/q actus qdam cx potenna albefaciendi procedens.lllicatdicendum é/oés quç qualira Fd ^ Jkfcsjwianc effe actus.Qui tarnen ab opinione noftra qualitatis nomé ac dpiunt.-ppea g^ quolibet fint proprietäres quafi diftinguentes effenrias inter fç

-ocr page 230-

acq; ad feipfas propna habentcs characterem.Quon â igitür difcrepacquahtas qua:ilhccft a noftns, Actus.n.hæquoq? funt.Forteqnia non oftendunt quale quid fit:necp difcrepanna fubicctom:neqicharacceré:Sed duntaxac ipfam quç qualiras dicitquçqdem illiccft actus. Quappquâdoppnccacê habeteffcntiæ inde pp ne conftat nó effe qualicaté.Quado nero ró quod in hi8 propriü eft fe cernit;nó inde aufercns ucl dccerpens.'fed raagis acapics generanfq;aliud/pto créâtquale/quafi partem eéntiç capiens fibi i fupficie apparcrem. Quod fi ira eft/nihil phibet calorem igni innatum efte fpêm aliqua actiiq? ignis:neq5 ignis qualiracem. At tune demü qualitatem/quado ï alio quoda accipitur:ubi nó am plius fit eifentig forma:fed ueftigiu tantü/amp;: umbra acqi imago/relinqués illam ipfius eéntiam/cuius éactus.Quotcuqiigif accidiit/ncq; actus neqifpcs eéntia rum fûnprçbencaûc formas duntaxac quafdâpquas fubiectaqualia faciûr:uc lue habitus difpofitioncfcpfiueafFectiones alia: a fubiectis/dicendæ funt quali ta ces. In quarû pricipiis exempUnbufq? accus func/quæ in his fubiectis qualita tes cognominanc.Nec idem fie alicubi qdem qualiras:alicubi uero nó qualiras Sed quod ab cénna defertû eft/euadicqualiras. Quod accum eéntia pmanetni mini eéntia uel fpés uel actus exiftir.Nulla.n.natura eadem é put i fuo fonte é: amp;nbsp;put 1 alio: ubi a fua origine ia deftituta dignitaté fpéi actufq? nó retincr. Ve tiitamen quod nullius aliquando fpccies é: Sed accidens femperpureiam qua kras cft:folumq5 qualiras.

y ARGVMENTVM MARSILII FICINI FLORENTIN!

4| Quomó in numeris atqj in natura compofirio fiat atqi cómixrio.

Item de tribus opinionibus mixtionis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmum.

VEMADMODVM in numeris aliudqdem êadiungereialiud autc D ■ muItiplicarc:Sici rebus naturalibus aliud écomponcrc/aliud commi ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ fcere. Profecto fimili quada proportione/ficuti numero ni ordine ad

^lt;.vgt;^Lditur uniras uniratiifitq? binarius:Sicin natura addic matcrip formai fitq? corpus,Ibi rurfum uniras numero ad ternanü procreandum.Hic fimilitcr adiiigic uirtus corpon/ad motûefficicndûifitqj corpus mobile.Illicireriiappo nic numero numerus:utbinarius binario;unde ficquarernarius:autetiaquarec nario rernanuf admouetadfepcénaiiiicomponendn.Simili quoda pactoamp;in natura corpus lam mobile factu ad corpus aliud pque mobile feconfertatq? ui cilTimiunde corpora corporibus ficucnumen numeris eóponunt. Proïdeficuc in numeris prêteradiunctioné mulciplicatio fit: fic ultra cópoficioné uelappo fitionéfitï natura cómixrio.Quaternariü uidcs adiunctioné creari:tibi duo di as atq?duo:uides i eodem cómixtioné. Vbi ais bis duo cófiaütquaternanum. Rurfum nonariücernis adiunctionécrcari:dü quinario quaternarius additur. Reperis i eodem cómixtioné dum dicis ter tria noué. Similiter uel admouet;ô^ quodamó écinfundiccorpus corpori;uel in umippnitus confundunf.In qua quidem eófufione nó liccci alns corporis cómixci partibus aliud hie/aliud ibi difcernere:fed cucca córinent infingulis: amp;nbsp;ita f quolibetcócludicuniuerfum. Sicuc ubi numetû mulciplicas/puca tem anum ï qualibec unitace partei^ temarii

/

-ocr page 231-

tocum cernarium cóprebendi's.Alfoquin tertnacomputare nópofles.Tum ue ro ficucï numeris/qcunq? (nukiplicarioneconflac/enam adiuncnoneconfictf. Neep uiciflïtn:fic i nacura ubicunqï fic rcru exacta cómixcio lam amp;nbsp;cópofino có ngit:neqï fic e cóueefo. Oio igic ficuc in numens negate non potes eiufmodi côflacionê fiend qua totû contineac in qualibec parce fui ad noua inde forma numeri ^creandamz ut cernarius totus î qualibetfui parce mulciplicatus ad ipfa nouenarii forma. Ica fimilem i natura cómixnonê negate no debes. Nâ 06 î natu ta amp;: Î numeris eiufmôi fie conflatio:qa calis eft î nacura uitah/acq; in ipfa ideali uita:mutua fcmtnaliû uel idealiû côfpiracio rônum. Plocinus igic id ipcæfécia traccaturus/cres adduxicopiniones:prima eorû g in corponbus icer fecôcilian dis/neqsmacerias neqjqualicaces penicus cômifccbâc/ fed apponebat macenas materiis:qualicatefcpfimiliter quabtanbus.Quam quidé opinions continuo re fpuic. Secundi eorum:quiguis macetias nócómifcerent: fed potius admoue réc:qualicates taméinuicem cofundebar. Horn fentétia probabilioréeffe decla rac.Tertia:po{l:rcmo putancétum materias maccriis: tu qualicates qualitatibus exactiffime pofTecóflan:admitcit etia ut probabilem. Pricipio ioximelle ufqj adco acecu cum melle mifcemus:uc nuUa reliquat in hoc eópofito pomueu’a/ quænon habeacutriufq? faporê.Ex quo refcllunc iUi/q fola quadâ appoficióc confidcrcnc:perïde ac fi itegra panici gtana/cu integns milii grams cógregaren tut. Conrundent aliipanter ucriufqïgrana/diccntcp granis uennqsad mmimas nature fuæ pamculas iam cocritis/ppinquaregdem particulas fingulas urrinq; fingulis.'fed non omnino confundi matenasiguis confondant inuicêqualira tes.Na ubiq; i quolibet milii minimo elfe quendam panici faporé/atq? uiciiTim. Alii uero uino ad hæcadhibito contèrentdiligennus.ldeoq?exacnus cómifcc bunc:adeo ut penicus nôcontritçfolû.'fedétiiquefactacmatenænôiam appo nanculcenus.'fednihilopbibentepfnitus cófundanc.Ibiqj pofthacfingulord triû ubiqî fine nó qualitates fokt quod fenfus ipfc déclarât/fed matenæ quoep conflatç.Côcludent talia quædâ a natura multo perfeenus/g ab arte poke con flarkmatehas nó alienas/fed fuas:non inrerdii/fed ab inirio femp: nó extrinfe cus/fed intnfecus tempante. Plotinus aut pro fenrenria prima rónem adducit nullâ.Tres uero pro opinióe fccuda.Pnma ró elf eiufraói.Duo corpora î codé loco p^nitus iuicéæquari nó poffunr. Na fi eodem i loco penicus elfe debeanc: oportetilla ptimuin partes diuidi. Deïde patres uidlfim fuas partibus adhibe re.Qugqdépatres fi idiuifibiles funtnam corporaillaad idtuidua funcrefolu ta.Ecquoniam ex eifdêcompofica fuerât/î quædikoluuntdequit ut ex mdiui ideo fieri nung po

duis gbufdaipfacorporum magnirudo cócreuchc. Quod

tiiinquoniïindiuiduacógregatafimulnulla conficiiit magnitudiné. Sm auté partes iHç corpora diuifibiles fuermt:quælibctpfeeritcorpus:fitûqî propnum feorfâ habebic ab aliis.Iraq? nó erunt corpora duo prfus î eodé loco: imo mul tisiloculiscorpufcularaulra.Secüdaró:gdoduo corporacómifcent:fempfet me maiorem fimul locu occupantg alterutró. Ex quo apparet nó fuiffe dimen fiones uttinqï penetratas ad fümum.Terna ró:Quado corpus longe minus in finuac lóge maiori/non pore ff minus ipfum ai maiori prorfus æquan. Quod fi gs obiciat/ locum aliquando poff duorum cómixrionem nóoccupari maio rem:refpondebunc:aerem illic egredi qua noud corpus igrediac. Poft h«c pro

-ocr page 232-

opfnióne tenta dicituc fudorêex toto corpore p^nitus extïllare:neqï ullam ibi fieri fracnoné.Sin auc aduerfarii dixerinc meatus a natura dite îdirutostp quos abfq? fndura fudor efflucrenrefpôdebuntalii:plaminas fæpecorneas uel ebut neas arte tcnues:acêcpermêbranas admodûdenfas oleûpencrrate:acprorfus implercmecpaugere molêineq? difcindere..Tû uero materias 010 luicccoçqua n:inde pbabûc qifçpe poft earû cômixtioné moles prior non uidec excrefeere, Obiicienticerûaduerfani:corpora duo nô pofte abfq; icifione ad fûmûfcinui cem penerrarc. Ac fi cxactiftime penetrâdo fe inuicem exactiftirae fecent/oîo di fpcrdi.Sçpc uero prioré non augen locû;qa fubeiliorû comitet interî cxalano. Refpondebûtopinionis ternæauctores: enâubi poft mixtionélocus amplior exigat/defendi exactiftimâ illic fuifte mifturam. Quid.n.mirû ficillicmagnitu dinéaugeri/ubi ex côflatu mulcorû uirtutes quoqîmultæcoaluerûtyforteenî prioré non funditus periredimcnfionêded e plunbus qualitatibus aliam coale fcere:ôf e plunbus diméfiôibus ahâcocrefeere magniiudiné. Ad bæeobiiciéc nullû pofte augmentum fien/finon ponant matcriæiuxra marenasiutlineali neç p longû addita:fed fibi îuteem îferant:amp; linea prorfus îfufa lineæ/fiue ex termino if en fundirus:fiucex latere con fen fingas. lté ubi coftatcomixtiocm fuifte coplerâ/inrelligi nô pode/quo minimû corpus ibi ad^quet maximi qnta rem.Refpôdcbût:Velcorpus minimü eatenus mifcen cum maximo/quarenus poceft.Vel et pofteptotû fefe diffundere:quâdo.s.quâtitas prior extédit. Di cenc.n.forfiran:extenfioné non edeipfâ propnequâtitaté: fed qnratis pafiio nem atq? modû.Iraq? quart taré eandé quafi maceriâ uarios extéfione modos ac cipere. Refpôfioné eiufmôi Plotinus ait nô efte turâ:ubi aftignat ab illis:qu£ plura corpora dû mifeent/feruare dicût prions fubftannç forma amp;: qualitatem. Tunc.n.minimû corpus dû prioréferuabitformâforfan non pocentad maxi mi modû funditus qntate proréduSin aût ahâ accepit formâ/nihd mirû amp;: ahâ accipe quâtitatéfticuc quando ex aqua fit aer.

Difeuftio opinionûde mixtionenquauidetapprobate!mixtionéperfecta torum corpus utrinq?confundi pet totum. Cap.IL

'—N fecundo capite térat qd potiftimum Î bis dubirationibus fitdiccndû.

■ Pnmo qdé uidecconcedcre liqdû corpus p ahud tû materia/tû qualitate = ^nitus igredi:ficut p bombicé aqua. Atq? pofte poft eiufmói mixnoné ibimagnfrudinéæqualéeftcaccppnus:præfcrtiin ubiîgredienteliquorefubcet fluic aer.Pofle ét magnitudmé augen/ubi alrcrû akeri fit prorfus ibibitû. Quid enî micû/fi boc ex illo nouas accipit qualitates/nouâ intenm acciperemagnitu dincm.Atq?ficucpcoeû accipit quahtaté:ita diméfioné dlius penitus kromitte te:atcpmdccócrefcere?Sed cûqualitas qualitati potius aduerfer q uel quahras quâtitati/uclqcitas quâtirati: mento i mixtioneprior aliqua quahras uel trafic î nouâ:uel obfcurat:quâricas aût magis pmancre uidet. Quo uero exactior fie permixtio/eo magis format priores fequéti formç côcedûr.Quod qdé amp;nbsp;artep fielt amp;: natura. Forfan uero dimenfio abfq? fectione diméfionem îgredi poteft: ficutamp; quahras quahtaté:amp; matenafæpcmaceriâ.Nibil.n.bancprobibetpçni tuslgredi.’cû fuaptenatura fie îcorporea. Vbi aût ipedit ingreftio/nôqua tone

-ocr page 233-

ibt dimenfio eft/impeditunSecl qua denfitas durici’aq’jrefidens.Hec.n.efl quæ proprie nefciccedereadeoi^îttomittere uel ingredi nefdt. Aliud uero efle duri tiarn:aliud dimêfioné nullus ignorac.Inipcdiri ac mgreflfio folet nô fold a qua litace dura:fed ab boftili ét quai irate. Vbi uero neutra fit/ipediri nô folet introi tus. Hçc una cû Plotino tencauiffe potius q abfoluiffe fufficiat. Nâ 5(. aliquis fortedixerit:quâdo corpus hocinillud^rfus infundit;fitq?intenm altetano: fl magnitudo nô crefeat/pnoré definere ditnenfioné/una curn ppna form ardu fit utraqi noua.Ipfam nâqi diméfionéin rébus efle diflâtiæcâm. Et iccirco qua tenus duç quæda in aliquo dimenfiones exiffüruUic efle bord ad illa diftantia molemqpprotédi.Quod qdem ÔC Plotinus hic forte fignificauerin dicens ma tenâ fuapte natura non refpuere mixtioné:præfertim quado neqi ppriâ qri taré babeanneq; ullam reiieiat quatitaté.Et quado repetit corpus aliud penetrate p aliud/nô dimenfiones repetit:fed qualitares atqi materia. Verdtamen nô uidec cxiftimareipoflibileîtet corpora ualde liquida dimêfionem abfqi fractione pe netrare diméfioné.Quippe cd fractio inter dura fieri foleat. Côeedet 00 forfan flâmam fimiliter penetrate ferrumifimulq; prorfus æquari.

1^ Quid corpus;qd corporeitas:ac de rôncidealcfeminaliiformali. Cap.111.

Otpus quidem naturale définit îcapiretettio/fubftantiâ tribus diméfio ■ nbsp;nbsp;’ | nibus qualitatibufcp affectâ:corporeitatem uero rônem quandâ efleerri

cem dimenfjond amp;nbsp;qualitatd. Rônem fane hic accipit td feminariâ î na turartum forma f ubflantialé in materia: in cuius uirtute fpeafica familiäres fpe ciei fuæ dimenfiones qualicatefqi concinenc. Quas 1 ea côtmeri uoluic:ubi ain Corpus eft cópofitd ex materia atcç rône. Ait inter hec i defmitione quidem fubftantiæ naturalis côprehendi matenâ. In defmitione uero fubflantialis for mg matenâ non icludi:quoniâ non ex materia pululat:fed a rône impnmic fe minali.Tangit amp;nbsp;triplicem rônem.Sdmaiamp;: idealé inîtellectu:quæ ipfe eft intel lectus.Cuius neq? efle neep actio fit f materia.Sceddâ uero feminalem in animæ ipfius natura.Cuius nô tam efle q actio i materia fit.Tertiâ formalé.i.fubflan tialem corporis forma.Cuius amp;nbsp;efle amp;nbsp;actio fimul ê m matetia.Pôt tarnen intel ligi quodâmô abfep adiunctione materiæiquoniâ cum nô prodeat ex matena: fed ex caufa potius fepata.Videtur î ipfo primo prodeundi gradu rônem in fe aliquâ habere formalé:in qua poflit prius q applicet fe matenæ co gitan. Hinc forfan confirmari pôcquod plenqi difputanc.' formarddiftinctiones amp;nbsp;gradus ex materia minime proficifcr.fed oîa hçc canq formalia ad uirtutê formg redu ci:ficut materiales condiciones ad materiam rediguncur.

|\ LIBER SEPTIMVS DE PERMIXTIONE PER TOTA

^I Narratio opinionum crium de mixtione:^ rôncs eatum. Cap.l.

1 ONSIDERANDVM eft deiUacorporum petmixtionc/quep to Q l ta corpora fieri dicic:uttd fieri poflit: ut alter liquor ica cd alteroli quote cömifceat:ut torus perfundae m totum:fiue utctqi p utvdqi

-ocr page 234-

fme alter rantu peralterum penetrer.Nihil.n.intereftutro id modo fiat.Pnnd pio qui permixtionem i quadaappofitione collocârquafiadmifceâtporius q pmifceitdimirrédi uident, Sigdem oportearpmixnoné reddere torn in fin gu lis parnbus ^ fimillimû; adeo ut uel minima quçq? particulaex illis quepmix ta dicunf confidaE Quicûqj uero qualitates folas 010cómifcennmatenas ue ro corpons utnufq?apponût:atq5peripfas undequaqiqualitates utnufq? pdu cût/forfan pfuadere poflcnt:ex eo qi reproban forfan liceatpmixtionem illam quç per rota fieri didtur. Item ex eo qialioqn côtingeret magnitudines moiiû in fectiones pçnitus pcranfiredi nullû prorfus interuallû in alterutro corporum relinquac;quâdoqdé continua diuifio fuentiex eo tpalterû ton pçnitus feinfi nuct alten. Præterca ex eo quoqi petfuaderent/qi fæpe quæ mixra funt/maio rem fimul ^ alterû e duobus occupant locfutarumq; locû quanrû fi cohçfennn ab utnfqi locus îplet. Atqui fi totum p torii prorfus ingrederet/aiût oportere locû alcerius eundé permanere atq? prius in que alterû fit conicctû. Vbi ât locus duo cóprebendés mixta amplior nô euadin adducûc î caufa exalariones quaf dam aeris:quarûuice alterû edingreffû. Dcniq;p fuaopiniôeadducuntquan do minus corpus maiori fe infent. Interrogâr.n.qûo fieri pofTit/ut minus hoc adeo extendat/utperrotû maïus fefeeffundat. Alia prçtcreamultafimilitenn mediû adducerefolenr. Qui âtpermixnonéprotû utrunqi corpus inducunt/ uidentpofle dicerediffribui qdê corporameq; i fectiones abfûmi/ étubipmix no ptota confiât.Quâdoquidêamp; fudores fectiones nô inférantcorporuneq? rurfus ibi aliqd perforet. la uero amp;fiquis obiiecerit/nihil phibere ita natura in flituifferquo fudor facihus exundaret;atcamen addent in arnficus quibufdam quado tenuia cónnuaqi funt/uideri ca fæpep torn humore madenna mftillan naeprarqî m altera partem humorem inde tranfflucre. At uero cü hgecorpora fint/haud facile inccllectu eft/quaróne fieri pofTit/ut alterûabfquncifionepet tranfeat alterum.Sin aurép rotum mutuo diuidant:proculdubio fe mutuo de flrucnt.Deide quado aiunnfepc ex duorü corporü congreffionc 1 molenó fie ri augmentü:cócenuri uident aliis exalariones aeris 1 caufa aflignare.Sedad lo co rum augmentü difficile quidem/nihil tamé pHibet dicere: ubi utrüqi corpus mutuo infinuatü eft/magnitudinéquoq; una cüceteris qualitanbus neceflario augen.Neq?.n.bfcipfa perdi/quéadmodû neep cçteræqualirates: amp;nbsp;quéadmo dum aliaibi fpés qualitans prouenitex utrifqicómixta/ficamp;aliam magnitudi nem/ubi profecto mixtura ex utnfq; cóficit magnitudiné. Verü bic forfan ad uerfum bos ficalii dicerent. Si materia matenç adiacet/molefqj moli:qua comi tatur amp;nbsp;magnitudo/pro nodra opinione iftud addudtis.Sin at matena una cü magnirudine qua: amp;nbsp;prius erat in ipfa/p coram altera molem ïgrediac/ficunq; fiennóperindcacfi lineadeiceps lincæiuxcaterminos ipfarupunens coniüga rur/ubi pot fieri augmentû:fed illo mg potius modo ficnuelunfi ira inferatli nea lineæ utnullû proueniatincrcmentû. Poftremo córra bos afferebatnpoffi bile uiden /minus corpus p cotü maius feporngere: prcfertim minimü quodq per maximü:ubi uidelicet cóftccmixtionéeffepacra. Profecto ubi non fans ex ploratu cft/taliafimuloio côfûdi/licetobiicere/minimû pertotû maximumop currere. Vbi uero euidentet id fit eópertü/affignan poteruc quædâ moliû ipfarû * cxtcnfiones Quâuis non fans probabilia dicant qui molem qminimS in mole’

-ocr page 235-

amplifTimatn protédere moliuntunprçferrim cumagnitudinêcorporicribuanc ampliorêznec^ tarnen ipfû ita tranCmutét/ficuc fi ex aqua aec efficiatur»

f (Corpora i mixnoe:tum p mole/ta qualitatê corporibus pçnitus comifceri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/Cap, IL

mIk. Oc auc ipfum inquifinoem propria exigit/quid nâcontigat/quado quç 1 Vu®*^*:moles aquæ/fic aer. Quo uideliccc mô amplior i eo quod gigme -^^Jmoles efficiatur.Imprefenria uero H^chactenus paucaçmulcis:quçpro utraqîôpmioneadduci folent/dicta fuerint.Nos ât his in rebus muefbgemusf quid fit ponflimuafirerendummcraopmio rom magis côfentaneafir.Ecnûqd aliaquædâfentencia prêter dictas appareat.Prinapio quado p lanâ fluit aquar aut lana uel papirus aquâ qua ebibic exftillat: cur non totum aquæ corpus pet ipfam effluendo ptranfit?Auc et quâdo non efFluiciquo pacco materia matenç coniûgemus:molemcp moli?Nû qualitates folas côfundi inuicéconcedemus? Sanénon extrabombicéaquæ materia illicapponicmeqpî qmbufdâ duntaxat interuallis.Tota.n.madetmec ufq materia eft uacua qualitatê. Quod fi ubtqï materiaeftunacûqualitate:nimirû per totam bôbicem eft aqua. Autfi non fit ibi aqua: fed qualitas aquæ/quærédum eft/ubi na ipfa (it aqua. Quid na igicuc prohibet/qn eadé ibi fit molest Forte quod adiuctum eft extedic bóbicé. Acce pit.n.ab co quod îgreftû é magnitudîné. At fi accepic/moles quxda eft addica Sin aur addita eft atep appofita:nequaq in altero ibibita eft:oporcecitaq? i alio atq; alio fitu materia e(Tc. Force etia nihil phibenqueadmodu ab alceco corpo re alcerum acapit qualitatem/fic ét acetpe magnitudmé.Sane qualitas diffecens cum qualitatê cogtediens ob id ipfâ quod cû altera lam cóflata eft/ nequaq p manet purameep quæerac eft oio:fed lam deleta uelobfcurata.Magnitudo uc ro coeur tens eu magnitudine no delec uel obfeurat. Ad id auc quod diciccoc pus progrediés p corpus/fectiones prfus efficere:quo pacto dicac aliqs obuce repouquadoqdem amp;: nos qualitates p corporafeppagarecôcedimus: neq; ta men facere fectiones.Sed forfan non faceredixertc quifpia quonia incorporeæ funt.At uero fi materia ipfa quoqiicorporea eft.ficucicorporeæqualitates:qd nara prohiber paucas quafda qualitates una cfi materia pçnitus p corpus aliud penetrare?Solida uero no penctrarc: quonia tales babeât qualitatesmt pénétra tioncmipfaimpediant:uel forte multas fimul qualitates no poftediccmus una cum materia id efficere. Verb fi multitudo qualitacu denfb corpus efficececimul titudo uriep caufa forec.Sin auc déficas pp ria quædâ qualitas eft/ficuc amp;nbsp;corpo reitas ipfa eft propria qualitas/ forte neqs qualitates qua rone qualitates fût/co ficicntmixcionê:fed quacerte quædâ funtqualitates. Neq? rurfus maceria qua matena eft refpuec mixcione:fed qua cû eali quadam é qualicace.ldq; prefcrcun fl nulla habeac magnicudiné:uidelicec uc neqi propria fibi uédicet: neq? uenien tern uUa natura reiiciat. De his itacp hactcnus fic fuent dubitacum.

^Quo definiat corpus atep corporeitas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.III.

a qWVoniam uero de corporeicate fecimus menoncmipfcturandum eft urru W/^ipfa corporeitas fit quiddam ex cunctis compoficum:an pocius fitfpés

-ocr page 236-

‘' S^rôquidam:qneinfufa matençcorpus cfFiciaLprofecroficorpus êBocipf ex cuncris qualiranbus una di materia cogregatund uriq; corporeiras erir. Arq ft ró eft que accedens eftidt corpus/mmini ró complecrês cuncras conn et quak tares.Oportet ateiufmói rónem:fi non eft oio quaks ró definies qd res qu^qj fit:fed ró rem ipfam fadens nequaq intus cóplecti matena:fed potius drea ma rena rónem efieiarq? ifufam facere corpus. Éne pr^rerea corpus matenâ fimul rónemqs infufam;Ipflt; uero rónem cü fit fpés:cófiderari pofte abfq?matena nu dam;uelfiq maxime ifepabilis fit a materia.Ipfa uero ró fepara aliaéatq5imé te.In méte inq:quonia Ü ipfa mens eft. Sed de bis alibi.

y/ARGVMENTVM MARSILII FICINI FLORENTIN!

^( Róncs ahorum dua::amp;:Plonni due;cur remotiora uideanf minora. Cap.L QVAERVNTVR in hoclibroduo.Primucur obiecta ab oculiste motiora/foleant uideri minora. Secûdum:quâ ob cam duo qu^dä remotiftima a nobis fpectacula amp;nbsp;ker fe diftana/puta ftadio/nideâ curmmon' etiam irerfefpano diftareq ftadio.Item minus a nobis diftare q diftent. Ad haze nónulli refpondérdumen ipfû quo uide mus/quo magis ab obiecto ucniens propinquat oculo: eo magis accomodare feipfum ad oculum atq pupina:ficut amp;nbsp;corpora liquida fefe lods accomodar. Hæcrefponfio ira demû proprie ualenfi lumen de quo loquiFfit radius uifua lis miftus ab oculonrerumcpab obiecro reflexus ad oculû. Sic.n.forrenarurali quodâuigorepaulatim adqnratem fuçonginis reuertef.Sunr.n.q dieft lumé hocab oculo pcedens pyramidali figura rem uidendâ artingere: perqjillam fu bito dilatan:amp; ab ea rurfum quafi ex bafepyramidale uerfus oculum figura re ficereitâgereqichono pupillâoculi fimiliter natura pyramidalis. Ex com ergo fenrentia refponfio eiufmói proprie fortafte ualebit.Na ic cómuniter ualere ali qui fortedicent:quonia luminofum phmu.i.fol/lumen qdé effiidar dreum ex rotadrcüferencia fui.Sed huius undiq?colligit fe i chomkne extra fuu fonreni profluens euanefcat;fic ét potentius agctióe totü facilius entubiqj. Ac dû tora bafis coartatur 1 cbonü:fol torus oïfq? uirtus cius pangit lu adent/agerq ubiqj Poceritq? ira i angulo tora eius magnitudo uideri.Sic éteum 1 fole centrü óf cit ciiferentia fit/ipfum eius lumcn quatenus a toto folis effluitanibiru/circuferen nam imitat/quatenus aüc colligit in anguftii/imirat amp;nbsp;cenrru binc fieri dicét: ut ex quolibet illuminato corpore lumc eadé quafi figura fefe ad alia amp;nbsp;ad ocu )/ los colligac.Hacrenus quidéfir refponfio pnma. Refpon denn return ah a reine Forma qdem ret uidendæ in ipfa re materialé habere naturam. Sed ide fpirirali fufeeptam lumine/marena exuere fubito;Ec fpirirali quadam róne uenireiquis ad longii feruare proporrioné quanda ad propria matena uideat. Sed cum pk mum icipir propomonem qiioqtbanc amirrere/uiden minoré: Ac deniqjomni ad matena propria proporrioné confumpta oculis non uirerius apparere:Sicii£ necpuidencoculis ipfæformaninaruralium rónes/formales femmariæideales.

f Hæcfintex aliorû opinioncrefponfa.Quæ fancopinio:quæuerefpôfa qrum , , habcancueritaris/alibi prehédedef. Poft hæclequuurad idem propria florin» ƒ

-ocr page 237-

terponfio.Prafecto quâra fie tota rei dimenfiofrune plane menmur/quando fin gulas gradarim eins partes perfpicacius intuemur. Cum igitur ubi proeul poft ta tes clhparnculç nos plunmçlaceânmerito tonus menfura nos fuginminorcp uidctur.Prçferntn quia luminofa quabtas uepote quç ôd efficacior eft quantate/ amp;nbsp;propria uifuiiefficacius prius ueqquantas fefeoculis obicic.Qualis ergo tes ipfa(inprimo uideraus:quâraucro/fecûdo:dû uidebcet pfpteimus quabratem. Cûigituifuabs radius î rem a nobis effufusiôôlongioritandê pgreftione debtli tatusfquabtacé.s.colorêluminofâqînacurâdifccrnacminus: mento quântatem quoqicôfulemenf. lâucroquodeftîformafubftâtiab plecnus atqnpfeenus “ id i acadétab formaitéftus amp;nbsp;remißiusiideî quâtitate maïus atqi minus. In mo tu ueloous arcptatdius’.ln téporediururnius atcpbreuius.Cûig'Cipfum maïus mtnufqi ppnû qatans pporuoné quâdâ béat cû eo quod êintéfius amp;nbsp;remiffius quabtatis:cûqîipfa quâtitas î notitiæ ordme quabtaté fequatunnimitum ubi ui (us (ub remiffiori gradu papit quabtaté: îtenm fub mmon méfura pdpic quâti tatem. Inter hçc memineris coloré ede proprium uifus obiectû: Vocé ftmibtec propriûauditus obiectû.lté uebementiam poteftatéepcoloris aduifum proprie pertinere.Vigoremquocpuocis fimibcerad auditû.Magnitudinéuero pluribus peteipi fenftbus:eâcp eße non tam ipfam rei fenfibibs efficaciamiq eiufdem dif fuftonem quandam per multitu dinemaccplocû:amp;: banc non primo qdem.'fed per ipfam nobis quabtaté amp;nbsp;efîicaciam mnotefeete.Quo finutubi minus patet quabtasiitenm quâtitas delitefcat.Tribus aût potiÛimûbçc mditus confitman tur.Pnmû eft eiufmodi.Si colles uatiarû return formis plcnos infpexcris:eas ibi formas planeconfpiaens magnitudiné tegioms ipftus tectius metierisi q fi foc mas eiufmôincquaq intuearis:quafi per formas patcat magnitudo. Sccudum: Tabulam afpiccpropepofitam luariis figutis imptcffaminift figuras infpexetis (igiUatiminon tantam ludicabis tabule magnitudinemi quantâ ft petfpicue oés (igiUarim confpexeris atcpfûmanm.Tertiû: Simpanetem uitidi tantum colore dcpictum aciem uetterisinon tantus tibi paries bic occutreti quan tus (i pluribus fuent coloribus inftgnitus. Vix.n.dimenftonis partes inter (e difcernere potes: ubi formarum uarietas non diftinguit: fed aquabbetdimenftonis parce repen tcptolabetisinifi differentia quabtans bftatintuitû.Pcrbçc tel ponden pût qnç ftiôifecûdç: quâ uidelicetob eâm edificia duoi oppofito colle nobifcp remotif ftmo bcaiamp;iter (e diftâtia ftadioidiftareét minus appateâc.ltéq ft centum a no bis ftadiis (épata (incibrcuioriétintetualVo a nobis uideant abeffe.Vbi.n confia (lus formats cetnimus uanetaté-.nimitü nee quâncacéîcetualb difcetnimus,

Quod nó pp minores angulos uideant minora quœ temotiora fût. 41 Cap.U.

---W Keapitulofecundo refponftonem adbçcillorum confutat qui putanc A nbsp;nbsp;ab obiecto ußibib per line as tadiorum pyramidalem ad oculum proté

dtfigutam:Slt; cbono quodam pupillam actingcre.Et quanto remotius edobiectumitanto gradatim acutiotem effici ebonum. Itacpdumbteuion pan latim angulo rem pedpieimusibreuiotem quoep magnitudincm conieccare.Viç cipucquâdo cou(cp ptoceffura eftiutangulus ipfciam pupillaftc minor. Quid ad caetera (it dicendumiuna cum Plotino alibi ddputabimus. Imprxlentra ueto pocrffimüidtcfpurtutiquod aiûticcitco minus uidetr corpus i quod rainotiam

-ocr page 238-

euafent angulus ^ pupilla Rano eni'm bæc ibi concédée alia quædâ infuper tue a pupilla uidernquando tes una pupillam angulo fuo implerenó polTit. Ateni ubiobieccum eftadeo mgensiut nihil uno intuitu confpici polTitulteriusitunc enam minus g ûtappareciquauis angulus quo uideri diarur/non minor euafe rit q pupilla.Toro nanq? uifu cófpicitur emifpenum/quod ufq?adeo pupillam impleat/ut nihil præterea confpicerc qucat. Quod igitur minus q fit putetur/nó ex co contingec/cppcr breuiorem angulum q fit pupilla cernatur. Inter bæcani ‘ maduertes mditium/ quo confirmes fecundum Plotmum non formam obiecti adoculos peruemre/fed oculi radium ad obiectum. Vifio nanq; uelutacno qug dam ad ipfum modum uifualis formæ peragitur. Si igitur obiectum ad pupil lp( utaiunt )feanguftiam conformarer/non grandius unquaq fit pupillaludi caretur: Nuncuero loge grandius iudicatur:quoniam radius uifualis extra por rccrus/penpfam rei magnitudmem fe diffundit. Sed profecto negate non pof fumus/radios a corponbus luminofis pyramidali quadam figura ad oculos pet uenirciarq; cum bacipfa figura fpintalem faltem qualitatem rei/uel uirtutem auc actum ad nos ufque perferre. VicilTim quoep ab oculis emirn radios reffatur ra dialis natura uifus præapuein ammalibus nocte uidénbus.Quod uealiicomi nus uident:eminus alu:necuidemus admodum rara: neq?nebulas ualdeproxi mas:quianon terminant potentes adhuc radios oculorum.Mirto quid amp;:bomf nes 06 ammalia quædam intuitu oculorum extra cóficiant. Deniq; plus luminis neceflanum edproppobiectum q propeoculum. Vbi enim radius noUer emitri tur/ualidus eff. Necinfuperexpeditluminebicubetiorefpargi: fed penes obie ctum lam debilis luminemulro fouerur.Eodem per obiectum protmus diffuii dendus.Probabilc enim uidetur iiifualem oculi radium prorcndi perpyramida lemoccurrentis luminis lantudinem/eiufdem luminis adminiculo/uerfusreim' deradæ latirudinem:quatcnus uidelicerprogredi ualct;amp;' quado ficrerminatur/ pcragi uifioms effecrum. Vtnufq? uero fcilicet radii uifualis atgluminis uberio ns commerrio quoda confia uifionem Plato ITimeo amp;: G alienus Caladiufqj ibidé docent.Et perfpectiuæ confirmanr.Lumen uero dictu uel radio uifualieft mgenitumiuel fons adhibitum.

^fftÏBER OCTAWS.

quot;I^De uifu/ucl quarc remota proeul a nobis parua uidenrur.

Ranones alioru duæ:06 Plorini du p;cur remoriora uidcanr minora. nbsp;nbsp;nbsp;Cap.I.

OVARE Qupproeul a nobis funt/minora'uidétur/Etquelon jo fpatio fepata fut/paruo diRare fpatio nobis apparét/Que lero prope nobis occurrunt/quanta fint apparent/06quantd labeanrinteruallum/An minora quidem uidenturafpicienti us quæ funr jpcul: quonia lumen ad uifu 06 ad magnitudinc jpill«quqdamodo defiderarcolligi. Erquarenus rei uifibi : eaten üsfpés quafi fub mera folaqj fpêi forma puenif. Arq 06 deltas amp;nbsp;qualitas fpeaes quedam eR.Arep ira quafi ró hums folapuenir. An forte end quia quanta fit magnitudo fennmus in quadam fecundum quahbet

-ocr page 239-

parrem gradarim facta difcutfióe. Adeffe igic hanc oportet; at que adeffe proper Qt quanta lit cognofcac. Num amp;nbsp;quiafecundum accidens cermtur magnnudo? Cum cdor primo cerna rut? Cominus itacp qmm coloratum eft difcermturr emi nus autem dun tax at coloratum effe: partes uero fecundum quantitatem condi fttibutpnon exacta quantitans notitiam afferunt. Qu an do amp;: colores ipti debt les tenuefq,ueniût.Quid ergo mirumdi etiam magmtudines quemadmodum amp;nbsp;uoces appâtée minores: quarenus eanifpcaes cxilis acdcbdis aduenit. Nem pcibiquocpfpeciem auditus affectat.Magnitudo uero ex accidenn percipitur.

cuinara potentia: patet primum magnitudo quæ eftiuoce/qucmaamoaum ap patec tactui quod eduifibile. Autcette quod apparet magnitudo auditus pevci pitmon fecudum quantum: fed fecundum magis acminus. Neqi fecundum ac cidensi ubi uidelicctpercipittanq uebemés.Sicutamp; gudus dulcedinis uebemê nâ non pet accidens percipic.Prinapalis autem 06 proprie dicta magnitudo uo cis protenfio quidam eft i quantum: Hanc uero fecundum accidens ex ipfa ue hcmencia defignati contingif.Vetücamen non cxacrtE.Vehcmenciafanecuiuftp naturae idem eft atqueipfa natura. Progreftio uero in mulcitudinem fecundum proienfioncm in omnem locum:qui impletur/confideratut. At enim non pat ui colores fed debiles funtimagnitudines uero parue.Forte uero utrifcp comma ne eft quod minus effe in eo quod eft dici folet. Color quidem m quod minus diatunbabec in eo cp debilis Ô6 caducus.Magnitudo autem ide imen i.o ip a quod minus diatunhabet in eo qi parua.Nempc magnitudo co orerri equens confequcnti quadam propottione minuit. Manifeftiot ante in pectacu is que uariafunnfitciufmodi pafflo.Quemadmodum in fpectaculo montium a ita. nones multas arborcfqibabentiualiacp permulca. Quorum quo i ®’quot; ‘P® P cicun effiat ut ex if peens fingulis totum mctiri poffis. At ubi fpecies ex mg nonaceeditioculusnonbabetiquomodoquantûfittotum cogno can me uidelicet fecundum unaquanqifpeciemfuppofitam magnitudincm.Quo 06 quepropefuntiquando funt uanai mcuicus autem fimul in cuncta rep uertit: Adeo utnon omnes fpecies difcernantun folentminora ui en p rationeiquatenus uidelicet fpeaes quælibet contuenti defrau at. e q fpecies fingulaeperfpicucdifcernuntut/ tuncrecte magmcudmis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;® tut. Quxcunep uero magmtudines ex uno colore uniformes occuttun ' titans ludicium maxime fallunt.Quippe cum Ulf us non aci epo 2 J , , -

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;difcrete raetm.Sed in raetiendo fecudum partem ultra repente a at. uidelicet qua differentia: uia in fingulis pambus progre um i ere p ç pc autem fitura effe uidetun quod longe remotum eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„ num fecundum candem caul am quantum eft colligv o et. Quo emm pinquumiquantumfitnonlatctieafdem obcautas.Atu lui usno icu ftamp;tia:longitudinemqualis eft fecudum fpêmi mmirumneqqtumfitmagnita dine menu poteft.

^\Qiiod non propter minores anguVos mdeantur minora quçrcm^ ^^^^ norafunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^

-ocr page 240-

Vod aurem didtura nonnulh's/qufprocul difTanticdrco ufden minora/ quoniam per minores uifioms angulos mdeanturdictum ef}/amp;: alibi eße J5^alfum:amp;; imprefenna fic eflcofutandum. Prof eer o qui ait per minorem anguluin obiectum uidcn/mmus relinquirreliqiium uifum/fiucangulualiquid extra uidentem;uidelicer uel aliud quiddam uifibilc:uel fairem nonnibil extrin fecus ueluraerem.Quado igitur nihil relmquir/ex eo qpmons fitigcns/fed uel adiequat/neqpaliud quicqua uifu pcrapi poteff.Quippecum ipfius fparium ac coraodetur obiecro: uel eriam fupercxcedarobiectum urnnq? uifionis iruitum. Quid nam bicaliquis refpondebir? Quadoquidem obiectum ipfum multo mt nus ^ fir apparear/amp;f omm uifu confpiciatur. Quod fi 1 cælum fufpiciar/procul dubio ld quiuis mtcIliget.Nam alioquin non pofferquifqua uno quodam icru rotum fimul emifpcrium contueri:Necp i ranrum afpecrus diffundi/eoiifq?pror fus excentus. Verucamen fiquis id affectauenrdetur.Si igituromnis quidem ut fus comprehenditrorum/ di autem in cælo magnitudo longilfimcampliorap parére/qua nam rarióe quis caufam a/fignabir/ob quam adeo minus appareat: per illos minores angulos/quos f caufa efl'e/ ur remonora nobis minora uidean rur/affirmare confueuerunr.

4(ARGVMENTVM MARSJLII FJCINI

—y^Vnum bonumq? idem cd amp;nbsp;omnium pnmum.kem ma funeprindpia, ' Ipfumbonum.mens.anima. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmum; LOTINI meneem nófutiTea Chridiana legep^nims ahenain ^^ ^ conucerepodumus: cp cum Ammona femper Chndia U nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m difcipulus fuen[:amp;ChfidianiHimi Ongenis femp amicus

Couemde dicicur una cum Ongene arque Heremnio: fenun ^^^^^ ^^diruus Ammonii ddeedummudep ficarpromderac f-----_^__(eruauide.Pi:xcerea gencihum deorum culcum airo animo ali quado concempbde:Amelia ad bücexhorrâte Porphynus ipfeddcipulus dus edredis. Deuicp ab berends mulris Plaronem (uum param deprauanbusipar nm enam conrempnenribusdrequenaus imrarus-.rdpondirquidem laadimet nibd ramen in refpondendo comune Cbridianis inferumSed propna duntaxar ad berefim:cum alioquin impunein Cbndianos inuebi ea rempedarelicerenSi oderrerur occado. Qui nero fuerinr buius bereits aucrores: quid ue pfireren rurbererici/qui Gnodta nominabanrurdmiles Manicbeisirecenferin defenben da Plouniuira Porpbyrius.Ex eorum cerreopmiombus condareorumherefim quSuis Cbridum colerennnon minus ramen a communi Cbndianorum fernen na/q a Plaronicis diiTenrire Sed quanrum ad indirurum nunc opus pern net: bxc fünllorum erraraprxcipua. Superipfum unum bonumep nefao quid fom aiabac.Inrellecrus prxrerea feparos inepridime didinguebanc.Inrerinrellecrum SCammam medium aliqaid inferebanr. Animam deprauaram Eeadepurabanc

-ocr page 241-

mundum a malo prindpîo malum./fNon cHequicquaipfo bono fiuebomrare item ipfo unofiueuniuce fupenus prius ueficoftenditur. Prindpio mcmimffe / oporcct:quod no eft pnmum:non efle fimplex. Atque e conuerfo quod non eft firaplex/necencprimum.Siquaenim res non fit omnium pnma:certedepedebic ab alia ideoqj duo quædam eruncin ipfa fcilicectum aliquid caufæ:tum aliquid infuper pcopnt a caufa differens.Itaqp dum non eft prima/mento nee poteft eße fimplex. Rurfum fiqua res non fit fimplex: habebit in feneceflanoamp;hoeô^ illud.Quæremus igifcutrum hoc ab illo fit tantum an utrunqi pariter ab utroqi: an neutrum a neutro: An a tertio quopiâ fit utrunq?. Si refpódeas hoc ab illo pê derenllud certeenc primum:boc uero fecundumineq? licebic dicete compofitum bicaliquid elTc primum.Neqirurfum licebic dicereutrüqi fieri pariter ab unoq?: alioquin idem aliquid compatum ad idem/ ent amp;; caufa amp;nbsp;effectus:6ó prius atep poftenus. Sm autem dixeris/uttaqp a tertio quodam fieri/non hocquidem có pofitum.' fed teraum illud cric primum atepprindpium. Nefas eft infuper duo quædam in fupernis ponere:quorû nee altcrü fit ab altero:nec a tertio fit ucrCiq?. Alioqn nulla determmaracaufa rationecp coibunt'fed forte contingent.Teme ranus uero cafus in fupernis effe non poteft: Alioquin nullus foret in fequenti bus ordo, Quamobrem ficut diximus quod non eft primum/non eft fimplex: ftcamp;diamus quod non eft fimplex:necede primum.Quo igitur aliquid prius cft/eofimpliciusatqruiaffim. Quod itaq;pnmum eft/fimpliciflimum eft atque üicinim.Quodrcaamp;ipfa( utita dixenm )primitas éipfa fimplicitas ?tq;cótia.

ff Cum igitur furamum in fimplidtate tencac uniras atqi bonitas: utrunq; cette Si idem eft:ólt;: primum omnium atqïprïcipium. Bonitas fane fimplicifTima eft: alio quin componereturex pluribus.Ideoqimdigcretpartibus atque componente. Itacpperlefuffiaens minime foret.Oportet tarnen bonicatemipfam non folurh | nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ede fufficientilTimam: fed ipfam elTefuffidentiam. Hæc cnim appetitur tan qua

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bonum. Ipfum itaq; bonum cum fuffiaentilTimum fit/ eft etia fimpliciftimum.

Eftitaqîpnmum:præfertim quia fi non fitprimü/quod ent ipfo bono fupenus/, eritôd melius bomtateicametfi nihil bóitate melius fingi poffic: quafolamelius fitquicquideftmelius.Turn ueroquærimus/utrum ipfum boniiappetatilludf quod ipfi forte præponituvnecne.Si non appent/mirum eft effectum non appe tere caufam a qua perfiatur.Si appetit/rurfum mirabde é/ipfum bonum aliquid extra feconcupifcere/aim ï bonum omnis defmatappetitus. Præcerea de rebus aliis fimilicer percontamur:uttum ultra boni limites appetant quod bono fingi tut eflefupenus neene.Nefas quidem eft omnia primum principium non appe tere. Nefas eft iterum appetere aliquid ultra bonum. Ex omnibus bis coUigitur ipfübondeflefimpliaflimum omm/atep primü^^Vnitatéuero fiueipfü unü efle fimpliaflimura nemo dubitat. In omm enim eflentia uel efle uel fingi compo fitio numerus ue poteft: In fola imitate non poteft: Alioquin non foret unitas ipfa:fed unum aliquid atqpmultitudo.Oiuifio qumetiam unitati contingcre ne quit. Siquis enim hancdiuideremoliatunnon diuidet quidem.' fed repeter uni l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tatem.Lignum cette unum fecas amp;nbsp;maius lignum m ligna minora. Vnitarem ue

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ro quæ cogitabatur in ligno/m nullas unitans partes diuidere potuifti. Aliquin

forent unitate minores.Sedunitatemitaraultiplicafti/fiuepotius propagafti:uc quæinuno prius erat/ fubindcforettota eadem in duobus.Cumigitut unitas ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p in

-ocr page 242-

(ïmpEdfTima fit atq? pnmarmenïo efl idem arq? bonitas: ne forte fint prima rerfi pneipia duo amp;c inuicê fortuna concurrant: amp;nbsp;anteuniracem fitbinanusïDum ue ro diamus bonitatem amp;: uniratem effep^mtus fimpliciflimam non intclligimus rem quandam fimphcem/uel quæfir m aliquo/ uel ex qua aliquid componatuc Si emm fit in alio/ neqfeipfam ualeacfubftinerc:certedependebitabalio.Sirut fum ex bacaliud componacur:nequaqua perfecta res crit:fed cótendet ulcenusz amp;nbsp;in formam accumq; copofici redigeturjpfum itaqi bond/ipfum ue und idem eft omnino amp;nbsp;fimplicidimdatq?primd:neci aliquo refidens.Neq;itaconfidera tum/uc aliqd in fe prius fic:deinde fit bonum acq? unum. Alioqn ibi alterum ac cedet alcernetitq)priusaliquid imperfeccumifiecq? compofitio. Primo igitur ÓC fimpliaftimo mentis icuitu ipfabonitatéfiue uniratem cótemplan debemus/nó aliquid de aliquo prgdicantes * Sed primo roroq, mentis ictu fimplicitaté ipfam perapicntes.^fQuoniam uero poft hæc Plotinus de tribus agit mundiprîcipiis fcilicet ipfo bono amp;nbsp;méte prima amp;nbsp;ata pnma: meminifTe debemus ubi côia mun di pnncipia perferutamur/ imprimis quæfint præcætens î mundo cômunia con templan debere. Eft autem ubicp oium cômunilfimd unitas/nixufqi ad bonum. Idnanqpmunus ad res etiam nô dum formatas extenditur. Secundo cômunita tis originis uegradu forma eft ordo ueformalis.Gradu deniq? tertio ponitmo rus ipfe uiralis.Cum uero munus quo comunius eft/eo ad ptiorê pernneatcau fam:merico prima omnid caufa eft ipfum bond/fiue unum:unde amp;nbsp;quo depen dec uniras nixufcp ad bond Secunda uero return caufa mes eft prima:ad quam fpccrat ordo formalis.Tema eftanima pnma:quaomnis ubiq;uitalis mono te gitur. Cum igitut uniuerfum côfpiciamus/amp; formard ordine formofiffimum/ amp;nbsp;uitalibus ubiqjmotibus cfFicaciflimd:mento ubiq mentem regerc/ubiq?aîam fpirare putamus. Et quonia turn formard ordo gracia boni confpirac in unum: turn uitalis mono concendicad bond/ baud ab re rum mentem quæficordinaC omnia/ cum aîam quæ ficoia mouet ab ipfo uno bonoqj uolumus dependere. Sicigitur uniuerfum boe corporeum/ amp;nbsp;ab alio mobile ad aîam primo redigituc per fe mobilem/moru proprio cuncca mouété. Hçc ad menré omnino ftabilem: ftatu pp no cuncca ducenté. Sed utraqi fcilicec amp;nbsp;més amp;nbsp;aïa refertad bonü:amp; cu lus grana rd més ftabilicer td aia mobiliter moucre uidet: amp;nbsp;i quo mens ipfa qc fanamp;circa quod anima fe reuoluic. Nempe fiucanima moueac/ amp;nbsp;moueac/mo uecur ac mouet ad bon urn. Siue mens quiefcac amp;nbsp;firmet/certe quiefcit amp;nbsp;fifti t m - bono.Hïcamp;omnibus eftnaturatribucum:utficutmouenruradbonum/ficamp;:ï ' bono quiefcant.Erprofectoquemadmoddipfumbondaliudquiddam eftprg ter lila quæ mouentur ad ipfum/amp; prætec motum:fic amp;nbsp;aliud eft prater iHa qua in co ftanc/amp;prater ftarü. Alioqn i feipfis ab initio qeuiftét: Poftipfd bonum mens pximefeqtur:mcntêaïaproximecomitarur.Cd eniomne agens a gat ad bondimcns qug dd agit ad bond ftabiliter agic/amp; in feipfâ agendo rcuoluit bo no qpxima ludicatur.Aïa uero que amp;f petcHencia manet:ór iccrum agédo ex f« ipfa mouecur/Se poft progreftionem rcficit orbem menti qproxima eft omnino ftabili/amp;f in feipfam omnino conuerfa.Sed quis non uideat anima fem per actie .raintelligennacomporem/efleintellectui pnmo qproximam. Quod igirurm mundo fit mono amp;nbsp;actio queuis ad uitam deniqi conferens ptocedit ab anima. Q uod autem eiufmodi mono ordmaca fit acq ftabilis amp;nbsp;m orbem rcftiruatur i

-ocr page 243-

à formas expnmanforntur a mente. Quod deniqj tu motionî certus ubfq^ præ fcoptus fit finis: turn formte pafTim aliæconducancainsi eftab ipfo bono tribu tû. In cælo quidem enenna/lux/mobilitas/bonumimcntcmi aîam rcpræfentant. Subcælo autem caufa finalis bonum: formalis mentem: efficiens animam tcfec reuidetnr.Quoniam ucro de tribus omnium prindpiis amp;; paffim in argumentis in Platonem Ô^ in Theologia latius difputamus:hæcbreuitcr atn’giffe fufficiar. ifpofthæc autem côfutateos qui diuina inter fediftingunt:uelquoniam alia fine .1 in potentiaialia fine m actu.Nibil enî m æternis cdî potentia.Vclquoniâ intellc crus aliusqdem mancat:alius moueatur. Nô.n.in îrellectu edmotus ullus:fed S primus m aîa motus. Velquoniâ mtellectus hicquidem fubdantiâ quandam in. telligar/fiue fuâifiueetiâ alienam.lllc uero actioné duntaxat altctius mtellectus. Quâ alter illc cuius ed acno non îtelligat.Didinctio fane ciufmodi î animarum natura non diuiditfubdâtias animarû.Siquidem aîus idem qui uel fe uel aliud quoduis intclligit/fæpc fe intcUigic intclligere.Ergo amp;nbsp;multo minus ira fubdan oçmencium dtuidun£:amp; multo magis mes cadé utruncp cxplere poted. lam ue to concedimus ipfum fimpliciter îtelligere,rône quads ab ipfa intelligentiæ ant maduerfionedifferre.Nam illudqdem habet effentiaaliquâ pro obiecto:bçcâc '^ pobiecto actionéfpeccare uidetur. Etî nobis non féper qui cognofcit/is agno i fatétfecognofeere. Verûtamen mes quælibec a corporis cômettio fepata adeo nbsp;nbsp;1

kclligit expedite;ut quatenus îtelligic aliqd; eatenus îtelligere fe prorfus agno feat. Præfertim cum ca ibi fit îtelligendi côditio: ut mens ad itelligendû fuâ fpe cteteffentiam.Si.n.ibi perfecta itclligentiaénntelligibile habet intimû atepeerrif \ fimum:minimeqî dependet.Ita uero fit maxime:fi pro obiecto fuâ fpectet eden tiam.Dum uero fuâ eflentiâintuetur/ï fuo cdeintellectual! Ôd lactu incelligéciæ perpecuo pofitamicognofcit fe elle cffentiam îteUectualem ac fempet îtelligenté, Quatenus igit intelligit fe:eatenus fe intelligitintelligete.Prçcipue quoniam fi --eut idem ed î luce lucereiquod amp;nbsp;ede:ficidem in ipfo intellectu ede; quod intel / ligete.Dum ergo fe effe cognofcit:etiam inteUigere fe prorfus agnolcit.Quâob rem mtellectus quilibec abfolutus ficutfemperintelligit/icaqgt;itelligatiipfefem peranimaduemt: præfercim cum nulla exterior occupatio ipfum ab ipfafui ani maduerfione diuercat.Ed autem illic actus idem keiligennæ: quo amp;nbsp;fimpliciter intelligicaliquid:Sd quo illud fe keil igere fern per agnofat,.Si enî actus eiufmo dl ibi didmguas/iam dicemus amp;nbsp;actum tcttium fimiliter Si quartum/ 0^ infinite deinceps ibi didingui:quatenus petfequentem actum innumerabtliter incellige tefingicur præcedentem.Nefas autem philofophi putantinfinitos actus Si hos quidem fuperfluos illicin præfentia ponere: præapuefi per illos infinicæ lUic fubdantiç multiplican dicantur. Inter bate ipfe nocabis/Plocinum in mentibus beads animaduerfionem eflenriçactionifcpfuæperpctuâponeteicodemcp actu amp;nbsp;inteUigentiam 56 agninonem inteUigenciae edentiætp expleri.Quod ficubi di xeric/fimplicem ipfum primumquntelligentnv actum animaducrfione diftrahi. Exponefcilicetquando animaduerfio edactio reipfaab inteUigcntiadifferens Ecquando fit animaduerfio minideno quodam imaginationisiab intellectu ni miû differétis.' atep ad alien a interim didvahentis ^ Refdlic f ubinde quod aiunt: inter ipfam menré atep animam effe mediam fubdanuam quandam:quam ratio né quidem ipfam inteUectualem apeUant Animam ucro dicunc ab bacfufcipcrc p uii

-ocr page 244-

ranonem. Sic enfin anfma nulla ucram habebft inteUigendi arep perperuam. Ve ra nacp perpecuacp intclligennaed uel f ipfa mentc/uel f eo quod proxime méns eft parriceps. Anima uero ex eorum opinionenó primo quidêgradu:fed fecun do kelligennçnônihilacciperet:amp;imagine illius poems g naturâ.Arq? ira neep feipfam animaduertet/quod eft nature ftellectualis officiü:neq?intellectus alien fus fubftâtiam excogitateporcrit a naturis fequétibus abfolurâ:neq? reîcuiufq formale comprebenderc rónem/aut definitioné ipfius ueritatis amplecti.Talia enim ad mentem propric pertinent.

4( Prou identic modi' diuerfi.s.in princfpiis tribus.Deinde ï ftellis. Tertio in dç monibus.Quarto in hominibus: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IL

tN fecundo igitur capire colligit tria rerum prîdpia:ipfum.s bonû:amp;f cius filmm intellectû:ex paterna luce luminis more manâté. Arqonfnpermun di^nima ex intellectu diuino uelutfpûm peromnia profluenrem. Sedea condirioneinferioribus prouidéremmtîrenm a diuinis nulla ex parte décliner; Sed quo arten ri us diuinis inhærec: eo porenriorem fçcûdioremq? ait ad fequen tia reddi:amp;: quafiiam inde pregnarem fequéria parère. Ad bæctria principiauni uerfalis prouidcntia pertinet:qua amp;:omnibus Ô^ omnia prouidenc. Minus uero uniuerfalis ad fphærarû ftellarumquanimas.'barû enf quolibet prouidecquidem omnibus/fed non omnia. Nam unaquæq; propria tnbuit/quis cunctis. Minus etiâ uniuerfalis m dçmonibus eft prouidentia. Quilibet enim cerra quidam eu rant genera retum/quibus amp;/quædam propria tnbnût.Particulans etiâ in anima bus noftns adifcriorapuidétia é.Atqiîpenfiori etiafollicirudine/ quarndemo nés propria curant:ut ftultum fit humanam prouidentia cum animæ mundanæ prouidentia comparc.Cum enim amp;:anima prima porentiffima fit:3/ prouidétia eius uniuerfalis/extra quam nihileft/quod eius repugnetofficio:nôiniunaPlo tinus ait/hancdum prouidetneq? laborare:necp minus effebeatam. Ammarn uc ro noftram ufepadeo regendis corponbus occupari/ uta fuperionbus quadoep difcedar.Difcedatinqua perinfimam fui parte pnmo.i.pertmaginationéeiufq} affectum propéfius ad ïfenora uergentem. Quægdem ad beefeen fubinde tra hat parteanimç mediâ:cuius propnum eft róne difcurrere.Inrellecrû uero quem Ôe aie partem nommât confirmât (uc fçpe folet ) diuinam frelligentiâ intermitre renun^.Videcauréhæcde itellecru fentenna nonPlotini folum:fed Ammonii quoq? præceptoris eius Alexâdrini fuiflc,Quem Plotinus f oibus dicif profecu tus* Accepimus amp;: altos quofdam auditores Ammonii i eadem fentétia perman filîc.Quam amp;nbsp;lamblichus fret Aegyptiorti dogmata conumerarc uidef. Nota 1 bis inrerea aiam noftrâ/quis particulans aîa nominef/qa patticularé babeat pro ( nbsp;nbsp;uidentiâ:nullo tamé pacto eile mundanæ aîæ parré.Rurfum aîam noftrâ ideo in

regédo corpore follicitari atqi laborare: quoniâ neq? fûmum tenet aîægradum/ que obtinuit anima mndnneq; permanct î fûmo tora/ cû inferionbus prouidct. Earn faneparticulanum animarum conditionem elfe putac/ut per uices hoc aut illud agâr.Quantû uidelicer ad rónem imaginationéep ptinec. Quârû uero fpe eraradîtellecrû nullas agercuices.Quéliber.n.îtellcctû elfein çtemitatepgnitui conftitutû.Siqdé î ppnetate aîæ fubide fequéte primus é motus primucp tépus.

-ocr page 245-

^ Mundum non fuiffealiquando nouum ex noua quadam anim^prauicatc: ncqï aliquando pentumm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^IU^

I^a^uftra igic fingebant hcretici aïam prima aliquido a diuina bearimdine cccidiffe: atq^ ita ad détériora degeneranté fabricauifle müdum:Temere I—À nimiumundo ppeadabat iniciû:quod faber eius nup elïetpermutatus i malu.Sarius admodu erat diceretmundu ex ara femp naturali quada ncccflïrate {)ductü:Quéadmodum Ódforma corporis auegecali uirtute:^ calorluméqjab igne. Videmus.n.pfecnflima quæcp i natura naturali largitate fép agereineqï ex. inopiæmaloded porius ex copie bono.QLiod fi fép agunt/illa ét quota uirtus '»\ amp;nbsp;acrio ad quçdâ tanta de term mata é/uc clementu quodlibet amp;nbsp;côpofitû:multo nbsp;nbsp;' magis tria illa pricipia rerâ:quorû uirtus eft cois ad oia/fcmp agût.Præftat itaqî dicerc mundi fabru sterna bonitatis copia ab suo mundum ^gènuifleiq noua prauitatenouu.Profecto fiprîcipiorû natura in actu fép abfolutacófidcramus: atqïficopus ad earn cóferimus:opus îdefempitemû fequi uidec. Quauis fi ad ! -ipfa diuins bonitatis uel îteUigentiç uoluntaté refpexeris/mundu ualeas tü fine nbsp;nbsp;, noua fabri prauitate/tü fine diuini confiln nouitatc nouu excogitare.Sane cu m diuinitatc natura idem fit atq? uolunrasmeq uoluntas naturs aufert quod pro priü cft natursineq? natura pgt;pnü uoluntans adimit uoluntatuTu ucro cófutac (j putabant mundum aliquado perituriuSola eni quç refolui in aliquid poftunt intenre pofte uidétur.Nam aliquid i nihilum euanefccre bonitas ipfa naturç nó patië.Quandoquidê ncqi patic alicubi uacuü.In quid ergo mundus refolüi po teftyNunquid 1 matenamÆfto fane.Seditademum qusrimusinunqd matena illa formam habeat nee ne^Si habet: adhuc crit id eópofitum in matena refolubt le.Tuncillanccpïnibilü euanefccre poteft: nequnformis pfeuerare. Efte.n.dac ubiqi per formam. Ac fi finxeris earn fine forma manere: tue alibi quidem mate ria ennalibi ucro diuina quafi liminbus inde difiuncta: quadoquidem nihil ex illis ernicetï matcriam.Non igitur crunt ubiep diuina. Quod dictu ncfas efte m theologiaprobauimustamp;f alibi comprobabimus. Neep licet fingere matenam in nihil pofte refolui.Quippe cum nullum agens ad refoluendum cótendit fimpli citer ut refoluat:fed ut fe augeat uel propaget.Id ucro ex aliquo duntaxac amp;nbsp;m aliqd fien poteft. Præterca fi matena redigae in nihilum:conftabit fane matcria ab initio neceiTitatcm a nullo prscedente fubiecto/unde fierct habuiftc: cum ita nullumaliquado fubicctum prçceflent/ficut deniq;fequitur nullum. Extitic igi turab initio quadam confecutionis neceflicate ex fuperiorecffiaenteqïca.Eadé igitur eófequentiaï ncccfficatc fempee e nt.

^ Fabermundinonïclinationcifcdconfiftentiafecitmundu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.UIL

vlt; ■ Eprobat iteru quod aiunt/aïam prima nó ex co cpÏ fua dignitate raancret: fedqadegenerauerit'mundû pcreauinc.Sed anteq confutationes Plotini pleqiJar/rccêfcre luuat Porpby rii uerba i eandé fentétia ex libro eius uias ad icel ligibile dcmôftrâtc.Sic igit aie/ nulla fubftâtiarû quæ uniuerfæ fût acq? pfecre ad fua cóucrtic genitura. Oës at pfectç fubftâtie ad genetaria potius redigut. Et id qdé ad corpus ufq? mudanu. Quod fanc cü fit pfeetó ad aïam é redacuï. Aïam

P *

-ocr page 246-

inq inteUectualcmndeoqî drculo uoluûur. Anima uero mudi ad kellecm attol hcur.Incellectus aûc engit ad pndpium.Subdic uero paulo poft:In fubdacns ue ro paracularibus/amp;: ad muica labi pocencibus meft pcliuiras defleccens ad geni curas.Ideocpî bis dehcru dicic accidifTe.In bis mfidelicas efldânata. Has igiruc contaminât ipfa matena:ppea cp ad banc deflect! pofïint.Curn tarnen interea fe ad diuinum ualeât couertifle. Quaobrem pfectio gdem a prioribus fecûda fub ftituit: côferuans eadem adpnoraconuerfa.Defecrus quocpalicubi priera quç dam et ad podenora deflectinefFicirqj ut hæcipfa diligantza fupiore interim di e- uertcntia.Hæe ille. In qbus confirmât demones quofda uel aias hominûa diui nis degenerâdo corpora fabricate. Mundû uero ab aia quadam diuma amp;nbsp;î diui ms peefeuerate fiiinecondructû. Tanm.n.tam pulchrû/tâ diuturnû opus effice reiac finerranfgrcfiionc ducere/raq? mirabili róne mouere/non edpotedatis ali quâdoinclinâns/ fcdioptimofemp babitu confiftenusifacientifcp fabricâ/nô ram uroptima uideat/q ganaturakter ipfa fit optima. Quod fi optima edilla potedas/ôf ut ex motu apparer/infatigabilis/nûg quod optime fabricar:uel ob penirentia dedruetiuel ob defatigationé definet cóferuare. Dicere uero muda naidirui maïe;arq5 hincargumétan mundi natura ede malamZ amp;nbsp;aucroré buius malum:bominiï cduel iniquorü/uelppnirus ignorantu. Stultorüquoq, edopi nariporedaréillam utagat indigere confilio. Si.n.i natura ipfius crat/utgigne rct/confilio ad hocnullo prorfus Idigiiit.Sin opus confilio fuit/noneracprima lila potedas naturaliter fufficiens ad gcneratióis effectum.NuUa igicnarura/nul laqj potedas p fe potent aliquid generare uel facere.

Neqj aiam ede corporea.*ncqj miïdü fuide a malo pricipio códirutu nbsp;nbsp;Cap. V.

*^ r^fEdarguitpreterea quod dicebar mundi fabruaiam qua uiuirmundus ac J ‘“^mouef/ex elemenris miidi compofuide.’qup corporea fit amp;irrónalis acq»

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^morcalis. Primo quidénefas etl/ uniuedu babereaiam nodra deterioté,

Deïde aiam componi ex elemenris quafi poderioré. Quæ ramen ranq uirtus re pugnatium copularnx prior elfe débet amp;: fimpliaor atep condanrior.Deniq! na rura ex elemenris compofita/neq? quieq effiar/nifi corporeü; neq? reflectie in fc ipfam. Dender ifuperqjfeforebearos putent:quado excmplari mundi fruan tur.Cum ramen opifiaü hoe ad exemplar eiufmói conditutu detedari minime uereanc.Præfertim cum dicât/ mundi fabrum tue prim um mûdi exemplar ex co giradeiquado ad détériora fe uernr. Addebât fabneauilTe mundû ad aias eudo diacoercendas.Quod edfrudra tenrarum. Quod uero cura eiufmodiiHûpura banthabere de mundo.'quænf utrum curarer id ante mundtuan mundo iam fa cto/eppir demde curare.Si pnus/frudra fairem curauinutdiximus.Sm aürpod mundum:runcforfan uel mundi difpofitionéacccpitab ipfa mundi fpccie/bac a matcria fegregandotaur ab aiabus. Quod fi ab ipfa mundi fpccie ilJcpcrcepit curadi condirionciporeranr df animæp fe fimilicerpcepiiïe.Sin auré ab aiabusz ridiculum dictu é;imo amp;quot;nbsp;urrunqj ndiculum. Vbi uero decoercendis diciruraia bus/opinio rangirur:quam óftetigit Ongencs. Quod uidelicer fpüs oés ab ini rio fine squales .'fed pp diuerfos uolunratis motus magis minus ueautconuer fos ad deum/auediuerrenres ab eo;tum fpinrus uarios in fegradus acceperint;

-ocr page 247-

turn corpora mundi differentibus confli'tuta fine gradibusrmm deniq? fpCis alit aliisfincaddiccicorporibus.Cuius opimoms error indccoutncic'q» totadifpo ficio mundi i ipfa graduum diftincnone confiftenszcfi fit maxime formale fina leep amp;:optimum uniuerfo/mento primum ém ipfapnmi agentis kennonc. Nó igicex meritotu diuerfitacecontingic.Prgferrim quiafi nacurærénales ab initio æqualcs eranc/alia no dependebac ab alia. Cafu igic obngic uariaru cocurfio uo luntatum. Cafu igif ordo turn 1 fpiritibus:cum 1 mundo deïde.Icécum differen nç fpecialcs amp;nbsp;fpes 1 rebus qdem ifenonbus naturales cflcnrialefq; fmemefas di ctu e/efle accidétalcs in fupis. Eflent aut accidétales/fi no fuiffentab initio fed p liberos uoluntatum motus poftea cótigiiTenc. Tam et fi difïicillimû eft aftigna tecutmodis tamdiuerfis motifintfpus tarn squales.Qu 1 certefianceuolunta cum momenta eric mulcimecp tarnen p quatitatis diuifione ita diftincti:neq:, pec ullum adbucibi accidens difcrepantes.Ecgo p formalia amp;f eflentiaha quçdâ mui cem differebanc/quatenus aliqd erac i aliquo/quod nó erati alio. Qualis diftin ctio fine graduû diuetficate effe nó pót:cü ad priuacionê redigat amp;nbsp;forma. Ante igitut mocionû uariecaeê uanctas inerat naturaliû.Sed de bis oportunius alibi.

Opifex mundi é primus inteUectus peraiam:Icem tres funt principfa;bonu: mcns:aia:Item primus inteUectus amp;nbsp;primu intcUigibile idem. Cap.VI.

opi’^io*formasïmateriarefultareexquadiiprefTioncaformis ■ nbsp;nbsp;1 effecta diuinis:dum materia mfluxum idearu quafi fpeculi more repetcu

^^__gt;^nt.ldeocp pro ueris idearum formis uerifimiles rcportarc'.uelceddecc;uel fimularcTlcacpaias fallercafupnoiam mundo prolapfas: doneepenitêcia tide affectæiex hac quafi colonia uel exilio in patriam reuertant. Veteré hanc feuten tiam ufurpates berctici/eiufmoi paffiones aieqbufdâfubftâtiarû noibus mepte nimmobcegebant.Poft hæc obferuabis antiquos iter chriftianosiherettcos trif corporations aïarum a uetenbus accepilïe.Sed arbicror illos ex homine 1 hoiem tantûfiuecerrenûfiue aeriu: non auti beftias aiam bommis traduxilTe.Stc.n.óó doctores ebreorum accepiffe cradunc. Verba quoq? de opificio mundi bos Plo tinus ludicat puertifTc. Siqdem canq tres fubftantias accipiut tria uerbaTimei: quibus tarnen tres eiufdem fubftâciæ pptieraces apud Plonnu fignificancmidc licet ut idem ipfe Deus mundi fabet excogicaueric.i.dccreuenc.06 nacurabcer de cernêdo pegerictoti mundo return fpés: quot ïtellectus ipfe fuus ï ipfo fuimec uiuencc.i.in fua eftentia uiua contêplarct ideas. At berecici dicebant ipfü uiuens eUe eus ipfum icelligibile:pnmüomni fupius iceUectu.Qui uero cocêplac ideas in ipfo/eUe primum formaliter icellectum. Qui atcxcogicauit cfficere/effeaiam ptimam:00 haccófilio quodi facere/quis malo,poftq.s.a fupnis dcgenerauit. Plotinus aucidem effeicclligibileprimum/intelleccumcp pnmüita probabic.Pci mus ïtellectus cum pfecto intelligatmó/incimum babecïtelligibile.lpfcigitïcel ligitur afeipfo tanq ipfemer ïtelligibile ipfu fitdicuc eft inteUectus. Ité quod pri mum perfeecûqî ïtelligibile eft:pcrfecto modo ïteUigendû é.Pecfecta uero róne ïtelligic;fiïtelligic a feipfo.Siueigitut ïceUectum fpectes/mox ïtelligibile confc quicut ïtimum:fiue cetnas ïtelligibile Ïtellectus ftatim ïtimus comitac.Ec merito quoniam longe maior pportio eft ïceUigibili adintcUectu acqs uiciffim q uifibiK

-ocr page 248-

fit ad ui’fum. InteUectus.n.rem fpfam irelligenda pénétrât/amp;: dfuidi t/amp;: définir; Quod circa fenfibile nullus efficit fen fus. Cum igicminfica fit iter ipfum intclli gibilcitellectumcpproporno/ menro qua uia hucufq?puenir aligd/ut fumum i telligibile fic/eadem cofequit/uc fumus fit itellectus accp uicilfim. Hue uero Pio rinus mundi artificem pnmu efle purat:neq;rameaiam prima ab opificis mune re uultexcludi.Sed negateam confilio mundum facerc/amp;:folliarudmeducere, Aliogn ncq?fubftaria mundani opis confiftere.mecordopfeuerarepofTenfi mo bill quada arnfias actione pr^femm laboriofa fieret atq? moucretur.Multo ma gis ifupcr dereffat/ q,opificem aiam dicacefie metis exp rem amp;pturbarioni fub lectamiaiabufep noßtis détérioré.Cum ibocopifiao nibil ifipienteragatmihil appareatpeutbatum. Proidediftribuirpricipiorum ordinehuncin modû.Ab -quot; folunnima dei uniras uelfimpliciras cum adeo fupemineatoia/utncqpfimiliru / dinem neqi refpectumprfusMllum ad aligd habeatudeoq? neeprius hoc g illud afpiciancerceaurnibilcfficitraut oîafimul.Sed.n.fûma boniras fupoîa/meriro mox eftar oia;Suma uniras fiari elficitunfi.Quod igitide pxime manat.s.ab / unirare quæfup oia émimiru eft unu oia: Vmi.Sïcns/ enna cûcra.Hocipfû fcclli gibilc e:quod eft irelligibilia dicta. Hicpnmus é ircllectusig amp;nbsp;oes é frei leer us: itclleccus mg abfoluci oefq? idex. Hic mundus itelligibilis eft ab uno fuper o^ genirus:unum oia.Hinc nafcicaia prima lam unum amp;oiaiquodamouidelicec mobilireritus explicans qua: primus ftabilitercoplecrirmtellectus.Segrurdein

\ de mundus exitellecrupaiam/non ram unum êioiaiq exoibus unum.Nempe 1 d^m mente amp;nbsp;in anima præceditipfa fua uniras mulriiudinem. Ac in mûdocor poreo formarû uniras quodamo mulrirudiné fequit.Pores ramen ira coU/gerez oîaquidem mundimébramébronjq?naturas ad unâanimpmundanænaturain quafi ducé:Oés aias ad una mundi aîam uelur principem: Oés intellecrus g anf mabus infuntad unum intellecrum fup ai'as exiftétem/ quafi oculos ad folis lu mê.JntelIecrum deniqipurûadpaterna lucéarq? boniraré. Jnrer bæcobfciuabis quos plengjintellecrus ponunt a corporibus abfoIuros:Plotinum poncreinrcl lecrus tantum ammabusiquos in reflect us animales Ranimas îrcllectuales apel lar. Qui fane intellecrus iccircoiudicari poftunra corporibus expedin.-guonia amp;f fi in animabus funr/non tarnen funt m corporibus; quadogdem neep animx uere corporibus mfunr;amp;intellecrus ciufmôi nullû cuin corpore comemum ha bér.Er ut Plotinus fppecôfirmatfépfecundû acrû funt cri diuma mere côiunaû

' Ab bac uero fenréria uix dilT?rirc uidet theologorum apud græcos cbrifrianoru fentenria/angelis corpora tribu es. Vbi uero Plotinus côceditgdéi mfcrioribus mulciplicare gplurimum.Prohiber armultiplicarioném fupioribus fimiléintro duccre.Inrellige probiberi mulnplicarionem illic/qu^ per minima amp;f quafi fuper uacua/amp;: difiuncrim fiar/quemadmodu apud nos fieri foler. No ante que uel in fpes uel in nccedaria fiar/uel fumarim colligarur m unum. Proprie uero uerar mulnplicareprindpia reruq? capita. Quod aurem plures irellectus efle uelirofte dit/ubi aitfrelleccus eftefumas aiarum tonaliumpartes; ipfasqj animas diffetre inter fepalTionibus Sgt;C naruris,

^lAmma mundi alUgachbicorpus Cuam/amp;phocquafialias animas.kern quo enam anima propria dec corpori aicam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap, VIL _

-ocr page 249-

^lt;T^Eprobatitenimzquod aîam genetneem mundi di'cancaiænoQræmore tn hac fabnea laborare:ólt;: ab ipfo concêplationis officio diftrahi. Ait enira: ^^^wCum rota machina fit aiæmiidanæfubiecra/nihililli refidere:nihil effine re proprumthilallem condgere. Item totam corporum molé ab ipfa aia pcrifn fam uitam turn ker fe coUigan/tum aiaedeuincim^rfufq? fubefle. Aîam nero no kram ad corpus accedere/quafi quodda hactenus mundi mebró. Arqi tam indo quodatnó uiuens i gretmo conus aiç/ficiHt ferme cónexum/ficut fetus m akio. Itacp uententé extrinfecus aîam alligan aïali quafi lam facto: neep penirus do mi nari. Aîam uero mundi fibimet aïal generate: Ipfucp hbi potius:q fe ipfi liga re. Ideocp nihil in aÏalis paffionibus aliquando compati.Quod.n.canq detenus é ' præftantiori eónexüpatt quidéfolenfi panatillud.meqicaméficeconuerfo.Ta uero memenco:quis aia no dra nJcifcat corpus iam uiuü: nihil carné prohibere: ’ hanc quoep adhibere corpon uica:ceu lumini lumcn.Hic.n.uica prior ad accum amp;: propriecacé uieç poft ueniencis facile crahitur. Hxc.n.eft i proprio corpore po tionaccp (i ad altera comparée/ quafi fubftanrialequidda ad aliqd accidécale fe habere uidet.Cócludit deniqiuniuerfum ubiqibenedifponi/ad bonuuidelicec cómunepduccum.Siqduero kórnodi inceceapartibus qbufdaaccidat: indeed ' tingere quod in firm ira te fua uel ipfü cocius ordiné ticefeq/uel impecüfubftme re autdeuicatenon poffinr. Animaduerteueroï compationePlonm incelleccua lem aîam pofte tu ipfam ordiné fatalem effugere: cü a fupiori prïcipio pendeac: / nim étordini huiclibenceracdiligenterobfecûdare:turn denipp hocfibi comen dac ri corpus ita cu hoc ordine conformare:ut quadoq? deuitet incômoda.

^Faber mundi non mutatione fui fed poteftans nacuralis copia fecic mridum tanq Dei ftatuam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.3/111,

OVando incerroganc herend/qua ob cam mudi faber coftruxent munduz refpôdenc:quoniâ a contéplacione cecidic: ac ueluc ambitiofus ad agen dum fe coculic acep impandum.Præftabac aut naturale aftignare f^cundi tatem q uoluncatis iniqtacem.Atcpitakerrogantibus refpódere.Sicuc calot qua -t róne calot/natutalitec calefacinód lux qua lux/illumïat naturalicer:amp;: fimilicec ui ca uiuificac.Sicpotenriftirnii illud agens poteftatis fuænaturalis prcfentia facir. OÎO uero contra religionéoém atep philofophiam eOe uidet quod dicebanche retia:opificem mundi prins ï fe formaliter pmutatum q facetet mundû. Atqi fa culraris opificiæquæfempicernaeft/îmo idem eft ibi quodfempiternicasnniciu aliquado conrigiffe:quado.s. opifcx ille pplapfum a melioribus faccus eft Ïpo tenttor.Eftamp; contra religiócm uituparemundu tanq malum.Nam amp;nbsp;in genefi Moyfes ait:Tum fingula Î mû do bona /tucuncta ualdebona müdi arcificé eftc ofte. Hue tendit amp;nbsp;illud.Cæli «nattant glonâ dei:amp;: opa manuum eius annûtiac firmamentû.Sic itacp magnitudo poteftas amp;nbsp;motus uniuerfi mirabilem diuinita ns poteftaté nobis oftendic:ordo minficus fapiennâ:prçfertim î tanta return uà riecateferuatus. Vfus quoep ad opcimû ubicp côducens/déclarât pculdubio bo nitacem.Poteftaté inquâ/ôd fapienciâ fie bonitaté non folû quçfit in opif ce:fed quç cômunicata êcficopificio. Alioqn nô poftemus opifiai huius contéplacio ne/taka de opifice iudicare. Quamobrem fatius admodû force uniuctfum hoc

-ocr page 250-

PUronico moreqnafi Dei ftamam bonorare.’amp;fquæieo excellénorafiint/ranq cemores flatuas idcam/q herencoru more uirupare.Impiü.n.efle Plaromci ludi cantdatuas dei iiiiias ab codé fabncaras/pofirafqji templo mûdano ad cul ru ni legirimu oîbus deinôflradû defpiccrc:ne dû cnminan.Na ôT gd fibi uelir iHud: In folepofuitrabernaculûfuûmon edncgligendû. Non folû iraqjmûdus diui nam menrêddrinulircrimirar/uthereud férunrZfed imitacquoqa fimiIircr.Dinï mills gdé uni ratio îrelligirur/ubi per oppofitionû mces fircôpano.Sicucillud i materiale/idiuifibile/imobiletira hocuicilTim materiale/diuifibde/mobile.lgitur ficurillud bonû cHad ira malû.Edaûrî mundo erga diuina menrêpfimilia îfu perimirano qiiædam.'quarenus opus hocrepræfenrat enenna illâ/uirâ/incelligé tiam/ideasamo amp;nbsp;uniraréipfam arq? boniratê.Jgifamp; hoc é bonû rang imiaao boni.Emanareuero bocindc Piorinus exifbmar narurah quada boniraris illius exubcranria. Sed câm adæquare non pofle. Terra port h^cplena cHe mgr îmor ratium aîaliû.’fimiliterq; fpariû ufcp adc^lûanulroq? magis amp;: ipfû cælû. Jmmor tales i terra funtaianres ultra ipfam terræaîam/ faiteaiæ noUræcæledibus hicét contunct^ corporibus. Vr præccrmirra quod Orphia terre dre s ét demones kro ducunc.Immortales i aerepanreratqî^therefuntdçmones/falrêquantûfpecrac ad cælefre illorû corpus. In fphæns quoqicælorû oîbus imortaha diumagifunc aîalia ipf^.s.dell^.Sunt «Se g m orbibus planetarû ultra planeras m quolibetpo nanr demones quafi délias ira fuo planera-fubiecros/ficut î firmaméto a maîon bus régime dell^minores.Mirro g»ideçcuncræfunrubiqj;quas folenr aîalia m telligibilia nuncupate. Quâliber denigïtellecrualé fubfrantiâ ubiq? fimilirer elfe poûe î Tbeologia rracramus/amp;f tracrabîmus alibi. At figs couicent bominû arqj ér df monû aîas pode quadog uebiculû cælefre deponerer ex quo aîal eiufmôi non firîmorrale.Primo gdem dicimus/non facile iftud admirri.Deîdefi admît rarur/depofinonem ciufmodi corporis baud propnemorréenedicendâ.-ga nec farali narurah uecuifumec molenna fons illara uel îrus accidar.-fed facili quada ‘ - quafi depofitione uedis arq? uoîunrare. Denig fi cri rerrena cocedar umere;for fan negenrc^ledia uiuereraudiantTbeopbraßü d/cenrénon eûepbilofopbnni g neger cælefria u/uere.Sm uero cæleftia róne pnuenr.-qu^mirabili rônefempin cedunnaîaduerranr quandoq? fe ede uel oculorû uel rom s expres. Si negér mun dum ede a bonotaudiacmundû ira bis rcclamanté. Cû adidue uos ordme mco ad diuinâ prouocéfapientiâarqj uîram.’fdroremeex dîuînirarependere.

Gnodicorû errores no minus chrîfrîanîs g Plaronicîs aduerfanf. Cap. VlîlL ^^f^feqtienàbus uero dum confurarîepra» herericotû enmimuones îmun a dum’.dùdueiteimundo efferres prxapuegradus. In primoponifphxn —fcellarûcp morores.ln (ecundo fphxras.ln cetrio compofira îfra luna, AcùnegraduCi borum dibîcaone mundû non e(ïepulchrâ.Si militer rres buma np uitxgradus:Sunt.n.diumi holes:Cunehumaniduntamp;quodâmôbruti.Simî h rônediuerùtas apparetîciuicaceétrectiffime côftituca. In eiufmodiuero dibi ctioneamp;ordincpulchncudinem tu uicç/tûduitatis elTememéto,Notabis itérai cæleftes deos iferionbus bngala prouidere: Ac demones fub luna plurimos eße bonos:boibu[qi mchores: Concedi tarnen demones aliquos effe malos. Sato

-ocr page 251-

præterca ra finita fuiflefn Gnoftids herenas arrogantfa: ur nulladfcerencuirra tis fpecié efTe pofTc/nifi in eis q eandé heccfim feccarenc.ké malos ede hic demones ó: angelos oés: Recrores quoqp fphæcarû cæledin effe prauos: lp faq tonus mundi uita.Deniq nullu ufq numen honocandu quoquo modo ede ucl luóca dir.fed pnmü cantü fine medio exorandn: Arq ad id qdem îpetrandû fola here fis fuæ profedionê amp;: uerba quçda titufq fndicerc. Neq necefianam ad hoc effe exacts mremornq; puntacé.Deniq pelfimü quéq hcrefis feccacore uniuerfo me lioréede cenfendû. Vc nó mirüftc Plotinû his ét acrius idignan. Nocabis deniq ficuc maxima nobis potentia folis elucen fi cóuincamus ab co folaria ede qplu tima.i.oïum ubiq lumina:Stc mira dei potenna fulget: fi ab uno Du multi fiant atqdcpendeant.Dcos poft hæcaintûquçdeo fuperiori/tûquæipfis placée/ho minibus ifpirare.Deos hie accipe tu fteUarn aias/tüdemones bonos.StcUarû.n. aîæquæamenteaiçmundi/mentcqdiuinazdecreta funt/demonibus: Hi nobis infpirant.Tu ucro dû Plotinus luehirlanns î herecicos/memento neqdegitimü cbriftianorû genus hicatcinguncqipfa Cbnfti perfona.Quonia Giofticorn er tara non minus aChrifto funtq aPlatonicis aliéna. Etprofecto fi Porphyrius q can fa fufeepit cótra Chriftianos Chriftü oraculis cöfirmätibus iudicauit fapiê té amp;nbsp;pul atq bearn:menro Plotinus qfolü côqaqnofdâ hereticos agitiChtiftü amaledictis cenfetexcipiendû. Neeiniuria illos ifeqtur/q adetebatmundü ede natura malü/acqamalo. Aïas noftras eflemundiaïamcliores/fieriqeciamelio tesangelis.Etid quidé abfqlabore ullo amp;nbsp;punficationis ofFicioz fola.s.herefis illius confedione:Et qbufda nnbus/amp;; cerra quada pronûtiatione uerborurneq liccrecuiq aliter fieri bond. Deniqdcûipfû folius humani generis curam habe te.Totius uero mundi rerûqmûdanarû prouidennâ apud deû edenullâ. Quç quidêchriftianælcginon minus q Platonicis aduerfanc. Nâfiue Paulûaudias ad RomanoszDeûdifces non unius tantû:fed oîum ede gentifr.fiue cuangeliûz cognofees deû uniuerfo ufq ad minimapuidere.Itécôfirman prophctiaiiUudî oés uidelicetpodcdici dcos;acfilios cxcelfioés.EtunacûPropheta prçponi an gelos aîabus. Arrogantia maxime oîum extitpan. Solo fpû Ô^ uen ta te Deû ado tandum .Sola morura puritace féliciter promercndû:ôé id quidé munus laborio

(ifliraecompatan.

lt;|( Con^rmatio fupcriorum.

P^p^^n-,

-^pTsf eapfte item duodecimo planius quoq pfpiciesmon cbnftianâlegé uUa ,

■ ex parte'fcd fuperbidimâ Gnofricorû hercfim iproban/falfos Zoroaftns

J^_libro^s fmgentiû;pbilofophiçfûmû profirenninPlatom fc atrogantius in fapientia prçponenriû.Quibus ét decepti fuennt philofophantiû multi familia nûq Plonni anteq Plotino familiariter uterenc.Quid uero dicä^Vbi herencum lUud ftultidimûq deridetnpfû mundi fabrû apeUant tapiennâ fimul amp;nbsp;aîarnda pienuâ qdciquatenus anteîtellectu uiuebat. Aîam uero: quatenus efcîclinatus ad fabneâ. Ambiguntîfupetzutrauis eius prius ad mundi fabneâ declinauerir. Addunt cæceras aîas confequenter tune ad corpora defccndide tanqhuic farali lege conncxas:ac fimul annuidc corpotibus fapientiç mébra.i.dçmones.Tum uero fabrû infndidematenæ nonnihilimaginariû:atqdeîccps ex hoc imagina no matcnalu imagmanû aliud adhuc uanius refuleade taq remonus afubftâna

-ocr page 252-

A: forfan adhuc ali’ud: id«^ extremu ciïc mundum: ut couincamr id totum effe uaniflquot;imum.

|| Vita quf in corpus pender ex aia/ut actus aïf eft imortahs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XIIL

o^Bfcruabfs i capire deamorercio uit£irrónaléquç ex fubftana rónali depê ■detueluc imago eius amp;accus/nullo modo fubftineri a marena : neq^fub lecn alïcuius fieri qualiratéifed folu exifiere ex afa!SiCqfi emicarc;ficuc ra dius uifuahs ex oculo aialis nocte uidenns. Cui ét fi non condgar cxdgui:con ringit ramen nó cmicare aliquado uel cmicare.’amp;f folo pendere ex oculo.

- 4fPenes mrennenemipfius natura:torumprius eftg partes opcris:acrotum

fimulincboatur.

/Cap.XWI.

' W'^quartodedmo capire notabi's;quonia natura per formîagir: agirq? ro W ro formp tonus ipctu/ad totâ pçnirus propaganda: ideo pnmum in ipfa ---—oaturafis agenris inrenrione forma efîetonus amp;nbsp;mregrâ.Icaq? rota una eu parribusquodamôcunctis ex uigoremtus agente fundirus mchoari.Sicichoan turplantarû Ôe aialm fpcs:ficex diuina caufa rotus fimul mundus effluxir.

il OIû calere quidé Si calefaccre:non tarnen urere:nec obefîe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XV.

* nbsp;nbsp;^nNca^rc qumrodccimo memento cæld calere qdé A' cafefacere/ fed tire

1 re;quod addebant hercria.Si î omm uiuente corpore una cû mgenita uira .congenitus effamp;calor. corpus cerre primo uiuens caler A primo: Acalefa

• dédo cuncra uiuificar:Arqj cû augeat amp;: foueat oi'a nibil urir. Quod gdécalefa ciat/non motu folû/fed natura parenqa diffufis fine moru per oia radus calefa cict: Affola radiorû m feipfos mulrorû collectionc étfi coJIidar/ nihil ucbemen

nus calefaoennon raménaruralirerurinAliogn tû magnirudine fua/tû ederira te motus rotû reliquû repente confumerer. Quod at ignes accendant i' airo/ nd ab ædu cæli.'fed forfan ex aeris iHius angudia prouenir. In quo calorexcalore moruqjcæli leuircrprimûaccenfus/ euaditpaulo acnorangudia lod. Cui cû fc applicatfubrilis uaporÂfficcusarqjfulpbureus/ fitferuor longe uebemétiorm uaporc. Vbi et ex moru uaporû cdcucienrecalor icendir. Verûramen plus adhuc effibi lummisg calons. Fulguraûrabiferiorifede ex caufa uiolennoredemitri rur.Pod bçc norabis:cû cxlefiiâ nantira generer oia/Af uiiiifice[/amp;cô[eruet: eâ na ruralitcreûebonâ.Tû ucro quxiniquâ cenfent/indcfignificart/nô fien.Demc^ quæapvid nos fub cômuni cxlefiiû influxu fiûc/effici meetfe differétia:zû pptez fpês difFezentes/zum pp uanas forcunas ùngults côzingézes. Varias mg pur pu net: ad anni téporadocaep diuerfa/affecnonefq^ aîorum. Hpc ergo nô ex c^lo exi Û:eredifferentia:fed quod dacc^lims ifluxu cômuni pp bxcaccipi differenter, Cradus uero bonorum a maion i minus p ipfâ boni lacitudmé procedenresine fas eflitanq maïos uirupare:atqi hicimprobare ipfâ uniuerCi narurâ. Ridicuiu quocp ex eo cp progredienribus ordine rebus inrerr mali aliquid fubrepat: pnn apium inferrcmalebciurriquafimalorum (ireffiaens caufa potius g defiaensi

-ocr page 253-

acpropofito quodacomicanturpotius q forte connngâc,Profecto dû fncenrio nenacuræabipfo reruprinapto procedécis/cerrægénérantformæ/ ideoqibona fiût confequenter formæ ahæ cedunt:quod malû effe uidec. Cû igic codé mota quo p fe fie bonû:per accidens continue amp;: malû:nemo debet ob differentia bo norûatep malorû contraria quædâ phncipia ponere. Ac prater priapiû bonû m troducere malû.Mulroq! minus p narurâ pnmâ effen tiaq? malû. Alioqn elfen ci a amp;nbsp;effe encmalû.Appenctarnen tanqbonû:amp;oppofini eius refpuicuélutmalû. Præccrea pnncipiû agit fequétia quatenus eff efficax amp;î accu/ agitq? per forma. H^c uero funtbona.Nô eff igit ipfû malû. Neep faatper fe mala:fed fimilia fibî .i.formalia/ideoqî bona.Malûuero ad formç priuarionéatcinec:que accidie no mtendif.Perhæc igif amp;: G nofficorû amp;: Manicheoni côfuracus eff error.

£( Oratio non adoratum deurn numenqj mutat/fed adorante. _Çap,XVI,’

Ömt dedmûfextû dendet heren cos qgt; purent uerbis ntibufcp humants c o babitu flecti cælcflia corpora aiafq? cçlorû numinaq? cælo fuptora.Itê oém orationis uim ï uoeû modulis/amp;f odonbus/charactcribufqï conlfi tuât.l-’ræeerea q morbos oés nihil ueliteffealiud q djmóia. Aceulgelica doccri na deurn in fpü amp;: uericate prçcipic a do ran : neep deû mucari uulc/fed adoracem.-Multofcp curat ægro tan tes non occupatos a d^mone.

'~^Non adoratio/fed uirtus iperrat a deo diumü munus. C^^^IL

Vnus prouidentia?propriu eluceti opnma uniuerfi difpofitione:amp;:i op ■ 1 mundani opificis habitu.Tocü hocffulce nimiü auferebant bered .—^JL^ci^dü m raundi difpofitione uitupanda/dominü aiiccoréq? putdétia: m cufablt;r, lam ucro utconuinccréc nihil effe imundo bonddicebit nullas ucl na tnnç.uelhominû leges cflebonasiamp;quæuirrutcs dicunc nihil eße: Neq?ipfi de uircunbus abqdloquebant: neep de purgandis animis penfiquicq babebane. Predicabant.n.fiqs dûcaxaccogitarecdeû/ cerrifcp apud eos precibus ïuocaret/ oiaprorfus îpetraturû:eciâ fi pertiirbaciones fenfuü nullas expellar.Quibus eet te nihil ab euangclicadoctrinaeff aliemus. Nó.n.q dixeric domine doinine:0^ quæfecunc. Mcméto uero quod air:Abfoluca uirtus deû nobis offendit.Sicuc .n.pc«ptio calons ignei ad fûmum pducta/ matena lumtnepemus ipler/facicq; ignê:fic ér ipfa per uircuté imiracio dct/aium tadé diutnü efficit atqp deû: Alufqj ica feipfü uidcndo/uidec amp;: deurn.

Platonici faalius admitrut dogmata Chriflianorü q Gnofficorü.Cap. J^IIL

mo

Acage/Plotmü a grands cbrilfianis audiffe:ab lohane Damafceno préfet tim:ultimüquenda ordinêangelorüdefeaffea Deo:corponbufqjex aere ^affiocepoff bçcinclufos/nôreprobabichçc:fedPlatonias prorfns acco modabit. Quod qdê chriffianæ legi non repugnare Romanus tradie Egidius. Non pócaurénon acneer idignanxû audittocû mundû ab angelo quoda peffi peffimüfuiffe creatu.Icé çpfiteancur herccia fe numinibus cglo fupionbus

-ocr page 254-

acccptifTimos cfTezdum colora recto res Qab ilKs depédft/funtqïfimilk’mi/tan^ malos acritet dereftant: torilqï mundu ordine difpofitu diuinilîimo execrantut utmalu. Aedcü prædicancfolius hominu generis cura habere. Toiû uero mun dum î quo eft homo/ cuius ordini conccrunchumana/ne profpicereqdé.Quæ adeo ndiculafunc/uc abfurditate fua fans redarguantur.

^^ De mundo animali:dçmonibus:pulchritudinc.Er(ppulchritudo procedic ex bonirace:atcp eft fignum bonitatis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIlII.

lt; M Egrega fi pores a mudo dimêfioncm arq marend: Relmque cecera:fphç ram habebis icelligibilé.i.aialem atq mukiplicé.In qua qdeaia prima co . J gruens umuerfo fecundu uirtutéorbis amplioreric. Orbes fubideueluc uirturc anguftiores /reliquat p ordineintellectuales aîæ: ficalia ferme poréria co plccrens aliâ:ficuc i his quæ uident/orbis alius amplecritali urn. Sed î aiali man do qa nulla dirhenfio diftrabir/quodliber paffim torii in toro quolibet repitur. Eft aucibi motus arq circuitus/ qualis itellectuali aîçcôuenic. Dimcfio uero no accu gde/fed porentia quada acrui proxima.Na ex uirruieaîæprotinus peeffa ra eft corporis fpés/cereâ ab aîa in materia exigés qtiratem arq figurâ. Et quate nus feexccndicporeftas aiçprocenbria:eatenus prouiribus extenditin corpore quiriras.Profecto figs infpexecit inrimâ aiæ mononé/ uidebit amp;nbsp;formale ibi di uerficacé.'amp;f pp‘moru téporaleab alio quodâ actu in aliû/interuallû. In bac ergo diuerfirate m hoc aialis ci rem tu s interuallo/incipieciâ diméfionem futuri corpo ns orbifq, fufpicari: ficut aligs ex crebro quodâ fcinnlle uibratu orbe continué lufpicat.Eft aûcuniucrfû illud fpbericû aiarum/cx îrellectualibus gdé fa eu Ira ri bus ftabile/quaficenenspolifqgbufdam/ex fequétibus ueropotéciis mobile. Ex illius âeftatus motufq uigorefitmunduscorporeus/amp; côfifticatqmouet. Ex cuius pfpicua miraq’pulehruudinedecetnaturaleipfmsamp;irimâbonirareni cxiftimare:arqex his duobus pulcbritudinéamp;:boniratéaiæ côiccrare. Proinde ubi ait demones fentin pofte/arq elfe pulcbernmos: intellige fenrin qdé pofte: quéadmodum î libro depulchnrudinediximus. Pulcherrimos infupefte/quos Magnus Bafilius bonos nomiat angelos:habétes corpora partim ignea partim aena/lucidiifima pulcherrimaqfticut fignificaucnt Dauid:dicés angelos dei mi niftros eftefpüs arq flamas.Sic ergo putat Bafilius Angelos cómodius mutare lodi:qefcere:miniftrare:ac fine fallacia fenfibus feofferre. EandêPfellus aftene apofcoli Pauli fuifte fententiâ.Haciraqi ronefiue demones bonos fiueangelos nominate mauis/funtî corponbus benefica numina/ honorecultuqaliquo di gna/ ex Plaronicorü fententia fimul amp;^ Cbrifnanorü/córra fenrétiâGnofricorû. Qui dû benefica ex mundo numina tollunt/puerrunt ordiné uniuerfi:amp; ea fibi adimûtmediaipquæfûmis cóciliari córnodepoftent. Sumarim uero qua/cüq funt extrinfecus re uera pulchra/funt amp;nbsp;naturaliter kus bona:Siqdem ex infimg formæpfectioneacquictoria feminariæ rónis fupmatena/prouenit externa for mofiras. At (i deficit fpés inrima/cucres ipfaamp;diminura eftin mclioribus.i:inti mis:amp;deftata melioribus.i.ab illis quæ fut in gradu prœftantiorainecabfolute pulchra é;fedpulchritudine mucilara. VndePorphyrius demones quorü anirai funt iniqui/corpora quoq dicit habere deformia;quom uero probi funt animi/

-ocr page 255-

cotpora infup effe formofa. Et Ongenes ex luce ordfneq? cglediu argumêratut fpiis illis meße dco propinqoresduadæqî kclligêaæ côpotes. Acq? una eu Apo ftolo Paulo fpûs a dco longe degenerates corponbus ex acre caligmofo cocre ns includtc. Profecco fi corpus depedet ex aîa:nimirû cabs quædacorporis di fpofino arali quadaaffecnoneaiaeprouenic'fiuenaturalifmc more naruræpet babitu iam concracta:fiue affectu amp;nbsp;mebnanone ppenfius quandoqj concepta: Prefertim quado coepon primordia dantur.'amp; qdtu infup incrementa. Corpus ƒ icacp pulcbrû fignü eft aîæ pulchrç.i.harmonicæ penitus atep lucentis:amp; oio be nbsp;nbsp;'

necócinnecpfehabentis qrûfpecractû adcogicacionéimaginarionécp:tû ad af fectûfeminanâcp natura.Turpeuero corpus eftaîæincôpofitæfignûiôr in babi cum uel afiFeccû dißbnüiam prolapfç.Cû ergo mûdus pulchernmus fic/pulchec rima fimul amp;nbsp;optima eft aîa mundi: fimibterqi fpbçratû aîæ omniû atep fiderû. Apudnos qdêpoteft forte/fed raro î corpore formofo eneaîaîpræfécia nô foc raofa:quoniam aîa quæab ipfo concepcionts inttio formofa fuit: poftea paula tim deformis euafit.Sed omnino pulchra erac quondâ:quâdo elegitcçpitqi pul ebrû corpus effingercifub pulchro fidererurfûatq;dçmone. Poteftqneuaeß’e aîa pulchra îterdû in corpore nô formofo. Vel qa quæquondâ pulchra nô fuit/ pulchra tandem euafit. Vel quomâ fæpe aîæ pulcbræmolienti formofû corpus effmgere/îpedimentûquoddâex his quæarcûftâcamp;quæcôfluûccôngit uelcô tingit.Acaîæmûdi netpacccdicqcq/neq?recédiezneqjobftac îpedimentû.Nihil enî uniuerfo taie poteft accidere.

nima noftra quia eft fororanimæ mundi/poteft amp;nbsp;fataliafuperace:amp;: ad

Cap, XX. _

lUius beaticudinem peruenirc.

Saitaîam noftram eße fororé aîæ mudi atepcæleftiû animarû/memento im intellectualé neqi eße pattern neq prolé mûdanæaîæ cæleftiû ue aîa Icepoß’equadocp ad earûbeatitudmé puenire.'fieriq; illarûquodâmô gubernacione collega. Prçcerea poß'enonunq quâdo fe redpit in feipfa fatales ictus auc minuere/autetiam deuitare.Demq, nôlicereex haemûdanaeu * ftodiauinculis uifolutis abice.'Acmulco minus fas eftecæleftes fpbçras uelani mas incufare.

—f^lBER NON VS CONTRA GNOSTICOS

CapiPrimum

^•y/Tria tantum prindpia fûc.Ipfû bonû:mens:anima.

VONIAM Ex aliis difpucationibus nobis côftatipfius boni narucam eßefimplicem atq? primâ:nifi.n.primaeßet/fimplex efte nô poßeticonftincSC in fcipfa mhd habere:fed unum effe duntaxat/atqi etia ipfius quod diat und eandem eß e natura. Ec.n.hçc non prius qdem aliudqddam eft:deïde infup unu: _Ne^ipfftbonü. aliud qddara eft zóó prætereabonû.Cû inquâ ita fitmimiru quando dicimus unü:6f quado diamus ipfii bonuiincelligêdum. eft unam nos eadéqi nacutam fignificate:adeo ut nihil de lUa prædicemus oio.

-ocr page 256-

Scd nobis ipfis potins ini quoad pofTumus defignemus. Atq amp;f primfi irarco diat/quonia fimphciffimunre feipfo fufFiacns:quoniâ nó confiât ex plunbus, Alioqn in ea ex qbiis componitrcfetref. Rurfus nóeflïaliotquoniaquicqdé in alio:cft amp;nbsp;ab alio. Iraq? fi necp ab alio neq? in alio: neq; ulla î eo efl copofitio: neceffeefleo nibilefTe fupius.Quaobrem nôeflconandû in aliapncipiafecon ferre.Sedhocpropofito icellcctii deide/quod ucprimo kelligit: mox aiam poll mtellectu collocate debcmus.Hic.n.naturalis ordo e. Ideoq; neqj bis plura necp pauciora in genere kelligibili decctconumcrare.Nempe fiqui pauciora ponant/ uel aiam amp;r intclkcrLhoio idem eHe dicenr/uelîtellectû idem prorfus atq?pnmu.

• Hæc âcinter fe elle diuerfaifæpeé demôflrarû. Reliquû uero êiprefenna pferu rari:fi plura q hæc ma fint/quæniprærerbas naturefinr.Profecro cû ipfum uni iierfi prîapiû/ica utmododicebamus fehabeac:nemo phnapiû ulli'i fimplidus amp;nbsp;excel fl us poterie inuenirc.Nô.n.prîcipium qdem alterû i porcntia/alierum in acru audebût ponere. Ridiculum naep eflî his quæîactu amp;: abfq? mareria funtz pdiflicrioncquandâ potentiaactucpdiflriburânaturas plures iducere.Sednccp etiam î fequentibus cômenrari licet/ itellccrum qdem alrerum i qetequadain po fitum:alrerü uero ueluti motu.Quænâîtellecrus quies/quis uemorus ateppro grefliofiuep)latio?Rurfus quod bumsociû/quod ueopusalrerius/Efl.n.ficuc / ^cx eflîtellectus codé modo i actu frabili côfrirutus.Morus at uel ad ipfum uel circa ipfum lam aîæ éofficiû. Arq Ô^ rô ab îrellcctu î ai'am ufq? procedens aîam reddit îtellectualem:necpaliâquandâadducirnaturam îtcllecrus amp;nbsp;aîæmediâ.Proîde

neqi ob id îtellectus decer plures îducere/quod alius qdem îtclligat;alius aûtm telligac alium îrelligere. Et.n.fi îbis aliud éfimpliarerîrclligere;aliudaûr îrelli gere quod îre!figar;Abfq; controuerfia tarnen unus ibi uigetîruirus/quem actio nés propriæ minime latent. Abfurdû nacpefl/alicerdcuero îtellecru fennre. Sed ipfeidem prorfus eritqintelligmâfq îrelligir qjîrelligar. Alioqn hicqdem eßo folum îtelligens/ille uero aîaduerrens buncinrelligere;ubi uidelicetalius qdam inrelligat/potius q qui animaduertir. Quod fi dixennt duo bæcexcogitatione quadam îrerfedifîerre;primo qdem nôpotcrûtfubflâtias ibi plures adducere: deideopçpreciuécôfiderare; nûqd ulla excogitatio uelcômenrû porms admit tere poflir îtellecru duntaxatîtclligenrem:neqi taméaîaduerrenrem fe îrelligere. Quodquidéfi nobis acadanq area îpetus amp;:côfiliafcmpîcumbimus;êtfimo deratefludiofi Ô^phi fimus/eâm criméqi ifipienenobis afferer.Iam uero quado inrcllcctus illcucrus î îrelligédo îtclligit ferner ipfû necp extra îtelligentê îtelligî bilepomr.'fed îrclligens ipfe ipfû intelligibile eflnrceßano î întelligendo habet feipfum/uidetq?feipfû.Seucro uidens profecro îrelligentiænon exprem:fed in telligenré uidet. Quapp î ipfo primo îtelligendi acru habet 6cquod îtclligatamp; quod intelligerefeinrelligat/tanq unû prorfus exiftens.’Necp ullo excogitatio ms figmento/quod unû efr/ibi fit duplex. Acfi femp id ipfû quod é/intelligit/ qs nam locus illiccommento darur/fepann quod eflfimpliàter îrelligere/ab eo quod éaîaduercere quod îrelligatCQuod fi rertiû comérum îfup qs attulenr/ul tra illud quod dicebat îrelligere quod îrelligar/iâ ultenus fingés îrelligerequod îrelligac îrelligere/ lam prorfus quod in bac opimoneabfurdûellclarius appare bir.Neep qcq probibcbir quo minus îinfinirû ira uagemur.Quod âc rônéquan dam adducuntîmedmab mtellectumananté aqua demeeps aliaquædârôhat

-ocr page 257-

in aïa/ut uidclfcet ilia to ket itellcctu aiamq? fit mcdia/cogi't aiam careteicellfgen cia:fiqde no ab ipfo iceUectu/fed ab alio quoda medio acapiac róné.Iccirco no tone ipfa hébic:fed quandaronis imagine. Deniq? neq^itcUectü ipfu cognofcec nelt;p qc^ prfus keUiger.

^] Cofitmac fupiora.Item q? diuerfo mo anima mundi amp;: anima

____noftra prouideat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Caj3.il.

Git neqi iis plura i round© kelligibilimeq? excogitatioes illic fupuacuasi M quas no admitcut poncre decet:fed itellectu unu code mó fe fep hénremt ptfus îdeclinabilé:q amp;nbsp;patré fuû p uiribus imireL Aîam uero noftra parte qdé fui penes ilia uiuécé:patceuero ad bæcnoftra uergenté:partedeniq?î medio col locatâ. Cû.n.unaî plunbus pocennis natura fit/aliqdo totSunaeû opumofuî accp uniuerfi ad fupiora fe cóferre. Aliqdo uero quod é i ipfa derenus/traccü ad iferiora/una fecu mediu quoq? cótrahere. Totü uero ipfius nó licere ad iferiora unqpræcipitare. Atq? ciufmói paffioné ob id accidereaîæiq^iopcimo uniuerfi nó cóftitit. In quo qdé aïa illa cófiftens quæ nó é pars:amp;^ cuius neq; nos qdé pat tes fumus/tradidit uniuerfo müdi corpon munera p fufcipiêdi potentia: ipfacp interim peul ab ói follicitudine uiuinnulla uideliceccófulratione gubernäs neq? qcqcorrigés curiofe:Sed ex ipfo fuo ituitu ad fupna mirabili potéria totum ot nans.Quo.n.magis in fuo fe figte intuitu co pulchrfor atq? porennonaiq;hinc defup hauriens 1 inferiora trâffûdit:amp; tanq diuinitus fép illuftraca pluftrat.

^( Mundum fieri nó a cafu aîç:fed a poteftate eius in diui

nis pçnitus confiftente:Ióq?fépiternüefle. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,Cap.IlJ.

—W Empigicilluftratalumécppoffidens fépiternüideiccps ad inferiora tradii ^•lcit.Hxcachocluminefépamp;cótmencamp;uiréc;uitaq,Ïdepro fua quæcpea ‘pacitate fufcipiücipetide ac fi igne quoda medio alieubi pofito calefiac m. ] de quæcûqi calefieri pofTint:Ecfi ignis i méfura quada é coarccatus.Quado ue t to poténæ nó coarctatæ méfura/ uniuerfo nó defint/qua na róne fieri pót/utexi ftâcqdéhæpotétiaî/Nihilâc fît alicubi quod earn fitparricepslt;'Profeeto neceffa nu é unüquodq? aliqd de fuo ex tens élargi rualioqn neqj bonûipfû eric bonû/ neqdtelleccus ipfe itellecrus ennneqj aia rurfus cricaiamifi poft illud quod pri mo uiumuiuat ballad cófequéter qdiu uiuic Só primu.Quaobrê neceffe eft ola poft primu deiceps fépq; c(fe:amp; quçdâ in generatióeuerfari:ppea cpaliunde de pendeat.Nó igit facta fût aliquâdo/fed ficbâc amp;nbsp;fiét/quotcûcpî generatióe net fandicunt.Neq5éccorrûpencii8 exceptis qua: bént îquædifloluanc.Quod 5c nihil i quod refoluat hérntenre nó potent. Ac fiqs ï materiâdixericrefoluédû/ refpódeat/cur nó fimiliter amp;nbsp;materia tefolubile eflecocedatiQuod fi materia in (up fateat:quæremus/quæ nâ fu*nc necefficas ut fieret?' Ac fi dicâtneceffariû êei deiceps eófeq/afferemus amp;nbsp;nunceffe fimiliternccedariü.Atfi relinquatfola/fe quet ut diuina nó ubiqded quoda i loco decerminaro fint ueluti quoda limite f^§’^^g^*^^’Q.^O‘i ^'^ '^ ^'^'^'^ nequeat/eófequens eft/uc ppecuo eolluftretur.

41 Cófirmacfupiora:pbas mûdû nee ede ma

___1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lumnecamalo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.llIL aikdixcrintaiam qfi iam cofractis alis plapfa feciffe mundu/obiciemus raudi aîam id pad non pofte. Ac fi aîam aliqdo prçuancaeâ addueât

-ocr page 258-

in medium cxponerecompcllendi futpræuancanois errorifq? cam.Piæterea quo nam tempore aberrauit? Nam fiueab eterno:^fecro fecudu eandérônéadhucp maner i errore/fiue incepir ally do pquirendu eft/cur no ante id teporis aberraue -'- nt.Nos at no mclmarionéaigeffecrricé mundi cfteputamus/imo habiru potius minimeicIinatu.Si atmclmara e/pfecto ex eo qgt; eoru quæillicfuntlâ eftoblira. Quod fl oblita e/qua nâ facultare fabricat uniucrfû?Arq amp;nbsp;unde facit/An forte ex bis qua: iIIicinfpexerat«'Sin at eoru memor facit no010 mde diuertit: No.n. tcnuirer hct:fi non magis iclinacillicneobfcure uideat.Cur.n.noIuerit córinuo regredi quorûcûqj memoria retinés.Pr^terea'qd na ex mundi effecnone fibi pro uencum excogirauir?Abfurdu naq? diccu é/ut honoraret mundüfgt;geninfte.Eo rumcp h^c opinio eft/q fculptoni noftroru affecrus ad fupos trafferur.Quomä amp;nbsp;fi cogiratióe fecitineq? 1 natura eius erar ut faceret: ad potentia raméptmebat efficereiquo na pacto mundu buc effccit'Pr^terca qdo na ipfu deftruatf'Siue.n. la pçmtuit cffecine/qd differt^fiuc nó dû penituir/neq^ pçmrétiaïinÿ afficief/ut pore quæ lâ aftuefacra é téponfq? diuturnitate idulgênor opi lâ effecra.Sm at ex pecrataias finguloru/iadiu oportuicbaud ultcnus igenerationéiterum aduéra re/ai'as uidelicetnóignaras malorum/quæipfas 1 priori gcneranoneprefterunt. Quapp ladiu defcêdere defiuerunt. Proide quod mûdû maleîftirurû efteaiur/ ideoqi mulral eo aduerfa moleftaq? accidere nó cadmitrendû.Hæc.n.fcnténa c maiorémundo arrogas digniraté.Siqdéludicenteudé buc arq? ïtelligibiléefle/ qfi bic nófit illius imago. Tü uero quæ na pulcbrior illius imago fieri potuil? Quis.n.igms alter imago mchoriteUigibilis ignis g nofterbicigms éepót?Iré qup terra prêter bac poft illa rerra?amp;: qu^ na fpb^ra pfecra magis atqa uenerada? acmotibus ordinanorpoft illa intelligibilis mundiifeipfo cóplexionê.Dcmq? fol poft illu alter fup uifibilem bunc folem/quis na poftic effingi«'

Neq? aiam efte corpotearneq: mundü fuifte a malo pncipio cóftitufu.CapAó

oWMnino uero abfurdü écu ipfi corpus béantquéadmodû béntboies 5?cu H^^?iditaré/ dolorestp/Ö? iras/porétia raméipforu nóparuifaciit:fed afferat k' ccreeis ïrelligibile ipfü artigere. At uero i fole nó eftepotétiaa palfióeremono ré:figdéï maiori ordine ftabilirateqj cófiftit:neqjfapiéna bérepr^ftanorég nos g nupnati fumus.mumenfq; fallacus ipedimurafteg ueritaré. Neq; uero decet ai'am dunraxac noftrâ imorralédiuinaqi anerere uel ignauiftimoru boium:totü uero cælû frellafqj mr^ un o trail ta te carere;cû ex rebus lóge pulcbrioribus purio ribufqi côfrér.'prefern cû fufpiciamus gcgd ibi é/ordinariiïimû elfeargipulcber nmû.Præcipuecum ipfi côfufionéquæcirca terrena uerfatcnminent: quafi aia Îmorralis detenorem bunclocum eligat ftudiofe:eligating morrali animçpræ ftâtions illius obfcg. Abfurda eftinfuper penes eofdem alten us buius aj^irro ducrio qui ex eleméris côpofirâ arbitrât. Quo.n.pacro côpofitiqilla ex elemé ns uirâaliquâ baberepôt?Horu nanq? mixrura uel calidû uel frigidû uel mixtû facit aur ficcû/aut bumidû/autqdâ ex bis côpofitioné.Prererea qûo aîa é uirrus eleméta cônecrés/fi qdem ex illis côflata fit'arqjpofterior.Pofîremo gdo af^ad lungûtaiaducrfionéatqjcôfiliû/aliaqipmulrapcôrari qs porentg nârôneralia poflït afp aftignan.Cjtcrû cû mûdanû boc opificiû mime uenerénnetj terra bâc

-ocr page 259-

honorée: noua fibi terra aflerunt referuari:î qua hinc deniq; fmt afcéfuri.Hac ue ro elTe ipfa mundi roné acq? exéplar. Verû cur nâ opeprenu fit/eos î exêplan mû di que odio babcnt/tUic habitare? lté unde nâ hoc exéplar? Id .n.apud illos me emicac:quâdo q côdpichoc exéplar/ad hæc noftra lâ deelinauent. Si igicupfo efficiente mulca eft mundi cura ad alcerû uidelicet mundû efficiendû ultra intellt gibdéqué poffidet mundû:cur nâ idilli cxpediebat?Et fi ante mundû id ta cura bat:cuius na id gratia decemebat?Forfan ut aîç ipfe cuftodirent?Qua igic rône ' cuftoditæ nô fût? Vndc frudra factus é mûdus.Sin ât poft mûdû ex mûdo uide licet accipiés qfi cxpilâs matençfpém/fufficiebatpitiaadcuftodiâ aibus exptis. Siâtmûdt fpémî aiabus accipicndâ extftimâr/quænâ hçcloquédi nouicas eft?

4Î Au mundi alligatfibi corpus fuû:^ p hoc ^fi alias aîas.Itéqûo etiâ aîa pro pria dec corporiuitam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„Çap.VÎ.

'^^k Vid præterea dicâ de cçteris fubdäciis quas inducûc?cognoîances tû trâf

■ migraciones:tû fimulachra repcufla:tum peniténas.Si.n. calia quçdâ efle ^iXpaffiôes aîæ uolût/quado.s.afficië pçnitétia:tté repeufla fimulachra qdo uclucirnagines enciû/fedno dûipfaentiacontéplatipfecto id totû uaniloqum eft côfirmâdæ fcctæ gracia îcroduecû. Atq cû antiquâ grçcorû fapiétu nô atcige finc/figméca eiufmôi cômencanc.Sane ueceres geço àC recce nouerût:amp; fine tumi dicace laccanciaqt deferipferune quafdâ ex fpelunca quadâ afcenfiôestaîafqdde paulacim in uenorem contéplationé pgredienres.Copeum hémus eos pleraq? a Placone furnpuiffe amp;f quæcunq; innouât:quo philofophia ppriâ afferanc a ueri tatepculerrare.Népeiudiciapçnçapudifecos fluminatrâfmigraciôes in corpo tauanaaPlaconeaccipiune.kêcpi mûdo îtelligibili mulcitudinéponunc uidelf cet ipfûens:ôr deidemcellectû;amp; poft hæcopificem aliû:ipfâ.s.aiam fibi ex T£ meiuerbis ufurpauerunt. Sic.n,ïTimeo fcribic a Placone. Quacenus igic incel lectus ideas exiftéces i eo quod uiuens é/incuet; eacenus acep totidéarchitectus mundi cogicauic in mundo côprehendi. At illi Platoné nequaq inceUigences nu men quoddâ exiftimauerunt in quadâ quiecetn fcoiacôtinere. InceUectû uero fequentéquæ funt in illo fufpicere. Aliû aûcexcogitate.Sæpe uero apud eos id quod excogitatedicic/aîa eft arnfex uniuerfi. Taléqiapud Platoné mundi arti hcê efle putanc nulla ex parte intelligentes qs mundi fit opifex:quæ ue opificii rô.Multaprætereain Platonéîterpretâdo mentiri deprehendunt: opinionefep eins in detenus detorquere. Quafi uero ipfi tantû natura intclligibdé fuennt có fecuti.Plato atceteriqibeati uiri affequinó potuerint. Tüuero ex eo quodïtel ligibiliû multitudinem noiann uiden pala cófidunt;ad fûmû inteUigibiliû pue niffe. Cû tarnen ex ipfa multitudine natura inteUigibilê in fimilitudiné deducâc féfibilis detenordep nature.Decetpfecro natutâ incelligibiléï numerii quoad de ri pot minimû qfi colli ger e: Atq, ipfi quod é poft primü attribuerc cücta:neq ul tenus ïteUigibilia numerate. Quippe cû illud oïa fitiSc ïtellecrus primus êd ellen tia prima/amp; quotcüq alia pulchra poft prima natutâ cófidcrant. Spém uero aîæ tertia collocare.Præterea diffetétias ai a rui paflióibus uel natura dececïueftigatc necullaï reiuitos diuinos caudlatnSed antiquotü myftena benigne ketpreran: accipiences ab dlis qua: recce dteunt: imorcalicacé alg: intclli gibdé mundû: deum

-ocr page 260-

pnmû.’.Icem aiam oporeerecórnernum corporis aufugere.Riirfus fepanbnéai'æ •^ a corpore nihil aliud efleg agenerarionead eHenriâfeconfcnc.Hæcuriq?aPla * tone cracrata/fiqdcm ira pfpicue dicannrecrc fadunt: quibiis uolénbus diflend re nulla îuidia/diccnnû :Nepbas eße cauillarioibus cóuimfq? m græcos fua dog mara audiéribus cofirmare. Quinimo demößrandü eft fua recte fe babererquor cunq? prêter illorû opimoné propria lucneründißercndüqj berugne îregritareqp pbilofophica ipfas eorûopmiones adducere derer.Et m gbus aduerfanf: luße fpectare iiem: neeuHo mô populäre approbanonéaucupari uiros illos uitupan do:qui a uiris nóraediocnbus la multis funt feeuhs côprobari.Ofo uero ridicu lum cft pf/teri fe illis eße pr^ßanores. Népe quæ de ordine irelligibili ab aciquis fradira fûnmulro mehus erudiriufq; dicunf: faalcqjcognofcenrab ilhs;g falla da paßim hommes fuadenre decepti minime fuennr. Profecto rebus quas dem ceps bi ab ilhs acceperunt/admcrioncs quædâ nuHo mô conueniétes annexa de

\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prebendunt: fane i quibus aduerfart côtendût/generariones corrupriôefqj mul tiplices afferunt.Præterea uniucrfû hocincufanncômcrnûq; afp cû corpore cnmi nanc. Ipfumqjqui rotum difpomtmûdum uitupanc. Arq? m idéoîo arcbirectû - . mûd« auimâqj rcducunr.Cui quidem paiïiones eafdê;quas amp;f parnculanbus ai'a libus attnbunr.

^jQuanro faeikus anima mundi regat mundum ^aia noßra corpus noßru Etq benemundus difponatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VII.

Jetum eßakbi/huc mundû neq? Fcepiße ung/neq; defmere/fed eße tadiu gdm funtamp; diuma.Quodprærereacomemûaî^noRræcucorporenon fît aîg melius:ét ante iHos cßdictû. Aîam uero tonus a noßra accipearqi cenferepinde fe hétaefigs m emirate bene ißiruta accipiés ßgulom uel fabronî çrariorû genus rota uirupet duiraré. Op^pretiû uero cß cofiderate g different! róne aia mûdi gubernet. Népe nó idémodus etneq? rang alligata gubemar.Na prêter ceteras differctias quæalibi enumerate gp!urimæ funt/ illud quoq; confi derate decebar.Nos gdé ligan a corpore/urpore uîculo il cffccro.In unmerfa ue ro aia natura corporis lam Iigata/alligacgcgd apprebédcrit.Ipfa uero tonus aîa baud quag ab bis quæligatipfa kgaf. Ipfa.n.tang domina præber exordium. Iccirco neqj ab ipfis/negjcu ipfis parit. Nos au té born domini minime fumus, Quatu uero ipfius ad diuinu quod fupms eß/engß: inregrû fimplcxqi maner: nee ipedif.Quaru aut ciufdé rradit corpon uira/mhil ab ipfo reportât. Cóiter.n. quod eßi alio/eius 1 quo eßneeeßario accipicpaffioné.Hocac baud ulterius fui aliqutdtraditilli/quod uirappria poffider. Velutifigd alien i fit infertu/pariere gdé eo/ï quo cß/c0patit-Ipfü uero fi quado exaruent/ pmittitillud fuâ tu ta ha bere.Qufdogdéneq? exnnero boeg in te eßigne/torus ignis exnnguif.Qum cria neqi fi torus ignis cxtiguir/aia ilîa quicg pan ft fed ipfa corpons cößirutio. Arquieriâfi poffer per rcliquamundus aliquis eße: nulla ramen deboccurailli aîæforet. Quoniâneqiconßitutio ipfafimilis eßmudo/arq; cuilibet ai'ah. Sed ibi gdéquafi ^minetconflßcreiubés:bicacelemcntaquafl fubcetiabécia fecudo quodi uiculo 1 pnoré ordiné rediganf. At uero illic nó bént quo diffugere pof fint. Neqj igic intus cótinerc neceffe eßmeg, extrinfecus cohercédo ad intenora

1

-ocr page 261-

tctrudercrSed ubicunq; îpfius natura ab inirio uoluic/ibi naturalircr fin gu la per roancnr.Siq^daûteorû naturalicer moueat/ ilia intérim patiunt quorum naturis motus eiufmôi minime congruit.Ipfa uero quæ natura mouent/rite feruntur:uc pote quæ umuerfi funt membra. Nônulla uero hinc pimunt:quippc quæ tonus ordinem fubftinere uel declinate nô polTint.Ceu fi chorea ingens agat ordine: ) Acqi in mcdio eius ductu tcftudo côprehenfa alicubi peflundet:cû chon ordiné efFugerc nequcat. Attamen fi ordini choreg feipfam annecterennec ipfa quidem ab bis aliquid pateretur.

^’\^undus non crrore fed naturali potentia factus eft:amp; bonus; quia diuinitarf

- fimilis:quis non æqualis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_^3p’VlII.__

^K Vod aûcqueri folet/quSob câm fecit mundû/idem é/acfi quæratiquare

■ nbsp;nbsp;«fhaîa^Ôô quare ipfeopifex fccit.Quod primo qdem corûeft:qui fempi

ipfius prîdpiû apprehendere moliunt.Deidc purât opibcé mu di côuerfûpmucatûqîab aliquo î aliquid euafiflecâm fabricâdi: Docendi iraçp funnfi mô dociles fe præftitermuquæ horû natura fit: ut definâc aliquâdo quæ funt uenerâda uitupare:quæ quidem ppenfius deteftanc: cû tamé magnope de ceatucnerari. Etquis nâ difpofitioné mundi lure uitupet/queqdéîprimis ma gnitudinem îreUigibilis naturæ demóftrar. Sun,ira pccfïic i uitâ/ut uitâ nô ha beat indidîctâ an^ côfufam:qualia funt que i mûdo fût minima:que copia mû danæ uirçalTiduc die nocteep gignuntur/fed eft cotinua petfpicuaq; amp;nbsp;mulca Ôd ubiq-, uitafapintiâ inexàmabilé ptæfe ferens: quid nâ phi bec ftatuâmanifeftam deorû intelligibiliû amp;nbsp;pulchetrimâ affirm are. Quod fi mûdana hcc flatua dû fu pcenumimitât excmplar/nôeftidéiprofecto hocipfumnaturalicerhaber.Alio qnimicatio lUius minime foret. Quod âcobiiciunndiffimiliter imitati/falfum eft.Nihil.n.præccrmiffum é eorû/quæpulchranaturalifqî imago poffer habere. Siquidé necelTanû etac/imitacioné hâc extare; neq^ tarnen ex quadâ cogitatione arcifiaofaqîcuta.Neq?.n.fieri poterac/utipfûintelligibileeffecî uniuerfo podre nbsp;nbsp;•’.

mum.Quippecûaetum eius effegeminûoportuerir.Alterûquidemîfeipfo ma nbsp;nbsp;I

nentemialterum uero î aliud pdeuntem. Oportuit igic poft ipfum aliud infup ƒ elfe.Solumnâqîquodoiumîfirmiffiraûeft/icafehabcciucnihil ipfius adîferio •*. ta defcédat.Poceftas uero mirabilis ibi uigec.Quapp amp;nbsp;opus îde femp emicuic. Ac fi mundus alter é hoc melior/qs nâ lUe^Quod (i neceffe eft mundû effe/neep tarnen eft alcenfolus bic eft/q fupions imaginem imicâdo eóferuat. Terra qdé toca uanorû aialiû plena eft atep ét imotcaliû:amp; ufq? ad celû horû plena fût oia. Scellçuero amp;nbsp;quçîferiotibus infût fperis:6^ quæîfuprema micâneur Dii nô fine

' cogitari nô pôc.Quippe cû mirabili ordine pferant/ornatucp præcipuo ci relieur tant. Quid.n.in câ effe poffit/uc uircucé nô babeânqd ue illis impediméti ad uir tutem confequendam.Nô.n.ibi heefunt/quætettenos efficiuntmalos: Nequn corponbus lUis uiciû efti^le bic quod peurbat atep concutbac.Præcerea qd nam uetatlupos qîppecuo uiuûtoaoûtelligere:atcpméte deû cæterofcpîcelligibiles dcos accipe. Forfan fapientia nobis prçftâtiot q illis adefc. AI; hoc nemo unq nifi Kanus admifenc.Quâdoqdé aîæ fi hue côpulfæ a mûdi aia defcéderûciqûo prçftâtiores fût cû uim panant.Sane î aîabus quod fupat prçftânus é amp;nbsp;melius.

-ocr page 262-

Sin aut hue fponte uenerunr/eür na Bufe regioni defrahins:î quâm fponre uenî ftisyPraefemm cû Ôd abire permitrat/fi cui nô placeac habirareJam liera fi cale eft Hoc umuerfum/ut liccacï eo amp;nbsp;fapienna co pareil hic habitâtes ad fupnorum fi militudiné uiuere/fculdubio idipfû tedaemundû defup dependerc. '

'—^Omnia in de difpenfancin mundo:bonaç in eo funenumina: amp;f ipfe bonus

’ eft:ac deus tonus curam habet, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ca£. VlIIh ^

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/'T^S ^H^’® ^^^ ^® mundi force querat diuinarum paupeanfq? gran'a/culpans ui

’ƒ ÂlBM delicct/qiæqualis i bis diftnbucio non côcingac/bicprfus ignorâtpbuin K^ _V uirum æqualitaré in his rebus nequag exigere; Neep arbirrari hoies plus ^ / babenres pecuniatum/habereplus boni:neqi indicate dominâtes plus qpniiati habeanr/pofTid8re.Sed harû return ftudiû aliis côfulto concedere.Nouit,pfetto uir probus gemmâhiceife uitam. Alrerâ qdem prabotûtalterâucro multorum. Ptobomep uirâad fûmum gradu fuppremâçp narurâerigi:eotn uera uicam qui bumiliorcs funtfimilirerefleduplicé; ut altéra gdéuirturis memormenroalicii fus boni fiepticeps:alrera ucro fit uelut turba uilis atep meccanica honeffionbus uiris neccHaria fubmimftrans. Si ât uel comitot homiadiu:uel obîfirmiraréani mus a uolupranbus fupat.nihil miru uideri debet:bieeflcpeccara non quidcm mcnte:fed i aiabus ranginpueris acqjgbufdam citrapubertatéadolcfcentulis. Quod fi eiufmodi fors exerdcatio quidam fit uincentiû arq? uicrotû/hac quoqi ronc recce fe habet. Sin ât panaris iniunâ/nibiiindeimorrali eft graue futurum. Rurfus fi oeddans/quod amp;foprabas habebis.Si ueroadbucralia dânas/nihil te in bac urbe moras rrabere cogit. Confiât prærerea iudida penafqi hic effe. Quo fit/uriniuRu fir/auiratébanccriminari unicuiqj pro digniracediflnbuentemdn qua honorâtuirms.Prauiras meritû reportâtdedecus. Necpfolû Racuæ bicfûc deorum.'fed ipfi quoqi dû ab alto profpidentes:qui facileapud boies( utferf ) culpas enadunt arq? deuitantraia a pnncipio ad finéordinepducétes: fortemqj ùnicuiqîcongruam fecundu uiraru uiaflitudmes di fin bu en tes. Sorte ing opéra prxcedéaa confequétem.Q^uiqdê forcéqad^s ignonci maxime oium remera bus rudifepin rebus diuinis euadic. Oporcede uinbus cûccis côcendere:ucopci mus candéefîiciaris.Neqpputare te folu fieripoffe opamü. Aliogn non dû opd mus effes. Veru alios quoep hofes oprimos efferâ enâdemones eife bonos. Multogimagis deos g mundü hune habitantes fnpiorêfufpiciunrmundn.Ho mm uero oium maxime tonus buius mundi ducéaiam beanflïmâ.Hicamp;f Deos intelligibiles coIere.Præfefcuncfos deniepamp;in cunens magnû ibi regéomm ue •neran.Quéguidera in mulnrudine deorum poriffimû excelléciam fuamdemô Ürare proculdnbio cenfeamus.Non enim i unicum dunraxar rem omnem repen ce côcrahere.'fed explicare tançai dininitacis Sphcudiné:qcâi explicanit ipfeieota 'm un us é:q dei ipCius porenciâ cognouerua^cenus uiddicec anus ipfe/q êpma b en s effiac mukosig ab ipfo cûcti depédeât:qppe cû p ipfû ab ip(ocp fine, Arq 'amp;hicmundus piUû ê:amp;'illucfu(picic cotus.Sufpicitamp;cocus amp;:qfcpdeorû.(2ui .hoibus dei dectera prxnûciSc:ôe:quæipfis placétioracuhs refponfifcp déclarant:. 'Q^nod fi fequêtes hi dû nô idé funt/quod Aquot;pnmus deas pfecto hocipfum na cur^cofentaneu ed. Smaûcfupiora defpicerehbectcecptpfû^fi nôfis decenot/

-ocr page 263-

raagnifacere: racmeto primû quidé qco Qs inclior eft tato erga ceceros ca homt nes cü fugos benignioré effe atq? modeftiorê. Deide oportere dignitaté (uâ mo deuce (eruare: peul ab omni acerbarufticitateremotü-.catcnus fe attoUenté qua tenus natura noftra pgtedi pociatcp exiftimanté exteris quoep adieu ad Deü pa tetezneqï ueluc in tonus puolantéifolu (e deo pxime f ubdece. Imprimifqï cauere dccetinefeipfu ea eciani faculcace priuet/qcacunep aio noftro ad hoc data eft/ uc deus effiaaLPoccft at quacenus més ipta ducit. Mencem uero trätcenderc nihil aliudeft^ ab ipfa mente la cadere.Credunt at holes ftulci uerbis emfmoducum primü audiüc: Eris cu quidé oibus nó tantü hoibusf fed diis quoqspredancior. Multa.n.regnatihoibus atrogancia:Etqantcamodeftus erat/bumilifcpiamp;fim plex:confidcncius lâ effete:quado audit. Tu qdces dn films. Cæccri aut quos hactenus admitabaris/nó funt dei filii.Sed neepét quçipfi ntu maiorü colût/dei filu (unc.Tu uero abtqs cótrouerfia uel labore es tpfo cçlo præftantior. Accedit adhæc quod idé alu quoq; cóclamant.Ceu tiqs numerate net ci és i multoru. tut ba numerate firailiter nefcienctu audiat alien de magnitudiné fuam cubitos mille prtusiplere. Quid nâî'ti mille cubitûfe exiftimctî'cçteros âtqnq?cubitos nó ex cedere.Nefeiatquidé quirquocue fint iinumcrùhinctamé imaginée numetuna quo ipfe fupat:effe qpluriraû. Cóficent ptæterea Deü humanarû quidé retû eu um habete:cotius ît mundi i quo funt hoies nullâ.Sed eut nâ mundû negligici* St.n.ideo negbgtc/quoniâ non tâtum habet ociiiut pfpiclat uniuerfû: nimirum neq, fas eft iptû infenora curare, lté dum pfpicichoiesi eut nô ^ quçcitcûftât incereaconfpicit^acq,ita mundûin quo funt hoics.Sin aût non afpiac éxerajne mundû uideac/ neep éc uidet hoies. Ac dicent illo hoies nô egerc: actamé mûdus indiget. Quin ctiâ nouit eius ordinem/ôi qui fine in ipfoiqua côditione in eo ûntiamp; quo pacto (inc ibi. Froide,quicûq inter hoies deo funt amiciiquæ a mu do conrigunc çquo aio tolerantes i quicqd ex ip(o oium mocu neceffano proue nicireccefetunt. Neqsidqdéiniuria. Nô.n.adfuûcuiufqiuocû’.Cedadtotûiptu fpccutedececihonorancéfiugulos pro dignitacncocp pro uiribus contendenté: quo oia quçcunqi poffunc nacuta contédunt: exiftimanté rurfus multa ettedmo uero oia quæ illuc annitanc 06 quæconfecuncieffebeaca.Nonnulla ucto quoad Cua fetc naturalcóuenienté tibi (orté affequi.Profecto uit probus non (ibi (oli at rogacfçlicitatis côtequédç pocentiâ.Nô.n.ex eo cp profiteat aliqd poffiderei lâ poffidec.Quin 06 multa pleriqi nô habere (e cognofeétesfhabete (c lactant. Arep ét nô hênees opinant héte:(oliqi poffidete: cû tamé ip(i (oli fine q nô poffideâc

Quatû ettét q dicûc mûdi fabtû errote quodâ feciffe mûdû arq, malû. Çap.X.

^1 ayUa ptæterea multaiîmo uero oia qs difcutiés abonde facileqîuenietiqua rônetigiUacira quads fitillorû(ermo demôfttet.Nô poffum cqdépudore lj____l^rô^ici amicorû quorûdâ gracia: q anteq familiatitaténobifcûinircntiin (etmones eiufmôiincidctûcû qbus adhuenefeio qûo pteuerâc: quis nô pudeat eositcdipcnfius ttudeanciut opimones (uç ucrat pculdubio uidcanc. V el enam iplircmiulehabeteexiftimant.Nos autem adnotos tantum uctbafacimus: ad.

multos aût qui illos audiût minime. Nihil.n,(uadendo ptoficeremus ipertuada te conâtesme ab illis le puempmictanci demôfttationes quidé nullas i medium

q nii

-ocr page 264-

afFcrenribus:qua.n.roneuaIeanT?Sed pnnacius feiactanribus. Cum alref qui’da fit modus:quo qs fenbens cos rcfcllanqtn non uerentcirca pr^dara uenffimaqi prifeorum diuinorumqi uirorum mydena cauillan.Quâobré ilium difcufiioms modum miffum ipr^fenria faciamus.Qui.n.quæmô dicta fût perfecte compre bendennc/planc qualia fint amp;nbsp;rcliqua potcnint mdteare. Mitto amp;nbsp;îpræfentia di ctum illud abfurditatcoia fuperans;fi móabfurditatcm cóuenit banc appellate. Aiunc enf aiam atqi fapicna quandam ad id quod infenus annuifTediue nutum bunc ineboauene aia;fiue fapientia nutandi caufa fuehnfiueambo idem effe ue lint. Alias utiqsaias condefcendiffe fcrunt:amp;; fapicntiæmébra: eafqjingredi cot pora uclutbumana. Cuius Jc gratia aîæ collapfæ funt/illa rurfus tradunemini melabi:quafi nó annueric quidê.'fed cantü tenebras illuftrauenc. Deindehincfi mulachrum i materia refulcafle. Dekeps fimulachri fimulachrum bic formantes pet materiam fiue p matenalitacem: fiuc qiiomócunq? noiare uelint aliud quidé boe diccntcs/aliud uero illud/aliaq? mulra noia obfcuntatis gratiacófingentes eum ficquiapudeosmundiopifex noiatur efficiunc. Atqi defcifcétem a matte fingcnces mi'idum ab ipfo deducunt ad extrema fimulacbrorü. Vtquihæc fenp fit mordacius etiam conuitiarcrur.

^Refellitquod dicebant/illuffrationcm ab anima in materiam fecifle aliam ani mam:amp; illafabricauincfingula. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XI.

'£^^^ “®’® '^i anima illa nó ceddit:fed tenebras illuiïrauir/quomó rectcdicc curinfenus annuiffe?Non.n.ex eo qjaliqd qiiafi luméeffluxicabipfanS IrZ-JLdi^pda eftannuifle:nifialiudquidéquodamó inferius pofinim finhæc auté ad id quafi de loco ad locum tranflata defcendcrit: facraqi ppinquionllu ftrauerit.Si fein fcipfa permanens lumen effudic/nibil i boe familiarius opata: cur na fola aia illuffrauic:non aut illa ét qua: i ipfo reru ordine poteritiora funt q aïa.Quod fi dicacaiam ex co qjrónalem mundi notionéin fecóprebenderitpo tuifle ex ipfo rónali difcutfu illuminare:Quid na prohibée quo minusîcû pnmû illuminauit/fimul quoqj mundû effeccric. Cur fimulachrorum genitura ulrerius expectauit. Deide rônalis ipfa mundinotio/quæab illis terra pegrina hofpita lifqî dicitzfacta a maionbus utipfi fetût/haud quaq effeccores deorfû coegitan nucre. Præterea qu« na ratio eff per quam materia illuftrata nó corporû naturk fed fimulachra fadat aiarumda uero aîæ fimulachrum nihi 1 uel tenebris uel ma tena indigereuidef.Sed fiquid fianmox factu comirabic effectorc:fecuqimanc .bitannexum.Itéquod primum ifunditin matenâ/utrum effétia é/an ponus(uc corn uerbis urar ) excogiramen.Si.n.efl effentia:qup na differentia ent inter hoc amp;nbsp;lUud a quo manauit/Sin at altera eft aiæ fpés: fiq uidé fupior rónalis fit:forte hçc il egeta lis eft atep genitalis. Quod fi ita firiquomó uerura eric/ut bonorarec effedffe mundumÆt quo pacro p audacii fupbiaqi fecit. Arq? 010 quod dicif p - imaginations quanda/mulrocp magis quod p rócinationc feci ife diac fie eft có furatum. Quid ue rurfus oporruit effectoré ex materia fimulachroq? intus efficc , re:Sin ât dicaf q» pnmû infundit effe cxcogitamé:primo qdem interpretandura erit/unde nomen eiufmói fit dcductum. Deide qua rone id eftmifi excogitami ni huic dederit effidendi uirtuté. At ucro quo nam pacto penes figmentum hoc

.1

-ocr page 265-

uigebic efiFecfio.Dicenc unc^/hoc quidé prius fieri/aliüd uero dcinccps, Vem ilt;^ fua quadam licencia dicenc.Cuc ac primo quidé ignis/deidc castéra.

^RefeUit eadem ic probat raundu factu efTe fimul totum: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XII.

zquot;fgt;i Imilicer quaerendu eft/qua reine fimulachrü illud nup genitS aggrediacue ■Oieffeenonerecordacionequadaeorum quæantcanouerat. Nó.n.eratolo

7quo poflet cognofcere:neq5 ét erat illa qua illi fua matré ede dicüc. Acee ditad hæc cp illi hue in mundû no tanq aîarû fimulacbra quædâ:fcd rang ueræ aîg defcenderunt:amp; ramé uix inter illos unus amp;: ad fûmum duo ex mûdo cômo ti/feqjî memonam teuocantes/ uix tadénonibil corn quæuiderâcaiaductfione refunmr.Nonne igit fupra modû mitabilc é uel fimulachrû hoc ér fi (ut aiûc ) te nuiteratcamenftanm genirii excogitate fupna:ueléteius matré eadéfufpicarù quæ fimulachrû ed prorfus macenale.Neqîfolûilla confidcrarc/amp; mundi huius illiufqjacciperenotiôem/fedétcôprehédereexqbus efîiciat. Vndenam primo ignem fieri cogitauit/exiftimans oportere id fieri ptimû.Cur nô fimiliter aliud ? Sed fi potuic facete ex eo qgt; nocio eius infignita cil igné: eut nô îfignita mûdo? pnus.n.oportuitinfignin toto:mundûfimiiltotum effeac.In ipfo nanqj exco gitato tonus fignaculo lUa quoq; funt cofignaca. Ira cette naturalius iudicabic effeciiTe.Ncqî pucandû ed artificû more fabncauiffe:qppecû artes fine amp;nbsp;natura amp;nbsp;mûdo podetiores.Quandoqdem quæî fmgulis quoridie fpébus naturalitec generantinô ica fiûc/ uc primo qdé fiac ignis:deîderelieffigillaci: demq? mixcu racunccorû. Immo uero conus fimul uiuentis côfiguratio neceflariâ mébrorum ad cotum côpleccens cônexionemz in mendcuis coalefcic. Quid nâ igic obftac: qn in ipfo retû ordine matena fimul ifigmta fie cocius mundi figura.In qua qui dem figura Ôd terra amp;nbsp;ignis amp;nbsp;cetera connexa ncceffario fuetinc. Forfan illi ita mundû procreauiffenc: utpotcquimeliorénacti fincaiam. Faberuero mûdiita mundû facetenefeiebac: quanq preuidere magnitudinem cæliicertâqj menfurâ: obliquaraqifignorûtcxturam:2lt; motus fub illis actos:amp;terram:atcpita bçcoia præuidcre/ut fingulorum rô p quam ica fe habeât/ teneat:non fimulachri ullius eftmunus:fedalicuius potius poceftatisiquæpficifcacab optimis. Quod qdé ipfiquoi^ uel inuinconficebunt.Illuftratio emm illa diffufa p tenebras diligen tet exammaca faoct/uc uctas mûdi cas fateanc.Quid en! oporcebat illuminate/ fl nô oporcebat oio.Vcl.n.fecundûnatutâ/uel præter natura eracilla nece(Ticas. Verûfl fecûdû natutâ.'cerceita edcc amp;C (emp.Sin aûc præter naturâÔC fupionbus illis prêter naturâ aliqd accidit pculdubio ante hûc mûdû mal a fucrût.Neq5 hic mundus malotura caufa editedfupiorafunthuic caufa mali.Neq? malû aiæex hocacciditmundo:fed potius mundo huicab anima. Acep ita rô rite difcurtcns mundum hune rédigée î fuprema. Verum fi matenâ quoqj effe mali caufâ dixe nne/undenâ materia prodiic Animanâqpadinfenora uergés tenebras ( ut aiûc ) quçiamerât/uidicattçilludtauit.Vndenam igicut dicemus tenebras produfle?

Si dicantaiam ad îfenora uergétem eas î medium attuliflc:fequct ante q inclina rec aîa/tenebras non fuiÛc. Acep ira îclinanonis caufa non î tenebrts.' fedin ipfa natura aîæ condat.ld ât nihil aliud cd/q eâm ex ptæcedencibus neceÛitatibus af , (ignare, Quapp î ipfa return pneipia eiufmodi caufa referecur.

-ocr page 266-

Non fieri a c«Io mala:^ omnia mundana naturaliter effe bona guauis non ague inter fe bona/ncc æguaha diuinis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X111»

QVi ergo naniram mundi nitupac/guod agit prfus ignorât:necp guo cum tcmcraria arrogantiafuadeducatitelligir.In hoc ant errant plerig^/ga nc launt ppetuu ordiné a primis p media ad rertia:atg? ira femp ufg; ad ex trema necelTario defeendenrem: neg; confiderant no deccre uel ifenores icufare fupprema uel fuppremorfi fubfeguenria iprobare. Sed oportereuniucrfi naturæ «guo aio femp obrempatetfeg; ipfos ad fupiora conferre:Spernentes oio tragi cos terrores/guos nónuUt morralibus ex mudi fperis îcuriunr.Quæramen falu '‘ tariaoïahoibus afferunr. Quid.n.bçifecontineratmeruendû^guopleng?pret ^ teredebe^t hoics rónum ipitos Óidoernnaru recreg;cognitióis expres. Quams enim ignea fperaru corpora finttnó tamétimcndafunt;guippecum ad uniuerfi terratg; bonum accômodatiiTimç fine. Decetaut animas illarû confiderare;penes guas illi magni prerii cenfen fe putanr.Ec fi illarü corpora magnitudinepulchri tudineg; no rira bate minfice antccedût; arg; ad ilIa guæ naturç gignunc cffidea da conferunr/Ä: fernaJa conducunr. Ahogn gdiu pnma funt/feguentia b^c no fierêt. Copient un g; uniuerfumtmebrag; funt totius ingêtia. Quod fi homines precærens animâtibus honorandi funt/muiro magis illa: gu«gdénó tyranidis

: exercend«gratia funtin mundo: fedomamentüordineg;effjaunt. Quæuero fieri dicunc ab illis/fignificari ab eis potius g fieri/eft iudicandum.Prouenire at guæfiunc differentia ér fortunis.Non.n.fien porcri/uc eadem proueniant circa fingulos/rum generationis téponbus/tum diuerftrarelocoiü/rum affeccionibus animoril inter felongedtriantes.Neerurfus exigendum é/ucoés in mundo finc boni. Neg; fi id fien negueat/repente mundi ordiné i neu fare decennegsregtere rurfus/ut infenora b^c nibi lo a fupioribus différât. Neg? eenfere id effe malum/ guod ad prudentiâ eriinepnus/mmufg; bonum; deincepfg? procedendo femp in minus.Perinde ac figiiis naturâ afferat effemalam; ppea g»ipfa nó fit fenfus. fimilitcrg? fenfualemalum effe/guonianonficró.Alioqn apud fuperos guogi mala effe faten cogent.Et.n.illicaiaé inferior méte; atg?més eriiferioralio.

‘-^i^/T^efellit guod dicunt certo uerborum fono fupa flecri;amp;: morbos effe demo nia;ó^ bme expelli gbufda uerbis amp;nbsp;riribus abfg? uirtute. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XlIIL

Axime uero hincrurfus effiaunt/ut fupna inuiolata nó uideant/gcanri ■ 1 I ^e^3S guafdam cóponuntadillapro arbimo cómouéda/nó corpora fo —UL^Jiim^ a ia s; fed ét bis fupiora flecrenda. Verum p b^egd nam in bis effi ciunt?Refpódebunt/fc fafcinarioncs amp;nbsp;delmiméta pfuafioncfg? cóponerc;adeo ut amp;nbsp;uerba exaudiat/arg? rrabanf.Sigs uidelicer norirum artificiofcadmodum nouent ralia guædâpronuntiare; 6^ certa guada rónecanrus fonofg? ederetatg afpiramenta uocis amp;f fibiIa;Ec gumcung? alia apud cos fenpra funt uirtuté magi cam cótinere.Quod fi id diccrenolinr/immo uocibus incorporea guçdâfignifi care/feguet ut dum fuâ artem reddere uolunt honcriiorénnrenm et fi minus ad uertanr;gloriam fuie medio tollant. Glorianrurpr«rereafe morbos expellere. Quod fi pettemperânam reccamg uireregulatn factures id fe poUicétunrecte

-ocr page 267-

urique amp;f philofophorum morelocuntur. Nunc aurem cum morbos dicancefTe d^monesteofqj uetbis cxpeUereridcp ptofeHi diuulgent/uulgo prgftanriores ba bentur Confueuitenim uulgus magorum uires ntmium admirari. Prudécibus ramen uiris nequaquam perfuadcrenc morbos humanos caufas non habere:ui delicec ex laboribus ucl faturicace ucl indigenria uel puctefacrionc quadampro uenienEes:amp;:fummatim a mucarionibus qbufdam uelintrifecus ucl cxtrinfecus onenribus. Declarant hoc nobis curacioncs ipfçmorborum:Siqdem ex fluxu uentris èc phatmaas morbus p inferiora folet educi. Quinena raifld fanguine arqj iciunio fæpe cutatur. Forfan exuricnce rune demone/ acq? ica cfficiéte phac maco/ut dçmon liquéfiât atq? tabefcat. Siquado uero qs fubito coualefcat/auc prodeunte aut incus manente demone id efficic. Quod fi ena pecmanêce:cur re gnanceadhuc intus non «grotac/Sin aut foras abiit:qd na m caufa fuit.Na qd ipfepaflus eftî'Nûqdquomâmorbo nutriebafÆrat igit morbus aliu.dqddam q ipfe dçmon. Præterea fi nulla éc caufa exifiere dçmon ingredic/quare nó fem per ægroracism aûc præfente caufa folum:quid nâ ad çgrotandum opus eft dg moncdpfa.n.caufa febré fufficientcr pôc accendere. Ridtculû uero eft cû prima acodit caufa'repenec adefie demoné quafi fedulo ad id paraeû. Cæcetum quo pacco Genius graciataliaiaccantab illis/comptum facis habemus.Huius.n.nô minus qalcerius gracia de his dçmonibus modo fecimus mencioné. Cæcerale gencibus uobis côfiderandarelmquo.Illudqîîprimis ubicpaîaduetcendum:no •'♦ ftræphilofophiç genus rite pceptum/prætecoîa reliquabona moriâ fimplicitacê j una cum tnteUigencia: puritace côplecci.Neqinanem laccannâ fequi/fed elegan ' ciædignicacem. Aîoficacé præterea cum rône curaq cautioe amp;f circûfpecca prude ria côtinere. Reliqua uero ad id comparai idq uiaffim ad reliqua côtrana pefus ex parcibus fingulis apparere.Nihil emm ultra dici poceft. Nos uero ira de illis loqui decere uidetur,

IJ^Quâ noxia fit moribus opinio uitupans totam mundi nacuram acq; uitam ^ q^q^ i'^ mundo gignic:aut et ab hoibus agir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^j^p-XV.

**—^rTdprimis aût nos latere non debet qd pariant in audiencium aïs fermones I corum/qui mundû amp;quæî ipfo funcidefpiccre pfuadenc. Duplex profe etgeft eleccio feccaq de fine: Vna qdem î uoluptace corporis finem collo car:altera uero honeftatem uircutéqanteponic. Cuius qdem appetitio ex Deo pendeni Deumq referc.Idq qua rône fiat/alibi concemplandû* Epycucus qdê cum prouidentiâ fubftuli(Tet:quod reliquû eft uoluptace oblectamentaq; fequi præcepit.G nofticorû uero ferma infolentius ét dominations auctoritacêqi pui denciæ propriâiipfamcp prouidennâeulpans/ôô quæ hic funtleges oés:atqî uir turem muleis fçculis comprobatam honorepriuans:amp;: ridiculâ exiftimans tem perâciam:neqd boni apud nos effe appareac:extirpactempantiam: amp;nbsp;luftitiam moribus inficârôneexcrcicationeqcompandâ.Atqoém prorfus uiamiqua qs uirtucé côfequi po(Tit:adeo ut nihil aliud illis reliquû fitiq uoluptacefequi:pro priifq; rebus dûcaxac incûbere: deferraq generis humanicomunione ppnæ fo lum unlitan ftudere. Nifi force qs fuaptenarura fermombus eiufmôifitpcæftâ tior.Nâ eorû quæ apud nos bona honeftaq cenCentur/nihil apud lUos bonum

-ocr page 268-

exißfmanir.Sed aliud quiddiquodrunq; ilIi alfqnldo profequant. Quang de cebar eos qui lani nouennc/hinc lampfequi/fequentes ärpnma/b^c noftra corn gereex diuma naruraad h^caccedences. Ilbus naq^nacur^diuaxacqueuolup rarem corporis neghgitefl/gd bonûboneftûqificîcelligcrc.Quiaûcuirtuns ex près funt ofo/nullo modo ad fupna accederepocerûr.Teftimoniû id quoq?bis adhiber/qjnulk'ifaauncdcuirtute uerbû/ fermonêq^oém debts quæad utreuré prinent/oîo dimirtunc.Neqjdefinireßudenr gd uirriis amp;nbsp;boniuqiior uefinr:0^ oîo qiiçcunq? ram præclara g muica prifcorum difpurationibus connnenf.Neq) rurfus ex gbus aegrantbona arq? poiïideanf.N/q; quo pacto auis excolaf arqî purgenQuod.n.foIenrdiceread deum afpice/nibil prodefloi'omifi quo pacro infpecturus fis pfpicuedoccanr.Nam nihil pbibcregs dixenr/gn aligs afpiciac quidé/nulla taméab/îmeat uoIuprare;neq;cobibeariram.Afq3CÔmemorâs dun raxatipfû dei nomemSuccûbar intérim prurbanombus oibus; neepeas ppulfa reconcendar. Virtus profecro p prudenriâacgfira ad fûmûq; pgrefladeû nobis oftédir.Sigs aûc ab ftp uera uirrure ^nûnac dcû/nihil habet aliud prêter nomé.

^t Q“* dicuntnullum m corponbus mundi numen eßebonum perucrriîrordi nem uniuerfi:amp;:fibiadimunrmcdia;quibus ad fupetiorapofîentcommo dius p cru en ire. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.ÂVL_ n^Emopurerex bocipfobonû feeuafurû/qgt;defpiciarmûdum;deofq? qui m mûdo regnât/carreraq? mûdi bona atqîpræclara. Er.n.malus ois impn mis id baber/ucdefpiciar Deos.'Neq?p ri us aligs rorus eft malus/g defpi dar fùpos. Aefi nôdum lalus oîbus malus fir;ex hoc ramé uno i cuncris malus cuadir.Proideqpaïunrfcdeos inreHigibdes colere.’côfenraneum huecognarum .-- nihil habet. Qui.n.ahgd amar/gcquid eius quod amat cognaru eff/dikcr.one ƒ nbsp;profequir.Nam Ôf filios diligis:quorû parrem amas.Ai'a uero ois parus iHius é fiba.Arqpaiæin mûdi fperis funt mrcdectuales arcp bone/cognat^qpfupnts mul ro magis g noflrp.Quo.n.pacro bicmûdus ab /Ho fegregatus edenquo uemo do amp;dii qui funr fmundo. Seddehis quidemm fupionbus quoqj diximus , NucaurafFirmandû efi/eos qui [upiotii numinû cognara de(piciunt:i neqi numi na quidem dla cognofeereded uerbis dunraxarapprebendere. Quinetiâquod aiûr/prouidenriâad bxc oia uel ét: ad aliquid quedeunep fît no pucnireiqûo po teil effe pium/Irem gûo ipfis oîo confenriens/Ferunr.n.hoîum dunraxar curS efïedeo. Vrrum uerohominu dum ikicfuntfolumô/uel ét m terra uiuénum.Si

enî illic/quo defcenderunt?Sî âc amp;nbsp;hic/qûo funradbuc î terra? Rurfû cur nô fit amp;nbsp;hic deus.Vnde.n.cognofeet: hic eos effa'Ecqâo comptum habet: (^ hic uiuen tes deheientefeqi ab ipfo fachCuntmab.C^uod fi cognofat: aîos non dû malosf nimitû amp;nbsp;malos lâ faccos aîaduerrit.-ur hos ab ilhs difcemete ualeat.kaqf oîbus adenttericep hoeî mundoiquacuncp rône adht.C^uapp eius pardeeps enr mun dus.Sin autem abefia mûdo:a uobis quoqt abêtie.:nibilcp uel deipfo uel de his qux podipfû loqui ualebicis. Achue quçdâ uobis lUîcprouidêaa fauetdiue quodcûcp uelitts/cetteamp;hicmûdus ilhnc fimihcer hêaneq; defhtucus eüadeot neep unq defheuet. Multo.n.magis uniaetforâ g parciû curatn deiis habeoma gifqi totum g pars mundi diuimcaas eO: pameeps. Aequi amp;nbsp;uniuetü ata a deo

-ocr page 269-

curacut magis atq? exomatur.Dcclarat bocipfum ede rnundf efTeq? fapienter.Ec ' quis nS corum qui ftultefupbiunt/cam ordinatus edacq^fapiens/^ uniucrfum? Immo uero ridiculum eft prorfufq? abfurdum ï compauonem hçcadduccre.Ec qfquis aliter q difputandi gratia compat ab impicrate alicnus cfTe non poteft, Nempe de bis ambigetc/nequaq prudentis é: imo cçci cuiufdam ponus/Só oio necpfenfum hénris necpmentem: proculqiab ipfaitelkgibilis mundi cognitióe fcmoti:quippecûhuncmundû minime uideat.Quis nâuitmuficus crit/qcum -intelligibilem cóprehenderic barmond/ no dcidecómoucac/cum barmonia fen. tic in uocibus refonancé.Aucqs geomcctiac numeroruq; pitus/qui ubi cófpiciac fpectaculum cógrua pporrione cópofitö/non admodu dclectec* Siquidê baud quaq (imilicer cófpiaunt eadem/uel i defcriptionibus ipfis acq; picturis/qui pet accifidofos oculos concuenc.Sed aïaduettunt imicationé quandam in co quod fcntiï/iUius quodefti inteUigentia pofitum.kaq; quafi ftupent: i ueriq memo tia teuocanc.Ex qua quidé affeccione amores infup oriunt. Ac uero q pulchnru dinem i uultu cctnicaptius refulgencé/ad ïteUigibilcm eleuacur. llle igitaio cric protfus ignauo:neq? ad aliqd unq aliud incirabic.Quifqs uidens cunccai hoe mundo ptarclara fpcccacula:abfolutüq ordiné ex pfecta menfuraru pvoporcióe compofitmacfpém ï ftellis quis longe remous mirifice refplendenté: hincnon admirationemrcncinima contéplet:amp;: eolac/qualia uidelicec a qualibus pficifci tur admirans. Alioqn neep h§cconfiderauic:nc^ illacognouic.

(7Sup mundu eorporeu eft mundus aïalis mobilis quodamo amp;nbsp;diméCióes coc porum fuae uirtutis magnitudinc poffidcnsiód pducens mundum bde ipfa fuj uirtncis ftabilitatc amp;nbsp;pulcherrimus ipfe pulcherrimum „ÇAE-J^Yh.

«jT fi forte ad odium corporis puocati funt a Platonc ubi de corpore quæ rieur,cp impediacaiam:^ ubi toeâ corporeâ naturam longe îferiorcm aîa

^ gt;Amdicâc,oportebac tarnen natura corpons îtelligentiafegtegantes infpice re rcliquu/ intclligibilé uidclicec fperâ in fc mundanâ fpêm côpleccentê: aîas î oc dincabfcpcorpotibus magnitudinéfub rôneintelligibilidancesiarcpin diftâciâ pvoducentes:adeo uc cius quod gigmt magnicudineadrónem imptibilêexem plans pro uinbus adequatio bat.Quod eni illic eft uirtute magnûibic mole ma ■ gnura cuadic. Ac fiue agitata banc ipfam fperâ côfiderare uoluenntadiuina po tentia arcûduccam côtinence totius (petæ pneipiura mediaqi amp;nbsp;finédiue côfiftê tem quafi nondum qcq aliud gubernancem/profecto fie rite ad excogitandam aîamiquæmundû gubernacaccedenr. Acfi deîceps aîæ corpus annectâc/nonica uidcliceti uchæc aliquid part at: fed aliquid potius alceri largiac:ppea q nephas fit effe penes deos inuidiâ:quo minus fingula inde pro faculeate pcipiantirecte admodum de mundo fenrire ludicabunc. Ingencem ex eo potential mundi ata cogicantesrep naturâ corporis p feminimepulcbrâ pro ipfius capacitatepatnei pem pulchritudinis effiac. Quç qdê pulcbntudo animas ad fe rapit quafi diui nas.Nifi forfan lUi dixerint fuos aïos ab hac minime incitaruneq diffetêci rône corporaturpia formofaqfpectare. Quodfiid amittatifequec eciamiutneqi et ,gaturpiaatqihoneftaftudia differécet afficiant. Neqdocttinas pulchras cæce .ns anteponanemeqî ergo concern plationcm ipCammeqiigitutipfû deum.Ec,n.

-ocr page 270-

bçc propter prfmafunt bona ud pulchra.Sii’gituthæcbonapuîchrauenofunt: coniicimus ncqjiUagdem effebona uel pulchra: itaqp pofliUa tl hæcbonapul

'.' ehra uecenfenc.Proidc quoriens aiunt banc fe pulcbncudinê nibihpédere:fi for mam i puens mulienbufq? córemnanc/ne libidini pareac:recte uticp faciunr. Ve rdtamen nos latere nó decct cos ncquaq glonacuros/fi turpe aligd nibilipendc renr.Scd bocipfo lam glonan/tp fpernantquod pnuscócelTeracene pulchrum: ipbqïaffecti quodamo fucrinr.Prærcrea nó eandem eiTe pnlcbrirudïnem i parte atq? rocoamp; oibus arq? umuerfo.Deniq; multa elt;Tc adeo pulcbra i rebus eni que fentiunt/particularefq;funt:uelucï ordinedçmonum/ut borum auccorem fæpe hmeadmodum admiremunfacileqi bæc ab eo facta credamus.Afcpbincaucro ris inextimabilé pulchncudinem laudarepoffimus.Si mó bis quidé nequaq irre tiamur.Sed ab bis ad ilia uolemus.Neep opa bæcillius uitupemus. Profecto fi intenora quoqp ficut extehora pulcbra funt/cófcntire ïter fe affirmare debemus, Sin auc interna mala funt/in mcli’onbus diminura fuiffe.Sed certe fieri nequitme quod eftextrifecus reuera pulcbrumnntrïfecus fit deforme. Er.n.quodcxtrïfc Ó cus pulcbrum eft oio/eo quod eft kerius fupante fit tale. Qui uero dicuntafpe 1 cru qdem pulcbri/inrus uero turpes/ falfam quoq? babcntextrifeca pulcbritudi nem. Quod ftqs obiiaac fe uidiHe formofos qdem corpore:aïo ramé turpes: arbitroreqdem non uidifle:fedalios quofda pulcbros exiftimare.Acfi forte ui derir/affero tupitudinem aduentitiam illis eiTc natura pulcbns. Multa eni apud

, nos funtad finem côfequendû impcdimenta.Toti autmundo/afpectu pulchcc rimo qd impediment! ede potuit/quo minus inrrifecus quoq; fitpulcber.Tum uero qbus pfectionem ab initio natura nó dedit:iis forte accidit ad finem mini

- - me puenire.Idcoq? prana fieri polfunt. At uero mundo nócontigir/ut aliquädo quafi puer ener/atq; nó dum pfectus.Neep tang ulterius figredicnri mundo no ui qmrq coaluir:corporicp eius eftappofitu.Vnde.n.id fieri potuifTet^Quippe cum oia lam babuenc.Sed neep eius aîæ fubiunctû qeq licet fingere. Ac fiforfariquot;^ id Gnofticis qs cócefteric:nó tarnen mail quicq licebit admittere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*^

^|2^on dccet uirupare o pif cmm mundanu amp;f eius opificem:necp uf hinc abire:, licet ramen ÓC ferre fatalia amp;nbsp;infuper modetari:datur quoq? ad uiram rnunda n«aïaeamp; illius beacitudinem peruenire. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ca£.XyilI._

forre/fermonibus quidé fuis effici/ut corporis cómertiu fugianarep _ 1 nbsp;nbsp;Bod 10 admodu babeatut. Noftros uero fermones aiam 1 corpore dennere

at perfimile eft: ac fi duo quida domü eandem babitent pulcbra;amp;f al ter quidem conftitutionem amp;f apparatu domus auctoréqr uirupermibilomiims tamêibi pmaneat:alreruero nequaq uirupet:fcd domicilii fabrû.ärafidofiffime conftruxifl’edicac. Expectetuero tempus qdiu babitat/quo idefitabiturusmc pote qui tune babitaculo ulterius nóindigear. Illeucrofapientiöramp;ad exirum paratiorob boe uideacqi nouitdicere cdifció ex lapidibus inammatis lignifq eneconftrucrumiamp;ab edificio uero proeul abefie: ignorans plurimum intereifc neceftana tolerarc/uel minime ferre:fiqdcm ab edificio quod pulcbra exiftimac non molefte difcedet:fi pulcbtitudinem lapidü diligat moderate, Manendum eft fane du corpus habemas in domialiis/quæab aïa bona noftraqi fororefunt

-ocr page 271-

fabrieata/poteftatemHabènteqplurima:per quS fabrfcetabfcplabore: An uero, iUi homines en a peffimos quocidie fracres apeUare dignanc: Sole uero carceraq} celeftia apellate Fracres pgnicus dedignant. Quin en a mudi tonus animam ore, pdus infano a fraterno cofoctio fegregannEepfecco qdiu praui fumus/nefas é '■ nos en Tupfs affmitace cóiungerc:fed tue demum/cum boni fumus: neqi Turnus nbsp;nbsp;/

corpora.' Ted aîæi corponbus: acq;ita in ipTis habitare potcres:ucqproxime ad, [ * illam habitädi tönern accedamus:qua mundi ata tocum habitat corpus. Id auté . eft eTuo geadu nó deici:neq; excemis illecebris indulgere:neq; duns frangi.lUa -quidcm aïa nó pulTat.Ncqç.n.eft: unde pulTec.Nos at hic habitâtes uircute ictus poftumusppulTareiadeo ut animi raagnicudine atqj rob o rei alii quidem iccus le uiores Fiant: alii uero minime tangant.Cum uero ad id quod pulTari nequitpro xime acceffetimusrtunc demum raundi ftcUarumcpaiam imitabimur. Icé cum Ti milicudiné pxtmâ adepci fucnmus:in idé denicp cóTpirabimus.Tum uero eadé nobis Tpeccaculaoffecent:qu£eamp;: Tupis ab inino adTunt:amp;nobis non deTunt/uî delicec turn natura bene inftituns:tum ftudio præparans. Siqui uero Te iactenc (p Toli diuina ualeant contêplanmihil ob hoc plus habent facultacis ad content plandum. Sed neep ér ob hoc ipTum/ qi glorienc Te quidem p obitum e cotpori bus abituros. Aiabus at mundum Temp gubemacuris nunq id Itcere. Hi naq? id aiuncimpicia quadS/quidTic quod extra dicif,ignorante.' qneciâ neTciente/qua róne tonus aïa rota gubernet irtaiatum. Data eft ergo facultas p qua nó indul nbsp;nbsp;• •

geamus corpori:Ted puri quandoq? efficiamur: Contenamus mortê:Supiora in telligamusilnccllcccaTequamunCæcens qui conTequi poftuncTempqjiTecuncne nbsp;nbsp;l

quaqinuideamus/amp; quaTi nequeacdetrahamus:Necp unq pariamur idé/quod ' amp;nbsp;plcricp putances aftranócurrere:ppeacpTcnTus eis nunciencillaquieTcere.Ob ^ id.n.ôôipTinonputancaftrorumnacutamieaquçTunc extra TuTpicere:quoniam, ipTi non uident ipTotum aiam extcinTecus exiTcentem.

U ARGVMENTVM MARSlLll FICINI FLORENTIN! n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IN LlBRVMi DE FATO

* ^t De stemis amp;nbsp;actione illorum:De cauTis cotum quç Fiunf.De quattuor opi ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mombus circa fatum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Gap.I.amp;.1I.

*—--N'ordinc return aliaquidéTunt dücaxat:aliainTup fiunt. Item quç

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tol um Tunt/auc pnncipia Tunt/aut ex prÏcipus.RurTum quç fiunt: nbsp;nbsp;/ 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autfemp fiunnauc aliquado. Res quidem quæ ptimæTunt/quatc t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nus pnmçTunenn alias cas referri nó poftunc. Quod.n.Timplicitet 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;primuméiTimplicicerquoqi nó habet cam.Quod uero é in aliquo g^ï®*® primumteam in co genere nulU habenIcacp in genere mobi liumiipfum p Te mobile/ quia primo mobile é/non habet Tupiorem eâm: p quant ifit mobile.Per quâ uero intcllcccuale Tic/ali qua habec.Pcimus fimilitet îcelleccus nó proptic p Tupioré cam é intcUeccusdcd cp exiTcan unum aliquid atep bonum exTupiorecauTa poSTidec.IpTum uero bonû ex nulla câ quicq habet. Quæ igic îtetçtemaexiTcunc a cî/cfféciam quidem habet ab ilia:qua eße ppetuo comicac 'amp; actio. Quæ qdem actio Tiuc actus(ut ex Plocini Tentécia loquar ) idem ibi eft

-ocr page 272-

• atq? efl*e. Profecto ubi acrio cranfic extra/ pculdubio ahud é q cfle. Icé ubi acrio ctiâquç manerkus/ab aduenntiaforma pcedinaliud ccia ekq effe. Vbi âc amp;in ttma cfc amp;: ppetua;amp; a forma folum enériahadem nimirum efcquod effe/ uel fal tem quod exiftere dicitur.NS amp;nbsp;ab illa amp;nbsp;ï illaeadem forma é efleaunca qua pro ucnit/amp; 1 qua refidcc a crus. Sic calefactio qdem ex igne i aqua pcedens/ procul dubio aliud é q ignis efle.Rurfu calere ï ferro ignito/ahud é q effe feni:quoni£ a forma ficaduentma.Sed i igne calere nihil aliud éq ede ignem. Qu©nia igic in fubfrâciis prorfus premis nulla éaduentma forma: ideoqi ab eadem amp;nbsp;ï eadé nacurali forma ê agere a qua/ amp;nbsp;cfle/atq; tam pxime: meriro idem êagere/quod amp;nbsp;ede. Na ciTedicimus actum effennç edentialifqj forma?.Qui fane actus îtimus eft/amp; acno penirus inma.Hanc ob cam cum 1 aia uita no fit aduenticia forma:ui uereefeedeaïæ. Similiter iipfo itellectu/intelligere ab irellectuali forma natura lib ter micans/icellecrus ipfius eft effe: Prüfern m quonia in tel lectio eft actio prima. Ideoqi cum pfectidima fit amp;nbsp;irima/ab effe no diftar. Hane utiq; primâ Platonici ponunt:qui actionem f prie 1 ipfo bono no ponut:cum ois actio fit circa bonu.

' Haccenus dehis quæppriefunt/fitdictumtquæqdem necuolumus eflefubfa to:necifato. Qua?uero fiunt/fi aliquo 1 tempore fiunt/fato fubiectaputamus: Si fiunt femp.i. fi ppetuo reuoluunc non tarn fub faro q in faro locamus.Suma tim uero actionem oem in motu quolibet pofirâ:tanq no oio perfectam/referre debemus î eâmtôd illam qdem deniq? permanentem. De eo qdem quod moue turab alio non efrdubium: motura acriôemqieius ab alio pficifci.Quodinfup ex fe.i.natura fua mouet/cpmobiliteragat/babetfuapte natura: tpacfimplicirct agat/atq? fit;aliundefornf. Actio.n.mobilis cum ipetfectior fitq ffabilis/fignifî cateffentiam î qua effab alio pficifci. Atq? ciufmôi acrio a ftabili quadâeiufdé cdentiæpocentia regit.Ncmpecû mono uelut accidens qddâinderernunatum fît amp;: indigum/priuationemcp amp;' difperfionê patiat admixtâ:merito maxime pé det. Quîobreex fubiecro in quo eft/amp;efficiente uirrutc:ex qua editur:amp; ex fi ne/cuius gracia fit;amp;: occafione quadâ incitante dependet. Nemo itaq? fomniet inclinationem quandâ meutfioneraep atomorû: Vel repentinâalicuius corporis motionem:uel fimilem inclinationem aîa;a nulla câ dependentem rebus dediffe ptincipium/Sed oém ciufmôi uel actionem uel padîonéexiftimetacâquadâfu periorepductam/uel etiâadreûftantibus incitatam.Cum igit qcquid aliquâdo fit/acaufa fiat:câs in plerifcp prôpinquas amp;nbsp;manifeftas habemus. Vbi ucro eau fæppinquçnon fatis patent uel non fuut ad effectûfufficientes:remotiorcs me rito cas pferutamur.Præfereim quâdo fub cadem ppinqua caufa imminenteeffe crus in alio quidem fequicun alio uero nô fequit.Etquando ex openbus hom» num fimilibus fimilia cuilibctnon eucniût.Item ubi fortuna rerûq cocurfus pre ter accionum mérita fauet/arqî contra. Dcniq ingeniorû fie morû forrunarûq?di uerfitas:quçex câis nobis nous effe tanta non potcff/occultiores fupiorefqcâs indagarecôpellir. In caufarû ucro occultarû inueffigationc fubotta effîrerpbî lofophos opinio fati. Fatum qdem comuni quadâ nocionc definiunt/neceffi tatem quandâ defuper rebus illaram. Cum igicquartuor prçcipuefinrfenrétiæ de pricipiis/nimirû opiniones quattuot fût de fato. Alii.n.neceditaré rebus îfec n a corporibus quibufdam quæ fintpricipia rerûiudicauerût.Siue ab atomorû côcucfionibus/uc Democritus: fiueab aliorum quorudara corporum naturis Ô^

-ocr page 273-

motibus inferatunut Tbaleti Anaximani Ariaximandro placuifïe ferunc. Ahï pncipium cuncris uitale arbitrant infufum:a quo paflim necefTiratefatali fingu lamoueant:quod nónulli Scoid uoluerfic. Sunt amp;nbsp;qinter Aftronomos reuolu tioncm cjleflmm ede return pncipium aibittcac amp;nbsp;fatum. Neep défunt iter phy ficos atq? mecaphybeos/q fingula quoridie fieri putêc a fene quada cónexióeqi cunctarumluicem caufaru/fiue cælcftiû:fiue fupiotû:fiuerutfûmferiotum. Atep inde fatu omnibus iminere. Stuc congeries eiufmói caufatü principium habeac unumifiue non habeac.

^Neq, cogi neq; fieri a corpotibus oïaincqi fatum neq prefagium fore aliquid fiprinapia return fuenne connngentia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.UL

Orporum natura ab incorporca caufa pfiafd/ÔC ab una tâdem oîa oîbus

■ I prouidenteâ cheologtafaris o(cendimus:Rurfum cÔem corporû pulchti rudmem î ordinc amp;: modo fpeaeep côfiftere. Atep bæc tria amp;nbsp;ipfâ pulchti tudinem elfe aliquid icorporeum in libro de amore pbauimus. Atomorû qdê motumearereordme Democritus ipfc facet. Vndc nô facile pot fûmum ordinc uniuerfiex rebus dûtaxaedeterionbus ordinc produccreatep femp côtinuare.-0 turn infup corporû molem qua tónecorporea eft/ordiné nô feruare ex eo pa tcncpordo:modus:fpés:pulchncudo in ipfa mûdi mole præftâciora func q ipfa moles: funtep infup incorporea.Quâobtem a præftantiori quadam îcorporeaep natura Ôd rônali acq uiuente ppagant in corpus.ldq pxime aîa efe corporû agi tacnx:icêq mens amp;: ipfumbonum uniuerfi prîcipiû atq finis.Ocdo igitipfeô^ y rô undeordo/amp;: aîa m qua ró non fccunt corpora:fed præcedût: lam uero qui cunqres oês ex inordinato corporum motu deducunc/nó poffunc fatale rebus afferre necelTitatê.Quinïmo expeem ordinis cótingenna principiis introduceren nihil aliud é q a rebus cxcludere fatum.Sic.n.nulla tes oio determinate neceda noqproueniet:fi nullus fueric ordo: ex quo aliud deiceps confequat ex alio. Nuncucro quod factum é/fairem poftq factum ê dicit neceffario factum, Quia uidcliceedum îprçfenria fiebanquada necelTitace fiebat. Acqhæcoîs fiue circa prxteritum/fiuecirca præfens códirionalis neccfficas ex fupiori qiiadam natura procediüqiiçfimpliacerficipfanecelficas.Vndecôftatnôfortunâin principiis: fed necefficacem porius effc ponenda. Micco qfi nullus i rebus fit ordo/ï quo , aliud ppnefequac ex alio:nulla fucurorum recta proedieno effepocerit: fiueex atre fieri foleatifiucindictu aliquo naturalufiuequoda afflacu diuino. Præcerea ex atomis aliisue corpotibus non póc m aiam ea uis amp;nbsp;motio prouenire:qua ui tali amp;nbsp;fenfuali uigore ex fe mouetur amp;nbsp;mouet:Qua tam repence/taq arcificiofc imaginât tam uana:Qua genus corporcü contéplado/amp;: amado trâfcédit:Qua ptutbationibus corporis aduerfat:Qua alieaîç ad alias difciplinasiamp;has qdêi corporeas fûcaptioresiQuadeniqtâqlibcrçô^ fui luris agûc:libercatécp a necef fitatedifcernûc. Aîara uero here aliquâ lib errate î theologialacius difputamus.

'V . cl Non effeîuniuerfo tantum unû agens. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.1111.

I n ^qtutfum exiftimandum éimundum ficunum duntaxat aïal effe:uc in , ¥co non fit anima nifi una unicüq corpus .Ec omnes ubiq mocus patitec.

-ocr page 274-

amp;efFcctus opa tantum eiufdem aïæfint necefTano procedentia: Nullaq;fit aha prietct ea caufa:nullum deniqï ages. Sic.n.amp; ordo toUiccaufam: in quo Fatum cófiftcrecómuniter arbitcantunSe dignitas mundo fumadetrahit/fi unicum m eo fit agens arq? mouensxætera panantur tantfi acq? moueanc.Perfectio.n.mü dl porifTimfi i eo cófifhr;uc uniuerfum hoc maxime formale fit amp;nbsp;agens: i eoq? fit form a rum amp;nbsp;agenriu ordo qplurimus.Prçterea di tota primi agentis natura firipfaefficaciaprfus imenfa/res plurimas efficaces ideoqiagétes ex feppagat: quadoquidem amp;nbsp;igms agens agenrem generat ignem.Icem primus ipfe motor quçcunqj folus agit amp;nbsp;mouecqopcime pagir.Multa uero paffim prêter ordmé exactiffimum atqioptimum/qtum in.fingulis efi-natuns/uidenturacaderc.Ex' quo patet/natuns fequentibus munus ad agendum ppnum nódeefTe. Denicp intellectualis aïa dum ad fe couertit: dum uiciffim in oppofitas cófultado ipfa fe diftrahit cóiecturas:dum opa natutæimitac/cmendac ïftaurandum alias qui dé recce pgreditunalias uero prguaricatunDû fie corporû amp;:alarum fupgreditur ordiné:pfecto déclarât neceUefeaialis uniuerfi pcê:necilli neceflario fubditâ.

4^Neqî nos a cælo cogimeqj cetera a cælo fantum:amp;: neceflario fieri. Cap. V., ■^^^pÉrru fatorum aflertores funtaffiologi/nô omnes ing'fed plûtes.Idqi fa ■ j turn elfe dicunt:quod fuus cmq' aflrorû confpectus neceflirate dccernif..

Deffinari uero mde fuâ cuiqi fortem ex eo confirmantitp affiorum obfer uarione fingulis uenrura prænuntientur.Præterea quod ex accelfu amp;nbsp;deceffu Ô^ babitudine luminum icorporibus mutationes multçcôtinganc. Plotinus auté nullo pactoferre pôcboiem m fingulis motibus radiorum confluxu cçleffium neceflario agitari.Quia neq?corpus bumanum pars mundi côtinuaeffinetp^aia hoîs pars aiæmimduneq; a mundi aia procréât. Habet ergo corpus bumanum prætetfigura ppriâz motoré quoqi intra fe pprium: ppriûcppgreflum. Mororé mq intellectualem: Qui fanepmtellectualem naturâ trâfcenditcorpus uitamqî mundi.Quippe qui nô fit pars uniuerfi/fed ipfe i fe aliquod uniuerfum. Cûq? ois mono fitgratia boni: aîus uero noitercômunem ipfâ totius boni fimplici ter teneat notionemiin bac âr bona fingula côprebendâtur:meiito motus animi nô ad hoc aut illud tanq bonum neceflario deftinatur.Sed ad quodlibetpro cô ieccurarum uarietatcæquecôferre fepôc.Iam uero lôga in fingulis côfulcatio/ac poppofitauicilTim pcnfitacio diligens/ôc exaccaquædâ eiecno/amp;mox adeon lecturas alias retractatio/ déclarât aîum nô fetri natura quadâ uel more uel iftin ctu naturæ:Sed uniuerfali potius liberaq? mouendi amp;nbsp;agendi facundia.Cum igi rurppriam naturam amp;nbsp;efficaciâ habcamus:ideocpppnâ infup actionem/merito non folum fubcæleflipatimuractioneifcdcæleftem quocpinfluxum pro effica ci proptietate fufapimus:ipfiq; aliquid indeppriu agimus.Itéq? aliqd mera no hra proptietate pagimus*Mutatur etiâ cœleriis influxus circa nos ex natura lo corum.Nam amp;nbsp;fub cxigua cli maris cuiufcpparciculaïubi etiâftellarumîfluxus eftidé: eodé mométo amp;nbsp;femp diucrfa nafeunt acqi côtingunr pro diuerficate fi tUs/amp;: terrezaenfqj/ör aquç amp;nbsp;uétorû/acq? uaporû/morûcp/amp;: legr'i.Pra’terea fimi les plerûqîfilü func parentibus amp;' nutricibus 1 quacuncp hora nafeantamp; nutnlt; cur.uepote qui plus admodum a fuis q ab hora fufcipiâc. Atqi enâ fi ob coem

-ocr page 275-

loci îe gcnerationis nutritióifq; naturam forma icerfe fintfimiles: f«pe tarnen plurimum monbus ^ingenio difFeruncQuippecum diuerfitas aiorum tumin genio turn monbus diffetens aliunde infup q ex bis corporeis caufis onaf .De nicp ubi aius incitamentis corporis aduerfaturadcp facit cranquiUitatis amp;nbsp;intellt gencip gratiaz dedarat fe amp;nbsp;opan libere/amp; a corpore ppno nó dependere. Neep igica celefti corpore.Quod qdem p noftrum corpus folum agere nos poffe ui detur. Corpon uero noftro mentis turn uirtute /turn gratia poflumus relucrari/ uitamep eligere menti cófentancara:quis corpori noxiam. Ac fæpe dum fimilis pmanet natura Sgt;i incitario corporis/quædâdiiTimiliainter fcquadoepfolemus eligere pro cóiecturarum dunraxat uarietate. Atep etiam ubi euafit natura corpo ns la diffimilis:fimilia nihilominus eligereconfucuimus/fi ró fimilis pfuafent: ucpotequi tune nó tam ex influxu corporeo/ q ex inteUigentiæ lónifq affluen tia pendeamus.Quod autem nónulli tradunt/noftra hæca ftellis efïicnqa figni ficentur exftellis/eófutatum eft alibi etiam diligentius. Tu uero ita conclude. In quolibet momento ac etiam ï eodem ftadio qplunma fimul nafci poflunt in ter fe diuetfa nó folum fingularibus acadentibus:uerum etiam fpecie arepgene te.Quibus etiam diuerfa ualde fors obtigit: quafinó ab hora duntaxat natura rerum fic fortuna trahatur. Quod qdem hinc etiam cófirmat; q qplunmi fæpe eodem cómuniqj exitio fimul pereuntmeip tarnen uel eadem hora funt nati/uel fimul ad locum exitii confluxerunc.

^[ Quomó fingula generent a naturis J’pnis cóferente cjlo. Quomó cæleftia fi gnificent dgmones cognofcanc atqi exequancur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI.

“^■perturquemadmodum alibi difpucauimus i propria generarionereru eau

. nbsp;nbsp;nbsp;fçinferiores tâq pxiraç atep propria: poflunt qplunmum.Itacp hic homo

Il nafcitunillc equus:nô qa tune nafeatur aut alias/Sed quoniam hic ex ho fie ex cquo. Similiter q homo hic ita nafeat affectus ex cetta pa rcntumaïFeccioneprocedit/potius q ex quadam ccleftium habitudine:cxterio re cômuni accidenrali ac ponus momentanea. Côducic tarnen ad id cæleftis if lu jph? xus uçl ad efficaciam ucl ad qualitatem generantibus ac genitis adhibendâ ual decômunemiôi hâcquidem eorpoream: quoniâ a corporibus fiticorponbus: atqjhæc etiam pro fufcipientium amp;loa conditionefufcipit. Dotes autéanimi qua:nôobfecunturcorpori:neqîfecuntur ex corpore:fpeccantes uidelicetad in corporea nequeunt a corpore cæli i aium pficiftaineqi p corpus noftium/ôd mul to minus fine corpore noftro.Induxtriaigit rônes rerum incorporeas (agacitec inueftigans:nô corpus cæli fequit: fedincorpoteam mentis humanæ naturam: quçforteadhæcadiuuacab ipfis fidetum aîabus:mcnribufqearum:côtempla torum dçmonum minifterio. Quod aut ftellæ natura diuinæcx motulocaliria turam quotidie mutent/5*: in malum aliquando/ nephas effe dictu alibi demon fttauimus. Diximus etiam/ubi mala amp;nbsp;incômoda ocdinifq exptia obferuatiôe cæleftium portenduntutibæc nó ab illis fieri bonis uidelicetatqordinatis.Sed itafignificari ficut auium uolatu garrituq aliisuc portentis fignificari dicunti multa non fieri. Quæ qdem fignificandi facultas i mutua quadam rerum cône xione côfiftit. Quæ figna quâuc connexionem/nô homincsifed demones ipfi

-ocr page 276-

A- cognofcerepoiïunr.Quod Ongenes difpurarjS^Plotinus hfcmuicubi ait/qui ] nbsp;nbsp;uidehcec Iitteraruram eiufmodi nouerint: amp;f Plato bis uerbis m Timeo fignifï cat quid bar uelfignificetur ex cÆÎelîium habirudme rentare uanum eft fine di Iigenti fimulachrorum illorum mfpectione. Omnia uero ilJa perfpicere non no ftrum eft/fed d^monum.Nobis.n. neeætas:necoculus;nec ingenium fuppetir, Quemadmodum uero demonum præcipuemunus eft/cæleftia f/gna tenere/no bifqjfubgererefiuedormieiitibus fiue etiam uigilanribus'.lta ena illorum eftfæ pequæcæleftiaportéderunr certis fubinde remponbus exequi.Demonum qui dem mehorum melio ra: deren o rum uero détériora. Per bos itaq? poft longa cut ricula temporum explen poftunc/quæcçleftium illehabitus qui landiuprorfus cuanuir:ideoq? necagerequiequa poteft:quandoq; forefignificauir.Ncq} tamé demones ira nos mouentÄQuod Plato aibut neceftirate cópelldt/modo.n.ima ginano fæpms g corporeo ducunt. Tametfi aguntin nos no electionefolum.' uerum etiam quadam p»pnerare naturæ.Sicur amp;ftelJæ oeuî/s apparentes. Ague mfupin infenora fuis quibufdam motibus Ärafpecribus/quarenus ftebaruebo reas comitanrur.Sed quomappru munens aliquidadbibenr:cæleftiunn'nofais acno ludiciumq- confunditur. Hacitaq? tonequæftelJ^uibbdcs ponendetua inuifibiles fubinde ftebe.i.demones partim nobis fuggeruntrpartim p uinbus exequuntur.’Hinc ibud Plaronis:Aîas in generarionem labenres ducunrd^mo nés elecræiam uiræ fornfqj fatalis execurores. Demones quidem Sa tu mu Satur nias regût animas:Âf Sarurma munera pagunr. loua fimilitcr Jouias atg Jouia. Cærenqp fi'milirer.Cumqjficutbominesm quaIibctregionepartimSatumii/paifgt; nm louialcs funr.SicÔCdemones fimihcecuarii i quahbetfphera mundi uetfen tur.Meliores quidé inter Saturmostmehora Saturni munerarderenores uero ber eofdemidétériorés fub eodem euenrus pagere (olér.Eodécppacro Martii.Cete ncp [imilirer, Vbi uero Plotinus ait:(Quotidianas cçlefiium monones prxtercô munem mûdi (alutem/effeinCup utiles ubi potentibus incelligere/futurafignifi canttodêditbgnificata poffeuitan/ù mala fmt.Sin bona/iterum adiuuan: mal ro magis q medicus poffitadùgna quaefuntin nobis ualirudinem adiuuaref b ---^ Ahoqn amp;nbsp;in adrologia Ôi m medicina fignorü obieruatio foretinanis:ac deus qui (igna pr^fcnpfit î cælo infeaotû faluti^fpiciês frudra prxmonuidet.

^Qui neceffariam return feriem introducuntineuitabiliterfingulapagentem auferunctumîbmiscôâgentiâîcumcôbholibertatem, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.yiL

^ q^Varta de faro fententia quSfuCapimus ptractadamiuna dû fecunda fen ■ ^enna couemcî eo cpab uno quodam uitali prîcipio cCiccis îfufo/ finga tones feminales exidimatgenerarùquoden: pociifimum a Sttaione ptobatum. Ôiffendc uero Îeo quod nô fold eiufmôi uitale ptincipiû edè efficax arbitranë.Sed multa prxtetea fub eo aliquâ agendi efficadâ poiTidete.ka taméf ut nô aliteragantq a primo trahanc. Addunecâs fub bis alias deinceps aliafcp fubideconfequi:atqi itacôneccûuc amp;nbsp;a prioribus fequentes neeeßano deducan rur/atcpducancur.Ecqcquidaguntneceffano facereiC^uicqd îde fit neeeßano fen. At g: ad oêm ubig; euencum cûctas fuicem guis aliter alibi côfpirate. Quæ maxime uideefenteada faiffe Cbtyfippf Mitto îpr^fenda cp hxc opinio rebas

-ocr page 277-

aufert c5ringcnriam:quâ faite circa ïfima mudi. docriffimi qniq? ail^itrantur ac£t dere.ldltipnniLS Plotinus deteftare uidec:quod rónalé aiam elecaóis libertate amp;nbsp;actionis auctontate pculdubio pnuat: ft mó ueru fit quod aiut actioné quali libet aie ab ipetu quoda: amp;nbsp;ipetum ab imaginatione:amp; imaginationé a prüfend revu feue viel in nobis uel circa nos agête neceffano f! Haf a. Qui uero turpe fit ïteUectualé aiam/icorporea acorponbus fegreganté/illaq? bis prçponété/corpo rum neceffitad fubicere/ï theologia fatis oftcdimus, Nó inatan ât a cælo quéli betanimi motûi Zael 06 Mefadacbamp; alii/ubi deiterrogadóelocunt/odêdunr. Amt.nJverroganonê tuc amp;: iudiciü diitax at habereieffectfi/ quado Ïterrogas ue lt;'-beménou quadâ follicinidine quentat-.qfi die folü moueri cælitus uideaf. Sed ? quado iterrogatio nó eft follicita:faUacüïimü efl e refpófum:qfi dieiterrogator (^ non moueac a cælo.Quid pluralt;^rucUû amp;nbsp;iduftiia côtradicédi fato/nobis non dat a fato. Cultus fupudelhs Dei 1 cam cçlo (upioré poftremo refoluitur.

4\ Quo au fit fup fatumd fato:fub fato

Cap.VllL

Omunis de fato pbilofophom opinio ê/efTenecefTitatêquada ex corpo ireavu caufarii eófpiranone rebus lUatâ.Cû uero amp;nbsp;corporü motus ab aiai ovdo corporalm formaru ab itellectu pucniatimedto iteUectualé aiam aneceflitateiquæ ex mom amp;nbsp;ordme uel fede covpovaU foïetifem/exiflimamus naturaiiter ede folutâitâtûqi abeffei q» fubiiaaf fatomt ét ipfa fit ipfius fati pun apiü'.Siqdem fatu fit corpovea fedes;baec at ab aia keUecmali depédeat. Ab aia inqumuevfu fedes comumter uniuerfa. Ab aiabus quoq- ceteris fimili quada id telligêtia prçdids/fenes alvbi/paffim alibiqr ppua.Duo funt igit in fato genera caufaiiuCaufç m^ aiales uelut fad pdeipiau. aia: fefe corponbus regendis accó modites.Caufx iterü corporales tanqcóplendafam.Eft ordo pra:terea triplex: di corporü. oium ad pnmü corpus:m alarum ad pdma alamidi corporü ad aias perq aias ad aiafn pnma:gq; üU mteUecmalé ad inteUectu pnmü. Atqi ita fedes uniuerfa fatom ad diuina tandé redigit ^uidenria. Si igit aia extra corpus fit oio/firailiter efl extra fatû.Sifiti corpore; quatenus Idulget corpon naturaiiter padéd fub fato ;ipfa quoep eatenus 1 fato patic.Sm afit p uinbus fe a corpore fe gregaf.folâcp buicuim accomodat uegctalé.'in fato dûtaxat eóputat ut agens. Agit tamé pro códidone fortune.Et nónulla quidemipfa uel namrali facultate permutatiucl arte quadam emédat 06 comgitmel magnanimitate facillime tole rat.Quod aut anima eatenus fatum fubeat; quatenus fe immergitï corpus; ofté dicTimeus dicens:animas mnepdmum leges didiaffe fatales ;cum funt eónm cue uebiculis.Hinc.n.fati trabuntur exordia.Sed iterea q?libero mom amp;nbsp;famm adeat:amp; deiceps quadoqi fe foluere poflmt; declarat quod aitPlato 6lt; ITimeo amp;indecimo de Repu.Deü docuiffc aias m fatales leges ;turôné tuns dtumipa nter amp;nbsp;bumanuut extra culpü Deus ex i fier et: amp;nbsp;addit uirmté rônéep libéra ede.

ilQüo aiainfato fitutagês:qüo utpatiés:ltêdecódngêdarerti Cap.VlllQ

D illos ât qui dicebât;^cquid fitiideo neceffano Sc icuitabiliteteuenire: rijkst’“ fimul eaute eóneemne. Pofitis at oibus undiqj caufis efteems tl

-ocr page 278-

neeeßano fequic/iam fieóbicif.BiaficioBis id c5ceda£: auceontatétaméfuam porcil unis reonerc. Nâ 2c ipfe di î ordine aufarâitâ naturaliû/quarenus p uim ucgeralé no paric/fed agir i corpore/tu earn quœ uolûrate faciûr. ideocp ex fe li bercep mouenf.Quâdo igitaîus Ifguam brachiüq^raoueredecreuit/ neceifano fit motus î mêbrodtmô caufædierg cocurrâtruna ai elcctione uidelicetarcppro polito/fmgula quæcircfi/ianr.i.quædîqî funr prêter aiumiquom concurfus hic fortuna uocar. Scilicet ut âf mébra fintapra/ÔC nihil ob fier. Annumeraf etiain ter extemas GÎs/guæfortuna:noiedefignant: fiqd èx uniuerftmotu una cûfe quéribus caufis côduciradopus.Opus itaq?tûcncceflitate^eclit;nôtaméajus tang cópulfus inoucf ad opus dr neep îaramenm ex coipore funepés fequir di gedomeqj exteniü cogitât area, corporea cômodû uel incomodu. Neq? oio fpe ctat extemaineq? falfa opinionc deopit: Sed irclligentia róneq; cerra amp;nbsp;paflióis exprem hét ducé.-atq; ad ipfius opnmü habitii uelut ad finê oia dingit. Ex eo cerre lt;^fapiens aius ad fe uelut ad Enédingit acnones/có/batipfu non extemü fed intemû acnonis pnndpiü polTidere. Hactenus agere ams ludicatunquia p forma fibi ^pna à innina amp;C prxcipuâiôc fui ipfius gratia opaf. Quando wero uel ipfeex feprius degeneras/uel ignoras/uel exmfecus inararus/amp;ïibgaais a, corpore aggredif aligd aliorfu fpectans g ad aium/nó tarn agere g pari cenfef ?

. nbsp;nbsp;Agit at maxime/ubi nó folu ex fe amp;: fui graria opaf; (ed enâ m fe ipfo p fe fo^

’ lineïllrumenris agit.i.munus conréplanóis exercer. Vbi nero uel uoluptuofam uiuituirafmemoderanonemel acriua fequif fineprudéna/grauiflimeferuitamp; parif. At quoriés acriua di prudéria pamrn qdé agit ipfe: parti uero agif;quare nus amp;nbsp;ab ex terms icitaf ad morumiamp;f ^ códinonecirdribannfi exequif mirtifte nü. Meméro uero Plounü hie cócurfü ren! qu^ nos ^pe circüftóriquéfortuna noiat/exiftimare/nó neceifario ubicp i fata edeiba redigêdCnira urdifponatad ungué/quéadraodû ex fec^ieflia digerür.Nó.n.ta exactus i bis q i ilhséordo: neq; finnitas aquaineq; concordia bmilis. Hie illud Plotmi. Priccrus apud nos cxlefiiü p caufarü iferioru côdiüôecônngût: ké naturales effeaus fimilirudiné fi'i caufis ppinqs loge maioré habet g cum remous.Rurfii calcfuiî afpectus pie rung; no ta caulxfunt:^ figna.ppea cu quada codiaone loquif;ubi aicamp;figd præterea ex cxleihii morionecóduatad opus. Deniq; muran ordine inde hue forb tan prouêrum/diligéuanonunq humana uirmrcqi ammi porie putat:

Natura irellectualis agit libere;fed eius effectus aligdo ipedici rone. Ca^,J^

^^jOncludirigifneepresagitaricafu;Sedcrieirebusordinepciscofequéte; 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;unde res arrificiofe fieri fignibcanep poffinnbiecp rurfCi oia fep externa ne

^_gt;^eriitarepulbin.Siquideoporrear no folu elfequæexrrifccus;fed enâquæ inuifecus moucanf.Er qupirririfecus partim quidéa determinaro quodainriin t cu naruraaparnm uero ab abfoluto amp;nbsp;amplo liberoq?pricipio.Alioquin ordo mobilia aur nullus enuaur nó rédigée ad fummu. Er qux mobilia funt p aliud ad ipfii quodp femobileèktquodtaméoportetefle/minimereferétur. Quod eni fertur foluin mriietu natura: nó feipfCi mouet: fed uel impellirur ab iprimêre parura moré fagipt^:uel trahitur a cógnató/ficut a magnete ferrum. Quamob fern intellectualis anima cum opuma quadam ideft intellectuali ratione fit oia;

-ocr page 279-

R. atfone inquam uniuerfali proifus amp;: abfoluta quaïcun q? promit ex itellectua li prindpio agitipfa/non pariturtSapientia enim intellectualis apudPlotinum amp;nbsp;magnos plerolq? philofophos caufam nó habet extemam ex occurrentibus uidelicet inatantem:Sed mms ah æuo lucet amp;nbsp;micat intiinfecus:hucufqï nullo prorfus impediente. Emieat quoq? ï rationem intelligentiæ proximam:amp;: uren tem inrcUigentia/ quo trens nó impeditur. Impedimr autem mm córauniter oh diftractionem quadam anima: circa plunma:mm propne i quibufdam qui uel nafcunmr infani/uel hunt.Et hoc quidein tribus præcipue modis.Nam aut he betes uel obliuiofi:autftolidi:aut furiofi lunt. Huius ifanur caufa eft turn len fualium mftrumentorum inepamdo:mm cleuano uaporum:mm uebemenor imaginationis intentio:qua rauonis remitutur actus:rum nature occupano ni mia circa morbi curam:tum deniq? occupano quidam dtinonica. Fortan uero (icucimmanes ï monbus acnones anobis mftigahone d^monuminfimomm procedere folent.Sic infania fit plerüq; mira quadam machina dgmonum. Qui ficut uapores humorum fenfibilefqs imagines ad incitamenta cócitant uinom. Sic Ód uapores i corpore amp;nbsp;imagines i phantafia nónunq prouocant/ad cam in cijtadam/ac ppnitus roborâdammt inde ratio uel remittatur uel illudamr. Fieri uero infaniam a demonibus humores mirabiliter irntannbus Serapio amp;nbsp;Auicé na maiorefq, nó negant.Et Euageliii ubiq? teftamr: Vbi dum fanantur correpti demone/curatur infam. Nó enim uerifimile eft aiam diuinitatis partiapein uel tam fcelerare peccare.uel adeo infanire:nifi natura id infup dtmonica moliar.

* Ideo forfan in fedido capite dixit: ingêtem mgeniorum morumq? diuerfitatê nó elle a manifeftis tam caufis atqi propiquis. Iccirco Paulus Apoftolus mqt; nobis non effe certamé dû tax at aduerfum corpus:fed aduerfum demones cali gmofo huic aen deftinatos. Profpera igit uel difpofmo humorii ac mêbrorii: nbsp;nbsp;/•

uel ftellamm pofitio nó effiat fapiênain:fed fignificat fapictuc ufum ab oppo fitadifpofinóe uel pofitióe nó impedin. Quo quidéimpedimento nobis tub lato p feipfum foras emicac fapiétiæ lumé. Que uero de demonibus diximus/ (tc a Porphyno i libro de oraculis cófirmamr:Sunt mqt corpora hominii malt giais plena demonibus / proefertim illorü qui epulis delicatioribus uiuür: Come nbsp;nbsp;/

déribus.n.nobis adueniüt amp;nbsp;ihaeréc corpon. Iccirco ieiuniû d caftiras maxime laudantmó quia pprie Deus bonus ita placet:led ut recédât till q fâguine d \ imundiria gaudétes/ut his ipfi quoq? fmamr/corpora uolupmoforü igrediun nbsp;nbsp;’

tur. Cóftat.n.uehemêtem caducaru. rerü cupidicaté amp;: libidinofi fpiis impemm non aliiide ^ ex malignoni dçmonû p liefen na nimiii inualefcere. Quare cii ap ' penno ueheménus iflammata eft/ Ód uoluptans ardor ai urn fic exagiut:ut ois / cogitano ad exteriorauagec:ene huiufmodi demones præfentes elf e cognofei to .Qu o ree præfentia facit/ ut fpûs nam rallier auidus i nobis excref cat, Hec ibi. Quæ Ôd i libro de abftinéua eifdé pene eóprobat uerbis.

SVMMy^MARSlLlANA

^\ Quod nô oia fatale necefl itate proueniant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap J.

q^k VONIAM VERO defideras Laurentifeorfum quid dehis Marfi ■ lius Ficinus fentrât m tell igcre: rem ipfam ah alio rurfum ex ordio rc c^^^dam.lpfumbonum omnibus prouidercconftatcx ordmererum r 11

-ocr page 280-

omnium ad certum fine mirabiliter ifhnito. In quo quidcm ordme amp;nbsp;finguia ubiquead bonum proprium diriguntur;amp; cuncra fimul ad bonum commune coducunt.Et fl mirum uideri potefiz ipfum bonum in ordine prouidenrie fuæ permùiere malum.Saris ramen coda cud fæpc pcrmittere uidelicer gratia boni: Dum return præfennum permitntinteritum:ut infinitæ deinceps nouarum for marum facies gencrennir;Quas guidé exifterefimul/neg? formarum repugn^ riapanmr; negue locus admitrit. Cum uero Deus fitboniras ipfa fimplicirer/ non ramen fimplidter fitipfa neceflitasZ Sed guantum fpectat ad bonum/ma gis uidetur ( ut ita dixerim )opponi malum Deo g cotingentia.Itagi fi permit tit malum/niminim conringentiam quog? permittir. Verun ramen ficut malum ubig? reduar in bonumuta contingens paflim in neceflarium redigir.Quicgd enim dum futurum erar/fore contingere porerat arg non fore:id torii amp;nbsp;dum iam efoneceflanum eftexifiere.Etcum præteriit/neceflarium prætenifle. Et col lecns perconditioneundigicircunflantiis ex contingent!pleriigineceifanum

■ nbsp;nbsp;nbsp;uidetur euadere. Prom de non eft putandum necefl itaris oppofirum fecundu

j formalemrarionemefleipfumqiioddicirurimpoflibile.In ipfo emm formali ' nbsp;nbsp;nbsp;neceftitaris oppofito nulla debet includi neceffiras. Hæc tarnen in eo guod im

poflibile eft mcluditur.Impoflibile enim eft guod efle non poteft: Quod uero nequitefle/neceftarium eft non efle.Item in iplo ncceflarioimpoffibile uidetur includi: Quod emm neceflarium eft exiftere/impoflibile eft no effe. Verum igi rur oppofitum neceflam eft conringens. Sicutenim ipfa neceflarii rarioad efle rantum uel non eflefolum définira cft:fic uicifliin ratio conngenris ad efleuer , git panter argue non efle. Atuero inter neceifanum id ueguodparitercontin git utring?/medium uidetur effe córingens ut plunmum. Cuius guidem oppo finim ranus acadir.Sic itacp bumanam fpeciem effe neceflarium eft. Hominem uero hunc amp;nbsp;ilium moueri uel guiefcere pariter accidir. Hominis manum habe re digitos guingr co tingit ut plunmum: ranus autem fex habere uel quattuor. Efle aurem ipfum reguead utning? contingens remm ordo requinriut fi datur neceflarium/detur amp;: ipfius oppofinuin qua q indem oppofirione ^pria ipfius quod dicirur ens diftincrio reperitur. Sic ergo ft dandum eft oppofitum necef fano/ranone formali/exrare oportet ipfum panter ad urningj contingens.Rur fum fl dandum cidem eft oppofitum rarione marcne;diccmiis ei quod efle ne ceifanum eft opponi quod impoifibile fit exiftere. Inter hec uero medium pof fibilecollocabimus.ld at eft conngesim fæpius guod neceflario potius appro pinguat:rii ranus guod dedinare uidet ad ipoflibilc:m in diff erster efl e uel no efl e co tinges :quod fane concedédum eft tang uerii amp;f eque diftas hac rone me diu interneceflami elfe/atg; IpolTibile fore. NafcitUr uero contingens ipfo reru ordinepgradus córinueplunmos defeédére. Quoguidemordmcquæpipin guioraiuntpnrao penitus immobilia fontipfi uidelicer inrellectus.Animæde inderanquam paulo remoriores mom tantum formali mouenmr fuhftantiam non mutante. Cæleftes fubinde fubftanriic dum ipfm quoq; permanent/lpcali intenm quodam mom uoluunmr:amp;: formali mrfus quaremis configurariones guafdam uiciflim orbecommutar.Sed mcuérur ( ut ita dixemn ) immobiliten Quarenus eodem femper ordineneceflano reuoluunmr. Ad fixe autem con fequens eft/utguœfobcxlofuutlammobilirermoueanmr. In hacfaneuaga

-ocr page 281-

motionum forte nafcitur conringenria. Dum quç ita mouentur a proprio non , nûq folitoq? ordine digredi amp;nbsp;preuaricari uidétur/quis cómuncm ordinem uni ucrfitandem tranfgredi nequeant. Cum enim per plurimos demceps agenrium gradus amp;: uirtus eflicax minuatur:amp;: complunma tadem repugnanrium forma rum confluât mulriaidocnimimm fequitur/ ut propria quæq; natura ab officio quädoq? dcficiat:dum paulatiin debilitara uirtus aliquando diuerforum occur fu facilius impcditur. Sic itaq? femmaria plâtæ animalis ue natura prolem fuam neq? pant fempermecp opoimne pant ubiqï/neq? perfecta. Quauis igitur ^tü ad naturam ccleftem peranet rem proculdubio neceffaiiam/abfoluta proles bec plât^uel animalis cems foret temporibus prouentura. Córingit tamé interdum nó euenire/uel nó prouentre perfectam. Quado fcilicet natura gen crans propna uel intnnfccus deflcit:uel impediturextnnfecus.Sæpequidempræfens difpoft tio cell cemm quanda i bac materiaqualitatem lamiam productura uidetur. At diuerfa matcriae qualitas ex proplquis caufis códittonibufqi contracta effectuin cxli aliter aliter ue pmutat. Neq; nobis obudat aliquis banc quoqi materie qua litatemiccirco acæleftibus euenille/ quiapropinquecaufæac^leftibus mouean tur. Effo moueanf quidem:Sed pro natura fua:neq; em uel Deus dum per cclu agnanfenora' aufertfuamuneracæloiuelcçlumcumpercaufas inferiores agit in noftra/interim propnas naturalefcp bis caufis uires acuonefq? fubdudt.Cùm igitur effectus uniufcuiufq; forma fimul atq; códitio pro affectione maren a? fo leat puenire: ipfaq? matenæ bums affectio a cœleftibus quidem cómuniori quo dam patto apropinquionbus uero caufis mó penirus propno fiat;Sequitur ut propna effectus terrent conditio talis proueniar ponus/qualé caufa propinqua mateiiam afficiendo requint/q qualem temptare uel ichoare caufa remota uide tur. Non enim fi caufa remota neceffaria effirnox euérus indeomnis prouenit neceffarius:nifi etiam caufa propinquior neceffana fuent.Iam uero manifefiuin eft/ qiiod fæpeiam dicimus effectus fingulos caufis ubiq? ppnis fimiliores eua dereq remous : ut planta Sóanimalia quelibet/nó tam celcfhbus fimilia ludican tur/q propnis genitonbus 5«; femintbus unde nafcuntur. Ex quo pater/effectus eiufmodi nauiram fortemqi fuorum feminum fequi/porius q ceielhum. Ac pro conditione familianum caufarum/rerumq; omnium cirdiftannum quç omnuio mutabilis eft/ mutabilicer euenire:non neceflano pro conditionecclefhu. Et me nro/quorum natura non neceffano fuum retinet effe; fed ab eo deficere poteft: eorundem quoqi uirtus nó neceffario agit:fed interdum cadit ab actione. Qua obrem qua neceffana fore forfan iudicarencurex calo/eadem apud nos ex bac matena regtonecp conungenter eueniüt. Materia tnqua:quonia omnium^que formarum femper eft auida. Regione inquam:quoniam inumerabiles bic amp;: in terfeptignantes confluuncqualitares.Influxum ergo celefté proprio quodam ordine quadoq? ad certumaliquid proceflurum:tum materta bac aliorfi quoqt autda/facileq; capax amp;nbsp;cófundit cum aliis amp;nbsp;pdit/fubinde aliud receptura;tum regio'plena difcordium qualitani cómifcet pronnus atq; tunftormar: ut uix eet tumaliquidbiccalitus onatur: amp;: uix qualefitnafdturum ualeas cóiectarc;nifi forte areüfpexens uniuerfum. Vtquotqualcsuetum ex alto/tum emedio/tum ex infimo caufa condiuonefq; quolibet momento confluant: quid uenirfus amp;nbsp;quale eófurgat ex cunctis perpendere poffis. Promde fi natura corporea que ó£

r m

-ocr page 282-

manifefbus corpori cælcfti fubarif; amp;nbsp;a J unu quiddam poriiTimum détermina ta ladetumon neceflano cœleftes admitntinfluxus:Tales dico proifusiquales mittiintur ccrloanulro minus renal is aia/cuius notio monoq: amp;nbsp;intima amp;nbsp;lauf fana edaEtfa-pegenus corporale tranfgi-edit/corponqirepugnat/cœleftem îfhn crum neeeßano fequitur.Cui fane fruftra natura dediflet/utquondie confulran do poll it pro coiccturani diuerfirateplura iter fe oppofita in tófn Ira none ^po ncrcanfi pollet ad utrulibet eligendo feducere. Nó poller at ad urnilibet l e con fcrreificerta quondic conft tunone caelr cópellererur ad cerrum, Acccdit ad bee/ qrcum daanaprouidennapmitrar in rebus naturalibus quanda ad urmlibetco nngennamiex earum defectu nafcenteimulro magis lagcnubus uolutaras ubi b^’cex pfecnone oritur pmittit eandem.Quæ^fecto magis admodum horuin propria ell. Quippe cû ilia quide ex imprelTa rantii forma: hæc at ex cocepta ifu per notione moueantur cc aganr. Adde qi ois celclhs in ihn cm s quatenus e cæ io ell proximo diuinæ prouidenna: inllrumeroairq; ide mirabiliter ordinaro/ad optimum femp cerroq? ordme ducir. Quod igitur abfqj ordine recto fepe uage iniir/amp; ab opnino fæpius aberremus/ no a celo quide/amp; multo minus a motore cclufed a,ppna nolln gcneris/antmoris/auc fortune codinonecóringit.Iam uc ro fl genens nolln monfq5 ^pnecas calellem influxu ex ordmaro bonoqi i op pofitupuerterepotcll/multo facilms ex quailbet alia quail rare in aliam fepe co Heitere. Dcdit natura comunis p grauitare grauibus ut defeenderent.Defeedent igimr oia grauia quoda namnr cómunis impulfu/nifi forfan ipedianf. Jmpedi 11 uero proculdubio polfunt/ne moueanmr.Sæpe eriam in ta 11/nt rapacius q na tura ferarpr^cipitcntuntum uero pro diuerfitate figure fine naturalis/fiueamfi ciofe allier p dediuia/aliter ue defeendent. Aliter.n.fpbera/alirer cbylmdrns/ali ter angularis figura laber: Quod quidé Chmfippns ille fatetur fan calefiis ma gnus afleitor.Ergo fimiliter prefens becantillaconffituno ca:li bis bacborana feenbus/atq? illis/cómuniter rum 1 corpore calorcm/mm 1 aio uebemenna illatu ra uidetur. Sed i hoc quid cm natura parentum/Ioa/rempons/nummérifrigida’ bumidaq; îminétem cah uim rempar:amp;: cóuerritforfiran ad oppofiniJn illo at corundem calida ficcaqi namra/moderata quodamó qualiratcm ednus nemen rem producir i nimiam. Rurfum mm propn^ uamrq; natura generannfi atq? na fcentium/tum leges cófuetudinefqi dm er fa impulfum ram animi q corpons ra Icm c^linis defcendentem uana inter fe gradua modoriiq? forte difnngnr. Quo facnim ell/qucadmodum fape diximus/ut nó ram pro agens namra prafertim rcmori:q pro códinonepropinquiorumagenmi: amp;dcniep pro affectione mare he/acdifpofinonelocifapius effecrus lolearexonri.Quid pInra'Radms folis idem aliud alirerqi agitfi ex recto q fi ex obliquo pcuhar.Si p aerem ferenum q 11 pcrcaligmofum nanfeanCaliginofum uero aerem nó ram celellia q terrehna reddunr. Jrem aliud agit fi ceram q fi lumm aggredianir:Hanc emm liquefaat; boe exftccat.Rurfü fi glacié q ft cnflalIuiJlia aliquando fundit/hoc uero nunq. Si niuein in caciimmemóns q fi 1 concauo monns iuadat .llla.n.rardius admo dum:banccirius Iiquefacit:Iiceramp;:hicf£peuiderein eodem cacumineniuem eo dé delapfa tépore:qua parte ad mendié uergit/atius admodu cxnIIare:Qua ue ro ad feptérnoné/durare diurius:quis pars a parte uix cubiro differ:tanni effiar nel brems difcrépatia fixus. Deniqj radius fi ad breue répus agat/fepe caiigmes

-ocr page 283-

çongregatiSi ad tongumidifgrcgat. Et aliter p apertafaliter per concaua facit: amp;nbsp;aliis quidem eodem téporeprodeft:aliis uero uel m eodemloco nocet. Titum nero fupiorii litres mutatur ex loco atq? matenatut cum ad motü lung aquç ple runq? crefcant atq^ deerefcat:nó tarnen oés id aquæ faciât.Ni amp;nbsp;mare non ubi^ id pane aut æque. Atqj ubi maxime uidec id obferuare:uéto fepe cótrario impe dinir excrefcere.Sunt ppnç locom fub quoUbet fidere qualitates;aliç quidé pa luftnû:aliæ uero campeftriu punorum:aliç at domeflicorû colliû:aliç uero filue ftrium.ké pro uanetate calons/frigons/ficcitanszbumons/uentonvuapom/flu minû/uaUui qualttates longe diuerfa::quodctiq^ (tdus imineat. Vnde amp;nbsp;différé tes etacum termini/amp; uanæ corporû habitudines diuerfi mgeniorû captus fifict (cunt.Quocucç moméco nafeant/multi fimul nati/quia diuerfis i locis habitât/ non fimul egroeât. Multi no fimul nari / ex uéco amp;: nebula amp;nbsp;uapore f imtli fimul egrotant.Ec quociiq? tépore nati fint/amp; i quacunq? çtate fint co nftitun/fimul in. morbos incidûtiqui i regioné côtagiofâ panter côflux crût, Profecto ^uis uni uerfales fupiorefq; caufæ mm habeât tn effcctibus amplam/itimâ/diutumâ:Me dix tarnen caufç potiffimiiq; propique ad ppnas euentuû qualttates qplunmû ac fere tomm poflunt.Quo fin ut effectus eis admodii fimiltores cuadâr.Cômu niffuni.n.îfluxus caufarûlonginquiorû pfequentes cas gradatim determinant/ atep diftinguntdic uiuifica cadt uirtus comunuer fanés oibiis nafcituns/î dm et fis plantam amp;nbsp;aîalium fpébus ad cas ipfas fpés deftnitur.ln fingulis quoeç fub fpecie ad ppnetates côtrahitur fmgulares. Action.es deide pafl lonefq? naturales rerum tales ponffunti aut tales fingulana indiuiduorii prîapiaîpnmis/amp; fpecia lia tnfup potius cq cômuniffima ubtqi fecun t:præferti quâdo pricipia comunifft ma funt æquiuoca;ac genere ab effectibus diuerfiffima.Talia eße cglefhanemo negat. Ceterû ncquis forfan obiiciat:quicquid eft i fecundts caufts/a pnmts m effe: ac detneeps quicqd in ternis repitur tnbut pçnitus a fecundis;arqi na nihil ullo modo a fequennbus caufis puentre:qn fimilner a fupionbus quoep proue maf.meméto caufiç fequentis natura non foin effe fupion fimilem:quatenus ha y bet indeded ena diffimilé:quatenus extrapceffitmecp folum degenerauit mde: nbsp;nbsp;j

fed mfup aliud quidda’Só qualitate quada propna differens lam euafir.Sicut ra dius i caio mulcensun terra notas fitem i cælo nitésnn nube mbens.Vt nô mini ftt/aliquidhincfubinde ften talc/qualc ppne nô prouenitinde.ltacp multa per caufas caelo ifertores effta talia p aff m atqi talia: qualta nô efficiunt a cælo. Me mento rurtum has fub luna cas fortin unes a uita mundi nô folum per cæleftiaj fed eriam proxime p uegetalem aie mm ubicp mgentédicut ôt animalis uita mul ta dat pedtbus mantbufep per mébra præcipua:multa etiâ p fe ipf am: ÔC quç dat per mébra preetpua etiam tranfformantur m illis : Meméto dentep ex omnium caufamm concurfu confurgere mm/quç propnc repentur in nullistficut ex con fluxu materiarum Ôt qualnatû materia quedam nouai qualitasuc tef uitat.Neep uero negabitoîo fub neceffants cônngéeta legitimus illcPlatonicus qui fub uni tate mulncudtnéi fub ftam motum côtemplat nte nafeentè. Atqi tes ipfas ab uni tate ftatuq ftmpltct per certain mulntudincm mobilttatëq,longo graduû tractu adînumerabilé ferme numerû. ôé incertam mobilitaté denicppuenireiln quo qui dé ampliffimo graduû. differétiû ordme decus boniiq^ uniuerti côfiftit. Quâob ré f ingulx tinguloru. mottoes ôc pafltoes i quç i muitten duré mobtlnatêq, iftnitw

-ocr page 284-

rnuliiplicem uariantunnó poflimt p uircs mononefq; cæleftes/qu^ cérto nume ro définira: func/amp; ordinecerto proceduncitaut connue uananf/dillnbui pro prie atxÿ duci:nifi forte quifpia ira délirerait fingulos ena deliranrium amp;nbsp;laden num pucrorû motus/quouis momento fingulis cçleftiûaflignetinfluxibusnit nee aliter moucanf manus/pcdes/digin/labia/oculi/fcnfus/imaginano momen to quolibet/^ cæleftis rile decemat mfluxus.Sic ad illius norma mnumerabilid locuffaru faltus defcnbaf/mufcarüqi uolatus/óó offenliones quælibet iHaræ qui buflibcr.Sed pfecro nó oia fiunt prorfus amp;nbsp;cópeUiinir a cælodmo amp;nbsp;cflum opa acnonefqj dementoni amp;: mixtom planramcp amp;: aïalium non efficitfineillis. Atq? ignis fub quolibet frdere calcfacit/ólt;: generat igné propnetate naturæ^Neqr fab ullo frdere frrgefaar/uel generat aquaiorteraq? fimilrter. Quaobrem quodicp fe Cïlum habeat connue namralia quælrbet/tam nó uruéria q uiuenna pro natura fuarmpulfu/occafione/rndrgéna/imagrnarionerta porrus agunr/autita buc po trus/aut rlluc manifefte fenir. Atq? btre oia q? fint uruatqj cómunitcr/amp; agere có muniter mouereq? poHint/ac mouen habetcdefti fauore. Qiiod autin rali fpc ae amp;: fingulari proprietäre fint/a genitonbus habent atqi loco: Et quia talia rali teragunt.Quod uero tot tales ueï uniuerfo fintfpés/tum ex rdealibus diuinæ menus prouenitfpébusitum ex rónibus aïefcminalibus.lpfa.n.fpcaahs diftm crio renï neq? cafu accidincii femp ordinanflima finneq? ex matena fit fnfus m fo!mi:cuipfafitmiraformofiras fubiecto fonnato pnrfïannor.Necp uel ex mo bili cdeftrum babirudinenpfa.n.efi: imobilis ac prfus itrcrnamcl ex carleftibus Formis duntaxat atq; figuns.Cum amp;nbsp;i cæio fpés ita defenbr non poifinnÂ: mul tp fint rerum fpés îcorporeç:amp; formalis rpfarii ordo arrificrofe directus ad finé/ ab itelligenna quada prefenbente finem debearproficrfci.

- -^^Confinnario contracæleftefatum p AlexandrinEnomaum/Dioge nianum/Ptolemeum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap

exander Afrodifius in Iibro de faro ad Antonium Chryfippi opmioné de faro refuranmulnfq; arguméns oden dit/ nihil aliud efle fam uel fata Icpq quod natura fit:amp; oftendit prater natura ena fieri nónulla. Cum m terdum atadat impedimenro quoda nanira dennen.Cum ergo prêter namrarn quidam fiant:profecro fi natura fieri eft faro fieri/fient ér prater fam. Atq; ita fubdit:Videmus corpora humana egrorarionibus aliis aliudïecundii pamcula rem eorü naturam efle fubiecta.Scimus qnena naturalé eiufmói corporii habiru dincm dilrgenn norma uiuendi/amp; medicoru arte/amp;: deorum cófilio i melius uer tn Quod fimiliter aio quoq; acadir.Nam prater naturalé inclinarioné eius qui complexrone corporis habet/exerano atq; doctrina fape fit melior. Vnde cum phyfiognomon Zopyrus turpra quidam de Socrate amp;nbsp;a uirtute ipfius aliéna di xiflet:amp; a mulris iccirco denderer:refpondir Socrates: Nó errat Zopyrus.Talis »n.natura foré:nifi natura pbilofophia fupauifle.Huiufmói ergo funtiila qbus natura proeft. Que naturalia nihil a fatalibus diffcrunt. A fortuna uero ea fient: que nullo mó intédunt. Quado alterius graria qu^da fiut/amp; aliud accidir quod ah inino neefpabaf quidé. Vtfiqs agru fodiés thefauru repiar/aï hums gratia nó foderct. Qu« certe nó agunf faro. Sût at caufœ qu^dâ hoibus prfus ignotai.

-ocr page 285-

Nonnulla enim fufpenfa collo morbos quoTdam curare diaimr.Iu quibus nul lam cerra habemus caufam.Excantationes ena maleficæq? artes quam caufâ ba beant incertum eft. Sed prêter bec nônulla funt/quæ ad utrûlibet conringentia nominanrquæ fato fieri omnmo negamus. Vr mouere pedem.Leuare fuperci lia:Tacere;Loqui:cæteraq? buiufmodi prorfus înumerabilia:qnæ fieri fans nul lo modo dicipoflunt.Quod.n,fatale eft fufdpereconiTarium nequit.Præterea côfilium bois omnino uanû elfe nô debet. Eflec aûc fmftra/fi quçcimqj agimus/ neceflario faccremus.Proculdubio aûr id prêter aialia captera homo poflidet/uc non fl min ter atq? illa pbantafiam ubiq; fequaf: Sed rônem babeat:qua faaûda diiudicencuius quidê ufu quç m pbantafiâ inciderunt examinans.Siquidé exa mm ado pbacpbanrafiç conceditiatq; ad agendû deinde mouec.Sinaût impro banilla reiicit expellitq;/obtemperans rôni.ltacp de bis folûmô quçagere pofiu tnus uelnô agere/deliberarefolemus. Acfi quâdo côfilio nômaturoded cupidi tare præcipiti aliquid ppetremus:poftea nos ipfos temeritans fpreriep côfilii en mine accufamus:amp; omnes cemere aliquid agétes uitupamusibortamurq; conft lio uti:quafi nobis infic agendi poteftas. Quod aût opinio que de fato habe J. tur/falfa penitus fitûde patet: Quod etia opiniois eiufmôi auctores amp;: docamp;/'ôi' i difcunt/à: honantur/ôd côfulunt.lnci-epanc etiâ caftigantq? fuos tanq ^pna uo luntatepeccantes.Quare uel fecundum ipfos nulla eft bec fatinecelf iras.Liber tas igic nofh’a natura oibus ineft:plura tamé non efle noftrç poteftans concedi mus; Vtquenarurauel fortunafiunt/quænullus fubiectafans dicere j^rfus au debit.Hæc Alexâder. Similia ferme tradit. Enomaus pbilofophus côna Chry fippum:côcludens aîalia bruta ^pno quodâ appentu quolibet mometo utctiq; côtingitmouen;potius q neceflana quapiâ fene caufarû. Mulcoq; magis homi nes propno confilio uiuere.Qui enâ multas ex caufis quo minus concunât ad effectû confiaendû fua poffmt induftna pmurare.Con fumât eadem Diogenia nus philofophus i libro côna Chryfippum:probatq; nô oîa fieri neceflana qua Sam fene caufarû ineuitabiliter concurrennû:Sed amp;nbsp;alia infup propna quada amp;nbsp;fingulari namraialia uero fortuna;alia côfilio noftro:alia uolûtate deonim.Cô firmat Ptolemeus amp;nbsp;fepe alibi: amp;: i quamparntoidicens/effccnis amp;nbsp;a Deo i celc flia/ôd acœleftibus interfeindiflolubiliquadaferie j)ficifa.Sedaçæleftibus ad uerfus infenora nô femp ineuitabiliter amp;nbsp;ordine cœlirus incboato.Permutari.n.-amp; impedin polie mm namns infenonbus aliquando repugnâtibus;mm arte ft mul atq;côfilio. Turn uero ilibro deiudiciis inquit / holes nô femp fequi gene raies infhncms cælims inftituros propter parhculares locorû generannûqi nam ras.d propter côfuemdines uaiias:atqî regionumoccafiones adquædam pprie prouocantes uel. adiuuantes.

Côfirmatio fupiorû p Bardefancm Syrû pqi alios amp;nbsp;p Marfiliû ipfû. Cap.IIl.

y^BX Ardefanes Syrus quem tradunt aftronomia Caldeorum omnium fapien y '^tiffimii exnnfle/lôgo quodam dialogo difputat:bruta quidê fern fin gu latim ad propna quedâ inftmcm nature. Holes aût prêter naturalé inftm emm poflidere mentCid oranoné quæ a méte pfert:cuius munere non omnino natura feranmr. Vnde uana fit hominû uita.Non uicrus unus more brutomm:

r v

-ocr page 286-

non ueftitus iJemrnon mores fimiles arq; legesmon cupidiras remm fimplex: fed pro arbimo fit uariis electio differes/ac umr inftitutio uaria. Hinc ergo pro bat no namra padim homine ferri:quonia una i oibus fit natura.-Hudia uero di uerfa. Narrat fiibîde longo quo da ordine q diuerfæ leges morefep fint géribus. Quibus actióes queda prohibeaturz uel ena pmittanr. Que quidé inftituuones feruétur ab eis quacunq? hora nafcanir/amp;: ad quacüq? tranfmigrauerint regroné. Neq; ulla pofitione fidem aut i genefi/aut ï loco regnate aliter agere cópeUanr« Quafi ftmuor fit ad uiuendi norma i legibus amp;: monbusig in fidenbus auctoii tas.Subdit uero poft multa hüc m modum. O és ludei Mofayca legeocraua dic pueros ciraicidüt.’Necalicuius ftellæ ui ad raliacompellumriNecregionis nam ra cogiitur:Necalienis nionbus unq ut aliter faciant adducuntur.Profecto ubi eunq; funt/legé lua feniant, Quod neceflïtate nanuitatis fien nullo modo pór. Non.n.poflibile eft/eandem nanuitatem ludeos oés habere: ut fimul nati fimili ter octauo dte fanguinem fiindantmcl feprimo quoq? die panter conquiefcant. Quid at dicemus de cbuftianorii fecra:qui i omni orbis partenmo uero i omni ciuitate repiunt;amp; ubidiqj fint/ut alienis legibus monbufq? uiuanr cogi nó pof funt.Necgenerriaca neceftirate/autpricipis alicuius impio compellutur/utqua; nephanda magifter eoni duxir/faciéda purent: Sed paupratem/labores/ignomi niam/cruaatus intolerabiles fuftemt. Proide fr oia poreftans effent noilra’;nos effemus uniuetfum.Sin uero nihil poffemus/aliom eflemus inftruméta:neq;uo lunrare noftra quicg ageremus.Deo aut uolente nihil impediripoteft. Jllius.n. poteftan cuncta fubdunf. Qui unicuiq? nature pranpuum aliquid eft laigirus, Homini aut illud dedir eximiu/ut libertäre uoluntatis atqi ludicu ureter. Often dit inter haie uanû ede tenanî quidé orbem i fepté climata partin: amp;nbsp;ahu planera nî dicere/î alio climate dominan. Quonï uirture paflim fint côdiræ leges. Na Ô^ fl rerraniorbis fepté parnbus diuidanîfingulis ramépambus multas/necfepté quot;nbsp;folûinô/fepté planetani îftar:nec rurfû duoded/ad duodeam numeni fignom: nec mginra fex/ad numeni tngmta à: fex facieni/Sed inumerabiles legû aflent diftcrénas muenin. Quant inftirutióibus alu ali ter uiuâr ad quaenq? côinigrauc tint regioné. Eadé 010 eifdépene uerbis eófirmat Clemés fectaror apoftolorum, CôfirmatexpienGamonl. Vbi.n.ipunepeccarelicet/érmodeftiores peceât. Vbi u ero amp;: qua do acri u s ai aduernr 1 p eccantes : cria g natu raliter îftigan t ad feeleta/ cohibenr.Sepe enapro maiori minon ueoccafione/cômodirareqi magis minus ue peccarur/uel etiam recteagitur.Côfumant eadé Anftoteles amp;nbsp;Plurarebus po nflimum auctonrareLycurguquétraduntoftédere uolenté/gruinprçc^teris lex éceonfuerudo amp;: educano ualear:catulos gcminos eiufdem partus educauifle. Quiquatenus aLycurgo diffnniliter educan fuentiearenus euafennn'rerfedif fnmles.Quod fi educano 1 bruns fupatparitatégenefis amp;;parérum:multo ma gis î hominibus fuparepoteft.Iam uero grum confuerudo àquot; diligenna ualear fonga narrationePlutarchus oftendit:ubi fenhitmultos natura femp infinnos diligenna fola fcniu impleuifle. Mmo quid de Phyleta poera/amp;: Mecénarefenp fent Gttenfq; pmulns. Anftoteles ^fecto fenbir Herodicû quendam lirrerani ui rum:fed admodû ualirudinaml/fola uiems diligéna centum annos impleuifle. Qua de re Plato enâ teftis eft i Repu.Sed quid opus eft teftibusÆrnos cogno uimus fimiles;amp; miros medicina: à: diligéna: fructus fæpius expn fumus. Ax^

-ocr page 287-

ex diuerfa confuetucline/educariqne/çlifciplma diuerfitacein plurimam î corpo ribus movibufq; amp;: igenus pro ReLfa.Ec quod pbyb clogs comproba^/comptutn habemus î pluritnis cofuemdinem ipfam altera efle natura. Cofuetudinem uero feunus no quadam naturali. neceffuate conftare:fed uel legibus pubUafep mori. bus:uel exetnplo amp;nbsp;difciplina priuata/ uel Fortuna amp;nbsp;occafióe quadä/uel f’pno quodam cófilio opinioneq? puemreiaut etia ex his oïbus congregari.Sæpe qn etia confuctudo regionis amp;nbsp;tempons amp;nbsp;alicuius preflations exéplum/muficos facit multos amp;nbsp;poetas uel oratores atq? pictores uel etia uenatores potius q eer tanatiuitas.Et quado natiuitas ieboat no tamêabfoluimr/nifi pro facultate na fcennum'06 regionis SC tempomm.S^pemilitans uel regia domus milites efficic atqs reges ponus q natiuitas.Imitatione bonoru multi quotidie fait bonumalt uero imitatione maloru/quocuq? fidere nati fuennuSicut ex cótagione p unum multi (ubindelanguét/non tam ftellis q ueneno contagtonis infecti.Quid plu ra?Quanui pofl it facultas regionis amp;: hominu. inllituno declarac ex eo q nullit fidus pifcatores facit amp;nbsp;uenatores :ubi nulla facultas mulla eófuetudo ptfcandi eft atq? uenandi. Atep uiciflim oés fenne fub quolibet fidere natt pifcant atq; ue nanturmbi óc occafio amp;nbsp;ufus id amp;nbsp;mdigéria preftar.Quado amp;: ubi eófueuerunt hommes aialibus ucfciaüalia prorfus mumerabilia quotidie ante mftitutti a na tura tempus interimunc.Cótrauero/aialiaeadem confcnefcunt/fub quocunq ft dere nata dicantur. Sumlia de frugum pomorumq? deuaftatione eónngere/ quo cunq tempore coaluerint/ pro conl uetudine hominu atq? libidine/ non pro fatalt ferie licet argumentari.Obferuo equidem quotidie termines afpectufq? plancta rum:qutd ueportédant ddigéter explore. Mitte qî die(ut dicitur )ifonuuato pipera multis eueniût: In die fortunate/ acadût multis aduerfa. Et quolibet me mente certantes/alii quidé fupant:alii fupant.Certe îfçlices aftrologoTum dies fæpe fereniflimi funt atq placidiflimi. Felices fepe contra.Ego uero expms fum turn corporû tum aîorum qualitates potius ad aeris differénas/q ad différentes ftellarû afpectus aliter atq aliter affici.Tandê comptum habee/notâtes planera rum effeems pro diuerfitate regionum atq hommû longe diffcrétes euadere.Si plumapmittarur; alibi quidé pluit multû:alibi parum:alibt nihil ad differenrias regionum.Si defignent difcordie uel libidines/alu quidé ad hcc uebeménus m citâtur:alii uero remiffiusialu minime: .Neq tantû id pro corporum naturali lu rictate:fed ét pro etatii diuerfitate:lmmo éc pre differétia educationis amp;nbsp;difcqui nçcôfuetudinifq06 occafionis differéter côtingereuideo. Vc deniqcertus fimi euétus ecclo quotidianos nô ita prfus ficutcelitus defEnati uidenp explenbcd aliter paffim aliterq côtingere. Siquid uero ad dbcrimé eiufmôi nwmenti cibex ipfo nafcédi mométo/i quo qualitas e celo cerra nobis dicac infuf^. Alfero fimili teriilâ nô potuifle ad exactâcçli nonnâexamuflim î nobis expru^uQuippecu ad côfudendâ bac expreffioné multa fub cælo tû ab initio / tu qtja^die ppn Jad hibeät efficacia uel palTioné. Quç fane ficut ftngula natura babéPi^ge a c^fti bus differété/fic ôc cunctacôgreffiené pgi'eflionéq né 010 cadefhbus ordinibus côgruenté. Confluât igic fub celo multa inuicé fepe aliter qordo cçleflis côcilia ret.Quéadmodû Se fæpe aliter aîç rônales agiit/qfiima Dei ré dicter.Conçunïit amp;nbsp;plurimacôtingenteriuelut pulcbntudo î boie fimul atq clequentia.Nullû.n. ordmê duo bec muicé habenc.Ex quo patet/ex nulla unq detemiinata caufa ce

-ocr page 288-

filiere fim’uI.Ex hoc tarnen cönciirfu perfnafio uulgo contingit iibenor.Qiiod quidépulcherhomo fit/ex certacaufa fieripot. Item qieloquens/cx caufacerta/ quis aba.QuocI antambo fmtfimuhex quonicongreflu facilis nafafpfuafio/ ex nulla uiclemr determmata eau fa fieri. Alioqn orainé haberent Ïniiicê necefla rium.Nunc nero pulchro accidit fornuto/ut fit eloqués atq? e cóuerfo. Neq qa pulcher aut albusudeo neceflano cloqués:neq? uidflïm.Hunc ergo fmulefqï co curfus uelut fortui tos ï caufarn dererinmata refeire non potes. Falfum efi igitur oïa ex de tenu ma ta quada caufa pficifa. Falfiim quoq? efi/pofira alituius deter minataquadacaiifa/illudmox neceflano perfici.Cadit.n.ex dmerfispaflimim pedimêtinn ex ifenonbus turn iter fefibi répugnât!bus.•rum aduerfum cadeftia celefliiim ordïm refifiennbus/dunufq? cedentibus/arq? cófundêribus.-tum cafu inuicem eófluennbus. Acceditad namralia pmutanda tarn aialis motus ^ róna-hs namræcófilium/aut unius/aut ena plunmonufme eófenriantinter fe fiue dd fidc.tr. Quaobrem cum falfafintilla duo/quibus porilfimum affertores fa -/ini tuntur/conftat nó oïa faroa.necelTaria caufarn fenc ccdiais dependenna pueni-re. luuat ant prefenré difputarioné auctoritate quada propbenca fnnul regiaq? contludere. Apiid Syneftum Platonïdi Rex Aegyptiom ïdeep ut ille ait Propbe tamcnimq? pinflimus diumamtaumpium Ofinfilio traderenadmoneteum/ut Typhonéfratré emedio rol!ar:ficdicens:quafi peftequada amp;nbsp;fatum miquum fraticm tuu fi rectefenris remouendu cura. Vtaium Aegypriomq? oiumfatu ad uerfum occupes :amp;:cüfilio nemuadatprohibeas/Licer.n.acfienporeft.

| Ijabri Plorini in terria enneade per eundé Marfilïum Remu traduen.

Quintus deamore.

Sextus deïpaflibilirate incoiporcomm.

Septimus de çtemitate amp;nbsp;tempore.


Primus defato.

Secundus depuidéria.’ Temus depuidcria.

Q uamis de familian cu lufqi demone


Octauus de natura ôf co templatione èc uno Nonus dediuerfis medi tariombus


PRIMVS DE FATO.

^JaIù funt:alia fiunr. Que Hunt a caufa fitint:ac prêter caufas propinquas/fæ pe remoriores mueffigarc compcllimur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Op.Primum^

RDO EOR VM qua: funt amp;nbsp;que fiunt eiufmodi efle deberi ur uel ram que fût/fmr p caufarn: q que fiunr/fiant quoq? p’ caufammel utiaq; fine caufa:ud ï utnfq? param quidé abf^ caufa:paraïn nero ex caufa. Vel qua: fiunr quidê oïa ex eau fa ueniant.Quæuero exiftûrzparam caufarn habeât.-param ucro nó habeat. Vel exifféniï nullum ïn caufarn referaf, Aut

uïciflim exiRenria quidé oïa fint ex caufa. Qua: uero fiunr/param quidem boe modorparnm illo: Vel eorti nulkla caufa ueniat. Prmcipïo ï ordine rem fempi remarum quedïq? prim^ funt/ob id ïpfuin opprime funt/ï alias caufas referrï nó polfunr. Quæcunq? uero pendent ex pnmis/cflc ab illis accïpÏMt. Actióes quoq? fmgulis nre diftnbues/fi referas in elTentias.ld.n.efl illorâ efl'e/actum uidelicer

-ocr page 289-

ciufmocli edere.In eorum uero genereque fiunt/uel quæfemp quidem funt/no.. cundcm tarnen femp producunt actu/oia prorfus Ren fecundu caufas affinnan. dum. Fieri uero aliquidfinecaufanuUo modo debemus admittcreipacefaciéres uidelicet aditum/uel idinationibus inairfionibufq; uanis/uel repênnç corporu motioninuUo priced ente duceq; pdeuntnuelipetu aîçtemerario atq; fubito/, nullo uidelicet aiam incitante adaliquid agendu eorum quç antea non agebat. Forte uero ex hoc ipfo maior aiam aftringet neceffitas:qp fui ipfius minime fit. Ferae ant eiufmodi motionibus prêter uoluntaté atq? cam propria incidêtibus. Aut.n.uolendum aliquid aiam matauitdiue id extra fit/fiue fit intus: Aut con cupifcendum aliquid prouocauit. Alioqn fi nihil pfequendum mouifl et/nullo prorfus modo ufq mota fuiflet. Cum uero fecudiicas Rant oia/ppmquas qui dem fmgulis cas Ricile poffumus inuenire/effectufq, in eas reducere.Velut eun di in forum caufa ppinqua eft exiftimaoo p qua decemimus quenda inuenien dum/uel debitum cxigendum:accp oio eligcrehec aut ilia amp;nbsp;profeqiu.Deniq; fi milium caufa eft opinionn qua cinq, uideat talia queda efle effiaenda. Etnon nullaquide in artes refenmus uelut cas/ceu coualefcentia in.mcdicin,â atq medi aim.Et diuitiarum nup accumulatard caufa in thefaum forte repertum/uellargi tionem ab aliquo factam/uel labores/uel quaftuana artem.Similiter pater eft ft III caufa:à: fiqd preterea conducit extrinfecus ad liberos procreados :dum uide licet aliud procedit ab alio. V elut tales quida abi/ uel aliqto pnora remoti oraq; ad generandos filios conferentia:ceu femina ad fgtum partumqi aptior.Et oio refenmus m naruram. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. in

^^ Quia caufa fgpe cpropinquo fufificientes no funt/ideo fupiores caufg inda ganr. Vnde ndcir opinio de fato i quattuor fentétias diftnbuta: ^Capftl^

Sifq? uero progreflum fubito coquiefeere:neq uelle ad fupiora pcede pign forfan hominis uideatur: eiufq qui uiris ad fublimes cas afcédç us aures non preftiterit.Quid.n.i caufa eft/utiifdem prouenientibus arente luna/alter quidé rapuennalter uero minime. Atq fimilibus ue nientibus a cótinente celo uel aere/ alter quidé egrotet: alter uero nequaq. Quin ctiam ex eifdem opibus bic diucs euadat:at ille paup.Prgterea uarii igenioruna modi/morefq différentes/^ Fortuna diuerfçnos admonent/ut remonores can fas pferutemur. Iraq cû philofophi nunq inppinquis caufis cóquiefcere uelléu quicuq priapa corporea pofuerunt/ ueluc atomos earn motu impulfibufq amp;'có plicationibus mutuis fingula facientes/dixerunt ea codmone Ren/atq fe habe re fingula/ qua lUa principia eoeunt/ faciuntq atq padunf .Noftros quoq impe tus affeenonefq tales efle/quales illa faciunt. Hi ergo ncceffitatê hanc in princi piis/amp;: i iis quç funt ab lUis paffim rebus inducut:amp; qugcunq aliaquis corpora efl e p nncipia diat/ ab eifq oia fieri/ is nimiru neccffitan cuida in bis fundatç/ fer uire oia putat. Alu uero adipfum uniuerfi principmafcendentes/ab ipfo cuncta deducunt. Atq cam banc pnmam p oia fe diffundere/neq mouere folum/ueru. etiam fingula facere arbitrantur.Quaquidem amp;: fatum uocant/fatum exiftima tes cam potentiffimam cuncta mouentem/non mó estera quotcunq Runt.'fed cogitation es quoq noftras ex ipfius motionibus pRdfci.Non aliter qm aiali

-ocr page 290-

partes fingulf moue^tur/non qiiidcm a fc I'pfis/fed ab co quod in quolibetafa k obnnct principatum. Alii præterea tonus mundi drcuini ora complectentem: ' moruqufingulafacientern/aeqa habmbus conftgurationibufq? fteUarum tarn er lt;nbsp;ranrium ^ non errannu mutuis pagentem fatum ludicat.Et prjdicnonibus per cælcftra facns fi'pn/finguia inde fieri arbitranf. Pofler infup aliquis alia quads tone defenbere fatum:dicens id efle complcxionem mutua caufaru/fenemq; co hexam defup emanantem:p qui pofteriora femp pnoribus obfecundenr. Atq) hec ipfa pofteriora in praecedenna reflectantur:utpote quæ p ipfa fiant: amp;: abfep ipfis effici nequeant.Quo efficraf/ut antecedennbus femp fequenria feruiat.Si quis aût bifanam bos diftinxent/a ueritate forfan nóaberrabir.Nempealiiqui dem cuncta ab uno pnncipio dependere putabunt: Alu uero nequaq. De qbus in fequennbus difputabitur..Impr£cfenna uero prima quidêcum pnmis difpu tare debemus: deinde amp;: aliorum dicta deinceps confiderarc.

4l.N^ cog^ ”®AP ^‘^d a corporibus oia:ncq? fatum: ncq? prefagium fore aliqd fi pnncipia return fuennt connngentia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^UL

quot;quot;^ir^^pofribile certe eft amp;: abfurdum corporcis caufis dicta cómittcre:fiuc aro ■ mis/fiue èlemenrisimotioniq» corporum inordinate: ordiné amp;nbsp;róné amp;nbsp;ani ma ducem fubderc.Maxime uero ïpollibile eft fubiicerc atomis:amp; de bis quidiVefeHendis rónes multç ucræq} traditç funt. Siquis at pnncipia pofucric taka/neq? fic tarnen ncceffariu eft/uel ncceflitate quads p oia/uel al 10 quoda pa cto inde fatum fequi. Pone pnmti atomos dl e. Hæ igitur mouebuntur partim quidem deorfum:fi mó quieq fit deorfum:partim uero e trâfuerfo/urcunq5 con nngent alio uidelicetaliæ.Nrhrl utiq; oïo/ordine.s.non exiftete. ld ipfiim uero factum/quado factum eft/oio.Quaobrem neq; predictio/neq? uancinium pror fus erit/neq;prefagium ullum ex arte.Quo.n.pacto Ï rebus inordinaris ars ulla eflepoteft/Neq? ex oraculoinfpirationeq?diuina/uelmentis inftinctu.Nâî bis quoqi oportet futurum lam efle dererminattuEc corponbus quidem acadetab aromis pulfanribus pari quæcunq; atomi ferant ex neceflitate. Aîæ uero acrioes amp;nbsp;palböes quibus nam moribus atomoru afenbere potens/Qui nâ ipulfus fiue p defeenfu/fiuep qualecunq; incideria atomoru faciet in aia tales quofda rönis difcurfus/uel tales ipetus/Autoio difcurfiones uel ipetus uel motus netefTano puenire:uel qûoeûqr ét quenite. Præterea quâdo aï us pturbanonibus corporis aduerfat/qd nâ atomi ad id coducunt? Dic rurfus p quas differennas atomoru b®mines compellantur/utalii quidem geometræ fint:alii arithmetra’/atqi aftro nomi: alu fapientes. Omnino uero libertas arbitrii opufq; ncftnim toUetur e medio:atqî id infuper quod eft animal efle. Feremur enirn quocucp corpora na bant:ita ut inanimata corpora nos impcllenria. Eadem fimilirer illis obici pof funt qui alia corpora elfe omnium caufas arbitratur. Quod ue præterea ealefae« rc/fngefacere/difldluerenos/amp; quæcûq; illis infirmiora funtpoflunt. Actiones uero quales parit anima ab bis fieri nequcunt.Sed has oportet ab alio quodam pimopio fieri.

|j[ Non efle in uniuerfo tantum unum agens.

Cap.«lk

-ocr page 291-

^«^ nunquid unä quidam aîa per cuncra difcurrens fingula pagit^Adeo ut quodlibet ceu pars perferatur illuc quo duat totum? Ferantur aüt ide , caufe confequentes neceflirate? Atq; continué hom oïuincónexióem:fa tum apeUare debemus/Perinde ac fi in planta habente pncipium a radice/aliqs plants fatum dicat difpofitionem ab ipfa radice per oês planta: partes quafi gu bcmando diffufam/cófpirationéqï mutua/amp; actionéamp; paffionéunadifpéfatio ne contenta. At uero nimius hic neceflitatis exceffus fatiq? eiufmói conflitutio ■ ipfum fatum fenécp caufaru/Ä eamm cóplcxionêfunditus aufert,Sicut.n.ï par, tibus noftris a noflro priapali motis/abfurdum eft dicere fecundu fatalem fené agitari. Non.n.aliud quidé eftquod tradit motir.aliud uero quod accipithpfii. quoqï ppnü quédam habés irnpem. Sed pnmu. illud eft quod cms etia mouct.. bodem modo ft amp;: ï uniuerfo unü erit omne facies atq? pancnsmcq', aliudprftis -ab aho fecundii cas continue reductas i aliud/certe non erit uerü/oia fecünduin cas ftcridedcrûtoïa unum. Quapp neqjnos ipft nos enmus:neq;noftm opus ullum:neqïipftrócinabimur: Sed alterius cuiufda rócinatio eritjalterius quoqï cófilium.Neqj agemus ipft quéadmodum nuc/neq; pedescalcitratded nos per; pedes taq partes noftras diamiir ca latrare. Oportet tarnen quélibet noftmm id propric quod eft exiftere:actionefq? amp;nbsp;cogitatióes effe noftras.Et uniufcuiufqi ud boneftas uelturpes actióes ab ipfo uno-a^uoqïprocederemeqï decetuni'tier.. (oactióesturpesafcribcre,-

([|Neï^ nos a cælo regi:neqï cetera a cælo tantu:ô^neccflano fieri. nbsp;nbsp;_Cap,V»gt;

Oite uero nó ita fingula peragütur. Verucircuitus calcftium cucta guber nas aftromcp morns fingula ita difpontit: prout fe mutuo iter fé babent:

— vjCeeiidum meridianii tépus atcp fitum/S^ ortus/óioccafus/atqj cógreffus. Ab bis utiqi præfagiétcs prxdicût de his qua: area unmerfum/amp; qua: circa quêlî bet fucurafunc.Ncq; folum qualis fortunaded etiam qualis ferme cogicatiodit futura. Vidcre licet aliaquoq? alalia pUtafqj ab ipfa lUorû cófenfione cum auge ru turn minui/turn cetera ab illis ola ppeti.Regióes qnetiam 1 terra Iter fe differ re lecüdühabitum quendam ad uniuerfû.Prçapue uero p afpectu ad folcm.Samp; qui aüt loti naturam apparet non folum plantas amp;nbsp;bmtamerti etia holura fpés. amp;nbsp;magnitudinesióó colorcs/iras/cupiditates/ftudia/mores.ltaqï omnifi auctorL. tas penes ipfum cóftftere uidet uniuerfi circuitum. Ad hæcigit primo dicédii eft/bucquoqï fermonem quis alio quodapacto: fupionbus olanoftrafubuce re uolûtates;patTiôes/uiti.a;impctus;Nobis aüt nihil afftgnare noftrumded nos-exiftimaretanq lapides a gitan: po nus qtanq holes quo ddâ ex quot;nobis noftraqs natura propnum munus habétes, Verûtamé cócedere decet noftrum nobis opi nanqi praterea pcru entre quada ab uniuerfo ufqt ad noftra/quç lam p fe aliqd fmc;nobdq;pvopna. Sanc diftinguendum eft/quænâipftnos agamus:qua uc neceflano paciamunnecp cçleftibus olacócedéda: ExifttmafC debemus aregio nibus aeriïq; circüfuftdiuerfttatemulta nobis acaderemeluti corporis comple xione frigus.atqt caloremiacadere quoep ab eorü qui gignûtur códittone.Nou neparénbus plunmunati ftmiles oriütur?tum forma atcpfigura-tuni.quibufda animgmónalis affectibus.Quinimo (ape fünftes forma fuut ob cóuiunern loci

-ocr page 292-

namramtqplurimkî rame habet î moribus amp;nbsp;cogirarionibus ^iffcrctiarquafibec ab alio quo da pnapio onatur. Præterea repugnatia ronis aduerfus côplexioné corpons atq? libidines ad bee fimiliter refeUeda códiiot.Sin at ex eo tp babitudi nem fteUarum fufpiaeres fingulis futura prenfinant:ab illis quoq; fieri opinen runperide id fe habebit/ac fi aucs eorum que fignificac caufæ forent: Similiter«^ fl oia quorum ifpectione uates prefagiunt/facere enam qua: fignificar diccrenc, item ex his eadem pfeenus cófiderare licet/ qua: nato predicir aftrologus/fufpi ciens ftdlamm difpofiuonem qiiado nafcitur coftitutamiQua: quidem fi dixc nnt no fignifican ratum a prafenn difpofitione fed fien/fapius menenf. Nepe quado de generofa fiirpe ludicât dicentes/natum ex nobilibus pambus iiel ma tnbus ortum:quo na pacto licet dicere hincilia fieri que parêtibus infunt pnus q tails ffellarum ueniatdifpofitio/cuius côrcmplariôepuvdicunrÆr.n.parcnuî quoq; fortunas a filionim generatione déclarât, Rurfus futuras filiorum condi nones arq; fortunas/ ab ipfis parêtibus circa lUostquino dum funt nan/porten dunt. A fracrum quoq; genituris fœpe fratru mortes: Ire in ex mulienbus uiroru fortesluiciflimcp ex his ilia duudicant.Quana igitur rónefteUaru difpofmo cu lufq; fgt;pna facit ea/que lam ex pambus certa quada condinone futura dieiinf? Aut.n,pnora ilia funt efficiêtes caufœ:autfi ilia caufæ no funt:neq; hæc enâcan fperunt.Quinetiâ filioru fonna parentibus fimilis teffamr pulchntudinédefor mitatéq? ab ipla ftirpe/nô ab aflrorû motibus pficifa. Probabile eft infuper eo dem in tépore aîalia omnigenahoîefq; fimul onn:in quibus eadem oîo oporte rèt acàdere/quibufcûq; 11 ellani eadem difpofino iminet. Quo igif mô holes fi' mul amp;nbsp;cetera p eafdem c^k figuras exonuntur?

Singula hic^a naturis propriis magis q a cglo propria in generatione accipiût qualitatem quis a cælo fignificentur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI.

T^Edprofecto fingulafeoidumnaturas fuas funt.Equus quidêquoniam cquo:homo auté quoniâ ex hoîe nafcit.Quinenâ talis uel cquus ucl ^_^__J homo quoniâ fit ex tali. Coducat ad idem quoq; celi motus:côcedés ta men genitonbus genitifq; qplunmû. Tradât uero cælefha qmm ad corpus fpc ctatmulta amp;: ba:cquidécódinonccorporea:calores fngoracomplexióes corpo rum eófequentes. At quo na pacto mores amp;nbsp;ftudia pra:ferrim qurediq; nó uiden tur corporu cóplexionibus obfequi:Ceu q/aliquis fitgramaticus/uel geometra iiel alcator:ralifq; rei aut calis inuétor. lam uero prauitas moni quomó a cel elk bus qui dufunt/hoibus dari pocefty Et oio quotcunq;daredicunf mala ipfiiii delicet facti mali:ppea q?occidat/uel fub teiTâ fcrantunquafi diuerfum aliquid patiantur:finobis ocadennt.Non auté femper per ccleftcm fperam circiiferanf. Et quantii in fe eft/terrain eadem róne refpiciant.Neq, enâ dicendum cll dcom alium dum alio atq; alio fitu afpicit alium/meliorcm détérioré ue cuadere:adco ut affecti bene/nobis etiam benefaaat:male uero affecti noceât. Pneftat uero di cere cçlefha pro uniuerfi falure percurrere/Sed intenm ad alium quendam ufum conducere:quo.s.qui illafufpiatirquafi litteras/q uidelicet litteratu’â eiufmói nouerint/futura legant/ex ipfis figuns compatione quadam analogicaindagâ tesfignificatum. Quéadmodura fiquis dixenn auem perfublimia peruolâteni

-ocr page 293-

actiones quafdâ fublimes fignificare.

-^^ui ncceflariam remm feriem introducunt meuitabilirer fingula peragentê aufenint turn rnfimis contingentia tu. cófilto libertärem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Cap. Vil. f^rVEbquum eft eófiderare opinionem dicentem cuncta fimul impltcart. atep 1 cóncctimnde fingulis conditio alfignaciponetem quoq? prinapiu unâ

« a quo p rónes feminales fingula generentur.Eft aüt hec opinio illi perft milis / qua: dicit ornné habita atq; mom turn noftni tuin uniiierfii ab ai a uniuer fiproccdere.Ecfiquis uelit nobis 2lt; fingulis códonare/utnónihilanobis ipfis efficiainus:habet tamé oio oium necelTiratcm.Sane oibus una caufn eóprehen. fis impoflibile eftunüquodqi nó effici. Nihil.n.præterea rcliquü eft/quod uel prohibere queat:uel*aliter fieri forte compellat:fiquidem cuncta comprehêdati tur 1 fato.Cü uero taha fint ut ab uno pricipio profluat/nihil iam nobis aliud reftat/nifi ut feramur quocüqi nos illa compulennt.Nam 6^ imaginationes cas fequétur antecedétes:clt; impetus imaginatióes comitabütur: Arbitritqdiberras nomé ent mane. Nó.n.ex eo q» ipfi nos aliquid impetu quodam aggredimun atbimi plus habebimus:quippecum impetus ois ah antecedentibus incitecur: lufq; noftrum erit tale:quale ai alium reliquorü infantiumcp atq^ furentium cæ as quibufdamftimulis difcurrétium.Na 061 his funtimpetus.Ét p louem finit lis ferme impetus efl i igne/atep i oibus quotciiq? códitioni propnæ fennentia/ ipfius indinccu præcipitâtur.ld ant oés perfpicue côtuentes nó ambigût. Vent alias quafdâhuius ipetus cas indagâces i hoc quafi ph cipio minime côqefeût.

4ÎQûo aîa fit fuper fatumun fato:fub fato. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIII.

r Ve nâ igir alia prêter has reftat caufarquç accedes nihil relinquac extra 1 nbsp;nbsp;lâm.Confequétii rem ordinécpconferuet.Nos aliquid elle pmi trac. Pre kA^^dicnôes uaticiniaqi nô tollat.. Aiam itacp oportet/ quæ aliud pricipium fit/remm ordinrbus iferentes .Neq' uniuerfi tatum:fed enâ cuiuflibet aiam una cum tonus aia/utpote que priapium fit nô paruii cuncta côtexere.Cum uideli cet aîa nó fient cetera ex feminibus onarurded i caufarum generation cm prace détium/ordinc collocetur. Quiobrem quâdo a corpore femora muit/ maxime fui ipfnis domina ê atq; libéra : amp;nbsp;ex tra miidanç caufc poreftaté. At ifufa corpo n/haud lipluis in oibus dommadi auctontatéhétuellibertatézutpote que una cumaliis lam fueritordmata: Fortuneuero.s.eaquçcirciiflât/quibus cum có cidit profecta i medium/ poll tint qplunmii:ufqadeo ut aia pp circûflâtiam fa aat miilu.Quadam uero quodam impeno quociicp decreuent agat, Ln pluri « bus fane dominatur aia/fi melior fitiln paucionbus ucro/fipcior. Aut.n.com plexioni corporis obfeqiiês cócupifcere uel irafci compelkrunauc pauptati fuc cumbés euadit humilior:auc admirata duutias iam tumefcit:aut exultas impc rio ryramnidem iam ex ercec. Aia uero bonirate nature fréta/ ft i cadem iadent; his répugnât arq; dominatur: pociufcp pmutat ipfa q permutée. Et partim qdc , mutât: partim abfqi culpa pmittit.

^Qtio aia i fato fit ut ages:quo ut paries.lté de córingéria rcrû nbsp;nbsp;Cap. V1111.

-ocr page 294-

EccH’an J iraqj funt qu^caq? propofito fimul acqn foitunis comprebenJa 1 nbsp;nbsp;^óftd finir. Quid. n. prêter hæc efle qucat/Cficns aut una can fil compre ■—^--_^Whenfis oio ommafiunt.inter illa qua: funt exmfecus amumeiatur amp;ü qd ex uniucrfi mom una cd fequénbus caufis códudt ad opus. Quonés igic ] nbsp;nbsp;nbsp;aia ab ex terms lâ mutata aqit aliquid amp;nbsp;aggredinquaficwco utens moru/neq?

/ nbsp;nbsp;nbsp;actióem neep affeenóem eiufmodi uolunranam Iiberamq? apeUare debemus.Si ^ militer quädo ipfa ex feipfa peior exigés nó reens ubiqs/neq;pncipalibus mo nonum exordus uritur. At quotiés rónem puram amp;' paflióis exptem tang pro 7 prium ducem habés aggreditur/bac folam aggreflióem ludirare debemus i no ÜTo arbitno lïtam eflemereqUiberandq^opus noftrum ex diere. Quod quidé nó allude duatunfed ïtnnfecus ab aia pura: Anima mg a primo pmcipiioq; èi proprio progrefia pricipio.'neq; pp ignorâoam abernïtemel a uioléna Iibidmu iupata.Cócupifcéri^naqi uehemétius aïam occupâtes ducutatqitrabuntmeqi permitmr ultehus penes nos actióes cfiededpafliones.

Natura irellectualis agit libéré:fed eins effectus aliqdo ipedit i róne. Cap.X. ,^rj^tio tadem fumatiin ïam cócludit/oia quidcin fecudum caufas fignifi J can atq? fieri. Caufas nero gemmas efe:parti uidelicer ad aiam/partim ^ad ardifiatia pon ér es: Item aias inter agédum/fi fecudum rónem recta agant a feipfis oi'a facere:cetera ucro facere iieliitimpeditas opus propriu exe qui.'ideoqi pad magis q facere. Quapp qp aia prudétia careat/alias elle cas eft-putandum.'taliaq; agere fecudum fatum/recte forfitan dicerenpranpue penes .. illos qui purar fatum caufam extemam elfe. Optima ucro qureq? a nobis iplis agi’ cenfédum elf. Optima: naqi nature fumus/quado foil fumus: Deniquudi caredeceeprobos quidem agcre:atq} ex feipfis Iibere honeffa faccre.-alios auré quarenus refpirauennt/ expedidqj lam fuerint/eaten us libere honeffa fimilirer; J agere. Nee all unde nanofci fapicntiam quodens fapiunt.-fed ci'i pnmum nó inf pediuntur ud fapientia fapere.

lt;j ARGVMENTVM MARSJLII FICINI IN UBRVM PLOTJNI DE PROVIDENTIA.

^Ordo in mundo non con tingit cafu.

ÖASVM INillis quepolfuntalitcrfcbabcrerannimponcreconfue jimus.Poflibiliras anti rebus aliterfe babendi/foliimprouenitex ndererminata natura marcrip ad aliud femp amp;' aliud dilabete.Non lit ex natura forme femper ad aliquid certum determinatetfed i or 'ineuniuerfielf/amp;: matena prima/qupnó elf ex material £e formel leipiis naturalitêrfubfilfétes;qua:érex mareriaeflenopoflut. Neepigif bpfiih ffatiemeq; barii fccûdû feipfas dilfictio cafu fien pofliir. Forte.n.indiuiduonï quonidam difHcrio/pfolam molis diuifiócm inter fedilfictonim/forrequad^ poteff códngere. Difficdo iiero ipfanim irerfefpeacrum qua’formalis elf oio Fortuna quapiam cóngilfe nó pored. Oportet aut res ab initio una di fpeoali

-ocr page 295-

diftincrioîie fuiffe productastSiquidetniuniuerfo funtmulta/quæ'necex feîui can generîninaeq; ex aliquo rurfum comuni, Quâdoquidê nô côiiemût in ma tena.Neq; igtmr fonnaits ipfa difttnedomeep produeno remm ullo cafu ponut eacnifl’e.PrÿferLim quiacaufa p feexiftens prior eH/q lUaque eft p accidens.Cû igirur pofteriora pluiimû a caufa p fe decerminaca ,pccdanr/nefas dicta efbprio ra a caufa foremta prouenifl’e.Sorcéq; mobiliflimam rem ftabiliâ fuifle pricipiiu cum tamécôrrafieri nçoeffefit.i.mobiliafemper aftabilibus regiduciq-,/amp; îfuis möxibus ördman. Præterea cû alibi ÿbatum fit ab iteftectu diumo fieri uniuer filin' quod patet ex amftaoftn imo rerä ordtne itelligentie pprio: necefle eft co muné uniucrfi formara tû ab îtelligentia Dei excogitarutum a uoluntate confia till/quam nullus fiaftrac ea entas. Qaonia igic mandi forma nó eft prêter agé tis intcntionemimcriro neep forte eónngit. Cam aero fonna tonus cófiftat i di ftinetione atq; ordine partiammeq; ipfa rarfam diftmctio retain potait efle for tinta.Deniq?quodoptimam cftin opere/ntefmis opis eftiudicandii. Optima aero tnuadi tonus 1 mutuo paiaium ordine collocatur.Ordo at efle fine diftin ctione nó poteft: Per eiufmói online mûdus i fua integritate que opnmü ipl las eft eóftuutf.Ordo iraq; parnum uniuerfi eariiqi diftmcno ranqopnmü/proda ctionis ipfius eft finis. Quaobrê ordo diftincnoqi rem cafu cóngiffe nó potefti

• p ^^Mundanus ordo nó prouenit ex materia.

ƒ T^I fpériim difimctio nó refuitat cafu/fequic ut nee etia ex marena.Cum.n. r®®lhec idetcnninata fit naturaliter ad qplurimaifiquid inde pdeat/fortuito pro fluit. Predernm fi nulla itroducacur agens fapioris intério. Si dixeris / mitenas efle diuerfas/ppeaqi formas inde uanaspfidfaiconfiteri cogens mate nas cum ipfeenifima eflcndi códitioné babeat/ merito nó ex fe ipfis:fed a priel pio fupiore pendere.ldeocp amp;nbsp;ep fint/ amp;nbsp;cp dildictc fint/aliüde fornn. Atqi ita pri mam miido difticnonis caufam nó eife'matenas.Praefemm quia multa fût A in ter fe diffinctaïquorâ nullum ex materia eóftat. Atq; ipfa materia a rebus imate nalibus no per aliam materia fegregac. Accedit ad bee cp ages quodlibet cû per forma agat/formam itendit uelut finem.Nó igitur itroductç i uniuerfo fiitfot mx matcriae gratia. Sed amp;nbsp;materia ut format naturales fintrôd matenæ ita paflim afficiunt A ita/ut formai fint tales. Diftlctio uero return fecûdum fpém eft p for mas. Hcc ergo difticno non ad materil tanq ad prima dm refern debet:Sed ma tena prorfus ad formas: Qua quidé a caufa p forma agéte 06 it en de te formam aliter aliter ue mouetur. Et mento/cum matena uilior fit q forma/nô formai ad matenâ uelut ad finemif cd m ci ihm materia refere ad formas:dum uidelicet ab ipfa agens fupremi forma/Só ftt/Sc mouetur/2lt; certi^ubiq modis afficic. Diftin CU o itaqü uniiiefio formalis nó ex códitione materiç pnmiufed ex auctoris in tennone pcedit. Quicquid uero uel materia fequic/nó tam ad formale q ad de forme dedmat.uel maten e quite diuifioné/id fpecialé nó uariat fotmam.

^Mundanus ordo nó eft ex diuerfitatepricipiorum.

Icquis return diuerfitatcm admiras ppea primoru agentium diueiïitatem * mducat uelut caufa/ cófiderare debet/ urm agentia inter fe diucrfa ordiné

-ocr page 296-

will tm inuiccm habeant nee nefSiqué eóifiuné habentordiné/hunc ex uno quo dam fupiore poflidenr. A quo funt ïUa amp;nbsp;dißmcra funt/amp; funt unira. Ad quod remm oium difimetio rädern redigif ut i caufa: Atfi agéria illa ordinê nullu ha bere dicanc/amp;: cafu cocurrent:amp; nullus i rebus ppemus ordo feruabirur/

^( Ordo rem nó acaditranm ex fucceflione reru:fed ex unius inrcnone.

‘^‘■’^ mulnplicium reni diuerfitarem nequcar ex una mox caufa den R®^®luare:fed cxiflimêtgradatimcrefceremultirudiné ex uno quodaiduo: jV^^^ye duobus irerum i tria deïeeps/autquartuor: ex eo uidclicerqjpnmaca omio fitfimplex.’prorfufqj una/faciarq; unum/ quodnóporens caufepunrati •actiucp fe prorlus æquare/m potennam actumq; dilabic. Sed hecopinio effeen bus quidem fingulis cas derermmaras aflignantoti uero rem diuerfiran nópo teil unam cam aliignare; Sed torä ex cócurfu oium caufam opinabit refulrare. Arq? ira forruira quada forteeónngere. Proindequod 1 uniuerfo eilopnmû,s.

\ córnuncronus bonu in ordinecuncrarüpatnum amp;:diflincnonecófiftens/in op ƒ nmam corum qua: funt cam/eft referendum.Diffictio iracp amp;nbsp;difpofmo rerum/ / no^Yequêflum dóraxat gradibus caufam/ fed ex prime caufæprouidéria pfi cifcif.Scdquis non uideat eße nefas/hocipfü quod incuncris effoptimiiin de fectum quendam redigerecaufarum/quatcnus uidcliccccÆfequcs a phons eau fa:fimplicitatedégénérât. lam uero fi intégra difpofmo mundi/quain parriü dictarum ordme collocaf/ficut ordo i dißicnone cófi/hr. Si mg eiufmói difpo lino rag ultima forma mûdi opnmuqj munus maximeq? formale/finifqj oïum/ nte caufp prime refpódet:mento hme difpofirioni fequétes poft Deu caufafer munt. Non igif hæcuelutfortuito ex caufarum fcquermm paulanm acnonere fulrar.Sedad hacconftiruendâ uel confemandacaufæfequétes agurquicquid agunt/uelurad fmem ipfis a caufæprima: mentepræfenprum.Quaquidem in mente ft rcrü eft dßpofmo defignara/cerre res oés neeeßano funt def en præ. Ac ft eßtcaaßima illicinrelligentia é/pofliintcóplunma fimul indeprodireipræfef nm quia diuina uirtus A'p unum actum agere^plunmapoteftióc uelutimenfa non deFimc ad unum. Q uo ue fimplicior eft co(ur ira dicâ ) unira magis amp;nbsp;for nor:amp;: ad plura procreada porentior. Demq; cum mulra fint/que pp miri eßen ne fuæfimpliatatem pfeenonéq? nó poflunt aliunde g a prima ca proximepft cifci/neceßanum eftremm interfe diftihctaru difpofmonc ex pnmæ caufæ pui denna fequi. Hums intelligenna cö plunma poftit/d que poreft intelliganira demü opus fibi facit pfimile/fi multiplex uamiq? cófecennopufq? ipfum i pilin’ mis îmenfam caufecopiam repr^fenranquain uno uel pauas repreïentare non poreft. Et cum î Deo rum boniras fit: rum dißufio boni raus/m openimirum di uino apnßime refeir Deus/fi bonü/amp; m fubftanna fuent/amp; emmus diftundac in alia. Qu^ quidé diftufio fieri nequit/nifi rerum diuerfitas amp;nbsp;iequabras infif In^qualitas mg fecundum fpem.Sic.n.pfectißima î mundo mulritudo ent/ma xirneq? formalis;fifpés gplunm^fuennt.

fines rerum amp;nbsp;motionum dedarantres diuina prouidenna fiat difponi/moueri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

-ocr page 297-

^Y^^p^^oinde apud medicos cærcro fep pby Reos exploranim efldublata finis 1 Waflignadóe nó pofle ulla in re difpofinonü mononäq? naturaliû cas adi .^ÄllCLgnari. Tora igic amp;: nature difpofino/Sc faênp ró pitura é:fi naturalibus effeenbus ceitus finis nó fiierit deftmams. MuLta fane repiunc m quolibet/qüæ amp;nbsp;fupuacua crût amp;nbsp;onerofa: immo nee fieri poterutznifi. certi cuiufdam finis mo ueanrur intentione: Qua partes qualibet m re inuicé parnbus femiant/amp; patres cunctç obfecundent ipfi formx/bonoqs tonus. Diccedozcut nam dunonbus plantis uimma non nafcantunfed tenenonbus germinént? mfi quia he tantum indigent fubftentaculo/cui per uimina uinciatur. Sic naturaneq? fupuacua pari tur:neque caret alicubi necelïams.Sic uimen quafi manus ultra pomgitur/ea po nflimum parte/qua fitum fuent fubftétaculum. Quod quatenus nó offereur/ ui men expkcatur in longü.Cum primü id dar: uimen huicfefe pronnus impiicar. Nonnehicmentem/óómanus/écoculos namrauideturhabere? Dicagecumfi nis ipfe cæteras moueat casndeoq;omnes quodammó antecedat/utin arte eófi lioq? apparenubi nam finis ï natura præcedu/ad quem naturalia defimâtur? Sa ne cum i materia non præcedat/antecedic in motore mareriæ. Finern uero prepo nerehis quedingunc adfinem: ordinemq?feruareppetuum rónis eft propniu Eft igit fumma i motore mateng ró naturalium. Quæ fi in quolibet toto partes iubetinuicem feruire parnbus/amp;: ad tonus bonum reuocat ut ad finem/ muko magis qualibet paflim to ta «2? accomodat inuicem/ô? tanq unmerfi partes ab bo . num umuerfi pducit.Necufq pant accidere uacuum. Atqi hums deuitandi gra na tangua finis intentione palTim mirabilia facit/mouerq?/amp; filhr prêter nature modum impetus nam rales/tanqu am dux longe natura fuptor. Mirco nunc q mirabilirer ad animanns bonum tranfferat prêter elemécorum códmonem deor fum leuia/grauia furfum :amp; q mirifica quelibet arte figurer.. Mitto quanta eau noneaquam quæ proprio elemétorum ordine tenam toram obrutura uidetur/ cohibeat penitus opire terram:ob hoc ipfum duntaxat/ut plunm^ ï terra return fpecies generent. Mitto q oportune omnibus quæ gignunt membra infini mé taqamp;neceCTariapalïim omnia fintprouifa: uanifq;diuerfa modis munira diui nitus/arq, eriam ultra necefliratem q mirabiliter exomata.Summanm uero cum in arte confilioqi finis nihil fit aliud q terminus aliquis ad quem pouflimü mo uetur agenns intenno: amp;: in quo denique conquiefcit. Cerre naturalibus mon bus fimiliter prefcriptus eft finis. Non enim uelfiuntquelibet ex quibuflibet ; uelmouenmr ad quelibet: uel quomólibet fiunt arep moiiêmr.Sed cerris omnia modis/femperq? fimilicer. Vtpote quæ neq? coaggeranmr réméré/ neq? fornina uagantur. Sic calor ranone fumma mouenns congmum fibi locum/ pent/ubt ferueturzfugit ineptum: fugic amp;: frigus/ quandoep eriam prêter propnœ natura: modu/necontranis exnnguamr. Cu igit naturalium motus cermm ubupperac termmum m quo quiefcât: fimiliterq; ren'i namraliucópofinones/ex qbus certi motus edunt/ cem grana termini difpofite fint: cófequens eft/naturalia qto ar tifiaofius q amficia dirigunt ad finé:tanto præftanriore quada arte fieii moue nqj/qamficia. Atqj ficut ars i nobis abfolunlfima nihil cófultacapliuszfed agit qfi mó nacuræ:fic naturalê dminaq? arte amp;nbsp;fi róe finifqj graria faciat/nullis ramé rónis difcurfibus idigereiquibus ars eófumata nó egeat: préféra fi ars humana nó extra ut nuc dicat tractate maccna:fed icus diuine arns more agitate fingat.

-ocr page 298-

quot;^^Quomodo mundus bic a fupemo fiat/atq? degenerenqualis fit mundus fn teUigibilis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmum.

Vod i primo capitedicitdï Deus mûdû aliquado fecitnoun/etgo anrea cófulcauir/utm amp;nbsp;qüo faceret:nó cófcquit. Taaiuero cófequés efticogi ari a nobis pofle/Deü ita confultauifle. Quod cogirari nó licet:ft ponac mu 11 nuq inirifi téporis habuifle. Sedido nota prima eflenna uitaq? amp;nbsp;menté/ quod amp;: idé eft/efle mudi cam.s.effiaenté amp;nbsp;exéplaré:fmalé uero efle bonu. Fie n uero inde mûdû/quoniâ mudus eft ipfa:ficut ex ignefitigms.In mundo cor poreo aliud ê ordo fonnalis/aliud diméfio atq? moais.Si ergo dimenfionémo n'iq5 fubrrahas/ordiné uero relinquas/mentê cótéplans mundihuius artificé.In qua qdé funt formarü omm gradus/fiqdé ed ordo formalis:Sed quonia nó eft ibi monis amp;: tépus /prüfen formçneq? qcq abritm pr^teritLuneq? deeft aliqd in futurii.Rurfus quonia nó eft diméfio/p qua pars alia foler a parte diftare i qua ■ libet parte funt cüctcilóq forma quelibet cft olformiscquis aliter atq? aliter.Nó enï aufeic formalis ipfa diftïctio/quis diméfio tollat amp;nbsp;tépus. Na amp;nbsp;ubi dimen fio é amp;: motus/multeqlitates admodü difteiétes fimul funt ï eodé:amp; ï qualibet eius parte funt cuncte. Cu igit m müdo ïtellectuali ï unoquoq? fint oia/ideocp nihil allem defit/menro nullus é ibi morus: nullus ab alio 1 aliud Ipetus: nulla uelimunauel generatio noua.Nó.n.pane uniras córinétis/aliaillicaliis eflecó trana. Qumetia fi cótrana forét:nó tamé hoc m illud facerct Ipetu/ cü nullis ali quid défit:amp;: unûquodqi fit ^rfus in actu/ut ex eo nihil efticipoflir. Oio uero quiaRpnii celi corporei motus eft/incorporel uero ftatus:merito ficutcali'i hoc quo magis mouet/eo magis i tems agit amp;nbsp;generat:fic amp;nbsp;illud quo uerius pma net/eo uenus/amp; hoc facit rotû:amp;: in hoc omnia faat.

y^X^âo mudus hic a fupno fiat/atq; degen eret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 11.

Vo at mó hic mudus ficedit ex illo 'Profeet o ficut ex femie quolibet fini 1 I pliciore multiplex ubiqj naturaliter pululat germen:illius quidé fcciindi ^vlt;^tas i hoceuaditpgieflio plurima. Virtus illius ingés in hocfitampladi méfio:actus illeuegetus hictrafitin motiiià ï tépus çtemiras.Ex diftanriaigic tri formp tu fitus difcordia furgit.Ex diuifióe uero accidir indigétia. Ex iitrifq? appetitus/amp; morus/amp;: ipetus.Cii.n.tota natura fie a bonondeoep nulla eins in tétio fitad malö:fed ad bomunimnii res naturales nó odio inter fe agunt ut de ftruât alieniuSed indigéna amp;nbsp;amore fui/ut fe aluide fern ét atq; rcficiâr.Cû uero natural unoquoq; genere pnma/ranq fçaidiflima p fe faciatï eo genere qua: fe cüc;multo magis eflenna uitaq? prima nullo prater eflétialé uita adminiciilo idi get/quo ren! ellétias generet atq; uitas. Sed eo ipfo propriequo ipfa eft iniurq; ceteraillinceflentiam fortiunturd uitam. Quod fiper intelligentiam quoq; ÖC uolunratem dicatur effïcere/nihil propterea illincadiungitur.Nam mtelligentia d uolutas illicéipfa natura. Quatenus ergo natura facitmeceflitate faat. Qua tenus uero natura illic inrelligenna eft/facit amp;nbsp;uoluntate.Cum uero amp;nbsp;per natu ram uoluntanam amp;nbsp;per uolunratem naturalem agat/nimirum inquifinonc con filioq; non indiget ad agédum. Promde fi illic eflenna amp;: intelligennam róne diftixeris/ab eflenna uidebis matenam huius mfidi profluere;amp; ab ïtcUigentia forma: amp;ficuc eflenna illic cogitac ordine quoda mtelligentia antecederema amp;

-ocr page 299-

hic materia cogitabis prajcedere foiTna.Secl.n.anteq keUigêria dia formarn:pnr beat mudo’.córporea loge ab ipfa diftâté f pinquâ fibi exhiber korporeâ. Ex ui tauidelicet fuaker edena Ôd itdligétüquafi media aîam mundi pcreâs/uiti ne getalé iteUigénç côpotémiediaquoq; îter matenâ formaq-, corporeâdicut illic lu ta îter efletia Ôd îteUigétia obrinet mediû: Atq; hæc ipfa rô eh feminana mûdi/ ôd qfiquoddâ diuinç itelligétia: uerbir.quo ueiberata materia mûdanû fufcepit or nam. Tu uero ubi Icgis inteUeems îfnndit matenç rônem:expone îtellectû no ' tanaiipfii fimpliater inteUectûded îtellectû eciâaîalé/intellectii uidelicet primo formatû. Ab illo.n.p hûc/ôd ab hoc dims uirtute pululât i matenâ potcntia gern tails/ab ûtriufq? effétiadepêdêcé.Similiter dici folecSol generatnatiiraliarquod tamê cdlumme facit inde manâte. Atep ibi lux folans ßd lumen fimul hæc cffitit p caloré. Copatueto îtellectû ucnjnqïmafculo.Generat.n.ur fepams a gern to. Seminalé uero mûdinatura uirtutefeminane mafculi. Vtracp.n.mtrïfecus agit. Mûdû uero gemte proli.Vtrobiqun.iter fe ladiflnbuta funt mébratâd pees la re pugnatestque ï femme fimul erat/neep pugnahat.Codât qdê müdus ex necefli tate.mnatena Ód defectu ex materia cócingéce.ltê ex ïteUigétia.i.formait ordinc mtelligéria referente.Refoluit in ptes ueluc intimas.i.i matenâ tônëqdcminauâ ôd fonnalê.Ipfa uero aie intellectualis eßctia nó é pars ïtima müdi:fed prgfidet.

4| Quattuorpoflbonûmûduintellectualis/aîalis/feminarius/fen .

__j, fibilis:Sd qüo pccflio fiat atqi indicium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£ap J1I._ Iqd in mudo côfiderâdo te offédent nolt Deü ïcufare:qfi de mûdi eóftm

^enóenó benecófulcauent 6d elegent.Nó.n.cófilio ïdiget:fed faat futficié fter ipfa natura. Neqj natura rurfus accufes ipnmo rcrûprîcipio.Ed.n.ipfaboni tas:6d bonitacc opuspximc facitfipliciter optimtuintellecrnalé uidclicet mûdû., Ethûcqdê ppofito primo.Si.n.bonitate facit:faat 6d uolütace. Cócumtnaqji primo cii bonitate uolüras. V ulc ergo ïtelligibilé miidn prima(ut ita dixeri ^ uo nbsp;nbsp;• b

lûtate.Aîalê uero mûdûqdeîceps ex îtelligibilifeqf/neceflitatequodâmô unit Neceflitate(utita dix eri') cófequécie.Nó.n.lacctipfüex ope primo feqfecûdû: neep rurfû reprobar: fed nó pbar ut primûl Similiter itellcctuahs lUe mundus nó nbsp;nbsp;'

cófilio:fed natura general aialé.Cû uero natura eius mtelligéaafitiôd itelligétia ■ Ûtuolûtas:dû natura facit/îtelligétia facit 6d uolûtatei.pnma uiqaîalé mûdû’.cô (equéter ât Sd femmarin 1 natura mûdû:qué nouit ad aialé neceflano feep Êadé rôneaialis mûdus.i.itellectualis aianaturaliquadâitelligétia Ôd uoluntateuitâ general/naturâqi genitalé:mûdû.s.feminariû uefhgiûultimû diuinorû. Necedt tate uero côfequêtiœ general ôd fêfibilé ad femmanû côfequêté.Côfequentë mq ex feminario utéte ad hûc cfticiêdû ipfa dûtax ai uita.Nô ât inteUigétia uel uoln tate qua caret. Ica.n.uiuédo. facit ficut ôd aia intellectualis/ôd intellectus primus • agit inielligcndo: Atep uicilhm ficnaturalirer intellectus intelligédo facit/ôd mo re natureficut natura uiuendo general:ôd ordine intelligence fabricat: Tu itaep^ . noli ex mundo fenfibilimirabilem ipfius boni/uel intellectus puriuelicelleçtus aialis dignitatem prorfus exnmareacqi ppédere. Sed ex fenfibili coniecta femi naril dignitatem:ex hoenacuram aiæ:ex aia excellentiâ mentis: ex méce deniqî ' bomi. Tu uero î mûdo fefibili côtéplâdo/ue i ptes figas intuitû: fed côfpice to tuncip ad ptes totû referas:fed ptes ad cotû.Neep opus hoc exigas fipliciter opk rimûSedoptimû qtenus capit gradus/muridicp lâ quamnatura poftbonû. No , tabisiterea ubi mûdus loqfingit. Quâdoqdê fini infimo globo mûdi milita

-ocr page 300-

uiuêdum genera eßequoq;fupne/ muira p toni^ dignitare amp;:amplitudmefpa m uimite magnitudineq? ïgenna. Quorii pnma deos noiatdequéria demones: rerria parriculares aîas/quætrâfferuncin demones:amp;ubi pomt populos demo nu o (ledit p cotu fupra nos mûdû greges eße demonu diftnbutos/héicq: duces fuos q Bellas fequarur ut reges. Na amp;nbsp;corpora demonu fupra nos ubiq? fecunt -mom fgt;prio ftellaru motus/fimdeq; ubiq?agunt chorea. Imitant amp;: Hellas ,p uni bus magnimdinc/figura mócpagcdi: Et ut Hcll^agut intuitu radiom imagina nonefequénû efficace.Norabis iîup etheréefleaéré ignitfi.Iréoia ex bono peu dere:quâdoqdé oîa bond appetunr.Denicp ipfâ fîplicirer uitâ efle ipfâ fîpliciter

-'' menté. Vbi dicit l'tcilecnialé nature dûtaxat to tâ habere uirâ.Sic ergo conutics: ' quoflibctrem gradus eatenus eé uitæpridpes :qtcnus ircllccrualealiqd babér. Mûdû uero a dco fien no p côfiliû/fed narurâ ficcôfiimat Porphynus i Timeo

* Aires qdé îffruméris idigériquoniâ nec ôi materia: præfûrmec dominât oîo;amp;( extra laborâr: Poréri^uero namrales quoniâamp;pfectiores ffitamp;înmæipfo ran tû fuo efle agût qcqd agûr.Sic oés/fic amp;nbsp;aîa fép efléûali mra nurrit/auget/ gene iat/fpirar/fennt/amp; reliqua. Ipfa quoqi imagmano prepotés folo quodâ fui actu uanis Harî corpus qliranbus affiatarq? motibus.Quineriâ(ut rradûttbeologi) Demones imaginanoibus fuis abfq; alio iffruméro ucl actu paflim mirabiliafa ciût;fubito ^ur uolunt/cfficaciflimos ideradios emirtéres:acfepe motibus ima ginationis fuæ fonnas extra mirabiles offédéres/eis q talia ifpicere ualeât.Mul to magis mundiopifex ipfo efle.i.ipfo intelligere fubftâtiâ exhiberuniuerfo. Indiuiduus uidelicer mûdo diuiduo.Cui.n.miriîÆx icorporco corporeû^pa gari?Siqdé ex minimo fæpc femme uaftû pululat aîab rot taris râ diuerfis inrer

• '• fe mébris mde côpofmi. Arq amp;nbsp;î femine pamo ro ipfa feminalis nô eff parua dû effiac magna. Neqirurfû magna/dû total qualibetfemmis pncula uiget.Sedr5 quidem feminalis materîa îdiger:Rô uero diuina nullo idigenfed fabneatoia. Uûq m natura ^pna pmanet/ofa pducit amp;nbsp;mouer.Hueufq; Porphynus.

' 1

^Qmreunq uidennir mala uel area corpora ucl drea animas reformam mribonum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ CapJIII.

Vm eleméni hocfu?s alicubi pres artens mumatelcméns: interim aliüde

literi côpofirorû diflblunone malû mûdus ipfe nô patit. Nâ uel eleméra rûefuas reuermnrîfphpras; uelcôpofmi aliudgénérât: arq?generario ipfadû près carpitab clcméris/fôrmis ea noms exornar.-pperua uero/hme generation is uiciflitudo é neceffaria mûdo. Cû.n.mûdana materia amp;nbsp;poflit amp;: debeatmuine rabiles ad pfectiôem fuâcôpofitorû formas acape: ncq ualeat oes codé tépore cape:qa neq materia de qua fiût mumerabilibus côpofins fimul fuppentneq fpariû capit/necp ta diuerfa côcumîrifacni eff utcómutatióeppenia capiandû amp;nbsp;cglû fimiîiter mumerabdes mom figuras îduit:uircfqj fortif nouas: quas neefi mulnecmanens uelut répugnâtes admitrete pór: Arqarerea motu cóferr ad îfc noté marena namraliter trariffonnandâ. Hac iraq? ratione rranfmutario rum lo calis mm formalis amp;nbsp;i cado arq fub calo ad opnmfi cóferr hitum uniuerft lóq; céfet amp;nbsp;bona.’Prjferti qa müdi tonus ordo tâq optimû uniuerfi régula quadi eff qua céfere fingula debeamus ut bona:qrenus cóferre ad ordiné uideant: Or do uero uidef exigere/ut que cóftrucra fût ab alio:arq mc ex aliorü deffruenóc

-ocr page 301-

conftructaquädoq^ deftviianmr ab alio/uiciffim ad aliaconftnicnda.QuicqLn’d intcreauclnafcitur uel conhngit erga aliqua noxiü atq; malii/nó aliter euenire p mittitmifi ad alia atq; plura fit conférés atq; bonü:ac mfi nte cópleat ordiné uni uerfuPreterea tonus ordo rcquirit/fi ex poteftate pnmorü mirabilipcvil exubera tc-pkmmi fequétiü gradus cueniüt:atqi a pnmorü imitate ffatuqa ftabilia mox onunt: ut deïeeps pceflione depédentiacp crefcéte flatus ipfe cü motu mifceat, Ratep flatim efférux p fe mobiles: ante q ad res ab alio mobiles defcédar. Cü.n, motus dénuée ex ftatm merito motus ipfe ex flatus ipfius diflîctiôc difliguir. Iraqificut multa p aliud flabilia reducunc ad alia quodammó p fe flabilia:Sic Öd quç mouenëab alus/i lUa que mom ex feipfis babét/deniqi refoluunt.Tü ucro in ipfo p fe mobiliü ordine effe oportet fupiora in cói quada potéria coflitura : cifqifuccedere ifenora pmulta parricularénacta poténa. Cü .n.pceflio rerü cod nua effe debeat:nibilqi uacuü in hac fuccefTioerelmquiimer ito pofl uniucrfalia fimul acq; p fe mobilia/ priuf q ad corü oppofita pticulana.s. ab aliocp mobilia defeendac/interponunc aliqua/quæ particulana quidé fmtd.parncularé fomta potétiaifed namra babeat p fe mobile. Atq res eiufmói ob pncularé nature con dinoné in quâdâ habimdiné quadoqi eónabi poffunt: Sed pp ipf â ex fe mobile facultaté folui quadoqi ex ói ppriahabitudine poflunt. Affert quoqi pnculans nature códino alterna quâdâ p partefq-, amgentê uitæ uiciflitudmé/ motu mteri ad hæclibero eóferéte:ut alias ppriüretincâthabitü:alias fupiorê: alias îfenoré babitü fornant: Vtrinqj facile uergere poflüt natural mediü obtinétes:uicibusqî altemis cxplétquæ fupiora côiaqi traçai quodâ unico côplecmnf. Interea iiero arculari hac mononü uicifTimdine gaudet uniuerfi namra. In hoc ât genere fub flantiarü pnculariü p feep mobiliü ponunt alauquas Plodnus ait uiciflim corpo ra pmutare.i. aie hoium ifenorüqi dÿnonü/ aeré hüc habi tâtiü mrbulentü: Habi tare quidé hic quoqi aîantes oportuit tonales meqi tamé finguladm hitare femp îteUecmales naturas i regioe pp mixdoné atep difcordiâ uite Ôd itelligétiæ felict taticp repugnâte. Hinc ergo coRrmât Platonici uiciflimdiné aîarum. Et quoniâ -aiabus eiufmodi obngic pumcia dunor/atqi éc ad detenora pdiuionmento cô penfatü cfl puidéter/ut quâdoqi poflint nô folü ad graduspxime fupiores:fed . ad alios ét altiores.ï.ad celü ufqi aâfcédere: Putât eiufmôi aias depofito corpo -re tâ tetra: q aeris mrbulén/ ad tépus i aens corpore purioris iter æcherios dçmo,^ nés côputaruacq enâ cü cadefli corporc/quod exua generanoem pofim dicir a Plodno coUegas effici uniuerfalis aiç.i.cælefhü alarum.Deniqi fi cæletle Ifuper corpus qfi dcponât:nô tam cü celcfh ala/q cü ipfa alarü idea/quâ oém apellanc alam/uitâ agerc. ApeUat hic Plotinus uitâ prfus Imobilé.s .oém itcllectualé uitâ fiue mentis prima: fiue fequennü. Vitâ uero mobilé cóiter alales effecms/fiue m difcurfionerônaliimaginariaq/.fiuel genitaliminifleno pofitos. Proprieuero uim genitale hic uicâ notât mobile;qua: ex ipfa fupions uite cófiftenna ita lugi tereftluat/tanqeius fpiracultuficutex aïahicnofb'amotus 1 pulfu uitalis.Geni. talé eiufmói facultaté ex ala müdi pnmü/ Sd ex alabus fimul fpherarü olum mü danarü mfuf â matena:/ eiq dominâté/ apellat rónem müdanâ caducorum al aliü genitricem. Quorum quidem alaliü form as ait in fupion eelo. i.in tellecmali co fiflcrc. V nde p f eminanâ róné ita uenerlc m matenaificuc plericp dicüt rem tene narü formas c formis eeleftibus p lumina Ide hue emicâtia pficifci. Nâ n cqi for mas ex hac Ifo nut materia: nec^ordméexiordinato cafumeqftabilctenotéex

-ocr page 302-

natura prfus ißabdi puenire putandû'Sed utredcamus ad ordinéuniuerfi/cui tang optimo gc^d quolibet eófonat/bouü c ludicandfi/talis ordo regunut aie particulates ac p fe mobiles/tang i morione liberæ: amp;: tang nó folü îrcUigériç/ue rum ér generationi cognate alterne poflint cligere m intelbgibile/tü fenlibile bo nu. Atq;b^cipfa alterna electio bona éuniuerfo:In quo ira expient utraç mini ftena fimul:amp; opa pueniutnaturalia/du aie fenfibile bonû intelligibili cligédo preponut. Vbi aïa gegd eligir/eligit róne boni/amp; fi minus bonû maiori pre ferre cligéri fit malû/uniueiîo tame eft bomnpreferti quia ftatim electiói eiufmoi repé diturcôfentaneû.Vtquç adderenorauergit/aftiaatquoq?deterius/detenoréq5 fubeat uirâ. Qui fane ftatus ideo céfef bonû/quoniâ luftiriç naruralis ordini eó fonat.Euadir amp;nbsp;aim bonû grenus ai delinquétis angufha ad penirénâ quâdoq? praum elecnôis adducit. Sic igit diuinæ j^uidétie bonitas/malû fubito nafeens trafformat i bonû. idq; tû in corpom/tû m aiorum motiôibus mirabilirer efficit. C(5ringir forte ex bacaquafieri aeré:uel ex bocaereaquâ.Poftg uerouelaquæ lUius marena fufcepit leuiraté:uelaeris matena grauitaté: nô côtingirfortuito/ uel dlâ marenâ lam ad aeris looi afeédere: uel bâc ad aquæ defeédere fitum.Scd forma la infita namraliter amp;nbsp;neceflario loca côgruétia petunr lege natnrm légers diuma:quânaturælex ppetuo fequif.Similiteraias f»pni arbitru facilitatecônii git ad taha pnmû uel ralia uergcreideide frequérius ad cadem îclinarudcmû fa cto la babiru/ad lUa ferunt quafi nam ta legeep narurak fimul arq? diuina:raléq; ira uirâ aut ralé deniqi fornunc. Qui uero fanât nature legé/nô quafi côfulrâ do ex trâfgieflione Icgis amp;: ordinis/ adduems éad fanden ciâ lcgéamp;: ordinéfta mcndû/ficut boles plerunq; folér. Anre.n.ipfâ prima fimplicirer legé/quæ amp;nbsp;pu mus ordo é/nulla eft trâfgrefiio legismeeppôt ordo primus ex priuationeordi ms pcreamca.s.côditionc/qua côciitores apud nos legû ex légis naturalis trâf greßione admonenf ad leges populis côfciibcdas.Sed ipfa eflcnnalis foima m dium^ métis/tû delde naturae lex eft olum atq? ordo. Qiiicgd igit ob ipotentiâ ab opcimo boc ordine deficit/ftatim codé ordine 1 malû cadit a bono/1 maluni mg fibi;fed mundo bonû: grenus ira demû fie illuc cadir/fient fie quo tonus or do regrit.Malû uero cuiufqî ppriû nôeflealiudg defectû eiufmôi.Ira Proculus Dionyfiû(ut arbitror ) fecurus anopagitâ explicat.Malû neq? c i rebus Itellectua Itbusmâ pximm fût ipfi bono.Neg 1 alabus corponbufg, uniucrlalibus:uniuer falis.n.forma fie aucroritas eftppnabono.Reliquû eft igit/utmalû in parti eu la obus fitalabus arg corponbusiNeqi ramél horû eflénis ex Deo nans:Negrur fus 1 namralibus horû innbus.Nâ ex deo quog depeder, Horû igf actionibus dûtaxat accidit malû.Sed gtû fpccrat ad alas/nô in acnôibus gdé carum renak bus:oés.n.appecût bonum.Neg rurfû in actioibus earû rônecarénbus:hç nâg natura feixinf ;fed 1 quadâ earû inter fc lcongmitare:qua afymmetnâ.i.îcôméfu rationé uoeât: Quâtû delde fpccrat ad corpora/malû nô eft 1 forma. Vulr.nima teri^dommari. Neq? trerûin marena.mâ appétit exornan. Sedl qûâmatenaad forma mepneudme. Vnde côcludit/malum ôc prêter fubfiftétiâ cil ciêe gcgd de mep ftr fubito furrepés fub boni côditione dimnicus eolorari. Exiftcnre gdem generanone neceflano id quoep fubefle/ ad mundana côducés pfecnonem:fcd diuma prouidétia ola fupâte/bonag uoléte in bonum mmficeconfoimari. Ac fi aliorû deftnicnonegfi mala/utit ad aliorû eóftruenoné qfi bona fie rcftinmo né mûdi rag opnmä/mulro magis defectû quoda ai^ uti mirabilirer ad pfecrû:

-ocr page 303-

In capias huius calce notabis très habitus i malii contracti cas:prima qdé îdiiia nbsp;nbsp;♦*-

done ilia:qua ét ante prüfen té uitâ cepit aîa ad uitä eiufmói ucrgere:paulaamcp nbsp;nbsp;nbsp;j

fpéfior fien..Secüda:corpus fic affeedi/ut aïam adcalia fgt;uocet:amp; ftari ab mitio incauca:amp;: deiceps gradanin afluefacta. Temâifubitû fenfibiliu. occurfü p féfus ï aiamdic aut fic afticientem dlâ/anteq ró uel aiaduertatiuel mature delibcret;élt; oio ipla m côfultâdo ai negligcaa, Sequic at neceffano pçna.Nâ elecno ipfa mo noip puerfa amp;nbsp;peccatu eft/à: pena:acmer affligés aiam.donecf uidétia more me dici p afflictionis eiufmói ftimulos aïam fanet; dû fic ad hitus puerfi odiü puo cat:penitentiaqx elecdóis iniqug;arq; uiaflim ad cóerarix elecnóis amoré.SimilL ter elecno recta amp;nbsp;pramii fimul é amp;nbsp;uirtuns exordiü. Vrrüqi uero fieri Proculus ait opadiuinæ puidéna: intus agéns/ fanuep aiumoblectans: infanüuero inira biliteraffligétis.

MÏCófirmat cadé. Vbi nota gradus ad f^4itataré:amp;; Sinefiifétéda de pui dentia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V.

■—-^'NteUeenbus qdé taq ftabilibus ipfiq; bono ppinquis cóuenir ùt fint feli ■ ces. Aiabus at tang mobilibus remdnonbufqi eópent/ut Felices efficianf.

fe^ quia p fe mobiles/ut fua opa tales fiât. Ac uero aiabus cóionbus bea dtudo breui quada opa eópac. Aiabus at priculanbus opofa félicitas obtigit : Ipfæ quidé fe beatas:fedlógo tépore laboreqs reddût.Cûqs oés quadoqs id alle qui poffint/de códinóe noftra nefas eft cóquen.Neqs rurfü licet de pmdentia di uina pp adueifa diffidere. Audi Sinefiü Placonicü hac de re diume loquété. Ad uerfa ét qux prætçr mema nobis uidenc acndere:plurimü eóferut ad noxiü affc crû;quo caducis afficimur/exdrpâdû.FortunLS celte eiufmói apud eos q menté habét/puidénacofirmac; qbus amp;qui métecapnfüc/ diffidere de pui den na fo lenc.Nullus.n.reliquit aie focus/quo materia fugiat/fic in patna reuerfura/fi m nullü bic taalü incident. Quapp exiftimâdû eft ifenonspuincie prefides uulga res adiueniffe pfpentates/tanq aiabus ifidiaturas. Iraqi hic emigrâtibus aiabus oblniiofii condgere potü/ alius dixerit: In grediéti cerce hac uica aïæ potum obli uionis afferc/fors quadauitefuauis ik blada.Hac ille. Proidenecclleé.ordine reru icacurréte plenfcp nó aliter aduerfa cócingere/q i concentu aliqd quodâmô diffonare/Sed quéadmodü quod i concétu fecûdû parté did o nare uidec; iterea toticófonat.Sic penitus amp;: i ordie mudui quo prater cetera qua diximus aduer fitasfiuei corpore fiueifortuna bonis qdéexercitaaoé/arqspfêctus; malis ue ropuninoatqipurgaao:(^uinenaipfaprauicas eatenus confèreordinuqtenus ** nó fold ordinate punic:uerû ét luftina matena probet Sé iuns exéplu. Ac dû gra ] ui tandémiferia premitini ceteros deterret a uimsitü cópacione déclarât/qca fit- ' 1 uirtutefélicitas. Pofthçcaiaduertemalamecullam fupnis mundirectonbus ideahabere/nec ex ulla illorü inténonepccdereifed ex lógifumo ductu bonorü condgere tandé ubi deficit bond; Quadis ât h pc ita qfi forte eónngat/erat tarne ab inido i rectord inténone 061 naturp ùrrtute malis quolibet cótingénbus/bene utuacpaffimifonnia reformate. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;euq '

V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'^Côfirmateadé.Mouerdubia..u. st : 'i.r i nbsp;nbsp;Cap.VL.

^''‘^'^onia pro natura fufcipienns unûquodq recipit;conftat bonis queedep ■côdnguntbona tandé euadere;malis uero mala.ltem cd amp;nbsp;homo fit ipfe.

Vjc^àius. At totû animi bond in uirtucc cofiftatitotû uero malû in pradiratet f iin

-ocr page 304-

côfequés eft/ ut hói p uirtutem abfoluta bcato/fequena extra aium comoda uel ' incomoda nihil ipfius bono addat aliquado aut dcmar.Similiter uthói.i.aio p iiitiu cofirmarii mifero/fequétianihil boni afférant;06mali nihil auferat: Decen tuis tamé plcnfq; uidebitur/bonis quidem contingereprofpera;malis aduerfa. Vtita falté preclara bonorii augeanf opa;malorü uero publica fceleracópriman mr, Sed ante q ad hæc relpódeaf/confiderabis uniucrfu ufqi ad minima qu^qi ficab intelligéria dependere/ ut itellectualis prouidenng uirnis amp;nbsp;actio ufqad minima feditfundacnihilq; relmquat nó ordinatum.

i ( Dat phndpia refpondendi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VII.

nBOlinocimundoqnópnmiis mtidus cft;fedquartus/lógeqiapnmode J nbsp;nbsp;Bgcnerat/abfokita pulchrimdinê primi mudi defiderare. Noli rurfu ï acho

F nibus aiarum rónaliü:qua: ranq ex fe mobiles actionü ipfe fuam taliii ui delicet aut talin pnapia funt/incufare Den/ranq taliü propnc cafit acnonii;No li quoqi aias arbitrari ex ipfa natura miidi cópclli/ut actione uiraq; talem eligat aut ralé. Cii.n.aïarum effétia fit natiira miidana fupior atq? pnor: nó ex mudo/ fed ex ipfis acddit/utï mudo mnar: inagifq; minusueaff'icianc ad mudn. Noli deniqi ab aiabus cu natiira corponi iam nimin coeunnbus:fublimui alarum pfe cnoné prfus exigere. Caue ne qa minus ordinarii genus holum uideanneges ufqi ad holes diuina puidétia puenire:qua etia ifra boiem ad minima queqi de fcendere decet artifiaofiflima houi olum difpofitio/fimul amp;nbsp;motto: Que non aliter effia pót q a femmana uitaliq; róne diuinæ fpiraculo métis :Quéadmodii amp;nbsp;in alali a fimili quada róne nature nó fupiora taai mediaq?: fed ét mfima mé bra flunt atq? reguntur.

^iRefpódet dubitaaóibus fupioribus:56 tangitopinióes nouas Cap. VUL

dVVbitationibus refpófurus/ncqs mirct nó effe Iter nos i reins ordiné/qua 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 fümis abfoluaflimiuait genus humami non fûmûaîaliû effe: fed me

''‘'^^gt;^diumirerbrutadeofq?.i.d^mones.ldeoq?errare:Quauis hocipfûador diné uniuerli pnnear/ut natura media umq? mixra/amp; mobilis p feipfa/tii feruet aliquando mediû/tû utrinqi ad extrema fe uerrat. Inter hœc ut expnmeretreoi noftrani exiguitaté:ait terra ad uniuerfii efle qfipunctiuuel qfi ftella quadami nima reliquaai. Forte uero tagit hic Pythagoreorn quoaida opinioné/putatid rciTe globii ciiciifufii aqua fi pfpioac ex apliore cælo/apparere qfi lunâ folis ra diis uerberata: Que quis ft elle mó córinue moueat/nó deprehédi raméa nobisj quonia fimul moueaf/06 cæki amp;nbsp;fideracófequéter.Sic ergo 1 qualibet ftella efle aliqd folidi/rurfuqi liquidi pfpicuiq;/ficutin ftella terrena:é6 forfiran fufd non nihil ficutl luna.Sed elóginquo minime apparere.Toaï uero fpatiii cffcfimile aeri/globüq? undiq? unü:ftellis qfimudis ubiqi referai:mouen ftellaspgteffióe ^pria/qlis eiufmóialalia decct:plenafq;hïratoribus eé/ficut ftella terrena. Alias rainé aliis prgftaaores eé:amp;: preftationbus hl ran. Poft hecobfeaiabis nouu Plo nni refpófum/ nó efl e 1 bonis al numerada: fola qua: ad córemplationé 06 tépan nam 66 luftiaa pnnét:fed ér quæ ad oém pina Igenio 06 cófuctudlc 66 deftenrate cóftatc. Iraqi q hoc genere boni prçftâtiores futnuftn eft I eis/quæ hoc ppric co pane fupare alios i hoc ipfo iffioresiarcpIde plus aliqdreportare, Anj uiafli q

-ocr page 305-

'contêplarione/têpanriaiufiiriahis præflâtiores fûüœquum eft hos fimiliter i re portïdis ppms uirtud fuç præmns fupare;boilt;i quidc premia finir diuma: illo rirninero caduca.Iufte nero punitinterea amp;nbsp;illorü effrenatauo!untas:amp; horum oaofior uica freprus neceflana negligens. Deniq; nó pofte p hæc amp;nbsp;fimilia ad fu mum puidennaiufhtiâcpdefédiilïfolâpræfentêhancagamus uita:ncq;in aha uel ex aha uira uel alibi/quæ hre frequérer amp;nbsp;impræfenna præmio uel fuppliu o défunt/ualeant compenfaru

4\Quod pocenria diuina in agendo nó phibet quin camera infup aganr præfer urn rónalia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap.VIlIl,

■^I^^lngiintaliqui/oés cffectus a quibufcüqi rebus efficiuideant/fiueinaiatis ■■■■ifiue animaris arq? rónalibus a ca prima fre ufurpan:uc hac dû tax at agéte mât/cætens foliimó pariétibusmecuUa itercedat reru actio ppnaiSic ergo fublatis’rerü ppriis actionibus/inanes emtuirtutes ppne/ucl ponus nuUg crût. Similiter amp;nbsp;eflétiæ ppng tollent e medio:fola reftabit oio cóis eófufaq, eilen na/ uel potius erit nulla poft pnmü.Sic itcrû euentus quihbet ét uilißimi amp;nbsp;ordinis piimii expres amp;nbsp;malt a folo fiét pxime fümo bono. Sic tadé poft imenfü primi agéns aertu nullus indeactus/actio nulla fubfiftet: fedfola paftio cómuniflima amp;nbsp;exuemadmo poft actü illû fubito pxima/ pïde ac fi ab imenfa luce uel calidi tatcnihil luadü cahdüq; pueniatmihil quod illuminado uel calefaaêdo/fuam origine imitée:fed opus pçnitus tenebrofû:opus certe dei/nullo mô dtumtufed abiecriftimû pcnittis erit/fi ex maapiis dûtaxat panénbufq-, tantü coaceruetur: neqi recte Deus dieet pnma ca/pnmu agés:fi nulle poft ipfü caufe fuennt/agen tianulla.Etqui actu quodaagicefïicaciftimo/nó agés ahqdautac'tfi:fed panés tanrû aget amp;nbsp;paftioné. Deniq; ficutnunc ubicp p res certas certos effici uidemus effectusnam hos fine rebus a Deo paftim ftanmep refultare urdebimus: ac ft fol abfq elcmétorü/mixtorü /plantam aialm opa oés horum quadoq; abfoluat euê tus:prefertim fi actio primi nullü( ut fem ) exigat fubiectfimeq; tear co fit uanar q i uanis agat, Sed re uera Deus naturas rebus dedic: acnonefq; inde cóceftit. Et » -mento/ cü ad pnmu qui é fimpliater actus/pemeat fimpliciter agere: reliqua du mdf babét ut i quo da actu cófiftat/ fomunt ena ut ahqd agat. Ac dû ab îméfo bono habéqut fint p uinbus opnma/bonü in alia fuûopando diffundût:Sic ôC ipfû bonû dum côicauit rebus fimilitudinéfuâ qtû ad hoc ut eflét/côicauit ena qmm ad hoc/ut aliorû caufe forêt.Ni fie ipfü ut ca/eis dedit/ut eilet. ProcediC âtrei cuiufhbet effectus fie fi nó tam pprie/tamé tam ppc a Deo/ficut a ci ppria, Sicuttam ppinqua é uirtus fobs uuæficut uiris/quis nó æquefit ppnamcqifit pars opis a ci ppna/pars a côufed ab utraqi totum;quis aliter ab alterutra.ficut fie a pncipali fimul atq; iftruméto.Côfideramus igit 1 quouis agéte eflénâ fie uir tuté:ipfiq; uirtutê a uirtute fupioris agétis depédereiqtenus inde dat uel ét cô ^ femat/uel admouet ad opus.Et ficut effectus ht panter ab eilen a caufæ ifeno ns/eiufq; untuteftic ab hac ipfa uirtute fimul atep uirtute fupionsiltéqi fripions ulterius:fie denicp uirtute primi æqua fép ppiqtate qtenus fequés agit fép poré na precedéns.His ponffimü róibus affirmamus:poft agés unum cóiftimüq; elle multa: quæipfa p feifup agit:£eppna qugdi ppriis uirtunbus ex pleit: qtenus uidelicet cói agéns pnmi uirmt® actióeq; dueüt. Sicut agéna pafti fub luna fua

-ocr page 306-

qu^ p fe ague arq? p folc, Quod ft rebus ft ifra hoicm munus id é rnbutfi/mul to magis hól dam efb p aiam ex fe mobile ex fe aliqd agere: amp;nbsp;aliter fgpius arq? aliter q fi trahar ex alto.Et quéadmodii m opibus naturalibus quod cómunius meliufqjrepirur/ex fupionbus fepecatifis eftmbumm:quicqduero magis pro pmim minus ue bomvex caufis proximis eft adiunem.Sic i humanis actióibus amp;nbsp;opibus cóis actus amp;: efficax atep rectus nobis aduenit ex diuinis. Propria ue ro fic aut fic agendi/deteriorcf condirio ex nobis locoqp córingit: nó aliter q in claudo pgredionis obliquitas ex cumitatecruris:fed eüdi facultas ex aia.Cum igic dm ma puidentta non auferat rebus naturas acrionefep pprias/quas ói ipfa deditatqiconferuat.Ex bis aütlongo tractu gradatim deficiétibus/defectus 8c maki contingat m ope/merito nó tam auferc a pui den na malu/q fubito traffer tur m bonum:ficut Se a mufica nó tollit uox quodamó difionamec medium fae pe filentium:fed urrunqx cófonantie confumatæ gratiæq? pfectç neceflanum ad hibet.Proindeft nó tollit e medio puidéria malum:mento nó aufertïdeform nam minus q malumcôtrariâprouidennæbonitatt. Eo.nupfo qppuidêtiafub fe eófttuit longü ordiné caufarum/fupiores caufæ amphori uirtute praidire ion gius lanufq? q inferiores agunt.Quoufq? uero naturalis uiitus extêditieoufqi duntaxat amp;nbsp;mrentio namræ porn git. Multa igic in effectibus a primo loge di flantibus eueniüt ex uirtute/actione /intétionefupiorum:ad que non extendif mediarum irenno cammiquandoquidénon eatenus potentia propagat.Talia itacp cum prêter intetionem ifenorum clt;rum fiant/ ex ïtentione tarnen fupiorü nimirum his quidéfortuitafunt:nóallis adeo utenâqueprodigiofadicuntur/ tanq prêter nature particularis tntentioné amp;nbsp;ordinem contingéria interea fupio .runt ordiné ppofitumcp fcquant. Non tollitigit puidentia cafume uiterea ion gum perdat ordinem carum:Nó tollit malumme interim bononi auferat ampli tudinemrimo uero ne uanamm dirimat ordinem fpérum. Qug dû ppnis ïter fe differétus difongunf/gradibus quoq; bonitatis pariterfetungunc.Auferetigit mirabilé uanamm copiam fpémm;quifquis diuerfos gradus auferet bonitatis. Ex longa uero graduum bonitatis productione malum poffremo fubonf/ iibi aliquid uel a bono ét proprio lam defia tmel deficere poteft. Si diuinæ puidé n^ bonitas non tollit malum.Si eiufdem ró nó pdit cafü: certeneq? hberras eius nobis aufert liberratem: Immo fi puidentia regit fatum/non uult fatis cogi aios ad peccandum:ne ipfa demu fit ca peccatom. Siquo Deus pacto fit reliqua có pulfums imenfacertepotentia/remm impelletpotentias:ut diuinims actæagat ubiq? dunne. At uero quonia diuinapoteftas dum agit oïa/fuo mó/non probi bet qiiin agant amp;: ipfa intenm/amp;: fuo modo agant:certeneqidiuina fcientiadû propnas rerum naturas confiderat/fua res proprietate priuabit.Nam amp;nbsp;hæcuna cum poteftate /quç amp;nbsp;exifbt eadem/remm oium ita caufa eft/ut propriis pradi tæ fint naturis.Caufa eft ut intéllectuales rónalefqi nature ad diuinam fimilitu dinem in agendo fe ducant/potius q trahanf.Caufa eft/ut naturp ifenores diflï miliorefq? Deo aliundequidem potius in agendo ducantunSed pro fuaiterim proprietate ducanmrme fub ordine Dei naturarum inftimtoris res contra natu ras fuas ubicp trab au eine ue perpema quidam fit uiolentia/ubi oia funt mirabi liter ipfius bom uoluntate difpofita: bonumq? non uiolente fed naturaliter ap petunt, Reuocat aut ad Deura aias puidénaungeniofas quidé ad adrairandu

-ocr page 307-

omatu Sd ordine rerumrrardrores aut ad amandum fakem co modi tare ftifriHca, Omnes tanq medicus atq; pater curans acq; caftigans.

y^mmç rationales neq? a fupionbus neq; ab inferioribus ad actiones turpes omnino coguntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X,

Ïin fiipioribus dix crit/holes effe fub prouidentia liberos :ddceps du it qua róne intelligendii fit/quod fæpe diac a Platone:homines non nte hen malos.Si.n.ita fit/ad peccandum cogi uidentdiue cælo/fiuc intimoq?mflinctu/fiuefeminïdirónecogant: Refpodecquado pee cantuoluntariemoueii ad acrionem/quaelegemr/ quis nonolunranccadanri peruerfum habitii/qui dam fenfimq; ex frequéribus actionibus inolefcit.Sic amp;: a uoluntate monim exordiunt: amp;nbsp;quatenus ita diu progrediunt/neccflitatei ha bitum eiufmói prolabunc: Atq; ex habitu tali/in talefuppliaum neceflano traf femnf. Quod hommes non ex corponbus infenonbus ad agendum ubiq^tra ban tur/pater/quado eligunt/atep peragunt quæ 06 præter amp;: conna infenoni có dinonemeflerócomprobat.Quodrurfumnecafupionbus uel corponbus uel eorum rectonbus compellanturdiquet ex eo q? fæpe contra fupiorum dignitaté ordinéq? puerfe agut arq; puerfa.Similiter mom ad uirmtes ex rónali proptioep principio holes agür. Acq? fi quado eónumeranc acrionu principia plura/femp f fpfo pnncipiomm agennum numero facultas ipfa rónalis habetur.

4\Prçter corponim qualitates eft ubiq?incorporeauitarónaliter omniaregens: atq, hac uniuerfaks namra namns particulanbus dominac nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XL

qVVerimr in undccimo capite/utru. finguli return exims ex fatali quada cor ■porearum duntaxat canim cónexione proueniat:Neq;fir alia pritterea p lt;l^uidcjma. Edeueroprætercaufascorporalesuicamquandaubiq;rebus infuucertis omnia rombus nam rallier fabneanté/ôd alibi amp;nbsp;m Theologia fans oftendimus.Hæc.n.corporeisqualitanbus toto (ut feri ) impem proruentibus certos iponitmodos:Conaliatrepugnantia:formas figurafq^cenas icerns p fe uagisq;matenis ipnmit: ex non uiuétibus uiuétia faat. Atq? fiait are fabncat ex na:fic ipfa uelut are namralisadeoq, facilms amp;nbsp;fçliaus fabncat inms.Mouer cc mms ftupidas p fe plaças 06 ignauiflima quæqi aialia damns téponbus minfep modis adfpeciempropagadam.lnftruitquoqantus plantarum mm radices ad humoré;Cum fruems Sc folia ad calorem fagaater eligendü.G rauia quoq; amp;nbsp;Ic tiia ad rectas lineas geomemee mouet: amp;nbsp;abieenflima quæcp aialia uaciamis/fa gaatate/ambus namrakbus opormneadneceffanadingit: rónibus f^pehuma' ha fupanabus rónê. Ducunt nanep diuinims. Eft eni hæc f piraculû quodda net bumq; aie mûdiuiuacirer rónakterq? matenâ uerberâs atq; figurans: duofqi ha' bet termmos.Nä ÔC ab intellecmali fubftanna ipfius animç pendet;amp; définitin niatena: Quatenus ergo i matenam définit/ ró diamr fimpliater femmaks. Qua’ tenus autex intcUectu fiueaie proprio/fiue p huncex primo procedit/ró diaci tcllecmalis acqi légiféra. Rurfii prout feminalis eft corporea faat. Pront légiféra-gradus quofda mutacionü accómodat motibus aiarum. Sane qmm feminalis

-ocr page 308-

fiinul eft atq? legifcra/conim gradibus fuis difpomt ordinem umuerfi. Tot inq giaJibus/quot amp;C ipfa imprelia prius eft ab itellectuaU pnapio: cums ipfa qua ft ftgiUum eft/marenaimprimés examuflim. Hæcuniuerfalis naturaé;ex cuuis incérione ftint mulra/quæ prêter nature paiiiculans intcntionê f^pe contigunt. Sic ubi genitalis i quouis aialt uirtus ranq mafcula ubiqj mafculum nititur pro crearcmekiti fuo gen ere pfectiflimum ïtenm uniuerfalis natura quandoq; unit fcminafut ex mafculo atcp femina aïalibus propagans pfectius fit uniuerfiun. Sic ubi res quolibet fe ipfa fuacp duntaxac intendit cónnuare: uniuerfalis nam ra intendit interim ex hac refoluta alia deinceps aliaqi componere boiio confu lens uniueift.Sicdum fingulafub qualibetfpecieftbimetpotius ex natura pro pna q fpéi coufulerent:bec dam ïpellit:ut Ipéi uel inagis uel equeac fibi profpi ciant:acdiligenrius ex fenaris q fibi prouideant:utpotequenó tam ppna qua litace q pinden na uniuerfali ducanc. Sicubi pprie duntaxat fpés naturaliter ex fpëbus propnis nafcerentur/hec ex equina amp;: afinina fpeae muli fpém procréât: ac ne ppagano fiat ex mulis ipfa phibet/ dum natura parriculaiis mulos quoqi mftruméns genitalibus armar.Sic deniq; tum cópofita quolibet/turn cópóirum uniuerfum ex difparibus longeq? diflïmilibus uult elle refertum/mirabili uana rum foiman'i copia ditans. Ex qbus oibus malum uidef.i.alicubi minus bonu admittere/fub maion gradanm bono uniuerfalis grana boni.

4^1 Natura uniuerfalis quia eft omnifomns/uniucrfum facit omniformemeqi - cogitaias. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap,XII.

lt;quot;1^1 artifices qutqualitanbus aduenririis agunt/amp;: qualirates fimiliteragiit. lOHIfolcnt ramen feipfos quodâmô facere.-quatenus amficis imaginario ima format eqnâ/anre ^ faciar equikSi rurfu na

lufqi fpus m imaginem

turalia quæ p qualirates efficiunt naturales:faaunr quoq, feipfa /fuâ foras pro pagana forma:Si caelum inluper p luas morionifq; qualitatem agens i elemeris agit ctdum/ctcleftibus uidclicet donbus elementalia donas.Nimim amp;nbsp;ipfa naru ra bax oia regens/cû nó eiufmôi qualitanbus agat:fed ipfa natura in efïiciendo mundo efficit femeripfa. Facit igic omnifoimé:quonia ipfa eft oïformis. Omni formis inq ex oïformiintelligenriaprofluens.Éa uidelicetcôdiaone/utfonnæ return in hac ipfa natura longius inter fe difcrepent/ q i menre:tum quia logins ab unitate difcedit:ideoqi neq pons eft/ut mens inter fe cóciliare fua:tum quia cum fitinferior potcftate/plunbus fonnarum plurui ad agendit indiget admini culis:tü deniq? quonia feipfa eft accómodatura maten an in qua inumerabilia p innumeris peuntibus reftituenda funt.ldcoq; amp;nbsp;ipfa natura mqplunmü diftra era eft ftib mtelligenna numenuMulta igit in materia mundi ex propna ponus ipfius nature códinone/q ex ipfa menns proprietate refultant:in quibus nefas eft diuinam mentem quafi proximn arnficem meufare. Notabis rationales ani mas non cogi ab hac ipfa mundt femmana róne m deteriorem prolabi fortem : Siqmdem amp;nbsp;ipfa qiiafi anim^ mundanj collega: partem fuam.i.auctoritaté mu nufqi in opificio mundano propnum pofTident.Mouenrur igitur furfum deor fumqi cardine proprio non quidem a natura mundi dipulfe:fed opominecum ipfa natura ponus confpiratesiQua quidem aiabus ita uel ita mundo fefeipfas aptanribusstales amp;nbsp;ipfa rite talesue fedes fortefq; coaptac.

-ocr page 309-

iJQuo ordmeprouidenria pumab amp;nbsp;qûo agat

i^ p^Oft h‘Tc defeendit ad Platonicatn amp;nbsp;Pythagoricam Aegypriamq; fenren Y nbsp;nbsp;■ tiam/oîiim rerû uiciffitudiné elïe, Idcoq? déliera quç ^?Lndenna i iina nô

punirinra-.inalia uiraralionis penapunirc.Quo fenfu Ongenes euâge licumiUÛd^ccepir-.Qui ferir gladio/gladio pir.Sed hoc ille lùdenrTalé quoep puniendi côdinoné Chabalifte hebreom docrores eóprobanr/putanres axas ho mmûfepius i hanc uirâ fub figura ranrâ humana rcuolui: arq; ira curabilia pec cara purgan.Sed rer ranrû hue pode reuerti. Hec.n.ad probanonem fufficercÄ quæ bis uiabus purgara fu ent meruenrqvbearioré fieri q anre defeenfum: Que uero prorfus abiecenr rônern/ reftarefemp i gradu quodam ad rônem inferiore nbsp;nbsp;^

.i.in ipfa imaginarionc affecrucp brutali. Àddunr nequis fuum ex eu fer peecatau oés runc aîas adfuiffe quâdo Deus dcdir Moyfi legem.Perpemû uero piodum non farts probat. Trâfformarioné.n. eiufmôi ufqi ad fine mundani motus pof (e fien atbitranc, Quem fequatur çtemi fabbau qiiies:ætemaqi beatitudo bono rum:HucDauidis dludrendcreiudicant. Immaculatom hæredttas læternum. Itêfanctiîætemumcôferuabunc.SedadPlotinûregrediamur. Quodoésho rninum actioncs habitufq; obferuent a prouidenria/ amp;nbsp;ordine certo pro menus difponanficonfirmat ex eo q? prouidétia multo ena infenora nobis imo amp;: mfi ma queqi diUgentidime curauordinatiffimecp difponit.Siqua.n.a fiima pui dé na negligi debuiflent: res certe utlifümæ debuiffent. At uero m his non minus admirabilc apparet q i preaofifTimis arnficium mm ad neccflitaté fpecrâs/ turn etiâ ad omauim. Immo etia tanto potentia artificis amp;: diligentia maior/qto ma gis mareria hxc locufq; ordini repugnare uidec. Ordiné uero m uniuerfa mun dl matena amp;nbsp;actionibus mundanoni cóftimi femp arqs reftimi a diuinirate ludi catnó p cófultationé alt qua/qua ordo querat.' fed p ipfam eius eben nam/ quæ ipfefit ordo.Diuinitatem bic iteUige nó folum ïtellecmm diuinü:fcd eria mtel lectualem mundi mam: Atep infup itcllecmale hums femmaniiq; fpiraculum in mundimateriâ. Quod auté de rerûuiaffimdine dictûeft/namra quodâmodo monere utdetur i uiperaiquado filii nafcentes matré necanuque panem eorum necauerat coeiitem. Hmc forte fignificamr/quo fenfu leges anuquæ parncidas culeo inclufos cum uipa fuffocat. Et profeeto quêadmodii prouifum eft/ ut in nocuii alalium genus facileqi ab aliis deuoradum/mulnplicec quoqj faallime/ fleur genus peftiferum/difficilLus habeatincrementü

1^ Tlrtificiofanamræ opera funt a prouidenria mó arris namræpp agente,Itern mentes non funt proprie huius mundi panes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ca^. Xllll.

Olemus ex opum acuonumq qualitatibusfqualitates uirmtum 1 agentt . us coniectare. Hac róne calefactona bumificaue uirtutem fic i fole luna gt;

7uc/ ficut 1 igne £lt; aqua p opera actionefcp deprehendimus. Cum igitur na 'l turæ opus amp;nbsp;fiimatim óc figiUaum talc fit femp/ uliterq fiat/quale femp amp;nbsp;qua liter ab ane prouidenuaqi fieri gubemariqj folet: merito conucimus ineffe natu rç ^ præefle amficiofam prouidcntêq, poteftatemmó ambigentem/nó fanga bilemmó uaallateraifiquidem nó minus connue opus recte geriturmufq aliqd

-ocr page 310-

rerractammunq folitus ordo defend :Et pfecto cum nulla un^difeurfio roms humanç quis fumma/poflitabfolutunl naturaUura artificium uel opa uel exco P’itarione paninis affequi/fignum Eine hab emus/ id opus no cogitanois difeur fu tétawdedîteUectü ,prfus abfolui:Intellectu mg rónis difeurfu fupiore/faltcm qra id opus ex tat flip humanæ arris opuS.Intellectu lurfutn non quærenteded agence ponus tenore naturæ:fiquidem nó aliter agit/q foleat quodlibet natura liter agens.Inteliectu proculdubio ftabili: Alioquin nullus forer 1 rebus flatus: unio nulla:nullus ordo return aenonumq. ppetuus feruaretiir.Intellectu dcniqj namralibus intelligentiis oia fimul faciltus feliaufq; intelligente/irelligendoq. faciente/^ fol radus uniuerfum óf fingula fimul cótuearur amp;nbsp;agat, intelligentie buius turn abfoluretum aialis fpiritus uerbumq? natura efhóó uerberatu fuo fm gula generans atqmouensiói fuo rurfumfigniEcatu/intelligentibus iteiprecas, amficis îrelligennæ nononcs. Hac mtenm condmone prolatum/ut in uoce hac longius inter fc fingula difiunganir/q 1 nonone loquenris. 11 ken. pp mirabilê unitatem in qualibet norione/comprebenduntur amp;: oés : hicac ob dilcrepanriani • - Ion giorcm non panter in re qualibet funt penirus oés. Ideoq; amp;nbsp;bic amp;nbsp;1 mundo nee ï partibus eft tonus pfectio requirenda: nee in parte alia proprieras altenus exoptanda:fed ponus admiranda nature poteftas atep fapientia: q per tot gra v dus/tamqs difpares/ta ordinatefeipfam adeo propagauent.Poll hec obfcurum huius capitulicalcemficitellige. Hoies demonelqUecundum uitacoipoream patres funtuniuetfi,Rutfum fecundurri acrióem rónaléfuntaliquidquodamó patnculare.quia difcurfio dum mom p plura pnus pofterius ue diftrahif/alias ad aliudppne fe dererminatiSecundum uero menté limul funt uniuerfum:quia mens habet oiafimulinecefoad aliud ponus q ad aliud dehnita:necaffettioné habet mundo connguam.Deniq? ficut m celo ifalkr: fic mentes in demonibus hominibufqi lucent;excellennufq munus q ut patres habér. Neq tamé horum mentes ena fi ut patres confiderenrur/derogant uniuerfo.Eatenus.n.excelléres habenr/quarenus ipfi tonus mén/ódltellecriialirorius ördmi fimiles iudicanc.

• É1 ^P^^ uniuerfi rario feminaria qua natura uniuetfalis- eft/habet in fe prafigna ra eriam qua maladicunmr: amp;nbsp;hac uniuerfi bono conformât. Item oîamun dana ludorum more mania funt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XV«

.^^V^Etum defeems atqitenrus rebus inuieem a rebus illatos cxifiimatnófo, 1 ‘^lum ex matena matenaliumq condinone contigcre ;ordinem naqi peipe

—*nium habén uemm ét ex ipfa naturg uniuerfalis itennonc. Ex cuius pro pofiro eft gradanm tes defi cere: dum difpares conftituir gradus.Eft uel fponte uel ab alus inrenre:dum ex prafennbus uultformate fumramtmfinimm dein ' ‘' cépsquem femel nequit remm numemm confequac. Quatmor iter hac dera / nbsp;nbsp;rióe feminali.i.de uniucrfali natura notabis.Pnmum quidem hacgenerabilium

v oïiim efficiens effe pnncipium. Secundum: hac effe hec oia/quarenus femina có plecnc oïiim.Terrium:fingula que gignunmr p earn hen figiUanmuudelicerfc cundum ipfius efficacem exemplarêq? uirtutem. Quartum umuerfa naturalium’ difpofirionem inter feuiciflimdinemq; eflei ea prcfcnpia:atqjita foras expnmt qnema'dmodum eft mmsimpreflaiadeo ut nihil extra prouidenria relinquatur’

-ocr page 311-

Nam amp;nbsp;quod contingenter uenit î ope non cft ipfi rôni connu gens: fed amp;nbsp;prefi gnatutniam/ôdrairabilirerotdinarum.TangitinterhaxopinionemputantLuni /' aias oium aiannum pofle a prçfennbus corponbus fepan: neq; i ai am uniuerfi refolui:Sed îfua ppnetate fubfiftere:iterûcp ad corporaremigrare. Tâgtt amp;: opi nionê dicentium brutorum aias/que ex aîa profluunt uniuerfi/î eandem quocp refluere:Oîo uero putac multâ uniuerfo mefle uitam:multâ inq.i.potétem arqj mulnplicéfecûdû uarias rônaliu fubftânas aîarû/ quæqdêoês paflimuicas cor porcas ex fe propagenr/ipfaq\ppagme qfrludos aîalia fadât. Alioquin fi nulla illinc ai alla fièrent/ turn matena ois uita carerec: turn uita iam î alto q in matena ideft î fuo fonte côfiftens/quafi ftenlis uideref 06 impotés. Rata quidem Plo • • tini fentétia eftiirrônalem uitâ qlifcunq; amp;: ubicunq fit/ a rônali uica qualifcucp fit/amp; qûocunqi fiat ita procedere:ficut impfcctum neceifario a pfecto depédet. Profecto quéadmodum î corpore naturaliter lucido tria confideras: Pnmo for mam ipfam.iducem.Secundû uero/actum eius in fe/dum micat.T errium/actio nern extra fepeedentem/dum illuminât alrquid.Vbi illuminatependet ex mica j re:boc fimiliter ex lucere.Ica fenfualé uitam exiflimato ex uica rônaluhac ex in ' tellectuali pendere. Rô.n.motus quidam eft ab îtellectuali fubftâtia quafi luce m fe ipfa côuerfus in ferner ipfam. Quafi ex luce micas.Senfus aûc quafi lumen eft quçdampeeflïo foras.Proide ficut a corponbus eftluunt imagines que funt quafi corpora: fie ab aîabus quæ etRcaaores funt q corpora pfluunc imagines aiales:que funt quafi aîæ: ex quibus fimul atqi accômodatis fibi corponbus/aia lia fiunt.Et quoniam hæcludicra fiitndeo quicquid ad bœc attinet cômodi uel incômodi/mhil plus ad bonum malum ue momêti habet/q quod affert opinio nos decip tens atq perturb ans.

^^Quid fit rô feminaria mundi:qûo agat.ïté de quattuor gradibus plenitudi nis.Item qûo rênes return î cêmuni rêne côtrane fint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^P«

I omnia ex intentionc quodâmê funt uniuerfalis naturalifq? rônis/uidé tut oîa naturaliter rênabiliterq; fien.ldeocp nec aliqd fieri contra natural J neq peccari. Ad hæc ât foluenda ita confiderandum.Sicut nocte ex fo leTunaq folan non duo lumina deriuâtur:fed unum emicatlumé:folare quidê non parum:fed lunare magis.Et quatenus inde ad noftra defcendit/iam euadic detenus q lunare:Sic ex ipfo intellectu:atq, ex aîa illinc intellectual! iam facta/ ptoditrô feminalis umuerfalifqi natura.Iam quidem utroep deterior:ôlt; dalis fa ne plus q intellectualis exiftens. Atq in materia rurfum ab utroep degenerans: quaquidem tes naturales taq lunan lumme coalefcunt. Hæc quoniam ex aiali fubftanna pendet eft uita quidam. Quoniam ex mtellcctuali dependet non di fciirrente eft rê non difcurrens. Quoniâ effenrialis rô eft/ rên aliter agit: p efl éna uidelicet/etiam fi quod agit minime fentiat:tametfi imaginatio eam opis comi tae.Quoniam actio eius ex fe pénétrât m matenâ mono nûcupat. Agîtuero ô^ mouet oîa.Nô agit mq uelut ignis propne detetmmatum aliquid/ èc impetu to to:Sed uana primum/ amp;nbsp;moderamine certo/, ad certu finem/ amp;nbsp;tetminû figurâqî amp;nbsp;remplis / amp;nbsp;uanæ uana:uaria mq prirno. Nô ficut ignis / qui uaria quoqi facere poffit p accidés uel confequencer acq, p aliud. Mouet quoq nô loco fimpliacer

-ocr page 312-

utimpellcris/quod mouerefoleatnon formaJo. Mouereautem eins eft forma re/non akerationis rantummó fed ena magifq? rónis amfqj tenore.Ibi.n.ars eft ipfa rónbi ró eft ipfa natura. Inde corpus ita naturale mouef: quemadmodum mpudiator ‘ab ipfa tnpudiandi arte aio ipfius infita: præfemm fi fingatur hæc ars non qu^firaquadoqrfcdita naturaliter infita: ut ibi fit ipfa natura. Quocfa ne modos formafqi m fe ars ipfa complecnrur; tot modis atq; figuns mouet in mnfecus ipfa falrantem. Vrruni uero ró hæcnaturalia mouendo formanszac ui ciflim fonnando mouens/ fit forma amp;nbsp;quafi qualitas:aut quafi mono amp;nbsp;actio *J* quædam?Eft unqj uelut utrunqi. Eft.n.actus dl en dalem forme pofiidens firmi ' tarcm/amp;: eflicaciam motionis.Eftquafi qualiras quedam fineacadenre.Eftmo u tio fine trafitu.Eft uita.i.fubftantialis uigor ex anima in matena: actufqi penis uiuaater omnia amp;nbsp;ranonaliter agens: Agit atcomplurima/immo amp;nbsp;eónanapn f* mum:ipfa enim complunma acfermecórrana fimul. Hic tu mulntudinem fiuc plenitudmem quanuplicem inteUigito. Intcllectum purum/intellectum anima j nbsp;lem/anima naturalemmaturam materialem. Intellecais quidé purus fub ipfa fta

nm unitate adeo fibimer euadit unitus : ut ipfe foimalirer cófiftens oïa:in quoli bet fui fit torus.Ideoq? ipfius oia in ipfo fui quolibet cóprehédunt. Igit penes ipfum partes dâcræfunt in qualiber nó per potenna folum:fed pcracmm.Dilfc nmr uero formaliter/quoniaper actum alium atq? alium amp;nbsp;aliter atq? aliter/fiuc magis ét atqj minus.Intellectus uero aialis fiue aia intellectualis plenirudo qdé eft amp;nbsp;mulntudo penitus uniuerfa quauis non unira p^nitus. Ideoqi amp;nbsp;fipartes eins cuncr^comprehendant in qualiber: ramen non ram actu q potenna cond nenr. Anima naturalis quæ eft uniuerfalis ró puraq; narura:eft infup plenirudo mulnrudoq? tota:Sed longius ab unitate difcedens:nó tota hæcamplius in fui quolibet condnennec actu inqua/ncq;potenna.Hincergofir.urpartes quada contrante fintquibufdam.Siquidem altera iam altéra non point admittere. Na tu ra tandem marenalis.i.corporea machina in tanram uider mulntudinem con tranetatemqi diftracta/ut aliud non folum iam non admitrataliud;fcd enam ac edfu difperdar. Qiiod fane exitium i ipfis nature fupions pambus non accidc ret;Ad quam regrediétes dicamus eam ipfa fuidiuerfirateonginem ia eflequo damó diuerfitans ckpugne inter mundi partes exonends.Siemundus hiepofi rus diat in malignomec pacem habere/nec dare alicui pacem.’ Demonég? poten tem mundihuitfs pnndpem eflegproximiim.Cócludamus itaqi cum in uniuer fall natura uniras lam longius ab ipfa fupioium unitate degeneret: fimulq? de generetplenitudo/adeo partes a pambus difciepareiam atq? deficere/ut quod adeft alus/inreri défit aliis .'Iraqi Iter fe ferme piignaturc iam uideanf : ut quod fi bi deeft uédicent aliundeidum fingulæcupiunr cuaderc rotum:rorumq? ipfum non eft adeo porés:utconrranetatem ex fe prfus expellar. Vndefit utmundus fubïde corporeus neqi contranetatem neqi mutua a rebus pnmem poflit expel lere. Interea tarnen uniuerfalis ipfa natura tanqua fupions Itclligenn^ uerbum muficaróneprolatum oppofiras inter feuoces fuas uirrurepgt;pordonum reddit arnicas. Atq? ita tota/fic eft unum/ut mufica tora:totaq5 tragedia ex contrams in unum conciliata concenrum atq? decorem. Similis auté eft ipfa ró mundi re gina potius róni mufice g poeric^.Poetica.n.ies pfonafq? acapitalifide factast neg? needfano eóftcié ex cótrariis. Mufica uero ipfa profert tonosmeceflanoep

-ocr page 313-

contrario? rneqi.n.cocenrus êimficx grauibus amp;aciitis:cx îtcnfis atq^remifTis: ex afcendennbus atq; defeendentabusâmo eriâ ex difcordibus amp;nbsp;concordibus componaf.Neq;igicconcenms ipfius rôeftcôis/nifiex rônibus hommoppofi torum inter fe oppofiris fimiliter ipfa confier. Eodé pacto ton cm femmanà mû di ex contrants rônibus îtellige côllitutâ: per quas ipfa formas fgt;ducatï mudo côtranas. Harû.n.formalis îter fedifcrepâria cû neq; ex feîuicê/neqiex materia neqtcafu pucmatmimirûexamufl'imexpnmircx formulis îtônecôrrams. For. *' mæ quidem ideales tn mente contranorum nô funt contraturrimo m oppofiris 1 ftepe cognofeunt oppofita. Formule uero feminales i natura effeetnees côtrano ■ mm conti'anæfunt.Nâi femme ignis elle fernen aquænô poteffificutnec ignis in aqua. In mente diuina ideam i pfam idcnntans / amp;nbsp;ideam alteritans / ftatu fq? amp;nbsp;motus elfe memento.Intellectuales fubîde fubftantias adidentitatêflatumcp potius q ad oppofita referas: Rônales uero potennas ad ideam porius altenta ns amp;nbsp;motus:Prefcmm ulnmâ rônem/matenæ ïam côtiguam.Sicunq;métis offt dum in unione côfiflit magis:rônis auté magis in defenptione uerfat.Neep pot fet elfe rô nifi multiplex admodum:fuifqî i parnbus mtra fe côtrana. Rô mq fe, minana mundi/amp; inEma diuinorum: In qua tanta pamum difcrepâna deprebé ditur/quâta diumis obngere poteft. ideoq; cum extrema i diuinorû genere illic dilfidentia fit:meriro ibi nomen côtranetatis accepit.Proinde cum idcntiras lia nbsp;nbsp;' -

tufep ad pfectum magis attineat:alteritas uero motufq? magis ad impfectir.mc | rito quatenus ab ipfa idcnntans ffatufep idea defcédirur: eatenus gradatim res *• idee parnapes minus babent idenriraris amp;nbsp;Ratus.Contra uero quanto longius abideaalteritatis moms uedefeendintanto res Ide participes plus alteritans.i. diuerfirans in feipfis/mobiliratifq; admittunt. Altentas igic atq, diuerfitas ront feminariç mundi inferta diuinitus reddit eâ maximealtera itra-fe atq diuerfiB t ma diuinomm. Cum uero rónis bums conditio præcipue fpectetad ipfam alte ntacis ideanlliufq uis in baclonge præualear: dû idea illa feu uis eiufmoi rone banc m diuerfitacem propagat extrema/uidemr bæc ipfa rô non aliter ppagare feipfam/q plante radix i ftipitem acqi ramos Sc reliqua. Quç tamé id agit quo dam uegetalis uite uigore. Èt profecto quç uira carent nó mms ageretfed ex tra indent elEcere: uiuétiauei'o itus éti feipfis/multoqi magis uiraîtenus agereôC îtra fe ex uno quodâ in multa gradatim ppagarefcipfam. Atqita rô femmana. mundi uita quidem: fed diuinorüm uniuerfaliumq ulnma/uidet fub ipfa uide licet diuerfitans idea feipfâ in fe pdiuerfa articulanm côtranaq^ diffundere.

H Decrefeente a fupionbus ad inferiora uirtute fupplet numéro.lté quo buma na notata fût ordinâturq i puidenna îtellecmalt atq namrali. Cap. XV IL

Atura plura continet in fe rerum femma/q mens ideas.Cum eni namrç fe minifq uirms fit debilior/non potefl in uno femme eóprebendere/ perq unum facere quecunq idea poflidet poteftq un a. Ergo per plural cm fi a dillribuit/ideç unicç uigor uirmnfq débilitas numero compenfaCEadem rône matena in plures pduatur fub urioquoq femme formas. Acccdit ad mundi bu lus mumerabilem mulrinidmem dimenfio femp diuifionifubiccta/motii^/fin gula uarians ac return inter fe cómixno multiplex 1 CogcrieCquirmm numeriiq^

-ocr page 314-

ex fin gul is ubiq; fupioribus caufis neccflitate proueniens.Deniq*. ne rerum mu tabilium fpés aliquado percaL/fubftanis numems fingulorum ui fuccclïionem fimul ultra pmanéuiim multirudiné diuinitus augetur. Proinde i tanra rerum turba ob maxima difcrepantiä diGonannaq; aliis alia noxia ueniunt:amp;: pp indi gentiam ex alionim delÏnicuóe fe nieu/feruare/recreare conant. Inrerea uero ad uerfiis multitudiné diflenfionemq? ranta pu iden na fingulis amoré amp;nbsp;ad fe ipfa amp;; ad co tu uehementé infent.Quo amp;nbsp;fingula paflim infmuata fingulis inuicem ijniancamp;deniqjtoo. Pofthæcdubitat/ utrumbonimaliuehoïes fmtinipfa rónis uniuerfalis forma prefignan/ót quomó.Refpóderuratlógo comediamm exemplo:Sicur hiftnonesppnas figuras amp;nbsp;noces amp;nbsp;geftus amp;nbsp;ingenia fua fecum afferunt prêter illa qua: mandat poera: qui prudenter fingulis officia locaq? con grua pro fingulorum ppnetate difinbuit: Sicrónales aias etia ante corpora hiCQ fins qiiibufdamclinatióibus tales cuadere fine tales. Subinderónémunditalia illis accómodarccorpora:amp; quatenus illepfeuerant amp;nbsp;pfecunf/tales quoqfior tunas amp;: deniq? fedes. Ex haeât umnep difpanrate.mutuaq? interim proportio num cógruitate mundum efle pulchcmmum atq? iuftiflimum.Totum uero hoc muentum fimilicer habemus ab Ongene. Similiaqideangelis uel nonlabénbus uel minus magis uc labentibus ferunc a multis. Tu uero ubi mundana ró no minat/intellige fepe cum uirtuce feminana inteUigenna aie mundane côiuncrî/ a qua feminalis aflidue natura dependenregitq? ad norma. Proprios igicamp;^ antécédentes aiorum moms no in feminano/fed intellecmali potius libro eife præ fcnpros:neq? ramé inde côpulfos.Scnpti.n.funt tales ubiqi/iqualcs amp;:ipfifunn ideft ex fonnbus ppms oriiindi: fortes item forrunafq? amp;: fedes prefein in de fl mul atq? pro menns deftinari. In feminario atexceptis antecedennbus aiorum monbusireliqua quæ nte fecunf/ede non intellecmali ten fed namralirer efficad terq? iprefla.Sicut ergo feminanum ifcllecmali cógmit: Sic notionibus que funt ibi/formulæin feminano efficaces. Quo fit/utfeminanum cofequenriafemper aptet antecedennbus aiorum motibus/quis nôfibifcd intelligent nous: Sicut in aire potenna motrix exequif ad unguem qup non ipfa quidem:fed imagina no nouit. In antecedénbus quidéaiafemp agit proprie: Deus uero comuniter. In confequennbus araîauiaflimcômunitcropar: proprie uero Deus atqinatu ra. Oportet at propnâaliquam inefle animisacnoné/prêter traemm ex uniuerfo pendentem:alioquin fi nullâ haberent propna acrionem/nó poflent de umuerfi principioifine/fonnaiac de rebus hoc miido præftarionbus aflequi rónemumo' uero amp;nbsp;res ornés oportet î ipfo umuerfi tractu nó nihil ppneratis habere.Sic.n. ipfe proprias naturas' aflenmnek pnncipium quod oia facit/ita ponflimu cifi citfibf fimilia/fi facienna faat.Naipfefaciteffeenone. Siigitacno ipfa oiumé eff/qu^ onunmr inde agenria fore:atqi ut habeât i quod agan fore enam parienna:fore quoqi materia paffionum pr^cipuum fundamenrum.

De ordinibus fpébus differenriis aÏarum:amp;: quomó fingula in diuina pro uidennadefignatafunc. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ _Cap.XVIII,

Laco in T imeo diftnbucns ordines aiamm/ad tres poriflimum gradua V ufq? pduxinob earn utarbitror rónem/qj m aia uel clementa ex quibus cópomt/uelpotennó/uel actióem aus cófideraraus.Róncelcmérorutn

-ocr page 315-

in gradus tres comode diftnbuiraüs. In primo fiquidé alarum ordine idem Ida nifq; diuerfum motumq;fuperat.In fecundo equant.In tertio fit ad primum ui ciflitudo:Similiter p tres gradus eflcntia atqi eile peumr 1 eis. Rurfü quarii fpe ctataduires/in primo intellectus præualet: In fecundo ró:In tertio tandem ima ginario. Quancü fpectat ad acnones/in primo eft acrio oio uniuerfaliter proui dens.s.o'ibus oia.ln fecundo uniuerfaliter quodamó.s.uel oibus quedam:uel quibufdaoia.In tertio uero pnculanter.s.queda acq; quibufda.In primo gradu fphazraniponimus aias: In fedido ftellarum:In tertio demonü acq^hoinm-Tó uero in ipfis d^monum amp;nbsp;hoium aiabus tot fpés Timeus ponit/quot fieUœ fût incælo/fpccicmeer fe différentes: quibus ordine refpondeantinfperis fubinde fuis fpés tondem demonicarü humanariiq; aiarum.Sed hoc intereffe forfitan ar bitrabit: q» m fpeae fteUa: quauis ftella fit unica,Sed m fpeciebus lubfequétium aiarum plura fint m qualibet fmgularia. Plura item m qualibet aiarum humana rum fpecie/qm quauis fpeae demonum.Semp .n.deinceps minor uirtus maio ri quodam numero cópenfac.Cogita in qualibet idea naturam incuius uirmtç fint mille dotes(utita dixerim ) uel effectus ad multiplicem uniuerfiordinébo nitatemqi ptinentes.Spém prçterea ftellarem uelut pfectiffimâ habere in feidiui duum pfectiffimum:ideoqi totâ in fe capiens fpém amp;nbsp;ideâicûctafq? fpéi idexqj actiones abfoluens.Spêm uero dçmonica uelut minus pfectâ indiuidiiû quoqj pfectum minus habere:quod quidéncqueat folumuarias idex fpêiq? dotes ex plere. ideoq? pplura hic indiuidua uam fpéi amp;nbsp;idee implent effectus. In fpeae tadem humana/plura etiam q m dçmonica oportet indiuidua effe:p qua: uanae ideefue fpecieicp dotes diftnbuac: Plunmiqi cóficianc animi quç nee unus nee pauci ex plere ualerét, Effeprætereaplures humanarum fpecies aiarum Platoni y eus indecóieaat/q»tanta efhin hoibus difcrepana/ut aliidiuini/aliibruti/alii ui deanturhumani. Neep tanta uel area aiam uel area corpus diuerfitas i alia uUa aialium fpeae repent. Neep tutum efle Platonici putant/incredibilem aiarum di ucrfitatem folum in diuerficatem corponim terrenorum referte uelut i earn: Præ fertim quonia qui corponbusfimiUimi funt/fæpe ingenio funt amp;nbsp;monbus difli miUimi/acfæpeuiciffim.PrætereaqihicLllo aliquato ingenio fitueloaor/auttar dior/iracundior quocp/uel micior/d fimilia:ad has corporeas qualitates quoda mó referte quis potent^Quod at alii feorf um ad fcientias artefq alias natura p penfiores fintóó admodum apriores/nuUus ex corpotum differentiis affeuerare ualebit: Quippecum artes fæpe faentieq? eiufmodinó tam ad corporea q ad in. corporeamuidcantfpeaate naturam. Mitto mathematicas amp;nbsp;phyficas difapli nas/amp; gubernadi ptudentia/mirafq; uerfutias arnum/ i quibus alii ah aliis nam ralógiffimc difcrepat.Certc q hic natura uideat effe Theologus:ifte Propheta: ille miraculorum auctor legumq? códitor çtemarum;alii uero nequaq/ qui non multum ab bis corpore diffcrunt/nó pót cam ex cotponbus afl ignare: Neep pro puis inquSmeqs ergo cóibus:qua: p proptia duntaxat infttuctura noftros aios uideant. Quamobtem aias hominum Platonici fpeae colligent fubaltema:in, qua multç fint fpecies( ut ita loquar ) fpccialiflimç:multa quoep fub fpeae qua libct indiuidua: adeo ut aie quidam inter fe naturaliter fimiUimæ amp;nbsp;amiciffimac fint;alÜE uero contra. Omnino uero fingula: fpecies aiarum ad cógruas fuoruni dgmonumfpccies/óe ad f mules fteUarum fpecies rediguntur. SietoUres animac

-ocr page 316-

ad folares demones atq; fokm: Vcnercæ ad Venereós arq? Vcnerem: cærer^çfi militer. Hacrenus differétias rractauimus aiarum/quas Plotinus Bic primas af fcnnt.-quc uideliccr ex ipfa primii natura funt uel fecundu fpecialé uel fecundu fingularéfub fpeciefua prop liera rem. Seciido difFerrcpuratab alus alias poftg morii libero forte enam ante corpus aliter arq? aliter furgere uel ïclinancepunt. Vbi amp;; illud euenit/ut eadem aïa diueifis remponbus p uarias fui uircs opcref/ amp;nbsp;uiuatrutnon folum euadatalus: fed ctiam fibi ipfi diflimilis. Tertio diuerfi tatcm in aiabus ex corponbus purataccidere.Pnmo quidé ex corpore fpintali: deinde folido, Permultiim.n.interefle/ex qua parte mundanæfpbæræfpinralc tielamen fibifamiliarefointus fitalus: fiueca'lcflefiueæthcreum/fiiieaereufor tiarur. Vbi amp;: referte gplunmum fub quali fiel la tri curfu figuraq? fiifcepir. Mul ta.n.amp; uana m eiufmói corpora ex fupnis influerez amp;:in aiam îde rrâfluere. Au genuero eiufmodi differennam ex demonibus uatus/tuncaccepris duabus aia rum aliter ahrerq; ductuns.Neq? parum adhibere momén ad quafdâ differénas aiainm/b^cdemum folida corpqra:genefimq?/amp;: têpus/amp;:locû. Quai'tadeniqi differênaaîabus accidere uult ex uana educatione/côfuerudine/difciplina. To ram uero eiulmôi diffcrcnnû alarum diflnbutionép mequalcs gradus amp;paites efie iiultin ipfa intellectnali róne mundi defcriptam. Torâ quinenadifinbuno né corponi uanom amp;: fortunarû amp;: terminorû cógruenré pipornone quada dife renais aiorum i róne femmali putar efie fignaramifingulaqi huncî modû opor rune fingulis coaptan. Subdit puidennâ non pofle cógma officia/pOTnia/fup plicia reddcrepprieraribus aiorummifi bas quoq?zin fepenirus côplecraf.Sicut ■neqi poera competentes hiftrionibus finguIis pfonas àgefirismili naturales à' 5ppnas eorum renearfacultates. Vtrobiqj igir ram âtecedétia g cofequenria par tes puidenne funtamp; Bumanpfimihter ce diuinp. Sed antecedcnnapræcipuepri ma non tam m femmano g in excmplariinrcllectualiqi diumæpuidenriælibra fucpartes. Vbi legunf ét quenô oîo efficiunf inde;fiaitamp;: pnidénafoler huma na. Côfequenna uero partes lape ena funt m libro piiidentiefeminario.-ubiim pnmiinf amp;nbsp;exprimant mde quæ intelligunf m altero. Adeo uero p anteceden na femp nreqi confequenna ordinara funr fingula:ut quado ex mordinata libï dinecômitnf adulrenum.-ffaam rum î libro naturæ ex coini côfequaf ordinata ppagano prolis:mm in ipfo intelligent libro ex prurbata concupifcenna dete nonqi electione deinceps ordine debito côfequaf perturbata adulten uiraz con dirioqi deterior.Sic ergo natura panter mteUigeriaq? qutcfiqi uel male uel forte uidenf acadere/cómuni quoda confenfu fuis ordinibus iplicant.Ira uero alom miqui mores amp;nbsp;opa mala partes rónis mûdanç dicunc; ipfamq? rohem cum bis mails ferf habere cómuniócm.Non quoma ppne rrahanf htcindeifed quoma ibi ab alus facienda notantur; Ä: facta plectunrunltaq? cum prouidennacófide - retur tanquam exemplar omnium atq? opifex peccata quidem funtpartes eins prout elf exemplar ponus g ut opifex. Poene uero peccanrium iinaq? condino nefutpartes. Vtrum uero mala ibi propnum quantum mala funt exemplar ba beantian ex’ipfo ponus exemplair bonorum dinidicentur/oportunius alibi pe

' tractatur. Conclude lam proiiidennam non ucgetalem folum more plantai tie - - turn ena inteilectualem ams amp;nbsp;prudena^ more:fed naturalis/ufqj ad minima fc diffundere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

-ocr page 317-

^J Confmnario primi Ubri arq; fecundircp Deus fadar/inteUigat/ curecfingula, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIIIL _

□Perepretium eft que amp;nbsp;i hoe amp;nbsp;in fequenri libro de ,puidentia tranfigun

tur/ita breuiter eófirmare.Cu elle ubiq? fit p formam: amp;: quatenus habec • • forma/eatenus habeac àf efle/atq; uiaflim: merito cóiecramus effétia pvi / mam/forma quoq? exiftere prima. Formam nero prima oportere puramus fim 1 pkafTimi efle panter atq? communifTima: quatenus entia o mi a fupat/ à: cócipit atqïparit. Simplicitatéuero uniformêrcóitatécpoiforméitademü poffidet/fifit ' intellectus:præfertim quonia ad îtelligétiâ ptinet /tü eópofita refoluere penitus ; in fimpliciaitü res fingulas fub uniuerfaliffima eóprebendere forma.Prima igic i^ effétiaê pnma forma. Prima uero forma pnmus é itellectus.Quod Ii efïêtia illic re ipfa amp;: ïtellectus é idémimirü amp;C effe atep ïtelligere illic ê fimiliter idé. Tü uero (icuteflentia talis paffimauttalis i fuo genere pnma/fequêtia facit nóalioaddt ? to:fed eo tanniipfo cptalis:ceufol/lucêdo illuminât: ignis calefacitubiq;calen ■* do:Sic ipfa fimpliatcr efi entia fimpliciter dl en do oiapepeat entia. Ac fi ca eff/ut oia effe fimpliciter habear: eft infup Sd in ca/ ut oia effe tale babeât atq? tale.Nam efle talc ex ipfo fimpliciter effe depédet, Atq; formalis ipfa cóifcp diftictio laliu atq; taliii nó ex materia: fed ex ipfa pnma oïum fonna uniformi fimul amp;nbsp;oifor mi pcedit. Hec igir qtenus effédo effiat oia: eatenus facit iteUigcdo : Siqdê p e nes ipfa intelligere nó aliud eff q effe. Quod fi intelligédo faat oia/nimiru d: fa ciédo iteUigit oia.InteUigit mq nó folü queda oibus cóiffima: fed ét unicuiq; p pna:qbus unüquodqi 1 fuo efl e actuq; pficit: alioqn cófufe nimiu itclli gerct mi nimicp îtelligétiâpoffiderer:ac res potius i potétia 06 hacqdé remota amp;nbsp;eófufa cognofceret q i actu. Accedit qgt; fi actio ipfius ppnapteUigéria é/tanq eminénfli maapliffimaqifimul amp;nbsp;ïtima/quoufqiagit/eoufq; prfus itclligit/ atq; ecóuerfo. Agitât i fingulis ét atq? minimis pagendts:fiqdé entis primi p fingula qiiolibet enna certis ordinibus cófequétia ampliflimus é influxus: amp;nbsp;quæ poft ipfü agür ipfnis ubiq?uirtute mouct amp;: agfit./ Aguncuero ubiq? nó fpés ipfe rerii que eter •-na:funt;que deus ipfe füt:fed idiuidua. Aut ergo Deus nihil extrafeintelligit/ atq? agit/quod é falfiiiaut agédo fingula/ intelligit eadé/ quæ nufquâ fierêt/nifi prius iteUigerent a Deo:ficut nó fiüt a fole nifi quæ pfpiciunf a fole. Intelligit itaq? Deus ipfe fingula/nó diftractus i plurima:fed collectus i femetipfü/qué m tuédo uelut tonus exéplar 06 cam cârû/ pq? ca^oium cam cótuec amp;C oia/ £lt; cotué do curat clt;purdet/qtenus ad finé fingula dihgit atq; bonum.Quandoquidcm fub ipfa ipfius boni forma omnia procreauit ad bonum. Quod autem qfacilli me ciittatadiligénffime euren idepbaf/ quoniaabipfo deo reshéntnóurfint tanv.fed ét ut caufæ fint. Na 06 ut fint ïde hént/ put ipfe eft ca.Si igic illic hént/ut fint caufæ:ide quoq? poffidét offiaü caufæ ppnu. Hoc ar ê eóferuare p uinbusi d: curare quod facit. Quâobré fi a ca pnma cae oés hac héntppnetaté/ qtu caufe quædâ fût: merito hac hét illa ponflimü/ ut oia curct amp;: fmgul a/ qrenus max i me ca eftiamp; ca finguloriu.quæ qdé nifi fingulati cuftodiat/nó cuftodienc unq cóia quecóferuant in fingulis,mó cóferuabic totiv quod necellano cóftat ex pnbus. Nó excolee uniuerfalis ordo tonus: qi gradibus ufq? ad minima defcédénbus necellano conftat. Qui fane ordo quæ diftinctio cum certum perpemumq? ha beat ordiné ideoq, catu nequeateffe: fed ex alicuius agenns intennonepccdac neq? tarnen ex mcennone agenns necefficatenaturatCuius intenno derermmac

t i

-ocr page 318-

^d Illium potins ^ ad mukaquatenus fintdiftincra: merito ex quadam inrelïi genris intenone proccdir/non mteUigennecuiufdam cauf^q?pncularis.Cmés enim eiufmodi m numero diftincrorum opum copurantur. Ex mtétioneigitur inteUigenne pnmæmaximeqî corn unis pu ernt uniuerfalis diftinctio return, lUa enim ab alns per fe dilîinguiair.-cæteraqî inter fe fuæ nononis noi ma diftiguit: 6.' quatenus dikictiflime nouindiftincnilimecurât. Deniq;fi prouidereex abû dann prouidétis bomtate procedit:ô^ ad bonum gubemata perducinmerito ad eâm optima earn fpectar exactiflime finguhs puidere.

^ ConfiiTnatio corn dé, lié q? Deus cerre feiar éteoringenriameq? ta

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;men libéras inde tollat arbimi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XX.

^^ p^ Rouideredeum rébus maxime/tanq maxime fuis quoufqmidetncdu Wbicamus: uidere quoq; den res/qeenus cerris cârum uel deiceps agennû —^—£__ue^e côfpectu neceflano cocurrénu ordinibus côfecunt aflerimusdiqdé »ta quoq? philofophi multa nônûqpcul admodû futura qfi fmr praféna uidér. Vidêthecmg i caufis/quas ipfinecagûr/neqî côneernr.Mulro itaqi magis pfpi at deus gd ex caufis/gd ex earn ppneranbus/qd ex earu cófpirationepueniar. fiqdem ipfe uidédo cas efîiat.-eaiq; donar ppneraribnsrcc cône tri ri unû. Ac fi philofophi qto fagaaores fût/râto cinus ex prafenbus uelcâis uel îdinis abfen oa colligunt:amp;guis téporali quada roms dilcurfionenitât.-taméfutura qfida rim redigûr ad prafennâ.Profecro ateme métis indiuiduus ille dabilifq? oio to fnfq; fimul intuitus uniueda rem didantiâuel locale uel ér réporalc/icru quoda rndiuifibili prafétarioqi côplecnt; ut quæ inter fe didâtia funr arq: furura/illi pç nttus pxima fincatcp preféria. Iraq? nec ta in caulis g in fe ipfis corueat effectus. Jam uero ex hocipfo g? eu cm s nô m caufis ranrn/neq; rang fururos afpicir;fed ’ praféres: fequit utubi philofophi dû côtingércs i fururû euétus aucupanf/ am ’ » bigûr;Deus ipfenô ambigar.Nâqu^côtingétiadicimus/ hacgdiu adhuefuru ƒ ta f unt/polî ût ex cais nô exire. Cû uero prmiû prafenria fur/nô exifle nô poûïit: neq? ualét ena dû funt nô eße. Neq? i ipfis côtmgéribus quatenus fût ad prafés/ dar eße panter acq? nó eße;fcd eß e dûtaxat guis i fururû polfmr nó efle. Quarc neceflanorü lam códirionem fornta uidenr.Deus igit ira firmiter conringenna ' tener/quadoquidem utprafenna uidet/utquafunrnaruraliterneceßana.Nä amp;nbsp;quiliber certus eß: elle fieriq: côtingenna hacintuens îprefenn/qu^ ohm/utnim îpofterû foren t erar incertus. Preterea ficut ex caufa neeeß aria eßectü fecururum certo lari porcifura ex caufis cótingentibus/ quonés eóprehédunf cücta/ fcifqj utrum impedianturalicundenecne.Cum uero Deus ran qua amp;nbsp;exemplaramp;eße ctor Â: motor omnium omnia comprehédar; ira certus eß:ex connngennbus/fi cut ex neeeßarus exirum fecuturumammo lam fequi.Neq; uero murabiliainrel ligir mutabilireraieqj diuifibiliter diuifibilia ccrnir; Sed pro idiuidua fuiimmo bdiq; natura fimul firmicerq; renet diftracra eriam m fcipfis arq? aïdïuaga:ficut fape uifus indiuiduo quodam icru mulca confpiat qu^- mouenrurineq? rurfum que naturalirer murabilia 1 unt/proprerea firma reddütur/ qi ille firmi ter compre hcndar.'ficut neep imatenalia fitir/ex eo ^ ille immarerialiter (ut ira dixenm ^ có plectatur.Nam amp;nbsp;ipfe intelligentia fua.i.a,ctione fua ram connngcnribus iplam connngendaforrem imponir: g neceflams neceßitans exhiber legem. Arqui âf mtelltg^^^ uolûtatifçnoßra motus quofliberguâuis liberosfumißimetenec

gt;

-ocr page 319-

fa eft:fie inccUectualibus quomodolibet rite in telligendi atq; uolendi. Directos itacpraotus intelligittanquaipfequoq;mouens:Obliquos autétanquaex op pofito déficiences a récris. Intelligit amp;nbsp;certofmocus/qm. m feipfis uidentur incer ri.Siquidem fingulos fiernam non fore uidet. Aeternitari nanq; na femel torix tépus eft pr^fés:ficut amp;nbsp;cétro totus panter arcLiferctie ti'actns..Ét quis qui nûc ita uoluntace mouetur/poffit aliter deinceps aliter ue mouen:ille tarnen de hoc non alitée atq aliter opinatur. Singulos naq motus eommep modos ab inirio • femel anticipans mutabdem progreflionêindiuiduo penesfeipfum cardmefir i mat. Quad autem plcricp fic argumentari folent: Si certus eft Deus an imam id accuram:anima ncceflario id efficietmo confequitur.Siquidem die certus eft ani mamlibere id facturamrimo uero id kbere facere.Prefenria enimcemit i fe qua: / fucura funt rebus.Cum igitur præfentes iam cemat euentus;non licetrurfum in terrogare/utrum pofTir animus electionem fuam interea permutare:poftq deus ^ ammumficuideratclecturum.Noncnimcaditintereatempus/ubinonelectu ƒ rum uiderat.Sed uidet ponus eligentcm. Neep tu rurfum ohiicias. Si Deus fit miteruidetcligere:ergo compulfus eligit. Quid enim prohibetammum fuam tenm uoluntatefacere: quod Deus firmiter naturafuacemit ammum operan. Acq ut libéra faciat uoluntate/ Deus ipfe fuafemper infhtuit uoluntate. Deniqi quod argumentari nónulli confueuerunt. Neceflarium eft id ammum facere:fi Deus facturum fat ira uel facere.Simdicer argumentari poflemus:Si homo dica turidem fcire.Etutrobiqïneceflitas non tam inconfequente/qin confequentia ponitur:neq, in re ipfa/fed in argumentante deprehendif. Et conditionalis gup da neceflitas hire ê nó abfoluta. Conditionalis autem abfolutam trahere fecum minime confueuit.

’‘*^W^®*^’^f ficiniinlibrumfecundum.de Prouidentia: Quomodo machina ' mundicongruat cum natura:cC nacura cum intelligentiadi uina:Quxetiani formna ordinär nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;► Gap.Primum.

ER h^c dubirariones foluimus/que inhuius libri fine mouemr:atqi

1 nbsp;nbsp;■ fccundum aggredimur de prouidentia librum. Profecto fic ammæ

rónales 1 prouidéna defignace funtpartes: nó partes mq naturæ uel —____nuchinçcorporalis.Sedpartes ideft participes prouidéneatqun gu bemado college. Hinc à motus cócedutur détériorés: poftq femel nónulla con cefla minonbus eft auctoritas. Quoniam uero dicit feminariam uniuerfi nam ram efteanimam quad am: meméto ficutuocalis oratio diftictefigmficas nó fo lum ex itellcctuali norióeprocedit:uerum enâ eft norio quœdâ: fic feminarium mtidi uiuum amp;nbsp;olformc ex ipfa mudi aia pululas aiam quidam efl e. Ac fi dicic mftnimétum uel icelligenue pure uel aialis itelli genet tale eft pfecto: cui motor ipfe fuus nó tantü prebeat monufed ena opifiai forma: Eft em cognanflimii m ftmmétir.fuoq, fubeft opifiaz nó tanq manus: fed tâq imagmano uel imagina nus fpûs practicç róni. Subdit i libro fecûdo:rôné eiufmôi hona fimul amp;nbsp;mala côplecri.Si .n.i hac rem habitus primo, defignari fût priuationes quoq côfigna tç fût confequentcr.Si meliora deferipta: ét détériora amp;nbsp;m longû progrediendo

-ocr page 320-

detemma quoq? confenpra non ira folû/ur peragantur inde omnino peion.Sed utranq incohata nel dcfignataitandem p corporeas cas fiue códinones explei mri miido.Cuius quidéuniuetfi gradus ocs amp;nbsp;ordinesarafunti mudana róne confenpmuenó ipfaratiopnmum cos in feeóftruxent: Sed rota ponus una cu fuis ciufmodi parabus exprefia frient ex inrellecttiakfigilloidum tarnen euade retfubïdedetenor. Multa.n. ï hocipfo mundaneróms ordinecoaptanf ad un giié monbus aiani. Que fane cógniitas nó ex hac ipfa róne tanm ammabus fub dira.Sed erra multoq? magis ex ïtelligéna quada aiabus fupiore pi^fcira fimul amp;nbsp;pr^deftinata uidemr. Quéadmoduin uero i femmano müdi neq, rorum par tes generar;neg; pars ab initio partem: ficamp; corporea mridi machina ex femina no germmac fimul rota:neq;ptes gen erat fuas/ex qbus ipfacóponir.ncqj inter ptes neceflanas eius alia ^creat alia. Iran eq; Hella facit ftellâmec ignis ab initio terrameq; hó leone. Hmc cfficif/ut nulla pars mundi p^nirus fubfit aliif:fed po nus ton rcfpódcat:lta uero toni una ai pribuspdufie ex fuo femie mudumiSc mêq; ex mérelimilitcr teffar pi a tarn aïalii'iq; generario. Vbi nó pars edi nt parte: ' Sed partes fimul una cum toto paularim ex 1 eminepululat.Ex quo enampater partium alctarum atq; tonus rónes i femme córinenifimiliterq; rónes mundi to nus i naturainanirreq; i aïa:amp;'aïteprorfus m menre.Proldcaittotum machina femmanum cfleactum/amp; quafi Ipum tonus anima? mudi.Similiterq; panes i eo elle arms quofdamzec quali fpiracula quidam parnum anima:pipnanim• Simi 11 quodam ordine toni hne madum feminani tonus actum cflc.'partefqpaniü. Ca'i uero congmat undiq? machina leminano:amp; bocanjinmnüdi/amp;ammamen ri:lequir ut i machina ad menias nutu omnia difpcnfcntur.Probabilequoq; eft parnculares animas tanq aie mundanæ forores atq; collegas fecundii inotus or cuinifq; fiios anime miid anazpçm rus eófonare: adeo utuices el een on urn acno numq qiias agüt anima:/ accómodenrur iibiq? uicibus anime mundi in naturali bus peragendis. Qua quidem cóncxione ad certas animani electiones acnones uitaszcert^ quoq; in uniuerfo fones fortunæq-/ amp;nbsp;corpora cerra:exitufq; cófimi les nre relpondent. Interh^cnequis opineturdiftcilem efieDeo muditonus curam: proprerea qinumerabilia i hoe funtarep cótranarfubdit omnia qtûcûq diueifa in unam congredi forma. Qua faollime um pareant auctoh.Si 1 mixns eleméta contraria i formam delimit unam: fi i planns amp;nbsp;animalibus mébrorum contrane qualitates unam admitrunt uiuenns formam. Idq; utrobiq; fit natura: pamcularis officio/cui nam minim uideridebet/partes mundi contrarias m uni coirc formam/Iicet nobis occulram: Coireinqua natura: uniuerfalis opa/qua amp;nbsp;nature priculares ubiq; fecunf: Si redigas igif opa lingula ad lingulas ubiq? na turas/easq;fubigas uniuerfalinaturæ/à hac cónecras irelligênæ; îtelligcnâ uni tati; plane cognofces ïtelligénaex uno cardine ren'i uno quodânum cardines oés fcquentiaq; deiceps mira faciiiratc mouere: Mouere inq ïrclligédo/ atq; ita fingulis prouidere.Exépla uero quæex pr^dicamenroni ordinePlonnus addu at ad mulntudinégeneranm i und deniq; redigédatperfpiaia funt. Inter hcc no mbis argumenni hocefle/quod ipfum und fit omnium priapium.-qi oiniiia nd córraria î uniuerfo rediguntur in unum fa licet pratter n atu ram fuam î unum ab uniratecoacta. Notabis qua ranoneipfum ellein caufam refoluas fupenorem. Siueenim dicas ens id ex elfenna corpons amp;nbsp;efleiideoq; m fimpliaus refolueic

-ocr page 321-

cogeris:fiue dicas efCe/id tanq actum/redigis 1 effenriarn ueluri fundamentum. Siuedicas eflendam/hac pnmum imperfectammides nififufdpiatactum. Iraq; fuperhanc unum ipfum.LinefFabileiTi fimpUcitacem effe cognofcis:a qua depé deareffennaacrufqïellennæ. Ait ipfum unum amp;nbsp;diffundi peroïa:00 coUigere cunctatquafi p mébra nemusiqui dum mder diftrahi/cótrahit. Ipfum nacp und quatenus fimpliciter ed ubicp/i unum colligit oia.Quatenus autémde tale und fit atep tale utdec efle diffufd.Sed tale mterim atq, tale ad ipfum fimplidter und neceflano religac.Neq; ita repent in cdctis unum ipfum/ceu fpedes una ï fmgu lis:uel genus unum 1 fpeoebus.Sed feeddum pnus atq? poftenus/magifq; amp;nbsp;mi nus ; ferme ficutinumens paffim uniras numcralis. ProidePlonnus ipfum firn plicirer unum proxime quaft denuatï unum ens: iteUectum uidelicetunum:au ctorem müdi propnum atq; rectoré.Qui ex mulncudine i feipfo cócepta multi plicemcóficiat mddum/ atq? ex unitate i fe fuam mulntudinem fupante:mulra mundi mébra i unum colligat ai al dn quo fane quicquid ed td ex natura cómii ni pars quædam cd tonus: turn ex natura infup propria ed aliquod tommipro pnamqudbibet actionem: prêter côem ex uniuerfo paffioem cdctis ilia tarn. Ex quo apparet Deum mira actionis fuæ poténa actiones a rebus ^pnas non aufer re;arebus mquel minimis/ceu ab igne uel equo: inultoq; minus apreedannori bus auferre. s.ab aiabus no coditione naturæ determinatis ad und:Sed ad pluri mafe uiciflim oppofitaqi uertecibus.ldqj pro naturafua p diuerfa mobilifaaen tibus.Sedmtenm ordinate Deo quales ubiqi fe animireddidcrdt/tales eis femp redduntur euentus,

Nibilcontingitcafu.Na prouidentia minimaquælt;ç ordinat. ^Cap.IL

Onfidera primum to tarn mddt maebinam dredfufam ternsfefTe in omni r * I nbsp;nbsp;nbsp;idifpofinone motuq? femp ordinanfltma.Secddo/terrena oia plunmd or

^^^^A^anflime nafa/atep pcedere. Tertio : terram ad reliqud mddum efle ue lut punctu.Per bæc quarto cócludes/in hoc pdeto molis immenfaei ab ipfa mole conclufo mirabiliter ordinata/nihil no ordinatum poflerelinquuut ena quæ in terdum cafu quodi fluitare uident/certo fcias penes ordinem uniuerfi fuo quo dam ordine no carere/ penes ordinatoré mq mundi tonus inteUectd.Ordo naqy nafei femper ab îtelligentia côfueuit. lUius.n.nutu fimplici prorfufqi immobili machina ex ram diuerfis mobdibusq cógeda ordinanflime cofpirat amp;nbsp;regitur. Praterca cum in qualiber gubemanone quatenus maior gradanm maiorq? 1 gn bematore mteUigentiaed arq? potedas: eaten us minus aliquid fortuiro illic ac adancerte fi fumma quædam potedas clt; îtelligétia gubemat mundutn/totdep oio fubed illunullus ufq relinquir temeriranlocus. Acddere naqi gubernaroh cafus folet inopmatus uel alienusiquia uel no oia confpicir:uel no oibus domi nat.Soletcp cafus ab extemis inadere.Vniuerfum uero fub unius dm me méns impio confpecruep cóprchéditur:u£ nihil fubterfugere præuaricariep poflit. Præ fcrtim quia ficut uira mddi edi qualibet parte tota.Sic amp;nbsp;îtelligétiai hoc urnen tecorpore/totafimulubiq?. Necptractacextnnfecus materias alienas:nec in plu radidrahiturifed fuam agitac itus:arcp ex uno cardine totam taq fatale régit m telligendo/quirauiuendo uiuificat:q corpus agiteflendo. Quod.n.icorporc

t lU

-ocr page 322-

eft efie per formam à uita intelhgénaqi fufceptam.Id quidem eft in uiïa mïicrc: id rurfum m intellcccu eft mrelhgere.Ex rota quidem inrelligenria rota profluit lura. Ex uniuerfa mrfû uita fimdircr corpons umuerfi cois cmicatforma. Simili quadâ ^?pornone diuerfæi machina forme ex uaruspfiliunt m mta fcminibus. Differéna femia ex differétibus i îrelligéna noriôibus iferiint.Noiiôes igir inrel •*' lecrus ipfius p femina reni ufq?ad fingulas rerâ puemût formas: Arq; ficutfemé uniim dû plures fmgulorû générât formas/ nô confufe:fed diftincte agit m fin gnlis/alioqn fingula nópfecte formater. Sicamp;: una intelligentie norio/ubip plu ralemina uireplmimas infup formas in fingulis exprimit/nô indefiniteqindé: fed determinate agir î fingulis;alioqn ageretimpfecre: neqjactio eius amp;nbsp;uirtus ufq; ad ipfas uitæ naturalis acnones ppnas puenireL Tametfi necefle eftfupio ns amplionfqi femp caufæ uirrurê actionéqi ultra miniften um mferioris loge la teqjprocedere.Quo efficif/ut primp ipfius eftenrie uirtus amp;; actio quæi'telligen na eft p fingula protendaf. Turn uero fi dixens etfecrus paffim fingulares m re bus ex pprus dunraxar fonms amp;nbsp;uirtunbus quenite: memmifle defies uirtutes ufiiqj formafqi propnas qua:ad formalem ptmér ordinem uniuerfi/ex primo re mm ordmarorepcedere/pcnirufq? feruari arq; mouen.Cum igicm fonnis amp;; un rutifius ipfis ex i ru s fingulicôprehendanfmeceflarium eftp uirtutes fairem for mafq, ipfas fingulos ubiqj eftecrus ad ipfum uirtutii amp;nbsp;fonnaru oium largiroré Ä; femarorem arq: mororépenitus pertinere. Virtutes mq amp;nbsp;formas fiuefpecia ics/fiue eria fingulares.Na amp;: i fingulis phyfici dotes mirafiiles inuenerunc;que fæpeca-rens fufi eadem fpecie mmimecocedunr. Deniq: fiquod Plaronicipu 1 tarit/amp;; aftrologi nefcio quo cófirérunlux i celo fenfus é. Arq? radios pafli'm ex fuce ^tedere eft fmgiila pfenrireifennédoqj facere:amp;; faciedo fcnore.Nihilqp'uet fub terra later/quod nó fennaf inde/latênbus ubiq? radus;alioqn nó generareri mr etia fub rerra ca:lefha:nimirum amp;: ireiligcnnm primp radii p oia pro ren duim: amp;nbsp;quarenus feipfos ad fingula ufq; denuant: procréât ubiqi fingula/pfpiaiirq? ^reado/quadoqdéamp; procréât intuendo. Peride arq; fi dicas/A'ftellas afpecri bus facere fmgula:amp; ftrunum oua mirabilirer intuendo fouere:pullofq; forma rc.Cum igir nihil ulq diuinfi larcacîteliecrum.-à ordo fit îtelligentiæproprius:

‘ oihil ufq i hoc intelligêtip opificio poteft acadere/quod nó ab ipfo tonus ordi natorefit ordinarn/ena anteq acadat: amp;:fubiro ueniens; annexum cætcns cófe quérer:amp; 111 ordinem uniuerfi redacm. Qui fane ordo ira demû abfoluriflimus eft:fi minima queq: fgt;uidénflime fintordinara. Ira mrfiï excellénflïmus:finófo lum ex ordinaris;uerü ena ex ordinaronbus cópleaf: Plures igirurf hocordma tores fub pnmo gubemara difpéfant/uirturelegibusq;pnmi. Cuius ranq pote qïfimi uirtus amp;actio per oés.fiib ipfo gubematores. Arq; ultra propria eorii mu Uera feprorfus amplificar.Iraq; ficur mulra quæ nobis fortuira funt/cadéguber ijatonbus funtprouifa;Sicamp;: nónulla extra gubematomm mrcnnonéueniunr: quaifuntex prouidêriapninuCui nihil ufq accidirimprouifum. Quippenim ad perfecnflimum amp;nbsp;optimum inrellectuconfumatiflimapertinearprouidétia. Ça uero eft quæ nihil ignofar:nihil improuifum efie permimr. Oio uero cafus Uiopinannobis/qui ex diuerfani inter fecarum cófluxu condgunt: Siquidéab aliqua ca ordmanf/ nó a ca quadam regunf agéré rantii moré namræ.Caufam. fimpliater naturalis cû p una agar forma dcrerminaf ad unu. Neqt igif euétiis

-ocr page 323-

inopmari cas plures inter fe Jifperfas/ricc ullum inuicê p fe habentes ordiné ad una effecrii ipfa p fe redigere.Cohibere uero mulnformes ï unfi cas poteft ca fo la cogninonis munere Ringens. Quç multas i fecocipiés fonnas/mento amp;nbsp;rcni mulnformüx eft prîcipiû:amp; difformes cas in unâ euêtus alüs mopinati formam mirificecógregat.Hmc Proculus i Timeo formnadeRniés inquit.nó temerana efle uel caca: Sed effe diuina uel demonica poreRatem/ï unu exini diuulfas cas congreganté.ldeo Plato ubi i epiRolis forruituquendatractaceuenru/poft for tunænoméfubito d^monis nomé adduxit.Itaq? fæpe demones occulta quada pfuafione hoiem hüc hac uianUn uero illa 1 locum eundê mittunt.Quo illic oc currentes fibi inuicê/aut tertio euentu pariant iprouifu illis:fupis uero prouifii. Interdû quocp fupi nó ram diueifos ad unu aliquid ipR mouent/q motis per fe illis ad aliqd ipfi mtenm umnt ad aliud/inopinatii quidé hoïbus;fupis uero p fpectu. Proide fiue moueat pnmum fuperi noftros aios:fiue p fe mods utant: demones quidé fupiores róne ponHimn agunt in rónem pfuadêdo fimpliciter: atq; ttaquille.Infenores aut imaginanone plunmii atq? fpiuin fpum imaginado nemq5noftrapturbadóes aliquas fufatado:amp; utiiq; cófequêter agunt 1 uoliira tem. Deus at directe agit î u o lu n taré. Deniq; qnocunq; amp;nbsp;undecunq; in cafus in opmatos incidimus uelpfperos uel aduerfos/eónngétia nobis femp mends no ftns confentanea funt uel præfennbus uel preterms uel futuris;óc cófenïtnobis qdê quadoq;/ uniuerfo fép. Sic. n. Deus uni uerfi tépat harmonia: ut fiqs torii or bis fpanû amp;nbsp;i eo fingula todiq? tépus uno cófpicere pofl it intu itu pfpecturus fit unicuiqj lufta repédi:aliaq; paflim aliis ita fonare:ut tod ponflimü oiaeRfonét.

^[Quauis fingula fint in prouidends Dei mente fignata: tarnen aius agit libe re.Item uniuerfü oportuit difpares gradus habere, . Cap.III.

f^pVEnes effectoré ipfü amp;nbsp;exéplar inudi pirmü ficut numerane funt aîæ:nume Brata amp;nbsp;corpora,Sic qles aîæ fint ab initio:fimiliter amp;nbsp;qlia corpora:Rurfü . quales aïpqueq? fe reddat/arq? deiceps quales eisp mentis repédédç fine fûites:Ciicta igit amp;nbsp;quid agar amp;nbsp;qûo/à: qd panant/amp; quo in ipfo putdêtiæ or dine eóprehédunt. Quodqdé humanus aius ita uel ita monbus affectus pgre diafan ca eft/quonia ita cgpic quadoq; uel ita.Quod at fic icepit ca eft duraxac qaficacq? ficincipe po ruit. Ac uero cp ucniq? potuent/nó potes in alia refoluere câm.Hçc.n.ipfius é natura.s.uira libere mobilis atq? rónalis. Siquis at ulcenus pquirat cam cur aia fit ab inido talis/nó aliter ent ridiculus q fi pquirat/ cur aia ipfafitaia:autcurignis ipfe fit ignis.Sane cur ignis af cédât/à pen errer/êcdiftol uat/eâm aflignabis:quoniâ leuis fit/amp; fubalis/amp; calidus.Sed pferutad quare fit hoc ipfum/nihil aliud eft q cur ignis fie ignis Îquirere. Vnaqu^ rerum fpecies ab aterno cerds eft mtdnfecus terminis définira.Cunctæ itaqi fpecies fie ab çuo m fe ipfis determinatie nihil aliud elle uidentur/ q cerne quædam determinatio nés/ quibus intelligenda pnma coftat pnmum;amp; quafipardbus difcemif m fe ipfa:adeo ut mes ipla fit defininones eiufmôi intellectual! necefTirate nature.Si mills fubide in uegetali natura fequif difpofino rerû. Similis amp;i machina rondt ex caufànon côfultante quidé ac p confilium eligcnte: Sed ita naniralirer in fe affecta ira naturaliter germinate. DiCpofiao eiufmôi fpederum î natura eft ipfa c mi

-ocr page 324-

natural machina fimiliter eft ipfa machina mundi.Querere igic cur mtidus tot niep difpanbus rem gradibus eóftetz eft mgrere.-qua oh cam mudus ipfe fit mû dus. Quéadmodû fiqs quçrat/curplâtauirâ habeat amp;nbsp;no fenlû/à radices beat atqii ramos. Cur aîal fenfû habeat/nec róné:cur pedes atqi caput. Quare homo • humanâ intelijgentia/nó diuina.Optare at planta quidé effe aial:amp;: aïal ede ho ' miné:amp; hoiem ede Deü/nihil aliud eft/q Den relinquerefolû/mundûq? deftrue re.Pende atep fiqs pedé uelit ede mand:hanc oculü ede defideret.Sic amp;: fmgula rim mébra difperdec amp;nbsp;deniq; rotu. Vem ut ad códinon é nobis magis ppna de fcendamus:.homo nó debet cóqueri ^ ab initio præftanomô fit efrectus:quan doqdêitafatis habuinatqjutnónulliprobat/ipfefequodamópr^ftantiorépór edicereiquod hoie infenora nó podunt.Itaq? habet quanda in feprinapii roné. Siquidé bond quidda pót addere bono/quod babuir ab inirio. Quod ueio ita poditex eo coniiamus:quia pótamp;mpeius aliquado labi:quodinfenoranon '- poduntiDeus at nó fecider humana fpém;qu^plantis amp;: bruns é melior/talémt in peius pgt;labiponet/nififecinetamp; ralem/utpoditin melius^ficifci.Quippecü fit primo bono ppinquior.Inter bec uero q? ait exéplar uniuerfi ipfüqi uniuerfü ede dicta digefta p gradus: memêto di in prima puraq? forma nó podint multa ede/mfi differätmeq? differrequear/nifi formaliternllic dupliciter inter fe difhn guutum uanis foimani modis quafi p latitudmémi diuerfis formam gradibus quafi p longum.Nempequia mens peed i on e quada fub bono/ fuaaccepitfor mamildeo amp;nbsp;i feipfa fimiliter pee den do uarios luæ forma gradus induit ueluc uulrus.Hmc edicic/uti mundo quoqi deiceps p gradus impares procedio fiat: aliaqi cófcquéter alia facianr;uel ppagenf m aha. In difpofitione rurfd plantam atq? aiahum partes gradibus inequalibus digerunf.Sed difpofmo ralis i mudo ideo dicicnóedc fimpliciteroptimaiquonialongidimediftara bono. Cuipxi mus eftmundi faberprimus: Cui fubucit aia mundnhuicfubditmüdi rófemi nalis. Ex quafimul ac mudr corpore aial fit mundanum. Rationi fubiicic corpo rea mundi forma. Eiufmói uero ró nó fic aiata.i.uiua didt:ut eft aia mudi: imo in bacita définir ipfms aieuigonutin reporécalor:acluméfimihrcripahorcm. Simili quadam pp om one dégénérât a uins ubiqu fe manétibus uire queda ide coiponbus dedicatarifiue i fpheris fielhfqvfmc demombus amp;: hoibus id cogite rur. Vbiqp uero fupius m natura naruraliterinfenon puidet/ amp;: qto fupius/tâto puidet magis:ac puidcndo firmius pmanet in fe ipfo. Na ex hac ipfa firmirate fuaprouenitperpetuus prouidentia: tenor/ dum uidelicctnó afiieirur/non mdi natur i alia:fed exuberat.

Deintellectu amp;nbsp;róne amp;: imaginarione,Cur hommes non femp uranrurróne.

Cur aia fiat deterior. Quod non trafit in beftias. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. IJII.

f 'N/fcquéri capitecófiderabis item gemina ede rónem mudi cócm.Pnmam . - quidéadedemudo uclur arrificé.Secuda uero inedeuelutformâpquam uelut cognata amfia ér artifex uideat mudo corn rictus. Arrifex q dé prefi dés éintelfectualis ipfafubftaaa.Infidés uero uelutforma eftró feminalis: qua coireireilcctus efi materia mundi uidec arq; generare.Rchquâ Plonni fentenna • '• nbsp;nbsp;nbsp;fummanm ita collige. Duo fût m aia noftra actionü pnnapia Iiberarum inteUe

? nbsp;nbsp;nbsp;crus óf ró. Quoiu opa poreft aia prêter id ipfû quod habuit ab initio progrcdi.

-ocr page 325-

Sed intellectti quidé ^fecit fubiroifacinfq; eft aius ftaom ex humano dtuinus. Róneuero pficic tépore: deficitcp fimilirer;ut uel fit humanus/uel diuinus fiat à dgmonicus atqj ferinus. Adfut quidé oibus hoi urn aïabus femp inteUectus amp;nbsp;ró.Sed nó oés róneuiuunt:intellectu qnetia paucifi'imi. Multi.n.imaginatio ne uiuüt potius atqj fenfu. In quom imaginationé rónis ipfius fantiUæ uel rato inicant:uel etiam quadoqs nó micant:Cü imaginatio potius ad oppofita cóuer tac. Quéadmodû amp;nbsp;inteUectus cómuniter in rónem Humana prêter q in bearis uix fantillare uidec. Adeffe quidé intelligentia amp;nbsp;rónem ppriâ aïabus humanis - -etiam nó urentibus nó difRdet^quicuq; cognouentinteUigenna quoq» róne mep cóem ubiqi uigere:rebufep qminimis effe preefenté. Interea notabis inteUectum nó elle adeo fepamm/quin fit pars aîç.Item ficut ignis femp calet/ fic inteUectu inteUigere fcmp:amp; poténam aïæ ï difcurfione pofitam difcurrere femp quocüqi modo difcurrat/fiue p rónes fiue p imagines/more etiam fomniatis.Potentiam fi mill ter uegetalem aflidue uegetare. Prmterea dû aïa uiuit m hoie/ tum métem turn rónem ede aliquid homimuquauis nó utracp femp acru redódet ï homies: atep més rarius admodü q ró fulgeat. Siquado uero aia fit ï brutisineq métem neep rónem aliquid uult elle brutoimmiSed imaginatióem tat urn uegetationéqj cum eis cómunicari pofle. Quod aüt nó folum iteUigentiæcôiter:fed eria rönis quadoqi fulgor i aïabus micare minime uideaf ; In caufa é /uel puerfa nimm cor pons compofitio/tum iepta frequêter ïgenio/tum perturbatiói parata:uel forte ipfa ró feminalis aim landiu i habitum cóuerfa brutalé/atqi fubide corpus in ma tena prout fert oportunitas fibi brutale cóformas:Si mó potétia genitalis prima

. corporiqualitaté affermit aia tûc non tails euadatoio quale naaf car amp;nbsp;corpus: Sed talelibi fingat corpus:qualé la nacurâ ipfa fibi cóccpiriut mento infe facta detenor i detenorem uitam trafferatur Öd fortem. Poft hgc quattuor cas obfer uabis:quibus aia noftra detenor quadoq, poflit euadere.Prima:quia pofita eft ab initio poft fecûdamordinem aïarum.Secüdam: quoniâmométum ab initio minimumlógiuspaulatimcadédofirmaximû.. Tertia;quiadumaiacumalia quadam uel aia uel re forte côcurrit:uel potius dum in aia aftectio quædâ pnor cum poftenore côgredit:ex tali quodam cógreflu uis noua refultat:nouûqî in de facie effcctum.Sicut eft i aliarû return cómixcione comptum. Quartam: quia prçcedétes actiones i uita praeterita/talem habitum ichoaueriit uitç pfgfenti. Ve rd ubi Plotinus uelle uidec/róné aïç femmalé ex actionibus antecedétibus adeo degeneraremt ipfa potétia genitalis que erat i ppiia hois fpé/fiat lam i fpé bruti cuiufda. Atqi irahæebrucû eiufmói cócipiatuel accipiat :intellige totum fub eó dicione dictü.i.fi quado ipfa naturalis potétiai fe fpém mutate poffit: eófequê ter ad talé fpém tranffem ferma.Sed certe nó pofte ró nobis oftédit. Primo qui dem quia cum rei nullius eftentiappna effen n al ifq? potentia qdru exiftit/poflic ipfii elle altenus fpéi^priü/actüqi illius eflénalé quadoq fubire.Certe nee hóis aia rebus multis lóge preftatior adeo pót a fpé fua cadere/ut fpém iduat aliorn atq nónunq detenorû.Secûdo quia cü. dicat Plotinus alibi/ ipfü intelligere atq ipfii uegetare ede prfus fubftâtiale: ncqi pmutari itelligentia p actióes aia: cófc qués eit/ut fateat/neq potétia uegetalé p actióes aliquas pmutari. Quod expiS • ciapatet.Nó.n.p habitü morü prauii ipfa fit praua:uel fitbona per borium. Ec’ ratio ipfa demonftrat acadens ipfu mobile nópmutarefubftantiam pmanétem:-

-ocr page 326-

præfemm fioriatinm'nfecus. Quâobréipfa uegétalis effena nuq ex fua fpecie per a eerden talcs unagmanones bmtis quodamo finules in bitin fpém nâfmuta bitunneq» per fefpém deferetpropnam:fiquidéipfa fit fempitema.Sed habitus quidam fennus porius cona-ahet: in ipfis imaginationis actibus amp;nbsp;afteenbus: habitus inq potennam infup rônal em afficiens imaginationi uidchcct fepe con fentiétem. Qui fane habitus uelut nimium alienus dm aîam a dminorû content pIattone/amp; uira locoq; detorquet. Tertio cum rrâfferri aium' in uitam fortemq» deterrimâ purent purgationis gratia: quo malefactaretractetpra’tentorum pent tentia ductus:aditus ois poenitenti^claudit:firónalis ipfafpés præcipitaturm brutam. Accedir ad hæc qi ingenere noftro tam diuerfi funt gradus/ut figuram corporis non oporteatmditiæuel côgmennæ gratia cémntare. Quädeqdé fub hac ipfa figura homies funt humani amp;nbsp;bruti ( ut ita dixenm ) atq' demonici. Si hactenus Plorinus fentiat/a Timeo Pythagorico/nó diflentier /amp;: ab Arifiorele forfan non diflidebit:nec improbabif ab Hebreis.Hi naqi oés facile concèdent aîam noflram p corpora duntaxat hoîum pofie reuolui:Brutis uero nequaqac commodan. Accomodan uero d^monias pofle figuns.Nam habet amp;: ab inino fpiritale corpus corponbus demonum q fimillimum.

^1 Quod oporteat cfl'e diuerfos rem gradus. Quod prouidenha difpéfet fingu la geometric^ proportionis equalirate.Quod fatum fei uit puidentia. De li ' bero arbitrio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V»

lumamens ficutformales in fereturn róncs habetfpêbus gradibufq;di I ftmetasmó.n. aliter i pura forma q formaliter poteft elle diiHcnoiSic in mundo diftmctionem eiufmói configuransz nó aqualé ubiq; feruat nu merum:utquotuires amp;nbsp;quaies. in feres hachabet/totidéralefq? habeatilla:alio qiiin una quidam forte fufficeret:fupuacup forent reliqua/noui nihil addétes/ ' fact^qi uiderent piures dimélionis potius fectione uel accidente quoda q elfen .\ nalis differentia forma.Quas ergo res deus nó equat inter fe numeris atq, pon deribus:faltem cógruitatepportionis adéquat. Vtfi progrediaris in lógum:ui deas creatura pnmam/uigore fupare fecudam ^portione dupla.Praterea fecun dam ficut p duplam fupaf a pnma/p duplam fimiliter ternam fupare: atq, dein ceps tenia quartam.Similibus quoq;pportionibus quibus nature naturas fupe rant/cognofces acnones naturarum amp;nbsp;palfiones uiaflim excedere acnones aha rum atq? palfiones. Si rurfum digrediaris ï amplü uidebis fi comitantiacreatu ra pnma uel circulfantia excédant ab ea fexquialtera róne/uel potius fexquiter J- tia:fimili pportione quæ cireufufa funt creaturis fequentibus fupan. Nó igitur ' aiirhmetica:fed geometneaporius æqualuate^uidentia gaudet. Hac.n.eftlu ftiti^ propria. Qua ci tubs pmdenna domû amp;nbsp;ciuitatem gubernar/amp;regnu.Cui qdé pmdentiæ Plorinus diuina puidciiciâ côpauir.Ité poeticæ fimul amp;nbsp;mufice.-Deniqi âf fppiusamp; libénus uegetali côpauitnacure/aîal plantaq; regenti. Natura cnim inlfrumérum elf puidennæ. Hacigiccompanone docet: Sicutaial unutn quodqr una difpenfac ubiqi narura/mébns infimis ram pr^fente q fûmis. Sic amp;nbsp;mundanû hoc aîal una puidentia régi fingulis ubiq; præfente. Inter hæc obfer uabis î mundo fingula/ficut in aîali mébra ultra côem côdmonem uires quafda fie acnones ^prias pofltdere.ltem qfaede in quolibet aîali partes pp cómunem

-ocr page 327-

nawram cum parubus fenfu ftatim amp;: pafTione cómunicat tam facile fin gu la in mundano hoc aïali tanquâ mébra pp nature unius dimumoné compati confen tuecp inuicé: non folum qua: firn ppinqua funt: Sed ena quæ inter fe lógiflime diftantiSicut.n.ex capue ad pedes:ficex mudifumis ad infima mono ftanm U affecao profilit. Seminanam uero mudi. uita/qua uclut forma totum hoe und eftaial/uocac fatum:Cuius explicano quxda efifenes carum moaonumqïcele fhum.In qua explicanóe Atropos nommât aliquâdo firmamenni: Cloto uero t uolubilis admodii regio planetanuLachefis uero quod fub lunam p fortes ide 1 tradücit. Vniuerfa igic hec difpenfano amp;nbsp;difpoficio reni ubiq; fimpliciter fgt;uL dentia eft.Sedquoniam depédetamente:amp; ubiq^méris nutu pagimr/puidéna noiamr.Quonia uero p naturam aîeucgeialcinià: fubïde per cæleftia pficifcif: noiatur ÓC fatum. Quæcunq? igif ftunt fato/ puidenria fiiintz qui s mulra mfup faciat puidcnna/quç fan terminis nó claudunt:Qua:cunq?uidelicec ad.mteUc tnialiapnncnt:amp; quæ fi militer intellectuales ipfe fubftânæ facifit.Non aliter ue ro depédet fatum apuidenna/qaluminecalor. Vbiquæ facit calor/facic6lt;: lu - • meir.neqi uicifl'im.Mirabiles.n.latenti lumine/quænô funti calore uimites.Si militer fpus dependet ab al a: nihil abfq; anima faciens:aliquid fine fpü faciéce. Hactenus cóia rerum aenonumq; pnnapia pofuin^ui denham atqi fatum. Pro pria uero mohonum pnnapia funt efficaces ubiq? naturçipræfemm rónalis aïa non uniformis tatum:nó determinata prorfus ad unum;fed mulnformis amp;nbsp;ad diucrfa feipfam cófultado denuans. Quieqd igit uenit ex fato ^pne panterep ex puidenna uenit.Quod at ex rónali natura fit ppnemó fit ex finden na pro prie:quâuis quo da influxu cómuni. Quod fi cófilium ad finem optimum ele cnffima feedat uia:id fane dum fit ab aiadccundum ordinem f fiafcit/ qué Ac ipfa puidenna feruanAlioqn neq; a’fuidenria fit:neq; fecudum primas finde ne régulas .Et qûocunqi noftrç res fiantmeq; f uideiinâ latent: neqi negligunc -ab ea:fed inferunt ordini fuidennæ:perq; ipfas fuidénæ régulas fi habitu fem per acqfloco f menns côgruo difponunt.Recnquidem motus p primas/ obli quiuero p fecûdas f uidennæ régulas digerunt.Nô aliter q natura faciat in cor pore uiuo/dum fanitatem cuftodit mébris: pdicamqi alteraciôe reftituit: humo

z res quosqifuis locis accomodâs acep purgans.Quod aûc nos præuancemur m d terdum ordinem prouidennç:uel folum ex ignorâcia noftra conrigit pp negli gennam côtingente:dum negligennus côfultamus : uel enâ ex f cliuitace felus atqmaniræoblectamenhs extemis nimium côcedéhs/Tametfiquænobis ofte ' runt extrinfecus nô cam pro namra fua/q pro qualitate noftra nos mouét: V e rûtamé ex occurfu fæpe cem hoîs ad hoiem certum/ fine rem quâpiam nouum aliquid occulnimqi connngit uelî urroqi uel alteruno faltem/ob caufam'nobis ignotam/prouidéhe notâ/fiue id accidatex noftns ubiqi propnetanbus foras enam emicânbus:fuoqi côfluxu propriétatem terriam generânbus.Siue noftra mm poteftate Demonum:fiue ftellarum influxibùs in nobis amp;nbsp;ex nobis aliter atqi aliter confluêtibusiquodmirabilicer fglicuiercp ex Socrate côhgiffemultis Plato in Theageteftatur. n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

^Quo confequenne ordine poffint ex bonis prçuideri mala.Quomô in præ fennbus fmt futurorum figna. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap;V K

-ocr page 328-

quot;^^^^ ”® ^’J’^^ fecundu prrvuicîériæorcîinem/carere uidétur ordme. Iracp præuidm nó poH e uiden t/Pr^uiden t ramé a muleis : Q uo igicprefagin , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poHut. Quonia nel cofecunt radé ad ipfum ordîné^uidéôœ: nel fi diuul ifa. cormgant nnftituto pjuidênaiordinimirabilirermfernnr. Proidecum apn mo ad ultimum gradanm diuifio mnlntudoq; crefcarudeoq; i mndo corporeo fir extrema diuifioznecefle eft/quod i mundis fupionbus eft non marena quidé ipfa;fedquafi qnidda materialerdum ad actum eius abfolutdTimü compatuna quo nó reipfa:fed quadam rónediïlinguit: id i mudo corporeo lameflemate nam/à a natura forme turn re ipfa/mm longiffime fepari. Iraq? informe per fere manet atq? main. Vides ergo quo ponfirnn ordme cófequétie més uidere preui dereq? pof it ex forma materia:ex bono demq? malum. Praterea puidenna: or do cóftituituanos i mudo habitus qualiratum. Qm narnrah fccudiratelonga delceps ppagatione procédèrent. Ex hocpgreflionis ordme cogunfmulra Ion gius a fuo fonte diilareudeoq? detenus fe habere. Vides irern qua puidennæ fc ne ex habitibus prenofa pnuationes poffintatq? defectus. Qneadmodn uero amp;: ipfe mudus amp;nbsp;res i eo ex formofo confiâtatq? deformi/pfectionefq? naturam paulanm definutm defecms:fic6^ omm acriones.Iraq? ex ipfo actionu recto ui gorelógius defeédenteprefenriri poteff obliquiras earndem atq? defectus. Sed rale prœfagium ex pricipiis extrema pl pinens ad Den pun et atq? diuinos. Care 1 n uero nó per cas quidem larêtes : fed p inditia/qup palam cas comiranf/fnrura ƒ præuidentin prefennbns. Perm de atq? illequi fæpe qua facturus in pofterum / fitamicus:p eius lirreras lam certior eft effect us. Prefentes nanepremm cauf^m ƒ qiiibus futuii cótinenf effect ns agunt aliquid pafTim quafi fcribcndo uentuns ( quodâmô congrués.Ex quo fagaces quafi legendo fucuraprafagint. Cum.n. / oia h^c aîalis unius mudani fmt mebra/menro fupiorum mêbrorû moms ifeno ra mebra motibus fuis frequenter uel feennf uel imitant. Atq; i fupionbus infe riomm prafemncindina. Quibus fapecompationequada ppornonis poriiis gcfficaciarónis funin cognofeunreuetus.Sicigitaufpex irapredicir. Volauit nuicauis in altum.Illiuero contra.Hicigitalrius extollef.Depnmef ilie.Simili rer augur garntu auium lanore/lanora promitrir.Tnftia mftiorr minac. Simili rer aftrologi folent alom dine dignitaris p planerarum alritudinem defignare. Poft hec norabis iterum ficut ró femmana mudi eft una quedam uita ex mulns cógefta feminibus/ que nee facir ipfa:fed ficaffecta proceflirmec aliud ibi gene rataliud:fed confpirant. Jta mndum hnenna cum mebns fuis inde uelutunum aial pululare:Neq? ipfum facere mébra:fed fieri: Neq? mébra hec dia facere:fed mouere/uiallimq? moueii. Er fingula nó urcüq?:fed pro natura fua pan uel age re amp;nbsp;fignificare aliis fuo quodam pacro/amp;: ab ahis ira figniftcaff.

4f Quod in prouidenria Dei actio artifiaofa Af naturalis eft eadem:quegiiber nat mundum ficut uira plantam. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qp^VJD

754bi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'’d:.

Wnk Eq? uero audiendi funtqui caniIIanf.Si eft prouidéria/ergo nóeftmalu. I I Sm uero malum eft/nó cfligicpuidéna. Immo ex hoc ipfo cp optimum —F ipfum agitprouidchdoréc agendo próuidet/agir curarq?aliquid mmu^ boninh.Gradatim uero p bonum mmus arq? minus puemturm malum.TolIe

-ocr page 329-

malum:fubftûleris prouidenriam.Prouidétia uidere deftderas/Mcméto dotes • que fût i infenonbus diftnbutç elle î fuptore collectas. Sicafttonomi caloré/hu '^ moremqp p Marte feorfum lunâqi difperfû/ agnofcunt m loue coniûctum. Men . tem daunam credis efle natura amp;nbsp;arte fupiorcm. Nam amp;: naturamallius ïftrumé ’ turn eflenon negas:amp;f artem putas cmtilam umufep. Artem cognofas intellige ƒ re quidé quæ fabricat:quadoquidé facit intelligendo: fed exmfecus fabricare. Naturam fatens agere quidé intus;fed abfq? ppria mtelligenria facerc. Vn'unq; 1 igicitnpfectu efledeprehendis. Vnde redigerecogens ad pfectü:quod amp;: mtelli gendo fabneet intus/amp; intelligat fimiliter fabncando.Sic diuinam ^uidentiam apprebendis.Vbiin una re funt conuincta/quci rebus funt duabus.i. natura 5^ arte difiuncta. Vbii una prorfus eadéq; potétia coUigunf/que in aïa ma p duas potenrias diuiduntur.Per aliam quidem potentiam mtelligis atq? difputas.Per alia interim corpus alisdingulaq? in corpore généras amp;nbsp;difpenfas.Quaproptcr neq; généras quæ mtelligis meq^uiciflim intelligis quæm généras.Metern uero diuinam cogita eodem prfus actu/quo amp;nbsp;quomodo intelligic panter generate atcp uiafTim.Sicut lucere acq; calere que p duas qualicates funt ï igne/funt 1 fole p unam.Sic intelligcre atq? generate ï te duo funt aems p gemmas quoq? uiresz m Deo funtunicus aems. Cui fiibeft amp;: ïtelligenna quidam aîæ mundi arris in fl!at;amp;: uegetalis aîæ mundane potentia loco naruræ. His uero fiibcftmiidi cor pus ficaïatumntarectü/ut corpus aialis amp;nbsp;plancæ.Confpiranr.n.tnahçcmuicé: diuina mens/aïa mundi/namra. In quibus oia mundanaficinfunt/uttomm có prehendatm quolibet. Horum igicconfpiratio radix mundaniarboris noiaez fiue radicalis uigor p arborem toms ubicp diffufus.In arbore uero mudano tes lamitafuntdifl-erentcszutaradiccftipcs.Ab hoeramimulti. Ab his furculiplu tes.Ab his foliapomaq?cóplurima.Inquibus quis extremis/radicis uigor ipfe feruac aptus ad propagandum. In his igimr cófiderare licet pnmu mfidana oia nbsp;nbsp;V

qtûcûq; difiuncta ker fe uideanc/inuicé ramé eflecónexa/eideq? fubnexa phna pio.Deïde facile inter fe in actionepaflioneq pofle cómunicare.Pr^terca facilli me regi ab eodem oïa ubicp manente/ amp;nbsp;in uniim articulatiin ad nerui modum cunctapenims cónectentc.

'^pE PROVIDENTIA LIBER SECVNDVS TERTIAE ENNEADIS

^1 Difpoficio mundi fit a prouidentiadiuinæmencis non precedente per tem pus uel confultante:Scd antccedenteper ordmem caufe amp;nbsp;expnmête mun dum modo figilli namralis amp;nbsp;firmi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Primum.

VOD Eflentiam eompofitionemq? uniuerfi cómittere cafuiutep .. « fortun^/irrónale fit/ propniiq? hots neep ïteUeemm neq? fenfum nbsp;nbsp;1 habentis/pfpicuu eft ena ante qualibet rónem. Quaq amp;f de hoc ipfo multç fufficientefq; adductæ funt rónes. Oportet aur a pnn nbsp;c

cipio difputationé affûmentes cófiderare modum ipfü quo h^c _____oïa fiant factaq? fuerintrpræfertim cii ï quibufda quafi non recte ant/accidat de tonus prouidentia dubitare. Vnde nonnullis contigit prouidê ' nam oio negate.NónuUis auté affirmaremûdû fuiffe a malo artifice cófhmmm

-ocr page 330-

Ml flam îpræfenria fadamus pronfcIenriäiUam quçin fingulis fadédîs croque dam ante opus defenbens quo pacto oporteat fiencó' quo nó fieri quicq eorâ/ - - quæ facere nó expediatzlrem quo nobis adfir aliquid uel nó adfit: Quam uero \ uniuerfi prouidenua apellamus/hancîpræfenria fupponentes/quæ demeeps fc quunëcongruecónectamus. Siigit mundum ex quoda tempore dipnus non fuiflet factum arbitraremur:eandem prouidétiam poneremus/qua amp;: in fingulo 1 rum effecrione pofuimus:preuifionem uidelicet quandam ranodnanonéq; dei deliberaris qua códiuóc poriflimum fieret uniuerfum:amp;quaróneqopnmequo ad fieri poflet/eóftrueret. Quoniâ uero mundum bric arbitramur efle quidem femp:nunq uero nó efle;mento ^uidenriam cófequenrer mfido aflignaredebe mus. Hoc ipfum tp fecudum menrem fitimenfq; fic ante ipfum non quafi prace dens répore: Sc^ quonia hic eft a mente:pnorq; natura mens eft q mûdusæaqj mens exiftit mundnac uelut pnnapalis forma arq? cxcmplar:mundi mq huius uelur imagmis p exemplar illud exiftenris/eodemqi modo ide ppetuo fubfifte

- ris. Eftat modus eiufmónlpfa mens ennfq; natura mundus eft amp;nbsp;ucrus»amp; pri / musza feipfo non diftasmeq? conditióe ulla diuidua debilis: neq? ob defectum ullum eriam 1 partibus indigcs.Qmppecum nulla pars fitatoto fecreta.Sedto ta ipfius uira;totaq? mens i uno uiuens fimulq? intelligês/eriam pattern reddat uttotum/amp;: omnefibimetamicum: ubialiudnon eft ab alio fegregatum. Neqi aliquid folitarium/uel a cæteris deftitutum. Quo fit air alterum non noceac alte ri;neqî etiâ ft fit contranum. Cum uero ubiq, fit/pfectumqi ubiq;/ niminimpma netinccmutarionemullaprorfus admitrit.Necp.n.aliud lîlicagitî aliud. Nicu ius gratia Î aliud agat/cum nihil défit oïo.Cur.n.ró illic fadat rónemzuel intelle [ crus aliLimintelleccum/nunqd ex eo qgt;pfepoftitaliquid facere?At uero itanó 010 fe bene prius haberet. Sed catenus tentaret facere/ mouerefep/quatenus î fe »** j nó nihil detenus eflet.Oïo uero bcatis fatis eft cófiftere î feipfisndcp quod funt ^ duncaxatexiftere. Atnegocian non fatis eft tutum: Sed négociâtes cogitdigie di a feipfis. Vfqzadeo uero beatum eft illud mundi huius exemplar/ut non fa dendo/maxima faciat;penefq? feipfum pmanédo non parua pficiat.

—yƒMundus hicex ïtelligibili nafdfzex uniro difperfuszutaïalcx femine. Dum matena ab intellectu primo fimul amp;: aïali róem accipit feminalé, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Op. II.

’quot;'T'erW^ïTIo^itaq. mundo uero prorfus amp;: uno mudus hic dependen iam nó ue

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;re unus:multiplex ergo ïmulntudinêqidiuifus: in quo aliud abaliodi f /Juhans alienumq? prouenir.Neq? amplius hic uiget amidtia folum: fed pp ' dtftanria dïTcordia nafdtur. Atep in ipfo defectu alia iam neceflario aliis aduer fant.Non.n.pars ulla fibi ipfi fuift at: Sed dum faluté fibi quæritat almde/belki y illi infert:ex quo femar. Factus eft aiit non róemarione quadarp cóclu déte fa j' riendum eflez fed neceflitate quada faciéte ut fecunda natura pnmâ comitaref. ! Non.n.inreUigibilis mudus talis erat/utrerum eflepollet extremu. Pnmfinâq? 0 erat/poteftatemq? habebat qplurimamzïmo uero tora: amp;: banc quidem ad abud*

. fadêdum:procul ab ea cura quæ agere querat. Alioqn id fuapte natura minimes habuiflecfifortequ^fiuent.Neqiex fuaeflet eflenna:Sed foret uclutartifex nó Habens a feipfo quod fadat/fedranqaduenritiücópanspdtfcêdo. Intellectu»

-ocr page 331-

igitur infundens fui aliquid i materiam/ïmmobilis ipfe quietufq; cófifbens oia • y fabncauit. ld at eft ró ab itellectu proflués. Sane quod ab itellectu définit ró eft: effluitqi femp qdiu inteUectus ipfe ï rerum ordme permanet. Quêadmodü uc ro i róne inferta femini fimul oïa in eodéqi funt:nihilqj cu alio pugnat/aut diffi det/autimpedit:atqüterea aliquid fit imole. Inqua quidé alibi eft pars alia:amp; almd impedif Icdimrq; ab alio;Sic utiq; ex uno itellectu róneq? ab ipfo manate pululauit hoe uniuerfum a feipfo lam dift^s. Atqp neceflario alia quidé nata fût arnica iter fe atq; falutaria:alia uero inimica atq: pniaofa. Et pamm quidé uolé tia:parnm uero nolétia inuieem fe difperdunt:ipfoq; iteritu generationé munia opanc. Atq? fimul harmonia una i his talia patientibus agétibufq? faber iftituit: dum fingula proprium quid da fonât:rô uero i i pfis eófonariam eótempantiaq? ordinis una p uniuerfa cóflimit.Eft.n.id uniuerfum nó quéadmodum illic itel lectiis Sc ró;fed itellecnis ipfius rónifq? pamceps.Quapp idigutteonfonatia in tcllectu uidelicet fimul neceffitateq? cóciirrëtc;amp; hac quidé ad id quod detenus eft traben te: i prinationemep rônis deflectéte;quippe cum ipfa careat róne. Intel lectu ât neceflïtau intérim dominate. Intelligibilis.n.mûdus folû ró eftmeq? fie .'. npoteft alter talismt fit ró folû. Quod fiqd aliud poft ipfû factû eft:oportuit minus illo eu adere: ncq? amplius rónem: neq? rurfus quandâ duntax at materiâ: nbsp;nbsp;y

alioquin ordîne caruiftet.Prodiit itaep mixtû. Et pfeero illa in qup mûdus défi nit materia éamp; ró.lllud uero unde exordic amp;nbsp;régit aia eft mix to prçfecta. Qua quidem laborare nó eft putandum. Quippe cum ipfa uelut præfentia gubemet facillimetotum.

^|Mundiis corporeus procedit ab inteUigentia diuina mô nature: amp;nbsp;qoptimus fieripoteft:fitotus ipfeconfideret* • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.llI.

Eq? poteft quifpiam huic mûdo quafi nó pulchro iurc detrahere:uel qfi, Ó optimus ficoium'que elfecum corpore poffint, Neq? rurfus caufam p quam mûdus eft/ incufare. Pnmo quidé cû ex necelTirate fit mundus r neq? rodis confilio fit conftruccus:fed a natura preftantiore fecundum naturam opus fibi fimile generate. Deide neq? enâ fi confilium i ci fuent:mûdus dedeco neft aucton.llle nâq?totum quiddâ fecitpulchrû prfus/atq? fuffiaés/fibiq? met amicum. Precerea partibus fuis cum maioribus tum minonbus æque côueniens Quifqs igit in partibus uitupat totû ftulte uitupat.Siquidem tû partes ad ipfû « -totum côpando decec eófiderare num cófonent:accómodentc^ roti: tum ipfum tocum cófiderado ad mmimas quafq? particulas nequaq dccet afpicere: alioqn idnó forcthominis mundum uitupatis:fed quafdam müdi partes ab alüs feor fum accipientis. Quêadmodü fiqs tonus aialis pilum folum uel digitulü pedis intucatmegligens mirum torius hois fpecraculü contemplari. Etp louem pide

ac fiquis o mill is oio cæceris ammanbusiaccipiat abiecnffimum'.uel genere quo dam toto dimilïo uelutbumano Therfitem adducati medium. Quonia uero quod factum eft/mudus fimul eff rotus/ft mentis aures ad hue cóuertere libeatz lt;nbsp;foifanaudies itaclamantem. Meproculdubio feac deus. Atq; ego indefactus-(urn perfectus ex cimcns aiabbus cóftitutus: Mihi iph (ufheiens. Mihi pcnitus faal'fadens, NuUms indigus. Quoniam oia (unr in me aialia fimul acq; plante.

I

-ocr page 332-

ainctorum namra generabdiu. Diï qplurimi demo num populi bonorum exer citus animo rum. Hommes uutute fell ces: Neq? eni terra fola omata quidem eft planns omnibus amp;: oïgenis aianribusineq? tantum ufcp ad mare poteftas aîæfc diffudit. Aer aut totus amp;: ætber totumqj cçlû aia uitaqï caret. Venl aie lUic quoep funcoés bonæmtam ftclks fuppeditates: reuolurioniq^ccelefliordtnafißimefi mul atqï fempitemc. Adde amp;nbsp;ad imitationem mentis ï circuitum agitate/fapien ter area idem fempmihil.n.quent extrîfecus. Prçterca quecunq? î me luntappe tunt quidé oîa bonum:fmgula uero pro facultate ppria côfequûtur. Dependet 'jemm totu ab illo cælum:tota qumetiâ aîa mea.Pra:terea du qui m parnbus meis régnât. Item aï alia oîa fimul Ôf plâte. Deniqp fiquid eriâ elle î me uideè imaium. Turn uero alia quidem eflendi tantum pamapia efl e indent. Alia uero umédi. -'- alia magis fennendi. Alia ïam rónem habet. Alia totâ deniq? uitâ.Nô.n.çquaha 1 paflim î rebus nô æqualibus requirere decer.Neq; ut digitus uidcat/exigédum: fed oculo id eft ailignandû. Digito uero aliud quiddam defiderandû. id auté effe arbitror/ut fit digitus propriuq? officium pagat.

4|Nufq eftpurû makuNâ amp;nbsp;circa corpora amp;nbsp;area aîas mifccî bono. Cap». 1111.

Emoadmiraridebetqjignisamp;abaquaextinguaf/amp;ipfealiafepcconfu 1 1 mat.Et.n.akudquiddam huneadfuum eflepduxir.ncciniunaafeipfo — ^nô productus ab alio quoq5 cqrmmpit, Qumenâ î efle fuum ex altenus coiTuptlone ^cefTit. Atep intérims ipfi fie fe haben nihil mfert iniquû. Item pro extmeto igne alius aliquado utget ignis. Profecto i cclo icorporeo unüquodq5 pmanet. In hoe aut cçlo torn quidê uiuit fcmp/2e quecfiqr honorâda funt amp;nbsp;pre ‘dpua pmanent. Aifc uero uirifTim corpora pmutates/akas quidê 1 aka fiuntfpe cie.Ec quotiens aîa poteft/extra generation cm pofita/una cfi uniuerfa aîa uiuit. Corpora uero fecundum fpem atq? fingula fecundum tota.Siquidem ex ipfis êlt; aialia erunt amp;nbsp;numenr. Vita.n.hic eft: mobilis:Illic auté immobilis.Oportebat fane motum ex imobili natura prodire. Arep ex uira î fe ipfa uigéte altera mana re quafi fpiraailum quoddam uitale quodamo lam mftabilc; quod quidem ex pirano quidam fit uir^quiet^. Aialium pr^terea mumi inter fe impetus atep eg des neceflario acadut. Nó.n.narafuntfempitema. Nata uero funt quoniam ró totam materiam occupauit/m feipfa oîa poflidens:quæ quidem î fupno illic eg lo cófift:unt:Akoqn undenam iieniflent/nifiillicexifterent/Proindemutugho mmum ïter fe iniuriæ ab ipfo forfan boni apperitu f ficifcunt. Quando uideli eer bonum eófequi nó ualentes aberrant; aliofq?muadunt. At uero qui egerut miufte/poenas luunt: turn quia ex actionibus prauitatis reportât aiam depraua tam;tum quiacerto quodam ordmeî locum tranfmittunt deteriorem. Nihil.n. poteft unq quod î uniuerfi lege ordinatum eft: effugere. Nó eft: aut ut quidam putat ordo pp preuancationem ordmis mftimms: ncq? lex pp legis trafgreffio nem.Quo uidelicet pp détériora/fiant illa nobisqiappareant: Immo uero ppea qi ordo hic eft aduentmus;amp; quoniâ ordo eft/trafgreflio ordmis habet locum. Atq; pp legem amp;nbsp;rónem/ amp;nbsp;quia exifticró/accidit legis rónilq? tiafgreflio. Non ita tarnen ut quœ meliora funt/ detenora fecerint:fed quia quæ mdigét debétap meliora fufdperc/facpe uel fuapte namra/uel fortuna/uel irapedimento aliunde

-ocr page 333-

illato acdpere ncqueant.Quod.n.oi'dine urit aducntinoJd forfitan nó aCequi mr uel m tenon umoaiel pp aliud quiddâ ab alio acerdés. Mul ra quoq? ab aliis panc/aliis quidem noleabus/alioq? tédentibiis. Animalia uero quep fe ipfa fpó-taneiun habent morum/rum quidem tédunc ad meliora: turn uero ad detenóra lab un£Querrere anc ab ipionier inclinanonem lapfumue ad deceriora forte nó decet.Exi^ium nanqj ad labendum momênim ab inino darum/eademqi uia p cedes erratum amp;: plus amp;: maius aflidue reddit. Adeft qnenam corpus:atqi ex nc ceflicace concupifcentia mclKPrererca quod primo fubitoqi occurrit/ncqi ftarim aiaduerrit arep deprebendit/electióem quoqi ad illud effiat/ï quod quis primo fueric inclinatus. Sequic tamé fub diumo ludiao poena. Neq? iniuftum elf/ani nbsp;nbsp;•'-mum qui talis eft factus/affectionifuæ colenranca pari. Neep reqiurédum ê eos ) fore felices /qui nihil dignum felicitate fecerunc. Boni aiit foli felices funt. Nam ob ld ipfum funt amp;: dii beati.

^j Confirmât eadem/docens nullum poffe de prouidentia conqueri. Et unde fit maliim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. Cap .V.

igitur animis quoep hoe i mundo dat facultas ad beatitudinê eófequen iHWdammó licec de hac regione cóqucrnqi aliqui nó fint felices:Sed corn im lt;__y beaUitatem pomis cnminanrq) ftrenue certare nó ualeat/ubiuirtutis prç mia propofita funt. Quis eni iufte cóqueraf/eos qui non dum facti fint diuiniz uitam nó habere diuinam?Proide paupertas amp;nbsp;morbus bonis quidcm uins mo menti nihil habcnc:malis uero’utilia funt.Qumccia necefleinterdum eft egrota re/cum corpora habeamus.Nee inutilia hæc fût oio adordinem ipfum cómunêz ac plenitudinem uniuerfi.Népc quéadmodii corniptis quibufdam ró ipfa mim dl return artifex ad aliorum utic genituram. Nihil eni ulq effugere poteft/qum ab hac ipfa comprehédatur: fic 06 deprauato corpore/ 6ó ai a pad lonibus eiufmói languida/quæmorbis prauitateqyocaipata fucrüt/mox fub aliafeneÔ:ordine comprehendunf.Etalia quidem ipfis conferuntpattennbus:ficutpauptas atep morbus:Prauitas autem unlequiddam atfercaduniuerfumifacta uidelit et iuris ipfius exéplum/multaqi ex fe utiliapanens.Redditeni aios uigilantcsiefficitcp ut diligenter excogitét/qua uiaponffimum a præcipitio prauiratis ualeat decli nare. Facit rurfus/ut qtum bonum uirtus fit/compatione malom uitiofos aios affligêrium cognofcamus.Neqi pp hæc facta funt mala: fed dictû eft ipfam mû diamficem rónem mails poftquam facta funt/oportune admodum uti folere, ldautem maxime poccftatis eft/malis ctiam beneutiualere. Pofle quinetiam rebus que informes lam facte funt/uti ad formas alias generandas: Omnino uero main exiftimare debemus boni defectum.Neceffe aut eft hic bom defecrii accidereiquonia eft i alio. Ipfü itacp aliud i quo bonû eft/cum diuerfum fit a bo no infertboni defectum.ld naq; non cratbonû.Quapp ut Plato inquitrlmpof fibileeft mala penitus cxtirpari:quoniâ amp;nbsp;alia aliis infenora fût adipfabonina turamiamp;laliadiuerfa funt abono/fnbfiftcnnrc fuæ cam mdefomta.Taliaqi cua ferunt:ppea qp abono remotiflima proucnere.

4.1 Confirmât cadem Sd mouet dubia

-ocr page 334-

M^Did uéto quod uidenir prêter dignûatem fepe conungere/quando uel boni mala/uel malibona reportât: recte utiq? refpôdebif/ nihil uel bono malum acadere:uel inalo côangerebonû. Ceterum queiipoteft:curni muita prêter naairam bono homim acadanr/mulra uero nature côfcnranea pra uo cónngant. Qua.n.róne recta didribuno bec eße poteft/Verum fi quod fecu dum naturam eff/ ncq?fçlicitatjs quicqaddit bonis: uis:atqî quod prêter natura non démît quicq bonis:Quid nâmtercß/ficneaut fie ponus fe habere: quéadmodum neqi fi malus quidé pulchro fît corpore; bonus uero deformi. Verûtamen déco ni atep eófentaneum/ â^ quod pro digniratc dtei poted/mô illo ponflime fieret/quo mie minime fit. Optima: uero ^uidéna: erat ira milirutfle. Pr.rrerea malos quidem efle dominos pncipcftp ciuitatû.-pro bos aût feruos minime decuit: neq? enâ fi hæc uel bono uel malo mbii addant.

neqi mali quieq démit pra

. Profecto pnneeps iniquus imuftiflima patrat faemora. Quid ucro?Quod feele ftiî prclio fupant: aduerfufq? capoiios airpiflimaqiieq;cômittûr.Ha:coîadubi tare compellût qua rôueregnâre,puidcnahâf.î£tfiad ipfum totum fpe erarede ber quifquis cd aliquid efFecturus. Vemtamen partes quoq? quod cis expédiât aflequi debét. Prüfern m ubi alat^ funr/uiramq; babenr. Praxipuefi rôné.Deniqj jpbabile eftprouidétiam fe p aincta pomgere:idq? eius ofbciû cfie/ur nihil pror fus alicubi negligat. Quaobrem fi rotû hunemundû ab îrellectii depedere con

• ' ccdimus:uirtutéq? métis fep oîa fundere/ conâdum ciloîo/quo pacto fingula hæc bene fe habeât demonftrare.

quot; pDat principia refpondendi. Tractat quoq? de codirione huius mundi a pri

mo degeneran te: Et de libero alarum arbimo ■■

Cap^yiI.

lt;/^ p^lt;indpio nos latere non debet/quado pulchritudiné in mixto qujnmus/ l ^nô efle ola exigenda/quæ pulchritudo côtiner 1 natura nô mixtaincq; m . rebus fequénbus primas clfequerêdasiSed quâdoqdémûdus habet cor pus:côcedendum ah ipfa natura corpons/umuerfo nonibil accidere, lté ab ipfa róneearenus experendum/quatenus mixtum fufdpcpoteftiquafifatiffueritfa ctum fl nihil ex his quepoteif capere défit. Quéadmodû fiquis 1 terns hominé pulcherrimum cotemplernec tamé oportere exidimet hiic ipfi q iii 1 mente é ho mini eiindcm foreiSed fans ab auctorefactum putet/fi holem hunc^uis m car

■ nibus/neruis/oflibus fit/tamérône complex us eÆ/ufqueadeo uthecquoqipul

■ chra reddidenr:cffeccrirqi ut rô fup materiam fe diffundercr. His itaqj ccceflis

: demeeps ad quæfitaprogrediendû. Forte.n.i his admirâdumpuidériemunus mirabilemqi potériam mudi huius aruficcm luenire potchmus. Profecto area t illas alarum acnones/quæin ipfis alabus collocanf/quâdo agûtdctenora/uelut quâdo inique aie alias lgdunt:uel quado inique i niquas mifi forte quifpiâpro ùidenàamprauitatis earum cam efle uelir/nó decerab ipfa puidcnnarônéfacri

. rétractationemq? exigere:quin potius cam referre 1 cligércm.Dicrum nâq; é/aias quoq; oporrereppuas monones habere.Item no alas lolum nunc efle:fed la ala lia. Præterea no elfe miradum/quado tales quedam funt/uitam quoqnalcm ba here cogrue eófequéntem.Nó.n.ex eo qimundus erat hue ucneriit;fed ante mil dum hab u cm nr/ ut mundi quandóq? forent/mundana curatcnnfifl^idi cauix

-ocr page 335-

forent/gub sm arentz efficerent: quoenq? id modo facerentdiue prefidedo ex fe nonihd atcribuencesdiue imergendo fe dedereneditie aliæ quidem fic:alie uero aliter id cH'iccrec.Non.n.td agitur îpræfeima.Sed qiîoeunq? fe res habeat ^uidê tiani nô efle eulpâdam; Ar quado quis côfideret malorû côpationem ad côtra nos:tiidelicetbonos qiudem eflepauperes/malos aûtditûtes.Ac plerunqjdetc nores plus admodum 1 lus poflidere/qtiæ btimanænarunr necefiana funt.Itcm dominaruSc citiitates gentelq? o cctt pare: qui d nâ dicet?An forte prouidennam ufqs ad terras minime puenireyVerûramé cû cetera rône fiant oia/teflimonio id ipfum eftadterram tifqidefcêdere.Er.n.aîalia ôd plâtærônem Kalani uitâq- par ticipât.Forfan bue ufqi puenttqiudem:fed nô domtnar. Verum ctim tiniuerlû hoc unum alal ficzpinde id fe haberet/ac fiquts dicat/caput quidê faciêq? bonus a natura fieri/rône uidclicet feminana fupante:reliqtiii uero aliis quibufdâ attri buatcaufis fmefortuitis fine enam neceflariis/ideoq? elledetenora: tiel enâob naturæimbecillitatem talia puenire. At uero neqdanctum eft/neqi pitim côcede re/bæcnon pulcbredifponi: unde oprbciû fimul atqi opificécriminaiicogans.

^1 Refpondetdubitarionibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIH.

1-^ rXEliquum efl/ur queramus/quo bæcrectefebabeant/ordinêq? tcneant tiel A 1 ' K ^^ ^^® pacto nequaqz uel potius baud male. Ümnis autê ai alis fu pretna lt;^ *~AJ^qdê.s.capuüóe faaeszpulcbrtorafunt. Media uero amp;: ifima minus. Homi i nes auf imedio iferionep fût. Ati fublimicelum/diiq;cæleftes Etmiidi plurimti . dti tenent/omnequ circuitu cclum. Terra uero quaft centrum.'Sé ticlucuna qua; ’ dam ex fteUarum numero. Miranc profecto plenq?boiem iniullc uttiere: ppea .lt; tpbomlemiuniuerfo exiftimatappnmetienerandum:quafinibiloïo fitlapien tttis.Sed re uera bomo deorti brutorüqi eff medius:amp;: ad utracp ucrgit. Iraq; alit i quidem diiszalii uero bmtis fimiltores euadunt.Pliinmi atit inter bæcobtinenc t medium. Qui ergo depratiati bruns qualitate ^pinquät/rapiut medios/uimqi illis mfertir. Hiuero cogétibus funtmeltores:ab ipfis tamé detertonbus ftipera tur.Quatentis ipfi quoq; détériores funt/neep fût boni/ neqTeita compaticnitz utpannópoflent. Stergo puenqtiidaexercicauenntquidécorpora:aiasatob impitiam détériorés bis babeât. ideoep î pale bra tiincat eos qut neep corponbus neepais exercitati fuerint. Rapiâteorû ctbos/mollibufqx uclbbus eos expoliêc. ^ Quid na uel durum tiel ndiculum uiden debet? Cur enim nó rectum fit/utipfe • • quoqdegum coditor talia illos pan pmitrat/méritas pocnas ignaue deliriof.rcp uitelucres.Quippecum gymnafiaillis demoftratalamfuerint:ipftuero pigna tiiam amp;nbsp;moUinem ^ incunam adeo fuum neglexennt culttim/ ut feiptos reddt dennt uelut pingues agnos prædamcp lupomm.His ergo qut eitifmói fcelera p petrarunt/ pnma inn net pena; tit Itipt fintz amp;nbsp;homies infelices : Deide praferiptâ eft/quç tales pan couentat. Neqon.dar bte factos lam malos mon: Sedad pno ra femp fequunc qtiæcûqs fecttdum rónem ftinc arq, natura. Detenora.s .fequun tur détériorés: meliora uero fimiliter meliorcs. dec talia quidam paleftra für. Ludus naq- babet ibt.Oportuit ent poftq adoleuennt pnen-êc uttiep ctiin infri tiautrofqiiam acetngbarmaqdoabere/morefq; prabanores q eflefoleanci paie fttaluctannum:nunc aût bt quidem mennes funt: Arman at (upanc.Vbt pfecto

-ocr page 336-

’ ' non oportet Denmipfum phi’s quifunt imbcUcs pugnare. Lex enî aït/falutem non uotis:fed fomtudinei bello querendâ.Neq; decet cos quiiiouenrdcd cos '^ quicolunt terrain coUigere fhictus. Neq- fanos effe eos/qui cura ualimdinis ne qligüt.Neqï gram ter ferédum cd/fi maliquida fructus plures accumulcnt/fi mó v in agnculmra ualuennt.Pretereandiculmn cd-cctera quidem ad iiitam pnnétia ^ oia propria fenténa facere/quauis nó ita(utplacetdiis )cfficiât.Salutcm uero fo lam a diis éxigere: præfemm eu neq? ilia fecerint/p quedii holes femari iubent. Quinetiam mors illis eft melior q eiufmói uita/ qualcm ipfc uniuerfi leges age re nolût. Cótrariis iraq factis/fi pfeuerâteflulrina prauitaceqpax diuinitus cit fiodiac/negltgenne accufari potentprouidctia/quafi pmirrat fuparedétériora.

“ Dominant uero mali ignaiuafubditorum.Hoc.n.iuftius eftqillud.

- y/Preter acrioné Dei' cetera etiam agunt prefertim homines :qui interim omm quot;nbsp;nbsp;bus modis a proiudenua prouocanc ad Deum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VlIlI.

' *gt; ^B^’^oportetautêitaprouidétiamefle/utnos010nihilfimus.Alioquinfi 1 ■prouidétia ipfa fit oïa/ipfaq? folaznon ent amplius prouidéna.Cuius.n.

•-UL. ■ ulterius prouidétia foret/Pipfecto fola diuinitas eflet.Nunc uero diuini tas quidem eft/feqeófert ad aliud:nó taméut ipfum aliudauferat:Sed accedes exempli gratia ad hominem/feniat i eo quod elf cfle hoiem. ld aut eft femare p uidennælegeuiuentem:Quod quidem eft agétem quedïq lex ei prefcnbinPiç fcribit at hoi es qui boni facti fint/manere deiceps uitam bonam etiam poft obl A turn cóftitutam. Malos at cotranam.Nefas aüt eft exiftimare cos qui euafere ma ■) li/feruatonbus aliis cuftodinzdum ipfi defidcs uotis duraxatcófidunt.Quaob rem neq fas é deos uica ppria in termina malis négocia fingula difpélare. Neq? U etiam decetprobos uiros aliam agétes uitam bumano pnncipio meiiorem dete rionbus gubemandis incumbere: Quadoquidem neq; hialiquado curaueriinc qua ma boni aliorum priapes fierétzméditantes qua róne ipfis id adfit.Sed mui dent etiam fiquis fponte bonus exonat: Quonia plures factiiam eßentboni/fi ‘b hos prcfidcs ftatuiflenc. Humanü iraq; genus factó ai al quidem/non tamé reni ) oium præftânnimiufed media obtinens eligésq ordinemifimul tarnen quo i lo ( co pofitum eft/prouidentiæbeneficio perdi nequaq dimittit:fed ad fupema re iiocataflidue/oibus ubiqmachinis/qbus diuinitas utif/uirtutécótmuereddés potentia prcualérem.Quo quidem factum eft/ut genus humanum rónaléniiq amiferit facultatéamo particeps amp;nbsp;fi non fiimope fapiétix/fit menrifq/amp; arris/ atq iuftinæ/qua finguli inter fe exercent. Acq ubi iniuria nonullos afliciiit/fe lu fteidagereopinanf.Eflenaqeos ludicacdignos/quiabipfis aftdantiuiuria.

’ ♦ Hopfecco ta pulchrii opifidû cftiq pulcbró efle pór/atq ita i mudo eóftuums é V'' ut forté héat potioré q ceteraquç 1 terra fût aialia. Qiiadoqdé aialia ét inferiora hoie terrp afteréna ornamentu prudés nemo uirupar. Ridiculü naq foret/fiquis alalium naturæ detraheret/ q hoiem mordeant/ quafi deceat holes fccura pri us ignauia uiuere.Neceftanum eft authec etiam effe. Atq militates que ab illis pro uenirepoflunt parrim p fe cuidétiffime fût: partim uero fi minus manifeftç lût/ temporis lôgitudo demonftrat: adeo ut nihil i eis uel quoad fez ucl ena quoad holes fruftra fit. Rifu uero dignum eft/fiquis ppea improbet/qpleraq alalium

-ocr page 337-

agrefha funtQütppecum homines eriam fint agreftes, Quod fi mulra nó pa rent hommi/fecldiffidenna reluctant: nihil mirum uideri debet.

Quiuis habitus mali nó fint uolütarii:actióes ramé uolutaria: funt.' gt;nbsp;«C^X.

uero fi homines inuiti funt malutalefq? funt nolentes mullus uelinfe B rentes iniuria criminabit: uel eos q patiunf:quafi p feipfos talia parian f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'^ nccefle eft ita fieri malos/fiue motu cælefti/ fiue prïcipio quo

dam deiceps afferéte quæ cófectitur/ naturaliter id ita fe habet. Arg fi amp;nbsp;ró ipfa har efïicit:quonï’pacto fic nó facit iniudaZ Fórfan uero dicuntnon fpóte pee care/quo ma peccatu ipfü nó fit uolûtariû.ld at non prohiber qn ipfi ex feipfis agât.Sed quoniâ ipfi faciût/iccirco â: ipfi peccant: alioqn nec ipfi qdé peccauif fét/fi ipfi nó effent actionû taliû auctores. Quod at diat eos neceflitate malos fieri nó ab extrinfeco a cap ten dum eft duntaxat: fed quonia cómuni quada co ditionepeccant. Quod item demotu cæleftidicitur/non ficaccipiendum eftz quail nihil in noftra poceftate fit pofitum.Eteni fi ab extrinfeco duntaxat cun ctafierent:certe ita fierent/ficut auctores ipfi uolebat:Quapropter homines co traha ipfis minime patrauiifenc. Atqui nec holes forent imp 11/fr Dü hçc omniä h ppetraifétiNuncaûtidab ipfis procedic bominibus:daro uero piiapio /quod confequitinde/pagit:cóprehenfis uidelicetad côfequennâ cunctis quoqïillis qu^ principia funt.Prlcipia uero funt amp;nbsp;hommes.Mouentur igitur ad honefta fuapte natura:quæ quidem fpótaneum eft principium.

ifRatio mundi artifex difpares in mundo uoluit gradus ad mundi perfectionem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^.XI.

7Û V in’ acnacuralibus qbufda neceflitatibus eófequétiifq?ita fingula fiut? I I amp;nbsp;utaiq; fieri pót/ recte fi-iit. Forfan uero nó ita: Sed ipfa ró dominas b^c nbsp;nbsp;ï

V.gt;^oïa fadt. Atep ita uult. Et que mala dicunt/ipfa rónalitcr agit nolés çque bonaolaefle/ Qiiéadmodü.n.artifex nóoiaquein alalifiit/ efïidt oculos:ita neqrófeatola Deos. Verum aliaquidé eife Deos ftaruit: alia uero demones ) fequéri natura.Poft hœc at holes:alaliaqi deiceps. Neq; id quidem inuidia:fed róneinteUectualé habéte uarietacé. Nos at fic affccti fumus/ficut Ipiti picturæ: q pictoré danant cp nó ubicp pulchros pque colores pofuerit. Pictor at unicuicp partiquodeadecebatatrnbuit: Ciuitates quoq5 bene îftitutæ nó æqualiter m oibus difponunc. Prmcerca qsna com^dil trag^diacp uitupet? q? oés in ca nó fint hero es: fed interfit amp;nbsp;feruus/amp; mfticus aliqs rudiori uoce pnutias.Poema taménó ent pulchrfi.frqurs inde tollat deteriores:quod ue ex ciicris implcf.

Rario feminaria mundi omniformis emicac ab omniformi natura iutellectual£ Neqjcogit animas feimmergere mundo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XII.__

I igitur ipfa ratio feipfam materie prorfus accommodans hæc omnia feot/id ipfum exiftens quale eftquiddam fcilicet diffimilibus confias

-ocr page 338-

patnbüs/talequidemexiftés ex co quod eft ante ipfum/certe id quod factum eft/ica factum nihil aliud poreft haberefepulchrius.Ratio uero ex omnibus ft millbus p^nimfqi conformibus atque proximis fieri minime debuir. A tqs hoc .quidem modo non eft culpandus aucroncum eiufmodi ratio rerum artifex fit quidem omnia: fed in parte qualibetdiffcrens.Sinaurem extra feipfam in mun dum alia introduxifler uclut animas/compuliffetq? prêter earum naruram cum opificio mundano cogruerc/acplurimas in detenus: Quanam rationeidrecte factum fiiiffer/Sed profecto putadum eft animas quoq;quafi partes ipfius exi ftere: Rarionemqi non faci'endo detenores accommodate mudo:Sed ubicoue nit expeditcp ipfis pro dignitate difponere. ;

(If Omnmm rerum uici^udo eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIIl.

^f^ Pernendum præterea non eft/quod dici folet:non decere femperfpc ctare prefentia:fed pncteriros quoq? arcuitus atqj futuros.Indenaqj iufte pro dignitate repeditur: dum comutatio fit ex dominis in pno

• * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ri uita/in feruos in uita fequena;fi modo iprobi fuere domine hr pro

1 /' fecto ita mutan his hominibus expedtt. Preterea fi diuitns abuft fiit/in paupe res tranfferuntur. Vbi bonis quidem cifepauperes non eft inurile. Item qui in iufte quempia ocaderunt/iniufte fimilitcr occidenrur. Iniufte quidem quo ad cum fpecrat qui iterficit: Iufte uero quo ad rum pertinet qui necatur. Sane qui patietur ita in idem conducer una cum illo qui ad hec perpetranda fitpróptus/ qua: ilium pari decebat. Nemo putet quepiam temeraria forte fieri feruum.neqj eafu quodam fore capriuummeqjabfqjrarioneuioIaricorpus/Sedquondam iUe perpetrauit aliquando qua: ipradenria patirur. Et qui olim extinxir matrem in pofterum exringuetur a filio/aliquando narus fernma.Er qui uiriauerat mu lierem/óitus deinde mulier uiriabitur. Hie oraculum illud de Adraftia ideftdi uinarum legum meuirabili poteftate. Eiufmodi naq; ordinis inftiruno procul dubio Adraftia eft. Ac re uera iudiaum amp;: iuftitia fapiennaq? miranda. Conie crare licet talem in uniucrfo femper ordinem efle/ ex his qua:quotidie uidénir in mudo. Vbicerte ordo quidam talis peromnia uel minima qua’qjpercumt. Arsqi apparet ubiq; miranda non in diumis folum: Sed in bis etiam qua facile quis ob exiguiratem fpemi a prouidenria iudicarit. Qualis uriq? eft m abieeuf fimis quibufqibeftiolis arnfiaofa ftupendaq? uarieras.Q uinetiâ ufq?adplan

/ rarum fructus amp;folia ars eiufmodifepropagat. Vbimirarilieer^pulchrefint forma: q facile oportuneqj florefcant/g fine labore natura uana fpcciofaqppu lulent.Neque femel ira facta funriftarimqp fieri defiuere:Immo uero femper ira fiunt:dumfuperiora fecundum hac non omnino fimiliterperfenintur. Qua cunqpigirurper uices alias arq; alias traducunrur:non temerepermutanrur/nó cafu figuras alias induunt:Immo uero ficut amp;nbsp;mundi decor expenr/amp;diuinas potenrias ageredecet. Agirnanq; diuiniras omnis urpropriaferrnatura. Eert autem diuina natura fecundum fuam dunraxat eifenriâ. HTenaii uero eius pul chrum iuftumqjunain fuis actionibus explicar.Nifi enim ibi hac eflenenufq efle poften t.

-ocr page 339-

^ Quanto na tu tal fa opera raaonahtltrj difpofirafuntmouennirq;qno ftra/canto preftantior ratio ducit illi q noUra. Item non eft in parnhus ipfa tonus perfectio requirenda;Nec in parte altera alterius proprietas exigenda. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XllII»

—quot;Abet igitur ordo fic inftirui fecundum mentem/ ut abfcp rationis 1 difcurfioneconfiftat;atqueitaconfiftat:utfiquis perfecriflunedi

1 ■ fcurrereualearratione/fupramodumftupeat/totumficciredifpo

F fitum: ut non aliter ratio i nuentura fuerit atqj factura. Quale fern peranimaduerticI fingulis quoqnaruris efficitSemperinquam intellectualis form^plus Habens q uel concipiat rationis ordo uel pariat. In quolibet igitur eorum quç fiunt genere non licet ranonem effectricem incufare:nifi quis exifti met unuinquodqï oportere ita efte factum:ut ea que non funt facta/ fed fempi temafunt/mm i genere intelligibiluturn fenfibili: in quo nonnulla eriamfunt fempiterna:requirens uidelicet cumulum boni quamplunmum.neque putans fpeoem unicuique attiibutam per fe fufficcre: Veluti fi naturam culparet in Ho minetpcornua ei non dederit. Neqj confidcrans fieri non potuilTe/quin ratio per omnia fe diffudent. Oportuifle ramen in maiori minora etiam continen: parcesq;! toto:neq? pofte equalia efte:alioquin partes minime fore. Supemum quidem omne eft omnia:Inferiora uero non fingula omnia funt. Arque homo quatenus unufquifq? pars quidam eft/non eft o mms. Quod ficubi 1 partibus quibufdam aliquid quoq5 aliud fit/quod quidem non fir pars/per hoe amp;nbsp;lUud eft omne. Nee exigendum eft/ ut quilibet fmgulanm quatenus id proprie eft fummum fit uirtutis adeptus: Alioquin non ultra pars foret. Non ramen pars digmtate exceUennus exomara quafi per inuidia tori detrahir. Totum nanqï efficit pulchnus/ quatenus dignitate magis excellit • Talis em fit/quatenus to ti fit fimilis;amp;: quafi concefta fit efte talis: arque ira fimul ordmata: ut amp;nbsp;fecun dum hominis locum in eo nonnihil effulgeat/non aliter q perdiuinum celum ftelle corufeent: Hinc uero talis quædâ oritur excogirano:uelut fi ftatua quæ damingens atq? pulchra/ fiucanimata/ fiuearte Vulcani ficta babeat quidem micantes in facie ftellas: Alias infuper amp;nbsp;in pectore. Arque ira difpofitas:ut de corem rite confiaant.

4f In nature uniuerfalis intenrione func mala neceftaria tonus bono. Ideoq; ton bona. Item in hoc mudo uanitas uaniratum/amp;: omnia uanitas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XV.

Ingula igitur in feipfis confiderata ita fe habere uidentur. Honim ueió HBMcomplexio turn quç facta funt/turn quæ perp etuo fiuntinftantiam du . y bitationemq? patitur: Turn circa mutuam animalium bruto rum uorad catem:tum circa hominum impetus aduerfus homines. Item propter perpetuu bellfi/quod quidem neq; fedari pór neq; facile tolerari: præcipue fi ipfa mundi ratio ut hæc ita fe haberct effecent: Arqi ita bene fe habere dicantur. Non emm u

-ocr page 340-

ukenus ira dicenribus ilia ratio fufiragat dicens quoad fieri porefi bec habere fe bene/caufamq? efle matenam/ ut quæfiehabent/ inferion habeantcondirio ne,Neque pofle mala funditus exrirparuSiquidem ficoportuitfe babere: arlt;p ita bene.Neq? accedens materia fuperat:fed inuecra efi/ut ira fieret. Jmmo ucro amp;nbsp;ipfius materi^ caufa ratio erat hoc pacto. Pricipium iraqj ratio eft: Er omnia ratio.Er que fiunt.pcr ipfam fiunr: amp;: que in generatione fimul inter fe ordina tur/ira penirus fe habent. Qu^ nam iginir perpetui naruralifq? belli in ammali bus amp;nbsp;hominibus neceiTiras eft? Forfan uoragines animalium murue ideo ne l nbsp;nbsp;ceffanx funt/ quia funt quidam uiciffitudines animalium: quæ quidem eriam

fi nullus interimar/ ita femper manere non poflunt. Quod fi quo in tempore i nbsp;nbsp;nbsp;oportetobiré/tficobireficoporrebar/utaliis quoqiex ipfis proueniret unlitas/

curnam decuitinuidere? Quid uero/fi quædeuoratafunt/quandoquealia re nafcutur/uelut fi in fcena perfona gup fingitur interfecta/ mox figuram muren alreriusqiperfonam induens regrediarur in fcenam. Atdixerit forte quifpiam/ non uere bunceflemortuum. Verum fimori eftpermurare corpus non ahrerq permurare uefiem i fcena: Aut fi mors eft corpus omnino deponere: Quemad modum m comocdia exirus ex ludo poftremus: ubi tarnen quis in pofiemm quandoqj fit redirurus ad ludiu qiudna mali fecum affert eiufmói animalium inuicem cómutatio?Qup profecto multo melior eü/^ fi uel nata ab iniuo non fuiflent.Tuncenim uireorbiras effet:amp;: impotétia quidam uitp m alio exifien ris.Nunc autem cum mulra i uniucrfo fit uita/omnia facit uanarq? in uita:neqï córinere fe potefi quin pulchra femper efficiar animalia quafi ludicra ualde gra .. ra confpecru. Hominum uero arma uiciffim illata/cum amp;nbsp;morrales fint/ amp;: de ƒ nbsp;centi quodam ordine pugnét eorum more qui in pyrrhichiis armarorum mpu

/ dus ludunt/plane déclarât amp;nbsp;omnia hominum ftudia ludos eflc:amp;: obitum nó effe durum exJfimâdum. Occumbentes autem in prplio breuiufculo quodam temporè anriopare mortem in fenectute fururam/ abeundo quidem uelodus / fed uiciffim alias redituros . Proinde fi uiuenres fortunis expolicnrur/faale animaduerrerepoterunt/eas neque antea quidem ftiiffe fuas:ipfifq? raptonbus deridendam fore pof!eflionem/ quandoqj ab alio uiaffim expoliandis. Quin enam fi nullus abfiulcnr/ detenorem forepoffeffioné q expoliaris factura fuif fet. Queraadmodum uero m theam fcenis/fimiliter amp;: in uira conrcmplari de bemus cædes:obitus:expugnationes urbium:rapinas:amp;prædas:tâquâ omnia tranfmutariones quidam Imt/figurarumq? uices altern p. Fieri quoqiflerus paf firn arque ululatus. Erenim in fingulis uiræhumanæ actibus/non ipfa qup in rus eff anima/homoq? uerus:fed exterior hominis umbra lamenratur amp;nbsp;eiulat: cæteraqi agir omnia in terra uelur ampliori quadam fcena: In quaquidem mul ' ræ animarum umbrærefulranr:mulraq; fcenarum pdificantur umbracula. Talia itaquefunr hois opera/qui föla iferiora extemaqi uiuere nouit: neq? aiadueftit in fenis quoqi flenbus quafi fe ludere. Soli nanqueprobo ferio fhidendum eft officus ffudio dignis.Alius autem homo nihil aliud eflqludus.IIIi uero in re bus quoqi Indiens fludiofeferioqj agunt/ qui res fhidio dignas/amp; quomodo fhidendum fit ignorant:ipfiq; ndiculi funt.Siquis autem una cum illis ludens taliapariarur/agnofcatfcipuerorumludos mcidiffe depones quaindutus eft

-ocr page 341-

pfonâ. Ac fi Socrates quoq^ ludat/ludet certe Socrate duntaxat extemo: Memi niffeinfuper oportet non efle faciendum argumentum q? hæc mala fint/ex eo q» in eis lugeatur Ód eiulcmr. Quoniam pueri quoq? in rebus nó malis dedenc arqr lamentantur.

^| Quid fit ratio feminaria mundi. Quomodo agat.Item de quartuor gra dibus plenitudmis.Itemtjuomodo rationes ren!in commumranone contrarié fint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jCap. XVL

a:terum fihxcrectedicuntur/quo nam pacto prauitas ulterius crit/ubt im iniuftitia/ ubi erratum? Qua enim ranone fi omnia rire decenrerq? mt/fieri poteft/ut qui agunt/inmfte facianc/amp; aber rent'Et quo pacto intelrces erunt/ft non agunt imuite/ft non aberrant. Item quomó alia quidem fecundum naturam:alia uero prêter namram effe dicemus?Stquidem quæcunqj frunt agunturq;/naturali quodam ordiné tranfigantur. Et nuquid impietas con tra deum ulla elfe potent? Quippe cum talis fit qui facit:taleqj quod fit:uélut fiquis poeta mimum interférât fabulis poetam ipfum mordentem atque repro bantem. Rurfus ergo quid nam ratio fit/planius explicemuszprobemufq; earn merito efle talem.Eft igitur hæc ipfa ratio. Audeamus id eloqui. Forte enim fic aflequemur.Eft inquam ratio hæc non fincera mens/non mens ipfa/non animæ puræ genus :dependens uero ab hacamp;quafi fulgorex ambabus/mêteuideltcec atqanima. Ab anima inquam affecta fecundum meutern. Hts utiq? gencranbus rationem hancuelut uitam/quç quietam quandam fehabeat rationem.Omnis uero uita eft actus/uel uita uiltflima. Actus inq nó quemadmodum agitignis: fed ipfius actus etiam fi nullus adfit fenfus/ motio quædam eft minime temera ria.Quodcunqj uero fit quod præfentern parncipat rationem/ fubito rationabi liter euadit affectum ideft formatur.Quafi actus qui eft fecudum uttam/forma requeat/atq5itamoueretaqua formet. Quamobrem actus eins arnficiofus eft: ceu fiqiiis tnpudio moueatur. Thpudiator enim uitæ fic artificiofæ perfimilis efl::atq;ars mouet ipfum: amp;itamouet/ proptereaqpipfa uita talis quodamodo fit. Talia itaq? dicta fint/utplanius cognofcatur/qualis fit etiam qualifcunq? ui ta. Procedens igitur hæc ratio ex una mente unaq uita/ex ambabus fcilicet ple nis/non eft uel utta una/uel mens quædam una:neq? eft ubiqi plena: neq; tradit feipfam quibus imptit totam atep omnem.Cum uero partes i fe oppofitas inter fe habeat/ideoqi indigas/certe belli fedmomfep profert onginé. Atq ita eft una omnis /fi non fit uniim.Facta enim fibimet per patres hoftis:ficunum quiddam eft amp;nbsp;amicum/perinde ac fi fabulæ tragicæ fine comicæ rano una fit conus/ mul ta in fe prei ia continens. Fabula quidem ipfa cuncta qu| diffident/ï unam con cordem redigit cempeiantiam: ceu pugnannum difpofitionem omém cófiaés. Ibi aut ex una róne diftantiü diflidétiiiq? pugna deducir. Quapp qfpia harmo ma expugnanbus refultanti magis afTimilabit:pquiretqï cur na in rombus ipfis repngnana eóprehendanf. Si igic 0? hic acutii amp;nbsp;graue faciunc ipferationes/ có fpiratqjin unü/cu harmonie ranones fint in ipfa uidelicet harmonia/quealia eft ratio tnaior/efl ipfæ minores fint amp;nbsp;partes:,pfecto uidemus fimiliter in uniuerfo contranaialbum/nigrû/calidû/ fngidü.ltê alatu/non alanupedatfl/non pedatü:

u m

-ocr page 342-

rationale irronale. Singula uero animalis nnius uniueifi funrpaites.Iamuero to turn fecum ipfo eöfennt/ partibus paflim interfe pugnanribus fccundumratio nem uero rotum,Iraqi necefle eft banc quoq; ranonem unam ex rationibus con trahis unam efie: adeo utoppofitio talis conftifutionem ipfi amp;nbsp;quafi eflentiam afferat. Etenim nifi eilet multiplex/non efler amp;nbsp;omnis;non eflet amp;nbsp;ratio.Ratio iiero ex flies différés ell ét ad feipfaimaximaq; differcria cotrarietas effeuidetur Quaproprerfialtemm quiddam omnmo eftupfum uero altcrum agiraliquid/ no ramen alrerum minus: fed magis altcrum effirit: fequitur utaltern quiddam ad extremum efficics neceffario contrana faciat.-Perfectaqi erit rario/fi modo no folum differentia quidam/ uemm etiam contrana mulra eff ciat femetipfam,

(in diuina prouidenria præferipra funt amp;; quæ nos agimusiamp;f quæ fub . indeparimur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. X VIL

Cc y Vm igirur talis fit/qualem ipfa omnino in fe per uniuerfa fc reddit/mul f to magis queftunr/cótranafacit/quo magis iam diftarecoguntur.Sane ^A^ninus unum eit fenfibilis mudus/q ró fna. ideoep magis efl multiplex/ córrantfqi refertus. Præterea uiuédi apperirus efti fingulis uchemétionamorqï in unum rapiens eff ardétior. Quæ uero amant/fæpe amara corrumpuntpropm boni auidirare:quâdo uidelicer coiTupnói obnoxia funr. Amor qneriam partis ' erga rotum trahit ad ipfu quicquidporelt.Slc itaqi Scboni amp;nbsp;mali quafi ab cadé arre cuiufdam faltatis mpudio per cótraha perducuntur. Cuius quidem alteram pattern bonam/alrcram dicemus effe malam, Atq? ita pulchre fe habet. Sed enim nulliuidebunturamplius effemali. Forteuero nihil hme prohiberaliquos elle malos.Sed forfan fequet ex feipfis nó fieri malos. Forraffis eriam malis hincue madabiturmifi quibus danda fit uenia/â: quibus nó/ipfaratio faciat.Faciatue ro rano/ut ralibus quibufdam nó ignofcatur. Cæterum fi pars quidem cius aha uir bonus eft/aha uero malus/plures f co paires obtinetmalus. Sed certeita fit quéadmodû i fabula: ubi aha qdéhifthonibus poera cófiituit: alits ar pro corn natura uritur.Non enim ipfe facit/utalius uirrureprimus firm ludo:alius uero fecüdus.-alius demq? rcrrius:Sed cócedés fuas cuiqj rónesz deiceps affignarordi nem umcuiq’prorfus accómodarum.Siciraqiunicuicpdeitinarurlocus rumbo ^ num rum malum maximedecens.Iraqi urenpfecundum naruram arq;róncm ad utrunqiprogreditur prout decet/locum quem elegerar obtinés. Deindepronun naratcpagitalius quidem uerba operaqi prophana:alius uero cótraria.Eranr.n. biftnones ficautficaffectiétanteludos indemoresfuos fabulis inferentes. In fcenicis quidem hominum acobus poera fingulis diftnbuir rationes:11 uero pc nes leióiex feipfis habent/ qprecte/qpuenórecteaganr. Fff enim munus illts ui • tra uerba poeræ.Sed rn ucnori poemate/ quod referunt hommes fecundum par tem/naturam babentes effingérem anima fubomatur. Ecquemadmodiibfllno nes a poera fubomanruraccipienres perfonas/ ueftes/ croceos araictus/ laccros uc pannos:Sic fub miidano poera perfonatus animus Fortunas hand réméréfu bit. Hæ nanep fecundû rationem fur eafqi oporrune fubiens/fitmundane mgç dip uel compdur cócors:feqi infeit acribus ranomep uniucrfæcôfentienré:Dcîde quafi pnuriat acabnes amp;nbsp;cætera quæcucp aia igcnio ét pp no facerer qfi alloua

-ocr page 343-

cânlenam.Ec queadmodä uox atcp figura ex fe quoq pulchra ê aut turpistatcp uel decus poemad uidecur adiungere:uel uitium uocis immifcens nó facit ut fa buk fit diuerfa iam atcp fuerat:ipfa uero incóanna uidet.Poeta uero fabule au ctor refpuit hune pro dignitate uitupans optimi iudias officio functus: aliûaûc ad maiores promouet dignitatesiatqi fi habeat/ ad acta quædain praftantiora. At alterum ad detenora fi poffit. Eadem profecto róne aia ingrediés in hoc uni uerfum müdi poema/feep ipfam fcenicorum ludorum efRciés partem/fectiq; affe reus ut geftus bene trafigat aut male.Item î ipfo introftu annexa ordini reliquo rum:cetcraq?omnia feorfum a fefuifep offiais nactai pro dignitate penas hono refq5 reportât. Adeft præterea aliquid ralibus hilfnonibus utpote i amplionlo co q fub méfura fcenefubomacis. Præfertim cum auctor uniuerfihos auctonta tedonauennmaiorqifitpotenaa ad multas morum/ geftuumdocorum fpcaes compandas.Definiunt igic honoris amp;: ignominiç modum ex eo quoq? q, ipfi î honore dedecoreqp agendo cômunicant. Vbi uidelicet habicationes fingulæ fin gulis accommodate funtmonbus:adeo utrationiipfius uniuerficonfentiat:ac comodato uidelicet unoquoq? fecûdû iuffitiæiudiciû fuis ubiqi fortibus. Si eut cordai cythapaquelibetpgt;prio cóueniétiqi loco amp;: ordine tenditur jpipfa róne fo nandiiqualis uidelicet ad hoc ipfum facultas unicuiqi fuppetit. Etenim in toto •-decorum pulchmmqi uiget/fi quilibet ubi decet difponitur/fonans quidem ma la m tenebris atcp tartaro. In his enim pulchrum eff ita fonare.Proinde id co turn itademum pulchrum eft/nó fi quodlibet fit ut lapis: imo fi unufquifcp tonü co ferens propnum ad unam prorfus harmoniam nte conducat: uicam ipfe quotp refonans:minorem tamé infenoremqi/óó a pfectione remonorem.Quéadmodii nctp i fiffula uox unica fatiffaat: fed minor preterea debiliorcp requiric ad coca fifhilçconfonantiam prorfus co n ft erend am : quo mam in partes inaequales.diui fus ellcócentus:amp;: mequales quidem finguli inter fe funt toni.Perfectus autem ex cunctis concentus unus effratur. Etenim uniuerfa ratio una eft:Di(fnbuitiir aureniï ea qug non funt xqualia. Vnde diuerfa funt totius loca,'param meliora partim detenora. Turn animg nó squales inæqualibus locis itacongruunt. Ex quo hic efficicur/ucloca diffimilia fint:animxqi îçquales:accp diflimiles loca dif fimilia nancifcancur:quafi fecundd quafdam ftifule uel alterius inffnimenti di( finnlitudines: habitent quoqi loca pro animarum uanetate inter fe differétiaicó anéces quolibetiloco propnos quidemcams/fedtiilocis fingulis/ turnuniuer fo cécordes. Verum quod aquauis anima male fibiipfi canimr/benetoti cócini cur.ltem quod ipfis præcer naturam accidit/feciidumnatura uniuerfo cótingic: Neep tonus minor cócinit minus ton q maior:Necp canens fibimet iepnus/totn ob hoc reddit lepnus'.Sicut neep plebeus quidam prauus ciuitaté iuftis legibus mffitutam reddit deteriorem:fi modo alio hoc exemplo uti nunc expedit. Ne cedanus cnim eft amp;nbsp;praui ufus i ciuitate rebus aliquado ita pofcentibus: talifqi homo recte locamr.

^Differentie animammiêc confirmatio fuperiorum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVllI.

jT^TNime aiitmcliores uel détériorés param qdê ob alias cas partim uero uc *1 L lut ah inino nó oés xqualcs.Hg nacp cópecêcijrpomóe uniuerfe cógruüc

u mi

-ocr page 344-

rarioni/ fiquidem amp;nbsp;in ratione amp;nbsp;in sia mm genere in partes inæquales facta eft diftnbutio. Reputare oportet animo fecundos ac ternos ordmes animarum, Rurfus eandem aiam non fecundu eafdem fui partes femp agere. Sed amp;nbsp;iterum hoc modo drcêdiim, Multa eni explicatióis grana prüfens difpuratio popular. Confidcrâdû ergo/nûquid'forfitan nó oporteat eos introduccre hiftnon es/qui aliud qmddam pronutient/prererilla qua: poeta cófcripfcrat.Quafi confcriptio poetæex feipfa imperfecta fitalliuero quod reliquü erat fuppleat/ ïplcntes ipfi ■ locos/ quos force uacuos poeta reliqueran quafi mimmi future fint nó mimmi:

Sed emm auctoris pocreponus partes finr/qui preuiderir/qu^ mimmipronûtia tun fint:ut ita reliqua amp;nbsp;que deinceps fequunc nte cónectere ualeat.Cuncta eni quædemeeps m uniuerfo fequunc:Et qua: ad mala opera cófequunf/rónibus ri te conftant:amp; fecüdum rónem difpenfatur ubiq?:uclut quado ex adulterio atqi fhipro per rapmam cómifio/filn naturali ordine generatur:amp;: interdum forteui ri praflanores.Etquando urbibus opera malonimfubuerfis/auitatcs abc excel lenciores cóftituutur. Si ergo abfurda eft illa itroductio fupplcnaum animaru/ he uero amp;nbsp;mala amp;: bona faaiat/detrahemus .n.róni bonom auctonraté efheiedo rü /adimétes illi oém prfus malorum cómunioné/quid na probibet? Hiftnonü quoq? gefta patres aflerere/ficut fabule i comgdia/fic amp;: ipfius que 1 uniuerfo eft ranonis. Atep hierum quod honefhe/tum quod rurpiter fit includi: Adeo urm fingulos hiftriones freab ipfaróne progreflio fiat/quo perfectius eftmundami hocamficrum: omniaq?ab ipfo:ipfiusq; rónecomprehendunt. Atuero malo rum bic effectus cuius na gracia concedecur?Atquióó anime diuiniores nihil arn plius efleuidebucununiuerfo. Sedpartes emtrationis omnes. Atq uel ipferó nes omnes eruntanime:uelcur namaliæquidem rónes erutaîœialiæuero rónes tantum Zeum ramé uniuerfa ró fit anima quedam

—^LIBER TERTIVS TERTIAE ENNEADIS: QVI EST DE PROVIDENTIA SECVNDVS

Qualis fituniuerfalis natura:amp;: q faolis prouidcnnambi multa redi gunturinunum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmum:

VID ERGO de his dicendum exiffimamus?Forte amp;nbsp;mala fimul Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;bona ratio uniuerfa^omplectitur:cuius h^cquoq;funtpartes.

Non enim uniuerfa ratio h^cgignit:Sed una cum his exiftittota II Ipfius nanqi anima: uniuerfa actus fût ration es/partium uero par tes.Cum uero una différentes habeatpartes/fimiliquadam fpor tione rationes diftnbuutur. Quapropter amp;: opera qua: ultimæge nirure funt/limiliter difponuntur. Concordes uero inter fe funt anime.Confo na qiioqp funt opera. Confona inquamirautunum quiddam ex ipfis uelcótra nis conftruatur. Cuncta emm ex uno quodam fontemanantia/i unum quoq, confluür necefl itate natural. Quamobrem uaria gennina uel concrana deniq? fa cta ex eoicp ex uno pululant/in unum denique ordinem connahunrur. Quauis emm infingulis animalibus ceu in equorum genere pugnêtmuicem:quis inter

-ocr page 345-

fernordeanquauLS certatim agat/aimularioneq? irafcanr: fimilfrerqi holes agar : dinccæ catnen h^ fpes i unû côgregâdæfunc aialm genus. Deïde amp;; inaîaca fecun dumfpés item.Deïdein unünóaïal.Poft h^cftmulfi placet/ad ipfü efle:poftrc mo ad ipfu quod efle unicuiq; mbuit. At rurfus hinc explicas diuidédo defcen de:atqs contéplare unû tpfû quafi difcerptum:ppea qjp oïa curranfunulq; cucta uno quoda ordine cóplectaf / adeo utuelut unû ai al fit mulnplex atq; diÎHctû : lino quoqj eoniquæ i ipfo funt/agentequod naturæipfius eft ^pnû.exiÛente tarnen i uniuerfo/uelucigne qdem coburenterequo at equi opa pagente. Holes uero ita ut natura inftituti fût/ finguli munera ppn a ex equütur: differâefqi di f ferenna.Sequunt aüt fecûdum namras opa. Rurfufq uiua e tam bene q male.

Prouidétia diumç métis præfês oîbus nihil relinqt i mûdo fortuitû : Cap.II^

Afus igtc atq; fominç auctoritatem bonæ uitæ nô habent.Côfequûtur ât 1 nbsp;nbsp;nbsp;1 be quoqvquatenus prçcedennbus eft confentaneû.Tû uero annexa reni

^^--quot;^^equéne ordinary pcedût.Côneent uero cûcta ipfû priapale/quod oîa ducit/cofètentibus ad idem his/ quæutnnqîuergûtfeaidum natura: quéadmo dum in exerdtu fit ducentequidé impatore:côfpiratibus ât qui ordine certo co militant. Totus nâq? mûdus prouidenna quadâ impatoria eftiftitutus:cemen tcactiones amp;nbsp;paffiones/ô«: quæ adefte oporteat alimenta/arma/machinas :amp;pro fecto quoccûq ex his inter fe cônexis côfpirâtibus ue cofequûtur funt præuifa: utquodcunqi ex his euenit/locû ubi bene fitû fit nancifcat.Procedûtqüidé oîa abexeratus ducefagaaquadâfolertiq?r0nc:quis etiâextemafint/ab eoepabe na/quæ hoftes funt illatun. Quod fi ram ilU q huic ex eratui fimihcer imperare ualeret:imo uero fi maximus impator effet/cm fubiecta fint oîa/ quid nam ulre nus ordine carerepoffctrquid ue cónexione uacaret?

U Quâuis fingula fint in prouidentis Dei mente fignata/tamen aîus agit bbere Item uniuerfum oportuit difpares gradus habere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.III.

T fi ego dominus fum ad hæc uel illa potius eligéda/î ipfa tamé elecuôé cûuniuerfo noftra ordinantur/quoniânaturanoftranô eftaduénua uni gt;A^erfo/fed î eius ordine numeratus é tabs qdâ aut tabs: Ac unde nâ tabs ? Duontiq fûtquæîprçfenna reqrunr. Quorû alterû qdéeft:utiû m effectoréq enq iUe fit/referre oporteat eâm/p quâ unufqfq? talibus affectus fit moribus: an in ipfûgenitû. An forte câ nuUafitaffignâda. Qûêadmodû neep in generatione plâtarû/ eâm p quâ nô fentiâr defideramus : neep in cerens aialib us / cur nô ita u t holes fe habeât. Idé nâq? id foret/ac fi quare hoies dii nô fint quçramus.Ncmpe cûin his nequpfa neq? effectoré iurecnminemur/cur nâ in homibus reprehenda mus qmihil maïus Humana fpedes habeat. Forte natura culpabit quifpiâ/ cp ho mo poterat ex cellen tins quiddam efle. Quod fi a feipfo aliquid infupcr côpan te id confeqni poffe ludicet/accufare debet hominem non auctorem. Sm autem non a fe ipfoj fed extrinfecus ab effecrore aliquid infuper additum fiiiffe defide ret/ftulms ent qui plus q fit datum efflagitauent: peride ac fi in cætens animali bus plinfcp fupra modii naturg defideret.Nô ,n.oportet inqrere/nû hoc minus

U V

-ocr page 346-

q dlud h^catSèd nunquid hoc fans quod naruralirer habere expédie babeaf. ' ' Non.n.equaka eileoportuitomnia.Nunquidigifmequalis rerudiftnbuno fa eta eft dimedente ronep elecnonéquadam decernetem non oLi æqualia effede bere?Nequaq ueruficfiennaturalircrbabuir.Pedtfleq.n.eftro bar al venus aif. PediiTequa amp;nbsp;aia ipfa mens. Mens at non unu aliquid horn eft/ fed cucra.-aku uero funcmulrannuka rurfus cum fine nee eademmimirum alia quidem puma;

• ' alia uero fecuda/alia deniq; rernaquot;dignitate oportuit efle. Quin enf que fiunc / aiâîia/nô aiæ folum funt/ fed ajarum decreméta quædam quafi i exile quiddam iam procedenum.Nam ro aialis quants fitaiata/p aliam tarnen aiam didfaiata/ k' no per illam a qua ro manat. Quin 0f uniuerfa bee ró iam quafi decrefem dum i k marenam inclinaf ;amp;: quod ex ipfa gignif/prouenir ipfeenus. Cofidcia precor quato lam inreruallo diftatab originequod eft faenuEr ramen quarum adbuc fitadmirandum.Neq? ramen fi rale quiddam eft quodgignif/enam quod ante ipfum eft/oio ralepurandum.Népe omni effecru oio preftanus eft:exrraqcam cxtartmagifq? mirâdumnp aliqd ediditpoftfeipfum/caliaq? ipfius ueftigia fût. Quod fl plus tradidit g res cape polfenr/magis ena id approbandum. Vnde ap pareat culpa ocm in effecrus rcùaédam.Prouidénf uero munus abudarius efle

- y/Deintellectu amp;; roneamp;imagi'nanone. Cur holes narurafcp uranfröne. Cur » 'aia. flat dererior; Quod non nafir in beftias nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IJIl.

I homo eifer fimplex:fimplex inqua fi id folum eifer quod habuitab ini ^öo/atqp fectidum id ipfum agerer/patererq/ proculdubio querela: ois oc cafio pculabeflettquemadmodii in ceteris aialibus comptum babcmus. Nuc ant uiriipano locii habet tantum î homme malondq; forfan nô abfq rône. Non eni folum id eft quod eft factusifed principium all nd habet liberum: neq ramé extra limites puidéàæ amp;nbsp;rónis uniuerf^puagas.Non eni ab his noftris fu periora ilia dependenufed micant meliora peionbus. Idq pfecta puidenua eft. Atqui amp;nbsp;ró altera quidem eft eflidensialrera uero his qua: hunt meliora coniun gens.Etillorum quidem ordo prouidentia eft defup agens. Har auté a fupiori prouidenria eft: altera certe ró illi róni cónexa:totufq ex ambabus cótextus cHi af/oifq5prouidenna.Homines igitpriapium abud poflidérmóomnes ramen oibus qua: habent utunf:fed alii quidem alio nrnnt prindpiotalu iiero alio:uei aliïs arq peioribus. Adfuntar illaquoqpncipia criain eos non opancia: neq tarnen ipfa i fepeul ab acru torpenria. Agit emm quodlibet fuum opus:fed irer dum in hos minime opanf. Jnteitogabit forte quifpia/quarc cum adfint/non opent Mn forre non adfinr. Quang oio adeife fatemur: nibilq cife ab his defti tutu. Forfan uero his nó adeife dicendn/i quos nó agiit.Cur igif nó i oés agut? figdéócbcc com pres exiftüt.Dico irtalepricipm.ln a bis gdéaialibus/nóipfo rum efthocpricipuuln hoibus aiitmcquaquai oibus.Ntiquidigitnó in omni bus/nó tantum id pricipium.Sed cur nó folum? In quibus autfoluin/amp; feenda hoc uiuerecóuenir.-fecundum uero alia quatenns cogirneccifnas. Siueenicó pofiuo talis eft/utquafi i turbulenrum precipircf.-bnecócupiiccnne fuperenrfi militer cam i fubiectum ipfum reucere neceflanum eft. Venim pnmum quidem uidebif non amplius m róne elfecam/fed potius in matena:Arq; ira non ró/fed

-ocr page 347-

materia dominabitur.DeîJe fubicctum/nr formatum eft. Vel porius fubicctum pricipio ró eft;amp; quod ex róne factum/exiftenfq^ fecfidum rónem.Quappnon matena dommabif :deïde formano fequec. Qumeria qp tabs fin potent qs cam in precedétem uitam rcferre/quafi ró ex antecedétibus facta fitdebilis/fidi róne conférât fupiore. Quippe cum anima facta fit infirmior:deinde lUuftret. Turn ró ipfa dici debet i fe ipfa babere ettam maceriç rónem:qua quidé materiam fibi opabitfecundum fe ipfam/materiâ fingés/uelnactacóoordem.Ró.n.feminana bonis nó in alia g bonis materia eft. Vndc amp;nbsp;i alia etiam aïalia inquicaîam defti nan: Quippe ai aia facta fit alia: roep euaferit iam diuerfa. ut bouis aïa flanquas homo antea fiierat. Qua pp inftitiç ipfius ludicio fit detenor. Sed a prinapio • ♦ cur detenor aïa facta eft:amp; quo aberraumfæpe dictum eft nó oïa eile pnma:fed ) quçfecunda rema ue funt/deteriorem ^ fuptora babere naturam. Item exiguû i chnanonis momentû fans efficir/ut rectum nafmediamur. Preterea complexio alterius ai altero quafi quidam cómixno eft ad remum quiddam ex utnfq; có '^ fiaédum. Neep quod erat/hic iminuic: fed quod minus eft/ factum eft ab inino mtnus:ac«:p eft quod factum fuit feendum naturam fuam minus. Acfiquod ide confequés eft parit/pro dignitate patif. Accedit ad bee qgt; ad præcedétem uitara refereda computatio eft: Nam ex illis quei ilia facta funtatqpconcepta/fequen riadeducuntur, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-lt;.■

^( Quod oporteat efle diuerfos return gradus:q»ptouidenria difpenfetfingu la geometnee proponionis ^qualitate: Quod fatum feruitprouidenne: Oc libero arbitno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap^.

T p■ Rocedir igif prouidetta ab initio ad finem defup fe diffundes/ncc »qua b fecudum numcrum porrione: fed feoidum companoné quandam pro porrioms aliter diftnbuit alibi. Quêadmodû in uno quoda aiali a pnncipio ad extrema rite eónexo/mébrum quodlibet munuspprium po{fidet:amp; melius qui dem acnonem habet præftannoré: detenus âtinfenoréfibi cóueniétem. Parieur quoq? pp nas paifiones turn fibimet/tum ordini ad aliud dirccto conucnientes. Iam uero fua quadam códitione pulfata/fic que funt uocalia refonât. Alia nero filentio panuntimouencq? confequêna. Proindc ex eunens ronis/paflionibiis/ accionibus una aïalis quafi uox uitaqj amp;nbsp;actus eiftcif.Etenï partes inter fe diuer • ƒ fædiuerfas habent Si actiones. Aliud naqi pedes agunt: Aliud oculi: Aliud cogi ƒ tatio: Aliud intellectus. Vnum uero ex cncns:amp; prouidéna una. At fatum a de tenon quodam fdmit exordm.Quod aucêeftfupius folum prouidéna eft. Oïa enimquçmmûdo intelligibilifunt/ró funt fupqjrónem.Nêpe intellectus amp;;aïa pura.Quod uero deinccps quatenus inde puenit/prouidentia eft: Et quatenu» é in anima pura/ amp;nbsp;quanen inde in animalia propagac: Ró uriep in pres inœqua les diftributa pgrediciicarco neqi facit æqualia/ficuc amp;nbsp;in quolibet aîab.Quod uero deinceps ira fe habeteófequennaquidem comitanciaqi prouidennafunt quæ huntfiquis dus accepta faac. Arnica enim deo eft prouidennæ ró. Colliga • * tur icaep eiufmôi quoep opa:Fiunr uero nó prouidenna:fed facta iam uelab ho minibus/uel a quouis alio/fiue aîalnfiue inaïato:fiquid deinceps optimum eft/ ab ipfaprouidcnna coraprehcnduntur:ut uirms ubiqj fupct:dum uidelicct qui

-ocr page 348-

erraueranc permutântur/errataqî corrigiinturmó aliter q in corpore uno p proui den nam aialis cuftodem.faniras adbibeat. Deinde feenone uulnereq? accidente rô rurfus dtfpenfans fingnla dem ceps coaptetatqïcógiurinenmorboqïfublato redituatfamtatem. Hincfit/utmalafequétiafinc/ôd quadamneceflitatefequen tia:óf fecudum cas apud nosmó prouiaênaquidem aipulfos: fed ex nobis du coaptamus quidem noftra opibus prouidentue/a^uidennaq? profectis : fed nó poflumus-quod deiceps fequiëcónecterefecudum ^uidentiç uoluntatemnmo anneenmus iectidum uoldtatem eorum quiagunt/uel fecudum aliud quiddam coruni/qu| m uniuerfo funenee ipfo quidem fecfidumpuidétiam agente uel fa ;. a en te 3 nobis aliquam paflïonem.Nó.n.idem facit quodlibet accedes ad quod ƒ libet:Sed quod idem ê/almd facit ad aliud- Sicue pulchnmdo Hclene ergaPan dem quidem aliud egit, Idomeneus at aliter eftaffectus -Atqxitempams intépa * to:pulcher pulchro ppmquas aliud efficit.Tempatus auc pulcher remparo pul ebro aliud.Ipfecp idem aliud aduerfus itempatum. Intcmpamfq uiciflim aliud aduerfus ïpfum.Iam uero quodab intempato fit/neq? a puidcnna/ncq fecudu ^uidennam ffiafaf.Quod uero a tempato fit/nó a pinden na quidem agitur/ ' nbsp;nbsp;qnoma fit ab ipfo:fecundû prouidentiam tamé agic/róni naq- prouidétie cofen

’ 1 taneum eft.Quéadmodura quod quis fanitati eóferés agit/ipfe quidem agit/fe cundum tarnen medici rónem.ld nanq; amp;nbsp;medicus ex ancrradidincnqtum uel ad falubria uel ad infalubria punet. Quod aütquis fanitau facit aduerfura/ipfe

' ƒ quidem facit/ac pratter medici puidcnciam agir? ■ m? ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|

. ^ Quo confequentiç ordine ex bonis pr^uideri mala. Quomodo in pref en obus fint futurorum figna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ca^. Vh

quot;■■^^'nr^pQde nam igic Vates eriam détériora predicunt?amp;: Aftrologi prêter cetera. ■ nbsp;nbsp;I uaricinia hge quoqi pronimant? Pro feeto ex eo/lt;^ cótrana oia fimul con

W^^^fexta funt ceu forma atep materia:uelut in aiali cópofiro/quale eft amp;nbsp;mû dus.Itacp qui formam rónemqi cótemplat/formatum eriâ córemplat. Nó.n.ïrel ligibile aial fimilicer acq? compofitum aïal intuct, Sed rónem aïalis in compofi to détériora formante. Cum igit uniuerfum hoc fit aïal/qui ea quæ fiunt i ipfo uidet/uideteriaex quibus fiunt:prouidentiamcpinipfo regnantem/quçquidê ordine p cuncta pcedit amp;nbsp;qup funt amp;nbsp;que fiunt. H^c at amp;nbsp;uiuentia funt. Quorü acnones affeeuonefep amp;: róne fiipacæ funt/ôd neceflirau pmixte. Mixta igit con temp laf/amp;: quæ córinue pmifcenf. Atqi ipfe quidem pinden nam feorfum ab eo quod fecudum puidêna eft/difcernere nequit/ uel rurfus quot fubiectum tradit ex fez ei quod fit m ipfo.Sed.n.nó hominis eft id agere/uel fapientis cuiufdam atqpdiuini: Auc porius folius dei munus hoc ede quis dixerit. Non.n.uatis of / nbsp;nbsp;ficium eft/qua ob cam aliquid fiatcognofcere: fedfic fore tantum premin nare;

? Arsq; prgfagiédi lectio quædam eft naturalium litccrarum ordinem indicatium:

nee ufqadinordinatum aliquid declinatiumiSed præcipue motu mûdano idte ftificante/inlucemcp pducente/enam pnufq in rebus ipfis appareacqualcs fint/ quot uepariant.Concurrunt naqi in idem turn hæc una cû illis/ turn uiaffim cû bis illa/fimul ad côftiturionem ppetuitatemqimundi intérim conferéna. Acq fe ciindum quandam analogiam.i.proporrionis compationê fignificantia cætera

-ocr page 349-

his quitaliadïltgécer obferuant. Quadoquidem aliainfup uaridnia analogia quadam effLeLunc.Nó enim opormtE oia uiciflim ah oibus dependere. Affimila n aütinter fequodamó dcbucmnt.ldq; forfan eftquod dici folet/analogia oia - ' conïineri.’Eft auté tale qu^am analogia: Quemadmodum fe habet melius ad id quod melius/fic uiciflim deterius ad deterius:ceu fiaitoculus ad oculum/fic amp;nbsp;pes compatur ad pcdein:tanq alterum aduerfus alterum-Item fi placet/quod ed uirms ad iuftitiam:id uirium ad iniuftitiam. Si igic in. uniuerfo régnât ana logta:nimirum licet uatidnari: Acfi illa ihec agür/fic utiqi agüt/uqqua: in omni funt aiali inuicem opant: nó quia alterum generet alterum: Simul naq; gignun tunSed quia quali natura prædirum eft unuquodq;/taliquada róne pane quod eft nature ,ppriæ côfentaneû. Et quia hoc quidé tale quiddä:amp; talc quiddâ hoc finulirer.Sic enim amp;nbsp;ratio una eft.

^Quod in purdentia Dei actio artifidofa amp;: naturalis eft cadem/que gu hernat mundum: ficut uita plantam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VlI,

Ræterea quoniam meliora fût in mûdo/iedreo fût quoqj détériora. Quo 1 enim pacto detenus aliqd i ope multiformi efte poteft/nifi fit amp;: mêlais ? nbsp;nbsp;^ ~^-i^--_uel uiaflïm qüo melius/nifi fit amp;nbsp;peins ? Quaobrem nó debemus 1 melio ri deterius caufari: fed porius quod eft melius/approbare: quonia dcrcnori,fui nónihil impnat,Omnmo aûtquicûq; deterius emüdo tollêdum céfent/ tollunc ipfanietiampuidentiam.Cuius namamplius pmdennaent?Non enïfuiipfius: Neq, etia melioris. Quadoqdédû fupna puidentia nominamus/ad id eâ quod iferius eft referimns. Ipfum nanq; in quod oia redigunc pricipium eft i quo fût . -omnia fimul/d oia totum.Procedût aût ex hoc iam oia: intus ipfo manéte/ceu “I ex una radice in fe ipfa coquiefeente in mulritudinem iam dim fam plurima pu / lui an afin gala illius fimilitudine preferenna. Aliud aût in alio hie iam eft factû. Suntq? alia quidem ppinqua radici:alia uero longius pcedentia diuiduntur/ac / uducuftp ad ramos/atq? ramufculos/fruaufq;/amp; folia/amp;: alia quidé fep manét: alia uero fiunt femp fructus amp;nbsp;folia. Et quæ femp fiunt fupiorû rônes poffidéc in feipfis/quafi exiguæquæda arbufcule elfe uelinc. Ac fi gcnerarét ante g putre feerent/ppinquû folûmô generarent.Ipfa uero quafi uacua ramorum fpana rur nbsp;nbsp;\ fus ab ipfa radicc replenc/aliterqj natura fe habent. Ex quibus patinne extrema ramorum:adeo ut ex ipfo ppinquo paflio folumcótingere uideac. Quod at , fecundum prindpiü eft/ hoc quidem parit;hoc uero faat. Prindpiü uero é ipfn qnoq? cónexü.Procul.n.pgredientia/alia iam i aliainter fe agüt:Ex pricipio at ■ ab eodem.Ceu fi fratres muic^m aliquid agant facti fimiles:utpote qui ex geni toribus eifdem orti fueiint,

-^RGVMENTVM MARSILII FICINI FLORENTIN!

([ Summa libp .Item de d^mombus. Et de d^mone proprio.

VMMA libri huius de fuo cuiufqi dgmone/djmonici porius q dini ni eft einfmói. Aia enm fit oia:motüqi habeat naturaliter liberü/ nimf rum poteft amp;nbsp;inrra fe i proprias omm funilitudmes formare feipfam.

-ocr page 350-

^ atq5 fiibide ralia fibi aïalium amp;f plantaria corpora cóformare.Si igif more plante uixerit/format poft hacurtam plâtæcorpus:! quo uegetahs poréria tatum agir. Senfus aut ciufmoi mtæ pre fiel er tanq Demon/nó urages:fcdutafliScus fpecii lator. Similiter ft ala uiiiens ut beftia fiat deniq? beftia/féfum cum uegetali dura xatexercés/rónalis huiepbteftas imminetoaofa/ amp;nbsp;tang Demon aliquis obfer uaror. Qui ucro róne una cum fenfu uiuit/métem habet more Demonis aftiftcn tem. Qui deniqp uiuit méte Deum pro demone uider haberepræfecrû .Hac 1 re Plotinus Tim en ex parte fecutus eftdicétéporeftatéprpftatioréaïeefleducého minis atep demonem.Secutus eft amp;nbsp;carmina pythagonca:qup Deum obfecrant/ ut quo Demone uramur oftédat. Dei de déclarât unicuiq? mefie ,p Demone qua dam nature ^pnæ diuinitatem/quæ pandere nobis po Bit occulta. Hic ergo Plo tinus amp;nbsp;lamblichus Aegyptiorti fentenna intdlectum unicuiq; fuum preficiunt ^ tanq Dçmonem rônis femp oîa fpeculâtem. Ad hüc uero libm componendû eft ' adduccus ut narrat Porphvnus magica Aegyptu facerdotis opa:qui amp;nbsp;pfitebaS fuum cinq; Demonem oculis demonftrare.EtdemonftrauitPlonno pluribufep præfentibus nô D^monéPlonni/fed Deû.Quippecô Plotinus no ram roneqi telligéria umerernitens uidelicer intuitu plunmû porius q difcurfti/neq;ptuiba trônes amputans/fed extirpans. Quâobrem à î hoc libro nô folum docetqua lis cuiufq; fit Demon: uerum etiam exhortât ad Deû pro Demoneeófequédru Hactenus kbri fuma. EBe uero prêter aie partes alios infup extraneos Demoes

* turn qplurimos:tû duces houim Plato fepedeclarat:oéfq; Platonia,EtipfePlo^ nnus alibi/amp;i libro deamorepoußimum. In hocarit libro prompue Demones introducic/qui fint partes aianquoniam amp;nbsp;ab aliis nôdû fiierat difputatû.Etpro gradibus ciulmoi Demonum diuerfinobis extemorum Demonugradus habe tur. Vbi cni fecundum imagmatiócm uita difponir/extemus Demon nofter eft acreus î acre uidelicetinfimo: Acpimaginarióem noftramimaginantefua nos agitans. Vbi uero fecundum rônem uiuic:D^mon foris ex aere medio róne fua ronem uerfat human am. Vbi deniq; intellectualis eft uita: Demo ex aere fumo p intelligênam afpirat intelligetip. Arq; id no tarn electione faciut q more nature. Nam amp;nbsp;i nobis itcllecmalis luas excogitatio imaginarionem naturalker mouet adfenftbilcm lueem imaginâdam.Etimaginatio ifomno mouetfenfus:amp;inui gilia fiequérer affectus modo nature. Acq; luaflim paffio mouetfenfum:fenfiis imaginarióem:hæc naruraliter róne:Similiter Demones uinbus fuis noftras alk due pulfant. Sed ex cellen or ordo Demonum agit occultius admodum arq; tra quillius ad itelligentiaafliduereuocas. Qualis utiq; Demon uidetdiixiflePlo nnum.Ideoq; appellatus eft Deus:qualis amp;nbsp;Demo ipfeSocraticus.Solétenï præ ftâtifl'imi quiq; Demones Deorum noie nûcupari.Quéadmodum amp;nbsp;infimi Dii A apellanôe Deinonum defignari. EBe quidem î aere Demones i tbeologia fans j nbsp;nbsp;alîeueramus. Vt amp;nbsp;ubiq; aîalia ftnt prédira rônc:ôd in aere porius q in terra:niro

/ nbsp;nbsp;nbsp;præftân ora fimul amp;nbsp;grâdiora: qto aens ipfe globus eft amplior atq? præftâtior:

amp; uitæpræfertim rónah cognanor.Quod enim’prius eminénulq; uiuit î nobis cogitanôicp obfequit/fpûs eft acreus.Ingéna igit rônaliaq; î aere aialia degunt. Figura quoq; rotûda. Qualé figura hæc aens exigit. Senfus amp;nbsp;î toro corpore ro cus:amp;^TnaturaaensacunBimus:Morus rónefimili ueloaflimus. Motióis ordo Fermequalis mftellis. Demonesigiturftelliefuntaereica’lnarcuirus fteUarum

-ocr page 351-

caleHiump uiribus imitâtes ab orm ad occafum/atep uiafTim/ftatutis ubiqi tem poribus ^pgrediétes quoep regtediétefq?/ac turn ad feptémonem uergétes/tû ad meridicm:tumctiam ueliiti augem afcendétes/ turn iterum defcédentes ordine certo:prœfertim Demones fup aerem mrbulentum. Neq; electióe dn tax at i nos agiint ut diximus. Sed plunmum fteUarum inflar ipfa natura: radnfq? fuis quis occultis/tamé admodum efficacibus.Quos quidem Magus qui congregate fci uerit/poterit amp;nbsp;uiderercæterifqî moftrare. Sicut amp;: folis radii euefligio poft occa. fuq p fe minime difcernunt:aliquado certis uaponbus cógregati/ftanm fub m bons uel pallons forma uidctur,Et flâma nonûq in mendie accêfaprocul î lino nô cemit:adhibitis uero lignis apparec. Vider iraq; facerdos Aegyptius Demo ; a.-nis Plotinici radios cogregafl’e/atq; (ut Porphyrins teftis eft ) pr^fentium oculis oftendifie/fiue coles Demones hoc co rum munere tue impetraucnt;fiue uaporê certum Dcmonibufqi cognatum ifudent aeri: quo certo modo radii D^monis côgregati patuchnt. Sed qua nam forma cóiecit Magus Plotini demonem efl e fupremum: qiiia uidelicet nó difformi qiiodam inftar iridis fulgore uenit:ficuc infimi folent demones in aere mixtozNó pallore iterum uel'rubore:ficut medii nónunq cófueuenint:fed lumine puro ppnirus atep clariffimo: quod ætberioni cæleftiumqidçmonum dûtaxat eft proprium. Verum ft Plotini djmon eft altif ftmus/quo familiariter eii ducit/Quo Magus ille radios illius attingiryQuauis poteft d^mon eminus quoqi habitas iactu fenfualium radiorum/amp;: aliquid uer bomin more fignificatium pulfare/pulfadoq; uidere fpum hois intimum:ac ut dendo quaft loquédo figniftcare aliquid amp;nbsp;affi cere. Memento tamé a ftimis ad - -infimapaflim extedi catenas.Itacp afmgulis ftellis certos demonu ordincs ftel larupediflequos certis affici niodis:acq;fimiliteraias adgmonibuszafuis ubiq; ftias,Sunt ergo plures i qualibetfphæra tam infra lunam/q fup luna. Demones Saturniifub Satunio:Iouiilt;pfub loue: cætenqifimiliter.Arqi inter Satumios alii etm eadê.fphæra pra:ftatiores aliisiSimilirerqj louii: quemadmodu inter holes folet accidere. Pionnum igif atq? Socratem præftatiffimus inter aereos ducit Dp mon. ductus uidelicet a quoda inter æthereos prarftanriftimo ducto ftmiliter ab aliquo inter cæleftes demones oprimo. Socrates igif atqi Plotinus eónnuata fc tie mouentur a ftimo. Sed nuquid unufquifq? tar urn i eadem fph^ra mouenir ab unico/Forfitan no ab uno.Quauis.n.dpmonquilibet ampliflimam impleac regionem. Ideoqi eriam ft no mutet locii. tame mulns î loeis poflit oberratera ho mmem obfcmare:atq; moreftellæ ubiqi atrîgereradiis.Tamê no eft probabile: quado quifpiam ab orieteufqi ad ocadétalemplagam pegrinat: demonem na turalôgepræftâriorem/ uelut addiemm alicui pedagogum pegrinans bbminis ueftigia fequi.Quid ergo?Aut ft unicus demon fit/eft ubiqi fecudu lamblichii: Iraqi no cogit mutare locum. Auc ft nó eft fimul ubiqi. Non Demon rani unus ideft numero unus:fed etia unus fpecie umcuiqi præfidet.Sic Solares demones Solari præfunr homini. Qui quocûqi lueric/i Solanum demonum proprie uenit imperium:Ipfeinq amp;nbsp;unufqfqi Solaris.Similiterqi Venerei paflïm incidût in Ve nereos.Sunt tamé inter Solares Demones differentia: quædam. Nam dotes cun ctæ Solis/quas Ôi Sol polfidet unus/in Solares Demones multos feorfum diftri buunc.Similes quoqi funt amp;: plures inter folares hommes differentie: Adeo ut aliquis plebeus homo quis quocunq? pgit fuos repenatduces.i.plebeos:alibi

-ocr page 352-

tarnen repent miniis:alibi magis accómodatos. Accômodatiflîmû nero ppiitus qui unicu3 eft i regione certa naafatur.Hinc efficir/ut alius fit forrunanor alibi amp;nbsp;i alio fimilicerope:ubi uidelicctfuus Demo potentior eft:amp; i quo præcæteris efficacior. Sequit infup;utq ad certuopus fingulaiirernati funt/plurima érfiip œtatem fine præceptoribus/fine minifbis excogitér mirabiliter/atqi pagantfuis uidclicet mftruen demonibus. Turn nero prêter fpem fua amp;: aliorum opinion? oportuneincidâtin tempora/! regiones/ï pfonas/i materias/ï inftruméta/ï facul rates:quibus ntefuppeditatibus/opus ipfum cxpleantnaturalitcr deftinamm. Quoni fane iter fe diuerforum cófluxum nó naturalis ca:fed demonica ad una cónectit euétum: ad præcognitum fibi finem fingula dirigés. Interea calo mini fbans panter atq?fuppcditansiMinilhas inqmediafemp adfinem ïrelligenriae cœlefti pr£ecognLtum:Suppcditas infup propna efficaciam ad id pagêdû.Quod fæpe no facit celeftis morio/fed fignificar.Vndenónunq aftrologus ex certa di fpofinone ctderiium/uclut ex figno præniitiabit qua: certus Demon difpofitiói accomodatus eiufmói agit utciiq; poteft ï nobis:amp; utcunq? pofliimus nos effici mus.Poftq uidelicet e multis annis ille cxlefhum afpectus euanuit: etia fi nó re uertac ad idem.Ex quo apparec illü nollra porius fignificafle q facere.Sed la ad Plotini uerba pergamus»

4) Quo inteUectus pducitaïam:aianatur£:natura materie.

arpora omnia femp aliquid agiinr/amp;: agedo/foras nónibil emittunt.Sim licia quidem abfq; intima murattone fui.Cum.n.unifoimia fint/parsqi neatpartem/nihilq? mms habeatalienu/meriro nihil effluir fnbriänefo ras.Sic ignis caloré preftat amp;; lucem nó diminums.Similiter aqua frigus:qualita teq; prçllâdo/generât fubide fubftanaicópofita uero cótraria róne uapores quo dam detriméro fui foras emittunt. Multo magis intellecms amp;: aia aliquid femp ex fe ppagar. Intellecms aïam:aïa uitam fenfualcm acqj uegetalem: quam poflu mus apellarenamram.Sed intellecms quidem fimplicis more corporis procréât aiam nó mutatus: Aïa uero corpons inftar compofiti producitmutata naturam. Oio uero intellecms amp;nbsp;aïa amp;nbsp;natura fubflatiam primo générât:deindein fubfta tia qualitatem. Hoceni exccllêtioris agens eri proprium;primo generate fubfta nam. Deinde illam conuerfa ad genitorem tanq inmendo miris afficeremodis. Sed quo nam pacto aïa namram mora pduat-Nó quidem mota difcurfu. Non enim aceïdétak fuo fuum gignic eflenriale:Sed ipfa ims alteritate regnâte ex itel leemali potedate fui ï fenfualem amp;nbsp;naturalem definit facultatem lóge ab intelle cm dinerfam. Quéadmodum ï compofito corpore uapor ipfc fuus ad eiufdem circiiferenriam fe diffundinalteranone quadam nó 1 edente fubriannam. Vapor aut ulterius foras euolans quodam detriméto fubftâtiæ repræfenrare uidet earn aïe paffionemiqua nónunq potenam uegetalem ultra feipfamz ultra fpiritalc cor pus naturakter fibi familianflimum ad corpora compofica promouet,Tunc,n. , nó quodamodo mota:fed ueremutata.i.cum quadam dignitaris fug lacturain opus aggredicur:Et qualiter in fe mutara efiliale corpus pro uiribus fibi cóereat ex materia. Meméto inter hecapfam müdiaïam fi cóferatcü meute diuina/generare quodamó motam quéadmodû expofuimus. Si eóferac

-ocr page 353-

cum anima noftraz generanonem explere no mutatam.i.aprincipalibus acrioni bus fuis nuUo modo diftraccam. Vbi uero diac a natura materiam procrean/m teUige ab uniuedali namra/qua: mudanam aiam comitatur.Tametfr quolibet in telleccualis amma/ut uult Plotinus znifi materiam reppererit^reatarntprocreatu ra uidetur. MarenS hic apeUat ultimum uniuerfu fubi ectam ipfi naturæzquæ é ul timum diuinorum.Quçex materia prins îdefïnitafingit corpora/formas defu per ad bib és. Sieur amp;nbsp;ipfa/amp; aïa atep més prius tanq quodamo indefinite fueruc q m forma propham prouenirét.Sed nunq prorfus indefinite. Quauis tales ex cogitenr/quatenus ad acrum abfolutiifimum referuntur.

^| DetrafmigrationeaIa::Etq»nó tranfit ibeifias nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.II.

'q^^id ipfe Plotinus quonda de träfmigrationc alæ fenferit/nifi forte poch

»us fit ut Plato/ legentibus eius fenpta dedarac. Nos aiit optamus eum/

amp;: plerunq? philofophi folêt diligétius meditatu fi mó id fenferit i huclaltem modummutauifle fentétiam. QuSnó tam rónis neceffitate q eófue tucline gentis ÔC feculi fubufleuidet. Quanq hols ma quodamo in feipfa mute -tur:nunq ramen ultra certos humançfpecieicerminos trâfmutat.Quodamp; lam blicho placuiffe uidetur/dicenti Aïam i qualibct trâfmurationefuam fpém eófer uare:Quadoquidé eius motus exordm habet ab ipfa:amp;: agit intra fe ipfâ.Quæ qdéubi diat effe olanteUigéda eft effe oia no quolibet modo/fed fiio .i.fpeaei proprix pprio.Noli itaq; dicere: Aia fi eft oia per potériam naturale; ergo quan doq, fit omnia:Nunq.n.aia ipfa fit forma corporca/fine corpus:quia uidelicec aïa non eft quolibet eiufmodi forma uel corpus : Sed pphe fecundum ipfü uitg modii.Ita neq; fit beftia/quoniaaïanon eft fimpliciter axal:fed mó dunraxathu mano.Prarereaciiuideamus certos eftectus non ex’quibuflibetcaufis:fed certis orin:Calida ex calétibus:uuas ex uire:ex leone leonem.ldcoq;uiciffimcertas re rum fpés nó quoflibet eftectus procreare: fed pprios. Nimini ncqi ex natura ho minis genitali/quç certa quçdâ eft ab initio fpés Só humapa/boué aliquado fieri fperare debemus.Nifi forfan ipfa natura fpém p fe aliquando mutet. Atq, ex hu raana fiat quadóq; bouina;quod quidé eftici nequit.Cû ent p fe mobilis óc fépt tema dicat/nunq trafmutat ab alio;Sed neep ét fpóte fpém deferetppna: Quafi doquidem hac fibi fingula femp conferuare nitunt. lam uero ob hoc ipfû qp ge nitalis ipfa humana natura nó poteft ede bouina/cónngit utnec homo bouem: nee bos proa'eethominé.Longius enï diftat a natura natura/ q eftectus naturae buius ab illa.Oïo uero alig return fpés i alias degenerate nó folét:nifi amp;nbsp;amittat ïtema:06 admittat rurfus externa:amp; 1 cómixtioné ueniat. Itacp paulatim definat elle quod étant. Quod aîæ noftre córingere Platonicus nó concedet.Cócedet at ppnecaré hols genitale a ^priemte genitali brutorü nó aliter fpecie difcrepare z q humana fpés a fenna.. Accedit ad hac q cum aïa dicatur talis fieri fine talis apud Plonnum per elecnóes acrionefep fuas:Si fuæ funt/humane funt:Non igic p eas fpém tvafibit humana. Deinde nanti é dicere aïam prauis actionibus mact pad euadere beftiâ róe capta: quonia ipfa róne nulla prorfus utac. Nó enï rónis , acumé onum pennus agit m ptauis:ïmo negoaar affidue quis circa fpectacula ^ fenfus / amp;nbsp;imaginatióis obiecta uel companda uel deuitanda plunmii diuerfec.

-ocr page 354-

' Quid uerô icaufa é? utprauiaciiïiores plemqp effLeadorefqïg boni Ffuis ope ribus uideanfinifi potétiæ rónalïs acumépariter amp;nbsp;effectusyQuamobrem fi mi quus aius poftbac uiram in terrenu corpus eft itenim trafferédus/nó in brum: fed i hominem reuertec rónis folerria fimiliter aburentem. Hue emm fimilitudi nis neceflitas ipfa uidet adduccre.Nam amp;: Plonnus ipfe manifefte fater hoi'cm •nófecundum unam tatumdedfecundum oés aieuircs agcre.Purgabituruero • quadoqj.Nam ira ^uidenria difpêfanre i raies aliquado pp fcclera calarairarcs indder/uc uirre rurpirer acræ p£niteat:cómunr inrerim difciplina amp;nbsp;Demone co horrare. Deniq; neqi uolupniofus ullus fier aliquado plara féfibus deftirura. Q uafi uero uoluptuofus homo fenfuum negligaracnóes: Arq;huncimodü .óibara fenfibus arbor euadar.Immo nullus fenfibus magis uuf/qinrempans, Si ergo fir irerum ad rerrena corpora rerorquédus/ nó in plaram:fed i hoicm re uerrer.-qué uiolcnriim fenfuum fuorum imperium adeo folhdrer/ucxenexcru . cier/perdanut randé uiræ uolupruofæ perredeardegibus inrerim amp;: numinibus ƒ .'. ad uiram reuocanribus meliorem. Mirro cpiniquorum molliüq?ai^hincilluc* 1 -rrafmirtumr a deo;ut qu^ uoluprare puerfa pperrauenit/aliquando curis amp;: do / donbus puniatur. Qui uero punicdis oém adimirrónis acrum/curas immenfas ‘^ amp;; mumerabiles adimit/Qui rollir fenfum/auferrcum féfu dolorem. Ai'as uero 'purgari meméro nó folum i rerrenis corponbusded aereis: quapunirionemin ' Theologia planius aperuimus: Profde neq? re moueatquod ïquitPlaroiani mam oém tonus inaiati curam habere. Nó enim ide fequif/quâlibet ai'am qbiis liber infinuan corponbus. Quod amp;: Plaro fieri pofte negabit. Profecro fi róna lis ara nó folum rerrenum corpus régit amp;nbsp;mouerded aereum eriam amp;: cal ede; Si in fupioribus quandoq? uiuitfcdibus:Si uana gerit munera.dimiliaquoqicele fiium prouidén^:ira fans inaiati tonus curam habere uidet: uariafq; inna fe m duere fpes/propnam nó mutado naturam: fed aliorum fibi fimilirudincs uédi cando.di mó effen na fuent fempitema. Merito igif Timeus Locrus negataias bumanas i befhas pemafire.Negat enaex boie mox 1 hoiem trafmigraremtpo te qui i corponbus aereis putar eas iterea uiuere; Arq; ita animi uexatióe purga

- n. Crudarus uero fenfibilcs fiue i corpore uiuente fur/fiue 1 aqua/uel igne dicit efTecóftcros/utrerreaturilli quiad uirtutem pcduafionibus non ducunf.Népe ficaffeen hoics fpiriralia ena fupphdanon intelligunt.s.merorem animi agno fcéns fe fuino bono pfiuarum/angufiiaq? imaginarionis/comiraris mc ipfa ani mipenirériam;quado in aereo corpore uit^ buius peccata luunrur. Has uriqi ppnas Timeus ipfe refemari peccaribus non negabit. Purat.n.aias nodras elle inter fe differétes amp;nbsp;ïmortales. Pythagoricus emm efl/óc a Platonefümope cul rus. Ait quinena deum nodras aias ex eddé uinbus rónibufqj: arq? müdi aiam abfoluide. Arq; alias ab aids dellis demifiße fub lunam. Rurfum naturam aiæ fupremam ex idéritare eófiare. Oportet igitur ex Timei fentéria dicerc/hois aiam quæ peccado i rarióem peruedam imagmatiócmqj uehemériorem piapfa ed;pod obirum mox f aereo corporc/quod mie eriam poffiden eadem ipfa co gitarióis pueifirateueheménaq;rorqueri interifimos d^mones/fimilibus aiam ih mulis fubpngemes. Quoufq; tatp angudiæ caufa recognofcés fiiifle auerfio nem ipfam ab ïtellcctu/paularim reuertatur ad ipfum: Quod tucperpauciora didracta planius q nuc animaduerrerepoteft/Arq; ita gradarim 1 fublimiorum

-ocr page 355-

dçmonum orclinern eleueturtSd ad ipfas deniq? Relias una cum cœlcfti corpore quod poffidet ab initio unaqueep ad illam:uel cuius ordinem a principio forti ta eft/uel cui reddidit uiuédo fe fimilé. Vbiqi uero pprletatcm conferuat huma nam.ER eni homo tenenus.Eft aerius. ER amp;nbsp;celeRis. ER infup Solaris:amp; Mar tius.Vbicpaüthomo eRipfarónalis aiaicorpus cerco modo uruificas. In cælo quidécæleRe tatum.In aere acrium p cæleRe.In terra p utrunq? terrenum. Tan dem uero certa poR fxcula p quadam tu contéplarionis remiHiôcm/ m genera tionis intentioné aiam deiheeps per eofdem gradus dçmonum aeriorumq; ho minum relabupoRremo ad terrenu hominé defcendcre forte Timcus exiRima bit:AcpoRhomïs obitumnonibeRias aiamhlcpraccipitan anima: raundanæ germanam/cópotemcpceleRium.Neqï mox rurfus i hoiem çque terrenû.Opor tumus enim i aerio corpore purgari: aptiufqj ad fupa reuocan. Semp at ad cor pus habitumtp uitæredire fimillimum:fiue apud nos fiue fupra nos reuoluar: Donee redeat prorfus ad idé.Non.n.quodlibet ad quodlibet pfiafcic.Interca uero i terris quidé dormitare/nec facile fupiora recolere:Sed fupra terra euigila reipriRiniiq; fui Ratum aiaduertere: Vt p oïa fgcula qfi uitæ unius states rôna lis animi pfona fix cadé. Hæc equidé cóiecto forfan fenfire Timeû/quæ mihi inter Platonicomm opinionespbabiliorauident.Sécudo uero loco pbarem in terplatonicaïquæî fupioribus adducebam/aîam.s.humanâde hole terreno in terrenum cranfmitti rectius q in beRiam:Quod nónulli tradunt tan dé Porphy rio placuifTeiTamecfi ex hac opinione uerifimile eR i aerio etiam corpore inter tenenas uitas degere uitam. Proculus prçterea una ai cói Platonicorum fcola negat itellectualem aiam ferino corpori admodii alieno fic accórnodari pofle : utei quadoq; in uita cómunicet.Cómunicare uero cum brutis aliquado putat in quadam fimilitudine uicçudqs fenfiffe Plaronem. Mitto nuc utrum ex hac ipfa fentéria dicendu fit nee ne:aiam fimilem brutis effectamzad tempus gratia poen^ inter lUa uerfari. Atqi etiam p talem imaginationé fua imaginationibus taliumbeRiamita forfan infinuariificutpleriqi tradunt iferiores demones cor poraingrediéteshumanaimaginatióibus fenoRris inferere:eafqimouere. Fer me ficut Auerois intellectum tradidit aiabus infufum: Siue aliter fe res habeat. Nam ubi Daniel propheta tradit BabiUonip Regé ob grauiffima fcelera iter bo ues diuinitus fuilïe tranflatü/donec purgatus refipifceret. Interpretanc Hebrei imaginarionem Regis illius diuinitus fuiffeperuerfam/ufqueadeo utbouéfe factum opinarec:grauiterqï doleret:Quéadmodum folet Magus/uel atrabilis efficere.Quiddi talis quoq apud Platonem eR trafitus aïarum?Talis amp;nbsp;apud Timeum.Cuius fentétiam cii modo exponerem/ambiguus exponeba.Nam ui detur etiam oém in terrenum corpus alarum reditum negauiRe/ nifi forte fir re dicus ultimus:pofuifle uero uana peccata uarie purgari p afflictionem fpüs Ri mulatam a Demombus exploratonbus fub iudicio nemefis.Deniqueipfenos Plato monuitnetemerequakbetalam cuilibetcorponiungeremus: Cuminqc in Phedromo porie 1 hoiem uenire alam/quæ fit ppria bmti forma. Que nunq diuina pfpexerit.Quafifignificet/necipfam hols alam in ipfam bruri formam porie defcendere:quis in fimilitudinem quidam cómernumep forte defcédat.

/^Quoniam uero debrutorum animabus fepius hiefecimus métionem: oportu nc quxntur.Si omnis uita fit immortalisicócrariamqï non accipiatried effugiat

-ocr page 356-

mortem/ut Numem’o placet atq? Plorino.St rurfiim pgrédienrinm aïakum aiæ ôr immortales funt amp;nbsp;quodSmó rónales/ut uult Poiphynus/ac femie fimiliter IaiTiblichus:quidna de his dicendumyDicemus forfiran ex eorum fenrétia uel \ fingemus: Aias beftiarum imagmanócm habénum/ideoq? motumpipnü poflï ' dennum/in feipfis fubfiftere fepatas a corpore:'numerucp habere ab inino eer cum.Ec unaquanq? m fua fpeciede corpore i corpus infinuari.Spés uero oófuri dere nunq. Atq; inrerea donee folidum in fua fpecie corpus opominius nana kant in aerio fuo corpore uiuere.Habet.n.fuum ipfçquoqîfpûm.Inquo non nihil arris amp;nbsp;uatmnu munere d^monn/ quibus amp;nbsp;dedicanr/fomn Porphynus arbitratur. Aias autppno carétes motu/amp;: imaginarióis exptes/cócarum.s.ma nnarum atq? platarum uiuificarióes quafdarh ex aia mudi ponus elleq aïas:fi cut ï pilis aïalium ex aïa torius folet accidere: eafqj i mundi uitam poftremo re folui. Vbi uero Plato aias ifra noftrani mortales appellat/exponét illi quos mo do dicebam.Nó ita mortales/utpereat:fed quia prorfus aliunde dependence ad mortalia catum affectum 6c actum habere iiident.Poft hecubi ait: Aiarn effe uniuerfum mm ïtcUigibile/tum fenfibile: femperq? p mteUeemm agerei mudo intelligibih ^temo quoda idea mm inmitu: diffonare uidet tanta diuinitas aiæ ab eo qii bmtum cohibear amp;nbsp;planta. Tametfi dicta hoc quodamó tempar/ubi non uult ex bac ipfa fubftaria:fed ex quoda eius influxu amp;nbsp;corpore certo alal amp;: arborem coalefcere:Intellecm interim ab ope ppno nó ceffante:Ceffate tarné rónali mm acru/mm habim/arqi facultate: Quod non facile nos admitrimus. Maxime enim eft aie hokre ppriarónalis ipfa facultas.Igittanq maxime nam ralis fumope permanet. Deniqjnamram genitale aiaduertes effequedam itel ! ligentiçtenninumiVtquodîipfofuifümo cftïrellecmale/ fiti eiufdemifiino

genitale:Quéadmodum quod efti famo lux/fitcalor iinfimo.Atq?radius ui lualis ex aue quadam emicas fit genitalis i ouo. Etquêadmodam radius eiuf’ modi uifualis nó ab externo prorlas ullo:fed folum depédet ab oculondeoq? neeexringuic/quâdo non effulgetextra:Sed definit ex trinfecus agere.Itageni calis quoq; natara fe habet:Ex incellectuali fubftanria amp;nbsp;intus micans/amp; foras emicas.Quç amp;nbsp;reftat i ipfa intellecmali fubftaria extra nó emicâs:quâdo torus alas aerticad oppofitâ. Sicut radias uifualis quado auerrif oculus retracto ra dio potius q cxtincto.

Hf Aia noftra attérione régit corpus amp;nbsp;fenrit: Aïa madi fine attérionc. Cap.III.

Sjculas quidem aïam p effe faam quod eft uiuere/atq; é fempitemum: np uimhcare corpus ait cælcfte fairem aïç cognariffimû:Plotinus aûc icacaîam ab hoc enam acru aliquâdo cellamram. Quod amp;: hicamp; alibi arat. idq mm deniqi fieri quado rónalis ipfa potenria una cum imagi narione ad intelligériam tota cóuerritur. Nam amp;nbsp;fepe nimia fpecularionis inten rio remitnc ï nobis iiaturæ genitalis effecmm/acq;uiaffim.Quodmûdiaïçnô córingicSicjuidcm poteftas eius é namraliter amplior/amp; admodum efficacior: corpuiep nacta eftobediens pgnims/amp; ï rato locamm. Quod ram faalcfitex aïæ uita uiuens:^ facile præfentia ignis aer ignit. Peren ere uero forfan uidet ad prouidétiam compenfare quandoq? aïam fuma quadam quiete cadiu apud

-ocr page 357-

nos farigatâ* CocedacbocPlorino/dumô amp;nbsp;lUud ipfecôcedat/aîam quçrlcu de uanpoflicfup matenâ/tomq; fupgredi celû/amp; aiæ ccclelHs ofladiKnu^ ad bmcfi coherceriuel arborc.Sed cûî aîa mûdi nuUafitîréno circa corpus:nûqd ibiullus é féfus? Eft cette:fed nihil fétic excernLi.Sût.n.î ipfa quç fétit: neq; fénédo didra hic.Sdus.n.illicuniais é amp;nbsp;kimus:neq’,féni'efefêrit.Nihil.n.alieni acadit/nihil nom. Oîo uero fénn ab aîa neceffe eft corpus côiûcnfTimû aip^rfufq^cognacü. Sedficucalere ira (étire corpus (uû/nô hétaîaduerfionéhuius acrionis adiunctâ.

lt;LQ^^° anruariæuarios demones fomanrqûo eos mutée: qûo cû

eis in generationé ueniâc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^p.lIIL

r^êncapite meméto aiam forriri dçmoné talé aut calé pp talé quandâ clecnoné eius acqi mononémon dico pp clectiones fingulas:fed (pêm ele i^is ad quads uicæ (pêm dingéus.Neqi murare dgmoné qdiu uice (pêm oîo non mutât. Quatenus igic uitâ agit VenereS/ demoné teuere Venereû. Ac fi abftineatqdoqdafciuis amonbus:tamen qdm facile pgitamare/quis honefte/ (pêm dçmonis nô pmutat:adhuc.n. Venereû hét:fed præftations icer Venereos ordmis.Simdicer fi a mercatura côferat fe ad licterasidemonem feruac Mercuna leur quis fupioré.Si a religione ad milmâ/genus demonicû mutât amp;nbsp;ordiné. Na alouialirrâfitî Mamû.Ex quo aîus tûc priinû infortutïaçus euadit. Côtrauero fl a tniliaa ad religioné ueniat/fubit ex Martio louiiunifi pgat ibi quoq; côténo fus effe. Vnde neqi eft admodû fortunacus. Plunmi uero qtûcunq? î hoc corpo te uitæ modû mutare aliquâdo uideanc: nônihil ramé condinôis antiquæ eófer uannldeoqi nôdû anaquû dçmoné pen un s exueiût. Proîde p ea quæ fequun tur apparet affeccioné aie prima/Eue naturalé/ fiue electoriâ multû corpus affice re/ut malus animus mala/ bonus bona/ ex quolibet fibi dato corpore poftrerao reporteufimilicerqi referat ex fortunis,Quâobré nô mutaf demon/ neqi differt pp corpora fortunaruep ditferétias:quatenus ipfe mos alp fpém feruac an tiqua. Quo prfus î oppoficû pmutato/mutac amp;nbsp;demon:amp; cû dçraôe re uera fortuna. Fortuita.n.nobis ipfe ddpoint.Deniqdûma penes aîæ qualicaté eft auctoricas: Quâdoqdé p diffevêna qlicaus aîæ calé quédâ induimus demoné/fiC exuimus. Ac p demones plunmû forcuica difpéfanf. Quod fi uel Porphy nus dicac fecun dû 11 ellâ î figura genefis donnnanté: V el lâblichus fecûdû corâ eue regnancé har monta mûdi differéces aîabus dtftribui demones/îtellige cælefté moeû arq; cou fpeccû difti\buctôis cm fmoi nô tâ eâm elle q fignû. Nâ aie hoium acq? d^*monû ficut natura fût ante cçleftiû motiones/fic ante motiones tales/î fe iam ipfç funt tales.Ideo Timeus ait:aîas p afteettones fuas prias elegifle fortes fonnafqnnea rumpalâobtectas. Detndedemones accepifle.Tertio motiôes atcigifle fatales: acq,actigiflep uehicula fua.s.cæleftiaearû coipora/cælefhbus îfluxtbus modo nibufqcôtigua.Celefté itaqlyrâ cogita pulfâte Phebo uanos ihoras côcentus efdceie. Aias aût oés cû aîa phçbea fte elfe côcordes / ut quales ipfç î fe ïam funt: callbus poems q ralthus côcennbus moueanr:ueniâtq? alte alias in. chorea (alta turæ. Ex call itaq cæleftiû harmonia/ qua tangle aia/ precipucq, mulcet cogno fcimus/qualts Ipfa fit:qualeraqi per fe(ornta fit demonem:quid ue actuva fit in chorea pouffimû Ô^ quomô falcatura.Vbi plurimû peedit ex aia:nó parti quoqi ex harmomp cadeflis codiuoe côdngic.ln tota uero hac dtfputanóe meméto nó pofte uel rerü noftrarü códmoné uel placonicorü uerborum ordinem nte teneru

-ocr page 358-

nifi prefer externos demones/ inremî guida finnarqj tnaßim/aliiqj alnsproprie coaprent. Item porétiâ afFeenoneq; animre/quf ^xime eft fub innmo demone: uerlanirer mtæpræfenris opa:ppnüq» cHeopiim effecroré: demone nero ueluc aanga eff-ecrons bums atep reeforé. Arq; hac ipfa efFecrncé n cgociofaqi potén^z neq; fupra demonis uires agere qeq/nexp rurfus equalia demonis digniran.

^ '^ De uiïo ói Demoneoprimo.Quomodo demon ducataiam adiudicium:amp; cp anting poflunt ad fideraperuenire nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V.__

P^Cfl har ait/illü efle pracipuepbü/ï quo mres imaginanóis rónifq;prfu3

1 nbsp;nbsp;nbsp;ÄtcUcctii formata: fût/ adeo ut rota uira fedidu mteHigétiâ pagaf. Vbi nó ^■M^j preeft uitedemon aliqs;fed ïpfe deus.s.rum dminus ïrellecms/tu inrdle ctualisumtas/queeft itelligenn^quafi aungacaput:tum ipfafimpliorerumtas

* • deus ipfedeorü. Tu uero ait/ aiam noflra nó forman fep mtelbgéria;quoniafa tim ah inino oh opofa generarioms fabnea acrus poréric uegeralis fupra modu intédifcad qué amp;nbsp;fimiliapracipitacimaginatiocCirca qua Sc fimiha négociât SC ratio.Har uero irelhgéti^ funtoppofita. Veruramé etiâ anreq difcurfibus rónis utamur/appetimus ipfu ueni naruraliter arq? bonü/p ipfa.s.cognofcendi poten

«,- tiTCum uero beenó apperar aliqd prfus mcognioianeft faire mén uen boniqî forma naturahrerifita. Regitaraiam demon/nóquidé fimpliciteropnme;fed optime p pr^fenri ipfius aiaqualitare. Poft hacm reneno corpore uita demon ram mmus q extemus aiam ad ludiciu ducit.s. i fuo quoda aerió corporecóIH tutatanreq ad corpus terrenu redear. Demo n dico aims qrenus aha runem ala

lucent It he

Y fpés firuméduahoqn d^mon eftidé. Eftaraccórnodatiftimus purgarono ludi oio ftarus i aereo corpore.Ibi.n.éafthctio fpüs f peccaribus:acpp minoré diftra cnonéfacilior occafio p^irénæ.-expectafq;pfectus qmda ï aia: d furuiiftarus elecrio.Quaobréaiam ï bruta trafmittereubi fir imagmano ftupida: nihil aliud eft/ut diximus q clauderep_oréri^ lodi. Inter beciterü teadmoneo /ndiculii efle aiam: figdé poHir a roto fe eximere mudo i bruti uel plâræanguftias cobercen'. Probabilms dixrOet una al Proculo/necinfra hols forma defcendeiemec extra corpus ire cmlefte. Sed hoe afl idue retmere. Cel cfte dico nó quodlibet uédicarc ft bi;fed hére ab ininoppnü.Salré uero fi Iibcran aiam ab unmerfo quadoqj pofte Plonnus exiftimar: fufpicatus quoqj fuiftet/ pofte illicperpetuo urnere. Qiiod Poiphymi opinatti aliquando rradtit. Quod amp;nbsp;i Phedone potens fufpican.Cfi audis finecorporibus m aremti uiuûr.Nâ fi quado ultra códinonépuenenthu ius müdimurabilénó uidet uira ulrenus muratura, Atfi mutacuradicasinedi cas fimul extra calefte corpus exiftere.Naamp; miru eft aiam i'calo fideraimo oia córéplaréappeterenoftra;nifi forte rücira córigat: ficut libido fapeda ftimular boiem fpeculaté. ld uero córmgere diitaxat aie pót/quarenus eft müdo eónexa: cuius gratia fit gen erano.Eft aurem annexa/ falté per cæleftc corpus ab caferap uifa donam: Alioqn nóappeteretgeneranonem quadoq? mundana infra luna aia lam pofira fup lunam.Pcruenire uero aiam ad caileftia pofte probatur/ex co qjfioés irellectuales aie fme medio exprimuncexinrellecnidiuinoexéplan rau duarq? exprimât ex coro/nó.n.illediuidif.Nimin'i exéplari toto ipreflepcedilc. Sunt igit ronis ille mudus amp;: ifte:nó qiiolibet mq.-fed mó porms aiali.In noftra igitaia unes quxdâfûtaiæmâdanæcôformes itaq?ftellis quæfâtdrcaiHâquo dlt;mó cógruétes: utnó miru fitq côtéplariôepræapua uïuûtad Saturnâ demep

-ocr page 359-

profidfci:quî ciuilitate adlöuê:q magnanimitate; ad Martéireliqui ue fimilirer. Potiflimfi (i tales fuerît ab initio.Notabis genitale natura effe fimul eu aie effétia fêpiternaietiâfi eius itermittat efFectusxffe amp;nbsp;î feidiuiduâ/quis p corpus uidea tur effe diffufadicut p aeré îdiuifibile lumê. Quod.n .îdiuidua fit apparet/qa to tafeminanauirtus in qlibetuiget guttula(eminis:ubi ex uno feminis iactu plu nma générant. Et to ta prfus uita é m qlibet plâtç parte/ ubi pars âputata uitâ fer uans iterûcoalefcit uniuerfali Îterim côferéte natura. Meméco rurfû quaUtaté aiç ippriâ/demonêcp ipfi domefhcû ingredi faeû/ quâdo mutabile coipus mgredif. Ac prêter côem panédicôdinoné ppriâ quoqi efRcaciâ poffiderc/ut nô tantû pa bat i fato:fcd agatifiqdê fors extema plemqi fimilis euadit dilfimilis/ dû mori bus diflimilibus accidit. Atep côtraaïs iter fefimilibus fimiles euadûtforres îcer (eualdediflinules.Eftâcaîaifaco rone corporis:Calefhsqdé ut âgés: Reliquo rum uero magis ut patiens.Collocat uero a fataU reuolutione edi lâ mobile cor pus igreffaiin quadâ côditione fortunæ fecûdum certum ordinem electionis.s, conceptionisq amp;nbsp;infufionis èc ortus.

IfUBER QVARTVS: DE PROPRIO CVIVSQVE DAEMONS.

‘■’quot;^ens fine alteratiôe fui générât: Aia quodâmo mota gignit nbsp;nbsp;Cap.Primû^

VNT Quæfubfidétéactûfuûmanêdo pducât.Aiauero moradicif generate fenfû i actu fubftdéte/atep natura: 00 ad plâtas ufcp pcederc Naturâ.n.fubfidentébét etiâ dû eft i nobis.Sed tanq pars dominai. Quado uero plans iferit ipfa prçualet tâq fola relicta.Ipfa igit mbit generaf.îmo générât/fed^rfus ab ea diuerfû.Nô.n.ulterius poft bac uiget uita:f ed quod f actû eft lâ uita caret. Quid ergo ? Forf an ficut quicqd ante hoc é gem nil info rare genitû é:formatû uero é cóuerfióe quadâ ad genitoré:qCi fic'idenutritü. Similiter amp;nbsp;bic quod gignic/nóaplius éaîçfpés.Nô.n.uiuitulte rius:Sedêqdda prfus îdefinitû:fiueidefinitas queedâ. In fupionbus qdê eft in terminata natura:(ed i f pé quadâ cófiftit. Nó.n.é prfus ldebnita:f ed qtenus ad fuarefert pfectionê.Quodâtbicidetcrminacû dicitiidefinitû eft oio:ôcidefini tas ipfa. Qua qdé dû pficitz corpus euaditi accipiés forma potêtiç fuæ accómo daâipticipationêuidelicec generâtis amp;nbsp;nutriétis.ldcpî corpore folufupiomeft cxtvemûiiipfoiferioris extremo.

T^’Pisr^o alarum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.ll.

olde quod dicit aPlatone: ala ols tonus inalati curabétii bac ala pont bmü bêtlocü. Aliç uero f e aliter bént .Pet totü uaqi codu reuoluiti alias in aVus fpamp;us'.fiuei lêlualifpêdiue rónaliifiue étuegetalt. Pars.n.eius dommans confentancum fibipagit munus .Cetera uero torpet: extra naq, reliera uident.ln bolcâtnô fupant quç detenorafünfed fimul exiftünNeq tamé^quod meirus â lupaiiêp.Nâbçcquocplocûl eo (uûbént.QuâobréôCtâqféfuales uiuût. Adfût eni Sx mftrumêta f êfus ,Multa quoqi ab bolbus bût qfi plans-.Corpus ftq^ ceu planta ab Itrrnfeco äuget Sx gignit. Quapp ora 1 agédo côicant.Secûdû^rOttl quodmelius éitotafpésibôcêfet. Ara tan déc corpore migras rdipfûquo abur^ » * daurt euadit.kaep ad (uprota côfugiendtv.ne 1 tcntualê fpém ddabamuntimula . ! ebris urdelrcct têbbilibus obtequun.Ncue 1 uegetalé uttâpr^ctpttemuf.mâeipan

-ocr page 360-

Iibtdini generâdi amp;nbsp;irreriri fuauiratc fapom: Sed ad mrcllecruale/adinteHecrum ad deum ton’s uinbus aflurgendu. Quicuq? igiffgt;pnctaré feruaucrût humanO hoies iteni renafcunc.Quicüqj uero folo ufr fût fenfu/bruta aialia redeut. Ira ra mé/ut qui fenfu præapue una cu ira/aialia fera exonanf: atq? i bis differériardif ferennaquoqj taliü afferat.Qui uero fenfu p cócupifcenna uolupraréq? ufifiiu falaaa amp;nbsp;ingluuiofa aialia reuertanf. Vent fi nó tam fenfu una ai bis/q féfus de gencrarioneuixennt/unaaiipfis plâtæ repululât.Solûnâq,uelmaximeibisuî guit uegeralc;oifq5 dits cura fuir/uti plâtas cômutarenr.Proide qui muficis mo diilis nimm delinici uixerût/i cœtens no deprauari/aialia mufica renafcunf.Erq fine rône regnarunt/fiuntaquilçmifi prauitate alia fint ifecti.Qui abfq? fapiéna oofidenrius fublimia tractat/i cçlûfæpe fufpiciétes:mutant in aues/alriora femp uolatu petétes.Qui Ciuilé uirtuté cofecutus eff/bomo reueinf.Sed qui ciuiléutf turé baud fans eft aflecutus/î ciuilc aial apem uel fimilia fe rrâfformat. «

'—^/Demones noftri funtaliquid ipfius aîæ;præfidés uidelicet/poteftas poteftari aiç qua uiuimus. Iraq fecundum uitæ differennas funt i nobis demones dif fcrentes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap.UK

^lt;quot;q^Vis nâ igir in bis dçmon elfe dieet quis itê deus. Nû qui in bis præapue ■opaf. Quod.n.opac/ unûquéq du at ranq ibi fit pricipale. Nûqd igic id ^lt;S^;45^mon é/qui fomms é uiuenté{'Nô forte, linmo uero quod eft fup ipfûî » quodquidé præfidet qfi quienuquod uero é poft ipfû/agitmofq? fumus pouf fimû id quod agit. Ac fi ranq fenfuales agimus/atq, uiuimus/ipfa ró nofter é dg mon.Sin ar róne uiuamus/dgmon équod é róne fupius:dgmon inq prefides ne gociofu alten cócedens officrû. Recte itaqi dicic apud Platoné: Vos demoné eli gcds.Præfecnl nalt;p nobis fecundu uitæ genus eligimus.Cur naigitipfeducit/ Forfan nó datducereuita pfunem .Sed antea qdé porerat quado uiuebar. Vira uero pfunem alteri oportet cócedere acnoem: utpote q actualé fui uitâ lâ depo fuerit. Hic igit uulr lï ducere:amp; q fupauit uiuit ipfe/aliü amp;: ipfe demoné habés; St at ingrauefcat/more uidelicet detenore præpôderâre/dat pgnas. Hac quoq ró neprauus labit in detenus decimate.s.eo quod i boie agit p uire fimiliLudméi ferinf uita.Sin ar obtépare poffer fupiori ipfius demoni/fupior fierer/illius uita ‘uiués:atcppræferibés fibiipfi præfidé/ipfâ prgftanorê fuiparté/qua duaf. Atep • ultra illum ifupaliu/quoufcp adfupremü pgrediat. Eft.n.aia multa/imo oia. Tu fupiora/ni rurfus iferiora/ufq? ad oém uitægradû.Nêpe unufqfq noftni m telligibilis mudus é:Acp inferiora noftra buic mudo^oiungimunp fupiora ue * ro que ad itelligibilé mûdû pnnét/intelligibilê mûdû artigimusipmanemufq m fublrmi pid quod i nobis ê prfus iteUigibile.Per id at quod eius eft ultimû/alli ^ gamut ifenoruqfi deflux û quédâ ab rpfo ad infenus demittétes:immo ponus actum illius/ipfo minime diminuto.

—-ƒƒ Natura uegetalis fépitema é. Aia miidi fine attétione

’ nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;regitcorpus amp;fennt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap.1111. -

Ed nuquid actus aie ad inferiora demiffus femp cft ï corpore/nequa^.Si MlfBlBenî ad fupna cóuerrimur:fimul die cóiiemt. Quid ergo deactu ciufmói __flue parte aiæ müdi dicemus yNüquid ea ad fupiora conuerfa/ bæc quoep / hincauertit/Profecto nócóféfitoio bæcaiapamipfius ifimgiNeqppceflit/ncqi defcêdir.Sed lUa manéte müdi corpus anecnt:ac uclut accédirdumineqp pfudit:

-ocr page 361-

' aiqjmudus îtuto fir collo earns t idcoq? ‘minime prurber/meriro animam nóper turbac. Quid ergo/Nihilnefenritoio/uifu guidenóhétmudus/Timeus inqt: guonuneqïoculos. Nó héc auditivideoqi nec aures:neg? naves neqdinguâ. Ha bec ne igic cófenfioné guida guodâmô gue i feipfo fut pcipienté/gualé ï nobis nos expimur. At forfan cü fép fecûdû natura in eo cûcta fe fimiliter hêant:quies in eo eft egtii fpectat ad fentiédiuneg? uoluptas ineft. Adeft igit amp;nbsp;uegetale qft nó adfit:amp;: fenfuale fimiliter. Veni de mudo guidé alibi.Imprœfentia uero qtum attigit dubitario dictü fuerit.

^^ Aiafecundümucatióes fuas mutat dgmonérquépracipuü habet intimû.f.po tedacêalæpximeprehdentem negociofæpotennx. . Cap.V.

^^VR oinde fiaia illic eligit demoné atq, uita.quo ulterius actiois alicuius do 1 nbsp;nbsp;B mini fumus ? Forfan quæ illic eleaio diaf/ fubobfcure idicat elecaonê af t:__^ccionéqi aîæ cóiter amp;nbsp;ubiqv At fi electio aîæ domina eft:eaqi pars fupat/ guâ ex fupions uitç actis próptioré héc: non ulcenus corpus mali alicuius ca aig eftdicendii. Si.n.ipfe mos aicc prærogatiuaquadaantecediccorpus/idq;quod elegit/héc;amp; dgmoné(uc Plato inqt )nó cómutat/nimirü neg? bonus bic ftt/neep malus.Forte poténa quada effutergvactu uero fit.Quid ergo dicendûî’Siquan do g pbos hét mores in corpus icidat main? args uiciiïim malis ibutus monhus bonum corpus aliguado nacifcaHForfan poffunt magis minusue qui ad aiam utrigs peinent/utraqs corpora fic aut ficafficere.Quandoqdé amp;nbsp;alig extemæ for tunxtoeä prins electionéncquaq traf grediunt. Quan do uero diat primo qdé fortes extarerdeïde uitaru exépla pponi.Pofthçcfortunas fequi.Rurfus ex prç fenttbus ppofinfcp uiras eligi fccundn mores:ba:c mg oia auctoritaté potius tri , buunt aiabus ad mores fiios quç data funt cóponentibus.Quod igic hic dçmô nóoio extrifecus fit:fedita fehcatqfineqïcolligacus/neqïrurfus pprieopans. Sit at nofter quonia de ala amp;nbsp;aliquid aie dici poBirtneq, ramen noftcr/qua tone nos/tales guida holes fumus umitalé fub nobis habétes/ teftimonio nobis effe pofiunt qux i Timco tractanf :guç guidé fi hac róne acta plant/ nulla fequet dif fonâcia.Si at aliter demon acapiat/diflonanria quteda feguic. Rurfus quod ait dçmoné elle eom quç quis elegeric expletoré id quoqi cófonat.Nobis nig; præ fidês nó finit longe inferius ad id quod eft deteriusplabuSed illud agir folum/ quod fub ipfo eftineq fupius ipfo/neq xqualiter. Nó enim poteft aliud fieri/g qua róne exiftit.

^^ Aîauiuens itelligétiapdçmonéhabet deû.Dçmon nó cogitaiam.Ité murari pór p mutarione aîæ. lté de iudicio aîam. lté qûo repetut fidera/ ac uiciflim re labunt in fatûi In quo nó patiunc tanta: fed etiâ aliquid agunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VL qWVisni igic pbus eft:quid ue agit?Forte pbus eft i quo id quod ê melius L^ Vz^ppat:alioqn nó effet pbus/fi dçmoné haberetfecûcoopanté.lntellectus cni l noc agit: aut igit dçmonipfe eft/aut fecûdû dçmoné/ acq dçmon huic eft deus ,Nûqd igir cna fup itellecciu' Si guidé id quod fup intellectû eft ipfi demô exiftit.Sed cur nó ab initio ftatim hoc munere qs fruit ^Forfan ob ptutbationê ab ipfa generacióc ucheméter illata. Adeft tamé ena ante rónis difcurfü intimus quidimotus/eigne fibi cófétanea fût apperés.Nûqd oio corrigit dingitqpror fus ad optiraü^Forfan baud oïo:(iquidé ala fic eftaffectatut in bis utiq ralibus

x lii

-ocr page 362-

ipfaquoq; alia qucda cxiftes/banc habeat uit^:^ bâc ekcnonéarqi fpofirum. Prærerea bic demon de quo uerba facimus deducere aiam ad inferos diaf:nelt;p idêoio manere/nifi forrealanirfus eadéeligat.Anreiduéro quofebabet/did^ unq? adducere ad ludicmnn eadé figure puenire poft quéda generarióis exitu/ qua ance gencranonê quadoq; babuerat. Deide tanq ab alio quodapricipio me dm ld répons fpaniu quod iter pra-cedéré amp;nbsp;fequenré generanoné fluit demon aiabus penâluennbus immer. Acforfan nóram uiratuncillis eft/quidicmarqi p^na. Quid uero/aiabus brura igrediénbus corpora minus ne aliqd q demon adeft/Forfan malus demó uel fatuus amp;nbsp;ignauus.Sed aiabus ad fupiorapgreflÏs qdna numinis adeft/Profecto exeam numero alie gdé i miido fcnfibili adhuc uitaagiit.Alieuero if extra mûdû.Erquçi mû do féfibiliiali^pcnesfolé/iielaliii quéliberpIancrarLi; Alix uerb îfirmaméto:fingulæ uidelicer grenus hicacuoes fiias róne direxerât. Putadû. n. eft i aia noftra mûdû efl e nô tanrû itclligibiléifcd et difpofitioné quâdâ ipfi aiæ mundi coformé. Cfi igif lUa i fperâ inerranca arq? éterraticas fecûdû uires differéres diftnbura fit/ nimini amp;nbsp;nobis unes inefleuia bus illius côfoiTnes amp;nbsp;a fingulis uinbus acrioes ppnas emanate.Tum uero aias qu^ bine illuc abierût ad ftellâ accedere côueniété ponfiimû mon arq; porenc'q bus i opando ac uiuendo maxime ufi fumus.Taliq?deo amp;' d^moni cogruenré. Vbi aia uel bocipfo codem uter uel quodâ buicpoténæpræfidcte.Côfidcrâdiî uero eftqdnâid mehus fit. At aias exrrafcfibilcmundû ptfectas exiftimâdûeft narurâ demonicâ trâfcédifle.-ôeq? generarionis fatü/oémq? buius mundinecelfi até gdiu i mundo itclligibili babirar.Prererea retraxifle fedi eflenria quoq? iHâ quæi ipfa eft cupida generâdi.Quâ fiquis dixcnr elfe cHenriâ illâ/quâ Timcus ingt cirera corporapnbilé fieri/cômultiplicanré.'uidelicer feipfâ condiuidcntéqî ■eôrponbus:recre utiqj dicer. Diuidif âmô magnirudinegdé;idénâq?m oibus cotû/rurfufqî unû;atg ex uno aiali femp multa gignunf; bae.s.natura ira diui fa quéadmodû amp;nbsp;ex plans.Nâ amp;: hÆc natura é circa corpora diuifibiIis.Etquan

, 'do manés in codécórinuar uitf/ ficuti plaris. Vbi uero difcedir/pnufq difcedat iam dédit uiram/ficucftnincaris arbonbus/ uel aialibus mortuis/ubi exputrefa cnone ex uno muira nafeunr Arbitrandû quog? é côferread idé uimiréquo^ 'eiufmoi influenré ab uniuerfo eadéqihicexiftenré.Rurfus âtfireucrrarbucaia uel eundéuelahû aflumirdemonéfecûdum uitâquâacturafît. Ingrediturigic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 pnmû una cû hoc djmone qfi cymba id uniucrfû. Deide natura hums g a Plato ne fufus dicif mundanus arq? faralis eóprehédés aiam uelut i naue cerro quoda brdine collocat in quada fede fortune.Circûduccre uero mundana reuolunôe/ quafi 11 cto aiam i naue fedenré/uel ér dcâbulanré/mulra uariaqj coringiir fpecta eula.Irc trafmurarioes amp;cafus:quéadmodû in ipfa nam/ uel lacrariôcnauis uel ab ipfo qui mouet ipeni pgt;prio/ que guidé hét/ex eo g» i nam mô quodâ fuo fe . haber.Nô.n.fimiIiterî eifdéglibetagitaf/aut unit aur agir. Fiunr ergo aurdilfe renria differentibus /uel ab eifdé uel a difterenribus iddenribus: aur cadem fuir alus.-quis differentia fint quæ incidunr. Taie, n, quiddâ cil agirq? fatum.

lt;(ARGVMENTVM MARSILII FIGINI JN LIBRVM DE AMORE

^^S^ofcédi tâ gencridi refpuif turpemiric ad pul Ährum/quonü ois ex prima pulchrirudmcf fLcifat arqj mouef nbsp;nbsp;nbsp;Cap.I.

t

-ocr page 363-

* Ti nbsp;IFRBITROR Equidé Magnanime Laurenti:te nó longa de amore

\ nbsp;nbsp;■ { nbsp;nbsp;J difputarioné a Marfilio tuo nüc exactummi quia muka de hoc in Sympoho difpucauimus:m maximequoniâ tu plurimade amore ■i 1 diuiniais inueniftiielcgatibufq? carminibus cednifti.Ergo fuma fe . ____M^quar fafhgia rem. Ois poteftas aîæ fiue rónalis fiue naturalis ideo ' quot;nbsp;amore ppetuo nine ad pulchrü atringédu atq; generadu:Quonia poteftas eiüf i nbsp;nbsp;modi ab ipfa pulchritudme pfidfcitrideoq? in feipfa retinet fonna pulchnmdi nis infitam:ppetuüq; ad ipfam uelut ad finem amoris inftmetü. Hancuriq? cam quifqs ignorat/nó poteft amoru naturas amp;nbsp;amantm pafliones exprimere. Pro fecto diiunus intellccms eft forma prima/puraepprorfus amp;nbsp;ommformis.Intellc ctus aïalis eft forma quidé fecundated fimiliteroiform is. Natura é forma tertia panter oîformisifuifqîducta principiis:eo fpectat afliduc: utiformitatem mate næ formis opiat mirabiliter ÔC ex omet. Siqd ergo deforme fub natura córingit: fic acadit prêter ineentionem ipfam Dci prima atep naturç: ficut quod deforme ; córingitî artificio;acciditprçteroém arris intcntioné.Sicut ergo naturalis/fic amp;: J rónalis ubiqi poteftas a prima pulchritudme ducés onginé:turpe quidé refpuit ' uelut diflonu. Pulchrü uero pro uiribus adfcifcit uelut confomnpulchra forma generate conat:fuäcp in ipfa natura ppetuo coferuare. Sed potétia rónalis partu rit in aio pulchricudinem. Naturalis aüt pulchritudiné in raatena parit. Et utraqp pulchrum p uiribus Ï quo generet fubiectü naturaliter optat, Ita demum aptius pulchntudinem creatura, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

K Duplex mundi anima. Dux V eueres. Amores duo:qui non paffionesded exiftenriæquædamfunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__

Vmuideamus eatenus f nobis intelligenria pfici:quatenus amp;nbsp;actus itelli - -I 1 gédi amp;nbsp;itelligêda res a materia códitionibufcp materiae fegregat:coniecta j W.^gt;.-A^licet primu ipfü fimpliciter îtellectû effe alien iffimû a matena. Praterea ƒ amp;nbsp;intellectuals alara mde pxime gemtarideoepfumope intellectualemmó pofte, ’ coirdcu matena i cómuné uni us cópofiti formä. Eft.n. hec amp;nbsp;ïtellectus quidâ: ÔC ^^ fimpliciter aia. Vita uero ex hac fubide nata uelut aïa quædâ/ amp;f natura fimplid l ter/ pót iam i unü en materia cógredi. Intellectualê itaqi aÏam ilU i mudo pnma Vcneréapellamus. Vitauero mundo iUineprfus infufa Veneréapellato fecuda. in utraq ppetuus uigetamor circa dtuinæ métis pulchritudiné incitatus. Tü in pnma ad pulchritudiné fimilé in fe generadami in fecunda ad pulchntudiné m materia p uinbus expriméda. Putat uero Plorinus ex métePlatonis iteUectua lem mtidi alam dû intnnf ecus agit area Dennn teUigédo illû atep uolédo cócipe m feipfa non imaginanü quiddafted naturale aliquid amp;nbsp;fubfiftens(ut arbitror ) cbnfhanç mnitans m hoc myRetium imitatus .Exiftimat autem ficut lucere atq^ ealere duo quaedäm funt in ignefted unum deniqi fût i fole: fic cognof cere atqi amareipotéria rónali qdê eftcdiuerfaifedi fubftatia intellectuali actûunû exifte re:Cüuero actus eiufmóiin aiamundi fitinmus amp;nbsp;circa inrimûrefficaciftimufeç: hinceffia pén es feipfa prolé huic actui congruam. Quae quonia ex intcUigentia nafcit fitincelligibile quidda: Quoniâ ex amore pcedit/fit aliqd amatorimimo fit amot ipfe fubfiftens ex actu quoda amandi produems. Na cum illic idem tic

x int

-ocr page 364-

exiftere prorfus amp;nbsp;agere: nimimm ficinms agendo exifténa quidam produoc intus. In qua quidein producta fit eadem que eff/ôr ^ducétis eHenriaihocipfo diff-erensiquodi illo quidem propagans eft:! hocautindeeft ^pagata.Diffère infup relatione quada. Siquidé cxiftéria hare amaroria hoc ipfû quod é amp;nbsp;aman ns eft amp;nbsp;amari. Differt præterea q? in exifténa propagate ponitur potius ipfa ui fio pulchruin exiftetiapropagata uoluptas ipfa potius circa pulchrum.

z ^Confirmatiofupenorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. III.

xf^Igrauidamulierfepeoh miram imaginatibnis affecaifqiuchemeriamna turali quada fetuin afficit qualitareiob hocipfu quia fit matri conexus: K,.^ Ja rurfiimono fimilis animilproprio corporefubitas exprimitqlitarcs. / Quid mini ex uehemetia fimilt fubftatiale aliqd 1 ipfamet aîa nafci/prefertim £ ipfa riel Iecru all a/a ubi actio uehemetiaqi amp;nbsp;affectio no adueriria eft/no mobilis: Sed naturalis penitus atq; firma. Et ipfequi uidetgaudetq)amp;: appétit cfficaciffi mus eft;amp;: obiecni eins éporétinimcuinfluitqipotéter. Confirmant bec ex co ç fi ubiqi accidécalia rediguncad quædâfubftâtialia ^portioequadâ cogruentia fibrineceffe é amp;nbsp;amores qui pafliôes qu^da aduéntiæ funt ad fubftantiales arno res rite referri. Poft hæc notabis iterii duas mundum habere alas oportcre:altc ram quodamó fepatam/que corpori profit uelur amfex: altera uero cóiunctam: que illmc infit corpori/uelut forma. Sepatam quidem oportet adcffeitu qa tails quidam ex itcHecm puro pximc micantu quia mixrus arafex non abfoluteim perat arnficio. Oportet ifup aiam miido inefle cóiunctaiti'i quoniaala pnma f^ cunda é ad hac ex fe generanda: tii quonia oportet mundii effe copofim pfectif fimum. Iraqi neeeße é habere forma fu^ mareri^ pfecriflima.i. uiuenté atqi fêfua ' *• lem. Nó fit at unum in mndo ex intellecruali ala ^pne arq? mareria(ut uult Plori nus ) quonia inreUigentia p actionê affectiiq; 1 oppofim marerif têdtr;ficut ncç fieri und purarin nobis.SiquidênecI nobis Itellecrualis aîa cóicatdicorporem paffióibus corpori ppms.'neqi corpus cü aîa rali i acriombus ad eiufmodi aïam ^prie prinennbus. Lieer tamé dicere ïrellectualé aïam n'i m miido efle mundana: ni in nobis humana. Acqi ex ea fimul èc aïali unü ideo eófienquonu ex illms in fluxu fimul atq? mareria fit unü aïal fenfuale: cui amp;nbsp;illa femp infpirat uita abfep continuo illius fpiipituram. Has unq?gemmas ï mudo aïas/irertïgemmas Vc neres eflememêroiquas gemini fimiles comitenf amores. Meméro qnenaamo rem i fedida hac mndi aîa nó tanru p uim genitale generate rota ï mi'idi mareria pulchntudiné;fed érp efficace imaginandipotentiâ/tû diu ma fufpicerc forma: turn ad eandé amp;nbsp;inundii amp;nbsp;quæfunem miïdo ^ uinbtis prouocare.

^quot;^/Duo amores cuilibetaîæ naturalirer infiti ^d duo fut demones nbsp;nbsp;Cap.IIII.

ÄijMoi-cs q tang noui qda aioru rnonis a rebus que cxtrîfecus offeruf quo ffj^ndte îciranf m nobis rang notos leuiter attigit.DiIigétius uero piequie -Yubftitialc« amores.i.effénales ppetuofq? iftfetus ad pulchiü aîç naturalirer infi cosamp;affidueguis neceligas necaduertas trahétes ad ipfu.Quonï alter i ipfa co gnofcêdi: alter ï generadi potéria naturalirer é ifertus. Et quonia uelutprefecrus dudt aîam/ô^ more^uidenri^ régit apeliatus éd^mon.Quauis pr^ftariotamof

-ocr page 365-

apelletùrS^ Deus. Dint aut bos aîa gencrare/nóqindem quo riebe/fed ab initio quädo pnatura fua param ab œuo fibi traditaipamm p electionc «itç quadotp contracta infHctus eiufmôi côcipic ad feculû regnacuros. Quorum occulto quo dam nutu quoridie plures î nobis fufeitant affectus atep conceptus.Quos fane nec externadûtaxat fpectacula/nec præfens affectio corporismec noua confulta tio porngit.Etpfecto pperaus quidauitçrcnorplunmü directus adunum.Præ fertiin qui fpecrat ad uitç fpém fciéuafq./ÔC artes maturalefcp facilitâtes unicuicp propnas ab eiufmôi demone régit:recto intérim ab extemo quodâ fibi cogruo demone. Côgruût amp;: rônales aîæ oés p eiufmôi fuos amores cû mûdanæ amo hbus aieiquatenus amp;nbsp;ipfe f tint aïæ mûdane forores. Quç fimul amorefep fui ira dependét ab aîa mûdi ô: illius amore/nô quia mde fornanc c(fenuâ:fed quonia ad motionis lUius exordia quafi cocinendo motioncs pprias ordrunt/ pep pto pno s. fines ad hnem denicp mouétur illius.

^i De Dgraonibus.

Ö'ortete uero demones effe medios iter ftellas amp;: boies/î Theologiafatis ftédimusme fphaera quolibet fupra nos bac noftra præftâtior lógeep am lior rônales babi tato res beat fuæ fpbirrecitformes/fient habet amp;nbsp;noftra.

Nâ amp;nbsp;ignea quædâ aîalia effe cóprobat Apuleius hoc Anftotelis teftimonio.In fornaobus ardénbus quidam aîalia ppria uifafuntuolitarepénulis apta:quæ totum eu um fuû diuerfant in igne.Cum eo exonunt:cû eo pariter extingunc. Profecto quod primû ab ipfa uiuifica fubftâtia ideft aîa ùifam accipit/folus eft * ƒ ignis.Eft énim ignis icer corpora pximus aîœ: quonia cxcellétiffimus/efficacmt ; mus/mobiliflimus. Hinc efticit/ut fouéte calore finmila uiuantmô fouéte non Uluant. Secundo p ignem aer igni pximus uitam fortiriuider:amp; pabulum elle caloris.Per hçc duo fubîde fubtilisaqua uicinior aeri.Per bac fimiliter terra fub nlisiPer becquactuor inuicem congregata/corpus ex quattuor non iam uapori bus/fed matenis craflïonbus compofitum atq? folidum. Licet aût ubiqi quod pnus eft atqj fimplicius a fequéte compofitoqi refoluere.Sunc igit aialium rôna lium quinqigenera.Prima fût/quoru corpora folus eft ignis. Ac fi uifibilis ignis ftellæfunt/quos annqdeos nommant; Siinuifibilis/dçmones Orpheus igneos tel cal crics apcllat. Qui m planetarum circulis ftellarum uicem teneant fub pla neta duce.Non enim decet ab innumeris aîalibus que funt in fiunamento/mox ad unicum infrà defeendere. Secunda quoram corpora funt ignis amp;nbsp;aer opti me mixtus. Hos demones idem ætherios uel aerios nominac. Sunt et ammalia ternaiî quibus ignis amp;: aer cumfubtîliquadam aqua componitur: Quos demo nés iâ nominat aqueos. Qui quadoq paulo denfiores facti/afpici poriint.Necp défunt quarta: quai tribus iam dictis fubtilem adhiheantterram: quafi quédam terra uapórem. Hi ab Oiphco terreni Demones apellantur: Qui amp;nbsp;aliquando paulo ulterius condenfati etiam ualeant attractari. Hos enam nuncupat fubter raneosiquotiés uidelicet fubeunt terrç cauernas. Quinta funt hoîum quafi infi niorum demonu corpora.ln quibus precter demonicam illam ex quattuor fubti libusmixturâqua demones fumus: qua in nobis fpûsé/primoqi uiuit amp;nbsp;férir; mixturafolidionim eft adiuncta.Spinrum uero primo uiùere atep fentire; patet

X V

-ocr page 366-

ex co q? rerracto a mébris fpû/mox fenfus amp;nbsp;motiiS membra deferinidcoq; amp;: ni ta.. Cum uero quod pnus cognanufep acapitur/fiimius teneat probabile uide tur:aîas eiufmodipofteriora gradatim dimitrere corpora/prionbus interim diu nus referuans: Vtquç fuerund corpore folido/diunus poftea fint î tcnui/l quo panter erannSd î quo potifiimum fentiebant. Quod amp;nbsp;pp cognatioem facile ce dttalæ cônectenn.Quo uero fublimius fimpliciufqj corpus eft/eo tardius uide tiirab aladeferendum.Cælefteuero nunq.In omni fiquidé genere quod pnmo ■ fitparticeps/fempéparciceps. Et mento uitafempicerna ubifemelfempitemû corpus ipfo fuo efte naturaliter alauinnunq définit animare. Solis igiturhomi numalabus ifenorurnep demonû datûeft corpora caducamutare: quiacompo , fitafuntex diftonis:amp; ideo folubiliaitum quoniam pp corpus eiufmóiamp; locu amp;nbsp;mmifteriû a bearitudme diftrahunt. Nefas ât eft alas rénales ad córemplatio nem abfoluca nacuralitcr inftituras/diutius illa carere.Quâdo igit ad finem pet ucniunt/î etherio ôc celefti corpore mulra fçcula uiuunc.Quod.n.eft ex intêtio nefpêrum/earumqi pnncipiiponlTimû; id ^plunmum eft/amp; maximediutumû. Cçleftcs quidem Demones ÔC a'thenos uenfimile eft amp;nbsp;fempitemos efte/ôd ptur ƒ , b a noms exptes/pp nature fimplicitarem puntatéep loci. Aqueos autterrenofep J efle quidé longeuos nô autem Idiftolubiles. Habere amp;; punbatióes animi ferme

tales/quales amp;: nos habemus. Vicm iras enim regionis arq? nature morum affert fimilitudinem.E duobus pnmisnihil effluit unq. Quare necopus eft nunimen to/fed dû tax at cantibus amp;nbsp;fi guns luminibufq? delectanr: colunfq?:amp; ira nobis

conolianr/illis præcipuetemponbus/quibus eafidera regnânquæôdilkfequun tur.E duobus fequénbus cum effluat aliquid/inftaurare neceflarium eft: Sed in qbus nihil é tcrreiv fans odor fade cocikacq? aromam atq; floruin exalanoq? It quonuPoftremt demones odonbusd uaponbus idigenr craikonbus/q ex fan guine carnibufqi mmunf/maxime cocns/d a nobis all tipris. Quare fi Porphy no credis/ dices/ hos induxiffe nos ad alalia deuorada: ur ipfi penes nos arq? c uifceribus noftns haujirent fugerentqnfæpe cococtu fibiqi eóperens ab animait bus akmenmm.Eft aut eis infita quedâ amahédi fugédiq; facultas qualis mein bris ineft aîalmm radicibufcp pUtarum.Nos aût eos tak quodam nidore ad nos allicimus.Vnde ut ait Porphynus:holes uétri dediti uafa fiât D^monûimmun dorum.Quâuis enim demones fi quo indigent nutnméto/ut ait lambiichus/id abfqi noftiaoperafibipalkm fuppedixare polïmt. Tarnen probabileeft/pofle quafdâ illecebras ab holeilks offerri:amp; inconnnétcs demones incontincnnbns homibus cômtfceri.Supbiuero fupbionbus demombus agitant. Nâpnmu elfe ineisfupbiamPorphvhus ait:adeo utnihil uehemennus optent qfupremos a nobis deos ex iftimari:amp;: pillis maxime co li.Atqj prîceps eorumpotiflimum id contédat/ur Deus primus olum habeat, Inatarenos ad corporis huius oble ctamenca:quibus ipfiin nobis ferme fimiliteroblcctent'Imrareadcótennócs amp;nbsp;pr^lia;quibtis amp;nbsp;ipfi inter fe aliquâdo cóflicrant/amp; aerem côflictu côturbant.Et afliduo gaudere mendacio.Nos aût illis non pofte refiftere:nifiquatenus fupio rum d^'monuminfpiranoni mentédiligéter exponimus.Sobrii caftiqi uiuimusz aedeo nos fuppkater cômendamus.Sola enim purirate/fancnmonia/pietatege nus humanum a potén malorum demonû incurfu defendi.Hinc amp;nbsp;Demo en tu s oraban ut bonos Demones obuios haberer: utpotequiucPlurarchus ait/ exifti

-ocr page 367-

marermultos demones elTemalosioés uero apellabat Idolain aere giidia inter fe emitténa uoces:6ó lôgçuadifficile^ folubilia. Demones uero multos ede ma los.qm amp;nbsp;holes fub prçtextu bonorum fallet lambUchus aflerit: Sed eos bono rum nummum præfentiam fubito fugere: atqj ita Icginmu religiofum nó poffe decipere.Hec ab Aegyptus atq; Caldeis. Proinde Plotinus ait d^monicas alas iccuro ad corpora procliuiores exiftereiquoniam i eis materia queda regnet in. telLigibills, Hax at nó folum eft ipfa natura fonnabiliszhæc enî et fupioribus in eft :Sed intima qu^am eftétiæ difpofitio; î qua nec identitas altentatcm fupat: neqiftatus motummeq? natura cômunis parncularem: neep agédi facultas poeê ham pariédi: p quamfane difpoficioné efletia ralis tum corpori enâ caduco:uî animi pturbaaoni uidecur accomodari. Ob hac rónem/quod fie lamblichus af ferit/Dçmones prouidentiam non ut du cômunem hab eut: fed fmguli ad actio nés propnas atep proumcias.

^[ De origine demonum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI.

^q\ Ved uero Plotinus i capite fexto dicit/ Demones ex ipfa totius aîa genê B nbsp;nbsp;1 ratos;atq; Porphyrius 1 libro de abftinétia diatz Demones ex tota aîa pu .

^^À^ulademe îtelligas fubftatias ipfas aîarû quæ fût i demonibus/ex aîa mu dicreatas. Immo uero aîam hic total accipeilU patera fine deandeaep cômune: ex quaTimeus prêter mundi aîam/feorfumfphærarumaîas/ iterucpaîas dçmo num hoîum ue alTcnc elfe pductas.Nâ amp;nbsp;Proculus ait in Alabiade/demonesia deauiuificageneratos:aquageneranturamp; aîæ. VultquoqjPlonnus/ôd ab ipfa mundi/ôd a qualibet aîa rônali/fuam quanda irrônalem aîam emanare:quam no minât dçmonem.Eiufmôi uero demones amp;nbsp;fi fuas fequunc aîas:tarnen fub coi quodam influxu aîa mûdanæ gignunc ab eis: Nam î illius puidentia eft præci ; pue:ut ipfius naturç fubfemiât tôt talefqi naturæ ad difpofitiôem uniuerfi corn plédam. O io uero qualefcunqî fmt demones: ideo pédere dicunt ab aîa mûdi. quoniâ eorû aîas ipfa mûdi aîa p uitalcs uires infufas materiæ uelut efcas corpo nbus alligat. Inter hæc îreUigibilcs deos ponit.i.ideas amp;nbsp;îtellectuales celeftiu aîas.Item fenfibiles deos.s.ftellas. Pofteas demones/qui fût inuifibiles/fine ni cælo fint/ fuie fub celo. Quâuis ipfâ demonis apeUanoem ad eos qui fub luna funt proprietrâfferant. Corpora demonum î fupioribus quidem defcnpfimus rône quadâliberiore:p qui a plenfq; Platonicorura haud longe difcederemus. PofTumus aût rône forfitan magis phyfica dicerezcorpora Dçmonû fub lunariû • plunmû elfe compofita. Nam amp;nbsp;eleméta in globum unû undicp comifcent.Ent igicneceflario ignis î eis.Perhûcenim uitamotufqnùget.Eritamp;: aer ignis pabu lum.Nec folus cû folozne fubito diffoluunf .Efto infup aqua tenuis/nec fine ter ra fubnlnalioqn minima habebit fub igné ftabilitaté:oportet fane fpinralia Dg monum corpora ficut amp;nbsp;fpûs nofter eft e admodum tépata: ut fint illius uitæ no bdis fufceptacula. Oportet igit in eis tyrânicam ignis uoracitatem ita domari: ut amp;nbsp;mum numéro amp;nbsp;horum quidem patate maioreunius ty râni rapacitas refre nef .Nô pot aût terra illic elfe muta:nec etiam aqua plunma.Sit ergo qpluiimus aer.Secûdo loco humor aqueus tcnuiffimusTemo ignis fed admodû rarusme ; forte fu edax.Quartû tcneat fubtiliflima terra locum.Et quis demones omnes firit propemodum tépan:aliqui tarnen tépanflimi funt.ln cœtens aût elemétum •

-ocr page 368-

hocautillud paulo magis cxcenir.Eninti'gircompIexrbnes eom quinqi ferme ficutamp;:nofî:ræ;Tépata tiidcliccr/amp;fquatruornóadeo répatecSreJIis guidé fübdi cccüûnulibus.-iSifpræûdéres mfticru quopia nat?urali hoibus cóplexióis eiufdé.

^ De amore [ubRaente:^ de intelbgenna f nobis arrema. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VJJ.

,\ ^^“'''^^r'^^^P^^^^^^^o/übididtratioiffióCcseterat Intclligepróneuimfemi ' , ■ niniabintellecnlaïahfluentemlaïamtueluLpaaemïmatrem.ÏTiquagL

_---amorem rum ex copia fua/ rum ex quadam aix indigéna mixtum.

Item ampremponitppetuum/tum i intellectu aialiad pulchmm mteUigbdecó templandû/aim ï natura adgenerabilepuichrum.Etutruncp amorem e^ealiqd arbitrât eßentialeatcp fubfiftenstquomâab aiapipfam eiTennam eius exillant. Amores aCit qui nup ex atari folent/cCi nó ab ipfa aia fimpltciter (int uelut agen te: fed cônngant i ea lam quaft patiente ab extemis amp;nbsp;corpore/ non fubfifientes demones ue apellat:fed pad tones. Po ff hxc aïaduertes inteUectum ipfum ohim cómunë:acq3 inteUectum uniufcuiufcppprium inter felongedifferre. Rurfnpo rennam cognofcendi que nó habet i eüentia fua ipfum quod cognofcêdum eü feaidum illius effentiam:fedquandaeius imagmem/effe faUacé/certa uero effet i quxipfum ï fehabetobiectum. (^nod fi non tanq imagmahum habetpoténa eiufmói/lp fumet ex iffu obiectum. Cognitio igic pfectifhma qualis êintellectus ^ nbsp;nbsp;eff res ipfpqux dicuntobiectailmperfectiffima uero ficut féfus:nec edquxfen , tiendafunt:nechabet:fedadillafeuertit.Cogitatio ueroamp;finóeflillaqupco fftat:babet tamé.i.noaóes eorum/fiue ex feipfappne:fiue ab ïtellectu fuo haa , natpro arbicrio.Si mädurn cótemplens ïtelligibilem/illicnon folum uniuerfus intellects elf uniuerfum itelligibile: fed edam iquauis idea ïtellectus certus ed mtelligibilecertum. Prxterea ïtellectus uniufeuiuf^aixproprius edfuumipfu mcelligibile. Diffère tamé amp;nbsp;i boe ab ipfo fimphater cómiinicp ïtellectu: Siquidé ^^^^P^t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fimplidterintdbgtbiieted emm ipfii fuo quodam pacto. Habetigit intellectus noder uniuerfahum return intelligêtiam:fimiliumqi amo remiC^uoma ipfum uniuerfum itelligibile amp;nbsp;habet panter amp;: exidit. Atqiionia hicexidithocipfum nótam fimpliaterq fuo quoda pacto idednóprfus effica adimo modo: ideo ïfpeciali qualibet notióe nó oio didmctecomprehéditfin gula/qup mens diuina comprehcdip Oportetemm inteUectum adrónem feima ginationemq; cóuertere/utpartiailana didmcte cognofcat. (^uodatprxterin. ^teUectum córnunem fmtamp;alii nó folum difcurfione/fed datu ppenio cognofcê . tes:a pnmo didmcn/ita confirmari uidec.Intellectus primus cum fitmultitudo ■ pnma/merico edm plures intellectus natutahterpropagabilis.£dï eo diuerfita ris idea:ed ét idenritatis idea/Iongecppocentior. C^uoniam igicurfub diuerfita tem plures intellectus didribuiturdilcurrentes: mento amp;mplures fub idenara te denuatur dabihter cognofcentes: Sed ïüs ïdenacuraliterpropagatis ira ratio difcuirens fubnectirurïrelligenrixdabili:ficutïpnma menreipfa diuerfiras uel alrenras idenrirati fubnecarur.Progredi uero in mulnrudinem infiniram intelli gendo idedintelligerefingula darurinrelltgennpnodrxrónis adiunctximagi 1 naaonifqi mmideno. Cxrera qux de amore diifqi difpiitanc/ïlibro de amore

fan's cofirmauiffeuidemur.

-ocr page 369-

5J^LIBER QVINTVS TERTIAE ENNEADIS DE AOMRE

|j De amorciUo qui paflïo quidam ed: Quid fit: Vndc fit: Quot habeat fpecies. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.primum

PEREPRETlVM eft de amorc confidararezutru Dcus quidam fit/uel Dgmon/uel palïïo quidam aîæ. An potius partrm quidê Deus quida/fiue Demon: paru m ucro fit paffio qugdâ.Præterea qualc potiflïnium/quid ue hom quodlibet fit dicendum.Perçut rere quoqj cxpcdir cum aliorum hominum bac de re opinioncs/ prçcipuephilofopbicas/tum uel maxime Platonis diuini fenten tiain:Qui multis î locis multa de amore confcripfmneq', fold paffionê quadam anitnis influentem efle dixit:uerum etiam Demoné apellauit amorem.Deq; bu ius generatione difleruitzquo pacto amp;nbsp;undc fit genitus. Priapio ferme nullus ignorât amato nam paflionem influere aîabus cocupifeentibus pulcbro fealicut, cômifeererappetitumq? eiufmôi parrim efle’penes temperatos/ iam factos ipfius pulcbn domefticos : parnm uero î turpem quadam definere actioné. Ac unde af fectus uterq? proueniat deinceps pbilofopbice côtemplari debemus.Siquis igic principiu eius ponat/ antiquâ ipfius pulcbn infita ^abus appetinoné/notionêz cognaaonê/amp;: quâdâ fine rónis actu cognatiois pcepnonéiis a ueritate caufe(uc arbitror )minimeaberrabir.Nempe quod turpe eft/idnaturç eft Deoqj côtrann. nbsp;nbsp;/i

Natura eni pulcbrum fpectâs agit.Speccat aût decerminatum: quod quidem in boniordine collocac.Indetermmatum uero turpe eft ordinifqp côtrani, Sed ort go natiiræ inde dependet a bono arqj pulcbro. Quifquis aût aliquo delectatur quaficognato/ad imagines quoqieius quafi affines afficitur. Atfiquis bâc füb ftulericcâm:deinde qua rône/quas ue ob cas pafliones amatoriæ onanc explica. renô poterit. Neqi en a in amoribns Venerea pofeenbus mixtioné. Nam amp;nbsp;bi in pulcbro quodam pereare pcupiunt:Quâdoqdem dictu pabfurdum eft/natura pulcbrauolétemfacere/ uelleî turpialiquo generate. Atemillis quiutbiegene rent incitant/ fufficit quod bicpulcbrum eft affequi. Quod quidé î imaginibus adeftatqjcorponbns. Siquidé principale exemplar iis minimeadeft: quod qui dem câ ipfis eft pulcbri etu buius amadi.Proîde penes illos qui ab boc pulcbro in fupni pulcbn reminifcédam reuocant/ pulcbrum boc uelut imago diligic. At penes illos qui minime recordant ob ignorâtiam paftionismoftra bæc uera put chntudo cenfetur. Ac fi tempati fini/mita cum boc pulcbro familiaritas uitio ca ret.Lapfus uero intêpantium î Venerea mixtioné eft peccatû’. Proinde qui pu ro pulcbn amore afiicic:fola pulcbricudine eft côtentus/fiue recorder/fine nô re corder. Qui aût ammixtam infup babec aliam quoq côcupifcentiam îmortalita. cisinrcipfamortali: pro uinbus compandæjbic in generatione ppetuapfeu era tiaçp fempitema pulcbrum quçntac. Aedum fecûdura naturam pgrcditdent gc neratqd pulcbro:Serens quidéin fempicemum:in pulcbro ât/pp quandâ ipfius -pulcbri cognacionem.Eteni ipfum quoq? fempiternû eft pulcbro cognatumma; turaqi fempitema pnmum pulcbrum eft;amp; quæ ab ipfa fiunt/pulcbra oîa fiunt. Quodigitgenerationemnô optât/fufficiens amp;contentusipfo pulcbro magis,-eife mdetur.Quod autéappetic generate/pulcbrum quidem nicitur gignerc ob

-ocr page 370-

indigentiam qnandam.Vndeapparetneqiia^ fibi ipfifufficere. Exißfmatätin faaendo/tunc demum pulchm aliquid fe facturum ft i pulchro genucrit: Atue ro qui prêter legem/prœrerq? naturam generate contedunt/a natural! quoda im pem curfum exordiutur: fed naturalem trafgrclft uiam p lubrica delabutun pla pfiq? facentagnorares quo amor ducebat eos:^ quorfum generationis appetitio tendat. Item qua rone imagine pulchri fit utendum.ignorâtes deniq; ipfum pul chrum. Profecto qui pulchra corpora no comixtionis graria diligiit:ob id ipfu quod pulchra funt/amat.Rurfus qui amoré fequûtur mixtu/erga mulicres mq/ quo ppetuitas generatione feruet:rtcq; ab hoe ufq aberrat: hi pulchritudinéper petuitatemcp fimul exoprar: Arqi tépati funtambo:quis alus prçftannores alii. Et qui præftâriores/ partim quidé pulchntudiné hac noftram quaft eis fufficien tem colüt:partim uero pulchritudiné quoqi ipfam/qui.s.recprdaturmeq} tarnen, pulchritudmem hac afpernatur: utpore qui exiftimét hac efle effectum quédam ludumqi illius. Hl ergo abfq? turpitudine uerfatur in pulchro, Alii uero per pul chrum m turpe labütur. Appetitus.n.boniQpelabitur amp;nbsp;in malum. Atqi h^qui dem funt anima: pafhones.

'quot;I^J^e duplici Ven ere. De amonbus geminis:qui uelut aliquid fubftftens gene ' ranturin Venere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.U.

^'7'c^Ircauero amorem illum iprimis uidrfphilofóphandum/quem DcilafFir ■ jmantnofolum cæteri/uerum etiâTbeologi/atqi Plato frequenrenamoré dicésiofïiciumq? illiattribuens/ ut dux pulchrorum fitpueronv inftigatorq? alarum ad fupemam pulchntudiné atnngédam: aucfairem iftincuï adillam lam natum exaugeat. Hueadducédafuntquæciîqi in Platonis conui uio ptractanr.Vbifcribiturin Venens naralibus amorem ex indigentia copiaqs progenimm. Viderur præterea difputario prüfens de Venere nónihil exigerc. Vm'i uidelicetex Venere an potins una eu Venere amornatus efledicatur.Etpri mo quidé/quena fit Venus:deinde quo fe ha beat: au ex ipfa an fimul cum ipfar an potius quodamó amorem habeat ex feipfa fimul unacp cü ipfa progenitum. Dicimus itaq? dupliccm efle Venerem:alreram quidem eeleftem cæliftirpem aflc uerantes:alreram uero ex Ioueamp;: Dionenatam: huraanonîcôiugiomducéhæc ipfa cominus atringenrem. At illam fine matre amp;nbsp;ante cóiugia:quoniam nuprue in cælo nó fiant. 111am fane eeleftem quam ex Saturno.uirellectu genital dicut/ , necefle eft efle aiam diumiiftmam: proxime ab ipfo itell ecru inuiolabili inuiola bilem natamdupneq? permanentemiutpotequtead bccmt'idanadcfccdcreneqj uelit/neqietiam ualeac.-ppea q? ea prorfus natura prédira eft/quæadîferiorano inclinât, Necefle mq eft eam efle fubftanriam quâdamfeparam amp;nbsp;eflentiamma terur niillo mô ptidpem. Qua de caufa ftibobfcure dix crût fine mareria efle/ubi fine matre efledixerût. Quam quidé deum ponus q demonem merito nomina rcdebemus.Quippecum ftneera puraqifitÀ infeipfa confiftens, Quod.n.cx mente proxime nafcit/ipfum quoq? eft purû;urpore qiiod ualidiiftmû eft fecun dum feipfum intcllectus ipftus propinquitate: ingenirûq, habeat appetitura ad feipfum in genitore ftabiliendû:genitore inq potente ipfum fufticiéter apud fu peros detinere.Quo fit/ut nunq aîa lUa decidat/que eueftigio pédet ex mente.

-ocr page 371-

Idq? munu's habet miilco magis g lumen foli circufufum/perpeCuo ex ipfo pro dear amp;nbsp;refcrac in ipfum. Sequens igic cotinuo Satumum/ac ft uelis patrem eria Satiimi celum/actum fuum reflexit ad ipfum/feqp dli coahauir/ amp;: a mo rem ama do progcnuit:cumq5 hoc ipfo amove fufpicit ipfum:atqi hums aîæ actus fubfta tiam efl erm am q; ^ducit. Tu uero urrunq? illuc mtuccrum ipfa gemriix/mm ge nitus pulcher amonfubftaima quidem ad aliud pulchrû femp intenta: habenfqi effe hoc ipfo 1 medio.s.inter defidevantem atqj defidevatum.Et pfecro defidcra as eft oculus proben s quidem aman ut p ipfum cernat amatum: precurrens aut ipfe:amp;anteq dli prebeat faculratem uidendi puiftrumentum:ipfe lam fpectacu lo fine fpcctammc plenus.Prior quidem:inq no tarnen fimditev cotemplatusiex eo tp fiftir qdê dli fpectamé: ipfe uero uelut fructu uefcic uifioe pulchn ipfi mui free arcLifufa. ,

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Con firm ano fupenorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapJH^

^c^Seuero fimftannam eflentiamq? ab eflentia emanantem minoré quidem ■■■igenerante/exiftentem uero fimul/negare no licet. Etenim ar a dla eflenna V^ gt;Adf nata ex actu qui flip ipfam eft: efl'ena inq uiuens/amp; ab ipfa ennu eften napenaens:illudq;fufpiaens/quod prima eflentia eft: uehementerq? fufpiciés. Atqui amp;nbsp;primum ipfius fpectaculum uel fpectamen id ipfum eft. Quod quide tanq fuum bonum fpectat gaudecq; uidens. Atep ipfum uifum tale eft/ut quod inmef no negligenrer intueac: Adeo ut ipfa uelut uoluptate intétioneq; ad ipfu uifionifq; liebementia aliquid generec ab ipfa/tum ea/tum fpectaculo dignum. Quaobremex eo quod inrennlbme agit errea fpectaculu:tum ex eo quod qua fl ab ipfo fpectaculo defluir.dbutus oculus uelut uifio quædâcufimulachro na tuséamór. Quiforteobhocdictus éheros/quoniaab horafeos.i.uifionefub ftanriâ habet. Quido et amor qui paflio eft ab hoc habet inftinetü. Siqdé amor qui eflentia eft anreceditamoré qui no eft effenria. Atquiamp;paflio eran.i.amare dicic:fiquidem amor ipfam huius habet:fimpliciter aut amor no apellat. Amor itaqjfupngaîæ tails exiftit/fufpicies ipfequoqîfublimia/ranqaîædlius pedifle quus:atq5 ex dla penefq; dla genirus:deoriimq; contéplatione contentus.Cum ueroaiam illam fepatam efledicamus/ animam inq pnmo cælum illummâtcm/ nó iniuria hûc etiam amorem fepatu m effe fatebi mur. Et fi aiam ipfam max ime cdeftemeflediximus. Quemadmodum optimum noftrum eflem nobis afleri mus:attamen fepatum etia affirmamus. lllic ergo tantum fit dle a mon ubi eft m uiolabilis aia.Atquoniioportuitaïam etia mundi huius efle/ideo comitar hac ram alter amo 17qui eft amp;nbsp;huius oculus ex apperim fimul atep ipfa natus.Cii aüt •hums mudi fit hæc Venusmeq; folum aia/neq? fimpliciter aia/menro amoré mr fus genuïthoci mundo regnatem. Quiiam unacum Vencrecómgianupnafqï atdgit.Tum uero quatenus amp;nbsp;ipfedefiderium atringitfupernum:eatcnus luuc num furfum prouocat animas:arq; animam ipfam cuius eft collega/ad fupema conuerrit/qtum amp;nbsp;illain eorum memonam poteft naturaliter puocan.Ois naq; aia bonti appennetia que mix ta eft alicuiufqi facta. Quippe cd hæc aia deiceps lUam fequatur/ eman erq; ab dla.

Duo amoves cuilibetaîç naturaliter infiriquafi duo fût demones nbsp;nbsp;CapdllL^

-ocr page 372-

X^^Ven poreft nunquid aîa quolibet amorem talem î eHenria fubftâtiaq? pof ■ ■fideatyForte uero cura aîa tonus babcatamoréhûcamp; coflituannihil pro J^ibet horainû aîas habere firailiter atq? coftituerecEt mfup ce te rom oîum aî^ium aîas. Forfan hic araor eil demon/quem rtadât quélibet comitan.s.eflen nalis uniufcuiufqj amor.Hicuriq; facile ent/q cupiditates inférât naturales/qua tenus quadibet aîa narurahter apperit: dura quœlibet pro natura fua cofentaneu. fibigignit amorem/quoad dignitatem eflentiamqi pertinet. Vniuerfa igimrala amorem habeat uniuerfum iparnculares at unaquecq’, fuum. Quatenus atquxli bet fe habet ad uniuerfam ab ea uidelicet minime fegregata/ fed i ipfa eóprehen fa/adeo utunafintoês: eatenus amp;uimfqfqamoradumuerffifebabetamoré; Comitac rurfus parricularis amorparricularemaiam: amp;: magnus illeamoraiam uniuerfam:amp;: quii toto eft/ubiqi uiget torus p uniucrfii.Rurfufqmnus biceua dit 1 mulros:amp;: pro arbitno apparet nbiq: figuratus parnbus fuis/feq?ipfiim in imagine quadam fi placet oftendens. Putandum uero elf Veneres quoqi ï mu do elfe pmultas quafi demones una cumamore nafcentes/ex uniuerfa quadam Venere pflnentcs:quæ quidem figillanm una cum amonbus propnis ab illa de pendeat.Siquidem aia eft mater amoris: Venus ât eh aîa:amor uero eft actus aie bonû defideranns. Cum igicamor emfmói unâquanq? ducat ad ipfam bom na turam:amor quidem fublimioris aîædeus eft:quiaîamfempcûilloconiungit. Amor at aniraæ lam pmixtx dicendus eft demon.

• ^ Confunt cos qui dicebant amorem ipfum qui a Platone apcllatur magnus D^mon/effemundum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V»

Aererum quæ nam demonis â: comuniter demonum natura cft/De qua i ■ nbsp;nbsp;Tcóuiuio fenbit a Platone. Natura inqamp;: aliorûdemonû/amp; ipfius amons.

^^--^AQiiéadmodum uidelicet ex indigennafimul atq,copia ex confilio nata in Venens natalibus ortus eft amor. Quifquis opmat mundu hunc a Platone eße amorem no mm am; Nó aiit amorem ede aliquid miidi natumq; in müdo/ar gumentis pluribus cóuincet. Primo quidem Plato müdum apellat beam deum feqj ipfo fufticientem. Amorem uero hunc neq? Deü/neqi fuffici entern didefed femp egenum. Deinde neceflarium eft/fiquidem miidus eft ex aîa corporeqcó pofitus: Aîa uero mundi fua Venus eft/pnncipalem amons partem ede Veneré. Aut fi mundus eft ipfa mundi aïa/ficut amp;nbsp;homo eft hoïs aïa/necefte eft amorem efte Venerem. Pr^tereacumâ amor quidem exiftcns dçmon/cftamp;mûdusicæte ri uero demones qui ex eadé eden na funr/nó funt amp;nbsp;ipfi mundus ? Atq? miidus ent hec ipfa ex dgmonibus conftitutio.Irem ubi amor dicir pulchroni dux puc rorum/ quo na modo id mundo co nu emery Deniqi amorem ait fine ftra mentis amp;nbsp;tegraine/finecalceis:abfqi domialio piiagan.Quæ quidem mûdo nullo mô poffunt nifi aiide nimium inepteq? attnbui.

'^r De amoris origine/atqîDgmonibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„.Ç^Ët^i;

u fEmm quid nam de amore/deqi ipfius generadone dicendû eftyProfecto ^^exponendum eft quid fit amoris matcr.Penia ideft indigenna:Quid ue

-ocr page 373-

pater Porus ideft affluentfa. Et qua róne parentes etufmSi amorf conueniat. Co ftat at oportere parentes eiufmói ceteris quoq; dçmonibus cóuenire: fiquidem oportet naturam eflentiamcp dçmonû oium qua róne demones funt/unamefle: , Nik forte fecudum nomen coraune dicanc habere. Cófideremus igic quo deos a demombus diftinguamus : Quauis enim fæpe demones enam deos effe dica musuprefentia taméhc accipiamus/ficut quado demons genus genufep deorix cinq aliud aliudqj ïrer fe difcemimus, Deo rum itacp genus effe pafoonis exps diamus amp;nbsp;putamus.Dgmonibus it pafliones adtungimus: dteentes eni fempt temos ekedequenti poft deos gradu üq? genen humano fjpinquos/medios m ter deorum hominumq; genus. Cófideranóe igitur dignum eft/qua róne demo nes extra paflionem non pmanferinefed ad detenus natura defeendennt.Quç rendum etiam eft/an nullus in mundo mtelligibdi dçmon fit: ac rurfus/num m hoemundo demones tarum fint: Deus at in mundo intelligibiltfolum.Forfan. potius bic quoq? du funt: amp;nbsp;mundu8(ut dia folet ) Deus eft tertius: Et ufqiad lunam unufqutfqi eft deus. Præftat fane nullum î mundo inteUigibili demoné apellate:quinetiâ fi ibi ponat ipfe demon/efle Deum exiftimare. Et qui in mua do fenfibili funt ufqi ad lunam du utfibiles Deos apellare fecûdos: poft atq; fe cundumdeosintelligibiles/ficdependentes abillis/utfplendores aftellis. Dç moues auté quid naede dicemus/Forte cum aîa îfufa fit mundo/ dçmonem ai iufcpaiænuncupabimus uniufauufqiueftigium:Dico âtanimæ ifufæ mundo: quoniâpurioranima gignitdeumiciufqs amorem deum edeum diximus. Ac quærendum eft/primo quidem air nâ nó omnes demones fint amores: deinde quo pacto bi quoqi nó fint a materia liben. Force demones quidé illi funt amo res qui gignunex aia bonum pulcbrumqi defiderante. Nempe omnes quç hoc in mundo funt aîç/hunc gignunt amorem.Reliquiuero demones ab aiaquidé geuerantur amp;nbsp;ipfi:ab ipfainq mundi tonus aia: fed alus quibufda eius uinbus generantur ad ufum uidelicet unmerfuimplentem difpenfantemqï fingula tori. Oportebat .n.ipfam totius aiam fuffidenter tori mundo prçeffe/atqi fuppeterez generatem uires dgmonum ipfius ton cógruas/atqj eóferéces. Verum quo ni pa cto ie cuius matenae demones partiapes funt/Non enim corpore«: alioquin aia lia fcnfibilia forent. Na amp;nbsp;fi corpora aerea ignea ue aedpiut: oportet tarnen nam ram ipforum prius eria differentem efle:ut parriceps quoqi corporis fiat.Quod -’' enim oio purum eft/nó repente corpori. cómifccmr/ quis opinentur multi effen, damdçmonis/quatenus d^mon eft/unacumquoda uclaereo uel igneo corpo re effe. Vemm cur nam effénna quidem demonum cómertium habet cum corpo re: deorum uero effenria nullum:nifi quaedam fit ca in ea quç mifcetur conférés mixtioni.Quæ nam igitur caufa/ Intelligibilé oportet materia ponere:ut quod ülius eft particepsf p illam in hanc quoqi corporum materiam ueniat:

A^Oe compofirione amoris atep diftincrione/ amp;nbsp;de itellecm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V1I,

PX hato igitur in amoris generarionePorum inquit fuitfc nectare ebrium i V quado nó dum effet uinum: quafi amor ante mundum fenfibilem fit p iC^^genitus: amp;nbsp;Penia mater eius parridpauent namram ipfam icelligibilem: non at natur« intelligibilis fimulacbrü inde uelut apparens : fed illic interfuerit

-ocr page 374-

cómtxtaqpfituelutex fpedeæ indefimtate qua Ja. Quaquidem Habens anima anteq confequaf bonum/uaticinans aut a liquid eflebonum/ fedidum indéfini turn ircrminatuniqjfimulachruni feu uifum/amoris fubfiannam pepeht. Ratio igit no in rone:fed in appetitu mdefinito amp;: fubfifteria debili lam facta/reddidit quod indegemtum eft/neqi pfectum ncqdufficiens/imo îdigum/ utpotequod ex appetitu quodä indefinito amp;nbsp;tone non fufficieti genitum eft. Eft at to bee ne quag pura. Quippe aim 1 fe habeat appetitum interminatum/irtonalem/indefi nitumiNunq cni implebitur qdiu in fe habebit rei in determinata: naturâ. Depé det autem ab aîa:cum ab dia uelut pridpio pdeat. Mixrura uero quedam eft ex róne non quidem m feipfa manente:fed infini tan pmixra;Siquidem nó ipfa ró: fed quod micat ex ipfa/infinitari mifcetur. Eft iracp amor uelut afilus qui da m digus fuaptenarurandeoq? ena ponrus irerum eft egenus. Non.n.narura habet quæpoflir implcn. Quippe cu mixtura quadam fit: mixtura uero ralis ppea q» non poflidet/nó impletur. Sold,n.reuera impletur quod fuaptenanira lam éple num. Quod at ob mfiram indigennâ concupifdr/ctia fi fubito l'pleatur minime rennet: Quâdoquidem îgeniofa amoris induftna ab îdigenna pfidfcirur.Facul tas compandifiuefuppeditandiob ipfam rom s natura m elle uidcnir. Oportet amp;nbsp;omne dpinonû genus taie quiddâ ex talibufqi conftifui. Horum nanqi quod libetad quod ordinarum edi eiufdcm compandi/fuppeditâdi/apperédinatiirî babenarq? hacróne eft amori cognatura: ipfumqi nô plénum: fed alicuius boni pamoilaris auidum. Quo effiatur/ut A: qui hic boni fût/quem habent amoré/ ipfius fimplidtcruen boni habeat: neq; quédam dûtaxaramorem. Qui uero fe cundum alios demones ordinan funt/fecundû alium aliuinuedemoncm difpo nannir:quemfimplidrerhabuerant/ociofum lam dimittenres.’opanres aurfecu dum alium djmonem/quem elegerdt fecundû pattern aiæ cum ilîa côcordé quæ operatur in ipfis. Qui uero mala cupiût prauis iam côceptis cupiditatibus/ocs in feamores impediiTeatqiligafleuidentur.Queadmodd reaam quoq5rônem/ fiqua mata eft/malis aliquado côtractis opiniôibus occupare cofueuerdt: Qui obrem amores qui natura infuntatq? fecundû natura/boni funt. Etifenons qui dem afg amores/dignitate porennaqnnfenorcs funt:Supenons adnfupenores. Omnes deniq? in eflenna collocari. Qui autépræter natura accidunt/palTiones quædara funt aberranrium:neq; eflenna ullo mô: neqi fubfiftentùe uIU eflenua les: Quippe cum nô ab ipfa aia facti fint: fed uinum aîæ comitenf:generanns ui • delicer fimilia quidam pro afteau habiruq; corracto. Probabile uero eft oio ue raquidem bona/quæagitaîaquotiens fecundû naruram agiti rebus róne derer minans eflenna efle: Alia uero aiam ex feipfa non agere:ideoq? nee aliud quictj eiTe g paifiones.Sicut amp;nbsp;intelligent falfæ fe habénno habentes fiib feipfis eden nas/qualcs babent reuera intelligennt uer^i [empitemx/determimrx: habentes fimul intelligcre/inrelligibileqi amp;nbsp;eflemó folum m eo quod fimplidrerfe habet: fed enam 1 unoquoqi drea ipfum reuera irelligibile/ amp;nbsp;inrellecrum in unaqUlt;ç fpede. Quinenai unoquoqinoftrum conftarpureinefleintelligennaatqjintel Üÿbilemec fimul quïdem/amp; noftrum id atq? fimplidrer: undeamor nobis ineft ad fimplidaquoqp Aruniuerfalia tendens.Quippecum tales enam inrelligehng; infint. Acfi cuiufdam pamculans adfitintelligenna/ fecundum aeddens adefle Hidetur.Quéadmodumdepropno hoernagulo intelligitquis rectos angulos

-ocr page 375-

duos habere/quatenus triangulû ipfum fimplidcer habere duos rectos keUigir.

^f De loue lèc orris eius amp;: Venere/amp;: Poro/amp; Penia/amp; amore nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap, V III. c^keterum quis na hic eft lupiterAn cuius ortos Plaro Porum dicitigreftu.

■ nbsp;nbsp;nbsp;iQuiue hi orrifunt? Venus quidéutiamconuenimus/aîaeftiPorusaucé Joium ró.Reliquum eft/quid louem/quidue louis ortos fignificarc uelm a piamii^ louera pfecto effe aiam nullo mo dicendû:cû um aîam eße Venerem concelTerimus.Immo uero louera a Placone hic nommatura debemus accipere: ex Phedro quidémagnura illura ducera/ quem.s. defenbiti Phedro:alibiuero quem terriu ponic deum.Sed planius i Philebo:quado diat in loue eße regiam quidem aïam:regium infup inceUectum.Si ergo lupner magnus eft itellectus Sd aiautep m numéro difponitur carum/difpom uero fecundum id quod exceUen nus eft oportet/amp;: ob alia multa:amp;; qa d eft/caufaq; regu atq ducens / fi inq ita cft/Iupiterquidem fecudum intellectum ent: Venus âtquæ ipfius eft/à: ex ipfoz atq? cumipfo/fecundum anima collocabic.s. fecundum fpcciofum fplendidücp amp;nbsp;fecundum id quod ra anima eft/fincerû/innocuû/delicatum;ex quibus omm bus anima Venus cognorainac. Ecenim fi fecûdum intellectum quidê in deoni numero mafculos iudicamus:fecundii uero eoródem aias folemus feminas no minare;quippecum cutUbet intellectui cohereat anima/merito hacinfuper róne animalouis ent Venus.Præfertira cum huic rôm facerdotûquoq theologorûcp teftimonia fuffragenc. Hi nempe pro eodem accipiunt numine V enerem acq, lu nonem:ac ftellam ra cado Venens ftellam lunonis apeUant.

V^Confirmario fuperiorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^.VIIIl

c pxOius igitur cum fit ró quidam eorum quæ in mundo intelligibili mtellc 1 ■etuep funt/ró inq iam larius ex plicata/nimirum area aîam fit atep in aïa.

enim inintellectii collectum eft/neqj ab alio manatin tpfum/idiS in Poro inde ebrio fignificat aduenririam plemtudinem. Quod autem illic eft/ implens ncctare Porum:quid nam eft/Profectoeft ró a fupion priapio defines adinfcrius.Quamobrem ab intellectu in animaró hæc códpit/quando Venus natadicic/ac dû cóapic in louis ortos fluere iudicac. Ortus uero omnis eft fplê dor amp;nbsp;copie decus. Refulgent uero louis orciróneiomamêtaq, louis funcfplen doves ab ipfius intellectu in anima emicantes.Quid enim aliud louis orti figni ficarcpoffunt^q imagines fplendorefqj ipfius: quid rurfus fplendores ornamë taq louis fuimuifi rónes ab ipfo flucntesiSimul at rónes dicunc Porus ideft af fluentiafglix/ thefaurufep diuiriarum pulchcrnmarü iam palam 06 pfpicuereful g en num. lam uero id ipfum eft ebrium nectare fieri. Quid enî aliud apud deos eft nectar/q quod Deus aliquis haurit.Quod at mén fubeft/métis hauritróné. Mens afit ipfa iam famra conquiefcit. Cüqi lam poffideat/merito ebrianon eüa ■ dit:quippe cum nihil habeatpegvinum.Ró uero proles eft menus poft men tem ' (ubfidens:nec amplius fuiipfius exiftens/fedm alio iacens/in orto louis(utfet tur ) 00 tiic quidem/quadoV eneris natalia celebratur.i.nafcête V enere. Oportet at fabulas fimó futuræ (int fabulæ nee peul a uero; remponbus quæ narrat diui dereimultaq a Ce luicé Cegregare/ quæ fimul quidem fint tépore/ ordrae uero amp;£

-ocr page 376-

porenriadifcrepent. Quadoquidcm S' rónes atqjfermones inducere generatio nes ingenitomm cofueueixit:^ quç fimul exiftunt ch fee mere: atq; poftqua pro umbus docuerunt/inteUecains cônecterc que diuiferât fam cócedere folent. Có nexio uero fumaqr noiera iprefentia eft eiufmói. Aîa cum mentefimul exidens amp;: ab ipfa mente fubfi(lens:Rurfus rórnbus hmcimbura/ipfacp pulcbrapulcbris admodum exomata/affluentiacpluxuriâs:adeo ut in eaiamfplendores uanos kceat côtuenpulcbrorûqpoîum fimulachra:id inquâ tomm Venus ipfa cenfer. * Rónes aût omnes m ea apellanc Porus.ùaffluenna fehx/a fupemo necrarepro fluens. Atuero fplendores in eaquatenus î ipfauita micant/louis om dicunn Vbi amp;nbsp;Porus lacere tradir/his lam grauatus/quibus ferr imbutus. Cum uero ui ta î ordme return micat:îmo uero femper ca mica te du côuiuio difeumbere ludi cantunurpote qui eiufmôi quadâ fehacate fruantur. Amorauté neceflario ira femper exnnt qdiu amp;nbsp;aîa/ex appenm aip ad preftarius bonuq; profectus. Eif âc res quedi mrxca/parneeps quidémdigennæ/quatenus affectât iplerimeq^tamé exps copie/quatenus refiduum eius qiiod habet expofcit.Si.n.exps boniEoret oio/nunquâ bonum appercret. Quâobréex affluenna fimul atq;penuna narra tur exortus.Qumetiâ defeems appentufq; fimul atq; memona ronum côfpiran tes in aîa/actum erga bonû qui amor diar genuerunt. Mater ât eius eft Penuna: quoniâ appenno femp eftindigentis.Matena uero eftipfa Penunaïquoniâma teria oîum é egena. Quinetia indeterminata natura apperitiôis uergentis ad bo nû deelarat id ipfû quod appétit qtenuf appent/magif uicé hére matenç:neq;.n. forma neq; rô adhuc in eo quod bonum apperit/ qua róne appétit/effeuidetur. Quâtum tarnen ad feipfum fpectat/fpés tâtum eft pmanens in feipfa/fimulqjaf fectans acapere narurâ fuam bonum adhuc accepruram/copat ad occurrens bo ■ num ïam quafi matenam. Amor demq; fie eft matemr particeps/talifqj d^mon ex aîa/quatenus bono quidem quodâmô caret:fed appétit procreatus.

Il ARGVMENTVMMARSILII FîClM FLORENTIN! IN LIBRVM QVOD INCORPOREA NON PATIANTVR.

SVMMA UBRI

âVMMA Librihuius eft afferererem incorporel pari no poffe. Rem quidem incorporer appeUat/quguel nullâ in fua róne quantitaré m cludit:quis eâ extnnfecus accipe ualeat. Hçc ac materia eft:uel quan titatem prorfus excludit. H^c ât eft mens amp;nbsp;aîa. Prçterea paffioncra effe uult mutarioem/quç fubftâtiâ perdere ualeat:fiue diuifionccon / tinganqualis accidit quântati rebufq; neceffanâ habétibus quantatem:fiue con nngat alreratione.-qualis acadir contrams inter fequalitaribus:arq; infuperfor , mis:quas neceffario qualirates eiufmôi comitanrur. Igitur ram materia pnma/q aîa res eft incorporeameq; quâtitarem neq; qualitatem ciufmôippna fibi uendi cans:ideoq;a paffione feiungit. Acmulto magis aîa q materia. Aîa eni no foin formas nô admitnt pniriofas: uem ét nec nouas aliquâdo qlefdiq; fint formas uidecacape.Milita igicm fequétibus deîmutabiliaîçrônalis efféria/deq; parti bus eius:Nônulla infup de efféna prima:pluiima de lUius oppofito.i.de prima materia difputanf/qtenus id demep côfinnef/ré incorporcâ elfe paffiois expré *

-ocr page 377-

'Ill Anima neep patitunneep formas qualitates ue fufeipir. Item de dupliek unaginatione.

'lB''Nprima igit libri parte quæ capita quint^ córinet/oflendit anima nó effe I padioni fubiectam.ln fecuda deinceps oftédet fimile aliquid de materia.

JDuatum uero ad prima fpecrat:æaduerces nullam incidere a coi-ponbus impulfionem uel qualitatem i potentia aîæ cognofcentem.Sme enï incident mó quodâ namralt/amp; ut ita dtea matenali/cófunder cognirio amp;nbsp;difcreao yrinus/ôi iudidûduie imaginait quads códitióe faite id eueniet: ut corpora formêt aiam: quod dtetu nefas. Na ad aiam taq fupioré fpectat formate corpora nó inde for man. Oio uero ois cognirio amp;nbsp;affectus aîæ eriain adcorporaliauergés/eftactio quçdâ aîæ circaralia:necp interim parit inde.Neq?.n.cóuenit cucorporibus ï ma teria/qualis cómunio folet aliquâ paflionis uiciflitudiné m agente committere. QuidigiïeftfenrireÆftquidemi aiahoeip[ü.s. adhiberefeipfam/ódexpedite • • uim fui circa illa ad qu ç habet efl entiâ confentaneai Ôd naturaliter aptâ. Recorda n quoq; fimilitcr eft ex peditiflïme hoc ipfû etficcre. Nulla igit potétia cogn ofeê di p nouas fomiaf iraagines:fed inteUectus quidé actu femp eft illa ipfa quç co gnofcir.Rôuero amp;nbsp;phantafia ex eo ftatu in quo funefecundum pocenriam lUa quæab ipfis cxcogitanda funt/ accu quandoqi hunt illaïquæ fecundum actum in kellectu funt femp.Senfus exterior pdp it fennéda:nó accipit, Vegetanua nu trit/mouctqiineqi nutrit interea uel mouec. Hæc oia cofitmat Porphynus often .. dés quâdo aïa dicit patuhâcipfâ paflionê nó effe alterationé uUam i natura uel '’ aliqua qlitatetfed accómodationé quanda 56 affecrioné alg ad rem hac aut illa', Effeq; id aliqua acnoné aîæ circa ex tem a; fed anguftai quado. s .fup potêtiæ affe ' ctufcpâplitudinéipfameccôtrahitadâguftû. Cócludicqi Porphyrius/oés aiæq dicuntmotus/nóeffeppnemotus 1 aïa:fedicorpore. Etîaîaqdéeffe actióes: ï corpore uero eofdé fieri paffióes. Addit actus uegetanóis amp;nbsp;fenfus acq? memo riçnôimaginales eé:fed ita quodamó naturales/ut calefacere/calere/illuminarej luccrc.Eadé Plorinus exiftimat. Notabis iterea uirtuté cóiter i aia duplicé. Alte — ram qdé uelut pnuara.s, alicui pnü alg pp na. Hec at é/ ut quelibet nee fuu officiü ) pagac. Altera uero qfi publica, s.ut cticcg pres luicé rite cócinat: a méte regat ró: huicirrónales fubideuires obtépentnter quas cócupifcéna fubfit audaciæ. Neu trauirtus eft uelut qlitas aîæimprefla ficut fubiccto fimiliter neq; uicuu fed eft potius uelut motus 56 actus;horüq-, uacatio. Siqua uero 1 nobis eft qualitas uel V. aliüdelpreffa p modu naturg imaginis ue uel actióibus acqfita: eiulmói qdent nó éi aia:fed i corpore ponus/ficppne/aut fic aftecto.ln quo 06 formanóes paf fionefcp fint: dó ai a uegecat/fentic/aftidc/atq', ludicat.Nulla deniep i aiamutatio fitnifi progredio a potenua quidam in actum. Atcp hæc quidê non ab alio mo tore: fed ab ipfamet anima. N eq? rurtus in actum;qui adueniat qfi qualitas: Sed qui pdeat uelut acrio. Siqua uero pars aiepafliua dicit:nó fubiectü aliquid paf fionibus corporalibus iteUigicded pricipin pafllonü. Aiaduertes iterii duplicé »*. in nobis imaginationé:pnma qdé i aia rónali difcurtióis 56 ludicii eópoté. Simi lé quodamó róni.Secnda uero ab hac iprefl â i aia feu uita i nobis tóe catéte quæ faneimaginario nó ta difcurfione uriti q fett inftinctu quis itimo:fed circa cor pons paffiôcs:quæ taqcóis fenfus priapiu eft fenfuü reliquom.Ponit quadoqp

-ocr page 378-

Plotinus p tranflationé quandâ imaginationem in parte etia uegetali:quæ ne^ fit difcurfio p foimas/ficutprima:neqpintuitus form^.ùtfeaida'LSedfoimæin rus uigéus expreflio î feipfa;pq;haciprenio i materia: ubi naturalis actio étan^ imägmatio qupdâfubftânalis agés/nequaq imaginado. * Hicquot^notabis a facultate aîp uegetali facultaté cócupifcédi irafcendiq? pululare.Quéadmodum ab mtellecru naturaltter ratio profluit: amp;: fubinde imaginatio prima/ a qua pro fluit fecunda.

' ^/Quod in uera eflenua córinetur uita amp;nbsp;inteUectus.Item de uno quod eft fu per eflennam:^ de uno quod eft infra earn.

W ïTca^tefexronotabis/ens uerti eflcilludquod oio eft ens.ixuinódeeft 1 aliqd ad pfectioné eflentia: neceflanfi. EO étia nero pfecra actii innmum Si __Â-_pàaé fut ipfius icludir.uuira. Atq; hüc qdêexigir maxime inmu. Taks at eftfi itelligctia frient.Hpc.n.éuitæreflexio i efléria. Ex prima ergo eéntiaueluc ex radice pululat i feipfa uita fimul amp;: itellectus.Sed germen eiufmói earenus ex eanafcir/qtenus fecudiraté hét ex ipfo bono:cóem dico ceu uicis ex fole. Vrat f^cüditas hæc ad uita propne mtellectüq; diftinguat/ex ipfamet ede na ^uenir: ceu ex uitèfaced eft ut uirtus folis determinetur ad uuam.Munera igituruiucn di/ïtelligendiqj/amp; fimilia ex ipfo quidé bono:uelut pneipio cómuniflimo atq; fine:cx ipfa uero eflentia prima pfluunr/ueluc ex radice pp na amp;: quada potefta te formali. Proide uem ens ueracp eftéria Plotinus bic nó fold accipit ens ipfrv oium caput entium:fed ena omné forma hab en té elfe fuum/atq? exiftere i effen na ppna:ideoq? a materia fepabilé.In qua ppea nulla eft poréria A pcliuitas ad nó effe. Nulla mifcec aliéna natura,Nihil deeft ad fua exiftérianecelland:poten tia fpéi redacta é femp î acrd.In qua rurfd una cd effentia panter uita amp;nbsp;ïtellectus includit.Eiufmói funtintellectus oés amp;nbsp;ïtellectuales aîœ/ in gen ere ueri enns có numerata.Nâ forme fenfibiles infepabiles a marena/cntia nó uera dicunf ob có tranas eard quas bic diximus rónes.Cd uero materia lógius admodd a prima re rum forma difter/q forma’ fenfibiles:atq? he nó uere entia nuncupent:nimirum ipfa uere nó ens apellan a Plotino amp;nbsp;Porphyrio cófucuit.Quonia formalem fe ipfa nihilincludic:fed prfus excludit.Efle uero forma’ munus eft.Siquidéeflen tia prima idé eft quod amp;nbsp;prima forma naturaliter oiformis. Hue adducéda fût qu^deipfo uno i Parmenidetdnegant/tditerdaffirmanf.Etquæî Sopbiffede ente fimiliter atq;non ente. Vndergo tribus precipuemodfs accipies.Autquod cum ente uidet æquan: aut quod ente fupius eft:aut quod eft infenus.De uno quidem quod enti squale eft/præcipuedc ipfo ente pnmo/omnes renim fpés p prietatefq; panter afiirmatur. Eft enifons entiuraoïum/amp;: exéplar. De hoc ergo dici folet/eft idem amp;nbsp;alterumftabile/mobile/æquale/inçquale/magnum/ parudi atep fimilia.Sunc enim hieideales omnium ratióes, De uno autéfuppremo ha’c fimiliter negamr omnia.Eft enim illic non horum forma/fed caufa. De uno tan dem infimo ideft materia omnia hgc çque negantur. Nihil enim habet in feipfa formale.

yƒQuod naturalia nó fint entia ucra:amp;: cp materia dicac nó ensiód inftarfpetult ' uideat habere formas/qnas nó habet ueras

-ocr page 379-

ccFBecubiait naniralia non ram effe reuera/^ efleuidcrintroSudt Epi cuream quandam obiectióem:qua contenditur/res que torpiller^ funt / folas iieram effenriam poflidere. idq? eduobus paterepr^cipue/turn qa foliditate fua diuidenti rcfiftunoaim qma uehementer obiecta pcunfir. Refpoderur adpnmumzcoipora eiufmodidura dum uidétur refiftcre/diurius percuticnn lunt expofitanctumep expectanr/propterea q» ineptiflima fint ad fu gam:ac propter eandem ad momm mepntudinem mefficaceq? natura/poftq di uifa funti pres/i pnoré forma redire nó poflunt:Corpora uero fubtiliora ubi cc dere pcutiéti uidenf/pp mirabilé efficaaam fubterfugiurrt celemme pafioncm. Atqi ob eandem fimditer efficaaam fubito redeunt in feipfa. Dcnique rum mo tus in rebus fit actio queda/uitrecp plunmü mrerions iditiu amp;nbsp;ubiq? fit uite ueffi guuamp;quæminimecoipulétafût/prôptiflima fint ad motü.'eófequés effqtenus ad icorporea natura res accédât/eatenus act lurâ motionis ôr efficaciæ copotem: ideoep ad efientiâ accedere Liera. Corpuléta uero ab effétia cadere: Qua i parte re fpôdet fimilitcr ad fecûdû.f.corpuféra/qdo i aliqd icidut ledere grauiusznô qa firmiora fint:fed quonia fint prfus ifirma/adeo ut fefubflinere non ualeat. lôq? ipfa fui ruina cafuqi pxima quæcp ledâr. Na amp;nbsp;qui ad equiratû lepnflimi fût/hi equosprcmûtponflimum atqîdefatigât.Etlâguétia corpora gcffâtibus onero fiffimaée folét. Pofthecmeméto matenâqdé elleinané eflennç pninç umbra: formas uero materiales eéuanas imagines idearû/quæi prima córmenf eenna: nullâhêntes cû illis fimilitudiné in natura/ guis i effeern rcprcfenrâdi fimditudi nêaliquâuideanchére.Atcpideo matenâ inllarfpeculi/dum uelfolas imagines acapinud. forte nec iftas qdé acapit:Scd uider a cape/reuera nihil pati/præfertî quonia materia i aliud cû ipfa fit ultimû:refülui n(5 pot. lôq? nec paru Huic fane nulla fonnard côtrana é/cû oibus çque natiiralitcr fit expofira. A nidla igit pari pôt.Quâdoqdênccquç î matenafiût quælibetaqiiibuflibet/ fed a côtrarus pa tiunt.Itc marena ex preféna formæ nullâ fibi^pnâ qualitaté contrahit uel uirni té;amp;: icarco no patinailoqn lâdiu facta edet famdiariter multiformis: hkp non foretâplius fubiectû côiflimû/ab oibus eque formabde. lâ uero fi in qîibet alte rationeipfâfubiecti fubftânâpmanere oportet/ qlitatibus îterim pmutâtis/mul to magis î trâfmuratione mûdana necefle ê matenâpmanere. Deniq? cû fublîan tialeakqdin nibdû refolui ipfa natura bonitas minime panacffubifantiauero ' fimplices nequeât î aliud quâdoq? refolui: mento neep forme fimplices î fe fubfi ffctesineqi materia fimplex pire aliquâdo pan ne poffiic. Matena uticp cû fit ma lii.i.maximediftâs ab ipfo bono/ nô fie appétit bonû: ut naturale aliqd indefi bi uédicet:fed ut quâdâ imaginariâ inde uefté induat/atq? fallar;ÔC quo magis î fua informitatepmanet:eo magis eff ma!a/fiuemalû:neq;ca!cfit materia/fed cô pofinim,Ipfa uero calorê fublfinet: mox depofitura calorem quafi ueffem mi mine permutata natura. Rurfum quando diuiditur aliquidquantitas A' quod hâcfeqtdiuidiczno mareria/queqritaté natura precedit. Arq queamodu i ,pcef fiôecolorû/ pofh'emû.i.nigredo/ nihithét pnmi.i.albedinis fie materia ultimû in ipfo ennû defcéfu/nihd uel îtra fe poflidetfimde pnmo/uel i fane fufcipit ali qd dénatura primi/fed imitamina quædâ duntaxat mania. Atq; pp extremâ ad ' pnmû diuerfitaté/nullû ex imaginû dlius præfcntia faporé entis fibi famdiariter uendicatuelodorémtadqflibet formas i polfeitiaduéturas/qtûcûq répugnée pnonbus/ipfa fit ad capiédû çque parata. Maxime uero inter hec id obferuabis y' û

-ocr page 380-

’ ‘ quod ait naturalia ft eu dûnhis compent/non maioré habere ftibftann^/ g ima gines corporü infpeeufts apparéres.Nccalirer bfca diuinis ppereo depédere/g imagines ab obiccns. Hue Salo moms lUuJ cedir.Oi'a uaniras. Hue illud Pauli. Videmus nuep fpecuki in enigmate.Sed quonia nfic amp;: corpora uidemiis/amp; fpe cukua quibus 1 quo imagines 01'0 dcpedenr/ideo ipfd in feimaginii deprehedi mus uanirateialiogn nift uideremus illa/hacredarguerenoponemus. Sedqua imagines funt/efleres ueras arbin'aremur. Sicutamp;: nücquænarmaba noiantue ras éefubftanas opinamur; quoniam neg? diumameq? marenam afpicerepoßu , nbsp;nbsp;musiagbus in qui ecu fimulaehraab obiécris ifpecuki fiftkûc arg? refihûr.Pro

* fecro uclftcucpurâcphvfto imagines rerû ipfçfuntifpeculisiuclftcurpfpecriui ' nbsp;nbsp;nadut nullæ î fpeeuks fût imagines:fcd radii rerû in fpcculû inadûr:aigj indefi

üdé reflectant ad oculû. Quod accidit ubi ad pares angulos reflccrunf:runc res ipf^ p eiufmôi fuos radios oculis ira reddunt/utramé fenfus ibi faHaf.-putâs ali biferes uidereg uideat:Qûocûqîueroresfehéar/gks cftcôpariofpeculiadres uifibiles arq; uifû/ talé efle Plotinus unit arg? Porpby nus maremrad res diuinas amp;nbsp;féfû. Qua fane materia uelutipfi enri ^rfus oppoftra/exiftimat radios acrufep pnmi enns amp;: méns/nó guidé intus admirtere;fed ccu défû quodda amp;nbsp;pp diuer fitaréenribus inuiu repcutere fgt;nnus actus eom. Atg? bacipfa qft reuerberanone apparerefenfibus qft fenftbilia/ quxi feipfis itelligibilia fût/ adeo iitpuremus 1' matena nos infpicerequ^ipnmo ente itellectugifunnarg? inde mouéraium ut cognofcat. Denig? quonia ipfa entia uelide^ dû in mareriâagûr/ neqdenariira fua gc^ amittürmeg? deftatu mouent; neg? m pipornoe uci afiecru ccueniûtcû marena adeo quod dan uider inde uelut inane debikflimüq;mareiiak femp hac - - indiger fede. Arq? inrenm mareria hec ga nee uerfi aligd acapir ung/neq? quale ) eunep uider acape/ob naruralé falfiraré uere accipinideo implernunguaro: fed femp affecrans rranfmutarioni perperuæ probet occafionem.

yyQuanl aia mareria fupemineat; Et qüo cerra gtiras mareria: fequar modu cu iulkbetfpéi i matena ucnienris.

Q Vando Iignü boe cfledicitextra lignü illud/feiuncrafür duo ba’emrerfe nó mukûiquoniâ p rerminos ex re mos larniSpé ueio eónmera ftltinuicé. Mags ergo ignis eft extra aquâmô folû.n.exrerionbus reiminis/fed qli i córrams i eiugunt. Quonii uero amp;nbsp;genere côueniûr 6.' mareria/poflunr quandog? mifcen. Ar aia toto genere a matena fepat: Jog; g rus marena penefreti' logins ramé eil extra mareria. idcog? formas quas aia mundi ab ireUçctu diiiino nacra/niarp femmanâ uirtuté i matena ubigi traducere marena feqnn coeiliare nôpôr: negimifcereftbuguis ilI^iniiicémifceanf.Tû ueio matena ft eut fuapre natura formani eiloiumexpsr ira érgntaris. Hpc.n.éformaqupdâ. Etquoniî g riras é poilrema formarû.’iccirco certa quxdâ gnras amp;nbsp;figura rebus fecûdû fpe aei formpg? precipue modû a méte amp;nbsp;aia deilinat.In foimalibus igitur rombus fpéni i méte amp;nbsp;aia exiilénbus inclufa éarq; définira cerra quâritas amp;nbsp;figura qug uniquig; fpém comirat.In ronequidem bois formali uelequi deerera eil bonn ms quanriras autequi. Expediturâtquâriras hæcin effect um ob eiftcaciaróms ubicß formaks:morumq;eius quendam m aerione.-atgjpppceilionéformæna ruralis emananns ab ea.Hacigirur eiftcacia/monone/proceflioncftipcrinareriie f^dé produeirur in moléipfa marena:tanra iiidelicet gram ex 1 git ipfa formaiiu

-ocr page 381-

mun(îanamundo:tûbumanahomfni:tûleoninaleoni. Etficutunacûqualibec fpecie ^pria uenic qritas î materiâ/fic6d abit una cû fpéz amp;nbsp;ad noua: deiceps fpéi aduenoi noua fit qatas/ficut amp;: qualiras f pna fpéuproducir aût qnras in mate lia fccundû didannâ/ ex patate uirtutis agentis raotuq; foimali. Matena qdé ob fuâ debilitate nequit eiufmôi deuitaremodi uel abfq?tali quadâ diftractiôc fufcipe formas. Aia uero quonia amp;nbsp;ipfa forma qu^dâ elhfpcfq-, fubfiftens:ideo dictas revû fpés i codé quafi centro coplectif. Formas eni illas forma bec acdpic modo forme. Formarû uero modus é/uttû unaquecp uelutfimplex/in quolibet fui collecta fit tora:tû cuncre î qualibec facillime cocludanc. Hinc rurfus cfocir: ut rô noftra poflit formas tû abfqi multitudinenumerali î ipfa fpéi unitatecom prehédere:tii a cancans diméfione fecemere. At materia eu extéfione quadâ fern peracapit formas;quoniâ ad motû formæ fup eâ diuinitus ,pcedceis ubiq? ,ptra hic/natura eins interim libenter ptractioni cedente:paracaq; cuilibetubiq? mob: quoniâppnâ fibi nu lia poflider molé. Ac dû m diméfionë p rorû extendic mun difpanû/nôdiuiditin materias plurcs;fed unica reliât atq? côtinua: tûqa non eft obnoxiapalîioniitû quia nô in uita/fed libés poteflatê fequir extendenté:amp; ab una extendic tone ad una uniuerfi forma. Hæc utiqî quafi mundi mater cdz •’ acminus etiam eftq mater.Pater aût eft Mercurius illeantiquus: que elle uolûc turn femmanâ mûdi rónem in ipfa aiæ mundanæ natural tû etiâ roné oium idea lem i mente diuma.Et reuera idcalîs ipfa rô parer cil uniuerfi .Seminalis auté rô mater:quatenus côniemû babetaliquodcû materia/defupq? replet. Materia ue

' ro matrix amp;nbsp;locus eff potius generationis arq? fufceptaculû.Tu uero memento m planera Mercurio elle tû donû contéplationis a méte diuina:tû acriôis a natu ra miidi:atcp bme ab eo dan ingeniû uel contéplationibus uel acnonibus amp;nbsp;arti busaptum:uel quâdoqiflrenuûadutriiqc Si Saturnûrnno fexriliueafpexencz uel eius domiciliû occupauent/ fauet côtemplationi potiriimum. Si Marté afpe xent/afpiratpotius actioni.SiIoué/utnq? féliciterafflatoffiao. Si Veneréintue tur/fuauicarem ingénu eloquiiqi fimul ornatumq; defignat.

(JLIBER SEXTVS TERTIAE ENNEADIS DE IMPASSIBILITATE -INCORPOREORVM

{(Aia fentiendo amp;: uiuificâdo pafliones corporis ipfa nô patic. Cap^Pnmû.

ISENSVS dicamus nô efle pafTiôesifed actiones iudiciaq? circa paf fiones:quæ quidé pafliones area aliud quiddâ fiât ueluc forfan ar ca corpus tale:iudiaum uero fit î aîarneep ipfû paflio fit:alioquin L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I oporteatallud quoq;iudiaii efleiatqi p infinicü pgiedi. Si mq ita

dicamus/nibilominus amp;nbsp;bic dubicare córingcc: urm iudiciü iplum, qua rarione iudiaum efonihil habeat lUius in fe de quo ludicaf/ an forma eius quandam:quam fi habeattam paflum fuifle uidebitur. Licet tamé dicerede his quç formanones fenluü uel ipfius inrelligériæ nûcupant/lôge aliter fieri q a pie -nfqîexiftimet.Quodpræapueîincelligériis ipfis apparet: quaiqdéipfequocp funtactiones/potétes aliqd abfep paflione cognofcere.Oio uero noflra tû ratio tûiiolûtas optatme ata tailbus cóuerflóibus miitanóibufqvfubdac/qles font ca lefacnoes fngefactióefqj corporü. Oportet qnena de parte ai» que pafTiua dicic y ui

r

-ocr page 382-

diligenter cofiderare/utiu banc quoq? fmutabilem fateamiir: an foli huic paflio nêaliquiî côcedamus.Sed de hoc î fequénbus.Nficuero priorû diibirariones di fcuciamus. Ambigic fane quonâ pacto îmutabile poffit efle etiâ quod eft ante paftiuii atq? fenfii:amp; oio quodaiq? fit aie/guadoquidé prauiras i ea fiat;amp;.' falfa fepe opinio ignoratiacpcotingar.Rurfus cóformitas amp;nbsp;diftormiras dfigauden rneret/irafcir/inuidet/emulat/ affectanquiefcir nnfq quolibet ladêtennouer/ Ä pmutat* Veru fi aia corpus eft/babetqi magnimdiné/diffiale eft i'mo eria ipofti bile/eâimpatribiléîmurabilêqioftendereî quouis corû/quæ circa ipfadicunfac cidere.Sinauté eft cftenria magnitudinis exps/ oportcrqi dotéilli incorrupnbilé nó deefteicauendii eft/rales illi cóccdcrepaftióes;nc forfan infen ea eftecornipri ‘ bilem cócedamiis.Tum uero fiuenumerus fiueró(utfolemus dicere^eius eften ha eft/quonapacto paftio ulla numero uel roni eónnger?Sedponus rónes irró najes amp;nbsp;ipaftibiles paftiones f ea fieri épurandû.-atqi bæca corponbus î elrranf iara/p oppofinoné accipienda funt fingula:amp;: fecûdû analogies ppornoné qua fi naductaradeo utaia habens hire nó habeat;amp;:patiens nó pahan Etquis taliu ' modus fir/cogitandum.

Quid uirrus/qd prauiras :amp; q» nó fint uelur qlirates i a ia: fed ut actus Cap.Il.

^^quot;p^Ricipio de uirtute uihoq? dicendü;qdna fiat/quido uitiü inefte aiediaf I ' Whreni fepefolcmus dicereoporterea uinofo auferrenónihil/qfifitahgd in «pid mali.ltéadhibereuirtutéatq5 ornare.’amp;honeftarépro rurpitudine pr^ceefeh adducere. Nnqd igic [i dicamus uirtuté elfc eófonaha quadamitni ue ro dinonaria;opinionêannquis cófonain medium adducemus.Aepretereaad id quod quærimus admodû conducemus,Si.n.uirtus éhocipfum.s.partes aie edefecundu natura iter fecócordes:uitui uero eftedifcordesmihil unq aduenh niï/nihd aftilde nobis aduenier. Sed pars quælibet quafts i fe eft cócentum ingre diermeq? ingredier in diftonanna ficfe habés;quéadmodiï tnpudiatores faftan res/amp;muicéconcinéres.*amp;ffinoniidemfint;ó;folus gs canés/excens nonainéti bus:óf quolibetfecundu fecant^re.Non.n.oportet concinerefoftuuerii ét q lieft bet qrn ad fe pnnetmufica pgt;pna rite canrareiadeo ut amp;' ilftc f aia confon^na iitz quado pars qu^ftbetquodfibi éconfétaneupagit.Oporretfaneanreconfonan axipfS. alia uniufcuiufq; pris uirtutéefte uel afta prauitaré/ante mutua diftonan na. Quona igicpr^fentc quæftberpars é mala^Forfan prauirarepiyfente. Quo rurfus bona/pr^fére uirtute/ in parte gdé rónaft fiquis mfcitia efle prauitatéeius côfirear.Infciaaingpnegahonéfciêtiæ/nulftus ob hocpr^fétiaa/feret. Ar quan do falfpquoq5opiniones infunr/quequidéponflimü faciuntprauitaté: quidni ^bibebir/aliquid ilftc frus fientarq? ita ipfâ aix parté fuiflc la in quaftraré aftquf pm utara. Pr^terea irafcédi natura none aliter affecta eff/quado meticuiofa effiali ter aut quado é fottis.ltê uis concapffcêdi quâdo intépata é/aliter é difpofira/q quido êtépata.Forteuero ubi quodlibetuirtuteprediai iudicatt agittûcfecun i du eâ effennâ/qua quod eff exiibt: idg; effe dicimus ratiom obtemperare.Etfa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

cuiras guidem rarionalis ab inrellecru regiturrreliqux uero a raaôe. forte etiam

ranoru obtempare eftquafi uidere/dû uidelicec quod obtempat uidetqi:non ff l gurac qdê: fed in tuet: actuqi exiffitquado uidet.Sicutuifus^ potentia Si acta

exiffens una eadécp eéntia effiactus âmon éalteratio:(ed ùmul ad id feadhffiet

-ocr page 383-

ad quod effcntiâ habet accomodata arq? cemit: amp;nbsp;procul a pafTione cognofcit. Qiunetia rocinadi facultas ira fe bét ad intcUeem atq; uidet: amp;nbsp;poréna mteUigé dl tale quiddam eftuió quod intus ïpreiïiócs uelut a figillo fufcipiat: fed habet quod uidetuurfufcp nó habet. Habet eni ex eo tp cognofcit:noii hét aüt ppeacp nihil a fpectaculo illatu illic impnmit:ut forma fien folet i cæra.Meminiiïe uero ’ ~ oportet memoria quoq? nó effe quada formam impreffam cuflodia:fed faculta ; tem quada aiçita feipfä excitâtis/ut amp;nbsp;quod nó habet habeat. Quid ergo?Nóne alia erat/anteq ira recordaret:amp; alia rurfus quan do lam recordatur/Si nbt placet aliâ dicere: ne tamé dicas alteratâ: nifi forte qs altcrationé noînet quadâ ex poeê tia in acrû progreflioné. At tamé nihil ibi efl adiunctû: fed quod naturaliter face re pôt/id effiar. Oîo uero reru îmaterialiû actiones nó ira fine/ut uires ipfe quç /-aguntintenm altèrent:alioqn amp;mtenrét:fed potins efficiatpmanendo.Quod. L autem agens pattat agendo/reru quæcu matenafunt condino efle folet:Sinaûc quod imatcnale eft/pattat:nonhét/quo maneat: quéadmodûî afpectu/uilione quidemagéte/oculus eftquipatitur. Opmioncs autem quaftuifiones quidam funt.At irafcédi natura quonâ mô nmida'amp;: quo pacto fortis? Forte timidâ/qui , dem eft/ppea qgt; ucl nó afpicit rôné:uel róné afpiat lâ malâ:uel îftrumétoru umo uelut defecm uel labefactationearmorû corporeorû/ uel agere j)hibec:uel nó m citat-Fortis âteft/fi côtra fiat.In quibus nulla alceratio efh/nulla ed paGlo. Rur fus uis ipfa côcupifeédi quotiés agicfolaiafferc mtépanuâ.O îa eni interdit agir fola.mcqtûc adfuntreliquaiquibus licecquandoqprçfentibus uicifl'im exfupa re/ipfiq^mâdare.lpfü uero quodi uidendo uerf at/intérim aliud agir:neq;eni.m agit oia:fed uacat alicubu ppea q alia queda quoad poteft contueat. Forfan uè ro plurimûmala corporis habitudo hums eft prauitas:uirtus aüt habirudo con traria. Quapp nulla umnq- anima: facta eft adiunctio.

yƒAnima nó eft fubiectum corporalium pafl’ionum:fed principnl nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lIL

1 q gt;Verebat at quo côformitatesidifformitates/dolores/irç/uoluptates/côcu Va gt;5?ifcétiç metus nó fint pmutanones paflionefq; mtenora mouétes. Opor

t tetUne dehis quoep ita diftiguere.Negate qdé alteratióes eamq, uehemétes fen -q fus nobis accidere:eft olbus manifefta negare. Oportet igit id concedétes/quid nâ fit quod trafmutat inquirere* Profecco fi talia queda de aia concedamus i ui debimur firaile quidda admitteren Pende ac fi aîam ede rubeâ uel pallida cócef ferimus/minimc aduertétes/pp aïam quidé eiufmói paflioncs accidere:fed circa aliudquidda/quod cópofitiifit/uerfari. lamuero ipfa uetecüdiai aïamquada ó. turpitudmis opinióe cófiftmquonia uero ipfa corpus cótineoquod quidéne m ■ uerbis erremus/dicédü eft eflel ipfa aia cónnéce:necp idé ede caunaiato corpore hocinqex ipfa aîæ uetecüdiai fagume pmutafipretemm ft facile mobile filer it Praterea timons pricipiûéi aiatpallovati corpore: dû fâguis aditenorardabif, item in uoluptate (enftbilis ipfa man deft aqi didufio atep dilatatio fit i corpore. Quoduero tue fît i aiamó eft padioiSimditer étdemçroredicendum.Quando quidé ôci affectu concupdcêdipriapin quidê appetédii aia exiftés uelut initio later. Quod armdcpccditdenfus i pfe lâ pcipit. lam uero quado dm mus aiam libidintbus amp;nbsp;ddeurftombus rónis opinio mbufqimouerinequaqmtcdigi mus

’ƒ liii

-ocr page 384-

earn in hrs lactanrfed ex ipfa fieti monoes. Quadoqde amp;: uiuere motu efle Sice tes nó inteUigimus alreranonêeflkNépe umufcuiufq? partis actio naturalis mta A eft a fcipfa minime ftiftas. Suma denicp horn fufticics ent ciufmói.Si neq; acrio nes/uitas/appeticus efle alreratioes aliquas admifenmusmequncmonas eflefor mulas quafJaipreftas aiomeqiphatafias efleconfiguranones ueluticgradefcii ptas côcefl’enmusrcôfequés ent abfqi cotrouerfia cohtcnraiam i oibus qiij actio nes motionefqj noianf/eode mó fe ipfo fubiecto efletiacp habere. Tti uirtute Ü pram taré non fic i aîa fieri/ut uel albti amp;nigrû:uel calidû amp;nbsp;fiigidû circa corpus: Sed eo quo diximus mó atam ad utruqi p oia fimpliciter oppofira fe babere,

|_ Cófirmatio fupionuatqi de duplici phâtafia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapJUt

Cr-^Onfideradti uero de parte aîç/quç paftiuadici folct:tametfi de bacquoqi 1 nónibil é dictü/ ubi de paflióibus oibus que uel i ipfa irafcédi uel cócupi , A{œdi natura nafcunr/qua róne fièrent ptractauimus. Verutamen aliqd in «t fup dehocipfo dicédii.Primo quidédefiniédo qdna hocipfüfirquod paliiuu m aîanoiaf. Dicit iracpid patibile/circa quod palfioes uerfari uidenf.Hæuero fütquas uoliiptas dolor uefequic.Paflionû uero alurqdêcx opinióibus oriun tunceu cdqs opinatus feumontunimetuit:autbonii libi mox aftuturumgau det.Vbtcerteopinioquidéeftïalio:pturbatio ueroïcitatin alio. Aliacarpaflio nes quodiïmó tales fût/utîprouifo exonéres/î eo quod naruraliter opinari pon gignatopinioné. Üpinionéquidépmittereopinatéintenm îmobilépmanereiâ diximus. Inopmatus atmetus accedes/ fi répétât altius ab opiniócrurfustrahlt exordiû/uelut pceprioné quanda prebés parti aie mctuéti. Quid.n.facit hicipfe ntetus/pturbanonêaiut coatationéq?ï exiftimatione expectationeq? mali.Phâ tafia pfecto efle cóftati aîa/tû pnmâ qua apellamus opinionê: tü eâ qu^ ab hac nafciftnecpuitenus éopmiodcdcirca idquodeftifeniis qfiopinioquedaexi lis amp;nbsp;obfcura/ôcîdifcreraquædâimaginatio/qualis ineftnarure/uelucactioquæ dam qtenus untïquodqi facit/ut dici lolet abfq? officio pbatafic.Sêhbilc uero p turbationéindefequétépateri corpore fternceu tremoré/cócuflionem/ palloré/ uoas ïpedimétfi.Nó.n.ï parte aie ulla ralia fiütialioqn corporea noiabimus.Na fiqua pars aie talia pateref/non ét tn corpus talia puenirét. Quippe cü id ipfu cu lus officiciti eft/h^cmittere/nó aplius pagat milfioné: ppea qm pafl ionibus iam ; oppreflii fit/Sc ab feipfo diftractü. Proide patibilis pars hæc aipnó corpus qdé eft;fed fpés aliqua/î materia tarne. Tu cócupifcêdi facultas/tii uis nutriédi/augé di/generadi:qup qdê cócupifcibilis paribilifqi fpéi radix eft/atq; pnncipiii.Nulli uero fpéi pturbatio uel paflio debet accidere. Sed pmanere qdê ipfaimatenaue ro eins paifioné fiibirequonens moiiétis illius preden na paflio furrepit.Non.n, quod uegetaleé/quado uegctat/uegetat:neq? quando auger/augef:neq,oïo cii mouet/mouetur ea morioequamouet: fed uel nullo modo/ uel aha quadam ra ; none motionis uel acnonis moueri dicitur.Oportet itaqi ipfam fpeciei naruram efle actum/êe praifenna facere:ceu fi harmonia cordas fe^ipfa mouerct. Ent igi tur quod panbile m anima nuncupatur/paflionis qiiidem caufa fiueab ipfo fiat ', motio paflionis ex fenfuali uidelicetphantafia:fiue etiam feorfum a phanrafia.

Cófiderandum id præterea nunquid opinione defuper ordienteapfum quidem in hannom^fpecte maneancaufe uero mouendi mufico compencunddndequ^

-ocr page 385-

per pa^ioné impulfa func cordas référât.Na 6^ ibi non bannoma quidé patitur: fed corda:neq5 nte corda mouet/uel ft muficus uelitznifi id harmonia dictauerit

41 Purgare animum non eftqualitatem aliquam au ferre: fed affectum actumq;

dirigere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V. _

Vtd nam igit cótedendü nobis eff aiam pbilofophiç ftudio reddere paf f.

■ fionis exptêrfiquidê nee ab initto qurdé pane. Forte quoniâ ab eo quod. nbsp;nbsp;’ k:ilt;^^atibile dtac uelut imaginano quidam ea inadés/quæ dein ceps fequic paffioné pturbationeq? infertapfiq? pturbatiom comugac opinabilis imago ma \ li.Eiufmodi paffione ró philofophica præapit extirpare:neq; pmitcerc ullo mo alicubi pululare.Quafi ubicuq? nafcac/aia nódü plpere ualeat: ubi uero no ger minet/fana fit. Quippecum imaginanozqug paillonis caufa eft/ nodum made nt. Velut fiquis molefta fomnioru uifa excutcre cupiens/anunam reuocet ad ui giliam.Autftpafuones acctdiffe dicat ab bis quæexninfecus fentiuntur/paflio nes cas aiæ effe dicês.Sed qua nâ aîæ purgano ent/cû nullo mo inqnara fit ata? Aut qd nâ ent eâ a corpore feparerForfan purgano qdé enr/aiam relui quere fo Urnineq? pmittere/ut una cû ahrs cômertiû babeat:aut refpiciac aliud:aut rurfus opiniones babeat aliénas/ quæcûqi fitopinionû(ut dictum eft ) paffiontiq? códi tio:Autfimulachraîfpicere/uelex ipfis parère pafiiôes. Slâcadfupioraabinfe nonbus côuertaf: qd nâpbibetbâceflepurgarioné/atqiêtfepationéaîæquan. dam/aîa uidelicec nodu adeo corpori mâcipata/ut facta fit corporis: quç quidc quafi lumen cftturbido nôîmerfum:quis etiâîpanbilefit/quodturbido eftîfu fum. Eius âcquod paribile dicit purgano quidé eft fufeitano quædâ ab intuitu abfurdorû palfim fimulacbrorû. Separio uero é/baud quaq pracipican/uel ima gnanonem ad infima detorquere. Eft iterû fepare ipfû/iUa e medio tollere:qui bus fublans quodâmô id fegregac: quâdo uidelicet nô pmittte lacere in fpn ob uoragmern rurbulento:ne forte fit carnibus fuffocatum:fed id m quo eft nte ex tenudtur:ne ipfi forte recalcitret.

4Î Form^ fepare uel fepabiles a materia dicunc entia uera:côiuncrç uero materie neceflano dicunc enna nô uera: maceria deniq diac ueni nô ens nbsp;nbsp;Cap.VL

dWctû iâ faris arbitror queadmodû exiftimandû fit paffionû oîum exptem «fle effennâ ipfâ incelligibilé:quæ quidé ois in fpéi ordine collocac. Quo niâuero matena quoep aliqd incorporeû eft/quis aliarône/iueftigâdum eft de bac iterû quo nâ pacro fe béat. Vtm pafl ma (ut ferc ) cômutabilifq? p oia. An ponus hâcquocp efle oporteat a padrone remotâ.Et qûo dicac a paflione fe iuncta. Prlapio ad id pducti/ deq? natura materie qualis nâ fit tracta tun/affeue raredebemusienns naturam eflennâqi Ôd elfc/nó ira fe ut multi opinant babere. Eft em ens quod reuera ens qs poflicdicere(ucita dixerim)enter ens.Hoeât eft quod oio enf eft.ld uero cui effe ipfius dceft nibtl.Cü uero pfecte fit ens/nibilo indigetquo fitatqueferuecur: fedipfum aliis quæuidentur efle/ ut effe uidean tur eft caufa. Si hçc uera funtmecelfanum eft/ ipfum in uita efle/ arque uita perfc era. Alioquin fii hoe ipfo deficeret/nequaquam ens magis foret: ld autem intel lectus eftifapiénaq; perfecta. Iraqi determinatum eft atep definitum: acpenitus abfolutum:Neqi quicquam illic in pocentia eft/quod non iara in tan ra quadara

V V

/

-ocr page 386-

porenria fit, Alioquin defectum aliquem pateretur. Quaobrem fempitemueft: eodémo fe habet femp: nihil aliquado fufcipit.Nihili ipfü infertur aliquado.Si quid.n. fufapet/prêter fcipfüacciperetaliquidnd uero non ens.Op ortet at 010 ens cxdtere. Venire igicipfum in eße oportet penes feoia poflidés:amp; fimuloia unumqj omnia;Si mó per hæc definimus ens:oportct auté ita. Alioquin ex ipfo ente inteUectus 6^ uita nó emanarét:fed hec enn aduentitia forent. Neq? tamé ex nó enteeffc poterunatq;ipfum quidéens uitemétifqi eritexps. Quodatnóue re ens é hac hébit ficut oportet hgc effe 1 deterionbus:ipfoqi entepoftenonbus. Quod eni cxifht fup ens/cnti quidé hæc largitmeqi tamé his ipfu indiget.Si igi mr eris tale é/ necefle eft ipfüneqi corpus cfle: neq? quod corporibus é fubiectfi : Sed corporum fubiecticp effe oportet i nó eflc ucrfan. Atqui quonapacto natura corporum/âf quomó materia nó eft ensdn quibus hi mótes lapidefq? ftit/totaq? terra folida:amp; quçcûqî aliis refiftere poffuntA Profecto que pcununf coacta im pulfibus efleipforüeflentiacófitenf.Siquis ergo dixennquonâigirpacto qua: neqi collidunt/neq? uim inferunt aut fuftemr/n eq; rcfiftut/neq? uidenf oio.s.aia amp;nbsp;inteUectus/enaa funt/amp; enna ucre/Nos contra diccmus:Inter ea quæfuntcor puléta magis terra quiefar, Sed magis mobile eft/quod minus eftponderofuni. Aaphuius ipfius quodfublimius eft/idquoqpmobilius.Iaueroignis mobililfi mus eftaatp naturam fugit corpoream. Verum (ut arbitror )que magis fibi ipfis fufïïciunr/minus alta turbant/minoréqi moleftiâ afferunt. Qua: uero magis pon derofa terrenacp funt/quo magis deficiunt caduntqvneqi feipfa poflimtatrollc re/hæc utiqi ob debilitacem cadenna ipfa ruina amp;: quafi inertia coUifioné cærens uidentur in ferre. Quido qdé corpora que uita carét in pximû quenq; moleftius mcidunr/uehementiufqï pcutiunt/arq; ledunt. Aiata uero utpote que magis ens participant.quo magis eflepoflidenc/eo magis moxia pximis obringere folét. Proinde motio que quafi uita quædam eft i corponbus/uel imitatio uite/magis adeft quibus corpulétiæ minus ineft, Quafi defectus entis id cui accidit magis/ corpus magis elf iaat. Rurfus ex his que dicunc pafliones/manifeftius cogno fcipoteft/quod magis corpulentü eft/magis effe paffibile.s.terra magis q cetera amp;nbsp;reliqua fimili róne. Alia nanqi cum diuidunf/in umi fubito redeüt/nihilo phi bente.Quido uero quod terrenu eft fcindic/diuifç inter fe porciones femp fepa tæ manent; canq quibus naturalis deeft ualor:quæ ex paruo impulfu fic manét: ficut impulfa fuut atqi piere;Sic amp;nbsp;quod maxime corpus facal eft/tanq maxime in nó ens plapfum/reuocarefeipfum m und minime ualet. Ponderofæigicue hementefqicócufliones ruinæquçdâ funt/quibus alia rucndo uiciffim aguntin alia.Cum uero debile incurric in debile/11 alidii eft aduerfus illud: Atq? nó ens in - non ens incurrens. Hæc itaqi dicta funt aduerfus illos/qui tanrii in genere corpo rum entia collocant: Adducti uidelicec ipulfionii cócuffionüqi teftimonio.Item imaginationibus p fenfum facris uentatis fidem teftificantes.Qui fimiliteraap fomniates affeca funr;dum quæ uident reuera eHeputant/cum fintinfónia. Sen * fus.n.munus eft aiæ dormienns. Quantu naqi aiæ eft in corpore/tan rum pfecto dormir. Vera aiit exprectio atqi uigilia eft uera a corpore nó una aim corpore re furrectio.Quæ.n.fitcum corporeaifmigratio quædam eftafomno inforanü: quafi a lecro tranfeatur in lectum. Sed uera 010 eft/quæ a corporibus furgit 010. Que quidcm cum naturam habcat aîæ repugnancem/pro effen da quoqi habent

-ocr page 387-

oppofiabTeftanir id procréa generatio ipforuni/amp; fluxus/arq? ùitcritus.Quæ quidem ab ipfa namra ends alieniiTima func. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

i^^Conditiones materia: mirabiles quas repperi etia apud Porpbyrium:^ de ua nitate materia:/formamq^apparentm. in materia. ‘ . r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Cap. VII.

^■H Ed iterum reuertendu eft primo qindem ad fubiertam materia: deinde ue to ad lUa/quæi materia elle dicuntiir.Ex quibus pfpicue cognofcantum ___^^ materia efle paflionis exptem :tum neq-, marena/neq; ilia reuera exiftere. Eft igic icoiporeaiquonia corpus pofterius eft atq; côpofitû: amp;nbsp;ipfa una cû alio complet corpus.Sic emm eadem apeUationé fecudum incorporez genus fomra cft:quonia urrunq?.s.ens atq? materia a corponbus diuerfa fût. Cum uero mate na neq? ala fitmeq? mens/neq? u ira/neq? fpes/neq? ró/neq? eria terminusleft enirn indefmitas quædam. Rurfus neq? poteftas. Quid eni fanat? Sed hæc oia fubter fugiatmimiruneq? entis apellanoné fortin debet. Sed men to non ens nominaf. Neq? tarnen ita no ens dicirur/ut morus uel ftatus non ens dici folet: fed reuera non ens fimulachni amp;nbsp;imaginario molis/apperirioq? fubftâriæ fiue fubfiftenrip. Stans qindem no in ftatu.Seciidum fe muifibilc,Ec urdere uoletem effugiens.Et quado quis no uider/tnc quodamo prefens. Quado uero quis in retins infpicit non pfpectiim. Rurfus in fcipfo cotraria femp apparés:paruû/magnum/minus/ magiszdeficiens/fupcxccdens/fimulachrum/neq? manens/neq? ruif us aufugere uales. Neq? enirn uel hocunu ualebic:Quippeai ualorêab inteUectu nulki accc pent.fed i defectu torius eriris facriä fuenc. Quapp in qualibet fui denoiarione menntur amp;nbsp;fallic. Ncmpefimagnu excogitetur:interim paruû eft. Acfi magis/ê amp;nbsp;minus. Atq? ens quod i eius imaginatione occumt no ens eftiuelut ludicrum quiddam fugiens:Adeo urque in ipfo fieri uidenrludicra fint/fimulachra m ft inutacbro/ profecto ficut in fpecnloiubi alibi quidé fitum eft aliquid/alibi uero apparens.Ecquod in dec implerum/nihil habens/apparens uero oîa.Quæuero ingrediunc amp;: exeunr imitamina entium atq? fimulachra circa fimulachrum î for me.Ecquiainforme;ideo ibi uifa. Vident quidem infubiectam materia nonibil cfficere:faciiit uero nihihutpote quæ debilia fluxaq? funr: neq? folidiraré ullam habennSiue ullam repcutiédi uirtutem: atq? a'l materia nulla qiioq? foliditatem babeatzpenetrant in ea non diuidenria/uc imagines i aquam. Vel forte pinde ac fiquis in id quod uacuu dicicquafi formas imitrat.Iam uero fi talia furent quæ infpiciuncur/qualia ilia a quibus ueniunc in matenam/forfan quifqs attnbuent his uim quandam eorum qup mitrûtnn materia ucre puenientem non iniuria pa ti ab illis marena fufpicabitur.Cum uero alia quidem fine quæ reprefentan t:alia uero que uidenc intus/ex his quoq? itelligere licet falfam efle materie paflïóem. Quippe cum falfum fit quod incus uidec occurrerez nee ulla ad effeccorem fimi litudinem habeat.Inualidû itaq? atq? falfumzSi 1 falfum fimiliter melden s/uelut in quodam infomnio/uel aqua/uel fpeailo/pculdubio macena im pan bile refta re permirtinquis in his qug mó dicebamus/fimilitudo quidam fit his qupappa rent/ad ilia quæ referuntiir.

- ÿyQualefirillud adquodpaflio pemnetiEcquod non pemnef admateriam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xap.VUl.

-ocr page 388-

OMninó uero quod parit effe opoitet tale: ut i cótrariïs fit potetiis qualita nbufq; coni quçaccédât Ô^infeixir pafTioné.Einâq? quod meftcalido/al terario fitab eo quod fngefaciuRurfus præféri humido alrerano adefic cante contmgit: Arq? alterari fubiectumdtàmus/quâdo ex calido frigid um fin uel ex arido humidum. Teftat id amp;nbsp;illa quç ignis cbrruptio diat/rautanoein : elemennâ aliud accidente.Nó cnî dicimus matenâ corruptam efle fed igné.Qua pp amp;nbsp;paflióes area idem funt/drea quod amp;nbsp;interitus. Via.n. ad tneenmm efi fu feeprio pafiionum.Atqjhuius pire eft cuius amp;nbsp;pari. Matena uero corrupieftim poflibile.ln quid eniraamp; quo refoluaturcogitarcnonpoflumus, a

r i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DLibirano.

'““zpnr^ucro’cum matena î fe ipfa fufapiac caliditatesifrigiditarefqj qplurimas amp;nbsp;qualicates prorfus inumcrabiles:p eafq; diftmcrafit/amp; quafi cognatas y / BJ^^par inuicéqi cómixtas.Nó enim fingula funt feorfum:ipfa uero reliera «elut media: quo nâ pacto qualicatibus in cómixrionemutua muicépariétibus

. nó amp;nbsp;ipfa quoq; coparitur/nifi forte quis earn extra illas oio pofuerit. Arramen quicquid m fubiecto eft/ ita fubiecto adeft/ ut ex fe tradat fubiecro nó nihil.

^ Refponfio. Quod materia neq; uere ncq, ucra fufapit:neq parif Quid ue fit idquodpantur ; . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cape VUIL

:• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lil fUi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**

imaduerrendum eft/quod dicitur adefie alrerum alteriiatqi î alio aliud efle/nó uno dûtaxatmodo nobis acdpicndum:fed'aliquâdo ira fe habe re/ac fiquid una eu pr^fenria fua melius ucl detenus illud pmutanoe qua m affidat. Quod quidé in corponbus præferrim uiuénbus eft manifeftü. Ali quado uero aliqd alicuius prçfenriafiuefufccptiôe/meliusfitaiitdetenus:fcor fum a palTrone:quéadmodü de aïa dieebaf. Aliquâdo etia id tale eft/uelut fiqs ceræ figuram adhibeat: Vbi neep ulla paflio eft/p quam aliud quidda cera fiat: qiiando adeft ei figura: neq? rurfum defectus aliquis cera accidit deleta figura. Turn uero lumen neq? figuram quidé lUuminato pmutar. Lapis qneria fngefa crus nónihil a fngifacicnte habet/lapis nihilominus interea permancnsmihil ra men nactus prêter frigiditatem. Proindc quid na linea panf fub colore? Quid ue planum/Forfan uero fubiecni coipus pari dieet. Quâuis a colore quid nâ pa n poriffimum defignabitur.Non enim dicendum eft pan eflc aliquid adefleiuel omari forma. Siquis at dixent fpecula oiaq? pfpicua ab bis quæ ibi apparér ima ginibus nihil pperi/exemplum certe afferet oportunum. Nam amp;nbsp;queiii matena funt/imagines funt/ amp;nbsp;ipfa matena magis enï q fpecula eft a paftióibus aliéna. Fiuntergo in ipfa calidirates amp;nbsp;frigorameq? tarnen calorcs matenâ calefaaunc: Calefien enim amp;nbsp;frigefieri in co cenfiftit/qp qualiras fubiectum ex alia qualitate traduat in aliam. Inter h^c aut cófidcrarione dignü foret/num forte frigus nihil aliud fit q abfentia queda pnuarioq, caloris.Cócurrcntcs aüt m matena qualita tcs/plunmç quidé earum in fe inuicem aliquid agunr:quai uidelicet inter fe con traruc funt. Quid enim odor aliquis î dulcedinem agat?aut color in figura ?auc quod m alio gen ere eft/in genus aliud agat? Vnde quis ponflimü aedat/poffe m eodem efle aliud atq aliud/ucl aliud in alÏo/ipfa uidelicetfui prüfen na nihil nocente cui ucl in quo adeftaucineft. Quéadmodum igitur quod Ijditur non

-ocr page 389-

a quolibet Içditunîra neqi quod permutât amp;nbsp;patitur/a quolibet mutatur amp;nbsp;part *ƒ tur.Sed enî côtraria tantû a contrarus pariûcuricætera uero a cœteris no mutatur, Nempequibus nulla côtrarietas eft/hçcanullo côtrario patiunt. Quâobrem ne ceffe eft/fiquidparit/idnô effematenam:fed compofitu aliquidz uel 010 multa fimul exiliere. Quod aut fold é ab alüsq, natura fecremdimplexq? 010/a nullo pari poteftded oibus inter fe agenbus uelut mediu poteft fubefle.Sicut in codé habitaculo nonullis fe inuicé peutiennbus habitaculü ipfum nihil patir/amp; forte neq enam qui in eo eil aer.Congredieria igit inter fe qua 1 matena funtzagantz quçcunq in fe inuicé naturaliter agere polTunt.Ipfa uero matena multo fit a paf fione remorior/^ quelibet qualitates in ea/quæ ex eo lt;5 non fmt côtranæ a fe ia uicem mini me patiuntur.

C Confirmatio fuperiorum:qgt; materia de ftatu fuo minime moueat. Cap.X,

^2^ yCcédit ad hçc/çp fi materia patitur/oportet earn ex palïione aliquid repor .*♦ quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tare:uel paffioné ipfa uel aliter affecta effezq anteq i ea paffio fierce.Irigre \, igitur alia poft illa qualitate/ haud ulterius materia ent/ quod fufei piet eaded materia qualis.Sin auc amp;nbsp;ipfa qualitas definat relinquens fui aliquid i ppea qgt; materiam lam affecerat/ adhuc multo magis aliud fubiectü fiet: atqi hac i conditione procedens/aliud quidda q mera materia fubiectü erit.s.uariû qddâ ' amp;nbsp;multiforme. Quapp nó amplius ent cómune omm fufceptaculü. Quippe cd iam impedimentü ad multa quadoqi uencura i feipfo cócepit.Neq; ipfa materia amplius pmanebic.Neq? igit icorrupnbilis erit. Quaobrem fi oportet efle mate riam/quéadmodum ab initio fueratritafemp oportet candé effe.Nempe hanc p mutata fuiffe dicere/nó eft eâ femarematena. Preterca fi oio quod alterat/opor tet pmanens in eadem fpecie/in accidennbus alterari: neqi tamé pmutari fubfta ria:fiinqmanereoporretquodalterat:óóquodï eo patitur: nó eftid quodpma net:neceffeeft alterum eduobus accidere.Vel alteratam matenam afe ipfa difce dere:uel nó difcedentem minime alterari. Siquis at dixerit alterari quidé eaded non quaróne materia eft alterari:primo quidé fecundum quid alteret/explicate non potent.Deide confiteri cogetur/fic quoqi ipfam matena no alterari. Quern admodû em in ceteris que fpés funt/ fieri nó poteft ut fecundu effenria alterent: quippe cum illorum effentia 1 hoe ipfo confiftat: fic quonia efle materiç/ eft elfe/ quaróne materia eft:non licet eâquatenus materia eft/alterari: fed eftneceflarid ' permanere,Et ficut illic fpecies ipfa ïmutabilis eft:ita amp;: hic neceffe eft imrriutabi lem effe materiam.

^Quomodo formç ueniant in materiam fecundum Timeum per modum imaginum in fpeculum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XI,

r^STme Platonem ita excogitantem recte dixifle arbitronubi inquit/imitamt 1 ■ na uero entium ingrediétia egredientiacp materia .Neq, eni ab re ingredi egredi exprexiffe putandum:fed nos i exponendo cautos reddere uo

luiffe/quo uidelicet pacto fpés participare matena poffit.Hic 6ó apparet Platoni camillam dubitatióem/qua quçritur/quo'nâ pacto materia fiat particeps fpeae niminonilluctendereiquo multi priores exiffimarunt.s.qüo fpeaes uemantin

-ocr page 390-

matenä;Sed porius quo fint i ipfa. Reuera eni miräbile uideë cHeiquo prefenri bus his materia:fpébus/pmanearipfaeadcmnulUab bis accipiés pafliéemipræ ferrim cü quæ îgrediûtur î earn / a fe inuicé pariâtur. Sed eni ex Platonica fen ten ria putadum eft ea qua:materia ingredifitur/ pnora inde expeHere/efteq, i copo fito paiftoemmeq? i 01 copofito:fed 1 eo cui opus é accedéte forma uel recedéte: amp;nbsp;quod p alicuius qde abfentii defectu in coftitutione ppria pane; p prefenna uero per fielt, Matena uero neq? plus hét quicq m natura fua quolibet accedéte; neq? eni tóe accedéte illoz id quod eft cfficitineqi rurfus ullo recedéte minus hét quieq. Perfeuerat eni quod ab initio foerat. lllis profecto urilis neccflanaq; eft exornario/qua: omaméto amp;nbsp;ordine indigét: Atq, pót o mams abfq? träfmutatio neficn.’uelutquado omamétum alicuicircódamus. Sinaótficaliquid exorne^ utinfitum héatornamérum/ oportebitquodexomatur/permurari ex eoquod prins eracrurpc.diuerfumq?fieri:Atq;ira ex turpieuadere pulchrum. Siigitur matena exiftés tuipis/facta eft pulchra/ nó eft ulcerius id ipfum turpe quod an tea foerat. Quapp dum fic exomaf/amitnt effe materia;Prüfernm fi nó fecudu acadés turpis efl e cêfenir. Quod ft ita fit turpis ut ipfa fit nirpitudo/ omaméri particcps fore nó poflit: rurfus fi ita fit mala ut maló ipfum fit/ nullam unquam boni partem acapet, Quapp nó ira participatio fir/ut plenq? putat/quafi panen re materia:Sed alia quædâ ratio eft;uidelicet/ apparendi. Forte uero amp;nbsp;hoc mo do dubitatio illa foluec;qua perquirif quona pacto fi mala fit/apperat bonum. Quippe có ipfa partidpatióe nó definat effe quod erar.Si enï hac códitione par ticipario fiat/ utmaneat eadem minimealteraca/ ficucdicimus/ fed quodeft/fit amp;nbsp;femp/ nó amplius mirabile uiden debet/ eriam fi mala fit participate bonum. Nó eni a feipfa difcedit. Ar quonia neceffami eft parriapare / iccirco quod^mó qdiu eft/participat/ ex eo aót q?pcrmanet idipfum quod eft/parnciparióis mo do ipfam feruare / nó lædit in efienna ab eo quod ita tradit. Videtur profecto nó minus ob hoc effe mala;quonia femp id quod eft permaner.Si eni reuera fic retparricepsiScuerepmuraretur abono/nóelletp natura mala. Quamobremfi quis materia dicat efl e malâ/ fic utiq; uera loquet/ fi pari earn a bono negauenr. Id aór idem eft ac fi 010 impaflibilis affirmetur.

—y^ófirmano fupiorum; amp;nbsp;cp materia neqi afficiat aliquo modo 1 nanira fua p formas:neq? pariatur;neqt diutdatur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIl.

^“^ ’^drm de materia cogitas/ pamciparióemcp in ea nó ita fieri iudi A ^cans quafi 1 fubiecto fiat fpés formaqs inferat/ita ut iinum fiat cópofitü/ ^^^-^^imul uidelicet tranfmutatis amp;nbsp;cómixris atq; companctibus;amp;: profecto nó ira fe dicere ftudés affeuerare / cupiés quinetiam declarare qóo ipfa impaffibi lis' perfeucras/fpés habear/indagauit impaffibilis parnapanonis exemplû;prœ ter quod nó facile foret oftédere;quæ nâ ponffimû fua præfenna fubiecru idenr permanerepermirtât/ dubitatióes multas mouit;dum quo cupit peruenire con tendit:arqîprærereaftuduir affeuerare 111 rebus fenfibilibus uacuiratem quidcm effefubftanne;locum uero uenfimilicudinis/amp;imaginis effeqplunmô. Propo ’ nens igimr matenâ fub figuns paffiôes corponbus animaris inferre/ ipfamqui dem nulls ex paffióibus its habentem/ftabilitatem eius hoc pacto fignificauiu

-ocr page 391-

Ad argumeudd fgt;uocansz nullo modo matefiam ipfarn ab bis figuris pari uel permutari. In bis guidé corponbus figura aliam ex alia cômurannbus / force ali quis alterartóem dicac fieri/ipfarn uidelicet figure mutarióem:dicés alcerarioem eiufmodi ^quiuocam efleXum uero matena negs figura neq; magnitudiné ha beat ullam/quona pacro quis figuræaduentu/quomodoeûq? fiar/alterarionem uel ena cquiuoce dreat ? Srquis igir bic ea lege utac:amp;: fingula dicatz qua decla retfubiectanatura nihilfic utputac habere:a róne minimeaberrabit. Verumta men quona modo hét/Si neqp tang figuras placet habere: fed Platonica propo fino quoad fien pót figmficat/rum materia: natura elfe paffionis expeem: rum præfentia in ea formaru ede dumtaxat apparentezuelut imagin'd non prüfenrid. Forfan uero prins adhuc de impaflibili eins codmone tractadd:docéddepopor tere confuetis nominibus adeius paifionemquodamó defignandam addud: uelut quando deficcaca eandem ÓZ igniram uel humefactl excogitamus( ut Pla to inquit ) amp;nbsp;quæ deinceps:amp;: aeris atqr aquæ formas fufapienrem. Quod enim fubdicaPlatone:materiam fonnas aeris aquæ fufeipe: turn tempat minuirqp quod diced fiierat/macena efleignitam amp;nbsp;humefacta:tum oftédit matena m eo quod formas capirznó forman: fed fonnas efle ita ut ingreflæ funt:Icem quod diced eft ignieamz haud proprie fiiifle diced: fed magis fignificaeumzq) facea fit ignis.Non eni idem eft oio ignem fierizatq; ignin.Nam igniri quidé ab alio fic m quo quidé córingit pari:quod adc pars é ignis igniri nó pór: alioquin pinde id fe haberet: ac fiquis ftatuam dix ent p ipfum æs procefliflez uel ignem p mate nam fuifle pgrefTum:atqp eriam ignire materta. Arq amp;nbsp;fi ratio ipfa accedes age reid dicaf/quona modo raateriam ignire dicerur/An forfan i figuramr'At emm quod ignifzex ambobus lam conftat. Qdo igic ex ambobuszfi non eft factd ex ambobus und: An forte quis factd fit undz nó tarnen e duobus habénbus mui cem paflióes: fed i alia quædâ agentibus. Nunquid igitur ambobus agénbus? Vel potius altero efficiente ut alterd minime fugiat. At quando corpus diuidic qdo fieri pótz ut materia ipfa nó diuidat. Et cum ipfum parifzdum diuiditzqdo non amp;nbsp;ipfa eandé fubftinet paflïóem. Forte uero nihil prohiber eadem róne ma tenam ipfarn corrumperezdicéres uidelicet quona modo cornipto corpore ma terianócormmpituri'Profecto eria dicédum foret quod patin A diuidic tatum quiddam efle magnitudinemq? exiftere.Ei uero quod non eft magnitudozneq; enîmagnitudinis paflióes inefle.Et oio ei quod nó eft corpuszpafliones corpo ris nó accidere. Quapp quiedq? materia pan pofle fatenf:corpus quorp eam efle eófiteri cogunt.

(J Cofinnatur fupenora: A probatur qgt; materia fe habet ad formas A ad menté diuinam ficuc fpeculum ad imagineszatqi ad fpecracula nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XlII.

15prgrereaprobareillos decerzqua rónematenam dicantfpém aufugere. I Quo eni pacto faxa c^reraqi folida ipfarn cohibamp;ia fugiat'Nó eni inter dum quidem fugcrezinterdum uero nó fiigere dicent.Si enim uolunrarc propria fugitzcur nó fugit A femp^Sin adc neceffitace manetznon datur tempus m quo non in aliqua fpeae fit. Sed eni caufa pp qua non eadem fpés femp ma tcriam qualibet contineacz querenda eft magis in his quæ ipfarn ingrediuntur. Quona igiï pacto fugere dicimr.-'Nunqd natura eadem atq, femper. ld auté qd

-ocr page 392-

nam aliud ent / g cam nung a feipfa difcedêtcm fie habere fpém:quafi nung ha bear. Alioquin non habcbûtilliqua róneprobabiliter quod dixerant tueantiir. Apeliar preterca Plato matenam/fufceptaculii generanois ois atq; nutneem. Pro fecto fufcepraeulû atq? nutrix almd quidda eft g generatio.Quod at alterar/in generatióe uerfat.Etcum fufcepraeulû acep nutnx gencratióis generatióem præ cedar/alteratiócm quoqp pr^eedir. Sane quod fufcepraeulû nutnxq; dicitur/ fer uar matena impatibtlemiferuatfimiliter quod fcnbif maten am efleillud in quo apparet unüquodep fien:rurfuscp inde abit.Item cpapellar earn locum atqifedé. Deniq? quod recta rat ion edict earn efie quafi fonnamm locum nopaflionem defcnbit circa marena; fed alium quendam defiderat modü. Quifnam bic mo dus eftlt;'Profecto cum natura eiufmodi nullum êe oporreat entium;fed omnem entium eflenna cffugifleioioq; eédiuerfa/tones eni quedam entia fût/reuera exi ftéres/ necefianü elf ea hac ipfa altcntatc/ falutê qua forata eft/eóferuare: ideoq; nó folum nó poffe cntiacape: uenim ctiam fiquod fit entium imitamen: hiiius quoq? familianratis exptem eé. Sic cnï dûtaxat/eff ab entibus oio diuerfa.Alio quin/fiqua cü fpecieintimam contraxent familiantatem/certe unacü ipfaaliud quidda facta/amittet iam lUa diuerfitacem;Neculterius omniü locus ent:Immo uero nullius eht amplius receptaculû:cû tarnen eédicat cuiuflibet panter recep raculum.Oportet aût rumformis ingrediétibus eandem pmanere materiâitum egrediétibus impatibilem: Vt amp;nbsp;intrer aligd femp £^ exeat. Intrabit at quod in gredit/tum ipfum ut fimulachrû/tum i aliquid minime uemndeoq neg ipfum cria eric uerum. Sed nunquid uere accipietur?Ac quona pacto uere aedpietur ab eo/cui nullo modo fas clbuentare parncipare;ppea g fit ipfum falfum. Forfan igitfalfo pcedit in falfûifimilicerqj fe her: arg imagines obiectorû apparctes in fpeculo/gdiu illa pmanenc econfpectu.Etenim fi entia ex uniuerfo fubftuleris: nihil penirns uel mometo apparebit unqua eorum quæ nûc in mundo uidétur. Speculû quidem apud nos ipfum quoqj pfpicicur.EÎleni amp;nbsp;ipfum fpés aliqüa. Quod uero i mundo eftquati fpeculum/cû nulla fitfpés/ipfum nullo mô uide tur. Alioquin oporteret ipfum prius fecundû feipfum cemi. Verum taiequidda parie/quale illuminacus aer:qiiitûc criâ oeulis eftoccultus:quoniâ abfg illumi nanone uideri nó pocerat. Hanc igic ob earn quæ apparér in fpeculis/uel nullo modo/uel minus eflecredunt:quoniâ illud in quo funt manifefte difcemirur: amp;nbsp;ipfum quidé manet:Hæc ueco difcedunt. Matena uero minime cemit/fiuc ha beatformas/fiue nô habeat.Sin aût côtingeretilla manete aquibus implent fpe cula/amp;t ipfa quidé nô uiderenf/nemo utig diffiderenquin liera fint quæ uidenc m fpeculis. Siue igitur eft in fpeculis aligd:in materia quoqifimiliter fenfibilia fint;fiue nihil elf in fpeculis:fed dumtaxat apparet;Similiter qiiogî materia di cendum eft apparcre;cuius quidé appareil a: aftignanda eau fa eft entium ipfom lubftânaïquâ cntia quidem femp uerc participât:Nô enria uero/nô ucre. Quan doquidem nô oportet fic ipfa fe habere/quemadmodum habuiHent/fi ipfa ente ipfo non ex iftente/ fuirent.

-^f Confinnantur cadem;amp;: gmateria nunquâ impletur:fed femper affectât noua:quia nô acapit res lieras:neque uere acapit quod uideturaccipere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ç?F’^Wk _

-ocr page 393-

Ck Vid ergo?Nifi matena eiTet/nihil ne oio fubfifteret/Nihil prorfus/pmer » » «tma: ficut neep, imago fublato fpeculo uel eiufmodi quopia.Quod eni nbsp;ƒ

natura compatum eft/ut fit in alio/illo nó exiftente fiat nunqua:Ha:c i eni 1^1 imaginis natura efi/m alio eé. Siquid eni a caufis ipfis decederetud pro fecto effe poffer/ctiam fi nó eéti alio. Cum uero ipfp quidé maneatffiquid inde apparearalibi/oportetaliud quiddam effe/fedé fuggerens reuera non uenienti: Quod quidé fui pr^fentia amp;nbsp;audacia amp;nbsp;quafi procacitate atep indigentia quafi urgeac urgeatqj ad capiendü:decipiatur tamé nó capiendo reuera; ut indigêtia pfeueras femp efflagitare cópellat. Poftq eni femel fubflitit ( ut tradit fabula ) femper affecrat. Qua quidem in re natura eius /boni expers often duur. Affectât uero nó illa que largitor hét accipe;uerum fat habere uidec/fi qualediqi fit/non nihil accipiat:adeo ut hinc oftendaf diuerfum effe quod in materia nobis appa ret.Noméquoq;ipfumPenia.i.inopiamateriamnóimpleridedarat. Quodue J ro dicitur cü Poro Peniam congredi/non fignificat illam cum ipfo cnte uel fatu ritate congredi:fed cum re quada amftciofa atqi rairabili. ld aüt eft cum quada imaginisfefeoftenratisaftutia. Cumenim impoffibilefrteêoïoentis expers/ quodciiq? amp;nbsp;quomodocunq; extra ens ipfum fit/nam hæc entis natura eft entra facere/cumqi oîo non ens mifceri eu ente nó poffit/ceue nónihil mirabile proue nit.Netnpe amp;nbsp;participât nó participans:amp;: ipfa propinquitate nancifacaliquid: quams fuapténatura cóglutinari nó ualeat, Relabic igu/uelut ab aliéna natura quod accepit/uelut Echo a loos lenibus atqi plants.Quod ue non manet ibi/id amp;; apparet ibuatqi inde uenirc. Sinauté materia fic parriciparet:accipetq?/ut qui dam foue putaret/pfecco quod accedit ad cara uelut irabibitûpenetrarct.Nûc uero apparet imbibimnó fuiffe;Sed praafiffe illara prorfus eandera nihil adep um;fed inftar fedis cuiufdara repercutientis inhibuiffe proceffum: effeqi rccepta culum concurrentiura ra idcra ibicp inuicera coraraixtorura. Neq; ali ter hic fie - * ri/q ubi nónulli ad folera cupientes ignera accenderc/lenia quidam folidaq; op ponunt:quæ amp;nbsp;aqua implent;ut flamma ab eo quod intus conuanura eft/cohi bita non pertrâfeat:fed extracófiftat. Hac itaq; ratione materia caufageneratio nis euadit;Etqux cóponuntur 1 ipfa/hoc modo conftituunt.

^^De róne feminali quæ eft in aîa:lt;j nó mifeetur cum materia:ac de uanitate ma teriæformarumqifenfibilium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qip.XV^

W [This quidem que ignem fub foie circa fe congregat/utpote quæ ab igné 1 fenfibili flaramâ acnpiût: ipfa quoq; id habet ut fenriant. Itaqi apparet / -A__qnoniaquç ibiconftciuntur/ extrinfeca funt/pofitaq? deraceps Óóproxi ma:feqic0tingunt;terminiq5 lUicduo proculdubio funt. Ratio uero femmana in materia/aliter hét/ut fit extra maceriam.Naturæ nanep alcentasfufficit/duplici non indigés termino.Sed multo magis q terminus quilibetalienus uim reu net repugnantera cómixtioni ob altentatem effentiæ cognationis ois exptem.Cau faq, ïfe confiftendi hac ipfa eft: quoniam neep quod ragredic ipfa fiuitur: neep ipfauiaffim fruit uenienteiScdqucmadmodü opiniones imagraationefqi 1 dia nómi(cent:fed abitunaquçqîrurfus/uelut fola quod eft exiftens/mhil uel fecu trabens/ uel fui rdinquens/quoniam ammixta non fuerat: Habetqj quod

extra

-ocr page 394-

dicaïz non ppea tp fecus adiaceanneq} afpectn ranquam diuerfa a fundaméto: • fed róne difccmifur. Hic fgimr imaginaoo/fimulachri cuiufdam locu obnnés/ cum tamé aïa naairalitcr nó fit fimulachrum:qufius ï mulns uideatur ducere/amp; pro arbitrio ducere: cóparat nacp ad aiam pipomoe quads uelut materiS/ quan uis inquS ita fit:nó tarnen obfcurat occulitcpaiam:quippe cu propnis quibufdS ai^ actioni'bus frequenter excunaf: neq? unquam efficit uel etiam ft tora p rota fe diffudent/ut aïa penitus delitefcat;quauis interdum quodamodo ralis appa reat. Habet enï aïa ï fe actiones/rónefq; repugnantes:p quas accedêtia reppellan tur. Maren a uero/cfi fit longe inualidior aïa/nihil habet entium feu uerum fine ena falfum aliquSdo propnum: neq; habetquiequa/ p quod appareanquippe cum in omnin folimdine fit reiecta:fitaötcaufa cetens utappareSt:netp ipfata men uel hoc fairem pótdiccre:hicegofum/quanuis minime uidear.Sedfiquan do inueniat ipfam ratio quxda ^fundior bâc ex aliis entibus aflecuta/ clamat earn êe nónihil ab oïbus entibus deftitutu:amp;: en ea qua entibus pofrenora funt uideanceffe/idpbecoïatraçai utappareat eafeqni/rurfumcp nó fequi.

4] Quomodo rario formalis atep feminalis/quatenus exhiber matena: formas: eatenus adhibet quantates amp;nbsp;figuras formam comités Cap.XVL

ÏTayTqui accedens rario quadam/arq? exrendens quatenus uultmatena/edi citquantâ.s.eifequanta ex feipfa materiaadbibés/nequaq p fehabenti: M^fed neer; id ena facta. Alioquin quantii in ea quanras ipfa eér.Siquis igic fpém hac^Bftulenr/ neq: ent amplius fubiectu ipfü quannl: neq: enâ apparebit: Verum fi fitquod facrii eft quantum/ hó uel equus/amp; una cum equo/magnitu do equi proueniés equo eriâ difcedente/difcedit. Siquis ât dixerir equiim ï ma

terra/certe abeunte igne/uel terra;magnitudo ignis uel terr^ difcedit. QuSobré neep figura neq? magnitudine matena fruinalioquin almd ex igne non fienfed lUaignis pmanens/nunquamfict ignis. Quandoquidé Änne tâta utuideair effecra/quantus eft hic mndus/fi definat effe c^lum Sc quæ in ipfo funt oïa/una cil his ois enâ magnitudo ab ipfa recedet: fimulq? oés aliequalirates: arq; relin querur deinde quod erat/ conferuas nihil prorfus eonim qua pnus ita fuerant p circaipfam. Quanq quibufaiq? cótingic aliquonl prefenna pati/eifdem quoq?

licet abeuntibus illis accepti aliquid retinere.Que uero nó panunt/ minimereti quot;nbsp;nenr.Quemadmodü aer lumen nactus/nihil luminis abeunte lumine retinet. Si quis âtmiref quo fieri poll it/ut quod nó hét magnitudiné/fiat magniuobiiae mus fimiliter quo pacro fiat/ut quod non hét caloré/fiar calidiï. Nó enim idem eft in maren a/elle maren am/a tq; magnitudinem efle:fiquidem ïmarerialis é ma gniaido:quemadmodü ïmarerialis etiâ eft figura. Ac fi matenâ eóferuamus/ parncipanóequadâ earn oïa fornixdicemus. Vnum uero aliquid omnifi eft ma gnitudo.In corponbus quidem cü cópofita fint/eft amp;:unadi aliis magnitudo/ nó ramen detcrmmata.Quonia in ipfa corpons róne mcludit ena magnitudo: In ipfa uero matena neep etiam indeterminata magnitudo mcludirur.Quippe cum non fit corpus.

-ocr page 395-

''^Materia nullam habet ex fe quäntitatemrfed ad earn protenditur fub efficad ingreflu formg in ipfam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIL

Èd neep etu magnimdo ipfa ent.Spés enl eft ipfa magnitudomeq? ed ad fufeiptendû parata.Quinetiam fecüdum feipfam magnitudo exidiuAc fi materia neq? etia imitatióes entium familiariter fibi pót cóciliare/ certe neep hoc pacro eft magnitudo. Sedquonia uultquodinïtellectu uelaiafitum eft effe magnundeo tradidit his quee procedendo quad imicari uolût deCideno dus uel motu erga ipfum facultatem quidam ad paffióem earum i alio quoda impriraêdâ. Magnu iiaq^ i pceffu imaginanóis fiue apparent currés in amplü / efficienfcp ut ip[ü marene paruu. in hoe ipfü magnu. cocurrat/feac ut illud appa reret magnu enacoexcenfióenó repletum.Falfo.n.magnumzhoc cft:quâdo nó, habédo hoe ipfum ut fit magnu/ad illud extenfum quaft coampUficatur exten fione. Cum enim enna oia i aUa uel in aliud a gat ipforum apparentiam fpecula rem Óóunüquodq^efficiénum fimdi quadam rónefif.faciatqïmagnum/quaóó totum/cocumt uniufeutufq? ratioms magnu poft ipfum aliquid:uelut equi uel altenus cumfeuep, Extat prçterea ipfum magnu/ amp;nbsp;uniuerfa quidem apparentia fpeculans/fit magnum/ uidehcet/ ad magnum ipfum effulgens.Quçlibet uero porno fit magnum qdda. Atep, fimul oia apparuerut ex uniuerfa fpecie/cuius é magnu: Atq ena ex qlibet: amp;nbsp;qh extéfio facta èi èc ad omne amp;: oia. Atcp i fpecie id ée coacta/ amp;nbsp;m mole quantü potétia fecir/quätü potétia ferebat: V n de cótigic ut quod eft nihil/ rurfus i apparédo fit ola.lcarco 06 color qui ex nó colore pro cedit:Si qualitas quç apud nos ex nó qualitate contingit/denominacionê nacta funtah illis çquiuocâiôi magnitudo ex non magnitudine/uel çquiuoca magni tudine.Vbi certe illacófidcrant media inter ipfam materia ipfamcpfpêm.Etap parét qdé quonia inde quodamó micât: Fallunt uero quoniam id m quo appa, rent/nó exiftit. Quglibet uero 1 magnitudiné protendunt/tracta’uidelicet uirtu te eorumiqiixhic apparent: locumqdibnpfis efficiunt. Fit uero tractus p oianó uiolétia ex eo q matena eft uniuerfum.Vniiquodq uero trahit p earn qua hét poténâ.Habet uero indeiEt quod matena faatmagnu/ ut uidec/ id agit imagi ne ipfius quod magnu eft/ hic apparente: Atcp id eft quod apparés dmt:quod hlc eft magnu. Materia uero coacta concurrere uel in qua h^c cócurrere cogunti fimul rota Si ubiqfemetipfam præbet.Matena.n.eft:Ethuius uniuerfi materia i neq; eft aliquid.Quod at ex feipfo nó eft aliqutd/pót amp;nbsp;p aliudrurfus cótranu fien: Si poftqua factum eft cótrariumineep etia illud eft.Alioquintatum in hoe ipfo cófifteret.

quot;quot;If/Materia ficut nó habet uerâ formam/ita nee uera magnitudiné.Et quo ad effi cacem motu. fonne uenientis 1 eam ipfa 1 dimenfionê pducitur: nó tarnen dt ftractamifed continuam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVUl.

eqns igitur intelligentiam magni poffideat/quæ quidé potentiam béat/p quanó folum i feipfa fit/ueru etiam quaft extra prodire ualeat/ nanafca turep naturam quanda m iteUigéte nó exiftentemi neep uel fpém haben el aliquod magni ueftigm/ uel alicuius oio/ quidnam p potétia etuf modi

faetec^/non equumi nó bouem.Hxc enim aliae factent caufx. Forfan quoniam a

-ocr page 396-

magno uelut pâtre prodit/nó poteft aliud goddam id magnum capere.Hocauf habebit imagmarium. Huic itaqj nequaqua ita confecuto magnu/utipfum ma gnum fiat in natura fua/quatum pót/ apparere magnum/iam reliquum eft.Hoc aut cd nó deficere. Atq; fi pafffm propager/nó quafi in mulra diferrum progre di:fed cognatas i fe partes habere.Er nufquâ prorfus abefle. Neq? eni fieri pore rat/ut in parua mole/æquale etia magnifimulachrum effet:cü fit imago magni. Sed quarenus illius fpe cócupiuit/acceffit:Currenfqï quoad poteft una cum luo concurrente deferi nó ualente/effecit magnum illud quod nó magnum. Neqific quidem ut apparcat magnü. Et quod uidet in mole magnum. Materia uero m terim fuaconferuat natura urenshoc magno uelnn ueffimento/quod quidem induta eft:quado cócurrebat ai ipfo:dum uidelicet cun-és illud ducebat ipfam. Quod fanefiquando exucrir/pmanetrurfus eadem:qnæamp;anrepenes feipfam erat.s.tanra/quaram fpés prælens reddit earn. Proindeaîa entium fpés Habens/ diipfaquoqifirfpes fimulpoffidetoês.Cum enâ fpés quolibet rota fimulfedi ipfa fit.Quinetiâ fenfibilium fpés quafi reflex as in ipfam accedentefq, uidens/ , nó fubftinet una cum mulntiidine cape: fed mole ab his fubtracta difcernir.Nó eni pót aliud q quod eft fien. Matena uero cum nulla béat excutiendi poténa / nullam eni habet actióem:a'iqi fit umbra/perpen fubffinetquodcuq? uult caufa in earn aliqd effectura. Quinena quod ex róne quæ ibi eff pcedin lam ueftigiü haber/eius quod eff faaédum.Quafi emm ipbanrafia uelapparennaquadam imaginaria/ratio mota/uel mono a rónedependés/partitio eft.Alioqnfiiinum idemq? eétoio/nullus ibifieretmotus:fed pmaneret. Arqui matenanequit fpés fimul oés ut aia intus accipe. Alioquin una quidam eét earum. Cum uero hanc oporteat oia cape: neq? tarnen indiuidue cape/neceflanum eff earn locum omni bus exiffentem p oia progredi/omnibufq? occurrere:amp;: unmerfo paflim mterual lo fufficere:quonia ipfa niillo fpatio cohibef: fed expofira eff fururo. Quona igitiirpacro fienpoteff/ut Ingrediens aliquid/nó phibeatalia'Quæ fimul con currere nequeunt. Forfan non erac unum aliquid prima: Quod amp;nbsp;fi erar/id ipfa erat fpés uniuerfi:Quapp cunctaquidé fimuHin parte uero quodlibet. Viuenns eni materia diffnbura eff fimul cum uiuentis ipfius parntione.Sin minus/ nihil unq? preter rónem fuiflet effectum.

^1 Quo matena ex qualitare formam nó fiat qualis: ideoqi nee patiaf. Er quo i conceptione formarum minus enâ q femma ualeat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIÜL

Z^q^Væ igit materia intrat quafi matrem nihil penitus earn lœdunt: fed neep E mtilitatem aliqua afferunt.Non eni impulfus horum ad earn arnnét: fed ^^Ji^^onus inuicem:Quoniaamp; potenriæfunt ad contraria/ non adfubiccta: Nifi quis Forfan fubiecra una cum his qua: funt in eis collecta cófiderer.Callidn eni fedatfngidü:Etnigrum offufeat album. Vel fi cómilcenf/ aliam quandâ ex ipfis cóftciüt qualitàté. Patinne ergo quæ eónufeenf.Pan uero penes illa eff/hó amplius effequod eranr. Turn uero i aialibus pafliones quidem area corpora funedum fecundüqualitates/infitasqi uires alcerano puenn. Cum uero confti turiones ipfæ foluunt/aut congrediuntur/ fiue tranfponuntur prêter naturalem cóffiturioncm/paffiones quidem funt in corponbus:ln aiabus aütcognmones

-ocr page 397-

funt uehcmentiores pafliones perdpiénbus.Sm minus/nó co^ofcunr.Marena uero pin an er. Na amp;nbsp;abeuce fngore amp;: ueniéce ca lore nihil pari L Nó eni ipfi hord quicQnelamiedeflppne uel inimicd.Quaobrênomé eius maximeppnd eft fu fceptaculd arep nutrix. Atuero qua nâ róne mater ena eft apeUararïNhil eni htte generat. Vident aût matré illi hic apellate/quicr'iq? matrê quoep erga genitos ha bere uieëmaterigarbitrantiquafifufcipiat tantdinibil uero mbuar genitis:quan doquidé amp;nbsp;qtu corporis eft inaco/habet ex nutrimétoiSiquid aur mater tribuit genito/nó qua róne materia eft:fed qua fpés dare cenfet. Sola eni fpés eft fgeun damaturauero altera ftenlis, Hinc prifa/ ut arbitron fapiéres m facris myftems idfubobfairefignificates/antiqud Mercurid introduednnftrumenrii generana nis ad opis effectd femp habenté. Generanré uero in fenfu déclarâtes eil e itelligi bilem rónem. Sten lira rem uero marenæ femp idem manenris/oftendentes p iliaque circa ipfa ftenlia difponunr.Incrodudit eni matrem oiumiquâ utiqr lic præ dicat/acapientes uidelicet pricipium fecundu fubieemm: imponentelq; nomen ciufmót/utquod uolunr planius indicent/ fcilicer matena nó efle matris oio pfi miléridqi penes lUos quiabfolutius/ quis modus fitinhis inrelligereftudent. Neqidutaxatrerum fuperficiefuntcontêri.His inq id proeul quidê pro uinbus tainê demonftrauerunc fterilem ede materia: neq; oio fgminam efTe/ fed ea róne femmam/quappne fufcipir. Quantum uero fpectat ad generandum nullo mo doiqa quod huciifq? puenit: neqr fgmina fit/neq? gignere ualear, Verd fit omni gignédi potétia fepard.Qua quidépoteftas ei tard qui pmanet mafculus/incft.

{[ARGVMENTVM MARSILII FJCINI FLORENTIN! IN LIBRVM .i ’ PLOTINI DE AETERNITATE ET TEMPORE • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Quid gtemitas/amp; ubi fit. Quid fempiternitas.Quid perpetuitas.Quomó ‘ / fehabeat aetemitas ad tempus.

y Eternitaté Platonici primdpondt i pnma mêteideidei mentibus aids: teitio ïcorponbus:qtenus ieis ftabileahqd referuaf.Similirertpds pri prima:deïdeï extens aiabusttemo i corporibus:qtenus in his reupit amp;nbsp;motus. Quene quidnâ i mére pnma/pnmoqi ente fit æternitas. Certe ibi fûtqnqpenns generauel eleméta .s.eénria/motus/ftatus/ idétitas/amp;' diuerfiras.-Sütamp;: rerd fpés que noiant idea:/hu man iras atqj fimilia. G enera qdé enns de fe inuicérnime prœdicâtnpfe naq? ftatus neq-, motus é/neq? é mobilis. Idétiras neqi diuerfiras ëmcqidiucrfa. Har.n.oppofita funt. Edetia quoq? ipfa i primo fut fi gno nuUd here uidet oppofitom.ldee qnena defe iuicé nó predicar.Nam idea leonis /nee é idea hois/nee humana. Aetemitas at ira deoibus qua: ibi fdt predi cat/ut quodlibet eord fit æternd. Aetemitas itaqi neq; aliquód genus enns é ibi/ necideaqugda.Eft.n.cdcris cóe dond:cgtera uero illic iterfe diftingunc uel feed ddpprietares incómunicabiles/atq;(ut ita dixenm)fingulares ficut iter fe idea: ueloppofitióequada/ucmorus/amp;:ftatus/idéritas amp;nbsp;diuerfiras. Aetemitas fane amp;fi ederis eft comune dond/adeo ut cnaipfimotui amp;nbsp;ipfi diuerfirari amp;nbsp;mulntu diniillicexiftentibiis comperacihxc.n.oiafunteterna:tamen fecundum ipfum ftatd/ipfa idêtitaré/ipfâ unitatê precipue delignatia qbus illic amp;nbsp;egtera polfidéc Ncqiputädueseternjiateeffepprieipfd ftatd. In formali.n.ïóne eternirans ma

-ocr page 398-

pr^dpuccottncnt: ftanis.s.amp; fempiremitaszquafi dicas ipfu femp. Etidenritas fiue unitas fiue(ut ita dixerira ) indiftanria.Ipfe uero flatus no necefTano bæc in fua rone cóprehédit:Nó eóprehédit ipfû femp.Poflumus.n.cogitare flare quidé aliqdded nó femp. Nó eópleent neceflario unitatéfiue unü. Pór.n. i mulritudi nepmanerc.Ité motus opponit flacui:nó aut opponit fempitemitati. Quideni phibec/quod mouet/moueri femp ƒ Atq fempitemitas ipfa à fi non fola fit rota ceternitatis ró/efl tamé i illius róne potiflimû.Gû itaq, motus flatui ponfïimü op - • ponat:no raméaduerfetfempirernitati:quæeftîæternitarepotifl'imû: nimirum non eft idé p^nitus æternitas atq; flams:q a ceteris, illic quodamô diferetus eft. A- Aetemitas ucroaâcris eftçquecôis.Eft.n.çtemitas uigorqdâipfiuseflêrialistn j ’ tellectualifq? uiterfêp qdé ipfeuigês çque:fimulqî fua oiapofiidcsmec amarrés Y fui aliquid:nec nouû aliquâdo munus acqrens. Vigoré eiufmoi quætûq; ibi fût æque fibi uédicare uident. Intereameminifle debes fépiternitaté fimpliciter elle qfi genus aliquod pfeuerantiâ feu uitâ figmficas/pncipio fineq;carctc;fub qua dug funt fpés:quarû pnma eft guû.s.gternitas/quæ é in ta ucl pfeuerânaifinitap manés fimul tota.Seaida ppetuitas fiue ipfû tpns.s.pfeueranna ilmira p partes fucceflïôepigrediês.VndeutaitProculus/utrûqîméfuraqugdâeft;tpûs tépora lui atqj mobiliûiætemitas grernorû.Sed tpûs crebra repetitione/amp; qfi numerado nient: æternitas autem femel adhibita amp;nbsp;coaptara menfurat. Propna œternitans rô apcllanoq;nó ta effentia uel intelligétia eft q uira. Eft ergo uita:Sedqradnfi nira ^fecto:ur a parte qüalibet répons différât. Rurfû q lis/Certe rota fimul ut a toto tépore différât. Eft igit guum uita infinita tora fimul:amp;: ut breuius côplecta mur uita.iâ infinitaitcpus âtuitafcedéspinfinitû.lpfumquidêgremiratisefle prüfens oio fixa eft uelut cenmindcocp fufficir unû.Cum.n.nun^prgtereat/nô eft opus aliquo fuccedéte. Qiiod uero prefens î répore dicit/ cû fubito tranfean prgfenre alio indiget fucceflore:nc tora répons natura pdar:qug ex mfinitis fibi 'inuicéfuccedétibus mométis paulatim coacernarndeoq fiqua eius effentia é/ca çxeffemifccf/atqînôeffeidûpræfés îterpretentâ futuiûq;quænô funt interne nit;amp;; utenq; pôt gmulat ipfû æm prgfés p aliquod lugiter fui præfens adhibens feipfû ad ftabilê æm prefennatneqi tamé ftabilit. Ideoq; quâ no pôteôfequi per manédo/falté fuccedendo côlcquit. Vt p plura moméra infinite pcedés fepuiri bus ad ifinitaré gui fixa fimplitëq; adgquer:dû unû pmanés(ut ira dicâ )giii mo mentù uelut centni innumerabilia mométa répons uelut puera qugdäm dreufe renna ppemo peurrentia e côfpecru panter fibi præfentia contuef/atq;côplecnf. Diftât quidé inter fe extra cenrni lineg atq; pûcta. In cétro eolligunf in unû.Simi liter Si mométa répons/fie réporaliû rcni pgreffiôes irer fe quidê diftanfed î ærer nitate répons téporaliûq; prîcipio ira redigunt m unû:ut una fit præfena oîum/ amp;nbsp;uita eadem/unufq; côfpectus. Inter bæc ubi Plonnus de toto pfecro loquifi meméro orane totû ue quodIarte repif atq; natura/eécoem quadlformâ/poft partes fingulas ibifequenté/amp;: ex pambus rcfultanté.Nô eftjgif eiufmôi romp fe torû:fed p partes:fie pillud quod partes inuicécôgregauir: necigif eft prima totû.Pnmo itaq; totû é/ quod é forma fie fubftâria quæda fimplex i fe ipfa geno ris/fiquas bitura fit ptes. Et qa générât eas/ lóquodamó preceditcas:ôequofi gno âtocedit ptes:é pgnitus idiuidua. lâ uero quoniâ îdiuidua é/ideo dû pribus fe ifent fingulis/iferit ubiq; fc totirarq; hoc ipfû éabfolute totû/quod refemati

-ocr page 399-

quolibet:fui cotû.Tail's uricp diinna mens cd ad ideas.Tab’s uniuerfa natura ui tabs ad femina rerum. Tabs ^terniras menrifqîpnmæuiraadomnem fui pref en. riam/manens femperin uno atcpad unum.In uno quidemfui ipfius efleactuqj præfenri. Ad unum item quod fuper eflentiam eft bonum amando/ amp;: agedo fe conferens.Manens mq/quoniarn quicquidexpedithabere/iambabet.Manens item per infinitum: neq; ramen ipfa tllic infinirudo eftquäriras aliqua prater ui tam.Ciimenimipfa entis primiuita/quæpnmus intimufqi eft actus ilbus/qrua tem qualibec antecedat: fiquaponaturï ea durationis à pfeuerantiequantitas. nihil ppea mteUigas additum indiuidug illius uitx prxfenus fimpbciran.

Ipbeconformitate inteUectus ad eremirarcm. kern quid nó fit tempus.Scilicet q» nó fit duratio m corporali motu/uel menfura fiinilis:aut numerusiaut con fecutio comefq5corporeimotus.

iï| Bi Plotinus poft difputationê de æternirate pfiinda/defcédit ad rpüsicó fiderabis qua róne fiber méns eterniraté/ppea q» eterna tagat itelbgédo.' Siqdé inrelligere eft quodamó tangere. Cû.n.fenfus oês ractu quoda ré •• perci^ntfentiendamtmulto magis fupreinc uires animærô intelbgentiaqicoi gnofcedo tangunprefemm quia res penetrant earn intima difcemendo: quod non efficit fenfiis.Àrqui amp;nbsp;obiecta earn cfficacius ueniür ad tangendum.lmmo nee ii entre necefte eft/qua: nufquaabfunt.Cognano igitur inteUectus ad f pria Paternaeius obiectamaior eftq cognano fenfus ad fentienda. Gognatio mg intelligentie nnitua.Quatenus enim tangit/tangitur atep uiciffun.Sicut igic fen fus eft/agitq in tempore:ficinteUectus m euo. Róucro tanquam media eft in utrocp.Ni amp;nbsp;eterna tangit amp;: téporaba.Medium quidé eiufmôi efle.p0t.Nam.se’ crlum eft in utrocp:per lubftantiam 1 æuo:p motu acnonéep 1 tépore. Debetqn cnauHiuerfo eiufmôi medianó deefle:ut iter res fupnas qu^ram actióe q eflen j na fût eterne:atq} îfenoresiquæ utnnqi fût téporales:fint rónales anime:p eflen nam quidê in euo;per actionem ueromotumqvintempore. Proïde notabis id i admodum placere Platonicis:animï ronalem catenus feipfam accommodate fo ris turn his/tiilUis gradibus uniucrfi:tum æcernis:tû téporabbus:rû etiâ mediis: quatenus i eofdé intus feipfam expedit gradus fibi quodamodo naturaliter ifi tosiquêadmodü amp;nbsp;corpus noftn'i uams feipfum modis loco cuibbetaptanpro utuanis feipfum figuns modifqicomponit?Tcmpus cftautipfemotus;aucali -' quid propnii motioni.s.uel intimti motióis fpantu uel méfura eiusi uel cornes. / Tépus nó efle mom patenex eo q» motus oïs pagit tépore;quafi aliud qddam i fit tépus 1 quo motus agit;aliud ipfe motus. Præccrea fi corpus quod nunc mo uetur/paulo poft moueri definat: deinde moueat itcrum;intercepcus qdem ent 1 motus;tépus ucro nó irermüïü.Sicut.n. cogitamus qdiu momm fucnr;ficamp; q ' dm qcuent;atq') cadé ppetuicate téporis m uices mocionûitû media qes agi mé ïuranep pocerfit: aefi definatmoueri corpus ab abo mobileadbuefuperfore té pus faite imotore p fe mobUi poflumus cogitare;qfi natura répons fupra motu corporis quærere debeamus. lté î motu ucloaflimo plurimû é de motu ipfinfep natura;fed de tépore minimû:1 motu tardiffimo fit uicißim. Quippe cum abud fit tempus atep motus. Deniq ppna quidé répons fiitbreuitas arqUongitudo,

Z U

t

-ocr page 400-

Propria ucro motus intenfio atq; remi(bo;quæ declarant eelerirate quadamamp; tarditateproucnrus. Quorum ucro propria inteffediffcmnt: difcrepantipfafi militer.Probabilius é igitur tempus ée aliquidadmotü proprieprinens/qipfu propric momm. Dices forfan efiefpanummon quidem locuquod eft extra mo mm:fcd durarionis atlt;ÿpeifeuerâriç:quçeft intima motui. Quafi proprium in teruallum «Sc duems tractufcpamp; progreflio moms. Ad hæcobid duo poflut.Pn mum quidem tondem effe eiufmodi irerualla monbus inrima:quot funr amp;nbsp;mo ms.Tempus aurein unum ede debere méfuram quafi cómuncm:cuius ufu quo quot;nbsp;dam motus omnes quarucunep inter fe:diucrfos meriri aliter aliterqpolTimus. Secundum ucro durarionem eiufmodi/non aliud uidcri ^ motum:ipfam,s.mo rionis connnuitatem/qua fublata non erit motus fi factus fubito fuerir. Er pro fecto bec eft füma proprieras uel natura motusdicut dimenfio extenfa per lociu aut eft ipfum corpus/aut corpori maxime propria. Acqui ipfa duratio monbus intimanó eft ubiqufcdin hoemom fcruatur arqollo. Tempus autem efiecogi tamus ubiqï:acq? durarionem fic perfeuerannam qualiber motionis rempore me nn folemus. Vnde uidetur tempus efleinteruallum aliquod menfurale/d' prêter intcniallum proprium motionis: nee ramen ad locale prinens mteruallum. Pro indequæremus deexrerno eiufmodi interuallo fiue duccu: Quidnam fir natura liter in feipfo/ante huncmenfurationis efFcctum.Pnus cnim in fe hocipfu quod eft debetexiftere/qaliquid metiatur.Quairemus item nfiquid menarurquictéi amp;:quo pacto. Eatenus enim quiefcitaliquid/quarenus moueturficaliud.- Hna qüxdam propofita funt de temporeab his qui dicut tempus elle aliquid mono nis.Primum quidem cfle fpanum duranócmq; morus:de quo fan's eft dictum ; Secundum uero eflemenfuram quandam durarionis eiufmodi.Tertium efleaii quid comitans fine confequens.Sed redeamus nuncad méfuram:ad quam pau lanm modo defeendimus: copnlimufqi refpondere/quidnam fit in fe anreqme rianiriiSc utrum externa mefurafit/uel intima/ «Sc qutccunqifit.Quomodo mena cur motum fimiliter 5c quietê. Addimus infuper quomo menfura numeralis efle dicatur/quafi fit ex unitanbus congregata. Probabdius ante eft tempus ohipfâ

none cum mom concunar: amp;nbsp;cur ponus menatur momm/q mcnfuretur a mo m.Solemus enim ranmm répus ex ranra mononemcrinratcp deprebendererem pus ex acnone non minus q econuerfo. Sumarim Irerum dubitamr/an tempus lit moms ipfequadam magmtudinc menfuratus: an porius magmtudo qu^dä morum menensran temum quiddam. Quod magnimdinc uratur ad motumdi menendum;amp;: omnino de hac ipfa magnitudme méfurali potent dubitari.Tan ra emm eft in fe/ficut amp;nbsp;moms eft rantus. Nunquid igimr ficut moms per eâ femr tantus: ira «Sc ipfa p fiipius alïquid exiftit tanta? Deniqi quidnam fitpnus q metiami^ut diximus ) inucftigare licebit. Similes quidam dubicanoncs exo nunmr:fi tema de mom opinio admittamr/dicés tempus cfiealiquid/ quod co miramr motum. Cogimur aut ponere tempus ipfum efle aliquidietiâ fi nullus akis clectioneurés menât rempore motum. Gencrat.n.aïamundi tempus naris rail quodam fuo innmoq; mom/nulla ad hoc utens electione.

-ocr page 401-

Aetemicas eft in mence dm in a: Tempus in anima mundirquo agitur men furamrqj mundi raotus.

'’iJpNmente quidem diuina non eft tempus ppneefed idea quæda répons ue ■ lut exéplar co cep tu illic ad quandâ çui fimilitudiné/imitanté quidé æuû: JB^edîtcrimdiuerfitatedegeneranté: Tépus ât,pprie é laîamundmn ipfa cius ucgetalt natura/amp; imaginadone rurfû quodamo naturali/aflïdue commîte nacuram.In hac inq gemina facilitate aie actio ad generada amp;: imaginâda mûda na/ob dcbilitaté nô fimul tota pagic: fed gradanm mô alia onc/mô alia ordina ta quidé: fed didimilis/ atq; nûc ad bec ueranniic adillafecûdû prius pofterius uepeedens.Proceflio qdêdeinccps fecûdûgradus eiufmôi/motus eft.Côtinui tas ât amp;: lôgitudo pceffionis eft tempus. lam uero fiquarône logitudo coipons ab ipfo corpore differr:eadédisert à tépus a motu.Longitudo mq motionis a moaone.Atquiamp;: hæcip fa lôgitudo itafead etemiratem habet: ficut liiiea fe ha betadpiictfupræfertim ft fingere liccat/ex quoda pûcti moru^cedere Imea/pun ctumq?pdiia.Putac uero Plotinus/ficut ex uittutccuiuflibetaig fuo quandoep femini infita pululat corpus ppriumiSicex naturaliaiæ mundane poténaintus afflante inatenain/corpus pululare mûdanû. idq; in aia uelut quodâ mûdi loco côtinen regiq?:amp;: mou en ad ipfû aiemotû. Moueriep téporaliter/certifq; téporn interuallis ad tépus ipfû motionis quæ fitîaiaîamp; adcerra illms répons inrerual la.Siquidéaiaillap innmûfuimotûcreauit in feipfa tépus. Et una cûhoc moni fiinul/amp; tépore pduxit mundii in répore mobile. Vnus uero eft mundi locus/ aia mûdi. Vnû amp;nbsp;ubiq? répus.Siquidem amp;nbsp;animahec motum exercer ubiq? luta lem. Sed regitur interea motus quidem mundanusab ipfo anime fue motn.Hic aûtab intellcctu proprio amp;nbsp;æterno:llletandéab intellectu diumo pnmaqp ipfius ætemitate.

(J LIBER DE AETERNITATE ET TEMPORE TERTIAE ENNEADIS SEPTIMVS.

“Y/Prohemium ad œtemiatem 5lt; ad tempus.

VM AETERNITATEM à tempus diuerfa iter fe elfe dicamus n « 00 lUam quidem area naturam fempitemam efle/ hocautem circa J 1 id quod fit: idqi uniuerfû uerfan exiftimamus nos quaft fpontc/ y 1 ex naairaliqj igenio/amp; fubito quodam mtelligcnriç intiutu mant *gt;«k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feftum quendam area hcc habere m ihn cru m no fins animis peni

\us infitum: eadem uidelicet de his femper dicenres/panimqî no minantes. At uero ^ando conamur propius ad hçc accedete/a: abfolutius ex plicare:indubitationes îcidimus. Atq? pnfeorû de his fententias alius ahas/for lan uero amp;nbsp;aliter eafdé accipiéteszi his deniq?imoramur/ fans nobis faaûcxifti mantes/ft interrogati referre antiquorum fenrénam ualeamus: Atq? ira hec ulte nus iueftigare definimus. Profecto purandum eft quofdam annquorum feilet umq? philofophorum ueritatem adiiienilfe.Operçpreniim uero eft deinceps in^ quirere/ quinam potilTimum ueritatem aifccuti fuennt/amp; quaranoneprccipue

z ni

-ocr page 402-

nosqiioqj ea Jem cognofeamus. Prius aurem Je etemriatcqu^edum/qui Jnam ipfam efle cenfeant/qui Jiuerfam a tempore lu Jicanr. Cognito nanqullo quo J loco exemplaris habetur/forteplamus illius imago/quodtempus nominant/co gnofcetur. Stquis autem anteg contcmpIeaireFemiratera/ quid fît tempus fma gmetur. Accidet amp;nbsp;boeforfan huic per remmifcenriarn quandam hme lUuc pro gredtenri/cui tépus alhmilatur agnofcere:fiquidem boe ad atemitatem lïmilitu dinem habeat.

quot;■^fQuiJ nam rit ^remiras:q) fit in prima eflenria:^ ritaliquid eiusmcctarnen fit proprie flatus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmuin.

QV'IOnam igituræremitatem cflcdicendum? Num fortemtcUigibi lemipfam eden nam: quéadmodum fiquis tempus efledicatc^îû totum atqj mundum.Jd nanq? de tempore fertur nonnullos exifli mafle.Cum enim quiddam maxime uenerandum erernitatem efle imaginemur arq? mtelhgamus:maxrmc uero uenerandam efle naturam inreUigi bilem ludicemus.Nequeutrum horum uenerabilius rit/difcemere ualcamus.Et quod his fuperius efleiufmodiapellarionibus defcribinodebeat/ lurequis for fan naturam mtelligibilem æcemitatemq? pro eodem acdpiet.Rurfus amp;müJus mrelligibihs amp;nbsp;ærerniras m fop fis eadem complectuntur. At uero quando abc ra m alrero diamus/A: intelligibiha in etemirare locamus:amp; quando inrelligibi Ie quodlibetenunnamus ærernum/ quemadmodum m Timeo/ ubi fcnbirunri exemplaris natura ætema efl/m bis mqui çtemitatem aliud quiddam dlc/q na tu ram mtelligibilem afbrmamus. Efle ram en drea illam/ uel m illa/uel illi adefle fatemur. Quodautem utrunq;ludicatum efluencrandum/ non neceflanoea dem inter fe efledemonflrat.Forte eni borum alterum qjfit uenerandum habet ab alrero. Quod rurfus addirum eflab utroq; eadem contineri/ exponendum eflnaturam quidem mtelligibilem contmere fua quæliber/ficutpartes: «emita rem uero complecri fimul rom/non ficut partem: fed quoniam eiufmodi omnia per ipfam dicuntur etema. Sed nunquid fecundum flatum illic exiflentem iu dicaredebemus ^remirarem?quemadmodum amp;: bic tempus fecundum motum excogitate cófueuerür.Sed menro qs 1 primis de fternitate pquirer/urru idé efle cü ftaru dicamusineq? forrcfimpliciter/fed euflaru/qui circa eflentiam eflecenfe tur.Si enim cum flatu idem efl/ primo quidem flatum non dicemus a:teinum:fi cutneqj axemam erernitatem. Aerernurn enim efl quod jtemiratis eflpamceps: Demdequonam pacto morus enteremus/ficenimforcriSirflabilis.Pra’tereafla rus ipfius norio quomodo ipfum femper m fe babebit? Dico autem non ipfum femperin tempore/fed qualcpotius mrclligimus/quando diomus fempiremö. Smautem m ipfo effmaxflatu contmcruripfum femper: fane reliqua rurfus en ris genera ab aternirate iam fegregabimus. Accedir ad b^c qp ærcrnirarcm non in flatu folum oporrer/fed in unoenam mtelligere. Quinenam indiflanri^mü nus pternirari feruandummeforreidem omnmofitcum rempote. Status autem qua rarione flatus efl/ ncqi unius neep indiflanris in femreiligennam conunct: roomde de axerniratepr^dicamus m imo mancre. Participât ergo flató/necipfl flatus ent.

-ocr page 403-

l^fAcremitas eft in pnma eflenria p modum uic^ amp;nbsp;ftatus amp;nbsp;idenritatisrac reue ra eft interminabilis uitç rota fimul amp;nbsp;pfecta pofleflio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ç^EJ!.

lt; ^ Vid ergo ponfTimum id ipfû crin per quod torii diuinu mundum efle [ I diamus çtemum atqriempitemû' Quid ue fempitemitas eft: fine ide kui„gt;jgjpfaquoqicum.æternitate eft: fiuefecûdumipfam extatærernitas. For fan fecundum unura aliquid çrernitatem excogitate debemus/ Vnum inquam e mulos coUectura/uelintelligentiam unam uel naturam/fuicquç illicfunc confc qucntcm/fiucfunul exiftentem/fiueintus infpectam.Cuncta bçcinquâinillam redacta/unam qurdem cxiftentemcqux eriam multi fit/multaq; pofl'it,Profecro qui potentia ttiulnplicem côtuetur/ fecundum hocaliquid quidcm quod fiibie co uicem habet/cflcntiam nommât: Qu aten us iiero uitam infpicit/nominat mo turn. Deinde êi ftatum/quatenus codem prorfus modo fc habet. Alterum nero amp;nbsp;idem qua rarionc hec mulra funt fimul unum .Sic uriq? componens rurfus in unum:in unam inquâ uitam folam/contrahenfq? in ipfis alteriratem :amp; courues interminabilem actioïs idenritatemmcq; unquam aliud/neq? ex alto in almd/in tclligcnoam auc uitam pertranfeuntemtSed eodem modo fefemper babentem/ amp;nbsp;proeul a diftantia confiftentem. Cuncta hæc inquam cótemplans contempla tutacternitatemiuidens certe uitam manentem in eodem :torum prefens femper habcntemineq? nunc quidem hoc aliquid: poftca uero -aliud: fed omnia fimul: ncqi nunc quidcm altera:pofterius alceia:fed indiuiduu finem. Vbi fiait in pun ao fimul omnia funt: nondu in fluxum progrcdientia:fcd ibiin codé idcft i fe ipfo manentc:nec aliquando permutato:fed i prçfenri femper confiftente. Quo mam nihil ex co prætenit: nihil rurfus in co futurum: fed hoc ipfum quod eft/ femper exiftit:adeo ucætemitas fit no fubiectum: fed quod ex ipfo fubiccto ue luteffiilgctfecundumipfamidentitatem quamdepofleffionenon quidem fu tura:fedlam præfente fibi ipfi uendicat: promittens uidelicetitafe habere: neq; unquam aliter habiturum.Quid enim Ipofterum huic quod nunc non fit/conn gat/Ncqi rurfus futurum aliquando/ quod non eft ip refentia. Neq? enim eft ali quid a quo 1 prefens quandoep perueniat. Illud enim non aliud quicquam: fed hoc ipfum eflet: quod quidem non eft futurum: quod nunc tx neceftitate non habeat.Neq; circa feipfum habet quod diatur ipfum erat. Quid enim eft quod eiatipfiatqi preremt/Neep rurfus acadit quod dicitur erir. Quid eni eritî ipfo? Rclinquitur igitur in ipfo effe/hoc ipfum quod eft efte. Quod igitur neq; erat/ neq; ent/fed eft dutaxat:id ftabiliter habens efte:propterea lt;çneq; pmutar in hi turum:neq; eft apreterito pmutacfi/eft ætemitas. Eft itaq; ipfaarea ens in ipfo ee uita fimul tota amp;nbsp;plena/ amp;nbsp;ubiq; prfus mdiftas etemitas/ipfa qua qucrimus.

^ Aetemitas in effentia prima/non acadens:fed uteftentialis proprieras eins amp;nbsp;ilia efletia eft uere to turn ipfum atq? omne.Item quo différât efle icternoru/ amp;nbsp;cffetemporaliura. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. III.

nW E q; profecto putandum eft æterniratem extrinfecus illi nature difin i ■ gere:fed effe illam/atq; ex ilia/ fimulq; cum illa.Infpicirur enim ex ipfa* .—^^ pjnitus infica:Quoniam di reliqua omniaqujeunq; dieimus illic eflCf

-ocr page 404-

mfpictéres iielut inrima/didmus ab eßeftaöd fimul citm eflenfia omnia eße .Nf quæpnmo fûtcoefiftereoportecprimis/ô^ primis mcfie.Quoniam amp;nbsp;pukbuim in ipfis eft/atque ex ipfis: Similitercp m eis eft uenras. Er pamm quidem torum ipfum eü uelut m parte: para in nero uelur partes ui roroiTanquam id reuera fic omnenon ex patnbus congre^arum/fed ipfum partes generans: utSd hacróne reuera fit omne. Veritas qumetiam illicuigens nou eff eonfonantia quidam er gaaliud/fed ipfius cuiufq?eft^prie/euius eftamp;uentas. Oportetfancidómrie’ uerum/fimodo uerefitomne/ nófolum efleomnequatenus eftomnia: uerum ena ipfum omuefic habere/ut nihil fibi défît. Quod fi ita fit/neq? erit ei quicq. Si eniin erit/hac ex parte pnus deficicbat.Non igitur antehac eratomne,Prater naturam nero huicacadcrenibilpotcll. Nihil eni paritur. Si ergo nihil ipfi fiat/ certeneq?^turumeftaliquid:neqierit/neq;fiebat/aureftfactum. Arebus qui dem generàlibus fi abftulens/ipfum erit: cum in perpétua acquifiuóeuerfétur/ fubito non eflecontingit. Rebus autem qu^non funr tales/ fi ipfum eritadiun xeris/accidit efedeipfius efle labi. Manifefium enim ex hocfuenr/ipfuellenó efleillis innatumtfifiatex eo qpfuturumfit/amp;:factum fuerit/ amp;:fitipofterumfa ciendum. Videtur enim i rebus generalibus id potilfimum ellen na eife/fcilicet tractus quidam ab ipfo elfe ex geneMtióis intno/quoufq? ad tempons extrema pueniar/quando non fit ukcrfus.ldqj ipfum quod, didtur eft in eis exifterc. Ac fiquis quicqua ex bocductu circûddat/ uita cóminui. Quapropter amp;: eOedimi nui;Er umuerfo quidem efle eiufmodi oportet quouf^ fic ent. Quamobremad ipfum efle futurum natura feftinat/ neque uult quiefcere. Quippecum eflefibi hauriat/ dum aliud quiddam arqi aliud aginmoueturq; 1 orbem quodam eflen ti^defideno.Iraqieflenobisinhis fic eftinuentum.Inuentaamp;caufamononis adfemperelfe/fururiadminiculoproperantis. Pnmis autem rebus arque beans neque defidenumineft futuri.Iam enim tomra funt/amp;quiequid habere urne dé bent/iam torum poifidentndeo nihil quærunt: quoniam bis nihil eft furuniin. Neqngiturilludeis accidit/ in quo eft futurum. Ipfaigirurabfoluta enns eilen na amp;nbsp;tota/qu^ amp;nbsp;nó difcerpatur in partes:fed î partibus fuis rota fin amp;nbsp;in nullo defician nihilqi fibi défit/amp; cui nihil omnino quod non ens dicarur poflitacci dere. Non enim folum entia omnia oportet omiii roriqi adefle: Sed etiam mini aliquando non enns accidere.Hxcinquam propnetas ipfiufq? natura œremiras eftndeftæuum. Aeuum.n.ab eo quod eft femper/eft dicrum.

■■~~|yAetema qiiadam porenria ipfam contemplamurçterniratem: qu^ eftinfini ra quædam uita fimul rota nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;--^âFri^lL

—W—“'TTira potiifimum fe habere cognofdtur: quando quis mentem ad ali 1 qdadhibens pórdeipfo dicere:immo ticro cemercipfum rale/utnibil ^rfus circa id hierum aliquâdo fuerir. Alioquin non femper ens exifie ret: uclnó femperaliquid ens tom.Nunquid lam fempitemum eft?nifinatura quoqi infit eiufmodi/ur de eo ^uldubio credi poflit/ira nee aliter ultenus fe ha bpreadeoutfirurfiimidrefpexens/fistalefimilirennuenrurus. Quiduerofi qs nunquam abeius contemplariOnedeftirerit: fedaflidueperfeucraucrit natu fam admiratus/poifirqï indefeifa quadam natura perfeuerare forfan cófugicns

-ocr page 405-

ipfe in æternitatem ibidem fiftit peJem: hnfquäm omnino declinans/utfimilis çtemufqî fitrdum co quod in ipfo eft çtemum/^remicatem gtemumqp concépla mr. Si igitur quod ita fe habet eft ætemum/ôô femper ens/ quod quidem i natu tam alteram minime labitur/uitam quam habet totam iam poflidens: neq; acre pitquicqua/neq? accipit/neq; eft accepturum. Quod ita mg fehabet/eft procul dubio fempitemura.Sempirernitas autem eft ralis quedam fubiecti conftitutio/ ex eo amp;nbsp;m eo fimul exiftens. Aeuum uero ideft Memitas fubiectum una cü eiuf modi conftitutione ibi micante.Quamobrem uenerandum aliquid eft euü eter nitafqjidemq? cum Deo:Siquidem id infita dictât intelligentia.Dictât aut idem effe huic Deo : quem entis amp;nbsp;uire nomine nuncupamus. Atqui recte did poteft »uûfiiicçternitas ede Deus fulgens proferenfq? in lucé feipfu qualis potifiimd eftfecundum ciTciEffcmg incómutabilepcnitus atqi idem: amp;.' ita firmiter i uita cófiftens. Neq; uero mirari quifquadebet/cp ipfum dicamus ex multis. Quod libet enim eonim queillicfunt/multadicitur ob potenriam infimtam. Quado amp;nbsp;infinitum ibi didtur:quia nullo modo deficiat.Et hoc quidem prædpue'quo niamefuo nihil amirtat, Ac fiquis æternitatem ira defcripferit/falicet uitam iam infinitam/ex eo cpfit wniuerfa:nibilq? amittat/cum nihil uel prererierit uel fit fu turum:alioquin lam tota nó effet:Is profecro proxime ad definitionem eius ae cedet.Quod enim deinceps fubdirur/falïcet totam e(]e/nibJq;amirreie/cxpoft 00 quidam eft eius quod dicebanir.s.uira iam infinita.

^1 Acternitas eftactus pnmæ mentis in uno/amp;: circa unum/fimul torus. Atcp eftipfum effepræfens tantum: fiueipfum reuera ens. In quoquod ipfum femper dicitur neceffano continetur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapA^

qV Voniam uero natura talis omni pulchritudine pollens/ atcp fempiterna 1 nbsp;nbsp;nbsp;Barcaipfum unum exrar/ab illo amp;nbsp;ad illud:nullo mó ab ipfo digrediés:

Vlt;X.^fed man ens circa illud femper/arq; in illo/ fecundumq; illud uiués/iccir ;co dictum efta Platone non temere:fed præclare admodum profundacp fenten lia/falicec ecerniras maner i uno. Vt uidelicec non folii ipfe earn in unum quod ï ipfa eftredigat: fed eham ipfa entis uira areaipfum unum fimiliter fe reducat. Hocitaq; eft quod quærimus/quod ueita permanet eft jtemitas. ld naq; ipfum amp;nbsp;ita mancs/d; hoe ipfum permanens/ quod quidem eftactus uir^ manentis ex feipfa ad illud atcp in illo neq; in effendo/ neq; in uiuendo mentitur/ abfep con trouerfia eft çcerniras. Nam uere effe eft nuquam non elle/neepaliterefle. ld aut èodem modo efle:hoc uero fine diuerfitate efle. Aliud igitur aliud ue nó habet. N eq; m igitur in uera eius contemplât lone diftanriam finges/ neq; ex tnnfeais explicabis/nequeadiunges/neq;protendes. Neep igitur uel prins/ uel pofterius ieo quiequam aecipies.Quod fineq; pnus neq; pofterius penes ipfum fingi po' teft:fed ipfum quod dicitur eft/ueriffimum eft omniu qup de illo dicuntur/imo eft ld ipfum: atq; ita eft ut effen tu fit amp;nbsp;uita. In his inq nobis fuccurrit rurfumr quoddidmus euum. Quando uero dicfmus ipfüfemp.Ité ipfum non aliquan' do quidem ens aliquando uero non ens/putandu eft id declaratióis gratia dici. Quonia ipfii femp forte non precipuedicic:fed afliiptu ad oftendendum incor nipnbile: animum poteft reddere uagabundum p quendam in pluraeximm ÔC

Z V

-ocr page 406-

pfouentum. Irem figmficacrem niinqiiadèfiaentem.Forfan uero pr^n-abacid tantumensdicere. Verumquemadmodumcnsnoméefteffenti^ipfifufficiens attamen quta generationé quoq; effe multi putarut cflentiam:opus fuitdifdpli næ gratia ipfum femper adiungere, Nó ent aliud quidda eff ens/aliud uero fem per ensfficut neq? aliud eff philofophus:aliud uero philofophus ucrus. Veruta inenquianónulkpbilofopbiamffmulant/ adiunctü eff philofophus uerus: Sic 'amp;: enn ipfum fem per/amp; ipfi fempadiungitur ens/adeo utdicat aion/ideff femp ensiundedicitur eon.i.çuum. Quapp ficacdpiédü eff ipfum fempeum ente/ut uere ens nobis fignificet. Profecto colligendum eff ipfü femper ad indiffatem potentiam demóffrandam/que prætei- id quod habet nullius indigeat; habet at omne.Omne igimr eff amp;nbsp;ens:atcpp omnenullius indigum. Eiufmoi uero natu ra non eff hac quidem ex parte plena:alia uero uacua. Quod enim m tépore eff/ guis perfectum uideatur uelur corpus aliquod fufficiens animæ; p animam eff pfectum; indigetqi alicuius quandoep futun: utpotecui tempus illudquo indi get/défit. Quapp fimul cum illo fiquando pr^ens imin eat/arep cocurrat: impfe ’ ctumexiffens:hacuticp rationeens equiüocepfectum effedicecur. Quoduero tale eff/ut neq; fuairo egeat/neqr redigatur i tempus aliud menfuratum necp in ' finitum 00 î Finite futummffed quicquid expedic efle/iam babet/id profecto eff/ quod inrelligenminoffradefiderat: cuiquidem effe non aduenitex aliquo tan to:fed ei adeff etiam ante quodlibet tatum. Decet enim ipfum cum neq; tantu aliquod fit/ omnino nihil tantum aut tantum atnngcre: ne uita eius lam diuifa naairam ipfius penitus indiuifibilem perdat, Sed fit ti'i per uitam/tum per effen aamindiuiduum.Quodautédiciturin Timco/mudiarrifex bonus erat/refert ad intelhgenriam uniuerfi/fignificas in eo q? ponir aliquid fuper uniuerfum/nó inteUigendinn hoc ex qtiodam tempore. Quamobrem neq^mundumininum aliquod temporale effe fornrum. Quippecum ipfa quæ effédi huic eff caufa/id quod didnir prins adbibcat. Verntamen poffquaid declaratióis gratia dix erao dicrionem hanc/ideff ipfum erat redarguic m fequentibus:quafi id in rebus Jter nis nonrectedicatur.

-^I^nima per fuum quiddam eremum rangitetemitatemiamp;iper tempora tempus.Item quot fint opiniones de tempore. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„ Cap-VL

/' ' dV Va: hactenus diamus:nüquid alien is teff)ifïcamur/amp; tanq de alienis uer 1 1 ba facimus /At eni quo id fieri poffet/Nam qua: îrclligentia m nobis fieri ^lt;,,Æpôr:nifirâgamus/Erquonampactoalienis/intclligcndo poffemus aam gere/Oportetaaq;nos æui.i.ætemitans participes ée. Sedquonâ pacto/cumfi mu^ i tempore/ lam uero qua conditione potiff imi'i in tcmpore/amp; qua in gtemi tare liceat eff e/nom critplanius cum lam quid fit tempus/fment adinuenm.Pio fecco defcendendii nobis eff ab euo/ad ïdaganóem téporis atq rpüs.lbiquidé erat ad fuperna progreflio.Nunc uero loquimur lam defcendenres/ neq; tarnen nimiumffed ita quemadmodii dcfeédit amp;nbsp;tépus. Pnnopio fi nihil oio de tem pore ab annquis beanfep uiris dictum eét/ opoaeret nos ab initio/quod fequic deinceps cónectentcs æiio/dicere qux de hoc uideanf/ffudentes ipfius notion! lam paaçopimoné noffra accomodate. Nunc uero neceflanû eff imprimis acct

-ocr page 407-

P ere'que maiori cum raiione dicta funt:confideraces ficui illorum noftra fenren na confonet. Ante oxa forfan fentedas alioni de tépore debemus i tria membra diftinguere. Tempus cnim aut ipfe motus eft:aut id quod mouet:aut aliquid modonis.Dicereaut tempus effeftatum/uel ipfum labile/u el aliquid ftanoms proculadmodu foret ab ipfa téporis nodone. Quippe cd idendtatem minime panar: lôqj aim ftatu atq? ftabdi congniere nequeat. Forum nero qui tépus êe modiopmannalu quidem modi omneefledicénalii iiero uniuerfi motû. Qui aûtipfum mobile efle tépus affirmât/fperam totius adducéti medium.Proinde qui tpiis aiuiit efle aliquid modóisz pardm inceruallum/fiue fpadum/fiue dura donem morus:partim menfuram: pardm aliquid motücomitans/ fiue motum omnem:fiuepodusordinatum. - -

liTempus neep efh motus:neq} durario corporei motus. Cap.VlI.

^^^^mpus quidéefle motu eff impofTibilerNeqnfi cunctos ffmul motus acci | nbsp;nbsp;1 pias/ex eunens quafi unü efficicns.Neq? fi motii dumtaxat ordinarii. Na motus uterep fit in tépore.Siquis uero motus dicat nó i tépore fieri/mul co logins ab hoc infup abenc/ut fittempustquafi aliud quidéfitrin quo motus agic/aliud uero fit ipfe motus. Cum uero fint amp;f alia qua: dicant dicraq? fint/rd fiiffdt/atq5 fufficietrcpuidelicetmotus defmerepotatq;incermitri.Tempus ue ro nequaq. Siquis at uniuerft motu dixerit nó intermitn/attamen 6: bic motus fi modo circuitu ille dicat/in quoda fit tépore: Atq? in idem quadoq? reuemtur: nó i eo quidé fpatio quo dimidiû eins un pl et: Ethieqdémotus eftdimidius : die uero duplus:dum uidelicet uterq? motus eft uniuerfritum q ab eodem redit in idem:tum qui dumtaxat puenit ad dimidiû. Pr^terea quod dici folct morii exdmç fphan'æ uehemédffimû celerrimûq? elfe:idem quoq^cófirmat:uidelicet/ aliud efle fphxre morii:aliud uero tépus. Velociflimus em oiiim eft/qui, breuio ri tempore maius maximóqi fpadü pagit:alii tardiores/qui fcilicet tempore Ion giori/partem eiufdem fpatii cófequunc. Si ergo tépus nó eft motio fpbermneq; eria entipfafph^ra:quæ quidem ppea lt;pmouet/ exiftimataeft effe tépus. Sed nunquid tépus eft aliquid motionis /Profeao fi morionis interuallü effe dicat: ; primo quidem obiiciemus nó idem êe morióis cuiuflibet interuallü: neq5 etui fi motus fint uniformes. Vd.ociusenïamp;:tardius motus etiaquifit inloco pagit. Et fieri quidem pót ut utraq? interualla uno quoda tertio mcnfurenf:Quod re crius admodü quis dixeritefletpus. Vtriusathorummotuumïteniallum eric tpüs/Immo uero cuius na eorû:cû infiniti fint.Si uero ordinati motus fpatui té 'pus efleputet.Gerteneep ois quidé eiufmodi motionis.Hænanq; muite funt.

Quo effiaef:ut fimul ena multa fint tempora. Sin aut uniuerfi motus fpatium / fiquidem fpatium quod ineft motui/quidnam aliud qipfe motus ent ƒ Tan rus tamé.Tancum uero iftud:uel loco menfurabit/quonia fcilicet tanrus eft locus quem pcurri£:amp;fpatiiiquidé id erit:hoc atnó tépus/fed locus eric: uel fpatium fiue interuallü dieet ipfe motus habere ob eins cótinuitatera: atep ex eo tp nó re pente defierit: fed ppetuo prorogée. At uero id nihil aliud erit q mulrimdo/fi ueamplitudo aliqua motionis. Ac fiquis ipfam intuitus motionem/multa efle pronunrietreeu fiquis caloré effe dixerit multu: neq? hic quidem tpfis apparet:

-ocr page 408-

neqî nobis occiimr: fed mono iterum arque itenim mffar aque iteram itemmcp fluenhs.Et inreruallum quidem m eapeiïpectum repenraq? rurfus effluxio/erit numerus ficuc duitas arq^ militas.Spanum uero fme keruaUfi ptmebir ad molé. Siciraq? amp;: multitudo mononis eritut denarius/uel taqua infpectü uelut ï mole morioms fpanum.Quodquidé nóhabet temporis nonócm:fed enteiufmodt tan tu m tempore factu. Alioquin tpus nó erit ubiq?: fed 1 motu folû quafi fubie cto: Accidetq? mrfus tépus dicere morioné. Non ent extra morióem eft fparium fiuedurano monóis:Sed ê motto ipfa nó fimul rota nel momento pacta:Quan do uero didc facta non fubito/fi altquid factu fubito fieri dicac in tépore/querc mus/quona différât nó fubito factu/ab eo quod fubito atep moméro. Num for te différât ex co quod agar in répore. Quamobrem amp;: duras motus/amp;: ipfius du rario fine inteniallu nó eftipfum tcpus:fed impleturi tépore. Siquis at motióis inreruallum effe tépus affirmer:nó quidem ipfius propnïi morioms/ ïmo fecun dum qopfa extenfionem bét/quafi cum illo conçu trens/ nondu raméquid hoe fic/eft cxplanatum. Conftar eni id ell e tépus/ in quo factus eft motus. Hoc aut erarquodab inino quçrebamus/quidnam cxiftens fit tempus.Quonia amp;: hoc perindefehér/aefiquis mrerrogatus qd eftrépus/refpondeat/inreruallü mono nis i tempore. Quid igif cft hoc inreruallum?Quod ille apcllat rcmpus:q hoc extra propnû morioms interuallû ponit. Et.n.rurfus amp;nbsp;qui in ipfo motu tem pórale collocat interuallii:hicquietis fpanum ubinacollocer/dubitabit.Quate nus enim mouebicaliquid/eatcnus quiefcitamp; aliud.Atqpdices utnufq?remplis idé forc;quanuis aliter altem fpectet amp;nbsp;alterû. Quidnâ igi t eft/quam ne natnrä hét hoc îteruallii^Locale qdé eé nequit:Quâdoquidé amp;nbsp;hoc extrinfecus adeft.

^/Tempus nó eft menfura corporei motus infita morui: nee ut menfura /connnua:nec ut numerus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VIII.

^'■'c’'JDnfiderandum eft deinceps qua róne tempus effe queat numerus mono 1 I nis:fiuc menfura:quod quidé forte probabilius effet ob ipfam conrinui ^..x-^atem dicere. Pnnapio hie quoqi fimilirer ambigetur arq deintcruaUo: utrum uidelicetoïs fimilirer motus numeni uel menfura tpus dicere debeamus. Quo eni pacto numerabitquifpiâinordinatû inçqualemq’, motum: Autquifna numerus fiucmenfura. Aut fecundü quid poriffimû fit menfura. Sinaût eodem numerabir/metiecue urrunqi motum amp;:oio quemlibet:fiue uelocem feu tardii/ eritquidé numerus amp;nbsp;mêfura/ ceu fi denanus amp;nbsp;equos amp;nbsp;boues pariter menât: aut fiqua humidoni amp;nbsp;ficcorum eadem fit menfura. Si itaq? méfura talis é tpus / iam quidem quorum fit tempus/eft dictum.s.motionii. Ipfum uero quidfit/nó dum é explicatum. Quod fi quemadmodu denarius ena abfq: equis acceptus ïtellrgi pór tanq numerus:arq ér méfura i fe eft menfura naturi habés propria ƒ etiain fi nondum meriat/ fic fe habere oportet amp;nbsp;tempus/cum fît méfura: fi inq tale tpus eft i feipfo/qualis amp;nbsp;numerus/quona ab hoc numero differet qualis é denanus uelaliusquilibet ex unitatibus cógregatus. Sin aut menfuraquidam cótinua efticerte/quatum aliquid exiftens/méfura ent uelut cubitalis aliqua ma gnitudoiEntiraq? magnitudo/uelutlineaqueda cum motióe cócurrens. Ar.n. ipfa cócurrens quonam pacto id quo cum una cócurnr/metierur'Cur nâ ponua^

-ocr page 409-

akenitmtn ^ al tem mim meriaturfProbabilius autponeretur nó in motu quoli ber: fed m eo quicum cócumnld atcontinuuoportetcfle/quatenus amp;cocurrés motus renorem cónnuabir.Neq; extrinfecus/quod meritur/poneredecetincque feorfumifed fimul menfuratu motum. Proindequidnam id ent quod metitur. Nunquid motus quidé menfurarus erit/magnitudo uero menfuransÆr utruin horum tépus ent^Num menfuratus motus/an porius menés magnitudo.Profe cco tépus ent uel motus magnitudinemenfurams/ uel magmtudo menfurans: uelquidda ternum magnitudine utens uelutcubitali menfiira admenendum quantus fit motus. At in bis oibus/quod pbabilms elle diximus/ fuppónédu eft/^qualem.s.efle motu. Abfqj enï equalitare atq; ctia unirate motus etia ipfius uniuerfi/magis pfecto q motus ea uacillat opinio: quæ tempus quomodoaicp menfura efie putat. Si at tpüs fit mono méfurata:a quaro.s.méfurata/quemad modum fiopoituitmenfurarimotum/nó afcipfo oportuitmenfuraaflumeret fed ab alio quodam accipere: ira opus eft fiquam motus præter feipfum menfü ramaliamhabeanatq’job hoc indiguimus méfura continua adipfum dimenen dum:ita inqmagnitudiniquoq?ipfi méfuraopus ent: ucmonis éeponïc quan tus fuerit menfuratus: poftqua uidelicet illud fecundum quod menfuratur/tan turn fuent aut tatum.Atqïita tépus erit numenis lUemagnitudinis comitanns motLunó aut magnitudo ipfa fimul cü motu currés.Qualis aut Bic numerus fit: nunquid ex unitaubus cóflitutus:ór quoinodo menât/ neceflario dubitadum^ Quadoquidé fiquis etia inueniatquomodo/nó tépus inueniet menés/ fed rem pus propne tantum. ld antnequaq idem eft atq? ipfum tempus. Aliud naq? eft tépus dicere/ aliud tépus tantti enunnare.Nam anteq tam fit/defimendû eft/gd hocipfumfit/quod eft óf tanm. Sed nunqd numerus mom cxrnnfecus menés erittépus/Non ficacceptus/utdenanus una cü equis:fcd porius utdenarius in cquis.Quis igit hic numerus fit/non eft dictü:qui amp;: anteq meriat eft id ipfum quod eft quéadmodü ipfe denarius. Nunqd hic eft quifecundû prius amp;f pofte rius morióis difcurrédo merit:at bic fecundû prius atq? pofterius menés/nondü qualis fit/nobis appamir. Veniramen quodfecundû prius pofteriufq? metitur: fiue figno quoda uelut puncto/fiue quouts alio menât: oio fecundû tpüs dime tiec.Ent ergo tépus id mom menens p prius atq? pofterius/connexurn tempori ; tenipufq?amngens/qno metiriqueat. Aut ent pnus pofterius ue fecûdum loeft quis-aceipit/ficut ï principio ftadii atq? fequétibus:aut certe nó lócale pnus atq? poftenus:fed temporale accipiendum. Eft.n.oio idipfum quod pnus dicitur / tépus definens in id quod pnrfcns:quod uero pofterius/tempus fimiliter exor diens a pr^fenu. Tempus igit aliud eft q numerus per pnus pofterius uedime tiens mononé/nó folum qualibet/ uerumena ordinara. Præterea cur na/nume ro quidéadbibito fiuefecundûméfuratum/fuiefecundû menens/pót eni idem fortes menens à: menfuratû effeiatcur inq adbibito numero/tépus eriryMoru uero tam mgente/arej? priori prorfus pofterioriq? area mom pueniéte/nondum erit tpüs?Pennde ac fiquis dixeric magnitudine quata eft nó efre:nifi quis quan ta fit magnitudo deprebédenr. leem eum tépus fit dicaturq? infinirü/quanam codinone erit numerus area ipfürnifi forte quifpiä parte aliquâ répons fcligcns menât. In quo quidem contingit elfe/etiâ anteq menfurec. Quid ât phi ber elle tempus anteq fit au metiens/nifi forte quis generatióem eius dixerit ab anima

-ocr page 410-

proficifd.Per ipfain tarnen menfuratioricm nullo modo neceffanum eft ipfum ab ara fieri.Exifh't.n.quantum eft/eria fi nullus dimeriat. Ad id uero quod di cebat tempus forfitan eflequod magnitudine utir pméfura:fiquis adducatld efle aïam/obiiciemus id nihil ad nononem téporis pnncre.

ifTempus nó eft aliquid confequens ad motum corporis.Item prohemium ad tractandum quid fit tempus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Vim.

dWIcereauté tempus eflequanda morionis cofecurionem/non eft quid hoe

1 nbsp;nbsp;Wph'm h*^ docere/neq?eaidicerclicct:priuf^ quid eftquod oonfequitur/

^explicec.llludem tempus forfan éepoflet. Confiderandu uero édehac ' ipÏacófccurione fiueprins fiat/fiucpofterius/feu fimubfi modo ralis quidam eft confccutio.Quomodocunqi enï dicaf/in tempore dicit.ldeoqdi id tempus fit/tempus dieet/cófccurio motionis i tempore. At quoniâ nequaquä qd nó fit îmo uero quid fit tpüs/ inuefligamusidictaq? de hoc mulra funt ante nos amid tisj|Vndefiquis fingulas opiniôes difcurrat/ hyfloriam fit potius narraturus:Ec quatenus percurrendo licet/ nonihildehis eft dictii: Ac licet éedicétem tempus efte motionis uniuerfi menfurâ/ex dictis rcfellere/ amp;: alia infup ad difcuflionem adducerc/quæ modo de motus menfura dicebant.Prêter eni inçqualiraté/cære ra oîa licet adducere/qua: amp;nbsp;ad ipfos cógnie afferent;Cum inq res itafe héatre liquum iam eft/quid tépus fit/planius explicate.

4.1 Quid fit tempus.s.perfeuerantia quidam in monbus animæ mundi: adætemitans imitationem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

(dV Pereprerium eft reuocare nos iterum ad natura illam qui in amo ée in fu ■perionbus dicebamusmaturam inquâ imutabilcm fimulqi tota;5duitam lam infmiram/prorfus indeclinabilem/amp;: in uno ad unumqi cófiftenrem. Tempus at nondu erar/aut falté non erat in illis. Secutunim uero rónequadam poftenoris acqj natura. Supemis itaqjquietem infeipfis agennbus/quomodo pnncipio tempus exoiderit/fiquis itelligere cupiat/haud forfan ad hoc explican dum/mufas quœ forte nondû erat/ oportune uocabit.Fortaftls eriâ oportune/fi quidem tüc eriam erant mufæ. Et quomodoeuqa fit/répus ipfum lam factii quis forfan inueniat/quatenus facrii eft atq; ra manifeftii. Dicat aut de hoe ipfo hue in modû. Piiusq ipfum prius orirec/pofterioriq; indigeret fimul eu ipfo in ipfo ente conquiefcebat tépus nondû exiftens.Sed in illo ipfum quoep quietem age bat. Natura uero quidam i multas pronior actiones/ amp;nbsp;fui luris efle fibiqmet imperare pcupiens/atqj eo quod prüfens eft plus aliquid babere femp eligens/ iam amp;: ipfa quidé agitata eft;amp; fimul cifluxit tépus deinceps femp atq; in pofte rum/neq?p idem/ fed ïalterumrurfusq; alterum.Nofq? ex hoemotu longitiidi nem quandipeeftionis effecta excogitatcs/tépus iam fingimus æremirans ima ginem. Cum ciu effet potenria queda aîç inquiéta/ uolés uidelicet qi illic infpe crum eft tranfferre femp in aliud/nó fuftinuit totü fibi collectum fimul adefie, Sed quemadmodü ratio feminalis cxplicas feipfam ex quodâquietofemine/di fcuifioné in plurimü/ut purat/agit:difperdés interea ipfum quod diat plunmü

-ocr page 411-

pamtionequacîam:0: pro uno quod in fe exiftit expendens confumensq; unu in feipfo no manés/m debiliorem pgreditur logimdincm: fic amp;: ipfa qua diceba mus ai^ natura/miidum fabricata fenfibilem fupioris illius imitatione/ agitatu. motu/no qui ibi fit: fed fimilis potius motui qui fit ibi/motu inqua affectante imaginein illius referre/primo quidem feipfam reddidit téporalcm/pro œuo id iam reportas.Deinde opi quoq} facto dédit ut tempon' iam feruiret.Quippe cu toni hoe ede i tépore cópuliffet:difcurfiones uidelicet huius oés i ipfo cóplexa. In dia eni agiratü/neq, eni eft alter uniuerfilocus q aïa:Nimiru amp;: m eius tépore eft agitatii. Actióemnaqïfua adhibés aliam poftaliam demcepscpiteni aliamr genuitunacum actione ipfura deinceps eófequés fimulq? procedit cum cogita none alia poft illam/quod nó erat ante/quadoquidé neep cogitario talis quic^ fuerat opata.Iam uero uita prüfens nó eft 010 fimilis præcedéti.Simul ergo aha uita amp;nbsp;quatenus alia aliud quoq; nacra c tépus. Diftantia iraq? uitæ atep protra ctio tempus fomta eft:perpetuaq5 prorogatio une fempiternû habet öd répus:5d uita preterita tempus habet prgteneü. Siquis ergo dicat tempus effe actum aîæ intranfitono quoda motu ex alia uita i al tarn perpetuo procedetemz forfan nó nihil afferre uidebif.Si eni am um eft uita in ftatu öd 1 eodem fimiliq; habiai per manensz iamq? mfinita: Atep oportet tpüs elle nremitacis imaginé; Quemadmo dum öd hic mundus eft mundi illius imagozeerte loco uitæ que illic uigetzaltera oportet uitam hicafferere m quadam animg mundane porentiaztanquam lUius aquiuocam^Etprointellectuali motuzalicuius partis aîæ motum. Ircmpidenri rate habituqj fimilt atep manéte/uiciffim quod nó permanet in eodem:fed aUud femp aliudqi exequic.Rurfus pindiftanti proprietate atqi uno unius iam fimu lachrum inquadam fucceflióecónnuaunum ponidés.Pretereauice illius quod infinitii eft lamqi cotüzquod in infinitii/feciidum quod deinceps fequiczpcrpe tuo fefe propagat. Demep p eo quod fimul eft totii/uiciffim quod per partes eft futurum/fempep futurum totu.Sicem imitableillud quod torn iam exiftitzcol lectumq fimul/iamq; imenfum/fi uidelicet uelit/efle fuum i cótinua effendi con fecutione fortin.Ira nacp effe illius potiffimû imitable. Oportet auté nequaquâ extra aiam tépus accipe/quemadmodum neepnuum ibiextraipfum/quod ens apeUar.Neqi rurfus cófecunóem eße/neq, poftenus quicq: Quemadmodü neqj ibufedintus infpecni aliquid quod öd infn/fimulq^ fir:ficut illic Öd æuum.

'^Confirmacio fupenorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Ç?E’^’

^^^eNOnfiderandum eft ex bis quæ dicta funtztpus effe naturk eiufmodi.s .Ion

1 gitudinem talis uitm 1 mutationibus procedctemzequalibus/ód fimilibus

L^xAdam lenitercp progrcdientibus:lóginidinem inqua/eónnuicatem actióis habentem. Quod fi rurfus fingeremus uim eiufmodiquodamodo retrahi/ceffa reep ab hac uita/quam nüc agit intermmabilé nunquatp ceffacura/ppèa qi fempi tem» ciiiufdam aîç actio eft:nó ad feipfam/nó in feipfadcd in effectione genera tioneep uerfatam:fi fingamus inquam eamnó amplius operatem;fed actionem eîufmodidefinétem:partemcphâc infup aîç ad fupema/Öd euum ftabilecp cóuer fam/quidnam erit ultcnus prêter æuum. Quid amplius aliud atep aliuddOmni bus îuno manennbus.Quid ultra prius aliquid uel poftenus autlógius.Qua

1

-ocr page 412-

rurfus códitione amma ulterius fe ad aliud cóferet?Nifi forfan in id in quo eft. Immo uero neqj ihoc ipfum. Alioquin difceflifle prins oportuit:uc in idfe con ferre ualerct. Quandoqiudé neq? ipfa fph^ra eer:que nó prius q tempus exïftir. Nam hec quoq; i tempore eft/atq; mouct. Arq; etia ft ftet opérante illa/quanrus fitftatuseius/menemur quoad illeæternitatis ftatus extenorpfeuerat. Siigitur defjftencchinc illa prorfusq? unita/têpus cueftigio tolkt/conftathuius ininum motionis ad Hec/arq; h5c uitam tpus effreere. Quamobrem dictü eft in Timeo tpus fimul cum hoeuniuerfo factü.Quoniam aia tempus unacü hoc uniuerfo progenuit.Nam in eiufmodiactione hocquoep uniuerfum eft genitum.Ethxc quidem tépus eft/hoc at in tempore. Siquis ât dixerit dici etiam tempora a Pla tonemotus aftroruz meminiße debet Platon édixiflchax eflefacta adoftenfio nem diftincritóemq; tépons:atcput menfura nobis fit manifeftior. Cum eni nó liccretaîç tpus ipfum determinate uel meriri penes fe partes fmgulas temporis / inuifibilis arq? incomprçhéfibilis/ prxcipue apud holes numeradi prorfus igna ros/diem efteat amp;nbsp;noctem:p qua: licerct duo quædâ ex hac diuerfitatepcipere. Vnde cogitarioncm numert dicit exorra. Deinde perdpientes quatum ab ortu rurfus ad ortum peragiturz habere potuimus quatum temporis fpatium/equali exiftétefpeciemorionis.Quarenusadhocipfü uelutinnixi intuitufïgimus:amp; quaftmêfura utimurtaliquoda:méfurainquatempons. Nó eni tempus ipfum méfura eft. Quo eni modo metireturz amp;: quid nam diceret menés/An dealiquo diceret hoe tantum eft/quantum ego fum.Quifnam igitur eft qui diaf/uel dicic ego?An fecundu quem fit mefurano/Nó ne igitur in 1e exiftit aliquid/ut mettri queat:neep tamé menfura. Motus igicumuerfi menfuratus fecudurn tpus ent. Ac tempus nó ent méfura motus fecudum id quod eft:fed p acàdens:uidelicet exiftés aliud quiddâ pnus/quära fit mono patefaaet. Turn uero motus unus acceptus i taro tempore fape numcratusrin nonnam adducet quantum tempo ns pratenenc.Quapp fiquis dixentmotum reuolurióemq? meriri quodamodo tépus quorum pót/tanquam i fuo quaro quatum temporis oftendenté;quippe cum neqi accipi aliterzneqj intelligi ualeat/ is profecto a dccéri declaranone non abenabir. Quod igit adrcuitu méfurae.i .déclarât:tépus ent/ nógenituquidé ab ipfo circuitu:fed demonftratü.Atqsitaméfura motus/efte uidef quodméfu ratura eft a mom determinato:méfuratumq? ab ipfo/tanquam ab eo diuerfum. Quandoquidem fi amp;nbsp;menfuris aliud eflet/A: aliud utiq; méfuratum: méfuratu uero paccidés.Atcpita dictum fuiflec pcrindeac fiquis dixent quod menfurac a cubitoimagnitudinem efte/nó dicés taméquid ipfum findefiniés magnitudi nem.Rurfus uclut fiquis cum nequeat ipfum motum ob natura eins indetermi natam planius explicarc/dicat motum elle quod raéfurac aloco.Accipiés enim quis locum qué motio ptranfiuit:tantam efle motióem dieet/quitus amp;nbsp;locus.

il T?mpus nó eft reuolutioîfeddéclarât ab ca.Item mundus ciufcp motus

agit ab ipfo animœ mundanæ mom

Cap-XII.

t \ Empus igimr ipfum rcuolutio parefadt: in quo uidclicct rcuolurio ipfa jperagif.Oportetauté tempus ipfum nó arapkus folum id haberc/ utî co gt;^iquid tranfigat: fed etiam atq? prius id ipfum quod eft exiftere:in quo

-ocr page 413-

mouentur cçtera/ôfquiefcuntçqualiter arq? ordinatefôf a quodam ordinato in nonriâ enncare:neqi camé indeÊeri/fiue qiùefcetite illo/fiue eriâagitato:magis attamé agitato:Siquidê motus ad notinâ confecutionéq? téporis magis g quies conferre uider.Planiufq? patere pôt/quantu aliquid motû fuenr/q quantû itéré nt.Quamobrem eo adducrifunt/ut dicerent repus efle menfurâ motus/pro eo quod forfan dicere uelinr/motu menfuratiuProindeadiungendû quid in fe exi ileus motu menfurerineqi fold dicendu quod accidens ei couenianS«: id ejuide permutato dicendi modo. At forfan iUi no pmurata rone dicrû ab eis accipi uo luemnt:Nos St no intelligimus:Scd manifefte dreenbus iUis mefura fecund urn menfuratii/eorum fenfum minimeconfecuti fumus.Caufa uero ob qua minime inreUeximus/bæc ipfa eft. QuoniS feripris fuis/quidnam in fcipfo fit têpus/fiue menfuras/fiue menfuraeûdénommée: nequaquam explicant: acfi plane cogno fcenubus auditoribufqi fuis hæc illi fcripfennt. Plato atneqimenfuransaliqd/ neqi menfurarû ab aliquo/eflentia tépons ede dixit:fcd ad ipfum pacefaciendü/ mundi rcuolutioné mmunû quidda elle fortiram/ad minima quanda temporis poittonem.Adeo uthinc cognofcipoffir/quale fit tempus amp;nbsp;qultum. Volens tamé eins eflentia indicare/una cu c^lo natum mquitrefteqi ad puum imaginera mobile exemplairs etcmuquoniânô permancartépus/uitauidekccc nô manen te:cû quacocurrit/atqj côuoluic.Natü uero unaeucælo dicinquonia eiufmodi Lura cælû faat: unaqi uita cælû operac A: tépus. Quare fi poil et eiufmodi uira in iimioioconuerti/protinus ceflaret amp;têpus/quod bac inuita uerfat.Ceiïaret êC calumeauitapriuatû. Siquis ât mtæ inferjoris Semotionis huiusnpfum prius poftenus ue acctpiens:hoc ipfum eife tépus, affirmer/ ail erens hoc aliqd eileimo tus auté uerions naturâ prius poftenufq? habentis neget aliquid efte/ admodû hdiculus erit.Quippe cû motui cuidâ inammato concédât prius atqi poftenus/ ac preterea penes fe tépus habere:motuiauté/pquéamp;hic imitationcquadâ na fat/ minime id côccdat:aquo tamé ipfii prius atep pofterius primo manauir:cû fit motus efficax per feipfum:ôlt;: quemadmodû acnones fuas générât fingulas: fie amp;nbsp;eónnuam producat fucceftionéifimulq? cûgenitura/tranfitû qdoqj etfiaac actionû. Curnamigic raoniquidem hue uniuerfi reducimus inillius ambitû/ amp;nbsp;i tépore uerfari facemur? Nô tarnen amp;nbsp;motum aie ra fe uigenté/perpetuaq? di fairfloneprogredienté: forfan qa quod fup hune motû extat/ætemitas eH/neqi concurrés cû motione/neq; fimul extendés aut extenfa. Primus igit ille motus refpicit tépus amp;:générât:fimulqîcûfuapoilideracriôe. Quo igitur modo tem pus eft ubiqi?Quoniam uidelicer aîa uitaqi illa motufqi uitalis a railla ufquam mundipartc abeftiquéadmodû éc ralis i nobis uitapartem noftridcferir'nulla. Siquis atobiiaat tépus i quadâ nô fubftanna/fiue nô exiftentia uerfari/mentiri enim area ipfum eife/quemadmodû de deo dicitur/mentiri nos area ipfum erar amp;enr:Sic.n.crar amp;ent:iit lUud in quo quis dicat ipfum fore:quidni dicemus? Verumad hæcaliaquædâ ratio difputandi requiritur. Hoc ât animaduerrédû éft î pref en tu ad ea qup dicta funaqi quâdo quis circa hoiem qui mouetur con fiderat:quâtuniproaeilit:quannis quoqifit motus agnofat: amp;quâdo motum uelur pcruraprogreifum ludicat/fimul moriôem ipfam ante hûcprogreflum in hole cogicat/uidelicec fuifle tâtam:liquidé in tâtum ufqj corporis progreilloné regédo córinuauit. Corpus quidé motû tâco tépore/rcdiger i motû propiie tâtû.

-ocr page 414-

Hæc cntm caufa eft/ôf inhuius tempus thuncuero momm fn ipfiim animæmo tum/quifccundfiaqualia produxerat interuallü. Ïpfum itaqimotö aîæin quid ponfliinû refcremusyCerte i qu o daicp referre üolüens/in abqd defines prorfus indiftits. Hóe igit bic exidic primo: lpfumq? eft in quo cætera córinentur.Ipfum uero nó amplius eft i alio.Nó enï babere pot quo cóprebendatur. Hoe igif pri mo regnat. In aïa quotp tonus fimihter fe res baber. Num igitur amp;: m nobis eft tépusrForfan i omniaïa tali/óc uniformirer eft ïomni:Etoês quodamodo funt una.Quapp nó difpergetur répusrquandoquidé neq; ætemiras que fecundtim aliud i uniformibus eunens exiftir.

'-VARGVMHNTVM MARSILII FICINI IN LIBRVM DE NATV

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RA ET CONTEMPLATIONE ET VNO, • ?

(|j^Naturalia Hunt a uira quadam agente p rónes quafi córemplatiuas/fibi infufas ab inrellectu diuino. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

g^p^W Hdofopbi quondam nónulli fimpliciter nam rales/pu rabat naniralia 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ oïa a quabrare quada elemental! momqt generan : Ac talia prouenire

uel talia p uirmtequalitans/quæ m agete uigeret: amp;: pro efficacia mo _____ms inde ïmatena definétis.Nee bis preeffe renem ullâ modo intimé arris agentem. Plotinus ât corporales quabtares/A moms du ci uult abincorpo rea forma nô fubiecta moribus:fed præfidente:quam uocatnamrâ uniuerfalem atep prima.Forma dico fubftanrialé/arq; uitalem.Quç neculla fîtcorporu quali ras/uc poflicornés pariter procreate: nec folo impetu motus agat: utdifponere poflic oîa moderamie certo: fed agat fua quadâ rône formali/amp; naturah quada artc.Penndeac fl amficiofa rario/quæ eft accidês ïartifice/ fît aliquidpfefubfi ftensrquanuis inrra matenam:Atq? irafuaptenatura agatartifidofê: utartifex arnficiofe agit elccriôe.Immo fie naturali arte agat arnbeiofe: ficut ignis natura li calore naturaliter cale facit. Huic ergo uiuæ namraliq; róni parecquabrares amp;nbsp;motus/utinftrumenta.Tametfi abfqi mom corporco/corp o ren edit motum:amp; fine qualirate ignis generac ignem. Ac fine manifefto femme pafl im umentia ge nerar. Vtpotequçeflenriales i febabear/ôr uiuas oïum rónes.Quod fans ïtbeo logianoftra probamus:amp;: ira ï pradenna breuirer confirmamus. Super nurnno nem 5^ aügmentum/quæfunt generanócs queda/eft ipfa fimpliater gen cran o: qua: tSóï bis oibus referuat. Cum igit begcneratiócs quada/mrarnm quarunda uelquorundam uiuêrium opa finr;nimirü ipfa fimpliciter amp;nbsp;prima coïsq gêné fario/eftopus fimpliciter uica:/uica:cpcoïs/totum regéris müdum.Atqj di mmo lemundinófint certa ubicpfcminacorporalium manifefta/ piofccto inipfato rins uita funt femina/ôe proprie rónes feminum return q» fenfibus apparennum/ Namra eni qua: fine elecnone faat/infita forma facit: amp;nbsp;certas ubiqi formas eer ris neceflario formis.i.rónibus feminalibus:Quibus fane tanqua pnncipus aiq fegulis morns oés/qui per fe indeterminari funt:ccrro quoda tenore defmauö; qualitares qua toto impetu agut/quicquid agür/amp; cobibite ftint naturaliter m «figuftum:librata quada moderatióediicat ad opus:amp;id qiiidem multiforme: unifortni tamé ordine.Nec aliter certum ubiqp finern fpectec/in bis qua:ipfanon

-ocr page 415-

uident finem/q ars foleat/amp;cófili'um. Ars har uiïiens arq? naturalis omnes in Tefecudum actum naturales cótinet formas/nó aliter q ars Humanapoflideat ar tifiaa.Materia.n.quæ in potétia formabdi femper eft ad oés:nó aliter ad actum perducic olum/q per uitam materia: quidem prefidcnrcm:fcd cognata/m fe oês actu compr^Hendétem. Natura quidem hecamfex oium/neqj materia quadam tali uel tak: neep ipfa fimpliciter materia ad fuam indiget exiftériam. Ipfa eniin matena quotidie ralem reddit/ atcp tal em:materramq3 expedito mouet impeno. lam nero nee qualitate hac uel illa materie indiget ad fuam fimpliater actióem. Poteft enï qualimtes abfqj qualitatibus generate. Quippecum ipfa fit cómunc prinapium ad oês panter generandas. Ac fi generac paflim uiua line icminibus mamfeftis/magis poteft qualitates elemêtales per femina fua tatum fine clemen torum talifi miniftcrio procreare.Quod fi utitur matena qualitatibus ceras affe cta/nó quidem neccfTitate/eiiifmodi qualitatibus utit/fed per accidés.Quod fa ne cófirmaë ab illis q in generatióe/refolurióem fien ufqi ad prima matena arbi trant. Proinde meméto naturam eiufmodiefleuerum generatióis ubiqi prina puim.Forma nâqj matenaks quia formarû eft ultima/formale nihil .pprie gene rat. Quod enï in aliquo genere poftremû eft/nihil giguit i eo.Eft ergo matena lis forma nó tam generanóis pridpium affectio quædâ matena: inducta defu perab occulto pnndpio fpém generate:qiauténihilgeneret/cófirmar ex eo/qa generacioadiiitamperrinet:h^caütuitacaret:utrauero carerecóftat ex eo^quo mam oportet elfentiam ulterius profidfd quftam:Nec ramêufqi ad marenam, procedit efl'enna.Siquidem neep forma.In qualitatem igiceflenna définit: amp;nbsp;id quidem inrnnfecus définit:ergo uitai naniram fimiliter fup maten.^qualitate. Naturaquidem hec incorporeaeft:quod enicorporeumeft/fi mouetquiequa/ interea amp;nbsp;rnouet: mouet inquam etiam i fubftitia.Pnmii uero moués eft/quod fubftantia pennanet:ut perpetuü cótinuare queac in motu tenorem.Si tarnen eft motor inumus familianfcp uelucforma qu^dam/qualis eft ipfa narura:oportet, dum mouet/etid quoda pacto mouen per modfi quenda ponus fui alium atcp aliiimmó per elfentiä aliquando déclinante. Uentep ficur in quolibet aïato nó quaktas elemétalisifed uitalis quædâ rano prindpiüeft eorum qua: m corpore fLunt:amp;fuper amp;cótraqualitacü eiufmodi modiuhc i uniuerfo uiuête,i.müdo / nó elementaks qualitas aut motus/tam pulcbra/tam diuerfa/ fed ratio quædam uiuadifpenfat.Quam Plotinus ait in feipfa per elfentiam permanere: quanuis in affectióem actu akam uicilfim ex affection« mutetur.Netp a materia depen de re pari ter/amp;ab aia:ficut amp;: corporea qualitas/ fed ab ala tantum/uelut peren cm actiiaîç/uergétê erga materiâ:ldeo qualitatêPlonnus corporea apellat accidés: quonia urrinq; depédeat:uira uero ab ara cómunicata corpori/nó accidés corpo ns:neq; rurfum aîæ accidés: fed eflenrialé actu aiœ:quafi mediû inter ueriim acci dens/uerâqi fubftantia:quæ ufep ad intellectualé progreditur aiam. Siquidé uir tutem aliqua habet/qua feipfam quodamodo fubftineat/amp;: cóferuet;amp; in feipfa profi.ciat:Quo quidé munere oês intellectuales effennæper fe amp;nbsp;ex fe fubfiftere dici folent. Sed ut ad natura redeamus.i.uita ab ara dependenté/in hac funt ra hones oês formant naturalm productrices:lpfaq? i ea rano quælibec non notio quçdâ eft/ex arguméto uel indagine quadoep cócepta:fed effentiaks propnetas atcpacrus effentuo non differens ab elle tak quodâ atq; tail.Eft igitur m natura

-ocr page 416-

femïnaîis quidam ranb/cius quod indcgigmcunquj quanuis fit actus enen na' lis natureipfiusz ipfumq? fuu eé cale:camé rranflanone quads nommar inruiruß nóacquifitus aliquSdotfcdnaturalitcrillic affixusmó quprés aliquid/fcd ab ini' rio poflidens:neq;aïaduertcns ifealiquid/fedquafi ftupidus/qualiS lactonins eflefolcr. Ac force calls quids fenfus/qualé nónulli planus attnbuebSc.Namamp; hæceftcoîs uniuerfi planta per fuû quendS quicui fubftancialéq? fenfum fua ut ta fruens/naturaliacpcóeipiens.Atq? hücfineftrepitu fenfum.i.fine diftractióne fui ad aliïid: Orpheus naruræ tribuit in hymno nacuræ. In natura qUidé mm en nihil aliud eihq eé calez amp;nbsp;taleqdda facere.Er quoniSquafi quoda ïcuitu amp;; fpe etamine faanideo qiiod gigmeur in maceria/fpectacuki dici pot. Acq? ita infup fpectamen apellau namr^/ur foleinus i puero diccre:fignii hoe huic ingcnirum/ eftqueeda concupifccntia amp;nbsp;imaginatio matris. Omnino nero neqi in incellectu neep m natura eft ulla cogniuo uel nono uclintuitus fic ab eßedifFerens/ficut differre folccinmicus/qm cófiderano dicif/qualis eft in illis/qui rem ipfam qua fpectar/ nópoflïdent naturalicer. InteUcctus at amp;: natura que afubftSria mtelle emaildependec namraliter poftidenramO funt illa ipfa que intuenn amp;nbsp;fadunt inmendo.Quem quidem eflentialcm cfficacemquntuim/apcllat feminäriamia nonem. Pnmam quidem rónem ponitinipfofimpliaterintellectu;Secundam in aia m cel leenlali: qua prima nominataiam.Tciuam in natura: qua fecundam aiam nominat. Quarta in materia.i.materialem forma. Formte quidem ferû pn mæ in ipfo funt intellcetu: funtq; ibi cótcmplationes uel córemplamina quædâ. Dicimus at córemplamina uelfpectamina/noriócs oium/fiueconcepms ibidem refulratcs interea/dum intcllectus fèipfum cótemplaf/ór fpectar.Secüdpuero for mæ ab m teil ecru cótemplanre i aîam intellectualé naturaliter exprimunf:funrqi hicenâcôtemplamentaquedâ.Tertiæimpnmunt hinc m naturâ.Quæ cuméx amulfim ex concéplarionibus exprimanf/ funt amp;:ipfp cótcmplationes qujdamt ne tonens dixenm córemplamina. Quartæ randem ex ipfis côtemplatiuis naru ræ côceptibus/côdpiunc in matena munduEt quoniâ predicras cótcmplationes fequunf ordinequodâ/ôi unirancur ad ungucm/contemplationes quedânomi nan poHunt. Amfiaa fane ad uifum fpecrantia dici folcnc inrclligenrucquedS ingeniaqiarrifieis.Multomagis foni mufici.Magis infupcr eanms. Quoniâco giranonem exprefliorem affectumqi uiuû fecû ferûumaxime uerba fiue prolata fiuefcripra. Formxigimr namrales in primis id babent:urôr apellenf/ amp;: fintm telligennæ quædâ/côceptufqj exprefli ipfius intellectualis naturadiuenaturalis inrclligenticc.Natura.n.ipfa return arafex/eft poteftas qupdâmua intellectualis animj/figurâs matenâ/nô aliéna ut ars:fed fuâ:neqïficur ars extrinfecus/ fedm trinfeaismeqi electiôc tali/fed ciTétia tali ac fine inftruméto/atq; femp. lam uero in hoc natura differt a geometra pulueré figurâte: Quoniâ hæc amp;nbsp;intus/ amp;nbsp;fine iftrumento electioneqj faat:perinde ficutgeometra dum uebemcnter;amp;affectu quodam figuras imaginât/ fpiritu eius innmû imaginante moueu acq; figurar. Single uero Plotinus quattuor hæc/intellectum/aîam intellectualé/ naturâ/marc nam/efic quafi ultra quattuor fubinde difpofira: Ipfasq? pnmi inrellectus inccl ligentias inde uelut a foie radios per aîam naturâ/marenâ pertranfirc/quaftcoa nua quadâ côformitate:ut quodâmodo dici polhnc iidem radii/cedemcp inrd hgétia: i fequétibus/ amp;: poftremis/q amp;nbsp;i præcedénbus ée: fed deinceps gradatun

-ocr page 417-

à priori dignitate déficientes, Cu uero cocêplario ïtcllectus primi/ arep deïeeps co teplado queda i aia/ód natura nacuraliu fitprîapiû/nimiru. Öd finis oium écórêpla rio’.quaamp;itellectuaUapperuo poflidétió'ieiufmói fine féliciter côqefaint:quâfiC rônaliaquærûf.ut î ea quâdoqi qefeât: quâ 06 féfualia p actû côtinuû fennédi pro umbus imitanciquâ amp;nbsp;que générât oîa:ru 1 ordine motus/ tû in pulchra geniturç fonna referre conanc.Deniq, diuinx puidétix côtemplatio ad exactiffunâ dingic oîa pulchntudmé’.dum in tora difpofmôe return nó minus âmo plus ornamento qneceffitacicôfulitur. Ex quo quidem omamétomirabili mentes excitât ad ipfâ diuinç mentis artem inueniendâ/ amp;nbsp;eiufdem pulchntudinem côtemplâdam.

]l7De fine intellectualis nature.Et epî cognitioe uera idé eft cognofeês 06 cognitu.

Et de gradibus uicç amp;nbsp;intelligêtiç: amp;nbsp;qj incellectus pnmus eft oîa: amp;nbsp;pfecte totû.

Ä P^ô^itelibri qnto fexcoq^notabis uicç îtellectualis fine elfe no Gpl ici ter Ôd . M q^plibet bére bonû: fed bonû bîtum îteiltgerc.Nâôd boc ipfû ibi ê bcrc.sâtcl T^et^æc.n. eft actio îtellectualis nature ppna/Sd prçcipuarô poflidendi.Itébo nû nobis nô féfibile qdêifed iteUigibile eé fûmû. Quoniâ boc folû nobis é itimû: maximeep qetiuidéqi ê tandé cû ipfa cognofcêdi potétia.Prxterea meméto poten tiâcognofcendi in ipfo cogninôis actu unû quodâmô fieri cû obiecto.Et quo ma gis fit unû/eo pfeenoré efle cognitionê/atqi uiaflim: amp;nbsp;ubi pfectiffima eft:immo ubicûqs uera/ibi unû idéqj effe rc ipfa cognofcécé potenâ atqi cognitû.lntellectus tgic amp;: îtellectualis ois eêntia ficuc eftoîafêp aetmita êd actu cûctafêp îtelligit.Rô nalis uero natura aie oîa qdé eft:fed nô f ép in accu oîa. Et quatenus actu fe coferc inaliquâ îtrafe latéuû rônéteatenus fit ipfa rô.Perqibac îtelligitquæ i buius uir tute côprebédunc.Et îcelligédo fitlUa. Sûmatim re uera cognofeere aliqd nô eft aliudz q boc ipfû elle uel fieri.Demqi cû diuinus artifex ipfa côtéplatiôe fui facial oia:ôd facta puocec ad fcipfû p umbus imitandû/ niminâ oîa côtéplatiuû uel côté plabile aliqd appetûr/atq, moliuncdiueîceUigêdodiuc fériédo/feu êc agédo/atep generâdotPreterea i capitefeptimo cognofees itcrûoém potétiâintelleciualê/efle idé cû reîtellecta.Ec in caiteUigere ab elle nô difcrepate:quiai genere cognitioms eft fûma.Potentiam uero tonalem fieri cura tccognita idera.Sed mtuitum fenfus extenoris acep nature uergere ad externura. Itéra prima fonna ob fûmam eius ad motû cfficaaam effe prima uitâ: amp;nbsp;ob efficaciam incimâi futqi ipfms copotem effe intcUigentiara pnmam.Sicut ergo pet omnes rem gtadus ptocedit forma a prima forma pet eftentiâ factadic 2d uitam itelligentiâqi ptocedeteiutfonua quebbet di ciqucacuita)2dmcelligentiaquedara. DcmqfiteUcctumptimumùcutumfotmis eftippeaqrfit mco generepnmus:Sicôd oraniformera fieri: ppea cp contemplan ' do teipfum propter fçcunditatem incclligentiæfub uanis tefefotrais côcipiat.Vc TÛtamé in qualibct fonna ratra fe côcepta coera tonus agnofci forma. ldcoq^ effe totû qddâ pfectarône tonuquia totû conf cruet in fingulis. Idqr bére: quoniâ fit unitiffimû.Ex eo cp uni tari dramæ fit pxiraû; a qua tarnen dégénérât. Quoniâm eo tones return formales drier epant inter te tone formali: pep gradus denuantut a fupenon quodamraodo ad rafetiusi2d amelion (imilitet ad detenus. Conclude in quolibet genete quod ê primo totû eé pfecte. Et ideo 1 qualibet fut patte totû.

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Steens ipfû.Sicipfauita..Stcratcllectus. Q^uod uero fre eft totû nôrtaeôponrtur 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ex fuis uclut quodex parnbus effentiam mucuatur. Sed ipfafut effentia effe dac

-ocr page 418-

parcibus. Arqui eiufmói coturn quod fe spagat i füarquó J né î fingulis coferuac ■ totumdiaturîfinitum.Nâ infinite qcquid in eo accepis/ccfequun£ amp;nbsp;reliqua.

4| Intellcctus et primus é neceiTario mulriplcx:amp;:êoîa:igi£anccipfûéprinàpiû-oîum/quodnôeftoîadedfupoia.

TTlK Aec in occauo capite côfiderâda uidenf.Rô nâcp iteUecais bec ipfa cft qgt;mo JL. 1 near amp;: illuminer atq? formen IntcUigibilis ât ipfiusppnctates oppofitaefut.

lté i Ipfa îtellectus tone nô neceflano îdudi^/utfiripfû îtelligibile. Nulla.n.neceC fitas phibec efle aliqué îtellecauetfi îtelligaf a nuUoiuiaflim nec ad rônêinrclligi ' bdis neceflano pcinct/q» îtellectus exiftat. Intellectualis nâqi porcria in âbitu obic cri fui coprebédit matenalia fimul A: fpiritali'a:atq? itefbaïccôtinet que îtelligüuA quçnô îrelligût. Intellcctus igicatcp îtelligibile diftigunt inter fequada tone for malueiufmoi ucro difficno dilhncnói quefeoâdû ré apeUaf/pxima é.Hecipfa uc ro fecûdû ré difficno poftrema é:illa itaq? forma prima: in q îtellectus cû îtelligibi li copulac/nô é uniras fîpliàflima.Nô éigif pnmû uniuerfipricipiû:Quod fimpli citerunû éarq?fimpliaflimû.Quéadmodu qcqd eff i aliquo genercpnmû/icodé ‘ eft neceflano fimplex.Efleuero îtcllectû quàdânccefiitate mukiplicénocpnon pn mû: fieéccôfirmat.Siîtellectus éfûmacognitio/ béefecûinrclligibilccôiugani.s. • rcipfa idé:quis nô róne idé.Iré ipfû quod pnmo amp;nbsp;feendû fe îtelligibile é/hochée amp;nbsp;côfequéter/ut fit ér îrellectuf.Tale.n.îtelligibile é foima fepara fubfiffés.lcq? m fe reflex a reportât îcelligentiâ. Res uero matenalis fiapellaf intclligibile/talis eua dit/qcenus trafformaf in aliud/uel p aliud irelligiccôfequéter.Gû igif intellectus atqj îtelligibile fe îuicé comitenf/adeo uc quod eff alcerutrû /fit A: altem. Arqi bac différât róne formali/neceffario îtellectus primus é mulnplex: neq? fûmû uniuerfi priapiû. Dubitac deiceps bûc î modû. Prîcipiû ipfû qtenus c extra genus îteHigé næuidef cflefibimetigriotû.Etqtcnus fupîtelligibile genus extac/ cognofdnul lo mô poteff. Refpodet ad bec:ipfâ preffariore quada róne q cognofcédofeipfo frui, Atep aîam eo frui cxceUétiorc forfan cogninôe/q intellectual i:uel porius cnn nénriorc quoda pacto/q cognolcédo. Nô.n.îteUcctus fimpliciterq; cognino î no bis é fûmû: fed uniras boniformis: p qua pnma fruimur unitatc fimul Af boitàté: Sicut amp;nbsp;p luminofû fenfû féfibili fruimur luminofo. Sicut ergo q ffuder uebemé ter imagmari/a motu ceflat amp;nbsp;féfu: amp;nbsp;q pçnitus îtclligcre/imaginarioné fedamta q optât atnngerc quod fup nam ri inrellectualé îteUigibiléqi exiffit:ôe prfus îtelli gibile ptrafire debet:amp; îtellectû ppnû poffbabere: filénûq; îtelligêtiæ pifus îponc rç:redactus uidelicec in ahqd fui primum/ p quod filialuniuerfi pnmo, Cedude aliud arq? aliud aliter atq aliter fe ipfo frui.Corpus qdé aialis frui feipfo p fcnfiu roné uero nô p fcnfû:fcdpmelius aliqdfemetipfa frui.Intellcctû quoq, non pali quérônis difcurfû:fed p aliqd eminétius fui fpfius fieri côpoté. Similiter unû ipfû acq? bonû p aliqd îtelligctia cognirioneep fublimius fe ipfo frui. Proîdc fi ab îpfe ens ad pfecta gradanm é afcédédû/certe fup imaginationé quæ p abq rcrû gênera râtû:amp;: lôgo ifup tépore difcurrerc folct/ponédaé rô p oîa difcurrés/ac répore ad hoeîdigés breuiorc/ amp;nbsp;ubi épfectiflima/qbreuilfimo.Suphâcîtcllcctus/oîafépfi ne tpre côfecutus:q fi pfectehét î fcuiderq; oîa/nô hét illa côfiifa/fed diffinctafin ceraqî/nô intuec obfeura/fed data difcernit atq, diffîcta.Sup bûc igic hacneceffita te mulriplicé priraû é uniuerfi prîcipiû/quod neq? é dûtaxat unû aliqd oîuin:alio qn nô béret ad oîa poteftacé/nec oîuni prîcipiû cé poffeunetp et eff ita oîa tâtu/ut

-ocr page 419-

nonfitunum atq’,fimplex.Hoc.n,pn’miim efl.Vbiqmero prius eft uniras multi tudinerSd copofiro fimplex. Neq^ rurfum eft amp;nbsp;unum panter atq; oia.Si.n.hoc ab aliquo cocedac/ita diftinguimus. Aut eft cuncta fûmanm/aut potius ftngula tim.Si fûmacim.i.çp ibi fir una quædâ forma cfi mulritudine/aut hec una forma eft ante mulntudine: atq? ita bæc ipfa dûtaxat prîdpiû eft/neqj opus eft/ad hoc ut fit prîcipium/ei multitudmé adhiberc. Au t uha bec forma eft cû multitudine Gmul: atqi ita nô eft prîcipiû oîumiquâdoquidé ante oîa no exiftit. Aut forma hæc una poft 01 a ponte:quo nihil dictu uidet abfurdius. Sinaûtaccipiaïalterû illud difiunctionis mébrû.s.q' prîcipium illud oîum/fit ita oîa:ut de unoquoqt oculis detnôftrato dtfeurrédo p fingula/ fit ueru dicere/ hoc eft pricipiû/fequeï ut quodlibet fit prîcipium.Cum uero pridpium fitneceflario unicum/unica res ent m uniuerfo.Vel uiaflim prinapia toudem/quot res elle ponuntur.

—1JfIpfum bonum eft fup effentiâ/uitam/inteUe ctum:nequnrcllecru pôtattingi.

Vm in gradibus uiuêtiû. uideamus/cofumatillimü uite gradû elfe tâdé/ui

I j ta intellectualé conicerc poffumus(prima i toto rciû. ordine fimpltciter ui efle ipfû fimpliciter itellcctii.Siue igic ut uitâ confideras/é mono qua: dâadtermuiû/ideoq,adaliud/ut adboninSiue ut itellectum accipis/eft motus aliquis ad uerû/ut ad bonû. Vtroqt igic pacto eft dépendes aliquid:necp conten turn eft effennafua/cuius uita amp;: intellectus exiftit:fed quçtit aliquid efletia me lius.i.ipfûbonmquodneqtuitafecudû forma/ neqJtellectu îdiget:quo ânirac adbonû:quâdoqdé é ipfûbonû:cui neculla opus é actione:fiquidem ois actio eft ad bonû/circa quod uerfae.Quod qdc cû fup intellectû Ôd intelligibile prfus exiftat:noia uero ex îtellecrus côceptione îponi foleât:nullû ppriû bét nomen, Apellacât bonû/quoniâ inde oîa efficiût/amp; facta pfiaunc. Apellac amp;nbsp;unû:quo ma tntereafupeminetoîbus'.neqjmoueE/dû bçc inde pce dût: alioqn nibil alien bi pmaneretmeqt diuidit î partes:alioqum ceflaret unit ipfû: quo fublato mox oîa pdetenemeep oîo mulnplicat m formas: alioqutn admixnoné uel adiûcno né patiés/nô effet âplius uerauniras amp;nbsp;iméfa fimplicitas. Sip arbores/p aialia/p aîant p mêtêpcelfens nu en tes quod î unoepoq; borû tipUnlïimû'é maxieqs unit céoium potêtûnmiu reliquorûq,priapiû. Similiter uniuerfûad unitaté rédigés potêtiflimâ.Dequa nibil ulterius prçdicabis/cû pnmû côcepifti unitaté ipfâ uel bonitaté. Alioqn fiqd præterea prçdicaueris/côpones/ôd minues componendo reddefep indigû/S: pofterius.Noli ergobuicitellectionéaddere. Aliam.érô itel ligcntiæ/aliabonûNôm.aeque utrûcp cuilibet côuenit. Intelligêtia igic adiuncta bono côgené confiât: neqi igic illic adbibebis ideas/quç coapiunt intelligêtia: diffemtq; îter fe abfolute tone formait/ pref ern côtranam rerti oppofitarûcp ideç quod patet ex ordine uniuerfi indcf ecûdû efféni formâq, genlti. Quç.n un hoc opifiao teipfa diffenint amp;nbsp;fubiecto/becî opifice oîum itellectu abfolute forma licp differuntróne. Alioqnbicordoformam uel iuordinato quodâcafu côtifte ret:uel ex matena prfus iformt pcederet.Diftîctiôes uero formales amp;nbsp;abfolutas adhiberc primo Platonia uctic.Prohibent ét poft unitaté uel bonitaté adbibere uitâ auveûcntiâ:qnorû nixus nô qefatî fe:fed contéditadbonû. lubêt pnmû illud fup céntiâ atep eé ponerc: ficutmatenâ quç ex oppofito ulnmû é fub eft en. tta 6c céiudicât collocâda. lôqt fteutî attigéda matia defeédédû é fub olbus rtc! ^'S^^ æccptibus q formales fût: fte ad attîgédû illud fup oés eiufmôi coceptus

-ocr page 420-

eft afccdendii.Ncqjmobili nd mulriph'ci nd formali îteUigéoç actu atngi pofte putandfuquod Cup mo tu mulnrudinéq5amp; forma mirabilitcr extar.

41 Ip^^um bonuin eft patertcuius films eft irellecrus/femp a parre plenus. Hums aiitintellcctus eft imago mundus.

'^^Vemadmodû aimd é uifusialmd uero lumé/ad quod capicdu eft oculus ■ ■nftirums/etfiqs oculus fingatab xterno lummeplenus: (icaliud éintel ^j^j^^dtus : alm d uero uem ipfû acep bonu/ad quod naruralitcr itcllcctus anni nf/diirertq; ab illo/ecmcdlectus ipfe/qui pp ^pinquiratem bom femp bono pie nifttmc fruif.lpfi iraq? bono ficutamp; lumini nihil opus é uifu.Uuero fiqs poftet tonus mûdi uifibilis ornam torü uno fimul intuitu cotuendupra modü admira ref: ac uelut ex imagine quadâ faalms mûdû intelligibilé opificé huius fufpica ref:fed admodü pulchrioré.Rurfti fiqs cófpiciatilkuin quo nihil informe/nihil deforme/nihilimoderam/ucl uite iicl intellectus exps.In quo torus fplendoramp;f in fplêdore punflimo torus ordo nature facilms cóiectaret/qs pater eius:amp; qua racione ram talemqigenuerit filmm:intellectfi quidem purum/ amp;oïum plenitu dinem pater penes fe generans ab çtemo/intcliectu plcmtudineq’, fupior,

([LIBER OCTAVVS ENNEADIS TERTlAE DE NATVRA ET COMTEMPLATIONE ET VNO

ÖPROHEMIVM DE CONTEMPLATIONE

I ANTEq agarnus feno/quafi p loa'i dicamus/oia cótéplationéap pcrere:amp; ad finê emfmói uergere/nó rönalu ranrü aïalia:fcd ér róne carcnria.Quinena natura plantarû/amp; terra demq^ ha’coïa generan tem.Itécóréplatiócm oia eófequi/ qtenus narurahs cuiufq?habitus / cape pór:aliauero alitercótêplan fiecôfequufiealiaqdéreuera:alia uero punira none imagine qiatdgerc; fi inq ira dixenmus/ nûqd nouü hoc prêter opmioné adducrû qfq a nobis accipietrforfan di tale qddâ inter nos fie ad nos agaf/peri eulû nu Hü fubibimusrdû in re noftra ludemus.Nûqd fie nos locates ludétes rie Î prefentia córcplamur/An forte fie nos fie oés qcunq; iocanf fie ludût/hocagut: '' huiiifcp appennone iocanf: uidefcp fmepuer aliqsz Ime uir ludac/ auefeno ftu deac/côtéplarionis gratta hicqdé ftudere:ille uero ludere atq; iocan:tû quelibet aetto ad contêplaaoné intendere ftudiû:fie neceflana quidé actio longius fpecii lacionêad extemaptrahere:actio uero libenor breums quidéeducere.Simul aiit ipfa quoqj fpcculacionis defideno fieri. Sed hæc qdé oportunms î fequénbus. Ntic uero de rerra/âe arbonbus/fie oîo de plans confideremus: quæ nam horiim fpeculatio fît/fie quo pacto que inde fiût atqt gignunf in fpeculatmis acrioné rc digere ualeamus:Deniq?qua róne namra quâ imaginationis rônifqi exprem di cunt/contéplationé héat î feipfa:ôe que facit p contéplationé quâ ipfa non hét/ effiaat/fie quo pacto perficiar.

—^ Natura i fe manés p rónes feminales format materiâ fineelectionc fie inftru menro. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmum,

QVodigif hicneqpmanus fint/neqipedes/neqi aliquod mftruméni/ud ad uétitiû/uelcognatLumateriauero opus fitî quafachatquäucponatifpc ferme unicuiqt confiât. Neq? uero putâdû é/naturâfiefuûopus cfticcre/ udutip^rédo atqjpremédo.Qualis.n.ipulfio imcpiellura uanos oiformefq»

-ocr page 421-

colores â: figuras efficere poe.Quandoqdé neep cçræfictores formarorefq; fim^ les/quos puparios noiant/quos ne i neuen tes aliq puraueiiitnaturæipfius opifi dum eflepfimde/facere colores poHunc/nifL hos aliudeopibus fuis adhibeanr. Opeprœnû erac cofiderare quéadmodu in araû ciufmôi tractatonbus oportet in. tus aliquidpmanere/fecûdûquodpmanens p manus opa fabneer/fimiliter effe talc aliquid î natura: quod quidé fit poreftas queda pmanens amp;nbsp;abfqp manuum*^ muiifteno fabricâs.Permanés inq tora. Nó.n.indigecaliis quidé uelucmanend * bus/alüs aut qfi mods. Materia naq; eft id quod ibi mouet: in ipfa uero potefta te mouet nihil.alioquin quod mouebit/nó ent primo mouens:neq; id eric ipfa natura:fed ipfu quodï toto cófiftitimobile. Obiaecaliquis rônéquidemîmo bilê pmanere:natura uero efle a róne diuerfa/atq; moueri. At fi tota dicant/fimili ter erit amp;nbsp;ró:Sin at aliquid eius imobile/hoc ipfum amp;: ró erit. Et.n.fpém oportet banceflemoautex matena fpécp eóponi. Quid enihuic opus fit caKda frigida' ue matena; Siquidé fubiecta fabricariom materia id fccû affert: fiue Fit ciufmôi. ' Vel potius ena prins q induat qualitaté/tangit róne, Nó enim accedere oportet-ignê/ut materia fiatignis/fed róné:quod qüidem pfpicuum eft argumentum: m aialibus atque plantis feminales ranones efle omnium efFectricesmaturamq? ext ftere rationem:quçuelut ipfius prolera alteram generat rationem/dum uidelicec ’ fubiecto quidem tradit aliquid:permanet tarnen interim in feipfa. RadO igitur fecûdum forma uifibilemextnnfecus édita/ ulrimaiameft/uiraqicarens: ideoq? neepót aliam ultenus facere rónem. Atró uita habens penes form« factorem/ô: quad foror:atq? ipfa eâdé potentiâ poflidens rónem ggnit i effectu poftrema.

Rónes feminales i natura fût qfi cótéplariones queda fpreflæ defup ab itelle tuali cótêpladone. Et ideo qua: natura fiiic amp;nbsp;cótéplatione fiüt/amp; cótéplatio nes quædam funt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^4p^iï*.j

Z' ^IXVona igit mó facit? amp;nbsp;facies quo cótépladonê aliqua amp;nbsp;qua atrigit? PrO' I nbsp;nbsp;Wecto fi manés agic/Si 1 fe manés/atlt;^ eft ró/é udqi cótéplatio. Actio nacp

Vj^^^^erifeciidii róné folet/diuerfa uidelicet exiftés a róne. Ró uero affiftés èc prçfidesacnoni/nô eft acdo.Si igic nó actio é/fed ró/nimini eft contéplatio que dâ.lam uero i uniuerfa róne poftrema qdé ró ex cótéplatione pcedit:atq; ita có téplario dicit/qft p cótéplationé ipfa cócepta atq? pcepta.Ró uero ois hac fupe nor aha qdé fe aliter habet. Et altera nó eft tanq natura:fed u dut ai a; altera uero in natura eft/atq? eft ipfa natura.Sed nunqd hçc ét ex cótéplatione córingiteEx côtéplatiôeoio. Sed fi ipfaquoqsfeipfaquodamócontéplatafit. Eft.n.cótêpla-nonis eftettus/amp;: cótéplad cuiufda.Quo at ipfafpeculadoné bét?Speculadóém qdê ex róne pficifcenté nó hét. Dico ât pfecta ex róne: ipfa uidelicet de his quæ m fefiit confiderationé.Sed cur na fua nequaq cófiderat?Cn fit uita queda amp;: ró potétiacp efficiés. An foiteqa cófiderarc énódühabere. Hacatfihét/mmiru ex eo quod hét amp;nbsp;effint.lpfû igic effe ipfi quod eft/id certe eft eidé amp;nbsp;facere: amp;nbsp;qrii cunqj effid ipfum eft amp;: faciés.Eft at cótéplario queda/amp;(ut ita dixerim ) conté plamê.Ró.n.eft:Quatenus igiccótéplatio eft atepcótéplamen amp;nbsp;ró: eatenus fa eir/qua uidelicet róne hec cxiftit.Effectio igit có tem plano quidam efle iam no bis apparuinnempe eft contéplarionis effectus/fpeculanóe manente: neq aliud aliter ue agente:Sed ppea q ipfa contemplado fin facientc.

amp; iii

-ocr page 422-

f/Plcnitudo rónüm femöialiu in natura cftquafi fenfus quida/quo natura amp;: fe ipfa fruit amp;: fpectat res generadas: quç funt quædâ fpectanuna ipfius naruræ dependentis afpeculationefupna. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XapJII,

quot; nbsp;nbsp;nbsp;Iquis ar hac interroget/cuius na gratia faciat/fi mó inretToganté audire ne

kt 0: dicere/'rcfpódebit.Nó oportebat irerrogare me:fedtedecebar filétio J itelligere:quéadmodü amp;nbsp;ego fileo/nec eloqui cófueui. Quid ergo te opor nut itelligererboc mq i primis/quod gignic mefi fpectamé cfle/ïterea me racete: natural genitii cótéplamé/meqi ex córéplatione quada eiufmói nata nó iniuria natura habere fpectaculi cupidâ.Promde id quod î me uicé contéplantis habet: itacontéplamen efficere.'ficutamp;geometi'æfpeculâdo defenbût. Verneaménon fenbenteme/ fed fpeculante hinclineas corporûueluc ex ad êtes interim émana re.Profccto matris meç genitorucp in meferuaf affecrio.llli nâq?ex contéplario ne ducût origin ê.'Geoerario quoq; mea a fpeculanôe deducif.Etenî dû illi nihil agût/fedrônes fûtmaiores/acfefpcculant:egogenitafum, Quorfû hcc? Na tu râ.s.efleaiam prions aiæ geniturâ ualidius uiuéns/quietâ fpecularioné in fe ha bentê/neq^ ad fupiora neep et ad infenora uergenté. Hæc unq; fias î eo in quo é/ cognitioné confenfumqt/quod poft ipfâ eft/quoad eius natura ferc nouir/neq? pquint ulrenus:fcd côtéplamen ïam fplendidum gratiofumq; pfecir. Ac fiquis cognirioncm quandam aut fen fum ei tribuere uehe/nô qualé in cæteris dicimus fenfû uel cognuioné amibucie débet. Sed pindeacfiquis fomniantis cognitioncm cum cognitione eóferatui gilantis.Spectaménâqî fuû contéplans côquiefcitifpectamcn mq in ca factû/ex eo qgt;ni feipfafecûqi ipfa pmaneanficq;fpecramen ipfum quieraq; pfpectio.Ob fcurior tarnen atq? debilior. Alcera.n.hac eft efticaaor ad mruitû. Hec at imago eft contéplationis alterius.Hac iraq rone quod ab ipfa genitû eft/puemt debilif fimiuquoniâ debilitata pfpecrio fpectamédebile parit. Qiiâdoqdc amp;: hoies cû debiliores fiût ad contéplandû fpeculationis amp;nbsp;rónis urobrâ.i.actionéaggrcdi folét.Cû.n.ad contéplandû facultas minime fuppetatmeq? ob debilitate aiefpe ctaculû fufficiencer pcipe ualeâtrideoqj nec îpleant;cupianc tarnen ipfû cernerev côfugiuntad agendû:utibi falré uideant/quod difeernere mente non poteranr. Quociés iraq; faciûnà ipfi uidereid uolût/amp; fpeculari atq; fentire:N alios fecû enâ concueri:quâdo ppofita eis eft aeno/quoad fieri poteft/ut ipfi putâr;Profe cto inueniemus ubiqi effectioné acnonéqi elfe uel debiliraté concéplationis/ uel confequennâ. Debilitaté quidé/ubi prêter id quod eft accû/nibil héas.Côfcqiic riâ uero/fi aliud fup id melius effecto ope habcas:quod fpeculeris.Qius.n.cnrn ucrû ipfû concueri polfit piirapuo quodâ ftudio/ad imaginé nen fe côferar.Te ftant hoc ebctiflimi quiq? pueronuqui cû ad difcendû fpeculandûqj mepufluni fint/in artes acnonefqj delabunr.

uidelicet i fui ipfius ftatu amp;nbsp;quafr eófenfu/p hac

da parit naturam fimiliter fçcundâ rombus quafi fpeculatiuis:amp; tali fpecula tionegeneratomma. CapJUl^ : \ v m uero lâ de natura dixerimus: quo pacto generatio é côtempTano que y^/deiceps ad aiam hac fupiorc pgamus ira dicétcs.Népe huius côtéplati

0

-ocr page 423-

ingcnwm^ difcendi cupidum/ qu^rediq? ftudiofum :ac preterea ftimulus qda ex his que cognouit pareu nés iâ plenaq? fecûdms effeeir/ utipfap rom côrêpla men efFecra/alrem cótêplainéefficcrer.Qiiêadmodü ars quoq; facit/quado iam plena eft'per cans uidelicet altera quaft arré parui m puero addifcente/ imaginé oium acqrente/aliter ramé hæc hénte uelut obfcura debiliaq? Se fpectamina qug da ab inirio nó ualentia Gbi ipfis patroonari. Rónalis itaqj pars eius illa fupna penes fupna ipleta femp atqj dluftrata ibi pennaner. Pars uero altera partiapac eius quel primapricipatione pticipauit.Procedit.n.uitafemp ex uira.NI actus p oïa curnc:amp;: nufq abeft: pgrella tamé cócedir prioré fut pré/ ubi quodamo de reliqnit manere. Nafi prfus amiferitpnma/nóaplius erirubiq?:fedï quod defi ' mt rantu. Neep tarnen jquale eft peed ens conqefcenn. Si igic oportet p oia ften: neepreftareloeft/ubinon fitactio eadé:0^ quod prins eft/ lemp eft aliud q pofte rius.Procedit acacno ex cótéplauone uclachonefted tandé ex cótemplanone/ quido uidelicet actio nondft erat/ na ante contéplationé efte non pÓT:fi res m^ na fehabet/neceflarift eft debiliorem qdem alteram efle altera/omnem uero con templanonem efl’e:adeo ut amp;nbsp;que actio feeftdft cótcmplationem uidet efle/ non aliudfit/ q debiliflïma cótemplatio quædâ. Oportet.n.femp quod gigmë quo damo quidemcogruere genere: en adere ramen ïfuTniusrqppe eft exile Fiat paula timipfodefcenfu.Suauiterqdem amp;.' qete peedut oïa:quon!aconremplatióeuel actione extnnfecus apparétenó indigéc, Aia quidé ipfa e fftma fpecula cótéplat/ amp;: quod itacótêplar/utpocequod furgit extenus/neqi codé mö eft eo quod an te tpfa/certe quod poft ipfa eftiat:Córêplano ccrreconréplauoncm gignir.Neqi enihécterminftcontéplacio ipfa uelétcontêplamen. Obhocât ôlt;:peeditamp;per euneca pgredi£.Quid.n.phibet/quo minus p oia diftundacr Quadoqdé Ód in orani aia idê eft cótéplamé,Nó.n.cft magnimdine circftfcnptft.Nótamé i oibus eodé mó.Quapp neep mó eodé in qlibet aiç parce. Hinc unq; apud Platoné aie aunga quod uidit/equis imptinhi uero ide accipiunt/ utpotéqui que uiderunc affectât: un iu erf urn eni nó accepunt.Quod fi affectantes agat/ eius gratia quod defideranc agent.ld at eft contcmplamen ipfum atq; contemplano.

41 Quod finis fit cótêplariua uita. Ité cp in aia fût rónes rcrft:amp;eft ipfa i eas accu fepfert;tftcreueracognofeit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V. *S^ cotéplatióis córéplaminifq*, gratia fic.Quapp agentift finis con Il téplatio eft. Népe quod recta uia eófequi nó potuerftt: id qfi p ambages ' VJa^P®^®^ moliuuf. Idé quoq; prouemt/quado quod cupiftt aftequütur. Quoo^dé adeffe uolebâLNô ita qdéue nó cognofclt:fed ut agnofcat iam ac gratia ibi fitft.

Quoniam amp;nbsp;boni

quificft:amp;:ï aïaprefens infpiciât/uelutfpectâdi

gratia femp agftt: Hoe at no ut extra eos fit polim/Sd i fe minime habeat: fed ut quod ex actióebonft fic/ipfi poffideat.Sed hoe ubi na;Certeï aia.Quapp aeno rurfus i cótéplationé ipfa relabif. Quod.n.qs aiacapit/quæ ró queda eft/ quid naaliud eft/q ró filens:amp; quo magis ró/eo magis filens/atq5uiciflim. Tunc.n. öd quiecéagit: amp;nbsp;utpote plena nihil ultra reqnr:atqi contéplatio i eiufmói habt tu cóftituta ob ipfâ poflidédt fiduciâ intrinfecus conqefat.Et quo certior fides: eo qetior öótéplacio. Que quidé potius i unu redigit aiam. Et hac qdê róne co gnofcés ipfft qrenus cognofcitiiam.n.feno agédft é/iunu en te cognita pucnic.

iui

-ocr page 424-

Si.n.duo fint/hocquicîêaliud:illud liera aliud erir.Quapp ueluc adiacés gdda cHe uidebit. Atcp id ipfti duplex nódü ucracotraxit familiahtaté:uelutquaiïdo rónes exiftéces 1 aia nihil agiit. Quo circa róné oportet no externum aliqd efle: fed aîo addifcéris unin/quoufçppprii'i ia inueniar. Aia igir quando róni familia ris euadit atq? afficic/kmul pfert'Ä expediraiam ^dit i acai. Quod.n.habebat pniis/aiaduertit atep ipfa i própai expeditipne/qfi altera fit a feipfa/amp;: ab illo al tera fuiflecognofcitiSc ex cogitas afpintahud/tanq Ói ipfa fit aliud:quaq ipfa eria ratio eft/â: tanqintellcctus: fed aliudinrués.Nó.n.plena éfedab eo qiiod eftfupius debat.Afpicittaméamp; ipfa quicte/quæ^fert. Quæ.n.nô pruilt/ non dû profert, Queuero pfert ex defectu quoda in confidcrationepmir/quodha bet aiaduertes. At ï rebus agêdis/ia extemis queitus hét accómodanatqtcx eo cpmagis poflidecq natuta/ poflidct amp;nbsp;quienus.Et ex eo qpplus habet/ fpccula nua magis ex dhr. Rurfus ex eo qgt; nó pfecte habet/cupit magis haberepfpectæ rei pccptionê/fpectilattonêqï ex cófiderationis difcurfionepuenienté. Ci'i uero priorê rcliquenc habitü/amp; i alia ptranfiuent/dcinde regrefla itcri'i coteplaf/parte eius hactenus derelicta. At altera pmanens ï feipfa minus id efficit. Quaobrem probus aius tam ipfa ró cft efl-ectus:amp;: quod penes feipfu efl/aliisquoq; demon ftrat. Ad feipfii uero utfus.Ia.n.hicad und eftcollatus amp;: ad quietum nó folum quoad externa ptinet:fed quoad fcipfû:amp;: intus deniq? cuncta.

yƒConflrmaturq)o^afluntacontemplatione:amp;ideo funt contéplationcs quæ dam.Er quicquid agiit contéplanonis graria fa dût. Cap. VL

q\Vcmadmodû igif partim p fe eóffat/parnm ró indicauit:oïa excontépla onecütéplacionefq?funr/tum uereexiftentia/m ex his genirahis uideli t contéplanubus/ipfa facta iam cótéplamina uel fenfui/uel cognitioni/ iiel ojxnioni pafim fe offerentia. Acnoes prærcrea in cpgnitionem dingunt ut 'fmé. Appetitto quoep affectatcognitioné. Generatióes infup a cótêplauonetra heures exorditi in fpém fpeciméqi aliud definüt fabricandiu Et oio fingula caii lam efhcientiu imiramina paflim fpcctacula fpéfqj efficiunr:fact^ quoq, fubftan næ uelut entium imitamina declarant ediacntes cas fpectare tang finemmon ef fectiones/non actiones/fed opificium ipfum/ad hoc ipfum utcontuennbusïit fpectaculü: Quin ena cogirationes hoc ipfii uidere pcupiunt. Atqi enapnus ipfi fenfus/quorumfinis cognitio eff.Rurfus antehæcipfanaturafpecimeninferó nemep pollidens/aliam pratcrea generaltónem. ProindecóRat/cum ipfaoluin prima m contemplatione cófiffant:cgtera oia contéplarioné ipfa nccedario cupe re.Siquidé finis oibus ^pofitus cft:quod é amp;nbsp;prïcipium. Iam uero amp;nbsp;quado aïa lia generât/rônes intus femmales ftuuulantad gi'gnendii: idqi totii conreplatio nis acrio cft/fhmulufqi affectas multas iam fpés fabricate/ uanaq; fpecracula;amp; implere rónibus oia:amp;:qfippetuocontuen.Facere.n.ut fit aliqd/cft fpémquan dam efficere.ld at eff contéplatione oia prfus implere. Pratetea errata tii in bis 9^5 gignunc/tum 1 his quç agunf/nihil aliud efle indent/ q contéplantiu caGs amp;nbsp;diuerfio qu^aab ipfo cotemplationis obiecto. Artifex quinetiam iners ei fi mills ludicatur/quideformes faciatformas. Denicp amatores ipfi i eoriinumc fo prccipue funt/qui in afpiciendo Lierfaiif:amp; ad fpém impenfius propant.

-ocr page 425-

^ Tncogniooneueracognofcens óócognitumidem e{T:aiit fin Jcm.Item pu ma forma eft idem quod uita/ 5d in celligentia pnmaudeoq; bee panrer per cunctapeedünkeintelleccus neceffaiio eumformis atq;oiformis. Cap.V1L

bis qdé ira fit dictu.Cii uero coteplatio ab ipfa natura fe attollat ad ant ■ ma/à: ab haci metem/ fcmpcpcGrcplationcs inagtsppne famdi'arefq? eua din unianrep cótéplatibus/óó in aiap uirtuté lam pfectaz in idê lam fubie cto redigant quç cognofeunc/ utpote quç ad ipfii pperent inteUettum: certe in hoc ipfo itellcctu la ambo fût unu / no p acqfita quada familiaritatê/ ut i aîa præ ftâtiflima fieri côfueuiufed potius p eflétiâiatqs ex eo çp idé ibi eft efle/atqi îteUi gere.Non.n.illic âplius hoc quidê aliud/illud uero é aliud: aliôqn rurfus aliud quiddâ erit/ in quo nó ulcerius aliud erit amp;nbsp;aliud. Oportet igic in hoc âbo ée re uera umuld ât eft côcéplatio uiuêsz non qüidé qfi côtéplamé in alio. Quod.n. in alio uiuêteé/nô eft feipfo uiués. Si ergo uiuct altquod côtéplamé Ôô(utaiût) mteUigimé/ oportet ipfû efle uitâ nô uegenlc/nô fenfualé/nô aîalé aliâ.lntclligé tienâqi quodâmô fût amp;nbsp;aliç.Sed hæc quidé uegetalis itelligentia: hæc ât fenfua lisialia deniqi aialis. Quo igic mô inteUigétiæ fût?Quia uidelicct fût rônes:ôd oisuitaeftinteUigétiaquçdâ: fed aliatcnuioralia/ficutôduita. Quæuero ela nor eft amp;:ualidior/uita prima eft/amp;;itellectus pnmus amp;unus. InteUigéoatgitur puma uitaquoep prima eft:atqi f ecûda uita intelligentia quoqi fecûda. Vira de niqiulamapoftremaitelligéaaeft.Ois itaephuius genens uita etiâitelligétiaiu dicac.Sed uitç quidé differentias forfan dicere holes poftet: intelligétiani uero -nô dicût’.fed aiût alias quidé effe inteUigétias: alias uero oio nô inteUigétias eé: quoniâ nullo mô qd ipfa uita fit querût.Sed illud preterea fignificandû.Sermo né hûc noftrû rurfus uelut forte quadâ oftéderezres oés côtêplationes cxifterc: Si ergo uita uenfl ima fecûdû ipfâ incelligénâ uita eft: hæc ât cû ucriffima itelligê ua idc cft/nimirû ueriflima icclligéna uiuit. Atqi côtéplatio amp;nbsp;eiufmôi contépla menuiuens cftatqiuita/amp; duohçcfuncfimulunû.Vnûigitens ipfa duo.Qua nâ igic rone unû hoc eft raultayForte quoniâ nô côtéplac unum. Nâ amp;nbsp;quando unûintuet/nôcontuecut unû:alioqnnôfierctintcUectus.Sedincipiens quidé ut unû nô pmanet/ ut incepit: fed clam quodâmô factus eft multiplex /quafi ïam grauidus:euoluitcpfeipfû uolés oîa poffidere.Cut forfan f anus extitiffet/idmi nimecxoptare.Ex hoc.n.fecûdus euafit.Nô aliter qcirculus feipfu explicans fa dus eft amp;: figura amp;: planû quiddâ circûferétiaqi ôd centrû ac lineç:amp; alia qui dem furfû/alia uero deorfû.Meliora quidê unde pcedic exordium: reliqua uero dete nota.lUud.n. a quo pceftio fit nô erat talei quale id a quo Ôt in quod pceditur. Neep rurfus illud a quo fimul atqpî quod/ talc erat/ quale ipfû a quo tantum pro greffio incohac. Et aliter

quidê mens/nôunius alicuius mens : fed oîs. Ois uero

exiftens eft amp;nbsp;oium. Oportet igÆ intellectum tum omnia/tum oîum exiftétem patternquoqi talemhabere/utunaquæepomnefit/atq^oîa. Sm minus/parté ali quâ quæ intellectus nô fit/habebit: atep ex bis quç nô funtintellectus/ coacerua biruneritcp formitus quidâ aceruus/expectâs ab oîbus admimculum/quo mtel lectus euadat. Quapp 06 fie eft infini tus tac (iquid ab eo manat intusmon cômi nuictuelquod ab ipfo eft/quoniâid quoqi eft oîa: uel vile ex quo çdit intrinfe eus: quomâ nô erat ex pVunbus compofitio.

-ocr page 426-

-rhprimo inccilecru efl mulei rudo amp;nbsp;eßomnia.Pnhnpium aucon omnium nonellomniaifedfupomnia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VllI.

Icigiturtalisexifhtideoqinon primus:fed efTeoporretaliquidipfofii

1 B penus:cuius gracia fupior habitus nobis eftfermondqipropterea/quo —^— -Wniam multitudofempereftunopoftenor. Hicâtnumerus cfl,Numeri uero pnhcipiurn eft uniras:amp;tabs numen principium/quoditaeft unum. Hic uttq; amp;nbsp;intellectus eft/amp;irclbgibilefimul.Iraqi fimuledduo. Siatduo/oporter aliquid fuperduo hæcaccipere.Sed quidnam hoceftdiccndumynunquid intcl lectus tantum/Atcuilibetintcllecrui eftintelligibileconiugatum. Acnifiibi fic coniugatum/nec etiam intellecms ent.Si igitur nccintellectus:fed duo hitcefïu gerit/ confequens ent/utquod bis duobus eït pnus/fitintellectu fuperius. Ve rum quidnam prohiber hoc cneintelligibileracum? ld ipfum uidelicec quonia Ödintclbgibileconiugatum femper habet amp;nbsp;inrelIecrum.Si ergo neq? inrellecrus neqiintelligibile eft/quidna ent?Illud cerre/aquo inrellecrus amp;nbsp;aim intellcctufi mul intclligibile. Quid hocigitur/ôf quale ipfum excogitabimus . Etenim uel intelligés aliquid erit/ uel non intelligens. Si intclligens/eritamp; intellectus‘.Sinó intelbgens/ feipfumeriam ignorabitinihilqielleuidebituruenerandû. Nó.n.fi dicamus boe efleipfu bond atqj fimpliciflimum:ppea mamfclKi aliquid amp;nbsp;pfpi cuu afFeremus:^uis uerü qdiu non habuerimus/in quo ponflimum dum de co loquimurexcogitationis noflrg figamus inruitum. Preterea cdcognitio aliord per inceUeccum amp;nbsp;intellectu fiat penes illos/uidelicet/q ïtelligés aliquid cogno fcere poflunt/hoc ipfum naturam intellecms exu pans/ quoni intuitu fimul col leao papier. Refpondebimus ad h^c/uidelicerquodani i nobis illius quoad fienporellpfimili.Efteniminobis illius aliquid: uel porius non eft m rebus ali quid/ubinó fit/quibus ineft illius pricipandi facultas.Profecto ubiciinq? admo ueris aliquid/quod polfitacapere/indealiquid reportabis.Quéadmodd.fiqua uox deferrum quoddam occuper:uel una a'i deferto ena holes. Tdc enl in qua eunep parce accómodaueris aures/uocé cocam hauncs/rurfufq,nó roram. Quid na igic ellquod intellcccd adhibenres accipimus?Forfan uero intellectum opor ter uelutatergo fe flectere:amp; cd umnqi uulcd habeat/fcipfum a cergo relinquere acfibonum ipfumficinfpecmrus/operam datez ne oio fit ltellectus:neue brilla quæintelligunc omnia.Eft enim ipfeuitapnma/quçquidem eft actus in quada difcurfionep oia. Difcurfione mq non quæ difcurrat quotidie: fed quæ difeur fum femp impleuent.Si igic uita eft atq? difcurfio/babctcp ola no cofufe quidé; fed exacnflimeialioquin ft indiftinctc habueritz habebit amp;nbsp;impfecce: necelfeeft ilium ab alio depedere: quodquidénó amphus 1 difairfu uerfet: fed difcurfio ms prindpium fir.Principid uittc/principid meris/atqj cunctom. Pnndpid näq? non eft ola:fed ola ponus a prlapio funr.Ipfum uero neqsola eft/ neq; aliquid olummcomniageneret:necpfitmulnmdo:fed pridpid multitudinis.Eo nanep quod genial eft ubiqi fimplicius eft quod generat. Iraqi li hoc genuir mente:n« ceftano eft métefimpliaus.Siquis adr purenipfum bond efie und amp;nbsp;omnia:aut enrolafecundu undquodq? olum fingulanm:ucldictafdmanin. Quod fi am aafimulaccumulatazoibus poftenus enr.Nafiolbus pnus exntcrit;alia qutde cruntolazaliud uero amp;nbsp;ipfum prêter cuncta. Sin adcfimulipfumarqi oiafint/nd

-ocr page 427-

erit ihitium.Oporter tarnen ipfum cflcprindpium/Óe antèoia/ut amp;nbsp;oïa fint poft ipfum. Sin uero dicacipfum eiïe fingulanm fecudum oïum unüquodqs/pnmo quidem quodlibet cuihbet ent idcm:deindecücra firnubnecun^ulladifciecio. Acqj ita ena ipfum nihil eft oium/ fed potius fup omnia.

'■^Prinnpium uniuerfi eft uniiipfum fupens:Quod neq? thoiiermcq?diuidif: neqi mulnplicac ullo modo/quado ab eo return mulnmdo pcedic Cap.lX.

r^^n^Vid ergo eft/Profecto poteftas omniiuQucc quidem nifi eet/ neep cetera | Iforent.Neq? enim inteUectus eflet/qm prima eft oïsq? uita.Quod eni fu kgt;^:^pcr uiram extar/uic^caufaeft.Actus em uite/quioiaeft/nócftiplum pri murnded ex principio uelut fonte profundif*Cogita fontem/principiii ahud nó habentem:fluminibus uero fe totum tradentem:nec tarnen fluminibus ullis exhauftum:fed in fe quietc manenté:flumina iiero/ab ipfo fluctia:ante ^ aliud alio fluat/adbuc una manenna/amp;: quafi lam cognofcentia:quo ab ipfis fluxuii fint riuuli.Aut cogita arboris ingentis uitadefep totam arborem propagatem: manente prinopio/ neq? diuifo p totam/ fed uelutin radice fundato.Hoc utiqj probetquidem coca arbon uitam atqimulciplicem.Ipfum uero manet/nequaq mciltiplicatumifed mulnplicis uite principium. Ncqumrabile eft ita efle. Force cciatn eft mirandii:quocnodo multitudo uice ex nó mulcitudine fit: neep fuiflc multicudo poffic: nifi ante multitudiné fuerit/quod nullaeft mulncudo.Nam pnnapiura m uniuerfum nequaqua diuidif. Alioquin fi dmidaf/ perdec proti nu8 uniuerfum.Nequinquam fuiflec factii/ nifi principium m feipfo pmaneatt ficqi ab hoc toto diuerfum.Quapp redueno ubicp fit in uneu Et in quolibet qui dem unii eft: ad quod reducic. Attphoc uniuerfum/ in unii qiiod ante ipfü / nó fimpliater und quoad quis ad ipfu pueniat fimpliciter unii. Hoc at nó ulcenus referc adaliud.Proinde fiipfii arbons unum.i.principium pennanens/ fiaïalis unum/fiunumaie êdunum infuper accepens uniuerti/accipies ubiqi potentifti mum atq uenerâdum.Sin autem und ipfum eorum qua: uere funt.i.principid / fonté/ poteftatem acceperis/nuquiddiffidemusr'Nihilqsexiftere fufpicabimur? Certe nihil horum eft/quo rum eft principium : eft amp;nbsp;calez utdeipfonihil prœdi cariqueac:nó ens/nó efl'cncia/nó uica:ppea cp fup har oïa fit. Sinadt ipfum effe inde auferésiillud apprehendeiisipronnus obftupefces.Et dinges temiUud/óó a(fequés:atcp Ï ipfius fedibus cóquiefcens uno ponflimd fimpliciq? intuitu iam cófpiaas.Cófpicatus autem/magnitudinem eius aufpicabens per lUa qua: poft ipfum funt'atqi p ipfum.

^Jlncellcctus eft inferior bono. Atep ita p hue coniectamus bond:fiait per hune mundum coniieimus intcllectum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. X.

p^Reccrea amp;nbsp;hac róne cófidera:quoniam intellectus eft uifus quidam:uifus Winquam uidês/idco eft queedam ï actum iam profecta potétia.Ent igitur eo aliudquidé materia/aliud uero forma/ ficut amp;nbsp;uifio feeddum actd. Materia inquam intelligibilis.Siquidem amp;nbsp;uifio feeddum actum duplicem bét proprietacem. Ante igié ^uideret/und aliquidcrat. Vnum ergo/duo factd eftiSd

-ocr page 428-

duo unû.Vifibni quidem ab obieno fenfibili plcnitudo amp;; fua quædÆ pcifecnb proucnic. Menus uero uifin/bonum dl id quod impler.Si cnim intellectus elÏec ipfum bonu/quid nam uidere uel oïo agere oportcret?Alia cni area bonu amp;nbsp;pp ipfum bonu actioné habét.Ipfum uero bonu nullo penitus indiget. Quamobré nihil ipfi ent pureer ipfum. Cum ergo bonu pronunaueris/ nihil nhenus addas excogitado.Siquid.n.adiunxcris/ftaum id cui aliquid addidiGi/fuaprenauira declarabis egenum. Icarco neqiadiungeredebes intelligéuam: ne fic adiungas aliquid ali€nü:duoqïrcddas/intcllecrum.s.atq;bonii. Intellectus quidê bono: bonum at inrellectu nó indiget: Iraqi mens bonu cofequés/bonifoimis fiuperti citurqi abono:diim uidelieer fpes qua: ed in mére/ proccdit a bonoiatqidficic boniformem. Quale uero mfpicic i mere ipfius bom uedigiü/ ralequoqi exem plar dccet cxcogirare/exifhmârcs.s.ucritarcm eins p imprellum i mére ueßi’giu. Hoc Iraqi uefiagium impreflum eft inteUcctui: perquod uidcrcrdc poibderer. Quapp m inrellectu quidem cdappenrio:cll fcmperappcrcs:cdfcmper amp;cófe quens. Ipfum uero bond neqidefiderat quicqua.Quid eni defiderer/Necpcofe quitur aliquid.Nunquam ent defiderauic.Neqi igirur eft intellectus.in hoe ent ed appericio/amp;: quidam ad ipfius fpem applicatto.inrcllecrus fanepulcher ed/ omniüqi pulcherrimus tn lumine puro fplédoreqifimilicóflirutus;ennumqina turam m fe cóprebendcs:Cuius quidem noder hic müdus pulcher/umbra ed amp;nbsp;imago.Ille uero fupenor mundus in omniclarirare pofitus ed, Vbi nihil inrelle cru uacas/mhil tenebrofum/nihil imoderatum:fcd i feipfo beatam agit uitam. Quem fiquis afpexcrir/protinus obdupefceupr^fertim/fiquatenus oporrct illi feipfum mfinueulunfqi illius cuadat.Nempe quemadmodu qui cælum diligen nus fufpicir/dellarumqi fplendoré impenfius córuetur:prorinus auctorem mun di cogitat/arq; pcrquint:fic oporret amp;: eum qui mundum inrelligibilé intuctur/ ccmir/admiranir/edectorem eiusdiligéterinquirere:quisnam ille fit/qm ral cm mudu inrelligibilégenuit:uel ubuuel quomodo talcm genuir filiumnntellecni puenim purum arqiformofum:filium inquam aparte plenum, lam uero pater ille fümus/neqj intellectus ed: ncqi films aut pucr:fed ïcdlcctu pueroqi fupior. Ni pod ipfum itellecrus amp;: puer/alimonia amp;: intelligéria indigens:q é^^ximus ed ei/quod nu 11a reindigenneqiinteUigenna eger.Plenitudinem uero amp;'intelli gentiam ueram films habet/quonii habet primo.Quod uero fuperius cd/neqi

. indiget/neqi habet. Altoquin ipfum nó edet bonum.

-^RGVMENTVM MARSILII FICINI FLORENTIN! IN LIERVM DE OCTO CONSIDERATIONIBVS.

^ Propofitio prima/qimundi auctor firm teil eaus pnmus/ipfius bonÏfilius, Ouem predpue in hoc libro cofideranoncs apparét. Prima ed de

1 nbsp;nbsp;nbsp;■ auctore mundi: ubi fiquis uiam lamblichi Proculiqifequatur/ ex

■ I H ponet Timeidictum illud deopificemundus.quot ideas intcUe —W crus mtelligit in ipfo umente/tondé fpés cogirauit mundi opdex in mudo daTponere.Exponet id inquam tra:Tres.s.faltcm edcdminas fubdan nas inter pnneipium pnmi'i.i.ipfum bonum atqimundû.Quarû pnma fecudu

-ocr page 429-

fol-mam fuam/efTenria fit boni parti ceps: Ac infiiper uitæintelleçtufq; caufa.Se cunda uero/fecundum forma fit uita/pamceps quidem effentiæ. Intcîlectus aut form a! IS caufa.Tema deniq; p formam fit intellectiis/uitæ quidem parnceps/amp;: , caufa mûdi.Primû nominabitCilium: fecundum uero Saturnu: terrium dcniqi louemiTantoqjfuperioré Saairno Cçlium/amp;: loue Saturnum exifomabit/quan to iiipior priorq; efletia eft q uita/amp; uita q inteUectus.Efle uero efl'entia fuperio rem uira/quatcrius amplius fedifFundit/amp;: uitaipp fimilé amplirudinc efle men te fupenorem.Dieet itaqi intellectum formale/louemq; efle,pximum' mundi fa brumantellectuales ideas mundanarum return î febabentc.:Quas quide ideas accepent ab inteUcctu uirali.s.a Sarurnoun quo idea: fint intellcctuales/Sd intel bgibdes çque.Quas Saturnus babeat ab intellectu eflennali.s.ab ipfo Cclio:in quo inrclligibiles dnraxatfmt idee.Sic igif Timeum interpretabirur.Prouidcn. tia louis excogitauit tot î mundo fpes fabricare/quoranimaduertit Satumiuin intellectum ideas côtêplan/m ipfo uniente»i.in Celio:qui eflentialit caufa in re. Apud Ploonum uero no très fubdannanfed una tantum fubftantia eft ilia qua: nommât cfletia uiraq; prima amp;nbsp;incellectus primus. Vita eni prima nihil aliud eft q intimus ppecuusqj uigor amp;nbsp;actus effentta’ forina’cp prima: efficaciflima: oium ad agédum.Fmmus quoqi intellectus eft reflexio quxda infeipfam uita: prima: pouflimum fecum ipfacóftanns.lllam ergo fubftatiam Plotinus apellat intelli gibilcpnmü:Quatenus uiua eft atep fedida/pótq; in feipfacoopéré intellectu: côcepturaqj moucre: penitufq? formate, Apellat item hacfubftätiam intellectu: quantû fpectat ad uiralem eius actióem a fe exortam in fe reflexam.Apellat rur fum cogicatiuu aliquid quodamodo.Quoniâftatuir/quçuidit intus diftnbue re foras. Proinde putat in ordine return exoriri motum ante diuifióem.-ldeoqi 'intellectum prorfus ïraobilemzmotu inquafluente:nó pofle î plures intellectus imparticipabiles propagari.Genus at ahr fiiaprenatura mobilis i animas plures multiplicari.Ecquonia genus hoe eft intelligentiæparticeps: ideo i hoc inrelle crû in plures/intellectus participabiles propagari:quatenus genus aim in plures aîæ fpês propagac. Exiftimatquoqi intellectu mundi opificcm/aiam generare: turnipfam mudi aïam:tum reltquas cómuncs fpherarti ftcllarumq? aias :tum de niq,particulares aias demonum/uidelicet arq? hominu.Etquonia ad genus am mx tanquamobile/arq; multiplicabilcdiftribuno precipuepertinet:iccirco uulc intellectum illum ^dificatorem mimdi/p ipfam mundi aiam primo creatamipq? coesaias collegas eius diftnbutióes pgradus fuos müdanori'i aïalium peglire.

'^ƒ Propofitio fccunda: Quomodo anima pot eolligere fe î proprium inrelle -ctum:amp; p hunc intellectu formari diuino.Sunt amp;: m hoc Capitulo tres ahe

, propofitiones.Duædeanima/amp;: unadeDeo.

'^^ hd^cienus cofideracio prima:qua: intellectum mundi opificem declarauit.'

I , ■ Secunda uero cófideratio tractat quomodo aia inuniuerfum hunc inteb —F lectum tranfferre fe poditruidelicct/ fi ara quemadmodn mulriplices feri fus colligit in unum imaginatióis fenfum:fic imaginatióes inter fe longé diuer fas in unam eolligat cócm regulam rónis.Deinde uarios rónis nodr.r difcurfus adftabilem redigatintelligentienonriam.Intellectu pro uiribus tota formemt

-ocr page 430-

fuo:per quem uniuerfö formabitur mteUectu torius opifice mundu- Poteftaut iJ m-gradibus uiwsfieri,Quâdoquidé fit idem i fpfis frientiægradibus.Propo fitionibus mille confiât geometna/ô' apnori pofterior neceflitate deduatur: Ideoq? fequétes antecedétibus cóprehéduntiOranefqjcótinent i pnma. Anima quidé noftta p facilitate tónalem ex potenria tranfferens fe i aetü/ arqi uidflim: fi totam geometriam habet:pót quidem habere propofinóes oes eins potenna quada atq? habitu:diim aliqua earum habet i actu.lntellexius mrerea/cnain no nenn qUaUbet cófidcrata fecûdû aetfu cófidcrat p eundê aetü/ Ôd poflidet oes. Stadendum eft igicutrónahsnoflra facilitas puinbus intcllectiiife cóformet: Quo i nam notioncs omes fequétes eodem actu/quo amp;: primam cótueacin pri ma. In terria confiderauonePlotinus exifhmat mundi aiam/quiafemel arqpo tentiflime animalem uitæ formam i fecôplcxafit toiârôc inde tomm corpiis/lo cumqi penitus occupauerir/non poffe ucl in fe mutare uita? formam/uel extra fe corpora pmutare:fimilicerq5 fe habere purat fpherarum amp;: flellani omniüq, cæle Ilium aîasiquoniani uniuerfalcm ab initio ftrmiterforticæ fint prouidennâ.Ani mas uero parriculares/particularem nactas puidcntiæ modû:qualcs funtdemo num plurimum atep hoium; uidflïmdine quada explere quodamodo perperuä illam prouidennâfiipemonuEtquatenus i feipfis debac uira: forma mutantur in alianueacenus corpora fedesqi mutare. Vnde uident ad corpus locumqi acce, dere:mutatione uidelicct prius i fe facra. At mundi corpus accedere uidetur ad , ipfam mundiaiam.lUa enim i habiru fuo fïrmirer pmanéte:Corpus hocabini no fic affectii inde uiuificat.Sicut etberis pfpicua regio/femp illuminaf a Sole. Dicuncauté amp;; particulates aîædefeenderequandoq? abaia.s.n1undi:Quonia abj^iiniuerfali prouidennâ formaqp uite:qua fimul cii mundi aia quandoqipolît dentdabunem propriâ.Nô eni firmitcr poflederunt. In qiiarta confideranone alam noflram in tres diuidit formas.s.intcllectualem/amp;: rónalem/amp;l rónecarété. Putatqi aïam quandoep rotâ ad intellectual cm fui tranffern forma. Atq? tne ba bitarecum inrellcctu diuino;quandoq;illinc in fe defcendere.i.in fonnarónalé bums aie propriam.Quadoqj uero hinc in forma róne détérioré. Vnde fimnla chnira lm promit:uitain uidelicec cómunicatam corpori.Ciii quidé uit^ fiibeflr amp;: iilrimüoium fimulachrum.i.materia.Quam aïa p ucgeralem fui porennam/ pnma propinquitatefnaformat co rporeaqualitare/ccrtaq; figura. Deinde mox p bac atfeenoné quafi efeam al licit naturaliter ad uiuificandii corpus hoc/certo’ lam modo dtfpolim. In quinta cófidcratione ita notabis. Sicut i circulo datur punctum ï leiplo quod cftccntrit/amp; punem m toto ambitu amp;nbsp;qualibeteius par te/próeedes ab co quod i feipfo efl/imo quaft ipfum iiel propagatio cius.Itcm licuc efl imitas i quolibet numero ciufqi parte fluens ab unitate quadâ extra nu memm i fe fimpliater cogirata:fic i rota rerum eflenna efl uniras quadâ efl enne fundamentfi/amp;: cuiuflibec cóferuano/procedés ab unitarc diuina/fiipereflennâ in fe mancnteiarq, ira implcnte oïa/quatenus præfenna ubiqi fiia ex Ie procréât nniratem quanda in qualibet re creanda fupclfeunalcm cuiuflibec eflennæ pro ductncemiatcp feruatricem. lain uero quia uniras hæc cflpreilannor ^ eflenna/ coniicimus hanc ubicunep eft/pr^fenna unitans diuine fieri arq; eóferuan.

^ De inrellcctu criam noflro/quqmodo efl fempej in actu. _

-ocr page 431-

Exta confiderario eft de anima fimul atq? mente/bunc in modum.Nani raoculidiaphana.i.traluada/fit ponflimum a natura Soïan'amp;icavco lu ^ men naturalitcr appedcrfacileq;impletlumine Solis:(imiliterdiaphana i celo natura profidfaë a cdefhi quoda lumine/fecundu ordmem uniuerfi antece denre diaphanü.Emananteq; ab inteUectuali lumine.Et confeftim duin emanac diaphanu producente/producrûq; implente.Vndecçlûfitquafi oculus celcflis aniinx/boc diaphano fimul acq, lumine ciicta prouidétis.Eodem pacto dimna mens fuo lumine rónalé gencrac alam/quafi matena fub illo diapbanS.Implecqj illam perpemo lumine: Quo aia femp tum feipfam inteUigit a méte dl u min ara / turn men té fcmpilluminanté.ld aür agitperpetuo intellectus nofter/aîæ caput. Rationalis nero facultas ad buc quoq fe babet/quafi uifus adlumémó qUidem femp: fed aliquado rónaliter intellectu. Quad o igif homo prôné quodamodo feipfum intelligit:fimodo pfecte inteUigit/agnofat interea feintelligente elle: Ergo amp;nbsp;intellectualé/qua fic intelligat fe habere natura. Hcc ipfa(ut ita dixenm) intellectualitaszeft intelligétia quædâz nó tam i motu pofita mandcflozq in fia tu nobis occulto.Quin etiam p rónalem inteUigétia cótemplator intelligit tn fe ipfo anteintellectualitatem edeuira atqi ellen nam. Ad quas intellectu alitas ipfa pofienus acceditz ut aems: Actus mq ex quadâeflennç uitecp fgcfidirate proge nitus.VndcnecefTecfthacipfameflenna arq;uitamelle infe cminentioréquan dam intelligcntia. Probat quidem Plotinus bic ai am ex intelligentia fui noua habere prius ætemam fin ipfius intelli gennam: Quæ fit effentia uitaq? fecunda. Ideoq; babere m fe inteUigibilia firma actu ibi perpetuo intellecta.Cuius intelli gennæ imago quidam fit difcurfio rônis:quado peruenit ad fummû. Vnde amp;nbsp;intelligenna nominamr.Nos idem fic aliter eófirmamus.Triafunt in ordine re turn ad cogninôem nofirâ puenienria.Singulare quiddam.nhic homo.Et fpés comunicata fingulis.i.homo. Item idea hols flip fingula.Quoniä uero nia bpe effennali quodâ ordine a priori in poftenus difpofitadiffeiiit/uires quoeppro pnecognofeentes bec/fimditer inter fediffenint.Singularc quidem imaginano ludicat, Spcm uero coem fingulis ratio colligit amp;nbsp;difcemit.ldeam at intellectus agnofanquoma uero idealongius differt a fpecie extra quam exiftit/q fpés ab indiuiduo:in quo femaendeo intellectus a rónelongius q ratio ab imaginano ne difiat.V crû ramen intellectus ineft aîæ, Alioquin no poflet animus augurari ideas elle p ronemmifi ratio id ageret per infitam nobis ab intellectu uirturem. Et quia rano fingularefoluit ad uniuerfale:amp;: corpus ad incorporefufineimagi nanonis nofhtvfubfidio:imo eainuita/queretrahit adoppofinim.Ideo intelle ems abfq, mom argumétoep rónis femp inrricc ideas:femp inquam.Nam fi nó pemenit adillas imaginanone argumétanoneq? noua/ autnunqua puenitz aut femp habet. Mento cd aia fit media inter etermtatem atep tempus:eflentia enim eius fixa efi:amp;; anteccllit motum ab ea dependentem.Gófentanciim efi: ut eius eifetonæfixæ/eo ipfo figno/quo præcedit motum/ nis actioqi infit prorfus lm o biliszamp;l ftabiliter intucns.Quippe cum hic intuitus ab effentia amp;nbsp;uirtute ftabili ad ideam 010 (labilem uergés/utnnq-, fiabiliratem fibi uendicet. Sicut ergo 1 ani ma ex coq fub ætermrate eft/cóuenit imaginano mobilis/fic ex eo quod fuper tempus/compent intellectus ïmobiliter âgés. Actus quidem iteUectus omnino immobilis eft, Acrus autem imaginanóis oio mobilis. Actus demtp rationis efi

-ocr page 432-

naixnis:Neqïpoflet anima effe con^um uniuerfi medium / mfi tria hæcin fc pofÏideret.

Quomodo Deus eR fup motum/ amp;nbsp;ftatum/ôd cognitioné. Item de eo quod in actu eft/amp;: quod in potentia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■

Eptima confideratio pbat in primo oïum prindpio nullum cfTe motum: ®^nedü fluentcm:fed nee etia methaphoriefuqui eft actus tendes ad aliud. No eni tendit i aliud/quod cft pnmum penirus atq; ultimu. Probat nee / ibi eReftatum.Equietem ad quam rendîtmotus/oppofita motiói.Omnino ue ro nee quiefdt i ako quod nó mouctur ad aliud:ncq; propne quiefar i fe quod eft lp fa fimplicitas.In ea eni eiufmodi diftmctio niilla cadit/p qua diftingui fo letquicfcés/ rum aquiete/tum eria afede m qua quiefdt. lam uero morus afta tu uim habet.Dum a ftabilirare monuic uirrutis fuum feruat tenofem.Status at ab-un irate: Stare enim nihil eft aliud g unitatetn propham cofcruarc. Vnitas igic ipfa d motum anteccdit/d ftanim. Antecedit igic amp;: actum iteUigentitc.'qui mo tus qinda eft a potenha itelligendi ad ueru intelligibile tanqua bonu. In omni ergo intelligente/etiam fifeipfum intelligat/diftinctio calls cófideraf. In pnmo afir nulla eft abfoluta diftincrio. Deniqi alia quidem ratio eft exiftétiæ: alia pror fus intelligentie. No eni quicquid exiftit/inrelligit.Pnmo quidem phncipio exi ftentia cocedeESiaddafintelligenna/tum cópofirio fieri rum cóftabit cxiftcnnl ipfa.m fibimet adperfectióem minimefuffeafleiquadoquidê inrelligenria indi guérit/ p qui tenderer ad pfectum. In ocraiia cófiderarione norabis códinonê acnis forinalis:potentiæqîfoiTnabilis inter feopponi:adeo utpotennahee acci piat a crû: accus uero qua róne actus eft/potétia nó redpiar. Vbi ergo actus cft fo lus ut in primo fempitemares eft. Quonia nulla ibt adaliam forma po ren a la ter. Item ubi potenna tota formabilisitranflata eft in natura formanadco ut for ma illic nullo mó ad natura potentiæretrabacires etiâ eft fempitcrnaipraifertim quia pocenria lUic totum hét actu quantuenqj pot cupitep habere: Quales fune lutcllecruales efletiæ:ignifqî cçlcftis.Ignis at fub cælo inter inferiora pfecrius e/ quacenus maxime eft i actu:quod apparet ex efficada formx/d ex moru perpe tuo:amp;: quoniam no tolerat mixtioné.Quonia uero materia her fub actu/nce co côtentâ/nô eft femp. Nona cófiderarione memineris/ipfara intelligent no dfe bonii ipfii fimpliarer.-pnmn atq, ultimu: Alioquin éét fimpliciter expetéda:Nûc aut condirione quada eligic.Eligis eni tognolccie: fi modo cognofcas bene fe lidterqrd quod tibitanq bonum fit pro futurum. Item ipfum bonu nó habere fui ipfius agnitionem:Tum quia aliud here eft/aliud ipfum bonum.Tum quia fi anteagninonem fibi fufficit/non eft addenda: fin minus/ non erat ipfum bo num.Quo autem pacto Deus neq cecus fit/ neq ignorans:eaam ft ei cognino nó addacifup qua Dionyfius quoqi Areopagira eum collocat/in qnta fextaue

^ LIBER ENNEADIS TERTIAE NONVS DE DIVERSIS CONSIDE RATIONIBVS AD AVCTOREM MVNDI ET AD IPSVM BO

NVM PERTINENTIBVS.

-ocr page 433-

{(Mundifaber eft inteUecnis primus:ideas infeipfo cotemplans confidera nonem unam conrinec nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapJ.

Ens(ut fcribicm Tim co) ideas in co quod ufuens efl/infitas connicrur. I 1 BHinc mundi arafex cogitauifTe dicir in hoc mudo inclüdere:quæ mens UUlin eo quod uiuens fiue aial eft/cocem^lat. Nunquid fguur inquit/iam fpes eße fup mentem/Eafq? iam exiftentesimentem mfpicerc. Prinapro igicur ipfum quod uiuens uel aial diat/querendu eft/num forte no fic intellectusifed abinrellecm diuerfum.Quod eni coremplar/eft intellecms. Ipfum igic uiuens/ no intellecrus quideded inreUigibile ponus nonunabimuszdrcemulcp intcUectu extra fe habere quaecernit. Quocirca fimulachraquædâ/nôres ueras habebit:fi niodo Liera illic exidunt. Illic eni amp;! uentatem elTeaiP in ipfo.s.entc: ubt ipfum unuquodq? regnat, Forfan uero quauis alterii fit utrüq?:nó tame inter fe fegre gara funt:fed fold quatenus aliud hoc eft q illud.Deinde nibil phibet/quanm pertinet ad id quod dieir/ambo unum exirieredolum uero p intelligent^ inter fe diuifa.Siquidem fold ipfum fe habet ut ehsiidq? partim quidem itelligibile: partira eni Sd intelligés. Vbi enidian intellecrus intuec ideas/ no fignificat oio in alio corueri: fed i feipfo inteUigibile poATidere. An forte nihil phibcr/ipfum inrelligibile efle eriam intellectum/fcd i ftaru/unitate/quietc.matura uero inrelle crus infpicicntis/intellectd ilium i feipfo manentem efleacruquendâ ab illo ma nantemtq fufpicit ilium.Et dum eum fufpicitquafi illum cuadere/ intellectdcp illius exiriere/quatcnus intelligit ipfum. Acdum illum itelligir/ipfum quoq; m tellectum amp;: inteUigibile aliter efle/ ppeacpimitaf. Hocigitur eff quod excogi tat/quæibiccniit/m hoc mddo facere aialium genera quartuor.Videc tamé ibi Plato ipfum excogiratem modo quo da occulto tanqua diuerfum a duobus d lis inducere:Aliis uero uidebic/ma hæc unum exiderenpfum quod eftuiués/amp;: inrellectus/amp;: qui excogitat. An forte ficur in multis/illc proponit alitcr:hic ue ro aliter intelligit efle tria.lam uero duo dicta funr. At tcrtid quid na cib'Quod deliberauit infpecta ab intellectu fpectacula in ipfo uiuente pofira/opari/facerc diftnbuere. An forte poflibile eft modo quidé alio intellects cflediftributorê/ alio uero modo diftributoré nó eê menté. Qua.n.róne ab ipfa mere ^ccdfit qug diuidunt/ipfam diuidentem elfe:qua uero ipfapermanet mdiuifa/quxuero ah cafunt/diuiduntunipfp.s.aie aiameflein aias plures diftnbutncé, Qu^brem tertiicuiufdam inquit efle parti none: atqi i tertio:cui alfignatdeft cogirationis officium:nóauté eft mentis officidcogitano:fed munus aie parnbilem acnonê habenns i natura pambili.

{(Tres continet oófiderariones de anima quomodo afcendat ad Deum/ôd quoraododefcendat ad corpus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Ç^pdl

v^^^Roinde ficut rota queda una fciêria i propofitiones fiue notiones fingu 1 ^PUs diftnbuit:necp tamé fecaf/uel in fegregatas diftrahitur portiones:fed habet unuquodq; i potentia totd:ubi idem eft principiû atq? fini s: fic pro fecto comparare feipfû oportet/ ut principia fibi infita amp;: fines fint amp;nbsp;tota. Atcp oia denirj i ipfum naturae opnmû rcdigatur. Quado eni unufquifcp hoe ipfum

-ocr page 434-

euafït/iatn illic habifat.Nempe boe ipfo fui optimo/quado ei fe iam infinuauin pronnus attingit amp;nbsp;illud. Vniuerfaquidem aia nufquä facta eft/ neq^^grefla.

' Neep enj eracquo progredi poflenfed proximum ei corpus effectfi/participauit eam.ldeoq? aia nó eft i corpore: neep id Plato ufqua dixit.Sed corpus in aia eft adueem. Cetera: uero aia: habent unde ueniant: Ab aia eni ipfa ucniunt:habcnt præcerea ad quod amp;nbsp;defeendät/atq? pertranfeant:habent amp;: undc regrediantur. Anima uero tonus fupenorem femp habitat regionem/ ubi quidem cdc'ipfius - - aio: fert natura. Quod uero fubeft uniuerfum/ira fubiccta propinquitate üiuifi catur/fieutperfpicuu corpus Soli fubicctum illuminât, llluftracquidem particu lans aia/cum ad-fuperius ct3fugit.Enti eni ipfi illic occurrir.Quando uero labic ad infenus/in nó ens delabit.ld uero agit/quado defcendit infemeripfam. Affe crans enim feipfam ex alto i fe recipe/quod poft ipfam fequit/iam facit fuum/ urdelicet/fimulacbrum: quod amp;nbsp;nó ens apellamus.Quafi eni ddabitnr p inanc amp;mdecèrminata illic euadit. Arq? fimulachri hums fimulachrû indefinicum eft/ pçnitufqiobfcurû. Eft enim rónalis ols mtellectualifcpnaturæ penitus expers:amp;^ ab ipfo ente longiflïme diftans. Inrerea uero quafi p media domeftica habitat federn. At rurfus mferiora pfpidens quafi fecundo quodi oculorü iactu/firau lachrum format;amp; hoc opifiao delecrataintracin ipfum.

—^Quinq? habet cófiderationes de Deo/quomodo eft fup ola/ amp;nbsp;in omnibus. Er de inteUectu femp in actu.Et»qgt; Deus eft fup intcllectum Cap.IlI.

(cJ^Vo igitur modo ex uno mulritudo progredif/Quoniamipfum uniieft ■ubiqi.Neq? eni alicubi tantum eftmeqi ubi non fit/locus eft ullus.Implet ,,^^giturola.Iamigiturmulca.Poriusatiamola fpesepoés. Sienimipfum eftenftjiqi tanrum/ipfum eftetola.Atquoniam etiam nufquam eft/fifit quidem , peripfum ola/quomam eft rihiqrdmerfa uero ab ipfo/quoniam eftamp;nufqua.

. Curna igitur ipfum nó folum eftubiquc:Sed prætereanufquam?Nempcquia oportet fuper omnia unum efle. Quamobrem necefte eft ipfum implere A face re cuncta:neqi tarnen omnia h^c efle quæ facit. Turn uero antmam ipfain opor terquafi uifum efle: huicaut uifibile efle mentem.Vifum inqua indeterminate anteq uideat.Natum uero ad uidendum atq; intclligendumitalemq? elfe ut ad menrem matcriafit. Quado intelligimus nosipfos/mfpicimus naturam intelli gentem. Alioquin drea intelligéna menriremur.Si ergo intelligimus/ipfiq? nos intelligimus/pfecto natura exiftenrem inreUectualé intelligimus. Quaobrem -ante hac inrelligenriam/altera mrclligêriaeft/quafi quieta. Nempeamp; eflenna: in teUecrio eft/amp; intellecrio uite.Iccirco antehac alteraquçdâ eft eflentia uidelicet atqj uita. Hæc itacp nouerut quotcuqi funtactus. Quod fi intcllectus ipfi funt actus/fic in intelligédo fecófiftétes/ipfiuen nos innis intelligibile polfidemus. Intellecrio uero noftm/fert imaginem. Pumüolum principium/potcftas eftmo rionis Sc ftacus.ldeoep fuper hxc exiftir.Quod uero feaidum eft/quicfcic circa ipfum/atep mouef. Ad fedidum auepertmet intcllectus. Aliud nâq? exiftens/ad aliud inteUigenria dirigit. Illud uero nó hét intelligenna.Quod enim eft intcl

. Irgens/duplex iam eft/ feqopfum Itelligit.Ob idqr etiam eft cgenum:quoniam nó m fubftXtia/fed 1 actu incelligêdi/proprium habet bonum.Cum eo quod in

-ocr page 435-

acm cfl/congmic illiid quod ex potétia prodit i actum.Quod quidem idem eft fempei/q diu eft.Quapp fimiliter eft amp;nbsp;perfectum. Atq? eiufmodi quiddam cor , ponbus quoq; conuemt/uelut igni.Nó poteft tarnen Temper efle:quoniam cum matena eft. Quod ante actus eft neq; eft compofitu / Temper eft. Pot ante quod accu eft/idem quoqj Tecundii aliud quiddam in potétia efte. Sed neq? du in Tubli mi ad entia meumbentes/pnmû ipTum Tunt.M*ens aut enria eft: ubi eft amp;: motus amp;: ftacus. Jam uero ipTum pnmum circa aliqiiid aliud no uerTat.Sed cetera circa ipfû côquieTcétia pmanet/ amp;: mouenc. Motus eni appetitio eft.lHud är nihil appc tic.Quidcni appetac quod eft Tummu? An igif neep TeipTum qdé inteUiget? For Tan qua róne TeipTum habec/oio enam dicitur inteUigerc. Force enam pocius/nó ob id quod TeipTum quid habeat/dicitur intelhgere:Ted ob id quod TuTpiciat pri mum. Eft at hæc actio prima amp;nbsp;ipTa intelIigentia.’Si igitur ha’c prima eft/ nullam oportet ede pnorem.Quod igienr hac præbet/ Tuper bac exiftit.Poft illud igitiir intelligencia Tequir. Nó enim eft ipTum primo uencrädum/inrclligencia.Neq? igi tur intelligencia quelibcc nencrädaded dneaxae incellectio boni.Icaq; Tuper meel ligetiam eft ipTum bonum. An igicur nee etiam TeipTum aiaducrcet/Quidergo? Eftnebonum anteq TeipTum aiaduerrac/An nondii eft bonumrSieni bonum é/ lam eft ante aîaduerTioné ipTum bonû.Si âc aîaduerTio facit bonn/nó eft ante hac ipfum bonû.Quapp neeipTa enc:cum nó Tit boni. Quid ergo?An neep, enam ui uit/Force nó eft dicendü uiuere.Siquidem ipfum probet uira. Quod at TeipTum. «aduemt atq? intelligit/Tecüdü obtinet gradum. Animaduercit eni ut rali quoda actu fibiipTi cohçrcat. Oportet igit Ti apprehendit TeipTum/ cóngide quodamo do/ut Tc nequaqua apprehenderet:amp;: ut Tiiaprenatura imperfectum Tic:Ted mtelli gendo perficiac. Tollenda igic ab ipfo bono Tui ipTius apprehenTio:adiuncn.o naqsOis ablatióem inducit atqj defectum.

(LaRGVMENTVM MARSILII FICINI IN LIBRVM PRI MVM ET SECVNDVM DE ANIMA.

quot;^ Intcllccrus primus eft effentia prima:a quo amp;; in quo Tunt Temper inceUectus alii.’Itcm quomodo anima Titindiuidua Timul/accp diuidua.

Z^qX Voniam quæ hic Plotinus de anima diflcrit/alibi latins percractauimus z I præfertnn in primo amp;nbsp;terrio amp;nbsp;Teptimo theologiæ libro: ideo hic breuiter V^^z^^attingemus. Generatio Temper cótendit adede.Pnmo quidem ad efte nu dum,Deinde ad efle uiuu.Poft hœc ad efte quod dicitur TenTuale. Deniq; ad efte. inteUectuale tanqua Tummum:ubi anima intellectualis ad corporis deTcédic corn mertium.EiuTmodi uero ê ordo eftenria: uel eflédi in generatióis gradibus acqui fltus.Supcrhücordinem exrat ordo eflentie in æternis gradibus uniuerfi.In quo Cummü tenet uelut principium ipTe Timplicitcr intellecrus.A quo itellectus anima lis in generatione deTcendens Tummn tenet in toto generationis ordine tanqua finismó quidem Timpliater generatione factus:Ted accómodacus corpori ad pro uidentiam tonus cxplendam. Eft autem ipTe Timpliater intellectus ubiq? torus. Sunr amp;nbsp;in co nó Tolum per ideas/uerum cha p proprias(ut ira dixcrim) exifténas, intellcctuales animcecTeaidum inteUectualem Tibi propna faculcaccmienam dura.

-ocr page 436-

funt in corpore. Queinadmodum hncœ a centro adcifcûferenriamufqi pdiictæ/ hó difcedunc a centro/dum attingunt circufcrcnnam:amp;: radii nó relinqucnres So lem/interim terrena connguntAtq? ficuc lm es radmp extra ^mincnres inter fclo co diftant: m ipfo tamé principio funt loco fimul:Sic anime apud nos fccundum corpora fini disantes/ibidem funt ornée fccundum intellectum in mente dm ma: Scamdum inrellcctus inqua fuos/illic inter fc différentes.Sicut amp;: Imeamm radio nimq? termini inter fe funt alii/ctiam ubi centrum Solcmqi cótingunt. Hinc etfici uultPlotinus/ut inrellcctus prophetæ hommifcp abffracti:amp;: fi m oriente tantum liidear effe:pfpiciat tamé quœ Runt in occidétc: Arqi ex uno quoda loco miracu lofum aliquid agat in alio/amp;: cogitauonc affeenoneq? fua dam moueat alios:qa uidelicct intellectus oês in fcinuicem/amp;: ubiq?funt,Quadoquidcmfuntfernpin fimplici mente diuina/tora femp ubicp præfente.Qua quidem prafenna amp;nbsp;Deus perapiatpreces/ amp;: homines cum Deo familianlfimc colloquanr.Elfequoqniult intellectus eiufmói familiäres bonimdemones:affiduosqiduces/ fingulisfingu los arm b liras. Nam exremi demones forte nóadcopofluntfinguli hominibus fingulis adhibcri. Cenfet Platoncm/ubi ait in Timeo anima côponi ex effenna quada indiuidua:Itcmq?diuidua circacorpora/pnmâ eiTennam intdlexifie intel lecnialcm anima:poteffatc/nunquâ ad corpora declinantemiSecundâ uero illam ^nimæ naturâiqua: corpon fc prorfus accômodar.Quæ tarnen interim indiuidua dicic: Quonia amp;nbsp;anima corpori copulata quantûcunq? membra corporis inter fe diftent: ipfà a feipfa nó diRat.Quippccü cadem m quolibet membro fit tora.lra ucro fe habere u£ranq?(ut diximus)anima: faculratem/rum in aia noftra/mm ena m anima mimdi. Cæterum cum dicat intellectum amp;nbsp;miindi amp;nbsp;bois omnibus fut corpons m^mbris efle prüfen rem: itemq, diuinum m rel leem pambus miindicun cris adeficTcur nó ex hoc fairem dioc ira pcorpus ée diuifus ut aialt;Quia uideli cec'intellectus quilibet fua prüfen na nihil tribuit corpon/nifi p anima: ut uideac adeffepoiius q metle, Prærerea intellectus eque fe habet i qualibet corporis por none:uc uideaf ppuitus indiuifus.Anima uero aliara fui uim actioncmqiin hoc mcmbro/aliam i alio cxercermitaqi Af fenfum atqi mom p dmerfos gradus corpo ns fui membris accómodat. Icacp diuifa quodamodo uidec m corpore, In feeun do hic de anima iibro notabis Endclcchiam illam Anftotelicam/ qua aïadicitur actus amp;nbsp;perfeeno corpons/acapi polie ena apud Anftotelem non folum pro for ma/ôd anima a corpore infepabili/ fed etiam pro ea quæ fit a corpore fcparabilis. Proinde cófiderabis quod propnediuidic id in fubflatia diuiduquod uero mo uetur/pofle moucriquidcm propne/fccundfi accidentia eius amp;nbsp;qualitares arque modos:intcrim tame fubftatiapmanere.Ideoqi diuifioncponus qmom amngi fubftantiam/atqi Icdn Cum uero in ipfo rerum defcenfu bona quidem exordial: afummo/malum ue aminimo/mento defeendendo rem propne mobilem pnus q propric diuifibilem repimus.Igimr fub intcllcctu diuino/qui amp;nbsp;indiuiduus eft peninis/amp;:imobilis:inuenimus aiam mdiuifibilem quidem/quauis propne mobi Icm. Deinde forma qualiratemqi corporea undicp mobilem arq? diuifam. Demti corpus/quod amp;nbsp;hums diuifionis origo eft: ac uelut iners aliunde moueRQuan do uero aiam diuifibilem dicimus/nó ppne uc de corpore/atqi etia qualitate:fcd impropncloquimunintelligentes nó quidem fecta fccundum corpons fectionea ucqualitates: fed accómodatam corpori mobili diuifoq;; uircfqpfuas/amp;*ctusi0i

-ocr page 437-

dona ahïs mébns aliter diftribuere. Norabis interea mo!em formâq; corporca / natura fua pçnitus diflipabilê/ turn in nobis m in miido no polie aliter colliga ti/q ab aîa/quæ nô fit æquæ diuifaded î qualiber parte fit tota. Item mûdi aîâm quatenus in fe multirudmem habet uiriâ atqr formarû/quodamo mobilem/effe accomodata ad corpus mundiuiuificandum.Accômodatam inq abipfa mente diuinaîmobiliquidem 010:habentetarnen mulntudmem in fe formarum/quis non ufq? ad minima differentiumubificutm anima differunc. Item quatenus amp;^ in mente diuma primum amp;nbsp;deinde in anima mundi régnât Unitas’: uïgerq; fini pliocas cminensunderationequadamîrellectualtfapienterqîomnia régi. Con clude quincp hic rerum gradus: IpCum bonum unum in fe tantû eft/diuina mes unumniulta/anima turn mundi/turn noftra:unum in fe eh/attp mulra.Qualitas formâq; corporeaquçlibetmultainfeeft amp;: unu: Corp ons ipfa moles non un fi iam fccûdûfeifedmultacêfetur. ReliquaîTheologiaÇutdiximus )cxponunc.

4^ Enncas Plotini quarta de aia traducta ab codé Marfilio Ficino Florentino Quarcus itê de dubiis aîç Q uintus icerû de dubiis ani mæueldeuifione Sextus de féfu amp;nbsp;memoria. Septimus deîmorralitatc.

animæ

Octauus de defeêfu aie in corpora.

N onus utrum oés ani maifintunaaîa.

Primus liber de eéntia aiefummatim, Seeddus de eéntia aîæ diftinctius.

Ternus dedubiis aîç.

PRIMVS DE ESSENTIA ANIMAE SVMMATIM*^-. ’

^ Intellcctus primus eft efl entia prima/ a quo amp;nbsp;in quo funt femper intcllectus alii.lccm quo mo aia fit indiuidua fimul acq; diuidüa.

* ^J'quot;'T^^'^VNDO'lntcUigibdi regnat eflentia uera:cuiuf preftarilTimum eft itell ectUS. Animæ auté amp;: lUic adfuntunde naq; uenerunt amp;nbsp;hunc in mundum.lUe quidem mundus aias habet ab Up corponhus, Hic autem lam corponbus mfitas diuifafq; p corpora. lUic fane fimul ê inreflectus ois neqidifcretus ncq;diuifus.Simul amp;nbsp;uno in mundo funt alemec^^lis locorum iteruaUis diftâtvâ patiunt: Intellcctus igit indifere tus indiuifufq; eft femp. Sed aia illic qde indifereta indiuifaq; umit; babetucro . natura diuifiôis cuiufdi capacé.Eius nâq; ptitio eftnllmc abeffe atq; diftareicor potibu(q;coniungi.(^uappnó iniuna effe dicic circa corpora diuifibilis.lta.n. abeft amp;nbsp;diftat:partitionéq,nónulla admitrit.Quodamó igit ena imptibilis eft. Nó.n.illmc tota difceditdcd euafupeft ipfius aliqdiquod adifenora nó uenit: cuius natura nullafubire pot putioné, C^uodigic in Tiraco dicic/ aiam eflêcia quadaindiuiduaSc quada circa corpora diuifibili efle copofirandé eftiatqdi dr cereti aiam effentia quada cóftareipam quidé apud fupos pmanente:ptim uero adiferiorauergente/ quç quidé fimul amp;nbsp;inde pendeat/óefe interim ad bec ufep propager mon aliter q ex centro linea ptendat. Ad b^cuero pi eet abac intup partei cuidenter tonus feruat natura.Ni amp;nbsp;bicnó fold partibilis eft: fed etii ipti bilistSiquidêquodi ipfadiuifumi partes dicici mö quodiindiuüo eft diuifu. Vertotû.n.fccorpus fundêsi neediuifaquidcm ex eoqrotaeft p totCuinterim cxcoqmtoto eftdiatur efledtuifa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

aa i

-ocr page 438-

LIBER SECVNDVS QVARTAE ENNEADIS DE ESSENTIA ANIMAÈ ^( Nccefle é aîam eße media îrer îtellectâ diuinû Ôf corporis qliraté.Ité aîam effe m qlibec corpons pre totâ. Rurfû de gradibus uniuerfu

1 QVAE RENTES quenâ aïe efleria finoRéderimus câ neq? corpus eHemeq? rurffi irebus icorporeis baimoniâutéquod dicicdeendele chia.i.acru quodâ pfectioeq?corpons prctermifeiimus/qfi ( ut uerba y fonât )mîme uerûmeq qd ipfa aîa fit déclaras.Prçterea fi afirmaueri ' mus eâ natureitelligibilis efle fornfqç diumæ forfan manifefti nônibil de buius eénria i mediû adduxenmus. Arramêopcpretiû é ulterius pgrcdi.Iâ igir p fenfi biléamp;kelligibilé natura facta fitdribibutio; aiaq ipfa i mûdo îtelligibili fuerit collocata.ImpræCériaucro pofitaqdéfitin eo mûdo.Sed allaquadâmabuius ♦ naturæppriû mdagemus.Dicimus itaqp alla qdé efle primo diuifibilia amp;nbsp;fuapre natura diflipanôifubiecca.Talia uero eé/quorû pars nulla idé é uel alten pn uel totiiSe î qbus pars neeeßano minor eftói atq? toro.Talia utiq?fût fenfibiles roa gmtudines atqj moles:quorü quodlibet ppnü occupât locûmeq: pofiibile ê idé fimul pluribus i loos cxiftere. Alia uero queda eff eenna uicißim huic oppofita nullo mó ptitioni fubiecca/pnü exps/ióqj étiptibilis.Interuallü at neq; ét p ex co gitationê accipiésmó indigés loco/rcbus nullis i heres/uel fecûdû pres/ uel ét fe, cûdû totaiurpote que qfi diens fimul icübat rebusmó qdé ut fublhneaf ab cis: fed quoniâ cetera feorfû ab ipfa ée neep ualeat neq; uelinr. Tü eénna eiufmói fép eodê mó fe hér, Cóe oïum gradatim fequennû fu mamétû/ amp;nbsp;qfi icirculo cérru: a quo oês ad circüferenna lineæducrp córinuez nibilommus ipfü cóqefcere ife ipfo pmitrütihéncquidê abeo generationéarq efle: püctiq; ipfius pncipes fût. Quibus oibus idiuiduü eff pricipiû.Proccdûtramé alio/ïde iterim nó difiucre.

1 Cum iraqj fit hoeprimü idiuifibile/ amp;nbsp;i ordineirclligibiliü enriüq; pnncipale:ac rurfusfit d: illud i ordinefenfibiliü penirus diuifibile: fup fenfibile qdéà'ppc ipfû atqU ipfo alia qu^dâ natura ê/ptibilis ejde: fed nó pnmo ficutcorpora: pn bilis taméi corporibus his effecra:adeo utfeens corporibus/fecef fimul amp;nbsp;fpés/ quçlUis inclLSic tamé quodamó rota i qlibet ptiü diuifarü.Spés mq eadé facta lam plura:quorü quodlibet oio diftat ab alio.Quippecûfpés faaa fit pannus diuifibilis:quales fût colores amp;nbsp;qliratcs oés/oifqjforma:quecûq;pôrtorai'mul ns fimul elfe diftâtibus:nulla héns ptem idcabquando patienté/ quod panard alia. Qua obre hoc infup oio diuiduû uidef efle ponédû. Prererca ultra natura lila pilus îdiuifibilê:alia ê efleria pxima ide nafcés:héns qdê indiuiduû munus ab illa: fcdpgreflionequadâîde facta ad nacuia altéra pperâs media euafitam barû:natur^.s.îpribtlis atqi prime: rurfufqi narur^ptibilis circa corpora amp;corpo ribus îherenns. N cep oîo ira fe haber/ut color amp;nbsp;qualitas ois: quæ qdê multa fi mul îplct/quodâmodo exiRens eadem î molibus corporû multis. Arraméqua liras quç in parte alia eft/omnino drifat a qualitate quç iacer in alia/quatenus amp;nbsp;moles ibi dillat a mole. Etquanuis inagnitudo fit una: tarnen quod in fin gu lis parnbus dicitur idem nullam prorfus habet ad co in panen dum ‘communio nein, Quoma hoc ipfû idem alterû efl/A alrerum. Paflio cnim quædam cfthoc ipfû idé. Non tarnen amp;: ipfa eademq? eflenna. Quâ uero in hac natura dicimus efle penes ipambilem dfennä/ab ipfaq procedétem/ amp;nbsp;eflenna cibà: corponbus

-ocr page 439-

iungit : circa quæ diuidi hac quocp córingir. Neep tamé id ante patir/ q corpori bus feipfa tradat.Quado igif corporibus adeft/quis adfitmaximo palbmcpdi ftan ti/carné roti feipfa accomodas una interim effe nó définit..Neg; ita unu cQ/ • ' ut corpus efhunu.Corpus eni córinuacione quada unü efr: pres uero aliud inter / fe funt amp;: aliud/amp; alibi difponunr.Necp rurfus fic una efl/ceu è]liras una. Profe y CIO natura bec pnbilis fimul acep iptibilis/qua eBe dicimus aiam/non fic una efh ) quafiquoddâcôrinuû/aliâ peetri aliaq héns;fed pnbilis quidé efl:quoniâ parti bus olbus eins î quo eft feipfa cóicatampnbilis an quoniâ tota eft î oibus amp;nbsp;m qualibct pomone ipfius eft coca. Quicunep uero hoe planius infpicit/magnitu dméqiamp; poteftacé aîæritecófiderac/ itclligec q diuinus/quemiradus aîçficehe faurus/atcpnacuranifiip cateros chefauros exiftenciû.Quippecû magnicudine uacis uniuerfçmagnicudini adfic.Ecalicubi exiftens ibi iceru nó exiftacinó alio quodai fedprorfus eodé:adeo uc amp;: diuifaficm pees; amp;nbsp;icerii nó diutfa. Potius ätipfa neqi diuifa finncqi diuifa fiac.Manec eni fecii ipfa coca: fed circa corpora dicicur ehe diuifa:quippe cum corpora nequeac diuifibilicace Jgt;pria indiuifibili ter ea accipere.Quo efhamr/ut parcicio nó aia quidê paflio finfed corporu.

^^Cofirmanc fupiora.ltem quo fiat fen fus ;amp;pahioiamp;r indicium

^'TJw Vod âc oporteac calé ede nacura ak/qi uepracerhac nequeac eéa'ia/Sedne ■ceflanu fic/alam neep ïpcibilécacii,neep pcïbilé diicaxac exiftete:imo opor

^k^q^ccue ambo hunci modii ede/p hac nobis eé poterie manifeftii. Pncipio fi '-tdis^nqUacorpora/ alia ptê aliaqihéns/pfecto ptealtera pariéte pars altera i fenfii panécis minime pueniret. Sed illa qdé ai a uelut qua eft i digito qfi altera 0^ in feipfa exiftés padionê ibi f ennret.Multç quoq^ forêt aia noftrum quêlibec gubernâtes.Quinenâ hoc uniucrfu nó una qiiçdâ ala: fed diuerfç potius îter fé ôcînutnerabiles aiaregerét:Quod.n.decôtmuitate aliquis afferac/nifi prfus cô ducat/redigaccpad unû/uanû ede uider.Nô.n.admittédum eh/quod plenqife ipfos decipiétes aiûtifenfus uidclicec ipfos puenire ad ipfû aia principale grada rim côtinuata quadâ fuccetfione.Primo qdê dicere pré aia pricipalé inconlidera /-te pponic.Nâ quo pacto diuidét:amp;: hoc qdé aliud/ lUud uero aliud afïirmabûc: ^ amp;pricipalealiudpondimû defignabûc. Qua.n.quâncatis notmauemq? difcev nénquauedifferétiadenotabût'ubiamp; qlicasunaérôdcôcinuamoles? Praterea ucrû pricipale folû/ an Sc pces alie fenticnr.Quod fi folû dicât/ita demû fentiet/ ft (enfibilis paffio occurteric priapali ppria i fede locato.Sinaût î ahâ incident aie parte fenfus exptem/pars eiufmóinó traducet paffioné eandé ad principale/nec oio fenfus efh ci et. Tû uero fi paffio accedat ad pricipale/ uelî parcé eius icidet / ideoq^ hac fétiéte reliqua nequaq fentiét. Alioqn fuent fupuacuû;aut cette mul tç innumcrabilef qt fenfuum pceptioncs erût atqs diffi miles. Alicubi .n .qh dicer: tqdé primo parior. Alibi uero ego nunc fenfi akenus padionci amp;nbsp;ubi potidimû illaca fic paffio/fenfus qlibet ignorabit prêter pnmû.Vel forf an pars anima ois çque fallet: putâs ubiipfa é/ibidé amp;nbsp;padioné edefaccâ.Qiiodfmô priopalis fo lüparsiuerûetiâ ois aliafenciticur nâhçc qdem pricipalis fit: hçcucro nequaq cur uc oporteat ad illâ puenire f enfum? Et qûo que ex multis côfluûc fcnfibust uelut auribus atqt oculis unum quiddam cognofeere poterûc?Sinautem anima unum prorfus cxtiterititanqimpcibilc' prorfus iamp; unum mfeipfo confiftcnsiamp;S-oio mulcccudims pcitionifqi natura cffugenticcrcc corpus nullum apprehéfum aa ri

-ocr page 440-

ab aîa aîabitur romm.Sed ala quafi circa centrfi cuiuflibetfe ßabiliens refiduam . prorfus mole rclmqucr inaiatam. Oportet igir fic unii amp;nbsp;muIra/amp;: ptibilc fimul atq? imptibile ene anima. Neep ebfftdere/qfi impoBibile fir/unû idéqi fimul mul os adelie. Nifi.n.hocadmifenmus/naturaoiacontines amp;gubemâs nufq crit: qua: quidéfimul coplecriroîa/ amp;:fapiêtiaducit. Multitudo qdê exiftcns:quan N doquidé amp;nbsp;enriamulta:Vnaqmneni cxiftés:ucunü fit quod cónncc.Profccto P unura eins multiplex uita parnbus fuppcditat oibus.Per unü uero eiufdé im pttbile duar enam fapiéter.Quibus uero nó mcd fapientia/ unü ibi illic pricipa le hoc imitai Hoc igit eft quod diumc licet obfeure/diac a Platone bunc i mo dum.Mundi artifex ex eftentiaimpambili/eodcq; fe modo femp henre/amp;f eflen da qua: area corpora fit pubilis/temam quanda ex ambabus ccmifcuit efienti^ A fpem.Eft igitaiaunti bunc imodLi atq?multa:fpes aûtquæfuntin corponbus ^, multa fimul amp;nbsp;unu: Corpora uero multa folum. Deniqi quod fupnum eft/dun taxât eft un urn.

’f/ÄRGVMENTVM MAR SIL. II FICINI IN LIBRVM

DE DVBIIS ANIMAE PRIMVM

^Çfuod aîæ noftræ différant ab ala munduneq? fint ab ea. v'*’’p’'''^u RIMVSdedubils animæ liber feptéprçdpuas côtinet queftiones, ■■ Prima qupn ou crû aiænoftrpfintex aiamûdi/fiue ut près eius:fiuc J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;utqdâ effecrus ab ea.Secûda/qûo aîa infin ueCcorpori.s.qua ppric

tate/quo ordme differéti/qua lege luftitie.Terna/urrû aîa extra cor __pusuiuésdifcurfuquodâroms utac. Quarta/quopactoîaîadica fur îptibile abq3Timul/arq; publie. Quinta/utrû aîa aliquo mô fit î Ioco/amp; qua rôditione fit î corpore. Sex ta/ ubi fit aîa quâdo feorfû é a corpore. Septima/utrû aîa: hincfeiûcœ bumanarû renî remin ifcanciêc fimpliater de memoria atq remi ntfeétia/^^ufpicabir fortealiqs aîas noftras eflequafdâmiîdanæaîæptes: idqr ex tribus Platonis dieds affeucrabir.Primo qdé quod amp;nbsp;î Pbilebo uidet innuc re;quéadmodû corpora noftra mûdani corporis près fûofic amp;nbsp;aîas aîæ.Deinde amp;quod î Repu.amp; î Phedro panter amp;nbsp;in Timeo fentire uidec/aîas noftras fequt tonus mûdi circuitu:amp;: inde mores fortunafq? accipc.Poftremo quod î Pbedro diat/aiam quoq? noftram tonus inaîati cura babere. Vider âc cois bec cura dura xatad mundi aiam pnnere. Vider infup uenfimile/boîcs intra mû dû genitos ui tâamûdo fornn;amp;quafdâ tonus uitçpornôcs babere. Hâceqdéfufpitioné ire Tbeologia/ubicôtraAueroéagicpuinbus emediofubftuli. Atqj bicad eandé ■ • fl militer exnrpandâ îpnmis una ai Plonno fie agamus. Præftânor eft forma q J maceria:amp; totû pnbus. Igit fi dat torii mareriale;dat amp;nbsp;formale rotû. lté fi totré ex ptibusiergo amp;nbsp;totû ex tons. Cû.n.uniuerfum fûma rôneoptimeq fitcûftru ccû/merito qcqd optime fe babere rô uera côcludit/iâ extat î uniuerfo.Nâ amp;nbsp;îde rlt;5 id côieccat.Totû materiale diar ficut lignû:nâ ôt fi mulriplicat î près matena Il diuifiôe/nô ramé mulnplicat in formas.Totû formale é arbor.In multas,n.di uidir formas îter fe pfpicue differéres. In hoc quoqiroro formali uerû îeft mate riale totûma ex eo cpî formas pticulares diftîguif differétes/éc î macenas quodS môdiffcrétcs/formis .s.ppnis differétibus. Cû igitur mûdus fit totû abfolutifli nuncertc amp;nbsp;foimale totû c/toeûq ex ton#: Nó cru: âc totû ex tons mfi mulca fine

-ocr page 441-

1

in co non folum differenria formis ficiic in arbore:fed eriS fccudnm exiG enriam quoqpdtfumcca/amp;: actioibus fegrcgacazficdtcatores i chorozubi unufqlqx amp;nbsp;cói officio cd ceteris ad idé cogmiciSe iterea ppmis é/amp; fui iuris exifht.Oportcre âc in a add hide effe uerd cord ex rebus uere tons i no fold eius pfecrio poflulat: fed eni exéplaris imitario exigir.Nâà: illud tond eft ex toris.lllic.nJ unoquoq5 ali terakterqi funtoia.Sedi hoc infup mrddo locale quoq; reru difiûcnoné adduac opis hums ciddino dimêfioni locoq, amp;nbsp;motuitéporiqi fubiecta. Deniq? ubi pfe cnores funtpcesipfecrius eft amp;nbsp;tord.Partes ucro pfecriores funtz quæexiftenna ppriâzppriûqîhabentoffiard.Sic ergo ôd tond magis formale eft/ubi près magis funt formales.Hç uero ibi formales magiszubi. magis formis atqrexifténis fuie . fubftannis amp;nbsp;acnôibus diftîgunr. Ad hoc ât ut to tu fit uere unidz fans pfecto fa ' citordo adetom/unus ab uno pariter amp;nbsp;adunû. Ex his apparetnô efle pbabdez hâc mundi machina unica duntaxat habere aiam.Scd pbabilius efle/ plures ad eéaias/amp;: alalia plura prêtermundanaaîam/aialq? mundand. Arq amp;nbsp;î nobis efle ppriâ aiæ noftræ fubftanna ab ipfa mundi aîa differenté inde coniicimusiqi pro pndnofteralus liberuqipolfidet arbitrii mond. Qua de re in T^eologia de libe -ro difputâtes arbuno fans egimus. Alioqn fi pars torius foretzlubito tonus im ' ' perurapetur:neqî foretdifcurfionis rônalis Sdcôfilii côpos:neq?aberrare pofTett. ' quâdoqdem aîa mundi errare non pôt.Libend uero î nobis arbitrud Plato î dcci . • mo de Repu.ôd i Phedro atep T imeo abfqi dubio poninôd Ariftoteles ubiq; cô .q firmat.Oio uero ponere no liras aîas elfe partes aie mûdi/nihil aliud é/q dicerez '* hancaiam tuaefleipfa totâmundiaîam:meâq; fimiliter.llla.n.diuidineqt î ua -nas porriones :fed tota idiuiduaqs ôd eadé prorfus eft fimul ubiqn Cû uero mea ' nuncamp;ruaîter feoîo répugnée acnonibus opinionibufqr amp;nbsp;afteenbus Ôd habiri . -1 businô poflunt eadé aîa eadêq; mens exiftere. Præterea fi aîus meus é quoquo mô pars aiç mundi/nô hét ppnâ exiftennâmecinfup ppnâ actioné.Non igicre fleccic in feipfûmeqi feipfû pôt aîaduertere: îmo Sd ranq pars quepiâ anguftiffi ma nôpotentmiddidtondcogitarionecQplecti:neqîpcurrere: neq; fup hûemun ’ dum aiamq; ipfius aliqd cogitare. Côfidera corpus humanum: no eft hoc cou nua quædâ portio machin g: fed fecfidû ppriâ feiunctû eft figura fimul 6d mono nem. Ciduero aîa2d preftanrior fitq corpus/ 2d figurghuius morionifcp origo:, nimirûnô quaftcôtinua eft mûdanæaiæ portio: fedfubftanna poflidet ppnâ.. lâuero neq-,factaé ab ipfamûdanicorpons aîa.Quod.n.ipfafacit/mobilîfacit ’ pprietatc:ideoq; mutabilê adeo facit elfennâ/ut nequear îmutabileqcq acringe rc. Aîus uero nofter ôd motû refoluitin ftand/ 2d mobilia fubicitimobilibus. De mq cum aîus nofter/fit qugdâ intellectualis eflenria/merito fit ppne ab ipfo fim^ piloter intellectu:a quo nafeit 2d aîa munduque 6d ipfa fimiliter intellectus qdâ eft.s.aîalis.Hmc elhcic/ ut aîanoftra poflit fimiliter acq; aîa middi fieri copos an tclligétierôd ad illa que fup mundû funt eterna eófurgere. Relique ât aiæ prater intefleccuales uelexonriuelpendere a mundi anima poflunt......

^Î De dupliciaîa:2d cp aienoftre no funt partes aiç mundi. iL

N capite fecûdo notabis îpfeend quodlibet i quouis generereducédû efle- quot;nbsp;B ad pfecni aliqd in codé genere pofitû;p quod reducat ad pfecrid aliqd fu - / '’’quot;^ragenus.lôcpaîamronecarentéuelucîpfecta/qug2dpscôpotinéôdîftrumétis’ , aa lit

-ocr page 442-

addicrä corporels/ reducéndart eße ad rónalem inteUettualeq? ammâ/fui iun’s amp;nbsp;m fe ppemo cófiflérêildq? faciendu efie ra m nobis rü m dcmonibus amp;: ftcllis fpbxrifqs fic mfido. Qua:opinio ualdccófonar cum Pcnparhctias/duos i cahs mocores nee locanbus:quorü alter corpon mobili fit cóiunctus/ ut forma mobi lifqi fit motor: Alter atfitmororquodamófepatus ïmurabilifqï/amp;pnmu mono nis prîcipiû atq? finis. Proïde Platomci qdâ non Icgitimi/qui dicebant bomm aias eße partes aîæ mûdi: interea fatebantipfâmûdi aîam cnefubftannâindlui duâ/fépitemâ/unâ:fimplicé/ubiqr rotam.Etppeaeôfequenteraddebâtquâbbet hois aîam elle aîæ mundanæ coformêitorâqr fimul amp;nbsp;eadé atnngenré/qu^ tâgit amp;nbsp;aîa mûdi. His unqi pofiris nô poflunt aîam mûdi i noftras ita fccare/ficutuel magnitudo quedam pticulas/uelnumerus î unitares diuidi folet.Sion.illa guj dicit tonus aîaeiufmôi diuifionepirct: neq; réparée una. Nô poflûtinfupilK in bas diuiderei ficutcalor tonus corporis ipartes calons mébrorû diuidi uidc tur.Nâ aîam illi fubftanna elleuolûcin corporenô exienfâ. Arq calotipfcnon /. pprie fecaeded diméfio in qua eft cal or. Icq; cuiuflibet mebri calor ipfe côis po ’ nus eft calor î pre corpons/q pars caloris. Vcrûtamédiuifioné p a cades quodâ mo pant:quatenus p extenfioné corporis æqualitercft extefus. Aîa uero noira. Na abfep ulla extéfione fua diméfióeq? diméfióibus adftat: ut diuifibilia giixcp diftannaq;pfecte cónectac in uniuNeq?poffut rurfti diftnbuere mundi aîam fic in noftras:ucfcienriatota infuas diftnbuirnotiones. Na fiuenulla fit prêter no nones tota quædâ fciéna:ita nó erit ufq una cóis aïa:fiue fit prêter illas una quj dam/nó ent accómodata mudo/ fed eminês. Afferentdeniq^/ficnoftras aias di aaîpmûdanppartes: pindeac fiqs dicar/aïam noftrain manu ucl pede/effe par rem tonus aie noftræ.Sicitaqi diuidétes/nihil diuidunt:amp; oïo diuifionis uoca bulo aburunt. Vna.n.cadéqiaîa mébro cuilibet adeft ubiq, rotafimubqua:cun eras in feaïales potêtias hét ubiq;/quis alias p alia mébra uelut mftruméra actio nes exerceat:palliones qdéfuneï mébns. ludex ârféfibiliûpaflionfitâdéuniis eft:uniiexbibens de diuerfis eópando iudiciLutüimaginanonc/n'ienaróne.Sic inq fit î nobis. Nó poteft at oio fimiliter fieri/amp;: î mundo :î quo fi unica fingulo rum effe fingacaîa/poterûtqdê diuerfi hoies diuerfa patuSicutnuc in quolibcc noftiu inftrumenra diuerfa:led unicii deniq; ludiciti adbibebit.Eadé opmio/in telligenna eadé. Hec.n.ad indicé ptinent paffióis cxpté:fi mó uerus fitpafliomt rcrumquudexiamp;ideoextatïfcapariennbusquodamófegregatus. Idccqmni eus:nccp pp uaria iftruméra diuerfus. At uero cücótrana i hoibus ïter fe indicia fint:p)pnp nimiiii intelligentie fûnpipnç quoqi fubftatie funtaïarum.Siqdê nó p inftiumenta:fcd per intimi fubftanna: facultaré officium rónale pagitur.

* VZ Multæfuntprêter mundiaîam intellcctuales aîçiquænon externis terminis:

- fed internis interfediftingunf.

’ W Ncapite temo atq; deïeeps quod iterü repetif/nó poflefieri ut aîa in mun ■ do fit unica.Rurfus ita eófirmo.Prouidéria füma tonus ad fûmû umuerfi

—decoremrin ordine cófiftenrê ïiana rerü mènera fore cóftituit.Ec innumera biliaiterü indiuidua. Inter hec uero uelut ualde diftana diucrfas in quolibecgc nereIpés effe uoluic/amas preectens copiafpérum/uelut rerü admodii pfectaru. Quod fi î genenbus ïfenoribus aia ordiné qplunmü digcffit î gradibus fpém/

-ocr page 443-

cur no amp;nbsp;î natura genereq? aie parem copia affectauerit/Similêq? gradufi ordiné p diffcrétcs aîarû fpés difpofuerit.Quadoquidé amp;nbsp;aie ipfius natura pp códitio né eius quodamodo copofita mobilêq?/ accómodataqïcoi'poribus/ multi plica bills ftt/ppagabilifq? p corpora.Ec ipfa gnena natura mentis/ qua: cópofitióem aligna nó excludit: imo amp;nbsp;icluditaliqua/in mêces ualeatplunmasdcnuari.Sed de mirabili métium numero i primo Tbeologiæ fans eft dictû:p quem cófirma ' tus fit amp;nbsp;numerus alarum: Demep fold primû ipfû uniuerfi prîapiû pp fûmâ pri mt fimplicitacé/ namrarum in fe numerum nó adraittic. Reliqua fub hoe genera rerum.s,métis/aiç/nature/corporis/amp;: recipiut numeru (pecialé; Óf ia habét tanq ad cómune tonus bond maxime panétem. Nó pót auté aîæ ipfius natura primd tcncrei revum ordine gradum:neq? fecundum:fed neceftario ternum: quod no ftrafatis Theologia pbat. Noncogitur itaq?efleunica:neqîdebetrurfum:nelt;ç deniep pót. Præterea cum Plato aîam mundi aflerat effe femp i corpore: eadeq? fempagereuirâ:Noftras âcaliquado acorporibus fepari:atq?fépatas in diuerfa ppncrarefubfiftere:^ differéninterfecóditioneuiuere: amp;nbsp;fccudû elecnóes pro prias forrinrurfd differêtia corpora: ac deniq? pro arbitrio diflimilicer uiuere:^ pro mtç diflimilitudine difcrepates poft obitd fornri uiuédi gradus. Quis nam Platonicus aiam poterit unica fufpicari?. Eniuero figs aliquado fufpicec more Aucrois effe unied i cdctis hoibus ïtellectd: Nos utiq? nó fimilicer aduerfus eu fi cut de ala dubirabimus:nec prîcipaliter obiciemus quonâ paetq alius qdé intel lectus fit î corpore/alius at extra corpus.Icéqdo 1 corponbus tadiuerfis poll mt efle 010 côfimiles intellectus/ut mó de ala dteebamus. Aig naq? tang déclinâtes ad corpora prater intimas inter f c differerias différât quoq? p actiones uaiias dr ’ ca uaria corpora:pq? corpord ipford diuerfitaté. At fi quado iteUectus qui fepa ciores fdt g aig actionefq? ppnas abfq? corporeis pagunt iftrumentis pbaturt ft mus iter fe differre/ non ad corporum acnondtp eiufmói uanetaté eófugiemus: Sed ad diuerfas potius icelligétig fpés modofq? ïtelligédi admodd difcrcpatesz intellcctionesq? amp;nbsp;habitus 1 eodé tépore’ ïter fe répugnâtes,Qug unico fimul in tellectui inefie nó poffmt.Sicut.n.i primo ïtellectu differentia inter multas norio nes eius nóaliteraflïgnamus/gcx formalium itus ppnetatddiucrfitatc: ficafli gnaturi ïtcUectudaliord inter fedifferécias/eas ex itirnis pprietatibus afferemus. Decet.n.multas efle mentid amp;nbsp;mtelligêtie fpés:fitadiues eftnatura corpord mé • nbus loge deterior: ut multg fint fpés raetallord: plures placard: plu time aialid. Vildeappareat/amp; demond amp;nbsp;ménd qlefcdq? fint/efle cóplurimas. Quinctia aie ipfius nacurâ/quæindiuifibilis fubftaciaeft/ppetuoq? 1 feipfafubfiftés/nó decec icai plures aias diffnbueve: iterdq? plures in unam quaiidoq,confunderc: ficuc aqua multi parnmur i ptcs:cafq? rurfus cófddimus in eadé.Neg? debemus iterd fic unä in plures aiam deriuare:ficut lumen a fole und in pldra domicilia p fene ftras quodamó diftribuimus:paulo poft in idé pgnicus refoluédd.Lumé.n.uift bilc accidenns more dependee oio: nee ppnam rerinet fubfiftenciä. Longe uer 0 diuerfdeftabhocluminis inteUigibilis intelleccualifq?genus:nonaccidens qui dem: fed fubftancia prorfus abfolunffima. Ideoq? fi.duferentes inter fe gradus haben cos nó excrinfecus acapit/ficut acadétales formai: fed incrinfecus/proqi differennbus proprietacibus eius multas admituc(ut ita dixerim)fubfiftenciasï cafq, fpedediftmctas ineodem generc feruat confufionis expres. Inhoefanc

-ocr page 444-

intellectualis fubflannakfcplumints genere tonales aîas collocabis.Ecqûo diffc ‘ rat iter le cognofccs;neq? unq cofundanc in una uiliom more liquorfu.Cogno fees nec eé tales ad mûdi uitâ/qlia fût ueftigia quædâ uite m aialibus ex planta nafcénbus.fiqdé amp;nbsp;uicauniuerfi aenôe pcurrunt/affectuq^träfcedünncq; finges cas nihilo ab aia mundi difl-crre:qfi fint quçda pagines eius per mtidi corpus. Nec aliter aîa mea a tua différât q qa diff erunt iter fe corpora/ p quç facta fucrit f pagatio:nec aliter utraq? différât ab aîa mundi/ q qa illa qdé fit radix plata ue prima,Hçuero fint ex illa propagines.Sic.n.intellectualis ipfa So crans aîa poft obiti'i in mundi aîam(ut fingir )refoluenda/ dû propnâ perdiderit exiftentiam/ effeoîo definet;quâdo acceffent ad effe pfectû.Quod quidéintellectualis nam ranô patin non extémis ad diftinctioné fuam terminis indigés:ucliquorcs/atlt;^ • lumen:fed uelucexactionintimis in fpés fuas amp;exiftennas termmis diftnbuta.

Probani fatis î Theologia fuerit/rônaléaîam quatenus îtellectualis eft/ tâto pfe ctius fe bobere/quâto logins feipfam a corpore fepauerit: pfectius mq fe habere ad pp na fui fubftatia peculiaréq; pprietaté.Cü ucro fûmope a corpore fep cf in obitu/tûcfane ncceffe eft ppriâhuius aîefubftâciam effepfecrâ. Vnde fingereli ceat nemini/méres fingulas î unam quadoq côfundi/fubitoqî difperdi.

|| IntcUectuales aie nô p accidentalia/fed p eflentialia ppria interfe diftingunf: Et qûo muite aîæ dicunf efle una/atqj ab una.

(cVVm.n. primus îtellectus amp;: effenria prima fit idé/meriro îreüccnis oês funt f effentiæ uere:ideoq5 ucns inter fe differétns diftribunrndeft no p accidés/ ^nec terminis acceptis extrmfecus/ ut diuifæcontinui partes/amp;r ipff interfc moles/amp; plurimû matenales formg/fed pro dignitate eflenriarû fuarû m fe fubfi , ■ ftennum ppriis mtimifq, differennis amp;nbsp;terminis diftingunf. Venus,n.diilmgui tur hoc ab illo/fi difcrepetpprietate formali/q fi matenali dimfióe/ uel aedden reuelloco.Quilibetigicintellectus eflentiâfuâôdeflepoffiderin fua quadâ m nma prorfus idêtitate ^(ut ita loquar ) alteritate.ldcntitate inq proue eft fimpli ciffima forma/a fua fimplicitatenûq cades. Alten rare rurfum/prout eiufmôi for map feipfam talé uclucp fuâ pprietaté a re qualibet alia/5^ a quolibet alio diftin lt;nbsp;guicmtellcctu. Quod fi primo amp;nbsp;pfediftinguif/ permanetfemp procul a cofu fione difcrecus. Cogita î mente diuina magnâ aîam.i.ideâ aîariim intellectualiû gcneralé:in qua concepts fint amp;: fpés aîarû.EtiUa idea quida inteüccius eft ibi: ô^ hæ fpés ibi quidâ funt îtcllectiis.Diftin gunt aût illicîter fe ideales inrellcctus eiufmói/nóquidêexiftentiis differénbus:unica.n.hactenus fubllâtiaédedrônc quada 06 pprietare formait.Effentiales aût eiufmôi ppnerates fi cogitant extra pdirc/diftigunt fubito magis.Diftinguntigitexifténis. Adeo.n.itus funteft caces/ut foras agit nô accidétale aliqd:fed lubftatiâ:fubftantiafqi diucrfas pro rônumdiuerfirateformaliû. Subftantiæquidéeiufmôi c proximo prodeuntes ab inteUcetu pnmo/intellectuales îprimis cxiftunt.Quoniâuero 06 ipf^luntad modum efficaces ad côceptum uidelicet intimum: ideo unaqu^q? propneratera quandam expnmft in fe ipfa ex inreUectuali ïam aîalé;magilq; î plura diftinctâ Sicutucl a fcinnlla radius emicat: uel ab inmo imaginatióis uerbo fimpliciorc; uerbû m planonc mulnplicius ta mobiliufqj pducir. Prodeût igit ex uiia ideali

-ocr page 445-

anima foras anima: mLiltæ:tu mundi/tû eriaaliom.Quæ etfi différentes fubffan tig funcfût tamé inter fe quodamo unû triplici potiflimû rône:tû quia fub eade idea cunctç:tum quia locis amp;nbsp;téponbus minime difiungunc: tû etiâ quoniâ pêr * incellectuales fuos quelibet apices uno eôdêqîfecLidumacrumfoiTnantintelle cm diuinozeundemq? cuncte perpetuo côtuenf ;Mitto «^ ad eundem naturaliter omnes conferunt uninerfalis prouidenriç finem.

41 Qûo aîa quolibet ronalis eft oîa:amp;: quo différât iter fe fpés ronaliû afarum. '

^’^^^ oium principiû pp fûmam tû fimplicftatê eft fup oïa:rû poreflatê mox efficitoia.Intellectus igiteius films éprimûomne:ideoqi eftomne pfecte.Et iccirco quolibet eius idea eftoés ideç. Aîa igif ab idea ,ppiia na turalitcr amp;nbsp;pxime pfluens fecu contrabitoia. Quælibet i gif intellectualis aîa eft uniuerfû. ld torn nirfus ita cófirmo.Pnmü in quolibet genere amp;: fimplidflimd ibi eft:amp;; ibidé continet oîa.Cû igif intellectus ipfe pnmus fit prima forma: men to amp;nbsp;uniformis eft/amp;: oiformis exifttt. Iraqi ois ronalis aîa quatenus intellectua lis eft/nô folum formafimpliaftima eft:fed eteftoiforms amp;nbsp;oîa. Oîamq acru/ ficut amp;nbsp;mtellectus ipfe eft acru oîa. Quatenus aûraîanon tam îtcllectualis lami q animalis eiiadit/rerinecquidémunus idem:quo fitadhucoîa. Sed minus per fecte rennens/ eft iam in potenria uniuerfûlà:mento/quado Deus earn rcrû me diam coHocauit/eam ex oîbus tempamt. Tempauir aûtita diuerfas fpés aîam/ ut aîa quæ mundi uniuerfalis uita foret/ad intellectû fetnp conuerterec uniuerfa lemiacqiuniuerfaliter infup/amp; infup attêriflime. Vnde factû eft/ut uniuerfalem femp tonus gererec puidentiâiatqi bac poteftate mirabili:ideoqi amp;: facilitate mi rifica.Siquidem poteftas oîs uenit ex alto. Aî^ uero reliquæ poft hâc celeftes ad intellecmm quidé uniuerfum côucrtcrenf:nec tamé adeo uniuerfaliter/nec arten none pari,Ideo puidenriam neqi ram uniuerfalé agunt: neqi ena tam potente. Infenores tandem bis ai^ira conftiture funt/ut aliquando ad tntellectum fe uer terent uniuerfû. Atqi tune fiue magis/fiue minus uniuerfaliter uel arrête. Ideoqi alias cü uniuerfali magis concurrerent ^uidétia:alias uero minus.Minus quoqj potenter.Item utaliquado non ta ad uniuerfü/qad ppnü fe flecrerétintellectü: minufqi pfecte forent quadoqi ad rónem:ubi amp;nbsp;pfecte minus.Interdû ad imagi , narioné qplurimum labercnfidetemm^qi euaderét: Deniqi rónalis aîa quando infeexplicatuniuerfum/ad uniuerfaléaiemundi admirtif prouidétiam.Quaii do uero in fe gradarim ab uniuerfo munere cadens ad partem muneris fefe diri , gir/pricularé gradanm fubitcura:corpufq; ppriü magis ïduir:magifqi laborat.

4ÏRefpqndecad dubia:amp;: probatur rónales aias noneffeex aîa mundi.

0Lito probaturus i Pbilebo mûdû effe aiatum/inquir. Vnde nam baberet corpus noftrü quodex pnbus elemétorü cóponif/ aïam:nifi mudus qui _ex rotis cóponif elemétis/aiam poftiderecddeft ïtellectus mfidi faber nó adeo fuitimprudens/ut nobis datums animam/non daret amp;nbsp;müdo. Prarfcram quia mundi anima per uniuerfalem influxum prçparatura erat materias anima , liû feminales ad aias pprias undeaâqifufcipiendas. Ideo corpus noftrü babet

aa v

-ocr page 446-

amp; aîam intcUectualé nô aliunde q mûdus.ûab codé mudi fabro: amp;nbsp;aîam fcnfua lem pluiimû ab aîa intcllectuali nodraz coference ad hoc îpnmis anima mundi. T imcus quoqj rarionales animas non ab anima mundiifed ab eodem aucrorc/ a quo amp;: illâ/ôd ex generibus confimilibus afl’entcoftitutas.Ncq? has effeuclillä uel partes ueluires illius: fed effe aDeo î diuerfis fpeciebus gradibufq; difpçfi ras. Vnde amp;: has labentes in corpora cn'antefq;introducit amp;nbsp;exeuntes/quod aiæ mundi contingere nequir:. Ait autem i Phedro/quotiens particulans aia/que amp;f uniuerfum eftipoteria extra corpus hoc ad uniuerfale feformäaetu cogtädoz amädoqi cóuerterit: hâcquoq? ad uniuerfalcm müdi prouidenriam admitteda/ cadefti uidelicet corpore ab initio præditam.Siquidé amp;: in corpore caduco philo fophus contemplator/ciuilifqi idé prouinbus expenf. Proinde ficubt Plato ui dec innuere/aîas feq cæleftê motû/ ibidé atqi alibi/fubdit edam pofle nô fcqui. Probatu edqnetiâ/ pofleprudentia/ arte/monbus cælcdiû influxibus répugna re.Ex quo apparet:fiqua i nobis eft uita pcdiffcqua corporis: perq hoefato fer uiens:hancab aiaetiam mundani corporis polTepcndere.Sed earn ï nobis aiam quxcorporeis icitamêris mudanifq; refiftit impulfibus/ altius g a miido delccn dere. Atqui amp;: fi intra mundii geniti fumus: aliundetamé aiam habemus fupio rcm:que metiturA: mundû.Nam amp;nbsp;fetus î aluo aliam acdpitaiam prêter matris animain:amp;: alifide habet animam g a matre.

Quo alp différant: amp;nbsp;quo fint immortalcs in propria forma reftantes/Et quo anima mundi ubiqi prüfens omnibus conducat ad uitam.

‘~quot;'wrquot;?ïoctauo capite hæc îpnmis cófiderabis/ad hoc ipfû ut aie noftræ tu inui I ce/tû euâ cû aîa mûdi adeo cofentiât/qp côfimili fæpe affiaanE indinctu/à' ___ompulfus aligs facile ab aliis fluatm alias.Et particulates aîæclâmoucan rur ab uniuerfalünô eft unq; neceflariû/aîas noftras efte ab aîa mUndi fgemtas. Sans.n.ad hac cófcfioné/amp; qfi côpaffionéfacitcôis ipfa tu aîç mûdancrû aliatû

.. ex eadem méte diuina/eademq? generak aîarum idea/ fimilifq? ^ffio. Proinde quattuor precipue fût humanarû diffei étiæ aîarû. Différâtquodâmô fecûdû cor porum differennas. Quâdo motus magis minus uecocitatos pro differériafan guinis bilis ue amp;: fpûs habere uidenc. Ditferre dicunf ex pra-ceden uita:fi ucrum fit/banc anima ad actiones/illam ad côtemplarionem nûc propnorem exiftere. , Quoniâ htcc quidé ante omi negociofiffimam egit uitam. Hæc uero prorfus cô

- * templanuâ. Differre quoqi Platonici putant quodâmô fpecic naturaliter ab mi no. Siquidem fub eodem genere pximo humane fint anime: différant aût inter fefpecialibus quibufdam;amp;figminimis poteft fieridifferétiis. Quibus afûmo quodam gradu p fecundum reruum ue amp;nbsp;quartum diftribuantur. Differrede

'' nicp putant:qgt; guis quolibet rationalis anima fit uniuerfum/ poteft tamé libero . quodâ motu aliter atqj aliter feadicererpuc alla feuerrit ad uitam contéplatiiiâ: alia ad acnuâ:alia ad uolupruofâ. Et quæ ad côtéplandû fe côfcrût/aine hâc for mam côtêplationis eligunt:alie prætçtens illam:Et quam elegerûr/ mox induiit quafinaturâ.Quâq uero aîaquæuis eft oia/ciufmôi tarnen qfi paritas nô dhat aîas inter fcfine ullo difcrimine parcs.Eft.n.in méte prima cois idcalifqj aîarum ratio nô îdiuidualis gdédûtaxat: fedadmodû generalisiuarios îterfepoflidés

-ocr page 447-

aîaram ideJium graduszcjuonim numenim fequif par numerus aîam amp;nbsp;fimilis ordo.Ec quemadmodu in mente diuina hæc quidem idea eft aliter oia/amp;: aliter lUarfic ata hæc oia aliter eft q ilia: amp;nbsp;aliter fiio urif uniuerfo. Rationi præterca » -cofentaneum cft/copofita ex quattuor elemenris/pofle in eleméta pura refolui. Aefi elementa détériora nequeat 010 feorfum a præftiïtioribus effe:faltem alien bi præftantiora feorfum a detenonbus 1 fua puntate cofiftere.Similiter compofi dim ex matena formacp tanqua geminis dementis/refolui quodamodo 1 mate nam pura: amp;nbsp;010 redigi ad forma aliqua p fe puram. Quç p fe/amp;: in fe confiftac abfep materia:quauis materia nequeat procul ab omni forma cófiftere.Sicut de mentum(ut dixi^formale a materiali procul exiftit:quauis econuerfo non acd dat.In genere fonnanim eiufinodi intdlcctuales anime numeranmr.Eiufmodi quidé fonna eft eflenna fimplex/efle fuum p fe poflidens 1 feipfa. In qua amp;nbsp;efle fuum idem eft/atq; eflentialis uniras eius.Cótra uero compofitorn eflenna fefe babet.Nempe in hac aliud eft eflenna fimul atqiefle queconfiftunt in mulritii dme/q uniras:quæ prout eft unitas/mulnrudiné no admittit. Atq; efle ibi feqüi tur umoné/qua uniras antecedir. Quorfum bec?Vt intdligas ipfam aïe forma: ciiius efle idem eft quod amp;:dfenrialis uniras eius/efleprorfus indiftolubilem: quemadmodu eft indiflolubilis uniras.Præferrim quia fi efle ubiq; i rebus eft p forma:fequi£ ut forma fimplex 1 feipfa fubfiftens/efle fuii femp in feipfa conti nuer.Præterea fi forma fimplex nó mixta materiæ/perdenda fit/in nihilum redi gedSi generada/ex nihilo generabic.Id autem phyfica p fe rario non concedir.

Eft igit aia fempicema. Prafemm/quia fi de aliquo fit fingenda/neque ramé ex ’-ullo queat matenali/cogef deus eam eius auctor de fua fubftana procreare. Vn ) de coget effe murabilis: præferrim fi quado faciat quod ante nó fecerat. Hæc er go Plotinus fignificatiLit aîam afleratfempiternâ.Quæquâtum aflirmäda fine/, in theologia noftra fans eft dictum. Inter hæc animaduerre/ formas eiufmodi unaquaq; efle in fe unum quidda numero/ab aliis nó p a cades/fed per fe difhn ctiim:p fe inqua:quoniani aîæ nó accipiût numerû ex numero corpom/ud cor poralium qualitatum.Quafi una mundi aïa per diucrfas affeçtiones corporum P^°P^§^ ^ multas. lam uero quælibet aïa ita p fe fubfiftir femp unii numero: ficut i fua eflenna fuu habet efle. Atq; efle fuum idem eft quod fC uniras eius. Sieucergo eflenria fimpliciter aîæ raqua fimplex amp;: ï feipfa cófiftens/fcmpitema cft;ficamp;:quodlibet fingulareillius efle:fiquidé eflefuu eft folum in ipfius dfen tia,Itemficutefleeft fempitemum/fictunicas quolibetnumeralis:fiquidé illic idem eft efle quod amp;nbsp;unu aliquid dfe.Nó enim p externa/fed per interna diftm guitur eflennafimplcx/pcrmanês ïfeipfa:ut nemini liceatfomniare noftras ani trias perfonalibus quadoq? dimiflis proprietanbus ï generale quanda aîam con. fundendas. Res quidem corporee ex materia foimaq; compofitæ unitaté fpéi perpetuâ fucceflióe eóferuat: Vniratem uero numeralem propriamq; nequaqu£ Atqui neq; fpecialem cóferuarent ï fe unitatémifi ab aïa generanóis fonte perpe tuo hac haunrent. Anima igit tan qua lóge preftanor unitatem ï feipfa queliber numeralem propnaq; renner femp:nó folumodo fpéalera:Immo ficut p ipfam cópofita quædifloluunt/finrilibus téporibus redeünbus:fimilia prfus amp;:eadê fpecie reuertunt: ficaïa mutas quodamodo ï feipfa fonnam/udut præftanrior corpore/ad candê numero quadoqi rediriamp;adidemcorpus/eandemqi pfona.'

-ocr page 448-

Poftbac ubiquroitur/quomodo forma fimplcx intellectualiscpaîa fmcmundi fiue noftra dicat aliquâdo m finira: refpondet/ nô quia i mfinira diuidr qucar: fed qa fine fine uigeat/ôd ubicp amp;: femp agerc poflit.Sic igit nec ara mûdi uel in aîas diuidit mfiniras: uel qualitatis corporel more diftendic: quarenus moles mûdi ptendif.Sed unica pmanet. Et quânîcûq? corpons ex ea quicq potaccipc: ipfa ubiq; intégrauegetat. Anima: quoq; noftræ ficut nô fiunt numéro tonde/ ex rot corporels portionibus atq? qualitanbus: fie neq? pcendunt m molem/amp; more albedinis excenduneexrenfa materia: Sed amp;nbsp;tondem funt/quotpropneta tes mtimæ.’Sd quatum molis ad earum praparat influxum/tantû formâtindiui duo quodâà: ubiq? toto perpecuoq; uigore.Neq?fccaraîa noftra.îplures aîas/ fine PP diuerfa membra/ fine membro quolibet ampurato: ficut nec aîa mundi ipfa in fe uel diuidit:uel fit plures aie/parribus inter fe mundi diuifis. Hcc enim una pmanens/quantûcûq? difiungac pars mundi uiuens/bæc ab alia ramé rota fimul eft m utraqi.Eft amp;: in medio pp eónnuitatem materig prima:: ïmo amp;nbsp;ellen .1 dg quinta:/qua: eft propnü aig fufccptaculum. Inter fixe fi cui Plotinus uidetur m plancis amp;: animalibus ex putrefacrióc geniris nó aliam ponere aïam q munda nam:tu cauc ne facile id cóceflens. ld enim ipfe uidec in libro de aig ïmortalita te refeUere. Dices ergo ipfam mundi aïam omnibus quidem tab bus elle pref en tem:necpcogi hâcipfam plures fienaïas ppfectioncs plures/atqjanimâtesiSed incerea nô bâcfolâ bis elfe uitam:quâuis ipfa uitas in bis generer/atqi aîas. Qu g quidem aîg fi aPlaronicis aliquibus/amp;: ab ipfo Plotino alicubi dicanc elfe fecun dum proprias fubftârias fempitcmg/nô tûc primum ab aîa mundi generabunf: fed uniuerfali illius inftinctu genins infundenf. Poterie ôe aliqs diccre/omnein quidem uitâ elfe perpétua:fed aîas/fiquazfunt tales/propno motu carentes/nó tam in feq m córnuni poft obitum uitafubfiftere. Que uero propnos edutmo tus.’præfemmfiliberos/propriam quoqi formam p feipfas perpetuo cóferuarc. Semper uero memento/prater uitas animannum proprias/fubelfecuncns eoem uim ex mundi aïa uegeralê in arbore miidano tora ubicp uigenté:qua: amp;nbsp;prapa ret materias proprias propriis aïabusiéc tépore ceito conferuet:amp; i unum innen tia dicta cótiliet. Hunc Pythagonci/referente Sexto Pyrronio/efledicunt fpiïm m modii aïe rebus cunctis infufum: qui hoïes cóciliet cætens animannbiis/con ciliacos aliunde numinibus. Hoc lam uigente cóiter/accedit m nobis adfgrum rónalis aïa:Atqi fub boe cói lumine ipfa deinceps lumé proprie peculiarifq; intc dilfundit ï corpus.Quod amp;nbsp;in obicu ipfa fecum cótrabac propnu/quemadrao dum à mundi aïa fuii.-arqi cómune eóferuar.

““'^Quotmodis infinuecaïacoipori:Etqualis fit aïa mundi:amp;qüo fadatraun dum/6lt;: dimenfionem eius.Et quomodo fit ubiq.

Ncapitelibri nono/ubi fcciïda indpit qugftio:quomodo infinuatur aïa ■ corpornanimaduertes duobus ï pnmis id fieri modis.Nam aut ab incor j||^poreo ftacu/aut a corpore uenic in corpus. Et hoc quidem fedidum diui fionis membrü in quattuor iterum membra diuiditur.Ncmpc aut aliquido cor porctranfit in liquidu:autaliquido infolidum:aut afolido in aliud folidum: uel a folrdo rurfus in liquidu. Vbi noubis fiquado ex Plorini fcntentia omne

-ocr page 449-

corpus exuerepoflit/excogitari pofle femp extra corpus efle uicturam.Quod èc Plato in phedone fignificat:amp;: Porphynus/arq; lamblichus fufpicanr.Sin auc ut ait Proculus/femp eft i aliquo corpore/ poterfic cofequenter fingi uiciflitudi nes corporû fempitemæ. Vt aut cognofcas quo afa tua/ imo prins quo mundi • aîa fuo mfinucr corpori/cogita ï aia mudt uim intellectualem eius/in fûmo ceu lumen:rónalem i medio/ut fplendorem:uegetalem in infirno/utcalorem.Prete reacirca cius eflentiam confidera duo.Pnmu prouc ipfa aliud quidda eft g illa tria.Secundü put tribus iam lUis eft infignita. lam uero quo mométo é aliud/ quodamodoobfcuracft/amp;:deformis/amp; fngida.Obfcuraquidem/nonduin ha bens intelligently lucem: Deform is iremmondum rónis fplendorem poftidens: Frigidadeniqi/non adhucadeptauegeralis nature fomenuL Ex hac ergo eilen na fic egena cogita pdire prima mundi matertam prorfus egena/£lt; oio tenebro fam/deformemq;/ólt;: frigida. Sed intenm ab cflcntia/quatenus tribus iam illis eft infignita/cótemplare mundi matena prodeuntem prorinus éxornari:Per inrehi gcntiamquidem formis penitus pmanenribus.Pcr rónem uero formis:quemo ucantur ftabiliter.Per ucgeralem denicp formis/quæ mobilitcr raoueanf;Ira ta men utquxinteUigenria róneq; procédât/tam naturaliter indeprofluatgnatu ralitcr qua: uegetali natura nafcunf. Atej fic aia müdi prædita/in mû do forman do exemplar præcipiiâ( ut Timeus inn uit) no mobilem amp;nbsp;quafi generabilé fpe ccat natura uel rónem: fi modo fit ratio mobilis:fed intellectualé potius forma ois generarionis expertcm:fiuefit aialis intclligéaa:fiueprima. Cogitarurfura anima quatenus mobilis eft intrinfecus/naturaliter anniri/ut eatenus moueatur extrinfecus: ex hoe ergo nixu mareria iam natam ftatun longe lateq; protendi. Adeo ut ex aix motu micite foras/diméfio matene fit exorra/fimul amp;nbsp;müdi mo tus.Sicergo locus inde fimul nafcic/atq? tpüs.Locus quem habitet anima nege tando.Tempus quo locum.i.corpus moueatucgetado. Inexemplari pnmum ' intcllectuali deftinata eft idealiter certa turn mâdi turn mâdanarâ dimélio reiû.

Ad qua fane dcftinauoné tâta fuborta ê ad motâ formalis efficacia i uegcrali na tura;quæ pro méfura tali tanta mundo quâtiratem exhiber/tantafq? mundanis/ quâtafimul amp;quâtxpræfignanf inipfa mentis idea. Pot autéanimapcilenna fuâ tota fimul adefle para cuilibec mâdi tam grandis: Quoniam amp;nbsp;taras hic eft facrus/quâtum ipfa proceific quy procedédo feat.Et ipfa quidê aîa neq? dimen fio efbnetp quai iras extenfa dimenfiôe:Sed indiuiduâ quiddâ/nô rang aliquis dimenfiôis terminus alicubi in diméfione fignatus:fed indefolutum î fe confi ftens/extra rotâ quâritatis genus in quodâ plus g fubftâtie genere:Molem tota lôgiiîimo nararæ uirarafqi fupeminés interuallo. Vndc hoc ipfo indiuiduo fui totam undiq? molcm poilider: neqp rotâ pofl iderar ab ipfa.

yy Quomodo anima mâdi agit in feipfa:atq; ira nararaEter gignit mundum ' fie omnifonnem/ficut omniformis eft ipfa.

a put decimâ docet quéadmodâ fummus aer fubeft Iumini:lumen uero diifemp ramé fimul funt ab a:uo:fic mâdi anima intellectui diumo’fcm r/intellectû denitp bono. Item mâdum femp naturalirërq? pululare ex Icminanaïuæ aîæ poteftate/ficuc uiués quodlibet ex feminefuo.HÆc enî mdc

-ocr page 450-

turn cuifinodi nandfcuntur. Cum ucró natura pamcularis m quolibet uniencc no cgeat ad motum generanoemq; cófilio ucl machinis ullis: mulro minus bis uniuerfalé egere nanirâ.Hâc infup facere mouereq; oia facilitate mirabduCum cni ex ea pendeac tora mudi moles ciufq; forma/ nihil ufquâ ci pofle refiftere: Prxfertim quia inde oia fub fequêti fcne ita dep endet: ut agentia uel leuiflimo primti nutu pulfata/mox oia moueanf:atqj ad actiócm pnmi mouetis finêqicó ducat. Proinde qug nó uiuunr/foras amp;nbsp;i alien am tâtum matena agût:in feipfis nero rorpét:Quæ uero uiuunt/agüt etiam i feipfis:aguntqipcrpctuo. Anima er go uiuendi principium/mundana præcipuc/agit fempatqipotiirimum ïfcipfa. Pioutintelligêna eius:hincquidem fua rónem format:indcfuCquoq? natura, _ Arqui amp;: ratio naturalitet fecum ipla difcurrit: amp;nbsp;oïa rurget: gcftitq} femmibus return oium/eriâ corpora diuinorû:Ex quo quidé intimo rônaliq? p rênes rerd feminales motu nafoc forma ronalis mûdi fimiliter omnifoimis: formainqui ♦ ' ai« qfimdlima. Si cnim gencrâtia quœ fequiint/ fibi fimdia generate côtendiit: ƒ mmini uniuerfalis ôd pxiinus hic niûdi genitor mûdû fibi générât qfimiUimû.

^{pe defeenfu animæ:Dionvfio:Iouc:Curriculis uitarum:Ordine mundiiCon fonanna umuerfi Capur.XI.

le naturam ipfam.i.uegetalem ai« mundançpotenna apellat Dionyfiû.i T 1 ■Cuius membra font tones rcrû feminales i ipfa natura.Quæquidê mem _ ^ra quâdo p generarioné quafi pcedunt in matenâ/hic magis inter fc di uifa/i^ a Titanibus.i.dçmonibus gennute prefectis difcerpta uidétur.Quafi membra Ofyridis.i.uiuificæpuidéciç dilaniaraaTyphonc.r.demonum gencfi conim duce. Ammæ igm in diuino quodâ mundo uiuétes aliquâdo per imagi ‘ nationcm/que i cis état ultimum/,pfpexerunt formas î materia mundi lacentcs;. quç finit imagines Dionyfü/eiufq? membrorum î matcria quafi fpeculo.Profpe xerunt uero cas forfan intucdo recto quodam afpcetu î natura; Arqiindeafpc cnim î matenara defleccédo.Quorfura uero feitacôuerric imaginano;Illuc fia tira ratio fe diuernt ab îrellectu.Et utraqi nó afpiciédo folum/fed amâdo. Amor eiufmodi exnnt defeendédi principium/arqr pofteafora etiam permanédi;quo d' niara ptouincia hæcindiget aflidua noftrçrônis artétione.Sed irellectus interca ) qué nó tangitaffeccus eiufraodi/fe in raundo fupenote feruauit imonim.Bcni gnitas uero louis infonnt curricula téporura î hac quidê laboriofa uita fore bre 1 uia.ln uita uero apud foperos lôga. Longiifima râdem apud fopremos. Reuet \ nbsp;nbsp;tuntur ât aîç noftræ quâdoqj ad aiæ mûdanæ gradû. Vbi prouidétiam cius pu •

blicam côtemplentur.Et facilitate gubematiôis propria’circa corpus tûcfuu/amp;f area foâ prouinnâ imitent. Pmerca mundi aia quafi mundanus Apollo came quidem î natura,Pulfat ât in cælo lyram. In natura rónum oium cuolutio ftatu ns téponbus acq? rcuolutio/uniuerfalis eft concerns ex mulris cannbus modu 0 lisqpcompofitus.Incælo fimilicer perpétuaquædâdifpofirio ftellarum atqimo rionum fonus eft Apollineus/ad perpetuam câtusillius côcordiam inftitutiis. Siquis igit difpofinôem eónnuam illius cams infpiccret/m ea ftanm calcfrcs fo nos córuerctur;amp; quafi iam(ut ptopneloquar)auditct. Ammæquinetiâ nofttg progrcflioncs fuas turn î defeenfo/tum î bac habitationc/ tum m afeenfu quafi

-ocr page 451-

mpudio œcordi faîranrcs/canrui mundano fondqjcôaptantXu'm cnim ah co dem parre proRafcatur/a quo amp;aîa mundi:eiufq; geimanæfint:amp; prouinciam eins inhabicét:Nimirû adeantu fonuq^illius ipfæfaïrâmô impulf^gdcm mde: fcduolétes:amp;naturalirer fimul atqjkbéter ipfa:mundan£c mûdanum oïdincm çmulant. Hinceff-taë: uc pcælefha progrefiiêcs bumanas/amp;fi nô ubiq?quafi p caufas/fakem quafi p figna quædam côiecrarequis ualear.PuTfemm qa uniuer falis nature celiq forma exemplari quadam rône eónner quecûq; gerûtur mtra mundum:fiue abeaipfaz fiue afcipfis/fiuequomodolibet akundeducantur. Habitât ucro aie aliquâdo extra cælefte corpus: aliquâdo i cekfii puro:akquaa do fub celefti.Ec quarenus aîa dmerfum inrra fe habitum induit/diuerfam foils' induit amp;: figura. Itaqp aliquâdo î hoîem cælcftem ucnir:akquâdo î aeriumialias in terrenumiatqj hic rurfum quarenus minus magis ue inde degenerat/ïn homi nemuenit uel diuinum/uel humanum/uelquafi fennum. Nempe ira nos.Plon ni uerba emédare fol cm us.’Nain rônalem aîam bouini corporis/uel fuilli formi aliquâdo fieri a Platonicis nô cil recep turn. Neep eciam ab ipfo Plouno côceden dum crancum propofuiffet mutatiôcm laîa ab imaginanôeprincipiû habuiffe: quç in efiétia fpém mutare nô pot. Tôt quidé inreUectus î humana fpecie effe quot funt amp;nbsp;aie/receptum eft. Incellectum uero nodrum î diuinis redare f^kœ / dum rônalis potéria quafi ad terra pr.rcipirata fitmiferrima: Ab lamblicho qdé nô uidetur p^nitus difidere.A Porphyrio taméPlotini difcipulo fpretum ed: A Proculo reprobatumzdicéte rantâ fore potenuâ beatiflimæ apud Deum men tis:ut uim fibicôtiguam/amp;fimillkmârônem fit interim retétura/quatenus ipfa minime declinauent.Et î bac uira nos minime peccacuros. Neqi côfenrire uidec domachum mfirmifkmum fore qdiu firminimum iecur exnrenc. Subdit Por phynus/cafum animæ nô ab imagina none uel natural fed ab intellecm cupide, Nô enim trahi ab inferionbiis fiipenoraifed uim illam fuperioré agere ^p menfu ra quadâ uirturis fue. Iraqi intennôem agendi quâdoqi î ea remitti ;atq; catenus inrendi uirturis inferioris acrum.i.imaginanôis arqi naturç/cû aîa undiqi ociari nôpodir.Contra ucro remitti rurfum inferiorû actus/quado fuperioru actus in tendif.Vbi uero.d.intellectum agerepgt; méfurauirturis fuæ/ficemendâdus é:uc quâdo intellcctus apud Deum ed beatus/agat nô ram uirtute fua q diuina/fub cuius forma iam agir. Iraq; aîam femel ira bearam purandum ed nunquâ indc dilceifurâ.Caitera illi uidcnnt.Nobis uero fat fuent narrauifle;Id porrus proba tuns:quod Theologi nodn ponflimûcomprobauerint.

^ Lex:Iudicium:Iuditia uniuerfi ducit intrinfecus animos mm fponte/tum ' neceflîtateadfuumquenqiterminum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Caput^IL

Icutaliquis lactucam porrigés allicic anferem p exterioré fenfum:ira Ma gus fenfum intenorem allicitpnônulla/fenfus interioris arnica:Arqi ira' J libens hicmouec/fiait amp;anfer,Irarurfus diuinaprouidécia uoluntatem omneqjaffecrû animi ad terminû trahit fibi côuenientem:uidelicet/ per adectio nem certam îaîo fecundû actiôes fuas amp;nbsp;electiones iam côceptâ.Qua amp;nbsp;ira uo lcns/amp;tam uehementer ad terminû iudû ferc/fortéq? côpetétémiquemadmodû aliquis clam Magia raptus. Mouct enim Deus aîam nô folû intenus qars: fed

-ocr page 452-

criam ^ narura:Arqi cera’s tempotibus/ficutnatura folct. Anima; igir ab mitio fponce fua agcntes:amp;: fic agendo facta: tales: Demû flam ns a Deo temponbus no folum fponre:fcd etiam necefiitate legis mrimæ/ad fortem décrétalufte pue niunr.Eft ant in unmerfo Lex/Iudiciiim/Iuflitia. Lex' quidem in menrc diuina: ipfa.s.remm oium difpofitio.Indicium i mente aie mundi/ad Dinina:legis nor mam fin gula decern ente. Inftina iuoluntateeiufdem ira uolcnre/^ ira fingula exequentezficuc lam eft ludicatum. Animas ergo rranffert/impuras quidedeor fum/perimpuritaté fua illuc mclinantemiquemadmodii'namra uniuerfalis mo net ad centrum grauia per propria gram rate: Puras autfurfum mcifiTimppunra tern fuam/eodem quoqi uergetemz fient amp;nbsp;natura leuia furfum per propria leur rarem. Hac interim fumraula licet in terp reran qua? Orpheus i tn bus hymnis ca nit de Lege/Iudicio/Iuftitia Dei:0i que Plato in quarto legum imitatus Orpheu de lege diuina ludicioq} définir.

^ De cônexionc hums mundi ad fupcriorcm/amp; Promethco ftatuisq? loquentibus . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Capur.XIIL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

mVndanæ fphera?intimas habet aias:amp;; propriabinc impnmis uitaliado pij.Per quas quidé ai as/ pep animales dotes,'u élut per media quædâ/for nunc inrellectualiaquædâ dona côfequenter ab intellecribus indiuiduis fuam ducibus animam.Perqrios infup nônulla etiâdiuina munera nancifeune, ab ipfis diuinæ mentis ideis:quibus( ut Plotinus putat amp;nbsp;lamblichus )infepabi liter coniuncti funtintellectus:ut nô mini fit/diuinû mundû illum mundo huic undiqi efle prorfus infufum. Poft hæcaiaduerces naruralêquandâ puidétiam in uirait aipmundi parte regnantê fub Promethci cognomêro:ex luro.i.marcna prima ftatuas.i.res naturales eftingere. Atqi efle huic opificio partimquidé alli garam/partim qrioq; folubilé: nec eé hic Epymctheo.i.temeritan locum.Item re bus natu railbus non folû uires aiales inefle:fed dotes enâ quafdâ intcllectuales atqi diuinasz amp;nbsp;oia numina huicoptficio altquid ex fc coferreiOpihcio inqu£ no unmerfo tannufed enam unicuiq?. Alludit inter hæcPlotinus ftatuæfictili« uocé nacte mennone ad magos precipue illos/qui loquêtcs ftatuas eóftruebat. In quibus necpropne quidé ullæftatuarum aiæ/necfidera loquebâtunSed df moues ab eodem fidere ductiifub cuius imperio ftatuæ fingebant.Arbitrorenâ in puero illo Régis filio/quo dienarus eft locuro/uc teftat Aly:q Ä-intcrfuifle fe.d.nócóiunctiócm planecaru quactuor incius borofcopo cócurrennü forma uiflc uerba: nec enâ infanris aiam uerba uaricinificp feafle de patcrni regni cala mitare paulo poft fecuta:feddemonë ponus illic futfle locunuDgmonem inq Mercunalé. Na in octauo libre gradu horofcopo/g amp;nbsp;terminus é Mercum/Mer curius ipfe cü Ven ere loucq? amp;nbsp;Marte ferf fuilfe cóiunctus.Scd nó licct ulrcnue in præfenna digrcdi. Immo neep lieer renorem ab inino librórü exponedorum hactenus eónnuarii ultra fcruare.Si.n.lóga Iimilitcrarguméra/imo ârcôméraria feorfumep ab ipfis Plorinicapinbus difpofita pfequamunà confufa connnget inrerpretatio/amp; opus excrefcet imenfum. Sans euagati fumus. Sans multa lam diximus.Sat igic encdeinceps breues quafdam annotanonesz ut in Theophra fto fecimus/Plorini capïtibus inrerferere.

-ocr page 453-

-^BER DE DVBIIS ANIMAE PRIMVS QVARTAE ENNEADI9 TERTIVS,

^QuaneccHaria fitcofideraiio de anima: amp;nbsp;quo aliqui fufpican^ nos üiuera düraxac ex una mundi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap,L

OPereprerium eft cófiderare utrum oés deaia dubiranoncs folucn dç finnan potins in dubitanonibus ipfis lucni nobis fitcollocan dum.Nulla f»fecto res eft/de qua diligérius amp;: diunus inueftigare tracrareq? q deaïa debcamus.Cum ob alia multartum enam qma ad utraqj cognofcêdacóducit.s.tam ad ca quoni cft ipfa pnncipium/q adilla ex quibus emac. Sic ergo parebimus Deo prscipienri:cognofce teipfum. Prae terea cum cetera oïa pfenitari inuenireq; Rudeamus/mcrito quid nam fit bic in nobis inucftigacor/imprimis inueihgabimus. Prcferam cumidipfum/quod in ipfis cótêplanonis fpectaminibus amabile locundüqj eR/confequi exoptemus. ER enï amp;nbsp;in uniuerfo incellectu ipfum geminu.Quapp rónabiliter in particulari bus intcllecnbus hoe quidé iramagis/illud uero aliter fe porius hét. Confide tandum infup ent:quo Deoru fufccptacula hat. Verum id quidem oportunius indagabimus:poftq quo pacto aïa fit i corpore/quæfiuerimus. Nûc uero iteru adillos regrcdiamur:qui aiunt noRras quoq? animas ex ipfa uniuerfi aia ede. Forte enim nobis obiiaent/nó ede fufficiésargumétum/quo minus noRræ fint partes illius/quod dicic aias noRras eoufqi procedere/quoufq? aïa müdi fe fun dit:quod ue tradit intellectualcs dotes habere pfimiles: etiam fi id illi concede nnt;Ede nanq? dicér partes ton plerûq? eóformes. Afferent præterea Plato nein ipfum i mediû/quafi id opinantc/ubi probas aîarû ede mûdû/inquit.Quemad tnodum corpus noRrum pars eR corporis uniuerfi: ficamp; animam noRram effe tonus anima: parte. Item quod dicicur/Sc euidenter oRenditur/ fequi nos tonus mundi arcuitum:amp; inde mores fortunafq? habere. Rurfus nos intra mundum genitos/mento ab ipfo córinente aiam noRra acape. Præterea quemadmodd Unaquæqi pars noRn a noRra aïa fufcipit:ita amp;nbsp;nos fimili róne cum fimus par tes ad totum/ab ipfa tonus aïa tanq partes accipe. Podbemo quod fcribic/oïs aia tonus inanimati cura hén idem prorfus fignificare:quafi præter ipfam mun' dl aïam nihil ufqua aïa: relinquaf. Hec enï cR qua: totii curat inanimatu.

“nijrNó pót anima mundi in plures diuidi partes/ficut corpora uel dimenfiones

ZCapJE

amp; numeri/amp;: corporum qualitates

il ^Dbæc igitur id primo dicendü:q,illi ponétes aïas effe cóformes:ppea qi attingcre cócedatur:intenm idem cómune genus admittétes/clam ■IH^c^^nnut alia: aïa: nó fint partes unius:fed pbabilius inferrérunamean aefnq?efle?Sèquâlibet uniuerfam exiRere. Vnam uero effïaétes ad aliud quid-darn redigét.Quod quidem nó huius amplius uel illius/ fed nullius ipfum exi Rens fiue mudi/fiue alterius/ipfü quidé agit qcqd amp;nbsp;mudi amp;nbsp;cuiuflibet aiari ut ta faccre iudicac. Recte nâq? fe habere uidet nó omnê aïam alicuius ede/quippe cumeffenha fit:fedextarcaliquâ/quænullius prorfus exiRat.Eas uero qu^diep alicuius effe dicütur/fieri aliquâdo fedidum accidés.i.alicuius euadere. Forfan

-ocr page 454-

«ero i hl’s accipiêdum phnius quorno Jo pars cheat/modd qui Jem partium ift corporibus apparétem/ fiue uniforme fir corpus (fine Jifforme/ Jimittere Jecet: .*. illu J Junraxar figniftcântes:QuâJo i corporibus'cofimilium partium pars no ƒ minafifcainJu molê/nó fecunJum fpem efie parte:fient tn albeJinepoflumus ^ iu Jicare. AlbeJo.n,quf eft in parte lacns/nó eft pars albcdinis quæ i toto îaete: •; feJ partis qui Jem eft albeJo:nó autc pars eft albeJinis. SiquiJé albedo no eft quâtum aliqui J:feJ p feoio magnituJine carés.Et i J quiJem tra fe habeat.Ac quaJo m rebus qni nó fnnt corpora/partedicimus/nel ita ut in numens accipi mus parré:fient binarius Jicif pars dcnani.Siraût î numens tarn puns id dicnu Vel fient circuli à linee pars dici folet: uel rang propofino fiue nono diet pare fcietia:cófucuit. In unitatibus quidé atq;figuns necefianum eft quemadmodd amp;; in corponbus/minui turn totum ipfa per partes diuifione/tum minores toto partes fingulas elle. Hxc ent cum fincquata:amp;: fun eHein ipfo quato poftidear/ noidem quatum exiftenria/ncceffario maiora fiunt atq; minora. Hac cerrecon Jjtionc pars i anima did no pór.Non emm î ea ita quâtum eft/ut rota quidé fit ceu denanus/pars uero ut uniras.Continget profecto amp;nbsp;alia abfurdapmulta:amp; proculJubio decern no funtaliquid unum.Preterea uel unaqupqi umratum erir aiatuel ala ipfa ex cuncris inammans coftituetur. Accedit ad bate qr pars tonus ale concéda eft uniformis exifterc. Ar in ceirinuo no neceftanum eft/partem efte talem:qiiale exiftir àtotum:fient circnli uel tnanguli partes. Autcerre no ornés paraculæfimiles funr/in quibus licet partem accipere;ceu tnangulos in triangu ' nbsp;nbsp;lis.Sed in bis acadit per liana pmutario. Anima iiero uniformem elle fatentur. Item in linea pars quidem berzur linea fir:fed bicquoep magniru Jine differt.Ve rum in amma/fi diftercna magnitudine fummit/partialis uidelicet animæadro ram ammâ/quâtum quiddâ ent amp;nbsp;corpus.Quippe cum difterênâ ipfam qua eft anima/aquarofnfcepiit.At ocs tóedhr funcellefimilcs atqitore. Conftarprete rea neep ita ee dunfam/ut magnitudines diui Junfcneqi illi enJ rota fecari in par tes cofiterenc. Alioquin rotailpam funt funditus pditun.Erfiqna ab initio fue rat uniuerfanam nomé crit folum.Ceu fiquis uino î multa diftnburo;quod fin giilanm eft in poculo uini rotius dixcnrelfe partem. Sed nunquid ita pars in aia fummiftficur propofino queda pars tonus feiennat nuncupaf/Ipfa quidem fciénarota nibilominus integra pemianétetparnnone uero fiefébabenre uelut prolano quœdâ actufep cniufcp.ln bac quidem re/uniiquodq? roram i potcntia feiennâ babet.Hæc uero nibilominus eft interea tora. Qiiod ft boe pacto pare in aia amp;nbsp;uniucrfa amp;nbsp;cetens cenfeaf/profecto aia uniuerfa/cuius partes alta funt eiufmodi/nó ent alicuius aia;fed penes fe ipfa cófifter:Neq? igit ent aia mundi. Sed becquoq: entqueda earn que in pre ponunc.Partes ergo oés iinius unifor mes penitus exiftétes. At quo hec qdé mundi aia;illa uero partiel müdanarum^

4fNon licet fingere eße unica rannt in eunens hominibus mûJi animâ;ficut • ' Jicimus in diens hois unius membres elfe unâ hois anima Cap. 111.

£J niinq J ira partes hic acdpiéJæ funn ac fiquis i uno quodâ animal 1 dicat animâ/quç eft in Jigito/ptem elle tonus aie quç eft in toro aiali,' . At uero hic fermo ud nullam efticir aiam extra corpus eifo uel omnem

-ocr page 455-

non in corpore/ fed extra corpus mundi lUarti quæ mundi anima didtur.Con fideraaonequidem id dignum eft.Sed imprœfenria quafi p imaginem eftagen dum.St eni tonus ata omnibus parriculanbus feipfam pntbW animanbusratcp icaquxhbet.s.aia pars dicac: nam fidiuifaeet/nequaq unicuiq?fepra:berec/p»fe cto eadé ubiq? tota entcuna inq amp;eadem in multis fimul exiftes.Sicant nequaq obtinercc aham guide anima efle tota/aliam uero pavtenn his preferam quibus eadéadfit potéria:quandoquidé amp;nbsp;ubi aliud altenofficin eft/aliud uero alten / uelut oculis atq? auribus/nô alia aîæpartem oculo/aliÆ aunbus adefie dicendû. Nam alioni eft diuifio tails:fed prorfus candcm:quauis alia in urnfqj porenna fc exerceat.Sunt.n.in utnfq; oes: fed ppea q? difteiena func inftrumeta/dificren resquoqpapprehenfioes fieri eft putadu.Omncs taméfpérum efle:arqiin Ipem redigi 010 potentem/formari p omnia. Patet uero hoc ex eo ena qineceffanum fit omnia in und deniq; puenire.Natura uero inftrumentorû/pquÆpuenic/con ftat no poll ecu eta fufape.Etpaflioes quidem inftrumecis fieri différentes. ludi cium uero ab uno eodemq? agi uelut ludice turn qupdicunt/tum quæaguntur panter aduertente. Verum quod unu ubiqj/dicrii eft indifterentibus en à acnoni bus. Quod fl uelut fenfiis dutaxacibi fint/no licet unuquodqj ipforu irelligcre: fed porius ilia.Si ant ppna inreUigentiafitz ntmimm quæliber in feipfa cofilht, Quado uero amp;nbsp;ronalis iiranimamtqjiraronalis dicac ut tota: Quod dicicparsz no pars quidem tonus/imo idem ent 010.

Cofirman^fuperiora:5lt;:docerquo fiatdiftmcho in intellectu:amp;:quo debeat in aia fieri: 3^ quo aliq fmgatdiftingui ad tpiis aias/iteruq; cofundi Cap. IIII.

Vid ergo dicednm erit:fi modo ira fit una/quado quifpia bine nos peon I nbsp;nbsp;■tabinpnmo quidem dubitas/nunquid ira poflirelTcfimul inoibus unfit

^^\r^Deinde quado anima in corpore fir/quo amp;nbsp;alia fit extra corpus. Forte, n. cofequens erit/omnem 1 corporefemp effe:prçfertim aîam uniucrfi.Nô eni fient noftracorpus relmquèredicif: 5/finónulli aiunt hocquidem derelictura:nó ra men oio extra corpus fore. Ac fi oio extra corpus ent/quo na pacto hire quidé deferet:hxc uero neqiiaq:cum fit cademZIn ipfo quidem inrellectu qui altenra tediftinguitur in feipfo/fecundum partes precipueinter fe/fimul ramen exiften ■ tes femp/fiquidê eftenriaipfaimparribilis eft/nullaunqralis incidetdubirario. At uero in aia/qne circa corpora diat effe parribilis/hoc ipfum quod dicif unü efleoês/mulns nos dubitationibus implicat. Nifi quis ipfum quidé unum in fe ipfo firmauerit/in corpus minime dècidés:deindeoês abillo tam tonus anima q alias ufqi ad certu quidda uelut fimul exiftétes:atq; una ex eo qgt;nullius pro pm fiat/ededixerir. Terminis uero fuis fufpenfas fimulqï eófpirantes penes fu pcrna/interim hue amp;nbsp;illuc dingere fe atq pomgereiinftar luminis:quod quidé in terra lam ê p domicilia diftnbutû/neep tamé a feipfo difiunctfi:fed é nihilomi nus unum.Etanimauniuerfi femp fupeminere: ppca cpnó accidar eidefcenfio neqi degeneratio ad infehus/ neq? conuerfio ad fcquentia.Noftras uero minus cxcellere:ex eo qicerra pars eis i mfido ficairignara:amp;: adinfenora fe flecrât ob narurâ corporis cura amp;nbsp;folliacudme indigente. lam uero mundi aia p infimam cius parrem fimilis eft ingenris arboris ai^.Quç fine labore acque foUicitudme

-ocr page 456-

giibemat plantam. Infimum uero animæ noftraita febabet/uelut fi in putrefy txa arboris parte pufilla quædâ aialia gen eren f.Sic.n.fe hét animatü corpus in uniuerfo. Aha uero aïacóformis fublimi parti anima: uniuerfi ira fe habet/uelue fiquis agncola aïalibus in planta genitis curadis inciibat;amp;: 1 planta co lend a fol lia ter. Aut forte fiquis dicac/fanû quidem boiem amp;nbsp;eu aliis fams cocurrenrem efie penes illa/quibus feipfum uel agédis uelfpeculâdis addixent.Aegrotâtem uero 111 curado corpore occupatû/dicat penes corpus ipfum elle/5.' lam ipfius corporis cil e factum., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

—^fQûo inteUectus bumani fgt;fluât ab intellectu dru in o inter fe diflinen/arq? ira pimaneâtiac totidé infeipfis/St quaft fub fe naturas couplâtaialcs Cap.V.

/—fgt;aEd quanam ulterius rêne bec qui dem tua GHaHec uero buiusnlladeniç ■miUjeritlUiLis. An forfan huius quidem eft fecûdun ipfius infimû; non ât bu j^^^_^/iLis/fed illius potins per fupremû? At uero fie Socrates quidem enuquan y do i corpore ipfa Socratis aia fueiit.Intenbir ât quâdo maxime enc m optimo: ? Sed cerre enrium nullum pent: Quâdoquidem amp;nbsp;intellectus ubi non percunt: ^ quoniâ nô funt côdirionecorporea î unû fecti: fed ibipermanet untiquodq? m alterirare/feruâs ipfum idem:quodipfius eft elfe. Sic iraq- deinceps amp;nbsp;amm^fu fpenfæ illinc/fectidû quenlibec intellectum amp;; tones quardâ inrcllectuum exillen tes magifq; explicaræ q illi/quafi iam rnultum quiddâ ex pauco factæ/à conti guæ pauco/impartibiliori illorum cuiliber diuidi ïam uelle indent; neep tarnen adfummû pamtióis pgredtpofle.Seruâtes.n.ipfum idem fimul amp;nbsp;altcrum/ma ' • netunaquçqi unum;amp;fimul unum cuncte. Dictum ^fecto ïam eft/quâtum fpe ) ctar ad difpuratiôis fummâ/omnes animas ex una dcduci: ex una mq multas Godem renorecum intellectu/ diuifas eodem ordine/atqj etiânôdiuifas.Atqui ratio una mentis eft aîailla cjua pmancr;amp;: abipfa tones partiales îmatenalcsq? f^tôeibi.

f / De differenais aîarû/quatenus magis minus ue conuertunf ad intellectu ram uniuerfalé q pncularê.Etquatenus ad uniuerfû ueladumuerfi ptem Cap.VI.

Ed cur nam aiaquidem mundi/quæconformis diciceflecum aliis/fccit mundum: Anima uero uniufcuiulqi nequaqiPræfertim cum âr quælibet m fe oia complectat/Pofle nâqi m multis elle fimul/iamqi exiftere/dicni / eft.Nunc uero illud efldeclarandum. Forte enim amp;nbsp;quo idem in alio arq? alio partim quidé hoc/partim uero illud aut agit/aut parit/auf ad urrunqi fe habet/ ex bis cognofeef. Forfan uero fecundû bocipfum cofiderarc latins efl/quo nâ pacto amp;: qui obeâm illa fecit mûdum.Aliæ uero parte aliquâ mûdi gubemât Forte nihil mtrum uideri debet/holes eadé ftiériaprcditos/alios qdê pluribusi alios uero paucionbus dominan. Quæret forte quifpiâ/quâ ob eâm res ira fc héat.Relpódebit amp;nbsp;aliquis/efle maioréquoq? ditferénam alarum:quatenus bet quidé nó difcellitab uniuerfa: fed ibi cóquiefcens corpus circa fecótinuit;Alias uero coipore lamfacto/Sc iam exoifa/dominanteq? earum forore ala gradanm nactp fût fortes:quaft dia iam bis parauerit domialia. Neep deeft aliadifferétia: per qui hacc quidé uniuerfum fufpiciat intellectu. Aha: uero patticulares ponus

-ocr page 457-

intellcccus uidelicec unaquçcpfun.Forfan uero bæ quoq? facere rotu poGci:. Ve rü cü lUa la fecerit/nó dat ultenus his facultas/poftq dia primu iccenr ftidamen ta. Sed codé mó quiuis abigeren fi forte quæuis alia primo fabricauiflet. Satius ad: eft dicere prçcipuâ aie principal! ob id potentiâ amp;nbsp;fabricâ côucnn e:qi magis ' fupnis adbçrear. Animabus.n.illicatcétius incûbenribus potétia maiorexont: Côfcruantcs.n.fcipfas î tuto illicfundaméto/fatillime faciûcipotêncnâcp maio ;^’ ns é/nô pati î his quæ facit: pmanet uero poreftas ex alto. Mânes naq; i feipfa/ facit iam côfequcnrer alns accedénbus. Altæaûtque accefferuntuel proceflerut/ in profundû deccflifle nidentur. Forte quod in eis plunmû eff deorfû tractum/ feed craxit fie illas/adeo ut p co giration es etia defccnditïe iâ uideanf, Quod eni ^ inTimeo diat de fecundo tertiocp ordine aiarum/ex ponendu eft/ alias qdêfu pernisppius inhçrere/alias uero difcederelongius:quéadmodûamp;:apudnos ac cidit.Nô eni quolibet aie fimiliter ad fupna fe babenfed aliæ qdê fupis untunt: alieucro defiderio ppe accédât: ali ç deniqi minus id alTcquunrtquatcnus eifdé uinbus nôutunt.Sed hæ potentia utuntprima:iftc fecunda/illedcniq; tertia:cû [ tarnen uires omnes unaquæqi pofbdear.

Il Refpófiones ad dubia {»bates cp aie noftrç no funt ex aîa mâdi nbsp;nbsp;Çap. VII.

OE his dictum fit hactenus. Quod aât i Philebo dietn fufpinon ern indu cit/neforte animæomnes fmr mundane aîæ partes/non idquidem fibi uulcquod aliquis opinât:Sed quod rdcei ponflimri conducebar.s.ani matû elle mddâ. Hoc enî coprobare ftudens inquit/abfurdd efïc/ccln inaîatû di - - 'gt; cere:cdnos qui corpus mâdani corporis parte habemus/aîam hêamus.Quo.n. ^ pacto pars aîam hab ni (fer/fi torn efletinaiatum? Senténa uero Platonis liquet '' ponflimd inTimeo: ubi facta iam aîa mâdi deîceps alie oriunt in eadem parera: quaamp;: illacômixtæieiqi conformes.Differenriam uero illamm perfecundos ter “ofqjgradus aSfignar.Quod autem in Phedro dicitur/oêm aîam tonus inaiari curam habcre:quid mirum?Nam quid aliud corpons naturam gubemanformat ordinär/facit/nifi aîaî'Neqi dicendû eft bac quidénaturaliter id facerepofle:illâ uero nequaquâ.Vndefubdit. Perfecta igitexiftés aîaipfa.s.uniuerfi elatafubli mius:neqî îmerfa/fed(ut ita dix en m ) fupnaras agit i munduiA: quçdîq? pfecta fit/fimiliterdifpéfabit.Prætereaubiaîam fractis pennis quafiruentéinducit/eui denter eiufmôi aîam aftent ab aîa mûdi eife diuerfâ. Proîde quod’adductû fuitz. aîas fequi arcuitâ uniuerfi/morefq? inde ducere/ Ôd îde pan :nullo mô fignificac ' noftras aîas eifeprès.Pôt.n.aîa ex natura locorâ aquarâq? amp;nbsp;aeris/multa celitus îminenna ppulfare. Habitano quoep amp;nbsp;urbana côfuetudo côplexiôekp corpora cçleftibus refiftûtîfluxibus.Acfidixenmus nos îclufos î uniuerfo hérealiqd a mûdi aîa uitæ/ô: a cælefti circuitu pati/îduximus tamé ecôtra/aiam quoqi alter! hisoibusrefiftété:ipfaqîrefiftétiafeeflealtéramanifeftemôftranté. Adiduero quod diot/nos îtra mâdû genitos eife/refpôdemus fimilireï/î aluo materno fg: turn aliâ habere aîam q materna, s. aîam/que mgiedic aliunde, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

~^ Qâo aîæ difFerant:amp; qûo fint îmorrai es in ppria forma reftantes. Et quo aîa ' mundi ad uitam oibus conférât nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^. V llL

bb i

-ocr page 458-

a Tq; hæc quidcm ira nobis fokitaîpræfenna fucrint. Præterca bocipfâ quod ammæ inter fecompananrun rationes nodras impeciire non He ber. Nempecum ex eadem omnes/ ex qua mundi anima profluanr: ni mirum compatiunruramp;inuicem. lam uero dictum ed/tum unam eße/ turn mul ras. Dictum qiioqj de diffcréria parns ad totum. Dictum denique de anima: dif ferentia.Ecnuncfummatimquoq^dicatur. Dicimus iraq? prêter corporeas diffe rencias animas inrerfedifFerre/rum m monbus maxime/ turn in cogirationis of ficiis;etiatn expræcedentibus nice al ce nu s indituns. Nam in Republufcnbnur a Platone/fecundum uitas antecedéres ab animabus fequentes eligi uitas. Siq» autem omnino auimeipfius naruram confideren bic quoq; pofuit difFerennasr ubi gradus fecundos ternofq? difpofuit. Prererca dicni ed/omnes animas eflc omnia/fecundum uero quod operaturi ipfa/qualibctede: hocautem ed/aliam quidé macrióe uniniAha incognirióe;Aliamappetiru.Atq?infupexeodiffer re/quod aliaaligintuenf/amp;;quæintucnf/eadé funt amp;:fiûr.PJenûquoq?munus atq;perfectum conueniranimabus:neq? ramen omnibus idem: fed irafehabet; acfi uniuerfa earumcoordinario uana ededicatur. Vnaenim cd ratio uniuerfa/ multiplex/arqueuaria/uelutanimal aliquod animale atq? multiforme. Quod fi ira ed/àf coordinatio ed;neq; entiafunr a fe inuicép^nitus difgrcgarameq^qtq réméré factum in ipfo entium ordinealicubireperirur.-neqi eriam in corponbus/ icarco amp;nbsp;coniequens cd extare quendam numerum confequenrem.Na amp;nbsp;confi dere oportet entiaipfaqjîrclligibilia eadécife; amp;nbsp;unûquodq? ede numéro unû.

y Sic.n.de unoquoq;hocaliquid did£ Vbùn.in genere corpora naruralirerfluûr / finguîa.-utpote que aduenuna fpém fortiunr/ nimiriî elle fétu dû fpém hieppe ruum irairanone quada enriû repenf.Arpenes entia urpore quenou ex copok noncfunripfum ede ed îeo quod ednuméro unû;quod quidem exiditeriam ab initio.-neq? fit quod antenó eratmeqi quod ednó ent. Quoniâamp;k qd ent/ quod ipfa faciat/cerre nó ex marena faciet. Quod fi ira ed/oporrer aliqd ér ex feipfo elfcrialeadiungere.Quapp hocipfü circailJudpmutano enriSi nücpliis facit aut minus.Prærerea qumn pór/cur agar nûcmeqj codé modo femp. Arqui •' amp;nbsp;quod facrû ed non cnr fempitemûrfiquidcm plus admitrit èc minus. Anima uero raie qdd^poiia ed.Qûo igif infinitû emifi firmabitur.-' Forfan potenna infininî;qiioniâ infimesedipfapotentia: nórang quæ diuidêda firm infimm Quâdo âf Deus nó edrerminatus.Sic iraqj fe bént éc aie;nô.n.p terminû alienû edquxhbezid quod é ueluzcâzaded ipfa gtum uuJr cxidir: ncqi ung adducif/ ut extra hocipfü digrediat.Sed pgt;fluiz gdé p rotû/quod ex ipfa ira natura com patum é/urp corpora i corpora cumz:neq-, zamé a (eipfa ddhahiztquâdo ined tSr i digizo manus fimul à pede. Sic utiq? amp;nbsp;f uiiiuerfo i quodcüqi pcumzd alia azquealia ucluzparzeplanzc.Ezfectapazzealiqua tedazin planzapziozi/amp;in eo quod ab ip[a (epazuzn ed. Vnum nangj eduniuerfi cozpus:ezzanqua m uno ed iplius ubiqi. Inpuzzefaezo auzezu animali/ ü plura ex ipbo animaha orianzuri lila quidem non ulzenus zozius animalis anima cilm corpore, ï^on emm babez zuncbbi proprium (ufcepzaculum: neq^ eziam periiz. Qum uero ex putrefaezio ne apza funz ad animalium gemzuram/param quidem horum/param eziam illo rum accipiunz animam. Q^uippe cum anima ipfa nufquam debz. Cum ramen aliud bancacapere poffiz/aliudnequeaz: amp;: quxiza uiucnaafiunanon cogunz

-ocr page 459-

plures animas efle.Dependécenim ab una/quatenus illa perman ec una. Quêad modum Si in nobis quandoaliqua amputantur: proquibus alia pullulenc/ab illis quidemabeft anima:bis autéfefeadhibet/quacenus una permanet. In uni nerfo autem permanet femper una. Quæ uero in uniuerfo funt/ aliaquidem ui tam recinent/alia uero nequaquam: cum raméinterea eædem perfeuerentipfius animæ uires.

^[Secund^quæfHo. Q uot modis infiniietur anima corpori. Etqualis fit anima mundi:Et quomodo faciar. mundum/ amp;: dimenfionem eius.

amp; quomodo fit ubiqi.

ca|gt;,yaiL

1 4 ^Verendum eft præterea quomo anima infinuetur corpori:Non enim mi 1 Bnori hoc admiratione amp;nbsp;inueftigatione dignü efle uidet. Duplex auté K»jLgt;^modus eft p quem aïa corpus ingredi£ Vnus qdé fiuaia lam cóiuncta corpori atq? uel folida corpora cómucate:uel ex corporeaereo fiueigneo i terre num pueniente:qua mulo nó nommât cómutauonê corporfuquoma occulrum eft undeïfinuatio ueniar. Alter uero modus eft/quo aïa ex icorporco in corpus quodlibet labit.Quod qdépumii aipcu corpore cómertiü eft.Opeprenum eft ipnraisdehoclapfu côfiderare/quçnâ tune paflio fiatquando aïa pura adhuc oio a corpore uiués/corporis fibi pnmü adfcifcit natura. Forfan u ero decés eft/ a totius aïa exordiri: lino amp;: neceflanum/de hac ipfa eófequi ueriratê:adeo ut m greftum eius animationemq? corpons planioris doctrine gratia mehoare uerbis aggi-ediamur.Quadoqdem nulluunq fuictépus:i quo non animarec hoc uni uerfii.Neqiporuicunq abfente aïa corpus fubfiftere:neqî materia unq informis exiftere ualuit. Licet tamé hg-c inter fe cOgitatione quadam uerbifqi difcernere: Oêm naq, compofinonë cogitanone licet uerbifqi refoluere. lam uero ita fe ue ntas habet.Nificorpus fir/aïanequaqprogredietur. Non.n.eft locus alius/ubf fe queatnaturalirer propagate. Quod fi progreftiira fir/ædificabit fibi locum / corpus igic generabit.Cû uero ftatus eius i ipfo ftatu corroboret:ceu lumê pluri mûinfûmiseftulgens/intenm quafiiipfis ignis extremis umbra refulrar. Qui quidem pfpiaens aïa poftq fubftitit/formauit ipfa. Nefas.n.erat/aliqd animæ proximii efleronis exps.Ideoq? 1 eo quod deïeeps facrii é/exilenimii'i amp;nbsp;obfcu rum fufeeptu é cria quod amp;nbsp;umbranle dicic. Factus iraq; miidus tanq edificiii quodda fpeciofum longeq; uariii nó eft fepatum ab effectore: neq; rurfus fe illi cómifcuit:fed totus ubiq? exiftimatus eft cura amp;nbsp;diligentia dignus/adeo ut fibi quidem id coducat ad ipfu efle/pulchrumqi elTe: quoad poterat efle ipfum parti apare:auctoriuero nócómixto hoc idem fitinnoxiii.In excelfis.n..pmanens p fidet.Nempemüdus fic eftaïatus/uenótam ipfius/qipfihabeat aiam.Su parus non fupans:habitus quoqi nó habens.lacet, n.in aïa id fubftincnteineq; quieq in eo aie ipfius eft exps. Quêadmodum ï aquis rete quafi madefactii uitaineqj tarnen potens natura: ipfius ï quo eft euadere. Sed rete quidem extento lam ma ri fimulextenditur/quacenus ipfum pót. Nequit.n.unaquæcp partiû alibi q ubi. ponic efle. Aïa uero tanta tamqungens eft naturaltter:quonianó determmarad rantum.Itacp pót uno quodam eodécp corpus omne cóplecti. Et quacunqj illud extcndic ibidê eft amp;nbsp;illa. Ac nifi eflet illud:nulla aie cura foret ad magnitudinê bb il

-ocr page 460-

occupandam, Eft nâq? in fequæcunqî eft.Tantu.n.cft umuerfu/quatenus occu pat ipfa.Ec mundo detenninat quarii: mqnim procédés ipfum habetipfam co feruatricem.Tum umbra tanra eft/quanta cft amp;nbsp;ró pendens ab aïa.Ró au ré tail's erat/ ut tantam efiiceret magnitudinem: quantam fpccies ipfius magnitudinem cfbci uoluir. ' ' quot;nbsp;;

—ƒƒ Anima mundi generat mundum non clectione:fed naturali f^cunditare: plena ranonibuszplenum formis fimilibus rónum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X. _

m hecconfideraucrimus/oportet rurfus ad id reuertentes quödfemp

■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j ira fe habet/enria cuncta fimul acapcre/uelur aerem/Iumé/ folera/uel lu

^^s^_gt;^nam.Etlumen foléq? rurfus omnia fimul: babenria tarnen ordinem pn morum lecündorumq-, amp;nbsp;terriorum. Et hic animam femper confiftentem cófidc^ rare.Deinde prima:amp;: quæ demceps uclut ignis ultima m poftehus/pnmo uide* licet ex extremo uelut umbra ignis côfiderato. Deinde hoc etiam fimul illumina to/ adeo ut Ipccies quafi fuperferarur in idadhibirum quod pnmo factum erat prorfus obfcurum/ipfumq? ueftiat.Ornâtum uero eft fecudum ranonem/ipfius animp poteftate/habentis fcilicet per totam feipfam uim: qua per rationes exor net. Quemadmodum amp;nbsp;in feminibus rationes fingunt formancq? uiuentia qua fi exiguos quofdam mundos.Quicquid emm attingitanimam/ficindepcrfici nir/put eénria anima: naturaliter lefe habet. Hpcautem facit non aduennua qua dam fententia nee confilium confideranonem ue expectans. Sic enim nó per na turam/fed per artem faceretacquifitam.Nam ars ipfa pofferior eft/atque imitac umbranlia debiliaq? imiramina/fabncans ludicra quæda paruiqi momenti/mul hs ad fimulachra fingenda machinis utens. Anima uero per ipfam effentie pore ftatem fic eft domina corporum/ ut hxc nó aliter haut atqp difponantur: q ipfa perducat: Quippecum ea etiam que ab inino fiunt/ ipfius uolunrati nequeant reluccan. In rebus nanquefequennbus ob mutua paflim impedimcnrafppema tena fic impeditur/ut formam non recipiatpropriam/quam uidclicetuolebatra tio m paruo quodam feminario delirefcens. ibi uero cum uniuerfa etiam for ma inde fiat:amp;: quæ fiunr/ordinem fimul habeatmimirum quod efficitur/ abfq? laborc impedimentocp prouenit pulchru. Conftituta uero funt in ipfo alia qui dem Deorum delubra/alia hominum domicilia/alia aliis accómodara fimiliter. Quid enï potius debuit ab aïa fieri/q ea ad quæ facienda uim habet. Ignis nâq; proprium eft/calida facere:amp; cuiufdam altenus frigefacere. At anima: opus par um qiiidem ex ipfa in aliud/partim éti feipfa. In rebus quidé inanimans quod eft ex ipfis/quafi confopitum iacet in eis.Quod autem rendit in aliud/ poteft ' nititiircpquod inde pan poteft/fibifimilereddere. lam uero id omnibus eftcó mime/ad ipfam fui fimilitudincm in agendo contendere. Animæuero opus/ôd quod eft in ipfa/uigilans quidda eft/Sc efticax:amp;quod rendit in aliud/eft perfi mile.Eificir ergo utamp;alia uiuant/quæcuncp per fe non uiuunt:taliq?uitauiuâr/ quail uiuic £lt; ipfa.Hæc igitur uiués in rarionez rradit A:corpon rationem/ uelut fua: rationis imaginem.Ecenim quantum uitæ impartit corpori/uiræ eft imago: fimulqi formas ipartit corporeas: qiiani poffidct rónes. Habet auré ôd Deorum rationes/ôd omnium.Quapropter hic quoqi mfidus oia poHiden

-ocr page 461-

ijWagica trahit uimproprie ab anima mundi/ Diifq? mundanis pet hœc a fu penonbus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XL

Ik t I qui mibi uidentur ueteres fapienres quicunq? optabat Gbi adeffe deos/ ■ T facra ftatuafq; fabncannbus m ipfam uniuerfinacuram métis aaem dire f Jkjnfle: atq? inde aïaduertilTe naturam aiç ubiqi du cru faalem admodum pronatnep cfle;omniüqi faciUime pofie capi:fiquis fabneauerit aliquid/quod fa aleabipfapati poffit: patiédoq?porcionemaliquam ab ipfaforaii. Facilcucro patiens eft quod qualicüqi modo muranoni aptum eft/uelut fpeculum fpcaem quidam ampere potens. Etenim uniuerfi natura ommamirabili quodam aru Êao fabricat adiUorum imitanonë/quorum in fe poflidet rationcs:cüqp fic und quodq; fiat/ certe ratio i materia/ quæfecundum rationem materia fupenorem formata cft:côiuncta eft illi Deo/fecûdum quem genita fuit:amp;: i quem fufpexri anima/habuitqi dum faceret. Proinde neq? poffibile erat hicaliquid fieri diuini tans expsmeq^rurfus illam ad iftadefcendere. lllafiquidé mens ipfa eft/ccu fol diuinus:qui nobis efto rationis exemplar. Proxima uero huic fuccedit anima: fufpenfainreUectuimanén manens. Dat enim hæcrerminos fuos ad folem hue uergentes eiufmodifoli:e{ficitq;per feuelutmediam/ utiUicitcrum fequétiare ligentunuelut interpres turn corum quç inde hue deducuntur/tum eorum quç hincillucreducuntunquitum per animam recumti mentem. Neep emm lóge (emotum aliquid eft ab aliquo/rurfufcp femotum per ditfcrenriam’'quandam Ód mixtionem.Sed eft in feipfo/necp tarnen fecudum locum:óó quodlibetibi eófpi ratdimulqjpermanetamp; diftinctum. Du uero hi funt/quatenus abillis nunqua dcftituuntunatcp anima: prodeunti ab inino fuf penduntur:animç tarnen uelut indehucufcpfefe diffundendo quodimodo iam abeunti. Hac autem ratione quarenus amp;nbsp;funt/ amp;: quod refpicere dicuntur ad mtellectum/ diuini dicutur. Ipfa uidelicet anima nó alio q illuc femper fufpicientc.

d De differed aîarum defcenfu.De mifcricordia louis ergaaÏas.Dccófonantia mundi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Ç-?E:21^h,_

Öminum uero animç ipforu (imulachra tanqui Dionyfü profpicientes \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fpeculo/iUic exntcrunt defuper propetantes: neep tarnen a pnnapio

Wuo intellectucp difiunctç.Necp.n.una cum intcllectu defeenderuntded peruen^t qdé ufep ad terra. Ac interim caput earû exeat ét fug celû. Cori git ta men eis iccirco difcederelôgius/quoniâ media earû potétia curare diligétius co giciquippe cû idipCû in quod defeédûc/cultu prfus idigeat. lupiter uero pater • ■ laborâtes aras miferatus/earuuincula qbuslaborâtfolubilia fabncauit: atep ira incermiffiones laborû certis tépom interuaUis inftituit: m quitus.libéré uiueréc a corpoubusmtipfæ quocp ibt quâdoep forcnt/ubi eft mûdi aia (emp/ circa brec loUiata nûq.Quod.n.iâbêt mtidusihocfibt fufficit atqr (ufficiet fecûdû cônes ppemo côfiftentes in teraponbus ntc çactumipercp certa cumcula têporû in idc ppctuo reftituttv.p méfuras uidelicet uitarum defmitarû: m qbus baec una cum ûlis fccûdum ill ai illorum confonannam rcdigunt.Dumhçc omnia paguntut tub una quadam ratione tnuiccm ordmata quâtum ad deteenfus alcêluùp ani momm c^tcraqi oia pemnct.Qviod autem tn alabus confonina ht ad or dm era

bb ùi

-ocr page 462-

uniuerfi/ira tamen/uc non ta dependcat/q in defcendendo feipfas aecórnodén undtp concordiam cum mimdana reuolunone confidant/id nobis argumento die poteft/cpaftrorum figuns earum foramœ/uinx elecrioncs fignificantur: cp ucdicnitn eH/ uniuerfum hannonicc concentum unum cdere:amp; per muficas co fonannas id rorum ponus q per alia ab anriquis lieer obfcunus/ eft defignatu. ld aucé nequaqui fic fe haberet: nifi niudus fecfidu m illa facerer pacereturq? fm gulaï ftacutis reuolimonum amp;: ordinum uitariimq? cumculis p difcurfionuge nera/quibus difcurrunr animez alias quidem lUiczalias nero incelo: alias autem ad infenoraconuerfe. Incellecrus autem omnis fern per eft m excelfismeqiunq efiia fede delabitunfed firmicer omnis in alto confiftensmonnihd per animam ad hare ufcp demirrir. Anima uero e proximo magis fecundum fpeciem inde ui gentem afficitur: rraditq? fequennbus/ alia quidem cadem femper condinone; aha uero alias alicer/uagabûdam uarietarem certo quodam ordine rennens.De fcenduncuero non femper æqualiterifedaliqiiando quidem magis/ aliquando uero minus:enam fi ad idem fe conférant genus. Proinde ad fuum qnaq para tumq; delabitur pro affecnonis fuçfimilitudinc.Quatenus eni illicfimilis huic aiirilluam en afit: deinde ferturbee quidem m hominem: bec uero inbrum hoc aliaqun aliud.

y/'^x diuina animis infita/ducit cos ram fponre q needfario ad terminos affe ctionieorumconuenientes. C^.XIII^

^^ q^k Vod igitur de ineuitabili lege dminoep iudido didrun fic in natura cd ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^hht córinente acqi imperante ut unüquodep procedat ordine ad quod

Vj^fjctum eft unüquodqi fimulachrum præelectionis affectionifq; princi palis. Hlqi illa uniuerfa animixfpedes illicongrua amp;nbsp;propinqua/ ergaquodin fe concepicaffecnóemifpectatqa ad illud quod tune mitticquo oportet amp;: intro ducic/non quidem ut eattunc 1 corpus/uel in corpus tale:fed quado prefenprus urn mftat terminus/animeuelutulcro dcfcenduntqiio oportet/ amp;nbsp;intrant.Srat enim fiia cuiq? dies.Qua denique imminente/quafi citante precone labfitur/cor pufq? fibi congruum intrant. Arque ferme perinde fe habent:ac fi Magorum ui nbus tractibufqipotennbus moueatur atq?ferantur.Pr^terea ficfehabenr/ficur in quolibet uiuentis tonus perficiturdifpenfano/ mouens folieer certo quo ..K bet tempore/ atq? producens:ueluc pilos/d barbam/cornuacp fimilicer. Et certo quodam tempore ad ralia quidam impetus arque uigores. Item flores in plan tis nequaquam antea gcrminantes/ceceraqun bis fimiliter ordinahs quibufdam regulis diftnbuta. Procedunrautem animencquefponteomnino/nequecom pulfe. Neep enim fponre procedere ira bis tnbuitur/quafi confiilto dicantureli gerc:fed ranquam natura profilianr/ceu folemus uenereas primum concupifcé tias/uel adhoneftas aliquas acnones mftinctu quodam ponus/ q ratioms ton filio pro 11 o ran. Verum femper rahcindam talc quiddam ineft fatale. Itemtali cuidain boemomentum/tali uero momenrii illud proucnit faro deereni.Proin de ïrcllcctus müdo fuperior fatale habet illic aflidue pmanere/ quatenus amp;nbsp;hue aliqd ide demittere:tü uero fingula cóifubiectalegi gradatim idcmitcunf.Infi ra naqi é unicuiq,normacóis/ipfac^ lex nequaq actipit ab ex tr if ceo fui munens

-ocr page 463-

abfoluêdi pocentia :fed ea protfus codirione tradita ed/ ut ipfis utentibus infit eampaffim circuferentibus: turn uero quando imminet tempus: quod fieri lex ipfa decreuit/agitur tiic ab eis qui intus legem babét: adeo ut legé ipfi pficiant: utpoteeos circûagétemf amp;nbsp;ppeacp fundatur i eis décréta ualidius peragentem» qfi fuo illos pódere prçgrauâtem:dû amp;nbsp;ftudiura ftimulumcp ïtrmfecus incuua quo illuc proficifcatur/quo potiffimiiproficifcifex intima dictât.

^ De connexione buius mundi per fuperiorcm:amp; donis Deorum defcendenti bus in opus mundanum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;—?êL*^l^^^’

am bec ita f e babeant: mundus bic babens lumina multa/ illuftratufep ab ■limabusfexornacur i priores aliter per priores alios mudos uel ornatus tiumbabés ab alio: turn ab illis dus num ab aliis métibus tradétibus ani mas.Tabe quiddam uerifimile eft p fabula indicari dicétem/ poftq Prometbeus * nbsp;nbsp;femina effeciffettdeos quoq, alios earn a dom au iffe. Hue tédit quod ibi traditz terram aquçfuiffc pmix ram. item figméto illi bumanam uocem adbibiram.Pre tcreafpêm deas reprefentantem»mm Venerem amp;nbsp;Gratias aliquidiptifleidoniicp aliud aliümoméqi ex dono donaronbufep cuncris accepiffe Pandoram.Omnes 'e enim hoc figmémm allquo munere donauemf.Figmëtum mq a prouidétiaqua dam iam formatum. Quod autem Epimetbcus ei donum dedcritnullum! qd nam aliud (ignificat q acceptionem electióemq; doni intcUigibilis effe preffario rem.Ligatus auté eft formator ille/quoniam opus fuum quodamodo uidetur attingere.Sed eiuf modi urnculü fitextrinfecus;amp; ab Hercule foluitur. Quonia eifaçultas ineft per quam etiam quodamodo fit folutiis. Sed hoc quidcm pro arbimo quiuis accipiat. ld uero eóftet! per bec.s. dotes defup in mudum uenien tesoftédi.Quoatcabis quae in fupionbus dicta funteófonare uidentur.

11 De animarum defcenfu/tranfmigratione/differentiis/fatomrbitrioz puidétiatEt quomodo puidéng ordo tanq latiffimus cónectit fibi fatum panter amp;nbsp;arbitnii. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Cap.XV.

'p^Rocedut aut anima: a mundo intelligibili déclinantes i primo quidé in ce Y ■lütibiqi corpus acapiétes/p ipfü lam i corpora magis terrena labunc qua _.M^ - _tenus pgrediunt in longü.Et alie quidem a celo i corporamfenora atep uiciffim. Alia uero ab aliis in aha trafeunc. Quippe cum his facultas non fuppe tat ad fe hinc attollédas propter pondus arqr oblimonem! plurimum trahentes (ecum/quograuanteper inferiora praccipitentur. Differentes autem inter fç ani mç hunt uel ob diuerfitatem corporum/quibus mfinuantunuel etiam ob form nas:ucl rurfus educatióes: uel ipfæ præterea ex feipfis differentia feed fcrunt:amp; oio uel p hçc oia uel p aliqua difcrêpât.Proïde alie oio fato bic dominât! fuccû bunt. Aliç aut tu fato cedût;tû fui iuris uiuût.Sût Ôd que quotcûqineceffana fût fubftinéda côcedût,Poffüt tamé quçcuqi fût ,pprii munerts tibi ppria refcruarei uiuétes.s.fecûdum aliâ quandam côftitutioné legum/cûcta fimul enria côplecté tem amp;nbsp;alteri fe régulé cômittentes. Contexta uero hæc eft ex omnibus quæ hic funcrationibus atqj caufis. lté motibus animarum amp;: legibus inde pendétibusz

bb un

-ocr page 464-

confonans uiddicet illis/amp;: exordia inde fufdpicnsïamp; illis confcquennacuncta conrexens.Turn uero fenjans ea omnia inconcufla/ qujcuq?ad illorum habiiu feruare fe poflunr.Cetera uero qua fert natura propria circuducens:adeo ut ï de fcêdêtibus caufa fit:ppea qgt; ita fe habet/ut hæc quidem hic atqj ita ponaturalla uero ibi aliter collocentur.

-—^ Cum mfidus fupcrcælefhs atçp etiam cælcfhs fit ordinatifTimus/neccffario of dinatus eft etiam fublunansan quo aim iferiora homme lintordinata/ergo multo magis humana. Singula igitur hommibus côtingentia iufte dminitus difpenfantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVI.

• ' nbsp;nbsp;—^^ Vppkcia igitur quæ iufte inferuntur iniquis attribueda funt ordini/put j |HBIl decet omnia pcrduceti.Quotainqi uero prêter luftum bonis accidunt/uc

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pjnæ mopi^/morbi/forfan ob prioris uirc dclicta cotingut.Hac.n.conte

/ xunrurtacq? euam porrédûtur: quo fit/utamp; ipfafeaidum ronem fieri uideitur. Nunqd hæc fcdidum rones naturales minime fiuntmeq; inter ilia qu^ pncipali ter mtedunc funt collocada:fed ex illis porius cófequcria; Vclur ficadcte cafaz quifub ea erat intenmatur/qualifcunqi fit. V cl ft duobus quibufdaordine quo dam motis/autetiam uno/quod offenditur fragatur uel pefludef. Foifan uero hoc ipfum quod miuftum dicirur/neqi malum eftpatieti/amp; ad rotius fenem eft côducés.Forte neq? miuftum eft:cum ex antecedetibus iufte fmgula difpefenf. Non.n.putadum cft/aliaqutdem ordmem inter fe habere:alia uero hincoio ad placitum licetiamqi deflecti.Si.n.fectidum caufas/Ä: cófequétias narurales/amp;ra nonem unam/unumqi ordiné oportecoîa fierimimirû amp;nbsp;quç minora funt/coor '' dmara elfeatq; côtexta purâdum.Itacp quod tâquâ iniuftum ab alio inferturin aliud/ipfi quidcm ageti eft iniuftum:ncqî cft extra caufam atq? crimé.Coordina turn uero m uniuerfo nimirum nô eft i hoc iniuftum/neq? etiam iniufte infertur in patientem.Scd ira dflcebac. Quod fi bonus eft qui pantur/i bonum deniq de finit quicquid patitur.Exiftimandûcerte eft/ comunem huneordinem uniuerfi nô efte diuinicacis iufticiæqj ex pré: fed cxaaiflima quadarônequod conucnic unicuiqi redderetcas taméin felatêtes habere. lôq; ignorâtibus occafioné crimi nandi preberc.

- ' -YƒStrut ftimum aens Primum omnium ignitur ab infimo ignis:fic calum fum ) mum corpus primo animatur ab anima/quæ cft ultimum diuinorum. Item ipfum bonum eft quafi centrum. Mens lumen inde micans atq? permanens. Anima lumê de luminc femouens. Corpus pcrfeopacum illuminât abani ma.Sed aie in cjlo fccure illuminant:fub celo nô abfqj cura. nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVlI.

QVod autem animæ a mundo intcUigibili in cælum primo defeendant/ex his coniectare licebit. Si enim cælum m gencrcfcnlibili præftannflimum eft/jnerito mcelligibilium ulrimis eft qproximum.Inde igiturc^lcftiapri mû aîantur atqj acapiunt/utpoeequæad capicndû fmt admodum apttora.Cor pus uero cerrenum amp;nbsp;ultimum eft/mmorifqj ata: minufq, naturalitcr poteft parti ciparc:utpotequod ab inrorporeanaturaremotiflimum eft. Omnes profecto illuftrât ceki/rradûcqî quaft plurimû primûqî fui globo celefti:ccrcra uero pofte honbus illuftrantur.Que autem defeendune plunmum aliud amp;nbsp;aliter mfenufq*

-ocr page 465-

coUuftrat. Ipfis nero nó expecLt in longu ad co comiitïe.Efl utiqj aliquid ül^^ -centrnmrpenes hoc autédrculus ah ipfo micans. Prater bec amp;nbsp;circulus alms/iu mendelumine.Vltrahçcinfupernôamplius luminis circulus:fediamlumims indigus alLem/propne lucis inopia.Sit auté bic Rombus fiuepotius fperaralisz qu^quidcm a gradu accipiat tertio:Cui proxima ed/eiufq? propinquitare reful geat.Ingens itaq; lumen illuminât perman ens: atq? fedidu rónê fpledorM^Jfpfa procedic.Reliqua uero una colluftrant. Partim quidem manenria/ parrufl nero' felongius deflectentia /perluftrationefubiecri. Deindecum illa qua dlullrarl't’ ?. funt/cura indigeant plurima/quemadmodum nauigiis fluctuatibus gubernato nbsp;nbsp;j res impenfius nauibus re gendis incumbût: fuiq’ ipforum obliti/uix aiaduertüc fein eo difcnminecóftituros: utunacunaufragio fubmerganf.Sicamp;animata les afeipfis difceduntqplunmu:deinde arctius detinentfafcinationis uinculis alligata:natureuideliceccura deuïcte. Ach taleforetquoduis animal qualeeft Uniuerfum/habens uidelicec corpus perfectum amp;nbsp;fufficiens/ amp;nbsp;extra paf ion urn difcrimina cóftitucu, Profecto aïa qua corpori adefle diatur/nó adefletifed pra beret ei uitam/interea oio permanens in excelfis.

|| Anima fecudum Piotmum atqi lamblicbu quadoq? fut extra omne corpus. amp;rüc potétiarónalis eft adeo efticax amp;expedita:ucquafibi pornguntab m tellectu cóprehédat ci'icta finetempore/uel faltem qbrcuilfimo. Item alg inter fecóuerfantes 1 celis fine fermone/ quafi p nutus mutuo fe intelligfir. Scd in corporibus aereis algatq? dgmones uoces formât, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIII.

I^^Ofthac queren dum eft/utni anima difcurfu rationis utatur anceq defcen 1 Baat in corpus/^ poft difceflumiforfan uero difcurfio rationalis cótingit dum corpus habitat. Quippecum 1 ambiguitate pofita fit/cunfq; follici ' ta/amp;:quafiiaeneruara:difcurfu nanep rationis egeread uitg uericatifq? fufficien namexquodam métis detriméto cótingit. Quéadmodum amp;nbsp;cófultatio rónis in artibus accidit/quâdo artifices ambigût/ranquâ a perfecto déficientes. At u bi nihil difficultatis defectufqi opponir/ ftatim ars fuparatq? agît. Verum ii ala illicabfq,ratiocinatióeuiuüt:quomó amplius diccncrónalcsrRefpódebitforte quifpiam/ob id tonales dia/quoniam po (feit; h quado expediat nte cófiderar^ Oportet dût rocinanoem accipere ralem.Quâdoquidé fiquis rócinationcm acci piat tâquam difpofitióem actióemqï ftabilem/femp ab intellectu manâtem 1 ani mabufq?exiftetem;amp;:quafiquädam m de corufcation cm/fi cut utiqollic anima difcurfu quoda rónis utentur.Nó tarnen (utarbitror )uri illic uocibus eft putan dum;qdiu locum prorfus inteUigibilem incolunt.Quando uero corpora inca lis habent/non utuntur ibi fermonibus/qualibus apud nos ob indigentiam uel ambiguitatem uticonfiieuerunt: amp;nbsp;cum certo quodam ordine fecüdumqi natu ram fingula illic aganc/mento nedperanr aliqutd neq; confultant.Cognofcunt uero mutuo inter fe fua per reciprocam confcienna notionê:quando amp;nbsp;bic mul ta etiam 1 tacentibus intuitu folo percipimus. Ibi uero omnecorpus eft purum/ amp;quilibet babirânum torus eft uelut oculus.Nibil ibi eft occultuminihil fictti: fed prius q alreri quieq dixeris intelligit alter. In aere uero incolcntes tü dgmo nes/tum alas non abfurdum eft uocibus uti. Alalia nâqi ralia funt.

-ocr page 466-

r^ita fcnfualis eft conflara ex proprietate mdiuMiia aren diuidua. Didtur eni diuidua circa corpus/qafinguhs pnbus eins feaccomodat. Dicit enaindiui dua/quia fiuguks adelt rota. Ró uero ac mens dtcir fimplicirer ïpnbilis:quia corporeo inftmmêto nó iinf;amp;: pgeafepara.

Cap.XVinL_

’ ^ u WTrum nero in aia fecunda idem dicac ptibile imptibile:quafi duo h^c

■ nbsp;nbsp;nbsp;1 inuicem concempara fine; an potius alia róne/ amp;nbsp;Iccûdû aliud hocquidé impribile/iUud atpcibile prædicentanq deiceps diuerfæ partes difpofitç fintificucîianc rônalemzillâ irrônalem nuncupare folemus/manifeftii nobis erin poftqquidponiïimûutrunqîdicamus explanauerimus, Pnnapio imparribile apud Platonem fimpliciter eft acceptum/partibile uero nô fimplicitenfed animä inquit circa corpora fieridiuifibilé.neep tamé Hulle facram. Profecto naturk cor pons cófiderare decet qualis ódquéadmodnad uiuédum indigcatala: tp uenc ccllefic ubicp pcorpiis aîæuim inelle/ronq? prorfus adefle.Omneqdéfenfuale oportet fi mó per totum fentiamam quodamó dniidêdum pueniHe p totu/exi ftens quidem ubiqj/nóiniuria drcirurellediuifumiapparens uero ubiq; totum/ non omnino diuifum diatur;fed diuifibile circa corpora fieri. Siquis autem di catincetensfenfibiis nó efiediuifumded in cactufolum/ refpondendum ent in alus quoq5ira diuidi: fiquidé corpus cfhquodacapit: minus taméq in tacru. Qninena mm aîæ uegetalé amp;nbsp;auctneê fimili róne dillribm: atep fi circa lecurcon cupifcentia:circauero cor iracudiauiget rónêin his elÏepfimilê.Sed forfannon acapic h^c t illa pmixnone. Forfan uero amp;nbsp;alio pacco/amp; ex aliquo acceptoru ibi .'’ hæc oriunc. Ró aüc Öd intellectus coipon fcipfa nó tradut. Hord naq; opus p in ftrumentu corporis nóperficic:ld.n.impedimento futuni eft/fiquis i medirano nibus hoe utaf, Quaobrem utrü interfeïptibile.s.amp; parnbilediuerfü eftmeq? tanq in und conflara uident: Sed tanq totd quodda ex pambus/utnfqi uideli cec puns/perq? poten na fepansiSi tarnen amp;nbsp;quod circa corpora fit pnbile/a fub limionpotentiaimpubilem habet dotem/ pór unep hoc idemimpnbilepambi leq? panter elle/ raquam turn ex hoc ipfo/tum ex uirtute quadam defup m ipfö ueniente conflatum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

-—1^Aïa nó ed: i corpore ficut in loco ucl uafemec ut pars i toto;uel totum in parti bus:necutqualiras ifubiecco;nccutfpés in materia. Sed corpus cft inaïa/ut in muificate cópreheiidcnte mouenteq? ftabili nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XX.

| A Eliquumeft ut exponamus utrd healieq patres ammefint i loco uelhæ | quidem omnino nó in loco:alie uero i loco fint:amp; ubi:amp; quomodo; ucl nullaoio pars fit in loco. Siueeni nonaffignemus fmgulis aieptibuslo cum quendam nufqua uidclicet aliqd collocates :fic ut up nihilo magis eâ intra corpus/^ extracêfebimus.ldeocp corpus inanimd relinquemus. Ncq» aflignare pocerimiis:qua róne fiat opa illa/qua: p m drum en ra corporea pagunf.Siucqui bufdam aurpambus defenbamus fitumz qmbufda uero nequaq/fane qbus nó defcripfenmus/eas nequaqua i nobis collocate uidebimur; adeo ut non totam animam no dram in nobis elle uideamur exidimare. Omnino autem nullam animœ parnum/neep totam rutfus aiam debemus 1 corpore ueluc i loco ponerc.

-ocr page 467-

Locus cm’m comprehenJens eft / ô: corpora contmens.Er ubi unuquodq; cLul fum lacenficibi lacet/ut nó totum eflequeat i quolibenaïa uero nó eft corpus: neq;cotnprehéla eft porius q comprehendes.Neq? ramé ûc ut in uafe eft in cor pore.fic enim corpus inanimatû relinquererfiue tanqua uas/fiue tanqua locus aiam cóuneret.Nifi forte aïa dicacin feipfam elfe collecta/à traducnoncquadl a fe in uas alrquid fui tranfmittere: Atq» ita quacum uas parricipauir/ tatum aîæ iam ent derractum.Locus ac/qm pnndpaliter locus dici folet/ incorporeü quid dam eft/nó corpus.Quapp quid nam aïa mdigebiCr'Præterea corpus non per fe ipfum/fed p quenda fui cerminum anime ppmquabit.Mulra infuper aha obiici poftent his/qm tanqua in loco anima m corpore collocat. Nam óc locus femper una cum locato ferrer. Et quærendum fupent/quid nam fit:quod fecum locum ipfum una arcuferc.Qumena fi locus interuallum quodda elle defimaf/mul to minus aïa in corpore ent uelut m loco.InteruaUü cnim fiue fpanum necefte eft efle uacuu.Corpus at nó eft uacuu.Sed forfan uacuu illud dieft m quo eft cor pus.Quapp in uacuo corpus erit. Rurfus aïa nóeft m corpore quali fubiecto. Quod enï m fubiecto eft/pafho qmrda eft eius in quo eftaielut color atq? figu ra. Anima uero eft aliquid feparabile.Sed neq; ut pars in toto. Anima enim non eft pars corporis. Siquis at dicat anima efle uelutpartem ï toto uiuéte/dubica tio eadem nobis inftabit/qtio in toto fitquefituns.Nó enï quemadmodu m ua fe uini uinum/aut uas inent. Neq? quacóditionealiquid permanet ï feipfo.Sed neqsficetiä ut in pambus rom/ndiculum naq? eft: al am quidem cotu dicere:cor pus uero panes. Proinde neep tang fpés ï materia.Spés enim ï materia infepa rabilis eft.Acq? iam exiftente materia fpés poftenor aduenit: At aïa fpém efficit in materia/uepote qua aliud quiddä eft q fpés. Quod fi anima nó faetä quidé fpém/ fed feparara efle diclt/nondü manifeftum ent/quacódinone fit fpés hæc Ï corpore. Acep erit aïa peni tus fpata. Verum fi hæc ica fe hab ét/quo nam pacto apud oés aïa efle in corpore prxdicat/Profecto cum nó aïa quidem:fed corpus afpectui paceac/ uidentes uticp corpus/^ aïatum elfe coniectates/ppea q? mouedf amp;nbsp;fentiat/haud ab re aïam haberi a corpore dicimus. Iraqi cófequencer amp;nbsp;anima efle putamus ï corpore. Verum fi aïauideret/atcp fentirec/exiftens aliquid uita plenu/corpufcp undicp uita cóplectés/éc ufep ad extrema cqualiter fefe porrigés/ nunqua efle aïam ïcorpore fareremur.Sed ponus ï eo quod pricipalius eft/efle quod nó fic pricipale/amp; ï cótinéte cótentu/amp; fluens ï eo fimditer quod nó fluit.

'■^Anima nó proprie ineft:fed adeft corpori:Nó tarnen ut gubemator naui uel uirtus gubernacona infufa gubemaculo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXL

^^lXVid autem dicemus:fiquis inrerroget/quo aïa adfit corpori/Sdipfe quidé I nbsp;nbsp;■modum hac de re nullü adducat in mediumftrem fi quærat/nunquid to

anima fimul mfit:an pars aha potius aliter ? Poftq igic nullus eorum quidictifunt effendi in aliquo modus adhucnobis probatur uelut aïa: conue niens erga corpus : Dieft aüc fic efle ï corpore/ uel/t gubemator in nauudiéendn eft id recte dictû ede/quâtum fpectat ad earn ipfam animæ facultatêip quam ua leat a corpore feparan.Neqi tamé modum nobis exponct pociflimu exoptatii. Nam fi tanqui nauigaror accipiac/fecundum acadés aderit gubemator.Sm aur

-ocr page 468-

quot; ut gubemator diinraxaüquomoSo id conüenier?Nón cnïm in tota naue eß/fi cue aîa eft in toto corpore. Sed nunquid ira dicédû:Sicuc ars inftrumêtis ineft/ uelut in gubernaculo:fi forte elTetguberiiaculû animatiuadeo utgubernatona uirrus intus fit artifidofe mouesySed m hoc fairem differentia eft;quoniam ars eiufmodi ab extrmfeco pendet. Si igit fecundum illud gubemarons exemplar gubernaculo feipfum infinuâtis/aîam collocemiis ï corpore/uelut i mftruméro naturali/mouet enï ficipfum quoaâqi placuent/nunquid ad quefitu plus aliqd reportabimus ?An forfan iterum ambigemus/quo infit buic inftruméto/Arq Af fi modus hicdiuerfus eft ab aliis: adhuc tamé planius inuenire amp;: accederepro pius exoptamus.

“Ï^nima adeft corpon fepabilirer/ficut lumé acri.Corpus eft in aia/ficut aer in lumine.Mens amp;: ratio no adfunt corpori:quia turn eo nó cómunicat inagen do.Senfus amp;nbsp;uegetalis potentia adfunt:quia amp;nbsp;hazepcorpus agut: amp;: corpus indigec eismeqj tamé a corpore fubftinentur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XXJl.

Ed nunqd diccndüeft/ficaiamineffecorpori/utignis.i.lumé ineftaeri? enim hoe dum adeft aeri/nó adèft. Ac per totum præfens nulli mifcet: manet quidé ipfum. Aer uerq tran fluit. Er quado extra ilIud fit/m quo eft lumé/ abit prinus nihil retinés.Quadiu iicro ê fub lumme/ iHuftraf.Quapp recte hic licetdicere/aerem êe i lumme potius q m aerelumé.Ideoq? Plaro i ipfa mudi generationedicinoluit aiam i corporepofita efleefed corpus i aiacolloca turn, Aitcpaliquid ceipfius aiæanquo fitcorpus:aliquid rurfus:in quo corpus nullû/quâtu uidelicet ad eas uires aîæ pertmet:quibus corpus minime indiger. Eadem quoqi ratio eft de epteris aiabus. Profccto purandum eft/reliquas aîæ ui res corpori nó adefle:eas arit quibus eger/ addldarcp fic adefle/ ut ncqi in parti bus neq; i toto corpore fitæ fintfEr ad lenfum gdé/ipfa fentiédr uirtuté roti fen tien tl adeffe. Ad actioes uero edendas/iam uircs alias aliis.Dico ar hi'ic i modu.

‘—4fMAR.SlLIVS. nbsp;nbsp;nbsp;Qu^libet uis aie eft in qualibet pte corpons rora/ficut ala.

Sed dieft ibi agere/ubifibi feiuit inftrumcncum:amp; ibi principalirer/ubi mftni mentü hér pnncipm. Sic ergo fennêdi moucdicpactus armbuftcapituundc uidelicetdenuanc nerui/ infhuméra/ fcnfus/amp; morus. Sic iracundiœactus cir cacor/ubimftiiimétum eius.s.fanguis igneus.Sicnutririo circa lecur/iibi fan guis acnus eft mftrumétii eius. Actus uero renis amp;nbsp;fi nó hét cómunioné cum corpore/ atenbuftquodamó capiu: quonia imaginationis actus eft róni ptm* pinquus/eiufqi fic particeps nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXIU.

PLOTINVS.

—gt;J Vm animam corpus fit ab aîa illuftraru/aliam corporis parte dicimus alib \ c 1 ter hinc accipe. Acq? fedidum mftruméti aptitudiné ad opus ferenré fecti U^ ,zAuim ad opus accómodatam/ficnominari potentia quidcm i oculis»^ifua lem:in aunbus auditiuaan lingua guftadi:in nanbus olfaciendi comporéicom potem uero tangédi ponerc folemus ï toto. Ad bac eni perceptióem corpus to turn uelut mftrumétii aîæ fubmmiftrare uidec. Prærerca cum inftruméra ractiis in primis fint nemis/ad aialis motum uim habenribusiarqi hic uis eiufmodi fc acoómodct.’cxordiatur at acerebro nerui/nimirü fentiendi pfecpédiq; initium

-ocr page 469-

toriufcp paninis animalis hic poriflimum coHocamnt/ binc ad alia denuantes: ubi uidelicet mftnimccorum principia funt ibidem/quod his ufum eftcollocan tes. Sacius uero Ricrat dlicpnncipu'ioperationis illius potériçponere.Vnde.n. mouédum erac inftrumétó/ ibt oportebatquafi fundari mm illam arnfias con gruam inftrumêtoJmo uero nó porétiamiubiq? eni potena uiget.lbi at eft prin opium actionisz ubi eftminum mftrumén. Cum igic fenriendi pfequédiq? uir tus m aia fenfilait atq? imagmatrice fuprafeipfam béat rónem quafi ad inferius propmqua/ ninnrn ubi bæc eft: in fupremo/ ibidem pofita eft: ratio ab antiquis in fumma aialis tonus arce/ipfo uidelicet capite:nó quia ratio fit m cerebro;fed i hoc fenfnalup quod quafi mediu rano poni uidec in cerebro. Senfuale quidé hocoportuit attribuere corpori:amp; illi mébro ponflimn/quod acnóem eiufmodi fufopepofiTet. Ranóem uero nullo modo cü corpore cómunicanté cómunicare prorfus opomiit illnquod eft: aîæ fpés: aîæ mq potenns aróne nónihil accipe: Quod eni fcnfuale eft/quodamó etiâ eft: amp;: iudex; amp;: quod imagmale eft:/ uelut intcllectuale uidec.Quineril impetus atq, ^lecurio phantafia rónéqi fequunc. lllicigicrónale eft:/ nó quidé uti loco/fedquonia quod eft:ibi/quodamó rónis t' fit parnceps.Quo aut pacto ibi fit fenriendi uirtus amp;nbsp;alia fimiliter/dictum eft:. / Proinde cum uegecalis amp;nbsp;augédi nutriédtep natura nufqua défit in corpore:nu \ tnat uero fanguine: amp;nbsp;fanguis nutritonus fit m uenis:ininüqi uenarn à: fan gut / nis fit in iecore/ unde iris eiufmói nitic baud ab re hic cócupifcés aîæ porrio eft: | auerenbus collocata.Quod.n.gignit amp;: nutrit amp;:auget/bocatqi hare necefle eft ' cócupifcere. Cu uero renuis/leuis/acutus/purus fanguis fitinftrumétum iracun diç cógruum/huius fons/uidelicetundefanguis eiufmodi ad gftum iracundiæ profluit/ ipfum.s.cor iracundiæ defignatum eft: habitaculum.

MARSILlVS. Anima quia eft: fubftatia incorporea/in fe exiftcs nó deter minac adaliqué locü/nifi p inclinatióem amp;: acrióem areaillum.Soluta igitur -ecorpore terreno/fi nulla rerinet inclinatióem emfmodnnufqua terrani eft/ôd , ubicp.Nifi forte fit in fphera fuperiore p inclinatióem ad lUam.Sinauté incli nacionem adhuc rerinet ad terrena/circa hec reuoluic cum corpore fpintalnin quo amp;nbsp;corporea paritur. Præterea ficut apud aftrologos nónulli farü fuu eria nolences impléc/dum ignari aliqd eligüt/p quodincidutdam in fatiufic oês anime diumam implét in fclegem/eligêdo aliquid/ex quo i latétem incidut legis diuinæ fencenriam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXVL

^^0fl bxc quærendum eft/ubi nam aia fit/poftq a corpore fuerit feparata.

■Profecto bic quidé nó erit/ubi nó fit quod earn quomodocûcp fufcipiat. enim ï eo moras trabere pót/quod nó eft: ad earn capiédam nacurali ter aptumifi aliquid ipfius habeat/quod amenté aïam trabat ad ipfum. Eft: auc in illo/fi habet aliud/ fequieep illuc/ubi id natural iter elfe amp;nbsp;fieri, pót. Cum uero plunmus fit amp;nbsp;unufquifqi loais/oportetdifferétiam turn ab affccrióc aîæ proft dfei/rum eriam ab ipfaiuiticia iudicioqi rebus oibus dominante.Niinqua emm effugiecquifqua/quod ex iniuftis acrióibus pari decet.Lex näcp diinna ineuita bilis eftdimul 1 feipfa córinés facultatem iam quicquid iudicatu fuennfaciédi. Fert aut amp;nbsp;ipfe pariés ad quæ pari decet ignoras/inftabili quidem motu pariim

-ocr page 470-

erroribus dfcuacnis.Sed tandem uelut p multa defangatus ob ca quibus renire batur/ in locum madit fibi couenientem/uolutario quodi motu in uolurariam fubiés pafTioem. Edictum uero cftinlege/amp;:quatum/amp;quoufq;oporrcatpari. Ac tadem itcmm unacócumt mm remiflio penœ/mm potedas ex loos illis cfni gicndi/idcp potêtia quada harmonie oia eónnéns. Proinde aie corpus habéres d habent ena ut torméta corporca panant. Anima: uero qua: puræ funt/nihilqi ul lo pacto corporei fecum trahut/ nullo prorfus firn corporeo cobibérur.Si igitur ad nihil eiufmodi defignant: ncqi eni ullo modo corpus habet/ ibi pculdubio funt/ubi enenna ipfumcp ens atq; diuinum in Deo cófidés: hic mq amp;nbsp;unacum bis acq; i hoe ipfo ala eiufmói habitabit. Sm aüt adhuc requiras ubi/qugrendu obi fimiliter erit/ubi na fint amp;nbsp;illa.ld uero pquirens/ncqjoculis neqj tanq corpo raqiierito.

^'^ In mtellectu non ed reminifcenriaiquia nihil noui illic accidit ucl extrinfecus / uelintrinfecus/quodconferuadumfit/acqirecolédum.Neculla deporénam

- acmibifitcómutanoiSedrecordanóisofïiciüadaiamprinet Cap.XXVh Ö’ereprehum ed de memoria fimiÜcer pfcrutari:Nunquid aia: cum ex bis ocis abiennt recordenf. An alie quidem rcminifcatur/alia: uero nequaq. Et rurfus nunquid oium/an ponus aliquoru memoria habeânAtqiircrû urmm fcmpmeminennt:an forte ad tem pus. s.ernigrarioni gproximu. Verum fi recte hac de re quæfitun fumus:imprimis accipiendum ed/quid fit hocipfum , quod recordat.Dico at nó quid ipfa memoria fit:fed qua î re ponifimum nam raliter effe foleat. Quid eni memoria fit/amp; alibi dictfi ed:vlt; fæpius prædicaf.Sed exponendû cddiligetius/quidporilTimti natura fit ad memonâ inditurum.Si aûc tota memoria: facultas cdaduentitii cuiufdam fiue difciplinæfiuepafliûis/ profecto reminifcenria rebus qua: palfione uac-at/neqifubiiciunf rcmpori/'mini me cóuenit: ideoq? memona circa Deum ucl ens amp;nbsp;mtellectu ponéda nó é: nihil enï eis accidit: neqi tempus circa ens ed:fed aiuum.Neq? prius aliquid ibi ed/â^ podenus:feded femp uti fehabet permanés ïcodem/nullam prorfus admirtés mutanóem. Quod at in eodem fimilicp ed femp/quo utef quadoep memona? Quippe cum neep habeat/neqitencatdifpofinócm aham podaliam q prius ha buerit:uel mrclligétiam aliam pod aliam forriat/ ut ita i alia quidé manear/ alte nus uero mem inent qua pnus habuerat. At uero quid nam phibebir/hüc inrel lecmm akon'i mutarióes cognofcere/ipfum interim nó mutatü/ueluripfos mun dl arcuitus/Forfan quia aliudquidcm prius/aliud uero podenus ficintelliget/ fequés.s.agirata: rei mu rationes. Præterea memmifie/aliud quidda prêter imdli genriam ed: Arq? ipfas fui inrclligénas recordari nó ed dicédum. Nó enï pedfit utcórineat/neforfan abeat:alioquin itactia metuet/neipfa fuicßenria afcipfo difcedat. Sed neq; etiaaïam dicendu ed ca ccdincmememiniffe/qucmadmodii fi dixerimus eorum qua: mnata poflidet memmifle.Sed podqua hic ed/haberc quidem lUa/necp tamé feaidum ipfa nüc opcrari:amp; maxime hue lógeprofeew. Veteres at operari lam fecudum illa quœ babebar/memona amp;nbsp;reminifcéni apcl laffe indent. Ideoq? har altera quædâ ed memoria: fpês.Quapp tempus memo na: huic minime conuenit. Scd forfan circa ha’c nó ram cófiderate g facile Icui terep nos genmus. Forraflis enï quifpiam dubirabit/ ne fone nó illius anima:fit

-ocr page 471-

memoria rem in ifeétiaq; eiufmodirSed alterius inboris/uel eriam huius eópofid aïalis.Prercrea fiue akerius aie fit/ambiget/quado amp;nbsp;quo qua recordar accepit: Siue aialis/fimiliter eria dubitabit. Quamobrem inueftigadum ek/quid nam in nobis porilkmu fit memoria pnrdimm:Quod eriarn ab mirio quærebamus:Ec fiueaiarecorder/quçnâuis fiueparsaie/fiueaialipfum utac memoria: quemad modû amp;nbsp;fenriés idipfum eflequibufdam apparuit/quprendü crit/quisnam fit modus/quidue ipfum aial fitdicédum.Item utrum ipfum idem fenfibilia intel ligibiliatp amp;: alia queuis papiatian aliud hæc/S^ aliud accipiat illa.

quot;—^Animal eft und quidda:nc5 und dico factd ex trafmutarione ambard partium - -in aliquid temunufed ex tranfmurauonc corporis m forma actumq5 aialcm. Ad hoc und cómunepernner cffcctus fcnriendi ferme ficut amp;nbsp;uegerandi.Ssd ctfectus memoriæ.i.conferuâdi Só recolédi adaiam proprie pertinet kabilem / nó ad corpus inftabile: quod eft obliuionis occafio.Nâ amp;nbsp;muka p mcmoiia feruanc/à fuggerunf/quj nunq cd corpore funt percepta Cap.XXVlI.

'^ jy I igic aial eft utrdep fimul/in fenfibus feeddum actum/oportet ipfum feu nre eriam aliquid eiufmodi eBe.Quapp ót cómune dicit/quemadmodd k_ d texere atq; terebrare: ut feeddum artifice quidé aïa i feu tien do fe gerat: fecadum uero mftrumêtiim fe hear corpus. Dum corpus quidem parit amp;nbsp;mini flrat. Anima uero fufcipir corporis ipfius formarioné: uel earn que fit p corpus: aut fairem ludicid/quod ex corporis paffione peregit. Vbi certe fenfus ficcóis acrio dicerec.Sed memoria nó fic cogérée effe coniuncti.Quippe cum aïa fufee pent iam figuramiarq? uel cukodiar/uel abiecent earn. Nifi forte quis memoria -. quoqjcómunequidda ede coniiciat/ex eo cpcomplexionibus quibufda corpo rum mm memores/cum obliuiofi fieri foleamus. Verum diciquidé pór/corpus uelimpedire/uelnóimpedire rccordarionis effectd.Sed nihilominus ipfum me morbemunus ede ipfius aîæ proprid. Iam uero meminide difciplinard/qdo nó ipfius aïæz fed coniuncti ponus ede dieet? Si at aïal fic eft utrunqi fimul/ut alte * « rum quidda ex utrifqi proueniat:primo quidé abfurdum ent neep corpus/neq? nbsp;nbsp;^

aïam dicere aïal. Nó enï pennurans urnfqj diuerfum quidda aïal eft.Neq; rurfus itacómixris/ut aïa ï animali firquada duntaxatpotentia.Arqui amp;nbsp;hac rurlum códinone meminide nihilominus ad aïam perunebit.Quemadmodd m cótein peratione quada ex uino meUeep cófecra fiquid fupereft dulcedinis/guftdcp de linit/id ipfum hér ex melle. Quid ergo?St ipfa quidé meminit: fed ex eo q? eft incorpore/ideoqï nee eft pura:ïmo tanqua fic iam aut fic affecta fenfibilium fi guras pór imprimere;ac ueluc fedem ï corpore ftabilire ad capiédas formas atq; feruädas.Sed primo quidé eiufmói figure nó funt magnitudines.Deinde neep tanqua figiUares impredionesineqpreuerberariones uel figurationes quædam. Quonia neq? ibi é impulfio: neep fit ficut ï cc ra fieri cófueuit:Sed modus alter qualis eft intellectio/eua in rebus qua: fentiunt. At in intelligédo que na impul fio uelimpredio dici pocent/Aut qd opus eft corpore/uel enacorporea qualira tezqua cum intellecno peragaf. Quinetia necedaritï eft earn fuorû motuum me minideiSicut eorum qua: defiderauit/quæ ue cófecura eft/ uel minime cófecuta. Neq; dum ad corpus ufq; peruenit/quod tanqua defiderabile nobis propofitu

-ocr page 472-

' • eft. Quo eni pacto corpus de iHis diccre poten'r/que ad ipfum nd peruenerunc aut qua rone una eu corpore animus recordable:quod nulio modo natura cof ' nbsp;nbsp;ports cognofeere pot. Veru dicédû efi/queda in aîain ipfam d efin ere: qujeuq? p

corpus uentut.Quedaueroaîçfolius cxiQcre.Si modo necefle eaiam ipfamali quid crie:^ natura eius quanda opufq? exiftere.Si uero hoc/mfup delidcniiin eius propriLvdefideriiq? memoria,Quamobré confecutionis quoq? amp;inanis uo tl reminifcentia. Quandoquidé amp;nbsp;ipfius natura i eorum genere quæ fluunt/ nó numerar. Nifi emm ita fe hear/neq; confenfum neepeófequentiam aio concede mus:neq; confpirationézamp;quafi fuimet confci en tiara. Nifi cnï aia h^cfuaptena •gt;'• tura poffideat/certe in corpore nó acquiret. Sed profecto quafdam acriones ha bet/quani ex ecuno corporis indiget indrumétis. Et harü oio uires fecum affert. Quan'idam etiâ uirium fecü aftert amp;nbsp;acriones. Quanm nero ad memonâ perti net/corpus impedimêto eft.Quadoquidé amp;nbsp;nunc ex quonidâ adiüctione con tingit obliuio.Sed ï ablatione amp;nbsp;purificationequada memona fape nobis einer git. Dum uero aïa fola cH/neccnarifi eft/fi natura corporis aceeHent mobilis arep fluens/nó memorie caufam/fed obhraonis inferre. Qua pp amp;: L^theum flumen efle hoc pór exifiimari.Memona igir ad aiam pertinet.

Opinio quafi poëtica/eflegeminas ihoieaias per fubftantia inter fedifferétes. Rónalé qdé ab ipfo miidi opifice. Irrationale uero a müdi rara Cap.XXVlII.

iiWTrancp fempitemam efle: ac poft obirü pofle rónalem efle apud Deos:amp; I 1 mrenra irranonalé/qup eft eius Idolum apud holes. Et hacrcminifa reiü hac uirageftarû.Pluhmûquidé paflionû fuarû.Minus 5trerû ad ratio nalcm aïlm pcrtinentium.Item i hoie/nó dico tempato/fed cótinenre iicl incon tinente/ambas fimul aias cómigrare:rerüq? humanaru memores ée:facilius qdé quatenus uiuunt in aerco corpore. Difticilius at fi rerrenü corpus quandoq, red ,’. piant. Probabilius forte foret dicere/un a nobis inefleaiam.Atqi ex bacuiralcm J uim/uel actû uiuificû corpori huic influente apellari quafi alteram aîam.Quæ ideo dicit ab uniuerfi uira fieri:quia ex noftra ^fluit fub uniuerfæ mtæ uimite. Ceterum quærendum eft/umus aîœ côdiuo fit memoria. Altéra liquidé aîa diui mor apellaf:fecundû qui nos fumus. Altéra uero ab uniuerfo depéder.Forfan dicendûeft umq?memonâcôuenirc.Sed altéra quidem memonâ efle propriâ: alteram uero cômunë.Etquâdo coniuncrafunt utraq?/fimul omnes efle memô has.Sinautéfeparent/fi modo utraq; fint amp;nbsp;maneât/altcram aîam fua quidem diutius côferuare:quæ uero ad noftrâ pertinét/breuius.Hæc uero eft/que Id old apcllac. Simulachrum igic Herculis apud inferos exiftimandû nobis eft/ ut ar bitror/recordarioîum quæacta î uita fuerûc.Eius enî potiflimum uita bac erat. Aliæ uero utrunqi fimul exiftétes/nibil plus dicere babuerût/q quæ ad banc ui tara fpectant:amp;: ipfæutruncp fimul factc hecipfa noueiunt:Vel prererca fiquid quodâmodo pertinet adiuftitiâ. Hercules âc ipfefcgicgatusafimulachio qd nam dixenc/ nondû eft dictû.Quidnam igic aîa diceret altéra fegregata quan doqî/folacpuiuens?Nam animaquidem ai hac fimul tracta recolic quecunqj fc cit/paflusqî eft homo. Procedente uero tempore fub ipfa morte/aliortm quoq» recordanones ex antecedentibus uitis fuboriuntur:adco ut horum nonulia per

-ocr page 473-

negligentiam dimittantur. Facta eni'm aliquâdo a corpore püriob amp;nbsp;ilia que bic nô babuit in memoria/recolct. Accedes nero ad aliud corpus/excumt/profertlt;^ externa: uiræ négocia:^ quç nup obmifcrac. Item mulca fuperiorum.Cum uero lôgioribus temporû curriculis aduentitia multa conringann femp in obliuione uerfabic. At ata que fola iam euafic/quid nam meminerit/Forfan uero pnus no bis inueftigandû eft/ad qua pottflimu ai^ mm memoria ipfa pertinear.

'quot;■y^Potenciafenfinua aliud quiddâ eft q potenriaconcupifeendi uel irafeendû Atqîhæc utraep excitât a fenfmôd ex frequêti inciraméto acqmric melinano nem propenfiorem:quæ tarnen nô eftmemoria.Memoriaeni ad fenfum per

tinec acep ranonem

Cap.XXyillI.

*'i ^BVnqdco meminimus/quo fentimus/amp;quo difeimus/An etiamquo con J ■cupiflt;i’-gt;'-tnusfcôcupitorum/ôi quo irafamur/fingulorûad iram pertinen

F num remimfcimur?Nó enim aliudquidé frui dieet quifpiam:altud uero tneminKTe eorum qmbus aliud fruebac. Vis ergo concupifcédi fuis aliquando potitadelinïs/fiquado defideram eirurfus occurrent/ mouet iceru p memoria. Cur em neqi alio quouis obtecto/neq; aliter q ita mouet? Quid ergo prohiber quo minus ei fenfum quoq? taliü tnbuamus ?Ec fenfuali fimilitcr cócupifcéria i peroiaqjfimilitcriadeo ucfecundumidquod præualet/quodlibec nominetur. An forte fenfum fmgulis aliter attribuimus?Velut uiditquidem uifio/ non aiic ipfacócupifccndinatura.lncicaca uero hæc eft afenfu/quafi fuccedéte quadam craductione/nó ita quidem ut hæc dicat qualis oio fit fenfus:fed abfq? animad uerfione propna panac. Eadem róne in his quæ fpcctac ad iracudia/uifio quidé uidit iniurianté:animofitas aüc irritaca eft. Quéadmodû fi paftore lupfi profpi cientegregibus iminencé/imtet canis/nó ipfe quidé intuitus/fed impetu quoda uel ftrcpitu laceffitus. Etenim concupifcendiquidem natura olim potita eft;re -. nnetq,eius quod factu eft/infitam fibi nota nó canqua memoria/ fed ueluc affq ctionem quanda amp;nbsp;paffionem, Aliud uero eft quod confecutióem plt;}tientis ani maduertitipenesqi fe rei gefta: memona polfidet. Huius uero argumétum eft / ine(nonâ.s.fæpe nó cognofcere que uis ipfa cócupifcendi parcicipauit:quanuis adbuc in hac ipfa refideant.

quot;“^Quando i fenfu memoria ponimus/hac in fenfu interiore.i.imaginatióe loca mus.Hçc.n.abfétia repetit/ôd cóferuat.Ec ubihæc potêcior eft/ memoria ét eft ualidior.Prxferh fi corpons qlitas amp;nbsp;meditatio códucac adidê Cap.XXX,

*4 n\ Vnquid igit fenfuali uircuti memoria dedicabimus/atq? idem fentiendi

1 Bcompos nobis erit/quod Só memoriæ compos. At fi amp;nbsp;aîæ fimulachrum Fmeminerit/ ut dicebamus/duplex fcnfuale i nobis erit:ac fi fenfuale non fit memor/fed quoduis aliud: fic etiam quodlibet aliud falté dupliciter ent me mor. Præterea fenfuale fi etiam ad difciplmas ptinet retinédas/etia cogitacióes ipfas perfentiet:uel aliud potius ad utracp pertinebit. Num igic aiaduerfonum córnuneponétes/huicamhorfi memoriaconcedemus?Verumftunuidemepani maduerforium eft fenfibiliu atqi inteUigibilm/ nónihil forfitan diceret.Sin aüc

-ocr page 474-

bifariam'diïlribuif/nihilommus duo quidam crût. Quod fi utriq? aîæ attribua mus ambo/quactuor inde fient. Omnino ât quænam cogit nccefliraç/ ut quo fêtimus/eodé etiâ meminerimus/ eadéq; uirtutcambo pficiamus:^ quo cogita mus/codem cogitations eriârecordemur.Quâdoquidcm no ridem homies tri excogicado memoriterq? retinédo porétiflinn funr.Etquiæqueualécfenfu/nô srque memoria ualéc. Atq? alü fenfibus magis admodum uigêr. Alu uero magis memona pollêt;Cum tarnen ad fenriendû nô fine admodû perfpicaccs. Sed rut fus fl cil utrunq? diuerfum/oportebit quoep aliud effciquod menuneut que fen « • fus antepeteeperat.Atcpilludoportet Ientire:cuius amp;nbsp;memmifie debcbit.Forte uero nihil prohibcbic cômemoranti uirtuci fenocndi a crû/elle actum quendam imagmâdi. Acq? ipfi imaginait naturæ/qua: amp;nbsp;diuerfa fit/memoriam côferuatio nemqpcôgruere. Hoceni eftinquodfenfus dcfinitifenfuqpceflante/buicadeß: interea uilum.Si igic penes hoc abfenris imaginatio refidet/certe memonâ hét: Ac fi ad breue permanet/exiguâ hét memoriaiSin ant prorogatur in lóguin/ht magts memona polléc:bac uideltcetpoteftateualidius febabenrciufqiadeo ut non faaleperuerratun notafqi memores amitterecópellat. Imaginalis ergo uit tutis memona eftitaliumcpeft memmifle.DitFcrêres uero adreramifcendü aios cfledicemus/uelob illius uires fe diffère ter habércs:uel obfrequétiam acrionüf aut uacanôemuiel ob corporcas complexiones/que ue adfint/queue de fint. Et quæ permuraræ permutér/aut córra.Siuc etu quæ quafi perturbér.Sed de bis alt bidicendum efle uidetur. :

'- lt;.(MARSn^:_ Suntin nobis imaginationcs geminæ.Vna luita irranona Ii Alccra in aia rationalu Atep il!a eff fummü fenfutub^c infunü cogitationii.' Suntep contigus:Et ad ucranep pertmec animaduerfio.Sicut ergo fepenónul la uidemus:nec tarnen ammaducramus nos üidere: nifi huc imaginatio fen fualis m tend at; amp;nbsp;nifiinhanc uifio ipfa refulcetiiranecintelligerc/ neep cogi 1 tare nos ammaduertimus: nifi action es eiufmodiquoquo modo attinganc imaginationcm fibi continuam: amp;nbsp;m ea quaft refultent. Ad hanequoq; ima ginacióem perueniut Alfenfuum amp;nbsp;imaginanonis inférions actus: atq? i bac ipfa rónalis memona collocaf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap^XXXI.

___PLOTINVS.

Erum quid nam cogitationum memmiffe dicemus?Num bas quoqiie imaginatio ipfacóferuatyVerum fiomné intclligêtiam imaginatio fe

queref/forfan hac imaginanóe manéte uelut quada cogiratióis imagi 1 rei cognue memona ent.Sm minus/aliud indagadum. Forfan uero róne ipfam inteUigéna comitate traductio amp;nbsp;fufceptio qu^da in imaginatióein memona ent. lp fa eni intelligence nono/fiue ( ut ita dixenm )intèlligime/impar tibilc eff:ac nódü quafi ^ceflit foras/fed permanés intus laten Ratio uero expli cans Ód cducens ex ipfa intelligentie nonone in imaginadi uirtuté/ipfum quod diac intelligimé/uelut in fpcculo demonftrauit.Eiufqpaiaduerfio itafit amp;nbsp;pma nenria atep memona. Quamobrem cum aia femp ad intelligêtiam moucaf/quo tiens i hoe refultat/fic in nobis animaduerfio. Aliud eni eft inreHigéna/à aliud intelligentiæipfius animaduerfio. Et inteUigimus quidcm femper: non tarnen femper ammaduertimus. ld autem mde connugit:quoniam id quod fufcipiti

-ocr page 475-

nonfolum intelbgenrias/ueium fenfus etiam aliunde fufcipic/idqjuidflTiin.

MARSILIVS. Si aiç noftrç duç locis inter fc fepenf/duas babebuc imagi nanones manifeftas/atqirnemonas.Quatenus uero funt bmul/ inferior præ ftanriori cedit m corpore formädo/ficut lumini maiori minus lumen.Et ideo nonfunt bic animalia duo:quia fuperiorala ed quafi inférions forma. Arq; hæc fub illius forma accuqi naturaliter agit in corpore. Præterea quanuis ima ginano memor naturaliter fit in utracp: tarnen quändo una frequentius ima ginatur/atquc ualidius: altéra uel uacat: ucl ira remiife agit/ ficuc fæpe uifus quafinon uiden imaginacione interim circa aliud atcentius laborante.Decet autem/ut naturale eil/CC fit communiter/imaginationem inferiorem fupenori cedere. Que quidé fupenor/qa cóprehédit intelligibiliu notas fimub amp;: fcnfibi lium formas/déclarât innobis animaleifeunum.Etquando egreditur corpo re/fi altera fibi educatione fubcgenc/uilia quidem madat obliuioni. Honelfio ra refumit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XXXII.

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;~ jTuTErufi imaginatióis memoria é/utraq; uero afa meminiffedicinduequeda ^ Acrat imaginädi uirtutes.Profecto ft fepare iter fe aie fine/gemmas habeât. Cum uero i eodem fint apud nos/qóo duas babebût: ôc utri carû fret impreßio memor^Siem utrifep/geminæ femp imaginatióes crût. Nó eni dicendii eft ad al Ceri quidé intelligibiliii/ad altera uero fenfibiliü memoria pertinere.Sic enï duo protfus alalia erunointer fccómune nihil habentia.Si ergo utnfqiimpreßio fit/ quçnam differêtia eff/Præterea qd obftat/quo minus id agnofeamus? Forfan quâdo altera cofentit/fuie côfonac alteri:quippe cû imaginatióes nó fint feorfin liquidé tiic alg potions expreflio fupat/unLi{îuenitphâtafma.i.uifum.Quippe cü uelut umbra tue alterû comitet: mmufq; lumé maion cedat. Quâdo uero pu gaa fit acq, difcordia/tiic ÔC altera emicat p feipfam: latet aut quod eft in altera: quoniaSiololatet nos duplicïtas animarn.In imü enl ambe cófpirauerunt:alre raqj obfundic. Emicuit igic altera/uiditcp ola:amp; alia quidem hét excurrens fiue cgrelfaialia uero dimittit ad alteram/uidelicet percinécia. Quemadmodum fole * -mus cum uilioribus aliquado cóuerfati/fi deinde nos ad prgftantiom confuetu dinem traducamus/exigua qu^da prioru conturbemaliü meraoria renn ere: plu ra uero fequentium ac meliorum.

MARSIL1VS. _ In utracpala poft obitum/humanorum memoria remanet:

• ’Sed i inferiore/cum pemirbatione: præfertim quâdo fupenon nó prorfus oh tcmperauerit.ln fuperiore uero fme perturbatióe:prgfertim quâdo talia parui penderit.Item in corpore aerio remmifcimur morcalui qplunmorii.In cælefti

‘ pauaoni.Extra cçlû paueßfimorü. Recordari uero illic pauaoru nó prouenic ' ex debilitate memona:: fed ex attentione circa meliora/négligente détériora: ' Nifi quatenus hæc per lUa cófpiaunc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.JO^XlH.

PLOTINVS.

^q^Vid uero dicemus de amicis/amp; filiis/atque coniuge.lcem de patria:fimili

1 nbsp;nbsp;Bcetqs de ainsi quo ni uir pbus honefte recordaturus effe putabic/ Force il quidé.i.alæ fimulachru cu pcrcurbatióe quada rcmmifcic fmgulom.

-ocr page 476-

Hic iucêaEfcppctnïrbaEôchominemonSrettncbit.Peiturbiào emm forUn Si ab mioo crac m lilo. Atq? cciS. urbani guida affect us m ai a prxîlâùore funt/qua tenus dî altéra comernum babuir. Decer aûr derenoré aiam appercre enam oHi cia mêlions memoriter rerinereipræfernm quado ipfa quoq; modela é, Poreff eni amp;: a pnncipio fieri mehor/Sé educara fub mehoreproficere.Hanc auté opor ter Iibenter obhuiom mandate détenons aîpnugas. Fien quog^pôt/cumaltera proba ût/ut altéra quæ fit natura derenor;p uim a mehore coberceaf.Etpfeao quatenus côtendit adfuperaipïuraex bis ab bac quoq? obliuioni mandantur. Nifi force coca eius mca bic quocp tails exciceric/ucopcima dûraxac memon^ cô •; mendaueric.Quandoquidé amp;nbsp;bicprxdarü. efbfeab humams Qudiis fegregare: idqi eE abfolucx uircucis offi ci uni. Quocirca amp;nbsp;neceffano rectum efi tahum me monam podbabere. Quappfiquis probum animû effedicac oblmiofum/bac iiaqi cône recceîoquec.Fugicnâqiamulcis-.amp;m unû redigicmuldaidiné/infini mm prorfus inccrtumq? dimiccês.Sic-n.neqi uiuiccum mulcisiied leuia bxc exi fbmansfpaucis quibuidâ Scbis quidéiiix recêcisifecum habicac:quSdoquidem eciâ dum bic habicac/quociens ad fiipera fe conferee côcendicicxcera prorfus ob micnc. Cum igic illuc ad fummû peruenenc/ex bis pauca recolic. Cum uero é in cxlo/recmec plura. lam uero Hercules iUe uirili m cxlis fua fomeudme glonabi cur.lUe ueio fuperiorcaha ecia paruipêdec/m locû aogufliorem ïam fgt;feccus:amp; m ipfo îcelligibtli recepeus mûdo.Ecpfecco fuperior Hcrcule/urpoce q facracio ra fapiencum cercamma flrenue exercueric:amp;abundeperegenc,

cl Q'^^Ç.^y? ^^^^^ ENNEADIS QVAETAE: ET SËCVNDVS DE DVEHS “ ANIMAE.

MARSILIVS. nbsp;nbsp;Anima corpus omne uel celeffequandoqi exuca/amp;mence diuina ^nne formaca accencißime diuina confpiac fimul cuncca finedifcurfu, ideo dictenô recoidan rerum humanarû:nô quia ignorer inferiora/dum oés infenorû cas côcuecur/ac fe pfeccifTimepoffidec:Sed quia neghgecißime repe ne mmima/quâdo efi in maximis acrenciffima. Ac eciâ quia non repencp mo dum difcuyécem/accp mucabilê. (^uemadmodû folec humana recordacio fie n.Concuecaûr Ô^pinceUecrû amp;prônem/quecûqicognofcir unoqiiodamin ruicu fine moru. C^uoniâcôfpiac p unâ Dei forma. Verûtamép ipfam feriem

, idearû habencégradus nô cépore/fedordine incer fe diEinccos:difcernicaIia alus ordine ibi eifepnorai C^uod âr aliquis apudnos accenciffimecogicans ahqd/nequear inrenm ahudperfpicue cogicare/ accidie cum ex debilicacepo ^^nap/cum eriam ex eo quod nôcogicacprinapm ahorû.Jbi uero potencia Ô^ vahdifhma efl:/ amp;nbsp;oîum pnnapia côruerur.Ergo amp;îdlis oia fimuI.Prxfercim quia a mocu ac répore iam efl pçnirus feparara. Anima denigt poû^ meure diuma ideifcp formara fuir/arangir ipfû unû meure ideifep fupenus.Er ramé adhucindc côfpiciroîa.Poreflas eut ipfius unius cum pnmû m alio.fmente uelaîaperapif/inplunmaderiuac nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■, Ca^rimum, f

-ocr page 477-

■ PLOTINYS,

quot;TU UX^IMA tgitur ad diuihum raudum profecta/Sd in illa eiTenna con ftitura quid nam dicccZ quorum ue memoriam coferuabic? Forre A^CSSlI cófequens eft/ earn illa contemplan/in quibus eft/ôd circa eadem agereialioqnibinoncÜc. Num ergo corum qu^ hic func nullo lik modo reminifcecyVelutquódphdofopharafueric:quod ueeria / .——IcVhirhahiran^f fuperioralilafufpexeric. Fotfan fifierinequiü uc quando quis inceniiflimus incclligitaliquid/aliudquicquam agar interim con templetur ue aliud prçceFillud:atque m ipfa mcellectione non indu dit actus aU quisi per quem fe intellexiflc cognofcat: fed pofterius aliquem dicere id concin gmquod quidé fignificat hunc lam permutatum: nó licebir ei qui pure mundo intclligibili fruitur memoriam eorum/que bic fibi quadoq? accidennt renocare. Acq fi quéadmodum apparen intelligentia omnis é temporis exps.Quippecü qupibifunt/non uerfenturin tempore: fedm æternitäte confifiant: impofiibilc eftillicefle memoriam non folum nofirarum rerum:fed eriam quarülibet aliarii. Eftcnimunüquodqj prefens:quoniam neq;difcurfus/neq?abalio in aliudtran flens permutatio . Quid ergo ƒ Non crir diuifio defuper in fpecics/uel ab infi mo ad uniuerfale atquefupernum ƒ Qiiod profecto dicitur defuper non fitibi acm fecretum in intellectu omnia actu fimul babentenn anima nero ibi exifien tccurnonent ƒ Sed quid nam probibet huncquoquntuitum totum una colle ctum fieri fimul return fimiliter collectarum. Nunquid igitur ita fit tanquam fi mulalicuius intuims/uelutintellecriones fimul omnes complunmorum/Cum cnim fpectaculum ipfum ibi fit uariumz cófequens efi uariam quoq; amp;nbsp;multam fimulinteUigentiam fieri: inteUigenttasq; mulras/tanquam fenfus multos i uul turn unum eundéq; directos/ubi uidelicet oculus fimul nares/amp; oculos/amp; carte ras facieiparticulas contuetur. Sed quando unum aliquid diuidic amp;; euoluin quid dicemusyForfan in intellectu id efle difiinctum/ibiq? ralequiddam ma gis innixum quendam efleacquefirmamêtum.Quod autem pnus dicitur amp;nbsp;pofie rius infpeciebus exifiere non p difiariam tcporalc. Non.n.pnoris intelligent!a poftcrionfqp fit tempore: fed quodam potius ordine/udut fi arboris ordo exor diens aradicibus/amp;: ufqjadfüma perueniens/apud contuenténon aliter q ordi neprius béat atqipofienus:fiqdéplantafimuloêm cofpidt. Atquado i unü m fpidt/ fi multa oïaqi bét/quo na pacto aliud qdê pnmü hét/aliud uero deiceps. Forfan uero potefias ipfa quæuna efi/ fic erat una/uc Simulta eflet m alio:necp feciiduinteUeenonéunaoia. Intelligérienaqi nó fecûdû unii illicfe béntp oém taméjbi potennappetuo pmanenté/adeo utialns efficiant multa. la.n.illudut poteno exifiés ipfü unópótmultorü i feipfo prius nó exifiétiü natura fufeipe.

lt;[MARS^IVS Aia i boe qdé corpore dû attétior c ad aliud/feipfa interim no cognofanqa amp;nbsp;potétia bic eius debilis efi:filt; quod cogitac ab ea nó efi prin • cipiüaïae:Sed quado diuinü mûdû cótéplat:urpotequ:ramp; corroborata ê/amp; pri cipia fui cófpiac/feipfa babitnq; fuu amp;nbsp;gefia prfus agnofat. Aïa m boe corpore adimaginationê:amp; p bacadfenfibilia plunmü efi cóuerfa. Sed pofi obren fun corpore uiuac aeno/ad róné pofircmo tota nóuernr/pq? bac ad intellecm fnnm femp oia cotuenté: amp;nbsp;i difcurfu mterï téporali uerfac. in corpore uero eelefii ratio

-ocr page 478-

quafi cß-ecta ê inteUectus amp;nbsp;fuus atq? côis/prçferîttîq; difcuifu ad ïniifuferme 1'8 A degit. Hic ergo amp;nbsp;grenus ïgeniras ftbi repent formas/agnofcitfeipfa.Et qtenus fe/formas quoqïuiciflï.Ipfa.n.é ipfe forme. Aiademcp ex tra celnficformata eft diumainetceiufqjideisrficutcorpus ara uiribusq;aiæ:amp;fiait ignitû ferrû igne. Vicier igif/agircp p ideas diurne mentis quafi p iiires quafda fue formai. Igif amp;nbsp;acm ftabili amp;nbsp;cognofcés ibi prîapia fui/agnofar pfecto feipfam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ç^PJ!:

PLOTINVS

Ed bec qdé ira fe béant. Nuquidâtin memoria fui rcucmt? Forte neq fia F®^®lpfius reminifcctmecpcpipfefiEquicôtéplat/uelutSocrates aut alter autç mens ucl aia:quo.n.mô circa bec qfpiâ memor eritySiqdéquâdo amp;nbsp;hic contemplanir/ præfercim acemme/non cóuertitur trie p inrclligétiam ad fcipfû : fed habet quidem fe ipfam. Accus auté eius ad illud fit amp;: illud/quafi matenam feipfum exhibens. Formacus uero fecûdum id quod fpectatur ab eo:amp; ipfcqui dem tunc in potencia fefe habens.Tunc emm ipfe eftactu aliquid quado nihil incelligit: uel forfan fi dûtaxat ipfe fit/ nimirum uacuus crit oium/quado nihil intelligit.Sinaüt ipfe talis é/ut oia fit/quado feipfum intelligiticuaa fimulitelli git, Quaobré ira cóftitutus amp;nbsp;intuitu qdê in feipfü/amp; feipfi'i actu cemés/cücta fi ?. mul hétinclufa.Intuitu uero quodâîoia fcipfû fimilitcr hécinclufû, Verûfific ^ agit/pmutatitelligérias:quodifuperioribus negabamus. Nunquid ergo dicen dum i ipfo qdê intellectu hoe ipfü eodé mó fe femp hére. Sed i aia ranq in extre mis mudi itelligibilis'cóftituta/id mutatióis pode eónngere. Quado amp;nbsp;reuocare fe ad intima dac. Siqd.n.arca pmanés ipfü efficit/opoitet ipfü quandâ ad pma nens habere murationé:qppe ai nó equepmaneat. Forte uero neep mutatióem illic fien eft dicendu/quado a rebus fuis ad feipfum uerginêC quado a feipfo ui adim. Oia naqi ipfe é:atcp fecûdû ambo paliaaïam ï müdo itelligibili pmanés id ipfü parit quod aliud dicit atq? aliud erga feipfam/ amp;: ergailla quæfundanc in ipfa. Aut certe i müdo intelligibili pure uiués ipfa quoep habet ftabiliratê.Eft enim amp;nbsp;ipfaqu^cunep eft.Quadoqdé amp;cü in co eftmudo/necefle eftad unioné puemreaï itellectu:fi mó cóuerfa eft,Cóuerfa.n. nihil pant inter mediû.In icelle crû ergo pfecra/cû eo côtépaf: amp;nbsp;córempara mox unir: ex hoc ramé minime dif foluta.Scd unû ambo fût atep duo.Sic itaq; fe héns minime pmutabit.Sed ad in tclligentiâ imurabiliter fe mtender.Simul habens fuimet côfeiennâ fiue côfenfû; utpote quæ unû ïam fimulep idem cû mundo intelligibilt fit effecta.

MAR.S1LIVS« Aia extra cælû î mûdo diuino côftimra dicif efle unû quo ma agit dûtaxat^ îrellectû. Defcédit tadé in corpus cçleftc/qdo fuâ ipfâifeex plicat mulntudiné/agés ïam uidelicetp ireUecrû/ rôné/imaginanoné. Tûcamp; fui rerûq? fuam ita ferme lâ rerainifcif/quéadmodû apud holes côfueucrat.s.cû per rónis agitarionein quâuis ibi celernmam:tum p imaginanôis fonnanoes/arep fi mulachra.Plurimû uero itereff qualia cû affectu cogitât aius.Nâ eu formas ipf« fuas î felatentes pducédo in actûcogitec/nimirû euadit illaipfa quçcogitat/lo cumq? A: condirionem eis conuenientem fubinde fortitur. Cap.IIk

Ph.OTlNVS

Greffa uero inde/quafi ipfû unû ulrerius minime fubfhnésifed fui ppria |■M■ltatê amis affccrâfqi eé alterû:tanq quafi emicâs lâ pdibenfqi pcliuius me Lx_-gt;A(nonâ/ut uidcf fuiipfius affumit. Memoria uero/fi fuplorum fit/continet

-ocr page 479-

adhuc aîam ne logins ^abanSinaut noflram rem fic recorJatio/ad noUra prarci . picat.Scd c^leftai remmifcenna gradn fifl it in cælo. Oio at cuiufdiqj mcminit id • * ipfueftatq? efficif. Eft.n.meminifle/uel I'relligcre/uel imaginan.H^cat ipfa ima ' ginatio no i co cofiftitcp habeataliqd: fed tpuideatdifponafq^/talisq? fit ipfa. Quod fi fenfibilia cemit:quatenus ea^fpicit/eatenus amp;nbsp;^fundu hét.Cû.n.héac oiafecundaquadacondinone:neq?frcquidem pfectefitâfoîaicûq? rerum cofi ; mum fit/0^ uelut i confinio pofita/nimirum tranfferc in ambo,

'1(rMARSlLIVS,_ Afa in mudo fupcçlcfti côtépUs dininæ métis ideas/p ipfa mété uelutp diaphanü luminofucernitipfu bonii uclutfolé. Atq?dû p pridpia fui uidet feipfâ/nimirû amp;: fe cognofcit ïtelligété efte/d: feipfaptfus agnofat.Sed p eundé p^mtus actü ciufdêq? potétiæ/diuina fui natura/actióem pp na cótucE ló nó ppnedtear feipfafiiüq;actü amp;nbsp;uiraprioré aiaduertcrc/qa nó utit rónis di (curfu atqjimaginatióe/ in qbus recordatio fic aïaduerfio cófucta ueifar. Sed cd prima inde uenit ï cælû/â: poft i aerê duo b^c exercer. Oio nero forma: rem m in -potentia aiæ cognitrice nó funt accidentia quædâ fic aîæadiacentia/ ut ï tab el la funt luterp.Scd tónes pprietates uires quidam elfentiales:ficut rónes femtnales mébroru qualitatüqi corporaliü m potentia ucgetaluóó ficut pprietares plâtæ to ’ nus ifemme. Aïa igic fép eft h^coia.Sed alias qdé porius i potentia quadam: alias uero magis i actu. Eft at aïa magis res ipfe diuinç: fi p fold îtcllcciû agit in ipfis: q fl interim p rónis quoq? difcurfû uel imaginatiois figmeta id ipfum ani maduertat.H^cenim diftrahunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.1111. ''

PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;”

jR^lT^ma igif in miido itelligibiliipfii quoqibonuuidctp îtellectû.Necp.n, ■ iteUectus ea ipedit/quo minus adipfûufqipcurrat.Quoniâquod é me 1 Ikdiünoe corpus:uc ex hocualeat ipedire;quis amp;nbsp;medium incorporibus pmitne fepe a pnmis ad poftrema defeedere. Pro Ide fi ala feipfa dedac inferior! bus/pipfamemoriaeimaginatióifq?pportióereportât ptinus quod affectabat. Ïcarcö memoria ét quado rerii eft optimani/nó eft optima. Memoria uero opor tet acape nó fold i eo quod qfpia fe recordan pfentiar: fed ér ï eo cp iprgfétia fic aftecrus feendn priorüaffectuiicogitanonnq;fimilitudinê. Fieri.n.pót/utq dó aladuerrit aliqd fehére/héat id penes fe ualidius q fi agnofceret.Si.n.agnofcat/ forte tâq aliud qddâ hébicnpfeuidelicet raq allus qdâ exiftés. Qui uero nó co fideracfehére/uidet idipfû elfe quod bét: Que qdé affectio uehemétius alficic aiam/lógiufcp iclinar. Ac ft digrefl a lâ ab ipfa regione dunna/refert quoquo mó “■ memonas/ habuit amp;nbsp;ibi uis ipfa 1 fe memoria: fed actus illorû quodâmô memo ƒ nâ obfufcabat.Nô.n.dicédû cft/uelucadiacétes ibi figuras fuilfe:ne forte abfur dû qd inde eónganSed erat poténa 1 actü poftea emittenda. Quado ergo actus ille circa inteUigibilia uigere folitus/définit/agnofar la aïa/qua: ante q illic effèc cognouerat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?

^MAKSILIVS. Aïain hacuita pótcognofcerediuina:nó p imaginations ' ’ necétprónéfumentéab imaginatióe prïcipia:fed p inteUectiïió: rónem prïcipia ƒ fûmenréab ïtelleccu. Quado aïa p rónéfurgici menré uelut ïfpecula.Quauis ar memonacóiterdicta tiimaginatióeuerfentamememoriaquædâïróneét Sdin tellectu cófiftir. In aïa fupra cglu actus intelligétiæ/côfuetû rónis amp;nbsp;imaginacióis

cc U

-ocr page 480-

occupât ufü.Sed f cçlo refurgit ufus efufmóÉ p qu5 teminifciJ^humano ^fimói human^ quoda uite remq? buinanarû.Nâ hare fupra cælû mó quoda emmériore *• pfpcxir. Agnofcut igirur in caJo fei'uicéanimi/amici pr^fernm; atep quodano ^ nomCtlpipfos motus affecrusqj inuidos aiom/tu p corpora:quar ibi béte pof funt figuri hoi fimilé in matena Iiqda/cedentc mulro magis aio quocuq? forma ron/q terrena marena nuc affeenbus aïe. Tu uero fi corpora illic orbiculana fint/ differêtu tamê crût indi/fercnbus figna inditiaqi differétiu aiorum/fiuc f figura ut diximus/fiue magnirudine/qlirare/mofu/gcftu/nuru/luceiquéadmodü fit in oculis ex affeenbus aionimret in uariis nubibus figura différentes atq colores.

' - Sût q uelint celicolas îrer fe uoces edere. Nâ amp;nbsp;celos poffe fonare/ faite ucro mu tuis iter fe nutibus colloquent, Recordanf uero i cells diuinoni magis ^buma norû.Lapf^ uero îaeré e côuerfo;poffiint âr amp;: quâdo i carlo amp;nbsp;quado f acre func pp mom naturalirer Iiberû/amp; ibi p multa fecula gradû fi fiere: amp;: alnus inderegrc di. Deniq? quid nam phibet oprima quadam electione î fupionbus femp efie / Nibil apud Porphynum amp;nbsp;lamblichum arq? lulianum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V.

PLOTINVS

qV Vid ergo /nûqd eadéipfa ccracmorâdi potétia nobis nunc illa redurit in ■ «crû?forfan fi nô reducit eadé/id agit/qua nô uidimus memoria. Si itea M,^\^^dcmj-eprefentat/agir hoc codéquo âf ibi uidimus.Hoc.n.êquod exrita mr in^is/quotiés incitamur ad illa;arqj hocipfû efi/quod î bis qu^ dicta funt iiidcr.Nô.n. fimilitudinc quadâ â: imaginaria côditiôe utenré illa oportet ofté dererneq? rôcinanôeprîcipia ahnde fumeterSed licet de îrelligibilibus(utdicif ) amp;nbsp;bic exifieri idem diccre/co ipfo uidelicet/ cp ad illa fufpiaéda uiin poffider.

•' Idén^qi exaktes oportetqu^illicfuntcotéplaruquod êr excitareillicoportet: Quéadmodûfiqsfpeculaafcédens eininêtiflimâ/oculis 11lie mtens ea^fpiaat: qu£ nemo alius corû q una cû ipfo nô afcendcrût.Cû ergo appareatex róne me mon! ininû ac^Io diicere/ubi aîa fupioréiam reliquerit regioné:nihilmini eût fllUincîcælûpfecta refidenfq?/ multarû queapud nos fint rerû memoriam reci pit/qualui uidelicer dictu efi: agnofeirq? militas antecognitas aras: figdem ne ceffe efi eas haberccirca fe corpora fimilibus î figuns. At fi figuras mutent orbi cularefqi efiîaat/pipfos mores modofq? unicuiqi ppnos agnofeere uidebunf. Non.n.id abfurdû efi uel mini. Efio gdeiurpaffiones oés pml abiiecennt.Mo res àt nihilphibctreferuarc. Quodfiétconfabulari Iicear/ ficquoqjmutuole agnofcér. At quado ab fteUigibili mudo labunnqua na conditionc fe henr/for fan memoria ircni fufcitabût:minus ramen g illc circa eadé, Alia nâq? babebut: quonireminifcanr.Atq;Iongius deîde répus integra mulcorum obliuionéaH« ter. Vern fi î mundû fenfibilé ïam delapff/bic î generation écadnr: quod nâ rem pus memonæ dabififortc nô neceflariû efi in pfundû ôe præripiran. Fien.n.pot uccômotjiam aîç adcertuqi pgreffæfpariûpedemfifiâr.neq^qcgpbiberemcr gerc/inde rurfus amp;nbsp;regredt/anreq ad imn generationis locû præcipitctur nbsp;nbsp;nbsp;j

^MARSILIVS Confcruatncis memori^minificriû neceffarium efiubipræ tentealiquidrurfuqjacccdereporefiuiciffim pretenturum. Animis ergoc^km bus non uidetur memonaneceffaria. Neqp.n.difcurrunt ut nouü aliquid uclin

ueniant uel acquirant.

^p-yi*

-ocr page 481-

• PLOTIN vs

quot; quot;Nimas i'^’mr difcurrêces fec^uanepmuranres uti memoria/fanle quiuis

2 poted afleuerare. Memoria nâq; eorû eft que facta fût/qu^ ue pretencrûc. ^J-Jkj^x uero quç i codé pçnitus coquiefcfit/quaru na rern rcminifcentur/Hu mana uero ro fiquidé in ais fideni quidé omm:fed præcipue folis amp;nbsp;lung requi rit mcmoriam/hic fimili quadacódinonead aïam uniuerfi fe trafferetrac randé audebit negociofa in ipfo loue memona collocate. Hec uero pquircns:confide rabic preterea cogitationcs rócinationefqxeoru/fique funt/quales prçcipue fint, la uero fi neep quieq requirut neq? ambigut: nulla.n.re indigét: neq? difcurqug anteaignorauerir/quçnâ rócinanones uelargumétorufubuicaones uel excogi tariones i eis eruuSed neq? folkcite de macht nis cófulrabunt qbns bnana amp;: oio terrena dtfponac. Altera.n.ró eft qua fupt munifice uniuerfa difpéfant. •

^ MARSIL.IVS. _ Animis Celeftiu corporn rectoribus nó é neceflariu recorda uois obfêquuel icognmóe/uel uita/uelmotu.Sufpiciücqdédiuinaituitu nnq intetrupto. Vbi aïaduertere qdé poffut fe uidcremó ramé eft opus repetcre fe ui diffeicu ibt nó fit ipfn uidifle: fed uidere nunq tntermin'nznunq igtf refumédü Similis ê amp;: eorü uita fep eadê/fimilis amp;: mocus ppetuus in eoru corporibus/atqp côtinuus/iôq,uniufcuiufq;illorû fempunus quis nobis multiplex uelaccidac uel uideaf: Profpiciuc res quoq, mutabiles iruitu quopia nó mutato/ ficut amp;; qf piaeadé ifpectióead aliqua hore ptécótinuata cernitdeabulaté i rcctü/aliter alt terq? mutatu pfpectu uidelicetnó mutato. Quo qdé fi ludicauerit/illü bic ée/ibi fuilfe/illic foreimutanóes eiufmói nó ppea tn uifione cótingéc q ï fpecraculo có ungeremdteenf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Cap.VII.

SLOTIN VS.

Œd ergo/Nó ne den fe uidiffe reminifcunt/an potius femp uident/qdiu » uidét/nó licet eis dicere fe uidifle;alioqn har eoru conditio foret/qm quado uidere defiueiint. Quid ergo neqj etia recordanc fe hen uel an Lore terram circucurnflernecp fe hen amp;: ladiu uixilTe/Ä ex quo tempore uiuat. Quimmo femp uiuut. Quod uero femp idem eft fép amp;nbsp;unü. Quod auté in motione diac hen amp;: anno fupiorc pinde fe habet,'ac fiquis ipetum morumqï uno pede factü patiac i multa/unnq motü/ipfe alm aliumqi efle multofq eófm gat.Hicetenï unus cftmotus/penes uero nos méfurancutmultudiefcpaliiquo ma amp;noctes ïteradhr.lllic at cum unus fit dies:qLio pocenic efle multi? Quapp neqj fupiorannus.At uero obücietaliqs/nó uniufed aliud itêq; aliud iteruallii efleialiaq? efle amp;nbsp;alia zodiaci portioné.Cur igic nó dicat cekftis aia/hacia prete ni ptemmue uero alu occupo.Prgrerea fi humana pfpiciunt/qfio nó etia uideat mutanóes humanasiatq? alios nuc holes effetq fi ira;ét ante alios extinflc aliaqj négocia.Ex quo ht ut habere memona uideanf.

. MARSILIVS. Anima cuiuflibet ftellæ contemplans ideas pnncipiaq return omnium habet femper in fccettam uniuerfi nonnam/fiue mrellectualem hancfiue rationalem apeUare uoluens. Acque interea per corpus cadefte fuurn corporalia fentic, Sed q minima quæq fentiac / interea nee per imagmarionem animaduemt. Ideoque nee in memona collocar. Cumquia hxc omnia aluus iamcomprehendit, Tumquia apudipfumnullius funtmomentitTumetiam cc m

-ocr page 482-

quoniam ta diu iam omnia fendd ut nihil ultra fenfum moucat ranqnouum. Vemtamé per imaginarionem animaducrtit/ ca pricularia fc fendre; que uniuef ‘ fo funt appnme ncceftana/utftella:celeftiacleméra. Profecto cum propofitum fit cælcftibus animis/non per hancquidem folum partem/ uel hucufq?tantum uel ti diu dunraxac mouen:fed contemplamö: fimpliater femperq; moucri. Et cum quolibet in momenro earum mono fit perfcctarfintcp anima illæ certe præ

eas cura ran git de parte quapiam loci uel répons aut motus/uel de re uel de qua uis re mutabildlraque neq; dum ta lia fennunt/imagmationem attendonemqi ta Iibus adhibere cogunmr. Nota arcularem cali momm ncc eflcalteradonem / quia non mutât formam:nec efle localem/quia no mutât locum.Sed cfleuitalé/ ideftproprium uite interioris actum pancer/âcindirium. Nam agereinfemoue riqjcx intimis proprium eftuiuétium.Celeftium ucro motus efteiufmodi.Qué admodû in aîalibüs pulfuum cordifqi motus/nutririoqj in pUds. Gap. VIII.

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

dan uero non cftneccflanum uclquotcunq? aliquis intuemr comen darc memoria; uel lUaquaomnino ex contingent! fequuntur/imagi

narione colligere. Item quorum m animo mteUigentia cognitiocp rem cerrior inTidet/fiquando res eiufmodi fenfibus offerantur/non ncceflc eft eos in tellectuali notina prætcrmifla i id quod pardculare fcnfibileqj obiiatur/intucn: nifiquisopereipfodifpenfetaliquid/quodramctfi parricularefit/tamé m ipfa notione tonus præcipueincludacur. Dico aurem de quolibet hoe pacro.Pnnei 1 pio non efle neceflanum/ut quç uidet aliquis collocct m feipfo. Quando emm nihil mtereftmel nullius eftapudipfum momenmmne fenfus abfque clccnone nollra/eorum que uidentur differenna motus/ipfequidem folus id patituriani ma uero interim id nó exdpit mtra feipfam. Quippe cum ea ipfa uifibilium dif ferendaneqi curçfitnobisineqs ad ncceflitarcm uel utilicaté aliam fit collatura. lam uero quando quis omnino ad fciplum agit/ucl ad alia quedam:tunc rerum ciufmodi prçteritarum memoriam minime renn et:quando neq? pr^fennum qui dem percipit fenfum. Quinenam non eft neccflariura ca qua: omnino ex con dngend proueniunt in imaginadonc locari:ac fi locétur/non ita collocari/ut cu ftodiantur atqjobfcruentunfed ciufmodi rei figuram nó afferre confenfum/per apcre quiuis potennfi modo quod dititur fic acccpeiit. Dico aurem hunc i mo dum. Si nunqua principale nobis propofitum fuenr/partem aeiis hanc îprœlcn na deinde illam diuidcrc:dum loco mouemur: uel enam magis pertranfire;pro fecco nunquam in dcambulando hocipfum obfcruantes cogiraremus.Qu^do quidem nilï prædpue nobis dccretum efler tantum prorfus certarcuiufdara uias peragere:liccretautcm peraerem nobis percurrere/nunquam curç nobis foret in quo poriftimü ftadio terrçfumus: uelqmm iam fparii peregerimus.Tû uerofi moueri qdê nos oportcrenneq? tamé ad tépus ppric tam/fed moucri fold. Item neq? acnoné aliâ ^rfus ulla referte foleremus ad tépus/certe nüq m memona té pus aliudaliudqiexcogitaremus.ld uero ex co pater ponflimû/quontâ quâdo cogitano uniucrfü idquod agic in fe habet/cófiditq? ita ,prfus ut habet effeetu in:haud ultenus fingulis quçfiûtfefcadhibet. Præterea quando quifpiaidem femper agat /fruftra nimirum fingula fui opens obfcmabit. .Si ergo ftcll^dum

-ocr page 483-

ferunrurzfuaqufdam agunc ofRaa: neq? mouentur/ut hscipfa ptranfeant qu® prærergrediuncunopufq? ipfarum neq; eft afpicerequæ pertranfeuntmeqj etiam pOTenrezarq? ipfetranfitus acddentalis eftlUis/ circa maiorainterim occupans: deniqipereadem femperfimiliqi tenoredifcurrunc: nimirum apud eas tempus difcreta quadam menfura minime compuramr/ acetiam fidiftinguatur/non ne ceflanum efbuel locorumque p rarer eût; u el remporum memonam retinere.Prç ferrimcum iiitam femper eandem penims habeant/ qtiando amp;: area eundem lo dl perpetiio reuoluuntunadeo ut earum mono non tarn localis q uitalis eße ui deatur.Qinppe cum animal unum agat in femenpfuni in ftatu quidem quanta perrinet ad externa/ï motu uero per uitam m ipfo propria peruigentcm. Proin. defiquis cæleftium motum choree fimilem efle dicat:fi modo choreæ aliquado definén/ tota quidem progreflio mocionis pfecra ent a pnncipio ad ftnem ufqi continuatanmperfecra uero unaquetp ent in parce dinumerata. Sin autérali cho rerccomparerur/que fempitema fit/perfecta femper erir.Si autéperfeefa femper/ non habebittcmpus m quo perfecta fitquandoq? futurameq; ena locum.Qua propter neq?fic etiam apperitum: ideoqi neep temporali neqdocali condinone dimetietuKitaqj neep horum memona ulla eónnget, Præterea ea rattone magis etiam nobis rand confirmabitur:quod fcilicec illiuitaaguncbearam in fui iplo turn animis inca mfpicientcsrarq?ipfa fiiarii animaru ad ipfum unu confpiratio ne:amp;: a fe in co turn cælum colluihanone/canquâ fides in lyra mocæconcordicer mclodiam in naturali quadam hannonia minfice conanunr. Acqi ica corum ex lum uoliiitur/parcefcp eius ad ipfum/agicatur quidem ipfum alicci7amp; alia aliter/ quis ad idé.Quippe cfi pofitio quoqi illis fic alia. Acq^ uitaoium inagis etiam Unalit atqi perfimilis»

tl MARSILIVS. nbsp;nbsp;Rector mundi lupiter perunamfimplicêepfuiformam

omniformem/uirtuce infimtam mfinitorum efFectricem uidet/amp; efïicit infinita/ nó duobus quidem acnbus: Sed quo accu uidec/eodem effaciez arqiuiaifim,Ab furdum uero force dicru/eum norinam renim ex rebus ipfis coUigere. Nam per -nonriam res ancecedencem/res efficit. Neep poff er infiniia comprebendere: fi no nciam ex infinicis aiicuparetur.Nunc uero non alicer per unam fui fonnam con fpicic infinita: q fi fol per unam fui lucem radios innumerabiles micantes inde confpiciat.

|fPLOTINVS__

Vpircrautem exomans omma/ór modéras/ amp;: difponens/femper anima.

■ regiam menremqi regiam poflidens: amp;nbsp;qua rarione unuquodqi fiat pro uidenriam/amp; in ea que ftunc imperium: item ordine fingula certo difpo jB^nens.Pr^terca arcuitus multos euoluens:multofcp inceptos iam ad finê ufqïpcrducês/curnó in his omnibus memonam habeac recordarus fcilicec quoc amp;quales reuoluciones acetiam fuerint.Rurfufq5quéadmodü in poifeni fiant/ macbinans/amp; coniiciens/Sé excogitans. Atqi ica maxime oium memor ent/eotp magis quo Sr fapienrior architectus Quantum igitur ad ipfam reuolucionura memona perrinct/etia per feipfum dubiranóem adert plurimâ:uidelicec geus fit numerus:6: utru cóprehendatur.Si.n. definitus fintéporanii dabit pricipió uni ■, uedo.Sin uero mfmirus non comprehendic ille rector quoc nus opera fmr.Nifi

cc ÜU

-ocr page 484-

forfan dicatur eum i noriria uiraq; una femper cxiftereracq} ira infinitû iUicefl« amp;: like confiftercunum/ non quidem per cognitionem cxmnfecusinddentem: fed re ipfa confiftcns.Quippe cum ipfum fic infinitum femper mancat fimul to tum/potius aucem comiteturconfpiciaturq?non aduentitia notionc. Na quern admodum infinitum fuæ uitæ cognofcir/ fic enam acrióem diffufam per uniiier fum infini tam efle/prjfertim cumfit una/neqicamen ob hoc ipfum/epad uniuer fum fe conférât.

MARSILIVS. Ordo uniuerfi qui paulatim euoluitur in materia fimul to tuseffimmurabilifqîinutroqîloue/ turn i primo qui eft intellectus punis mun diartifex fegregatus:tum in Iouefecundo:qui eft itellectualis anima/dux mun ' diconiunctus. Neuteritaquelupitercogitatione difeurritambiguo moredere bus agcndis: præferrim quia anima æterno quodam intuitu fufpicit uniuerfi or ■ dinem in pnmo loue/tenetq; firmumitotamcp mundi materiâ fubiectam habet: amp;nbsp;intrîfccus earn agitat/ ex una fui uita quafi ex uno cardinealcra facillime uer fans:utmeriro nibileius actionirefiftat:nullaincidatambiguitas. _ Çap.X,

PLOTINVS

Xomatorautem eftduplex.'Namalterumquidcmuelutarrificeradici mus:alterum uero utanimam uniuerli.Etquando nominamus louenv aliquâdo mundi artificem inteUigimus: aliquando uero tonuS mundi ducem. Profecto ab ipfo tonus architecto quicquid pnus dicituramp; poftenus/ procul fegregarc dcbemus/unicam ipfi amp;nbsp;immutabilem remporifq? expté uitam actnbuences. Ac mundi uitaqu^bocipfum ut ducat in fenaturaliter haben in quifitionem adbuc rationemq? uidctur exigerc:nunquid amp;nbsp;ipfa uitam fuam in ranocinatione non habeat: neep in perquirendo quid nam potiifimum fit agen dum.Iam enim inuentum ordinarumqi cft/quid faaendum fit non quidem per hæcipfaquæordinantur: Quæenim ordinanturhæc ipfa funtquægignuntur. Quod uero hæcagit/ eft ordo. Id autem eft acno anime dependétis a lapientia permanente.Cuius quidem imago eft ordo/qui uiget in anima. Cum uero non pcrmutcturilla/necelfarium eft/banc qiioq-, non permutan.Non emm aliquâdo quidem illuc fufpicit:aliquando uero non fufpitit.Alioquin fi intermifent pro tinus ambiget.Sed emm una eftanima unumq; opus.Quod emm ducis unius obtinetdignitatem/fempcrexuperanneq; alias quidem fuperan alias fuperatur, Vndènam plura illicfinttadeo ut pugna illicoriatur/uel ambiguiras. lain uero gubernatorunus femper affectât idem. Quid enimin caufafit/utaliud rurfufq; aliud conçupifcat/lta ut in plura diftractus ambigerecompeUatur. Quinetiam amp;nbsp;fl exiftés una mundi anima quoquo modo permuter/ ramen non dubitabic. Non emm ex eo qj mundus multa amp;: partes amp;nbsp;oppofitioncs habet ad partes/ob hoc tarnen ambiget/quomodo difponatur. Necp emm ab ultimis/neque a parti bus exorditur: Sed a pnmis incipiens amp;nbsp;a primo uia quadam ab impcdimenns omnino remota per omnia fe diffundit amp;nbsp;ornât. Arque ob hoc ipfum doininaf amp;: fuperar: quoniam ipfa eadem in eodem opere permanct 06 ad idem. Sinauté aliud uelit ócaliud/unde nam aliud cócupifcct. Deinde fic affecta quid potius fit agendum ambigetiarq? ita debilitabitur eins officium 1 agédo:fiquidem róet nando ï agendi ambiguum diftrahatur.

-ocr page 485-

^|MARSILIVS .___Quaproportionefingulæ namræ partium fingularum in • quolibet uiuétedependét ab una quadâ uiuéris tonus natura œmuni/eadé oes mundanorû naturæ ab una côi tonus raundi natura.Sicut ergo uiuenns cuiufcp natura in fe côtinens naturaliter feminales ptium efFectuûqi naturaliû rônes/nec laborat/neq? côfultat i agédo/neqi trafinutat/dû diuerfa pducit iprœfernm quo niam agit ex îrimis/necex mulns uelutpnbus incohatopus. Sed ex uno uclut oîum cardine oâcta deriuat. Ira neq? natura mûdi côfultat in ope/uel laboranuel pmutar:Quippccûficadopus fefuûhabeat: ficut natura pncularem ad fuûfe mô dicebamus habere:atq; enâ multo præftâtius:præferrim quia inflrumctâ eft setcrnç infinitçqj fapientiç ductû femp ad eadé uiciflim/eodéq? cenoreitonqa ma tcriçprçfidet. Ars qnenam quando per habitum nature finnlem deniq; agit fine confultahonc/uel elecrione/uel attentione tam agit: Immo uero fi tune ad atten honem eiufmodi redeat/ impcditurfæpius amp;: aberrat.Quafi attentio talis non ptineac ad naturam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XL _

Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ƒ PLOTINVS

e^ St.n.gubemario mûdi tanq aîalis unius.Sed hæcipfagubemario aîalis ■■■■ partira tractat exmnfecus/atq? partes: partira uero ab inmfeco régit atep ^^^^/Aprincipio. Medicus quidé incipiens ab cxtnnfeco/p partefqi pcedensiin cedit fçpc dubius atq; côfultat. Natura uero cura ab inrirao ducat piicipio/con fultanone nô indiget. Oportet ât raundi tonus gubernarionê atep gubernatorê in difpenfädo non medici:fed naturæ more pcedere. Multo uero magis illic fer uarifiinpliatatem/quo magis ibi inms comprehéfafuntomnia/ueluc animalis unius membra. Omnes nâqi naruras una natura complectitur. Reliquæ uero fe quunt dependétes inde ÔC pdeûtesiatq? ira qf^ pululâtes/quéadmodû nature ra morum ab ipfa arboris uniuerfæ natura. Que nam igitur rôcinaho: uel nume ratio:uel memoria/Cum adfit fapiéria femper amp;nbsp;agat amp;nbsp;dominetur: atq? femper eodcin tenore gubernet:Non emm ex eo q? uaria funr amp;nbsp;diuerfa quæ fiunt puta ' gt;nbsp;dura eft eriam effectorem cura ipfis eorum que hunt mutanonibus babere 00m munionem. Quatenus emm uaria funt que fiunt/eatenus effector ipfe codera te lt;nbsp;noreconfiftit.Multaenirafuntquægignunturin unoquoqieriâ animalium na i turaliter/ncqi firaulomnia,Diuerfæ quidera ætates amp;nbsp;1 cerns temponbus germi nationes ccrtæ:uclut comuura barbe papillarum. Itéra augumenta cerra florefq; œtans.Rurfus prçfenpra ppagano prolis/qua générant alia: pnoribus intérim feminanis rarionibus nequaquâ deficientibus:fed alüs preterea genius. Quod quidera ex eo patet/qiin animaliîdegenito eadem feramana ratio totaqi ferua tur. lam uero opepretium eft afferere/eandera fapiennara hic uigere: arqt hanc effe untuerfalera:uelut raundi fapiennara confiftenté:raultara quidera ac uanl: rurfufq, firaplicera animalis unius omnium maximuquç quidem ex ipfa 0 perd mulritudine non euadat uaria:fed una rano fit fimulqi omnia: Alioquin mfi fit omnia/non eritipfa:fed ponus quidam pofteriorum amp;nbsp;partium fapientia. ƒ

^■^^^ARSILIVS Cogitatio per plura deinceps ordinc currens eft motus ali quis abfoluta noriria carens: arq? ob indigennam uentatem fapiennamq? appe tens confumaram.Ideo difcurfio eiufmodi/uel confultano/ uel eleeno no perti netadraétem uel aiam raundi rectricera/poffidentem ab æuo habitum fapienuç

CC V

-ocr page 486-

plena amp;nbsp;keg ram cum idearum/tum rationum femtnaliu plcnitudincm.Qua quidem plenirudine res futuras anticipati pr£cfennbus:amp;: quibus modisfinc futurædifcemiLQuarumipfameteft opifex kola ton fuçmareriæ dominas: nee impediméris obnoxia.Idcocp nee follicira/ uel ambigua/uel inquires:fed natura fua oîfonni/uniueifum fibi côformâs.Cum uero hæc ipfa natura fit in teUigentia amp;nbsp;uolutas/menco no confilio traetat mundi matenas/fed fapieria firma turn naturaliter/tum eriam uolûtaric fabricanre. , “ , Cap.XII.

PkQ™yA

v^V OiTan ucro quod eiufmoi eft quifpia nature opus efTe fatebif. Sed cum i uniuerfo fapiétia fic/nceenario ronis quoq; difcurfiôes amp;nbsp;memoria eile putabit. Verû ld qdé hoium eft/fape i nó fapiédo pon cnurmputannuqi.

idem dïèinqrere fapiêtiam arq? fape. Na róne difcurrereqdna aliud eft/q appe £erefapientiainuenire:ueraq?rónem mentis uerecópoté.Qui.n.rócinar/ fimilis eft pulfanri athara abfolute pulfatióis gratia: atqi meditati ad habitücófequen dumzamp;; oio difeéti gratia cognofcédi.Rócinaror.n.id quentaddifeere/quod q lam hér/eft fapiés. Quapp in ftatu quoda amp;: ftabili é fapiétia. Teftacid amp;nbsp;ipfe rócinator.Nacdprimü iuemt quod optabat/cefiatróanarï:amp; i fapiétia ipfapo fi.tus cóquiefcit. Sitgitipfum mundi ducé uicê héredifeêtium arbirremur:nimï rum rónis difcurfiones dubitarióefcp illi amp;nbsp;memoria tribuemus: eóferéti uideli cer prærenta cû præfennbus amp;nbsp;futuris.Smaût ira potius fe haberc putemus/qué admodu qui cognofeat iftatu quodâ fuû terminû pofiidérc/mento fapientiâ ei potius côuenire céfcbimus. Prerereafi futura nouit/abfurdû.n.eflet/id nçgarci cur nó etiâ qüo futura fint/teneat/Quod fi qûo coa futura fint nouentiqdnam amplius opus eft róne pueftigare/Ac preterita cü prefenubus eóparerRurfus co gnitio futurorii/ fi mó ei cócedataekde/nó utiq; talis ent/ qualis inefle uanbus confueuir.Sed qualis effectonbus ipfis certo fcienribus tra fore.ld uero éoium auctontatem héntibus:qbus nihil heiitas/nihilcóringitambiguumió: quorum

' fententiacui femel adenlit/ppetuo acquiefcir.Eadem igiturilliceftfapientiadc furuns/que amp;nbsp;de prpfentibus fecundum ftatum.Id auréefta rónis inueftigario ne remotum. Ac nifi futura cognolcat/quc ipfe facturus fit/neq; etiam fciet face re:nccp ad aliquid fpectans eftcienSed quod forte incident/aget.Id uero nihil aliud eft/q cafu facere. Permanet igif qua róne facict. Ac fi pmancat qua rarióe faciet/ cerce nó faaet aliter q defignct/quod i eo cxifht excplar. Vno iraqi teno re/amp;eadéfempfacietróne.Nóeninuneqdéaliter/aliteruelpofterum. Alioqn quidna phibebit ab inftituto peul errare.Sinaüt opus ipfum fe differéter hébir: non a feipfo quidé bac different!am polfidebitifed quatenus feminanis feruiet rônibus.Hæuero ab effect o re depen dét. Quapp opificium fenéipfafequit ró num.Effecror iraqi nullo mó cogic aberrare/autambigere/aut negociis laborare: quéadmodû nónulliopinati funt/pu tares gubemacioné oium efie laboriofam. Profecco laborare! opedifponédo/nihil aliud elle utdet/q aliénas matenas per ' traccare.i.matenas qbus minime dominer. At quandoquis opidoininaf/à fo lus impat/qua na re indigeat/nifi fe ipfo amp;nbsp;ppria uoluntate. ld eft afit fapientia

- propria. Penes enî hue ita fe héntem uolûtas eft fapientia. Nihil iraqihuicdeeft 4d fabncaddiquado neq? fapiétia huicê aduétitia:fed é ipfemet nulla unq re ad aentitia utens:igit neq^ rócinatione neep meinona, Hæc eni aduentma funt.

-ocr page 487-

M.^^— ^V^j Mens diinnaldcarum fuarum figilloimprimit formas afg mundi adco ueheméter/ut non folum figurer fupremû aîæ.i.intelligennam: fed etiâ medium eius.i.imaginanonem:amp;: ufq? ad infimti eius.i.naturam for marû notas inurat. Forme fiue rónes return feminales in natura funt ultima ' quædarn ueftigia diuinorû.ldeo cogninonecarent: quanuïs uitanócareanr. Agûtq; î materiâ ficut ignis/atq; fimilia.Etartificiofeqdé.Quoniâfunt uiug quot;nbsp;qu^daexprelTiones diumæcuiufda inrelligénæ:atq;huius uerba loquenns. Natura dum agit in marenam pan dicît nó a mareria/fed ab aia. Anima uero » nô tam parie a mente q fe agit ad ipfam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ca^^dH.

PLOTIN VS,

Ed quo nam eiufmodi fapienna differet a namra/Hoc fanc q, fapienha quidé primummacura uero é ulrimü.Narura.n.fapiêna; imago elKCüqï '^ poftremii aîæ fihulnmam quoq? in fe rónem habet defuper emicantem. admodü fi dum profundior cæra impnmif/ufq; ad altera eius fuperficiê p^icus figura pertranfeat:ubi quidéfigura fupior perfpicua fit.Poftrema uero nbsp;nbsp;, ueftigium fitobfcurii.ldeoq? natura nihil no tut: fed effidt tantü;Tradens enim q abfq? electione fequenti quod habet:corporeo matenaliq? fubiecto largit:taléqï duntaxat actioné habet. Quemadmodü amp;nbsp;calidum proximo fua exhibet fpém dcbilius calidum reddens. Hanc ob caufam imaginatióem natura nó habet.In teUigentia uero efi imaginatione præftantior.Sed imaginatio inter naturalem fii giiram intelligenamq? eft media.Natura enî nullius rei animaduerfmem cogni tionemqi hét.Imaginatio iiero rei peregrinre cognitióem.Dat enim imaginanti utqux parit/A; agnofcat. Hxc aut ipfa ,pgenies atqi actio ex ipfo agente depen der. Itacp mens quidé poffidctiaia uero tonus femp accipiebat/ feinpq? accepir: idq5ei uiuere cft.Etquod in ea apparet/fulgetqvfemp eft ipfius aïaeihrcUigetis agnino.Quod at ab ipfa in fuperficiem materiæ micat/eft natura:in qua en na . -definunt/uel ante ipfam.Quæquidé idipfum præcedit quod apparet. Atqi hec funtordmis intelligibilis ultima.lam enim poft hgc funt quidam entium imita ; mina. At natura i matena agés interim parit aliunde. Anima uero hac fuperior funulqi proxima/faciendo nó patit.Mens deniq? fuperne confiftens in corpora matenam ue non agit.

MARSILIVS. Natura uniuerfalis.i.uiiiiftca quæda uirtus/aîæ mundanæ oîiiinplêna feminû adeft corponbus oîbiis ex fe geniris.Nô tanquâ quai iras quædâ bis permixta factaep boni propria ficut calor aeri: fed tang actus'aiæ quodâmodo fepatus:fepabiliterq; prefens/ficut aeri lumé.Natura quidem fe ■ • hét; ad aîam ficut lumen ad Solé. Forma uero ma rénal is ad natura ficut calor L ad lumé ex liiminegenitus î materia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ Cap.XIUL

PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

^p^Roinde corpora/quae gigni a natura dicunt/elemêta quidem ex hoc ipfo

1 Wuel hoc ipfum funt corpora. Aîalià uero amp;nbsp;plante nunqd ad natura ira fe tl2__babét/ ut eaia quafi adiacenté habeat î feipfisVQuéadmodû ÔC aef hét lu men. Quo quidé abeunte/aer nihil luminis rennet. Sed feorfum qdé extat lumc feorfum quoeprcmanet aer:quafipmixrió his facta nó fiierit.An potius ita fier ficut l igne à: calefacto quoda fieri cófueüit/Na abcunte bme igné/calor aliquis

-ocr page 488-

; permanet/aliudguidJam exiflens prêter calore inigné üigente:euadenfqjiani quædâ paflio calcfacri. Profecto forma gdé/quânatura prçflat formato/exifti manda eft altéra quanda prêter natura ipfam/fpém efle. Refiat uero querendu I nunqd et aliud quiddâ beat quafi mediû inter formatû ipfamq? naturâ.Nâ quç ponHimû differcna fit inter naturâ/atqj earn qüam in mundo pofuimus fapicn nam/fatis eft dictum.

ï^MARSILIVS. Actio aîœ mundi intima nô réporc tranfigif paulanm:fed momento tora fimul impIet.Extima uero.i.proceflio quædam uirtutis illincm mundûzamp;ipfe mundiactus téporis fuccefTioneperagif.Ipfaigifpropriahuiiis aie acnonô eft in tempore;fed répus générât m matena nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap,,XV,

PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

^ . '«■‘’^îuHauré circa hæcoi'a quæmodo diximus/dubitari facile pór.Si enfin ■ ^terniras quidem eft circa menté/tépus âr circa aîam/fiquidé diximus na

. JB— wram répons circa aig actioné ucrfariiamp; ab ipfa pédere:quo nam modo fien pôt/ucdiuifo rempote preteritûq? babéte/nô fimuLamp;; acrio dmidaf/conuer faq? ad prætentu in aia mûdi memoriâ faciat. lam uero in prernirate quidé iden tiratem/in réporeaûrdiuerfitarem coUocare debemus. Alioqum ætemiras idem ent amp;nbsp;rpûs;Si modo acrionibus aie mutanôem auferamus. An forte aias quidé noftras cum mutationéadmirrât/tum aliam/tum indigentiam ranquâ in répo/c cffedicemus'Anima uero totius generatequidétpüs/neqitame cHci rempote. Sed efto quidé/nô fit in tépore.Quid nam igic m caufa eft/ ut ipfa generet tera pus/nô ark etemitaté/Foite quoniâ que genctat/nó funrfempitema/fed tempo re coprehenfa.Quâdo neq; ipfæquidem aix funt îtempore;Scd paffiones earû qualefcûqi fint/arq? opa.Sempirernænaq?funt aie.Atq; tempus poßerius eft.£t quod eft in remporc/minus eft tempore. Oportet ein quod in tépore eß/ a rem pore comprebendirquemadmodu illeinqmr/quod in loco eft atq? numero.

’. quot;“^^ZMARSILIVS. Forme renim que î materia diftant inter fc Joco/in anima ) nbsp;nbsp;mundi diftat difteréna râtum iter feformalhItem qup i materia pnora fiint iter fe répore atq; poftenora/ in aia folo quodam ordine difcrepat/quo aliis alia ce diit/potius q fuccedar.Eft eni aiaper eflénam omniformé ordo quida fpedalis amp;nbsp;firmus futuri ordinis uniuerfi exemplar panter amp;nbsp;effector. Et quorum i fc eft cfficcrepót fimui oia/fi matena poffer fimul oiacaperc. Moueri quidem dicif aia bæcad bonu/qua róne per mediam métem ad illud appetendo conuerntur. Mens uero i bono quiefcete/quonia nuIUo ad id medio utif. Mundus ueio cir ca aiam/imo intra aiam tempore uoluif. Plonnus i Iibro de tempore ^fi nópo mr répus motûq? iaia miidi fuperiore.-ponit ramé inaia eiufdem infenore.i.m ucftigio fupions arqjnaturamóqa formas acquirat ullas/uelamittat;fedquia formaieaqu^daquafiefónoftaruris téponbuspideur iuigiliâ ’ Cap.XVJ.

PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ƒ

Acterum fi in ea defignatum é boe poft ilIud/ amp;nbsp;prins atenpoftenus fuo mm operum;amp;fi ipfafacit irempore/ér annuit m futurum.Siaütbocita febét/ annuit etiam ipt^reririi.Forfan uero porius i bis quæfiûr/amp;:pnus àlzâfpr^rcnau In ipfa uero nequaq/fed tones oésfimul/ut diximus. Quj quidé

-ocr page 489-

nö ff mul funt in openbus teporerquïdo neq? etiS loco fimuLQuïuis i rónibus fimul loco fine ueluc manus amp;nbsp;pedes i feminano.In rebus at fenfui patentibus \ hec loco feorfu difpofica funt.Èc ft in feminario alia quads róne fepata dicun t: ideoep prius ét alia róne. Profecto quod feorfu dicic/alteritate quada fcorfum efle cêfebic.Quod aiic prius didamp;quo na pacto/Nifi ordinator ipfe fic impcrer. Imperas uero edicet id ipfum.s.hoc cdo poft lUud.Nam cur nó fimul oïa eriir? Sed cerce ft aliud quidda ordinator eftet acq; ordo/ fic res ageret quafi dicédo. Sm autem imperator ipfe præfidens/ordo primus exiftic/ non dieft ultra:Sed fa cit tantum hoe poft illud efficiés.Si enim dicat/fpectans ordinem dieet. Qua pp aliudquidda fic erit prêter ordinem. Qua igic róne eft idem/Quoniam ordina nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; tor nó eft materia fimul atqj fpés: fed fpés ipfa duntaxar. Accp poteftas amp;nbsp;actus fecüdus poft métem erit aïa. Quod at dicitur hoe poft illud ïpfis openbus acet dit habere fimul oïa nó ualétibus. Veneradum enim quiddam eft amp;nbsp;aïa talis.s. qualis amp;nbsp;circulus cétro aceomodanftimus ftatim poft eentrü adauctiis/internal luinqs indiftans.Sic enim fingula difponuntunac fiquis ipfum bonum pro een. cro pofuerit:métem uero uelutfmobilcm circuln adhibuent: fed aiam uclutmo bilem addiderit circulum:motum mq per appetfturn.Mens enim proxime fubi toq,bonum habet/atqi conctpit:aïa uero id quod enam eft fuperius/appetit. At müdifpera habens aiam ea conditione appetentem/nimirü qua róne naturaliter appetere pót/mouetur.Sic uero natura comparatri eft/qua corpus ualeat natura liter idipfum/extra quod é/appetere. Hoc aut eft arenfundere fefe ilb/amp;: unditp ’ drcücurrere.Quo efficic/uc moueatur 1 orbem.

MARSILI VS. nbsp;nbsp;In anima mudi nó eft ambigua côfultado temporaliscp dî fciirfio’.quia quod opdmû eft in ea ab æuo femp cæteris fuis uiribus dominât. Eft tarnen inoftra.Quoniaemulds pribus uinbufepnoftns nûcuna/tûcaliado mmatur.lcem qa 6e ignorâtes fumus/tum edâquonia plurimis indigemusitum denicpquiaplunmænobis abexternis incidûtpaffiones. Vis inobisrônalis Se ■^-finô eft ipfa natura debilisiac enâ finô ficcçca/ tamé ab irradonali aliquâdo fu \ peratur.Ec quiahçc quieta eft.llla uero curbulenta.Ec quiahæc eft unica.llla ue 1 ro multiplex. Homo peftimus fimilis é populad gubernadoni peffimæ. Minus uero malus(populari minus maire. Bonus opdmatû gubernadoni.Optiraus re gno. Peftimum forfan dicerec aliquis fimilem elfe cyrâno. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XV11.

PLOTINVS.

Tqnonâ modo nô eria innobis intelligériçiUç quçfuntipffus aîç/atep tones itafehabet?Sed hic fecûdumtépus eft poftedusiqueftionefcp hic ij B^onunS, An quia multa funt i nobis/qux dominacun atqi mouentur’.necp .---^unicum impèrac^ An etiam quia aliud atep aliud ad ufum atep ad prefens fuceur nemó definitum 1 feipfoi fed ad aliud temp atep aliud cxtrinfecii pertinés? Itacp

6i cóiilium aliud/quod Se ç téporis oportunitateiquadó ncceffitas poftulat/no bis adeft. Prxterea turn hocitum illud extrinfecus accidit. Quinetiam ex eo cp multa dominatut i nobis meceffarium eft multas quoep imaginadóes accidere : amp;nbsp;peregrin as Se nouas aliis circa alia. V nde Se alia impcdiraêto funt alns admo doms acdonifep expedidóem. Quido enimuis cócupifcêdi moueci fubodtui dulmodinohis imagrnado:quç quaff quidâtenfus nuntiat d^^fereq paffiüem; '

-ocr page 490-

rcqiitrens.s.ur animus obfecundet concupifccnnir: eiqi aduotum fuppcdiïex. Turn uero animus ficaffectiis/neceHario i córroucrfiam trabif/fiucobfecundeC ^ biggerar/fme repugner. Arqui amp;nbsp;uis irafcédi irritas ad imunlpropulfanda? quonés incitât eadan nobis inferr. Proindeindigétiæpafiionefq; corporis na nas nobis opinióes mduak. Rurfus ignorario bonorum defectusqiïnucnien di/quod m ludicando defimanubi animus hue arq; illuc didrahir: arq? ex bord cómixnone alia refuhanoa ad idem pernnenritaincrfi quod optimum eft in no bis/alia opmat g cóis ipfius defect! o opinion urn cj; diuerfiras. Ab co aut quod ed optima recta ratio in no dru comune traducta ob hoc ipfura degen erat/tpin ipfo comixto debilis lam euadihcum ramen fuaptenatura non dr debilis.Sed quemadmodu in plunma contionis turba uel cofulror onim optimus i orando no perfuader: fed dereriores potius ex ipfo mrerrurbanriii uociferantiuqi nume ro fuperat.llle uero federquicnis/nihdimpetrarepotes.'urpore qui rumufru de renorum eff fuperarus. Eft cnim f quouis derernmo comune quidda/à' ex cun ctis coaceruarus homo deternme aiiufda guheinatiois more. Jn hole at medio defehaber/quafi in quirare/in qua quiddaaliquanro melius dominât. Vbipfe cro populans quædam gubernano eft no ois expers obcdienritv. Ar in hoie en a mehore uiræfpés eft opninam gubernanói perfimilis. Quippe cum ipfumiam lt;^uod in homîecôinune dieir aufugiar/melionbufq; obtempérer.In opnmo de nicp enS. a comuni fe fepanre unus épnnceps. A quo qmde in alia oido pfetc. Quad duplex in nobis dr cimras.Quaru aircra quidem dr fupenor/älLera uero dr inferior ad (upenons (imilitudinem exomata. Dictum ed auc in ipfa c^vidc ata mundi unum idemcp [emp amp;nbsp;fimilirer imperare.In alus uero fe aJirer rem ha bereihuiufcpreiaiiignarefunrcaufx.Seddehishactenus, ffMARSIUyS. Sieur ex Sole micar lumen ab eo infeparabile/quod no fir ^ nbsp;nbsp;aens propria quahras: fed alumine generar calor propna lam quahtas aensiSic ab ala nolira emicar uiuificus actus. Qui no fir quidé propria corpori quahtas: f^d generat uitale aliquid in corpore factii lam corpori propnCi. Anima quidé fublfana efl amp;■ uira. Actus tile funs mfepabilis/fubflantialealiqd ed/amp;: uiuificii. Quahtas bine tribura corpori accidétale quiddiediamp;quafi uitale. Actum ilia apeUamus idolum aix.ln quo fenfus ed uegerahsq? natura. Qualitatem uero il lam imaginem aix nominamus amp;nbsp;umbram.Ex bac or corpore fircompofitii.Jn quo uoluprares dolorefqi funrcorporales.Quarumpaffionti fenfus adidolum

• - aiamcp peruenlûr.Pafflones uero neqiiaq. Superior comparacio magis propria fuennfi Idolum aix ab ala no feiuncmm coparauerimus radio uifuali ab oculo no difiuncro.Qui fiquado ab oculo rubérepcefferic/ruboré afpidenti pereabr in oculo. Cut fimilé effe dixeris umbra aip f corpore refulranrê _ Cap.Xyid

. PLOTiNVS.

0 ^^l^’aum ed inuedigare/urrum corpus bear aliquid in feipfo/atep ita ala

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^^fcare uiuar/ur lam proprium aliquid i fe polfideat:an quicquid her/

’^P^^ natura. Idqi fir quod fecómunicar corpora ipfa.s.natura duntt xæ. Farfan uero corpus ipfum/in quo ai a ed atep natura/non oportet effe tale/ qualeprorfus inanimarûtuel qualis aer iUuminatustfed rSquam ealefaaus aer. Steunep anicaalium plantammq; corpora quafi umbram aix in fc habent.kacp

-ocr page 491-

dolores iiokiptatefq? corpore^ area corpus raie uerfantur.Nobis uero talis cor poris cruciacus uoluptafqi eiufmodi in cogniriócm peruemt paffioms experte. Nobis inq.i.alceri aîæ.Quaficorpus eiufmodi nó alienü anobis fit:fed noftm. Quapp amp;nbsp;nobis curæ dhquafi fit noftrum.Neq? enim hoc ipfi fumusmeq? ab hoc nos fegregati:Sed dependet ex nobis hoc/nobisq? appendet.Nos at per id quod eft principale cefemur.Noftrum uero fimul amp;nbsp;hoc eft aliter. Quamobrê turn dolore afflicri/tum uoluptate pennulcti eiufmodi corpons curâ habemus: amp;:’quo ipfi dcbdiores fumus/eo diligentius amp;curamus/amp;: tanto colimus accura nus/quanto minus ab eo nos fegregamus.Sed hocipfum quod i nobis eft pr» ftantiflimum/quo wholes fumuszquafi in corpus ralefubmergtmus. Profecto putadum no eft/paffioes eiufmodi 010 ad aiam pertinere: fed ad corpus tale 06 comunequidda atq? com un cm. Quado eni unum aliquideftduntaxat/quafi fibi ipfi fufficit. Veluc fi corpus fold fit acq; inanimaciuquidna patierr Si eni di • uidatur/nó ram ad ipfum q ad unione qua: in eo eft/paftio eiufmodi pernnct. Anima quineua fola diuifionem pafhonéq? pane nulla:amp; itafe habes/tom hoc aufugit. Ac uero quotiés duo quedam unu efle cotendut/atq? ira unione utun tur exrranea/nimim fepe ex eo cp unu pm an ere no permittunr/dolons ininii fu beiit. Dico atduo/nó ft duo i unu corpora coeant.Vna.n.in his eft natura:fcd quado diuerfa natura en diuerfa natura alioqi genere cômertium inire conanet quod deterius é/a meliore aliqd fufapirmeq; ipfum quidé pór acape: fed eins. • duneaxt ueftigin. Atq; ita id totii duo eft/ficq? unü:euadés fifecco mediü inter idquoderacantc/atcpidquodaflequi nequit/iam in difficultate pofitii. Quip pecücómerrium ïnE^lix inftabilcqi inienefemp indiucrfa diftracmm.Siqmdé furfum uiaffim deorfum ue reuoluic. Ac cum ad inferiora delabic/fun nuntiat cruciatti:06 cum aliquaco uergit fupehus/cómunionis fufeitat appentum,

JdAftSILIVS Paftio diflolutiua uel uolupras inftauratiua nó fit in fenfu amp;nbsp;aïa.Sed 1 corpore p aîæ prüfen na qfi uitakter iam affecto. In fenfu autê amp;nbsp;aia ) fit peepno paffióis illius minime panes. Duobus quafi nodis aia dl corpore de j uincic. Vnus qdé uergit ad aiam:Ideft uiuificus eius actus emicas erga corpus. Alter uero déclinât ad corpus:ideft qlitas ipfa qfi uiralis p hne actü infufa cor pon. Itacp corpus ficaftectu atq; ficalligani aîæ/ad aiam peranet:fictp noftrn.ld ergo curamusió: quado mocio huic inadit diflolutoria uel mftaurarona/paftio nem bac fenfu perapiétes adipfam ueluitanda inclinamur/uel profequédam. Si m aia fentiente fieret peremptoria paflio/amp; impedirec fenfus aq; indicium.Et in quo mébroprçapue fit paflio/nódifcemeret. Anima eni indiuiduafimulém quolibet rota.Si igic parue ipfa/paffio ubicp rota aiam occuparct nbsp;nbsp;Cap, X1?C

\______PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

IDigicur eft quodtradicde uoluptans dolorisq? natura.Vbidiatdoio rem efle quandam dilTolunonis perceprióem: dum uidelicet corpus ai» expoliac imagine. Volupratem uero perceptioné in aiali:ubi rurfus ima go aia inftaurac in corpore. Ibi quidem paflio eft.Cognitio uero i aia fenfuali uidelicet ipfauianitace paflioné perfennente/eiq? nunnance:in quodfenfus de niqi defmnr.lUud qdé eft crucianncrnciam in^.i.paffü/.ueluc in feccione/fecto quidé corpore/diuifio fpcctat ad molé. Afflictio uero ad molé/quæ nó foki fit

-ocr page 492-

rtîolesîfccî ctufmodi moles.Similiter de côbuftionc dicendum. Anima uero fen. nt quafi pcotiguarn ammaduercés lucmiratë.Tora uero painôcm fenncibina fceuté:ipfaquidé minime pariés. Senriés nâqi cota/duc ede pronûtiat paffioné/ ubi peuflïo fit fie afflicrio.Sm ât paterec ipfa/cû tora in uniuerfo fit corpore/neq dicercc/neq? renûtiaret/ubi poriffimû paffio îferae.Sed paterec qdé doloré total fie undiqi penitus angerecmeqi ludicaret/neqi deelararet locû pafliôis détermina tti.ImiTio uero ubicûq; efi/ ibi eciâ dicerct.Eft ât ubiq?. Nue uero côtra côtingir. Nâ dolet digitus: fie dolet homo ob idipfum:quoniâhoîs digitus an guur. Di citur ade homo dolere digitLuquéadmodû fie homo glaucus p eolorem i oculo glaucum apellatur. lllud icaq? quod paritur/eriam cruciatur.Nifi quis forte una quadam norionecruciatum una cum fenfu ftatim confequente comprehendat. Itauero comprehendés/id plane fignificat.s.dolorem ede quodâmodo/doloré' ■, no latere fenfum. Verâtamé nullo mo dicedum/fenfum ipfum ce dolorem: fed doloris perceptióem.Cum uero cognirio fit/nimim efle padioms exptem.Vt amp;nbsp;cognofcat plane/fie fincere denunriet. Nuntius cnim i paflioe pofitus/dum occu parus elf pafltóe/uel nihil oio nuntiat:uel falfus nunnus aduenit.

^|MARSILI VS. ' Sicut in corpore leui cfl ftimulus ad afcenfum:in radice ad humorem/in folio ad caloré:fic in corpore p aïam quafi uitaliter lam affecto in furgut naturalia quidam incitaméra/pro mdigênaquidcm ad impletióem:pro repletione ad euacuatiócm:^ alteratione nimia ad oppofita. Natura interim ue getalis que uiralem i corpore affectióem genuit/fie cóferuat/patiéte talicorpore/ laborac dum conat/fie agit intcnrius area eóferuada uel inftauradam affcaiócm in corpore naturalem.Quo quidem conatu dicifcôcupifcéria illa/quæ exordie baf in corpore tali/adolefcere i natura. Dum uero natura hcc agit obnixius/per ucnic pceprio paddois i fenfû:atcp bine ad imaginarioné atqi iudiaû Cap.XX.

PLOTINVS.

Onfeepés eft præterca corporcarum cupiditatum prindpium fieri ex eo E 1 quod ira eft coe/fie tali quadam natura corporea.Nequn.corpori quomo ^*gt;.--A^docûqî fe habétiatmbuendum efiinuium appetédi fie impcnfius profe quêdi. Neqi putâdû eft aiam ipfam affectare falfa uel dulcia:fed porius id quod corpus qdé eft/niric ât nofolûcorpus ée:fedplus fibi q aîauendicat raotionû: atep ob uendicarioem eiufmodi in multa tranffem côpellif. Quapp ira quidé affeetu falfa/ita uero dulcia côcupifcit.Item humefien/rurfusq? calcfieri.Quoni nihil fibi curæ futurû eft/fi folum fuerit. Quemadmodû uero illic ex dolore co gnirio naca eftiaîaq? ftudés ab inferéte pafliôem corpus abducere/uerritl fuga. Quod eria admonuit quod primo fubftinuit paffioné:dum ipfum quoq î ipfa côtracrione quodâmodo fugeret.Ira fie hic fenfus quidâ pdifat/fie aia qua pro pc eft/ quam utiq;natura diarhus ueftigium uiræ corpori tribuentcm.lgif natu raquidé cócupifccnriam reportât iam adultam/uclut finem eócupifcentucinta li corpore iam exorfœ.Senfus auté imaginarióem:p quam aia iam cuius eft pro fequi:ucl pfequit atq? fuggeric: uel répugnât fie abftinet.Neq? cófenrit uel exor dienti cócupifcériam: uel ei quod poft eiufmodi exordium cócupifat. Verum cur nam duas cóaipifcenrias ponimus/Nó auté folum ralc quodda corpus eflo quod apperat. Profecto fi aliud eft natura/ahud uero corpus talc a natura iam

-ocr page 493-

cfFccnimien: enim natura ante g tale corpus effïciatur:cum ipfa corpus effidat ta Ic/fmgés ipfum atqj formâs:neceflarium cft ncçp aîam ipfam incoharc cupidira tem:fed talc quodda corpus/quod amp;nbsp;patit talia quçdâ:amp;; quîdo dolet/côtraria eomm quæ pant/appent/rum ex langore oblectamêcum/tum fatuntaté ex indi genna. Namrâuero ceu macré quaft cóiectanté defidena patiéris conari/necefle cil dirigerez SC ad fcipfam id reuocare:ac remedia langoribus queritâtê ob inqui finonem eiufmodizaim patientis cupiditate côiungi. Atq; ira affecrioem bâc ab illo ad aîam penctrare. Quamobrem dicetquifpiam/corpus quidem taie appc • • terc fuaptenatura:forfan uidclicet quâcû fpectat ad appedtiois properanonifcp ƒ incitamétum.Naturâ uero exalio/amp;ppalLudaffcctare.Acaîam ueluc aliam elle qug uel obfequit:uel potius aduerfac.

M ARSILIVS. nbsp;nbsp;Indtamentû ad côcupifeéda oblecramêra corporea nô oric ?, in ipfa aîæ uircute côcupifcéce:Sed m corpore tali.i.per aîam affecto uitalirer.ld fane conucimus:primo/quia cumin corpore tait fit indigétia fimul acqp paflio ƒ inento apperitus bine incicâtur. Secundo/quomaquatenus aliter febét corpus taie p differêria ætacumz ualicudinis/babicus/loci/temporis/eatenus diuerfi furre nbsp;nbsp;nbsp;■ punt apperitus.Virtus ac cocupifcendi m aia permanés nô pmutac. Tertio?qa nônunquâ in taU corpore ftimulus aliquis efl ad aliquid:adquod nô ftarim vus ipfaconcupvfcédi fedmgvt. Quarto;fieriâmox adbocintendeiic:nô taméani musfempboc admitrit. Quinto;furgitfæpe in corpore deprauato ftimulus ad aliquid nature minime côfentaneû;ut ad cinerem cômedendum.Quod natura corporcç habitudinis moderacrix non adfafeit: neq? coaptac corpon;neq? fibi « Uenicpnecimplecunnec euacuatur: ncc quomodolibet alteratur uis ipfa conçu pifccndi animx infita eiusuc ldolo:fed corpus tale.Hinc igitur nô indeappetî tus ad talia fufcicancur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXI.

PLOTINVS.

Sfe uero coipus tale;circa quod fit principium appctédi:teftâtur infuper ■Lssadiffcrcces æcates. Alunâq funt apperitus corporel pueroni; adolefcenrû A jLliu aliiqi uirorum.lcem bene uel male ualétium:dum ipfa côcupifcendî z uirtiis wdé interea permanet.Côftat itaep corporeum quiddam efle:corpus meq \ taleiquod dum modis plurimis pmutac/incitât fimiliter gplurimos apperitus. Déclarâtidemicp nô iibiqi in buiufmodi incitaméris fimul excitatur oîs côcupi fcentia:cum tamé corporea incitario fæpe ad Rnem ufcp perduret. Præterea cp 64 ante g ratio id délibérée fæpe animus nô unit cômedere auc bibere: dum ad bçc concupifcentia uebemés impellit;quâtum eft in tali quodâ corpore.Quinetiam q natura fæpe id ad quod taie corpus incitât uel adCcifcit;nô adfcifcit ip(a;neqs unie in naturæ fedem adducere/quafi oblectamétum eiufmodi naturæ non con gruacEt quaft namrçipfius fit ftatuere quid naturæ côfentaneum fit; quid non cofentancû. Siquis âc ad pnus lUud obiiaatifufficere corpus aliquâdo factû dif ferens/differéces concuptfeétias uirtuti côcupifcédi fuggerereiHaud quaq dicte (ufficiêtcr/quâtû fpectat ad id cp alto pattéte-.bæc ipfa uirtus aliter altenus caufa cupiditates béat diffcrêtes.Quâdo neq ipfa eft cuiexneceffttatefuggent.Non eniadipfam utm côcupifcédi prinetnutrvriiuel calcftem uelbumefterii uel pmu Um uel euacuatioe leuani uel facuritate repleri’.f cd ad talc corpus b^c oia punét. .

-ocr page 494-

4l(MARSILjyS „Terra ciim aialfa gencret/fifqï afalis mundani membrum amp;nbsp;neceflanum/amp;minime concénendumreft aial mcellectüale/atqj dminû: habetq? fenfum.Nam î aîa uis iudiciana uigenquæ coniuncra corpori fuo perdpit/Ä: m dicatfui corpons pafTionesJdaut é fendre. Quang Plotinus amp;:multi unicuitj elemétorum fuam tnbuunr aîam.Potent tamé aliquis forfan nó abfurde dicere/ fph^ras quidcm cæleffes/quia amp;nbsp;imutabilcs funt/ amp;: permanér i feipfis inuiccm nó confufæ/aias inter fe didmctas habere.Elemenra uero quonia compofidgra da indirura funt/ ficifeipfis permutâtur/ amp;inuicera confunduntifunrqiïglobü unum redactamumerifq? competenribus m forma unam concorditer colli gara / unicam cunctorum aiam poflideremni corum materiæ complexioniq? bumorii quafi quartuor prorfus accómodara;Vigentem iaere amp;: igne gpIurimü.Per bæc m aqua fimul arep terra cuius uirtute uitalem uim compofita etia illa reporter. In quibus elementorumpornóes fimili quada ad torn ^pornone ligatur.In ter ra quidem amp;: aqua alalia mamfefta. In aere uero demoncs/habetes corpora con nexa fimiliter/quauis tenuia nobisq? occulta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cap.XXJI.

PLOTJNVS.

n\ Vnquid etia fplands aliud qui dé elf quod quafi ^prid earn corporibus 1 ■inferatiahud uero quod fuppeditet.Quod i nobis quidem dicif cócupi —— Ffcendi uirrusun illis uero dicif uegetalis. forfan uero i terra quidem eft eiufmodi uirtus:cum aîa fit in ipfa.In plancis ar cd quod ab hac uirtute ^cedir. Oporruneuero quifpiam pnus inrerrogabir/quænam aîa fît in terra. Vrrum ex ipfauniuerfi fperaiqua Plato folam primo animate uidef: uelut fulgoraliquis micec in rerram;an podus dicendü fit Platoncm terra aîam rribuere/qualem Hel Iisiubirurfus air/terra elfe prima annquiflimäq? Deorii oïum/qui calo claudun tur. Quo enim pacto terra potent ludican Dea;nifi babuent aïam?Vndecótin gir/ut difficile fit inuenru qua res bec ratione fe heat: Arqj maior uel ceire nó mi nor ex Plaronis dictis ambiguitas onaf. Sed certe imprimis quo nam pacto fen tendam rationi confenraneam inuefhgarepoterimus?Principio terra habereani ma uegetalem/pcreaquç ex ipfa nalcunt/coniectarequis potenr. Quoddam * malta ena mulra ex terra generari uidérur/quid nam pibiber eam cHc aïal ludica re/Cum uero ram ingés aial fit/neg, exigiia quada mundi porrio:curnó eria ba bere mentem/atgira Deum efle dicamusy Jam uero fi qualibet ftellam efe dia mus aïal/quid pihibec terram quoqveum fit tonus aïalis pars/aïal co fiten/Non enim putadum cd eam exrrinfecus quidê ab aliéna aîa cótinen:inrnnfecus uero aîam nó habere;quad ipfafola aiam haberepropnam nequeat:Cur emm ignea quidéponmt:Terrenü uero non pofTir^Nempe utrung corpus eftmegibi funt uena/nerui/carnes/fanguis/ humor.Tametfi terraèft maion admodü uarietate munita/ex omnibusg corponbus condituif. Siquis at obiiciat/ginepra fit ad motfi.’id qufdé dicere quis potenr ex eo duntaxac quod e loco ptopno nó mo ueaf:qu jrer fie aliquis/quomodo terra fennre poflit. Queremus fie nos fimilire? quo pacto fétirepoflint ffella. lam uero neq; caraiu eft fenrire;neg oïo mbuen dum é aîa? corpus/ut inde fentiat:Sed corpori podus aîa tribuéda/ut fit corpus/. arg feruef. Prófecto cum aîa mm ludiciana babeat/ habet fie facultatem/p qui dum^fpectat in corpus/depaffióibus illius ualear ludicare.Quænâ ueropaflio nes fût tems/Quorum uc indicia/Prjterea planta quatenus terra aligd luntmó i

-ocr page 495-

fenriunt.Quorum nam Lgicur func fenfusÆcperque fiunt?An forte no auden. dumeftanerere abfqjinftrumeris fieri fen fus? Item ad quern ufum fenfus terra: conduot^No eni ad cognitioem.Sufficit eni forte cognitio/quç cófilht î fapien tia:quibiis ex actu fennédi nulla eft prouétura unlitas. An forte hoc quifpiam nô to ce fient. Ed enî amp;nbsp;præter utilitärem î rebus quæ fentiûtur cognitio quidam a Mufis nô aliéna. Velue Solis amp;nbsp;fiderum reliquorû/cæliq? amp;nbsp;terræ fpectaculum. H^c enî fpectare p fe ipfum etiam eftiocundû. Hoc igic in fequénbus erit con fiderandum. Imprœfentia uero rurfus mueftigadum num infint terræ fenfus/amp; quorûaîaliû fit fendre:Ôd qua id róne fiat. Forfan uero necefTanü prius ed/quæ funtdubitata refummere/amp; cómuniter intelligere.Nunquid abfqi inftrumentis fenfus effici ualeat:Ec num utilitads gratia mlhcuti fint fenfus :ena fiquid aliud ex hts accidac prêter ufum.

MARSILI VS. nbsp;nbsp;Sentire nó eft: fimpliciter cognofcere fenfibilia:fed p paffio

nes fiiieimpreffiones quafdam factas uel arebus fentiendis propeaiam/uelab aianrea eas. Anima ab omni corpore fepata ficut î fe uiuit:fic ad fe cóuerfa per formas fibi inficas a diuinis diuina cognofcit:pqïlUa uelut prinapia eóprehen dLt/àfenfibilia.Neqî tamé hoc eft fentire.Nequit.n.fentire tüc corporalia:Quia nullam habet cum eis proportióem/per quam imprefiio ulla/uel expreftio inter häc 06ilia fiat.Sed quado corpori cóiuncta eft/fpintii utic ut inftrumête/quoda medio inter eam/atep extema pportionë inter utracp faciente .ln quo qualitates uelpaffióes extrinfecus uenientes in fpémfpiritalem puramep euadüt aîæqi pro pinquam:adeo ut p hac aïa formas exciret fenfibilium in fe latétes.Que quidê excitatio eft fentire.ld uero totü diligérius inlibro Theophrafti de aia una cum Prifciano amp;nbsp;lamblicho declaramus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XX111,

PLOTINVS,

'^’IptW^ferendum eft itacp fenfum circa fenfibilia effe perceptióem in aïa uel ani 1mail: perceptióem in^ in uirtute adherentem corporibus qualicatê perci 1 llpiente:fpêmqA illorum fibi quodamodo figurate. Si ita eft/ uel aia fola m ’ eipfa perraatiés fenfibilia/aut cum alio ponus apprehédet.Sola uero 06 i feipfa ,• uiuês quo nam pacco pocerit/Dum enim i feipfa eft/ fimiliter quæ in feipfa funt • percipit-.folacpintelligétiautir.Quod fitunc Si aliapercipit/ oportet prius etii hedubuifieifiue fimilé his cffectX/fiue congredienté alicui aliquado facto perfi mili.Similem quidemhis earn effici in feipfa manêtem/eft impoffibile. Qua ent códitione fignum fimtle poflit linec hen? Quad o neep intelligibilis quidê lm ca fenfibililmeç cógruere ualeat.Ncqdgnis uel homo itelligibilis/féfibiluueligni udhommi.Siquidem neepipfa quidê natura/que generathoiemiin idem dlhó mine genito cócurrere ualct. lam uero (i aia fecum ipfa uiués poffic fenfibile in men/mde mox i cognitioné iteUigibilis dinget: fubterfugicnte earn fenfibili/nô habétem uidelicecquo excipiatip(um.Quadoquidem ÔC cü aia uifibile quid da profpicit eminus:quis maxime tan qua lp és m aiam ueniat/tamé quod exovdic penes aiam uelut impartibilei définit i (ubiectfi eolorem atep figurai quantum id fit ibi difcernens, Non igitur oportet fola bec addle.s .quod extrinfecus eft 15t aiam.Sicenim nullahic paffio fieret.Sed oportet tertium quiddam effciquod litpaffurum.ld aut eftiequod accipict forma. Oportet iuq,hoc una cüfentibili

-ocr page 496-

in quads pafTiom’s comumone/âf in una marena concn ire. Er hocquidem pan/ aliud uero quiddam cognofcerc pafliócnnralêq; fieri pafl'ioemz ut feruet quidé nónihil cfficiéris/nó tarne fit idem. Verum id quod patif tanqui medium quid dam interpafiiois auctorem atq?aiam/haberepaf ioncm interfenfibileamp;intelU gibile mediam.Quodquidcm cogrua utrinqi proporricc inter fe extrema con cilietditq; acceptor fimul ód nuntius.Quippccuccmodcreddi poffitutnqicon fimde. Cum cni cognitióis alicuius mûriimétum fit/oporret neq; cognoftenn/ neqjcognof cede idem elle; fed facile admodû nrnq; fimile fiernexrerno guidé obiecro ppca q?panafantimæuero uirtuti/quia fpés queda fit eiufmodi paffio. Quamobrem ft recte loquimur/oportet fenfus p mftniméra corporea fieri. Hoc eniin amp;nbsp;ei cófcquens eft quod diximus/aiam ft oio fit extra corpus/nidlum fen fibile percepturam. Inftrumétum uero neceflc eft aut toni corpus efle/ud mem bmm aliquod ad certum opus determinarum: uclut m tactu arq: uifu uidemus acadere. Turn uero faale quitus afpidet amficum inftrumêta media inter iudi cantes arg; iudicata:fignificatiaq; ludicati fubiccrarnm rem proprieraté, Regu la enim accomodara rectitudini/tum que eft inaîo/tum quai eft inligno/rectcq? in medio pofita/iudici dat ludicandi opis facultaté. Akerius uero difputatióis cêtinquirere/utrum cóiungere prorfus oporteatinftruméro id quod eft indican dum. An euâ p aliquod mediû procul a re fentienda diftantc fiat fenfiis.Ceu fi ignis fit peul a carne/medio nihil panente. Vel ficut fi uaciium quiddam fit me dium inter uifum atq? colorem:nunquid uiden pofiit/mftrumento prafentepo tenti^. Conftar autem fenfum ad aiam pertinere i corpore duntaxat uiuéntem; arq; per corpus cxpleri.

41 MARSILIVS. Cum aiam corpori cóiunctam neceflario eófequaf fenfus/ aîæ fphærarû ftellani mundi fentiunt.Mundus fentit palii fui partem/uiciflim partem aliam.Item p totum partes.Precterea tonus habirudinê qiiafi quodâ fui côfenfu fennt.Per ampliftimâ fpberam præcipue quafi p ocukim intus oîaeon tuerur.Si.n.tu poculum ruum/quoniâ animatus eft/amp; diaphanus/atcplucidus qplunma uides/ acp radium eius ad edeftia procedenrem cæleftia fufpicis:cur nôamp;mundus pcæleftcm oculûfuum uiuum/perfpicuû/lucidum/radiofq?fuos ad ois diffundétem oîa cemat/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXllIl.

' PLOTINVS.

X' H Ed nunquid unlitahs folius graria tnbutus a natura fît fenfus/ira eft in dagandum.Profecto fi aîç/dum fola uiuit/fenfus minime conueninfcd una en corpore adhibétur amp;: fenfus/ nimirn pp ipfum corpus/ex quo à fenfus prodeûr; acppcorporis focicratc datus eft fenfus.Siue ex needkrare ali quacôfequacur/dum quicquid pane corpus/modo fit paflio uehemes/adaîam ufcp peixiûfinfiue puifum fit/quo uidelicet caueac/ante q paffio ufq: adeo inua lefeat/ur perdat: uel prius q nimis propinquetiQuod pailiôcm infert.Quodfi ira eft/grana ufus dan fût fenfus. Et fi cni ad nontiam dati finr/nôeiquicogni nonem polfidear/itafuntdan: fed ignaro ob infortuniû: amp;nbsp;obliuiofo/utguan doq? reminifcaf.Sic uriqp ei qui neq; egeat/neq? obkuifcaf/ minime fuennt ami bun. Verum fi idita fehéat/nô folum côfiderandum ent nobis deterra/fedde oibus ftellisipræfemm de toto ca/lo atq; mundo.Pambus eni ad partes/quibua

-ocr page 497-

amp; pari córingit fecundu præfentem rónem fenfus quoq? coueniet. Tori uero ad fepfû/quisnâ fenfus tneritrCü ad feipfii pafl'ióis ubiq; fnexps. Erndt oportet aliud quidé eflefenrienris inftrumenrü.-aliud uero prerer inftrumennim id effd quodfentitununfucrfum uero eftâ: totumimiru nó erit in eo aliud qindem per quod efficiatur fenfus :akud uero quod fenfu pcipiatur.C^terü oportet etcofen. fum quidé fut ipfius quenda tribuerezqueadmodum amp;nbsp;nos quenda no Rn con fenfuin innobis habemus. Senfumuero quifeinpintendacin aliud/minime., Quoniain amp;nbsp;nos quado putter habitum naturalem aliquid fingulatim ï corpo ’■enodropercipimus/accedens quiddam ab extemis tuncatringimus.Verüquê admodu in nobis non folum extemorum é apprehéfio:uerum parti etiam erga parteni:quidnam prohiber mundum etiam per inerraticam regionem erraticam intueri:perq? hanc profpicere terram:amp;: que m terra funt contuen. Quod fi hæc différentes ab alüs pafliones habent/nihil prohiber différentes quoq? fenfus ba bere. Preterea uifioné in errance regionis nó folum effe fecundu feipfa/ uerum ena hancipfam regioné eße quafi oculu/ea qua: uidet/totius aiæ nuntiantê.Etfi enitn paffiones alias nó admittit: quid tamé obffat/quo minus uideat taq ocu lus:cum fit lucidum quiddam amp;nbsp;ammaium.Sed hicobftare Plato uidebitur/di cens celum oculis nó egere. Verum amp;nbsp;fi nihil relictum eft extra uidendu: ideóqï noneiufmóiindiguitoculis:attaméintus ineftquoduideatmihilq? prohiber uï derefeipfum. At fiqs obiiciat/nó expeditefenfum:quia uanii fitfeipfü cernere: efto qiudem nó ex principali quodam cófilio miidus fic uiuendi graria cóftitu tus.Sed.n.ita natura compatum/id quoq; neceflano eófequar. Ideoq? nihil ób ftabit qn per corpus eiufmodi pfpicuurn uideatur.

4|MARSILIVS. Animp fphgrarü fteUamep amp;nbsp;aia mudi humana uident atqj audiut.Sed interim taha fe fentire minime fentiût:quoniâ imaginatio ad qua ta lisaiaduerfio prinet/ inteafTima femp eft ad mtelligétiarû notas 1 fe fingendas. Etfi fentirefe noftra forfan nó aiaduermt; tarnen precannbus benefaciunt/qua licunq,fenfu amp;: occulto quoda natuur confenfu.H^e Plotini fentenria eft inter obiectiones ex textu mendofo. Dieet fortaffe qfpia imaginatiócs celeftui aiaru adeo efficaces effe: ut uel intelligibiliu notas deriuent in fenfibilia acq? ita Itrin fecus quodâmodo fentiat uel fimul ualeant tam fenfibilia q inteUigibilia mins

quibufdam modis imagmari.

. Cap.XXV._

PLO'nNVS.

Orte uero non faris eft adeffe mftrumeneii p quod agar/ad hoc ut uideac omninoqp fénat.Sed oportet aïam fic fe habere/ut quodâmodo fenfibili bus annuat. Animg uero ipfi conuenic/utfemper penes inteUigibilia fit: ac fi fieri poffit/ ut fcntiat/ non propterea id ei cóueniet/ ç intelligibilibus ipfis incumbat; Quando amp;nbsp;nos dum impenfius intelligendis mcumbimus/ latent in tcreauifióes fenfufep alii. Ecomnino fi intendimus in aliud diligenter/cetera la tent. Quinetiam fi alia fui parce partem aliam apprehendcre ftudeacmeluc fi fe ipfum perfpiaat/fuperuacuum id quidé ét in nobis erit:ac nifi alicuius grana id agatur/ericuanum.Tum fpectarealiud tanquam pulchrum/patiéntis eft atqj in' digéris .Olfani uero atqjauditü guftüq; liquorii diftraccióes quafda amp;:ductus quofcU aie circum ad exteriora tendences quifpia ponac.Solcm autem ftcllasqj dd i

-ocr page 498-

alias peraccidens uidere arq? audirc. Quod fip utraq’. ponatconuem/non ent abfurda pofirio. Ver urn fi conuertantur enam renim memmennt humanarum. Force enim abfurdum foret/nifi recordenrur eorum/ quibus fedulo benefaaut; Alioqn nilï fint memores iquo benefadent ƒ

MARSILJVS. nbsp;nbsp;nbsp;Sphæræmundi ffeUæq? fenfus babenn Af preces noßras

exaudiunt. Crdcßia uifum gdé habent/etfi fpeciedifferenrem a noflro uifu/ge nerak ramé naturacóuenienrem/naaira.s.uiua/perfpiciia/Iuqda. Dicnrur amp;:aii dmim babererSed genere quodam ab auditu noflro lógediuerfum.Quia uidc /» '. keet audientium exaudientiumqi more lepe uouentium preces impleanr. Inter iomnes mundi partes quafi unius animalis membra dicitur elfccomunio qnada uel contiguiras/uel córinuitas/ aut unio:cuius quidem quïq? fundamcra uiden rur.Pnmiim elluna omnïfi ubiqi materia .Secndum/concordia quabtatu. Nam ficutelcmenta quis difcordia/quibufdam tarnen proximis inter fe quakranbus concordia funt: ficamp; return omm gradus fiuecomponarurex elemétis fiuenó componantur quis inter fe différentes: ramen concordibus uidlTim terminis fe contingunr.Tertium/Spiricus ubiqi unus. Nam ficutc^Ium unus eß fpiritus m excelfis;ficintra c^Iu unus idcfpinrus uel celeftis omnino/ uel cælo firaillimus omnibus cß infufus:quo amp;f c^ktus tegantur omnia: amp;: anima mundi infenon' bus quoqicorponbus perfpiritum coniungatur: amp;omniaphuncuiuentiacoa lefcatifpum inrelkge fpinnri noßro cófimilem. Quarrü/eß una natura genitalis ofa fou és p fpum fequéribus colkgata. Quintfi/aia müdi ubiq? una p natura fpi ntui cg^tenfqicónexa.Per bacigir unionéfundamentis qnqicoßanreuebemen rißimus qfqj motus fiuc uonenrin puenit ad caleßia:fiue cælelhû puenirad no uentes.Pr^femm fi nó folum anima müdi:fed cru dunne omnes funt ubiq? pra fenres/quis alienbi potius actióes fuas quadoep déclarent.Quod uelleuidérur Plorinus Porphynufq? amp;nbsp;lambkcbus.Pr^fcntiflimusauréfinguks adeßpnmus rpfe Deus oium potenlßmus/impioq;larißimus. Ai'a terr^ fenfus omnes exer eer p fpum ibi quafi culcße à caleßium radiis illußtarü/fufcq? natur« fubiectu/ amp;nbsp;tertena regenremiprjterca preces exaudir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap, XXVI.

PLOTINVS

^^^yOgnofcunt Sr nota noßra uelut fecundu quendi conractu cerr^q? babiru ■ nbsp;nbsp;nbsp;f diné cuncrorû ubiq; conrépara: eadéq; rónepeedór effeenócs. Qumcrif

magoru arnbus ford pagif in córiguum. Hec atin uinbus qbufdaco fißunt/i^nuice muma quada cöpaßione fcquenribus. Si uero id ita fe bér/enr non amp;: terra fennrcdicamus? Scd quos na huic fenfus attribueraus? Primo qdé curno racrüßiuepam ad prem/fenfu uidelicetad ipfu principale rradncroiSme torn ipfü ignéamp;: alia fennar.Nam amp;nbsp;firerrenó corpus ineprü eßad motu/nó cß ramen imobiIe.Senncratnó minima qu^q?:fed magna. Sed cutißafennet/for relquomâ nceeßee proféré bic aia/motus maximos nó latere. Obßar uero nihil ob hoc ét rerrä habere féfum/ ut uidekcer quæ ad holes ptinenr/bcne difponau quatenus.s.adipfihumanaofhcia pnnér. Difponerarbcncqfi quadâcôpafio ne fine cófenfione. Neq; phiber quicq audire precares/preabufq; annuere: ncqi ramen qua ipfi condirioncfolemus.Aliïs quoq;fenfibus uri ad fcipfam arqulu uelut area odores atep fapores alus noros. Forte olfatu kquorum ua expeditad

-ocr page 499-

animalium prouidedam arq? eu! ruram.kem'ad corporis proprii cukum.Non ra men exigeda func talia/quaha i nobis funr inflrumen w.Neq? cnim in omnibus animahbus eadem funcmeluc aures non in ommbusiamp;quænon habentaures/ mhilominns fonos apprehedunt. Vifus autem fi mo buiclummeopus eft/quo nam mo terra: aderit/Ec fi.n.oculirequiredi no funtdumé ramé deeiTenó debet. Ac fi podq concelïum cftmegecalé inefle narurâzcôfequenrer ek cocedendü/häc ipfânaturaeflequafiquendam rpüm:ideoqï illa primo fic fc haberereur na diffï dendii fit/eflerem quoqppfpicuam/cum fiefpus. Immo uero fared urn/ex eo cp (pus eft/eiTepfpicuüiamp;^cum illuftrecur a circulo/eHe actu pfpicuü.Quapp neq? abfurdüneq?ipoflibilepucadum eftaiamterreuidere. MeminifTeuerooportet bancipfam iió efle uilrs cuiufdam corporis aiam: ideoqi mtclbgere/ efleq? Dea. Oio emm oportet aiarn ipfam bona femp exiliere.

^^nSlLIVS. Terram habere aiarn apparet ex plancis lapidibufq? crefcena Dus quidcm ^dm terre radicitus inhærent:Contra uero nequaq.Sicut ianimait dentes/ungues/pili.In plantis terre herétibus apparet uirtutis genitalis effectus. Ipfa uero uircus in eis propria nulla uidetureffe; alioqn enam auulfæper uirtu tem propnam paricer coalefcerent. Vegetalis igituripfa uirtus nó ram dl ppna q cómunis.s.in anima terræ: Item mafculina uirtus amp;: feminma.i .generandi c^ .'. cocipiendi quæinanimalibus Hint difcrere/coniuncte funr m plantis/in eodem ^ plancæ corpore. Ob hoc dûraxat/quia natura plante ita dl inferta comuni natu r®ficuc planta: corpus cômuni corpori. Vis autem mafculina amp;nbsp;Feminina ad na turam pertinences comunergfune ui uniucrfali nacura quis m aliis fepatæ.Sicut uiftis ubi perfectus dl uim perfpicacem habet cum illuminance comuncrâ.Simt liter intellectus. Sic Orpheus naruram mundanumqi loucm marem apellac amp;nbsp;fg minamifirailitercp Mercurius.Hac racioneaeris anima louemdunoncq; apeUac. Animam cerrænô folum Cererem atep Vdlam:fed enam Plutoncm cü Proferpï nacoeuntem. Coniunxic uero nacura utrunqifexumi arbore.Quia nequir hec ad aliam coeundi gracia progredi. quis alibi preualeac alter, Tune oportet plan tas appropinquate. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÇdK-._^?^lh

z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flPLOTINVS.

ƒ '121 ^ ^’K® pl^f^ds tribuit uim genitalem/ uel uim ipfam eis præflat/ uel in fe R^^lquidem earn feruat:eius uero uefhgium conceditplantis;atq?ita affecta Zlam ericplanta/utcaro lam anim'aca.Ec hacconditione planta:fi genitale qualitacem habent/indetraxerunt.Cum uero infic/pra:flatplantecorpori quod cllmelius:quo uidelicetab eo difcrepatz quod effamputarurmneqiplaraeftul terius:fedduntaxac dl lignum. Ipfi uero cerræ corpori quid nam anima ipfius attribuit.Nempenon dipurandumzidem enererrenum corpus ab ipfo toto de cifumz atqi illud quod dl toti continuum: quod amp;nbsp;lapides ipfi demonflrant / crefcentes quandiu terra: quafi radicitus hærentzqui fi eruantur ultehus minime augencur. Quo circa putandum efl/unamquancp partem quoddam in fe habe re udligium. Super hocautem uniuerfum uegecalefeipfum diffundere. Quod quidemnon amplius huius dlzaucillius: fed cerræ totius. Deinde fenfualis ipfius naturam non ultra commixram corponzfed incubantem. Præterea aliam animam atquementera.quamquidem Vdlam Óf Cererem nommant homines dd u

-ocr page 500-

rUi qui oraculo ingenioq? diuino freti b^c ipfa uaticinantur.

MARSILIVS. VcgeraliSjgenitalifqï natura amm^ in complexione humo rum ïprimicquocÏdam uitale ueftigiumcEx quo corpus uitaltrcr euaditatfeem. In quo quidem fic affecto funt pafliones animalis corporeæ pertuibationumq; principia.ln toto quidem uoluptas corporalis/Sc dolorJ lecore pooflimum có cupifcendi principium, In præcordiis maxime prinapium irafcendi.Ibi emm nu muo uigetóigenerario.Hicaucem uigorigneus.Motus aûnraaindtçautqua fiextnnlecus exordiunëaucintnnfecus.Excnnfecus ira/quando illarafons cor pon pairtone ad primum fenfus motü feruet uigor igneus/imaginarionéq; mo uet: amp;nbsp;per hanc prouoeat rónem. Intrinfecus ira/quâdo ratio uel imaginatio m lunam excogitans humorem fernerem mcirât.Libido qnena prodiuitatê haber in corporc:amp;: quadoep ex ipfo corpore feminibus quafi turgido fufcirat: quan doq; ex primo afpectu corpore ïcirato/imaginanonéqa mouente uel eriam ratio nem, Aliquando nero ex imagmanone/uel eriam ranone oblectamenrum exco gitanre/corpufq;mouête. Suntautemconcupifcédi amp;irafcendt litres quaftger mang. Nam procliues ad libidinem:Sunt etiâ propéfiores ad tram arep uiciflmu ut nó immertto Martern cum Venere poere coiunxreint. Cap.XXIlL I’LOTINVS.

E bis quidem bactenus ita fit dictum. Regrediendum uero iam unde di l ■grefltfumus:atcp deipfairafcêdiuiiTutequærcndtim: nûqindficutpnn ctpiû cupidiratum/doloresq? amp;: uoluptarcs/nó dico quæ fint tenfiis/led palTiones/pofuimus i corpore certa quada róne lam affecto .s.tanq uiuificato/ fic amp;nbsp;initium trafcendt ponere dcbeamusiód nunquid omiiê iracundiam in toto quodam talt corpore collocate/ uel pocius i parte quadam corporis/uelur corde fic aff ecto/uel bile/non quaft uita carentibus. Item nunquid aliud fit quod tri buacanimale ueffigiumiuelbicanimofitas ipfaunum quiddam fit non depen dens ab altera irafeendt uel fentiendi iiinure. Ibi quidem uis ipfa uegerahs roti corpon prüfens impnmtt corpori tori ueftigiu.Iraq? dolere amp;: oblectari ton con nngic:prindpiumqt appetende faturitatis uerfatur in toto. De ipfa ueio libidi ne Veneris nibtl eff deftnitum. Sed efto circa membra ad munus eiufmodi con ducenria.Sirutiqîlocus lecoris concupifccndiprincipitiiquoniam uegeraleillic ^5quot;^QP^'^'^'^*^*^^''^’ Q^Jod quidem iecori totiqj corpori animale praftar ueftigtu, Ibt uero fit inq/quoniam ibi incipit actio. Sed de iractindta quçntur/quidipla fit:amp;: qu£ na aia:amp; illiquid ab ea circa cor ueffigiii imprimaf/ uel aliud qiiiddâ/ motti conference in ipfu cómune pficiens. Auc bic no ueffigiii:fed ipfa excande fcentiâprabeac. Pnncipio igic qd na fic ipfauis irafcendinndetmueffigâdura, Cóffac uero nos irafci folere/nó pro bis ranrn qug corpus pacif: fed pro bis enä qua carinobis bomines patiunrunatqiomnino eoriicaufa/quçindigneaucno bis auenoftns infernpucamus:Quapp in ipfairacundia opus effcfcnlu amp;: intel ligenua quadam uidet.Icaq? ad hge afpiciens aliquis nó ex ipfo uegetali/fed ex alio quopia iraciidia ducere originé arbicrabic. Ac quado afreenoes quafdä cor pont pcliuicas ad iracûdiâ fequic/amp;: quado fanguinc bileq? feruéees fûcpniores ad iram: cótra uero tardiores/qui btlem fanguinem ue babenr fngidioré. Icein bruca ultra corporuin cópofitióes exeo düuxarquod aliqs Igfurus appareac

-ocr page 501-

prommpuntiniram.Rurfus perhæcakquis impetum iracuhdiæ adeorpoream pnrapue qualicatemndqî quod conftiru cio nein continet animalis faule referer. Etqiiando ndem homines cum ægrotantad iram propéfiores funt y cum bene ualeac/fimdicer quando leiuni iracundiores funcy farutu patet ad corpus ceiro moio affectum tram uel ire pnnapium prinereiacqp bilcm uel fanguincm quafi animatum hos impetus incicare. Ideoep call hoc corpore patience repente moue n fanguincm aut bilemifenfuq; excitato imaginanone etia expergifœQuæ qui de n exprecta prouocet animam eu call corpore comunicancé cum ipfum in uadè re/qui molefham inculit.Conftacyncciam anima defuper racione urentem tune mouen/cum illaca uideacur imuna/eciam fi affectio corpons runcadicandefcen. tiam non impellac.Quafi hecanimofitas tiacuralicer mfticuca fic ad dedararum hoftem protinus inuadédum: óemorecómilironis impantewne pugnandum. Eff igicur in nobis quod abfq? racione prouocarij^ler/prouocatumq; deïde per imaginanonem cóuocarcad idé etia rationé.Eft etiam quod exordit a ratione/^^ definicq? i illud quod naturaliter excandefcic.Proide ab ipfa uegerali gci^itabq}^ natura tam irafcédi y concupifcendifomcs pululareuidetur. Q uippccUm hæi^ ipfa natura ficaffeccntcorpus/ur locunda molellay, appréhendât. Item ara ara infudericbilemificqj affecco ueftigium impreffenr aniraæ. Quod quidem cü in call quodam fit circa molefta ad iracüdiam irritatur: amp;nbsp;cum ipfum male a prineï pio fit affectum / career a etiam nititur deprauare/amp;: quafi fibi fimilia reddere.EfÏe uero hoe aîæueftigium alterius ueffign cognatii effentia: id nobis argumento eflepoteft: q,quioblectamcntacorporcaminus appetiit/ corpufqi negligützmi nus ad iracüdiam prouocantur: mmufep irrónali paflioneferunrur. Arbores ne ro iracundiam non habere/yuis naturam habeant uegeralem mirum uideri non dcbec:quado neqifangumem neq? bilem habenc. Vbi.n.hxc infunt abfq; fenfu effus tantum fubonrur/ac uelutoffenfio quidam. Senfu uero aduenienteimpe tus lam infurgic ad id quod offenderit expugnandum. Verum fi irrónalis ani ’ m^pars diuidacur in cócupifcendi amp;nbsp;iralcendi uirtutem:ót illa quidem fit uege talis:uis auté irafcendi fit illius uclhgium circa fanguinéauc bilem/aut utrunqy non recteecótrana parte diuifio fiec.Quippccum horum alrerum prins fit/alte rum uero poffenus. Forfan uero nihil phibcr ucninqr poffenus eé. Diuifioneq? ' ciufmodieffe duorum nafcêcium ab eodcm.Eft.n.diutfio appetétium qua rónc appetenciafunt:nonaüteffennæ/undetalia prouenerüt.Efientiauero illafecun dum feipfam non eff appetirus:fed forte perficiens appetitü.s.fibiconiungens actionem ab appecitu prouenientem. Deniq; nó eff abfurdü dicere ueftigium animginanimofitatcm excidens i precordns ede fitum. Nó.n.hicaiam proprie fed talis cuiufdam fanguinis foneem elle putandum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; ‘

MARSILIVS. In corpore animato non folum eft anima amp;nbsp;actus uiuifi eus animeconnnuus/ficut luminofo lumen in corpus luum emicans:Sed etiam eftquodda uitale ueftigiüquafifub lumine calor.Caloré dico naturalé fpninqi motibus aptumiy ad breucreflarc pór ï corpore poll dilceßn aie/ amp;nbsp;motii quen dâ edere.Nulla uita/nullû uiuificü penc.Sed nüyd hoc uitale ueftigiö/Profettö ibinacuralis calor breui effedefinit/fpüs quoy, nacuralis ato rcfoliiif. Viralis ar amp;nbsp;ai al 18 pot diunus fu pelle/à: fey aîam côtentus ab aia ueluccoagulo/fururura dd ui

-ocr page 502-

quafi ferm écu in acrio corpori poft obicum congrcgando/affiaenHoq? uirahter. Siiiaucem m ucftigio hocuitali cogites cfle aliquid prêter calorem arq; fpinrum/ quod ad animS lumencp eius fe habeac non ut calor: fed ut fplendor refultans cx lumme anime/id quidem non pennfcd lumen abeutis anime coraitarur. Opi 'ƒ natur lumen nullo modo ab illummato:fed tâtum a luminofo pédereudep fern per fcqui una cum fplendore quomôlibet refultâte. Tangit opmionem dicen temromniû colorum utres amp;nbsp;quafi Hofculos eflein kimme: neep pc rire: fed late re ponus/Ä: iterum apparere.Item lumina qua: uidentur extingui/non difpcrdi: fed in perfpicuum aeris luadumq? eius occultum nobis obirc. Demep quiequid in nobis urne mferioris eft/noftram fequifuperioré/ neq? penre: ueftigiurnep ui talc in corpore feruari ab anima uel propria uel cómuni: faite ad tempus/poftq propna deferuent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXIIlL

iLrWTlNVS.

c^Aeterum fi aiatum corpus nó illummato:fed calefacro corpori fitnileeft/ ■ leur na poft al tenus aie difceffum corpus nihil hét uitalc? Forfan uero ha ^z^et/fed ad breue:Cito.n.euanefcit/quêadmodü amp;; a rebus calefactis cum femoueiir ab igne/ciro calor extmguir. Cuius qdé rei inde ftimif argumétum. Quod ét i corporibus defuctoru nafcuncpili/ód augene ungues. Quod ue aïa lia multi poftq fectafût mouenrad tépus. Quod forfan pp ca fit/qa adhucui nte^ nbsp;nbsp;nbsp;te nónihil é reliqufi: Quod et fi cü altera aïa fimul héat/nó tamé id fignü erit fuf

ficiés ad pbandu nobis id nó edediucrfü.Er.n.abcunte fole/nó folû eónnun ei lumen/penefq? ipfü qproxime pendens/fimul abitmcru en a fplendor q ab hoc dependet extra ipfum in fubiectis mfpectus/ab ipfo differens/una difcedit.Sed nüquid difcedit una/an mox cxtmguic. ld at amp;nbsp;ï lumine tali la facto eft îdagan dum:atq; ï uita infufacorpori:qua quidé eUeppriâcorporis arbitramur.Cóftat pfecto nihil oïo luminis i corporibus illuminatis reliquü fieri. Sed querif/uniï in luû refluât fonté/an difperdat.Sed quona pacto elle prorfus definitdiprius crar aliqd? Et oïo quid erat? Purabit uero quifpia ipforum corporum a quibus eft lumé/eflc aliquid lumé/quod amp;nbsp;color dicif.Ec quad o bar ipfa corpora lunt caduca/pereünbus ipfis/coloré quoq; lundü fimul perdi. Ideoqi nemo pquinn igne lam extincto/ubi fit eius colonficut neq? ubi fit figura. An forte figura qui 'y nbsp;nbsp;nbsp;dem habitudo quedâ eftdieut côtractio manus arq?dilatario:color ucro nó irai

fed ficut dulcedo fe habet. Quid, n.^hibet/quomm us pdito dulci corpore/dul cedo fupfit/odorqî fimilirer/deftructo corpore odorato:atq5 m alio quodam re ftent corporcineq; fentianc tamen:ppea tp parncipanria corpora nó fint ralia/ut quaktates acceptas fenfibus referant.Simikterquidobftar/lumédcftructis prio ribus fuis corponbus remanere?Nihil uero luminis/ut folebar/adoculos alicun de reflect!.Nifi forte quis dicatfimiliterfe mente uidereillas enâquçqualitates dicunc in fubiectis non elfe, Verum fi id admitranadmirtcmus etiam qualitares incorrupnbiles eflemeqvfubiectorum conftitutionibus generarimeqrdncsqug fcmmibus inftint/colores efficere;feduelutin auibus/quarû pluma uahenobis occurrût/colores lâinficos quidéfed diftractos in unû colligerc.Forteét farere. Sed infup un colonbus q î aere fût taliû pleno. Elfc.n.i aere hec/nó ramé oïo ta lia/qualia cû in corponbus générant/nobis apparér.Sed lam dubirario talis lue ira lacear. Si autem manétibus corponbus lumé inde pedetmeq; fcpaf/qd nam

-ocr page 503-

uetat/îumen una cum moto corpore comouerittum ^xime pendens : amp;nbsp;fiquod dependeca proximo:quis cum abirznô iiidcarur: quemadmodum ncq;cûacce dic/apparec. De anima uero alibi dif^rabicunnum fequétia ubiqi prçcedenna comicencuriamp;quç dein ceps femper^demconnexionc. An force fin gu la in fe confiftâc:etiâfi a pnonbus deferâturipolfincq? in feipfis perfeuerare. An ponus nullaomnino pars anim^difiungatur :fedomnes animæuna fimul atqjmultæ fine/amp;:quapotiflïmum racione. Sed quidnam dicemus de uefKgio illo animez qiiod ïam corpori uelut proprium eftimpreflum? Forte fi hoc4pfum eff animaz præcedentis animæ comitabitur rationem:fiquidem ab ipfa ammæ ration r mini mcfegregatur.Sinautem eft uelut uita corporis propna/eadem hic entcôdirio: quæ amp;nbsp;cum de imagine luminis pauloante dubitabatur. Eft enim confideran dumnunqd uiraabfq? anima eflequeat. Nifi forteid fieri poflit/quatenus qug dam ai]iftat anima in aliud agens.

Hactenus incômentariis Euftochu Secundus deanima:atq;hicincipitTertius. In cômentariis uero Porphym quæfequuntur feciido comunctalunt.

il MARSILIVS. nbsp;nbsp;Stelle uifum auditumq? haben t: memoria uero nô indiget.

Preterea preces exaudiût.Sicutquicorpus fuuoportunelumini Solis expomrz naturaliter inde fouetunita qui animum fpinrumq’ fuum per uotum fupiorum mfluxibus applicar/ubiq? prefentibus bénéficia inde reportât naturaliter ifluen tia. Antiqui aliqui prêter Solem ftellas etiam adorabant. Plunmi uero præfer dm Platonici atqjid genus philofophi folum adorabantintercæleftia Solemz orationem ad Solem eompofuitlunianus amp;: lamblichus.Solem Plato filium ôc imagmem fummi Dei uifibilem apellauir. Solem Socrates orienrem falutans ex talim fgpcpatiebatur.Onenti Soli Pytbagonci bymnos lyracanebanr.De culm qdé Sûlis lUi uidennt. Deus certe m Sole pofuit tabernaculû fuû. _Cap.XXVi PLOTINVS.

uero memoria ftellis eflediximus fupuacua/dedimus atfêfus/neqî 1 ^uifûduntaxai:fed amp;auditû. Præterea preces exaudire côceflimus:quas -—-j,dfolêdirigimus.Alii uero qdâad alias quoqi ftellas: credunc.n.mulra preabus fe ab illis ipetraturoszatq? adeo facile/ut nô folû luftis officusifcd fepe etiâ inmftis patrodnenf.Cû mq dubitatiôes eiufmôi incidant/ipradentia nobis diligétercôfiderâdû. Habér.n.hæcî feipfis maximas uulgaaffimafq^ dubitatio nes/apud eos prçfertim q grauiter ferûc cenferi deos adiutores auctorefq? opum iniquorû/tûaliorû/tû eciâ amoris/icôtinétifqî côcubitus.lraqi amp;nbsp;honi câ/amp; maxi me memoriç illorû gratia/de qua é a pneipio dictû/iueftigâdû elfe uidec.Côftac enî fimô faoût que precamur/neqj illico faciût/fed ipofterû/ac fepe poft lôgum tépus/humanas preces memoria côferuare. Prior uero rô nobis adducta id mini me cócedebac.Sed qcû ad collara hoibus bénéficia ptinebat/ taie uidebatur ed ez qualcfiaCerereatcp Vefta.i.terraconfern dicant:nifr qsforfan ex terrafolube neficia hoibus eóferri dixerit.Conandû é igic utraep demóftrare amp;nbsp;qua róne me mori^munus eis attnbuamus/qtû uidelicetad nos fpecrat:nó qtû ad ea que uî dent alnszq memoria ftellis dare no uétant: amp;nbsp;qd de illis dicêdû fit/que ab ipfis perperâfien uident.Quod qdéphilofophiçofficiû cft/cófiderare.s.fi quo mó foluere dubicacióes dat aduerfus cælcfté Deu hoibus inadétes. Ité amp;nbsp;aduerfus

dd uu

-ocr page 504-

uniuerfum munduan que eria cnminario ciufmodi tédit/uclutcïm iniquoru.’fi mó preftanda eis é fides:qui uniuerfii quoq; ccld audacia artecp humana/quafi magicis quibufda carminibus aduotfi addun purac. Quærédû ent infupdedç monibus:quonapacto ralia fubminiftraredicant. Nifi forte ex ipfafolunone priorum folunonem quoqj horum accepis.

||(MAR.SIL.1VS nbsp;nbsp;Actioncs aha: quidé naturales funt/aliæîtartificiofæ.Natu

rales autfuntuniuerfimundi erga partes fuas:aut partium aduniucrfiiiautpar hum uicilTim erga partes. Artificiofeactiones uel definunt lopus artecoftructiu utftatuana in ftatua;uel adopus naturæminiftrâtiurmedicina/agriculfura/ma gia;cum qua fimilitudine quandam het oratoria pfuafio:amp;: poerica muficaqi lc • - noania. Actioncs ccleflmm ad infcriora no fold fiunr p calore amp;: alia clemêns fi ^ milem qualitateded p uires quafdam a notis qualiratibus loge diucrfas.Quod eni differennç 1 nobis morum/ingcnioru/pfcnionti/fortunaru p cçleftia uel fiât uel portendant/ no poteft refern ad differétias quahratum celeflium fimiles elc mentis.Neq? etia cofilio Sr electione cæleftia in nos agunt fingula/alioqn amp;illo rum animi folliati femp erunt/ôd quotidie miniftn malorura. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ca^.XXVI.

PLOTINVS^

(dV Pereprerin ell generarim actioes oés amp;: paffioncs cofiderare quitcunqi in ■uniuerfo fiunt/fiue natura fiue arceperficianf ;amp; qua: natura fiunr param ab ipfo toto erga partes fieri afiirmare: partim a ptibus erga rotum:ptim dcniq;^a ptibus ipfis î partes. Proide qua: aguntarte/duobus ponfTimu modis agunt. Aut.n.ars ficutopis deditinitiii/ficipfaquoqiartificiofum opi fine im ponit:aut uiribus infup utit naturalibus ad opum namraliii actioncs paihoefq} pficiendas. Vniuerfiucro actioncs dico/ qbus torus ipfe mudi arcuttus i feipfu agit/aut in pres. Dum.n.cuoluit/tu feipfii certa quada coditionc difponit:rum partes fuas fecii ipfo coponit;panes inq/rn qua î ipfo circuitu funt;tû qua: funt amp;nbsp;inde dtftnbutitur î terris.Partifi itéadptes actioes amp;; paflióes oibus ferme ma nifefhr funt;Solis uidelicet erga cetera fup habitudines amp;nbsp;efFectus;atq5 ét in ter rena. Rurfus quæ î aliis elemêns agunt ra ab ipfo q a canens.Pra’terea ta corum quein rems/g qu^ î aliis clemêns mutug actioncs paflióefqi fût:deqbus fingu latim eóftderandfi efle uidet. Dei de artes que ædificia eóftrufit aliaq? opificia fa bnear/m tale quidda fimiliterdefinunt. Medicina uero amp;: agncultura amp;: reliqua: gencris eiufdé minifirç fût naturg/opibufqi nature quo naruralitcr peragant/ad minicula fuggerfit. Cofiderare ét expeditarté oratona atqi mufica amp;nbsp;qu^ciiq? uo, luptate quadara allicit animos.Que hoc potiflimum inter fe difcrepât:qgt; uel ad melius ducuntueladdeterius. Quarum in genere perqutrédumeft/quot artes fint/2lt; quam uim habeat: ac fi fieri poteft i bis omnibus id ptracrandum/quod ad prüfens infhrutfi nobis fit conducturum.Etquoad fieri poteft î his caufærc quirendç. Cóftat pculdubio ipfum mudi circuimra agere:pnrao quidem diffe réter fefe difponété: deïde ét quæ intra fe cótinct;amp; abfqi córrouerfia terrena oia moderatemó tantû corpora coftitutiones/fcd affeenóes ét aiorü.Ité unfiquodqj c^leftium in terrena amp;: fequéria oia facere. Vtrum uero iferiora bec i fupiora ui ciftim aligd agat î fcquétibus ïdagabimus.Sed ipræfentia que apud oés aurplu riraos eóprobara füt/ita ut uident hére fe/pmittétcstannin debemus ca dûtaxat

-ocr page 505-

qurcmionenituncur afferre/ modû efFectionis ab inirio repérer es. Nô.n.dicen Hum eft/fola call H a amp;: frigiHa/ceteraqs raliarque quahrares elementom prime di cunt/uel quæ ex harû mixaonccôfidun^/aliqd facere pofle.Neq; rurfus pu tan Hum eft folé facereoîap calorê:amp; aliû quenda celeftium fngorecuncta pagere. Quid.n.fngidû fit m cçlo amp;: igneo corpore amp;nbsp;igne nuUo mô humido. Accedic ad bæcqi bac rêne cæleftiû naturarû amp;nbsp;acnonu difterennâ accipe minime poilu mus.Iam uero ab bis mulea fiût/quç i abqd caliû uelur in eâm refern nô poli ûr. Quod fiquis difterêtias mord uiribus fupnis attribuat/fecundurn cerras cóftitu nones corpora uel frigons uel calons exceflu rales eftectasiquona pacro pore nr cria inuidias/æmulationes/afturias i bec ipfa reduccre. Veiû fi amp;nbsp;bare ualcanc forrunas certedétériorés uel meliorcs/diuinas/inopias/ maiord nobilitatê/genc rofitatem pp na/repros tbefauros/quana róne in qualirares eiufmói referat/Na mnumerabika quiurs enumerare pôcquæ loge remota fint ab cff icacia corporeg qualitads ab eleméas in aialmm corpora amp;; alas tienientis.Neq; ramécófilio ele ctiöiqjTdellard amp;: uniuerfi fenténe bordqj cófulranóibus artribuenda lunt fingu U/qu^finguUs iferionbus acciddt.Ncfas.n.dictu eft/fupos erga boics machina n:quo patto alnqdé fures fianaln liberos ïferuitutê redigâr.Muros luftodiat: Sacnlegiapatrent.Alii rurfus illiberales ôenmidi/ôrin acrionibus pallionibufqj muliebresimoribufq? rurpibus deditifiimi.Talia.n.cómittereatq?machman nó fold nó eft deord:fcd neq? ena hoium mediocrirerbonefto rd. Forte uero ncq; ét aliquorum ê talia ppetrare:ex qbus interim nulla eis fit utiliras prouentura.

l/MARSILIVS. Cglum in oïa bec inferiora agit:nó confilio quoda eb gen te talia uel taliter agere.Neq; rantd corporeis qualiraribus.s.calefaciendü/bume fadendo/rarefactendo uel contra.Sed natiiralibus quibufdam uegetalis aie uni bus.Similibus quibufdauinbus intercófilium amp;nbsp;corporeas qualirates quafi mc dus aia noftra corpons humores amp;nbsp;mébra/ corumq? figuras amp;: qualirates quoti dierefiar.Cummddus fit und a lal: oïa corporea duobus modis fdtpartesmun di. Primo/quia fingula corpora funt queda uniuerfi corpons pornones; Secun do/qa in quolibet corpore eft â: ipfa mddi aîa/amp;: ppna qu^dâ buius abc uircus efficaaa dos huic corpori diftnbuta. Quatenus ergo corporea fingula funt aia lis mddam mébra/facile td a toto/td inuicé patiunt. Quippe cd êt quæ loco irer fcdiftare uidenc/finr ppinqua/ob mirabilê nature unius côionê. Cap.XXVIL _PLOT1NVS.

^c'Wm igitur neep corporels caufis neq? confiliis armbuamus lUa/que extrin | ifecus m nos ceteraq? animalia;ôt quæcunq? terrena e cælo proucnidt:quç V_-gt;^am probabils caufa reliqua nobis ent ? P nncipio uniuerfum hoc ext ftimandùmeft/ efleanimalunum animalia omnia intrafeconnnens: unamba bens animam per fingulas fui partes fe diffundentem/quatenus quodlibet pars eft eius.Pars autem eius eft quodedep in ordine fenfibili côtinetiEt cerreqtuin ad corpus attinet/pars eftomnino:qcd enam mddanæeft anrmçparticeps/ eare nus amp;nbsp;bac ratione pars mundt cenfec. lam uero que animam banc folam partici pant/undiqjfuntôe partes.Quç uero aliâinfup bénraîam/ex hoc ipfo.bénr/ne oîofintpartes.Patiunturadcab aliis nibilominusiquatenus uniuerfialiquid ha bent/Sefecundum illa qute habent congrue patiunrur.Profecto uniuerf#n^o6 dd v

-ocr page 506-

quia unum cft/unumq;aial/undiq;fibi ipficopatitiir.Etquod remomm leow detur erte/eft amp;: propinquû.Quéaclmodum in uno quoins aialium ungues/cof nua/digituamp;aliudquodlibeceorLi/quænonfunrproxifnepofirazfed quodam interapiente difhant. Vbi patiente aliquo nihil patic/quod nullo fitmodo ppm quum.Vbi.n.qua: inter fecofimiliafunt/nocontinuanfpximeded intern eniéte alto diihît/ rainé fimilitudineipfa uitilïim côpanunr:atq; î id quod pcnl cil pofi nun neeeße eilpuicnireeffccm ena nô ppinqui.Atî hocuniuerfo quod amp;:aîal éi amp;nbsp;undicpcôducit in unum/nihil adeo loco remotû dh qn cenfeat efleppinquu ob ipfâaîalis unius naturâfibimetubiqpcompatienré., Quod igif fimilirudinc habet erga id quod agit/paflionetn acapitnô aliéna.Si uero agens diflimile fin aliéna fyfcipic palTionem acq? inoleilâ.Neq; uero nu ran dû eft i uno uiuête actio nem ab alio î aliud acadere noxiain:quâdo amp;: i nobis î acriontbusnoftris pars aliaab alla ledit. Siquidê bilis amp;nbsp;ira aliud ut uidet^premit amp;: pungit. Tum uero in uniuerfo é aliqd ani mofitati biliq? quadâ proporriôe pfimilcialiudq? fimiliter aliis.Quinetiâin plantis/aliaimpedimêto funtaliiszadeo utamp;rpdant.Hicucro mundus nôfolumeftunûaîahfed amp;multacôfpicif.Quâobremquatenus unû quodqi cû uniuerfo eil unum/ex hocipfo feruac,Quantum uero amp;nbsp;multa atqi inulta inter fe concurruc/paflim ledit a diuerfo. Vbi certe aliud ad ppriû iifum le dit aliud:amp; pro nutriméto utitalio:cuin cognatûfimulfitamp;: dliierens. Nempe quodlibet fibimet naturaliter côfulens/qtutn cû altero congruit/accipitî feipfû: ficqrum fit alienû pditbeniuolenna fui.Prcterea unûquodq; dura propriû agit opus:interea prodeil en quod oportune porcii î fe aliquid opura eras ad nu ne re. Quod ât opis impctû fu bilan ere no ualet/aut perdit aut afficit detriinenro.Si eut que ignepr^tereunce repente arefeunt. Vel ficutaîalia minora maiorum eut fu raptanr bue caleanr. Horû uero oium generano amp;corruptio: item prautatio ad melius ueldetenus ipfâaîalis unius mûdaniuitâpftcitab îpedimenro remo ' ; tara amp;nbsp;naturalicer fe habentéiquâdoqdcm fieri nô poterat/ira fingula fe haberez ) utfola forent; Vel ut ad feipfa fines eilenr:feq5 duntaxar fpectarét;cû partes exi flant.Sed ad illud fpeccâdû fuit uclut finé/cuius amp;nbsp;partes funt. Item cû diiferen fia eifedeberent/mento fingula î una uita eóprehenfa nô debuerûr idem inter fe oîo ppiium ue fui ppetuo poflidere.Neqi fieri potuit/ut qui ce codé ftmpei mô ppin tu s pmanerer;fi mô pmanere debuit uniuerfûfuâ héns î motu Habilitate.

MARSILIVS. Toms mundus eflaîal unû rône mufica faltas/amp; falrando eonfequéter unaTecû oîa uariâs. Aîa mûdi habetî fua inrclligcntia/togiranone imaginauone/natura/defcnptasquafipræfenres futuras oés reuolutioncs num dt fecundû muficas earû propomones.Icé defignatos héc oés cuétus.qui uel re uolutiôes neceifano comicanc in celis: uel qûocûcp fub cælo côfequûtur eafdé. Ad eiufmôi muficam defignatiôem quafi ad cantilena fonorûqi cocentus paffe cttim fequûmr reuolufiones î mundo quafi geilus quidâ arte mpudianfis.Ipfe quidé faltator intenfione fpectat pnmo infitâ fibi muficâ. Deîde p hâc mébrorû mundanorûreuolufiones. Tertio peas pfpicit quodâmôquæradefequûmr; uel falcé lignificanc.Pot amp;: fapiens aliquis quafi muficus preuiderequalia ubiqj quales fequûtur reuolufiones mundizfient quales geilus mébrorû ad quaies fe quant loin partes.Preterq ubi uel inepta fupis materia non oîo ccdmucl nimis

-ocr page 507-

Jebilis patitur fupra modu.Sicut amp;nbsp;arbitnum hominis poteft no fequi cçli teno remfamp; inciflim Humana débilitas ultra modum inde pari. Deniq; ficut in chorea paiïiones quidam mébrorum uel aliorti conringunt ultra geftus artificiofos/fic amp;nbsp;fimika quidam ex tripudio mundi contingunt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXVlIL

PLOTINVS.

r^\ Vm uero reuolurio mudi nihil m fe fortuitum béat:fed rarione quadam j fpectante ad aïal pagac/oportuit quanda agens ad patiés elle cócordia: A amp;: ordinéquenda m fe amp;ad fcinuicê ordmatéradeo ut fecundû quâlibec Teiiolutróis habitudiné:rurfus reuolunoni huic fubditom:aliam aliamq?difpo ficionem oporteat fieri. Quafi tripudiu unum in chorea loge uana faciar. In no fttis pfecto tripudiis explicate quis pot utpote manifefta quæfiûc extrinfecus tripudio cófenranea in qualibet morione fingulacim aliter fe permuranbus his qu«códucunt ad chorea/nbiis uidelicet amp;cantilenis/c£eterifq;cóiuncris.Sed nó fimiliter tenere quiuis pot amp;nbsp;declarare panes lUius qui tripudium agit fecundu figuram qualibet neceflarioidum corpus certa quada ratione comicac amp;nbsp;flecric confequédo.In quo quidéaliud premit/amp;cohibctur:aliud relaxacialiud quidé laborac/aliud uero refpiratióem quanda infiguratióe recipit differên. Inftitutu fane tripudianris aliud inrereafpectandum reliqua eófequenter ad tripudiu pa tiuntur/Ód faltarioni miniftrâc/totâqi una pfecte cóficiunt. Iraq; faltandi peritus potcritaflignare/quemadmodum I taliquadâcofigurarione membrii id corpo tis altius eleuar.ld uero cótrahif.lllud occulif.Aliud interim humi depnmiturl Dum ipfetripudiator nó aliter hoc agi delibcret;Sed I ipfo corporis uniuerfi ni pudio difpofirióem hac teneat necedana/huic parn choream peragéri. Eadem ratione putadum eftceleftia facere quecfiq; fac!unr/amp;pleracp figmficare.Immo uero totum quidé mudum totam fui uiram agere/mouécem i fe partes ingérés/ femperqjtranffigurâtem.Habitudines uero parrium turn inuicem/tum ad touw differécescp earum pofitióes prebere cetera fibi cófequéria quafi unu aïal mouca cur/iraquidé fehabétiafecudum tales habitudines amp;nbsp;pofitióes arq?figuras:ita uero fecudum tales.Perinde ac fi nó fint auctores rerum/qui figuratur/fed fign tatormeep rurfiis figurator ipfe aliud faaens faciat aliud.Nó eni facit in aliud: fed exiftimädum eft ipfum ea oia ede quç fiunt:ibi quidé figuras:hic uero con fequéria figuris tang neceflarias paflióes circa aïal ficagitatü. Ac rurfus circa ita côpoficû amp;nbsp;eófiftés natura amp;nbsp;pariés amp;nbsp;âgés neceflarus códtrionibus in feipfum.

WASILI VS. Corpus noftrum tanqua mudi pars fequitur faralé mundi rircuitii.Aiaquoqiquatcnus obfequit corpomPoteft tamé amp;nbsp;magnanimitatc paffióes corporis puipédere/â: eas arte declinare uel Icuare.In uariis mudifphæ US pnbufqi earum/amp;: ftellis naturalitcr uanæ funt uirtutes:funt amp;nbsp;uirtu tes'u arias indifferêtibus ibi figuris ex ftellis inuicé fiirmitcr cóftituris. Viitutes mq firm^: onunt amp;:differétes deinceps uirtures ï differétibus figuns/quæ ïter ftellas perpe tua motus diuerfirate córingur. Ad has utiq; uirtures tam naturarum q figuratu eófequunf quæfubLuna fiuntparnmquidcm uelut indeneceflano facra/ceii quifaltanris manucapri compiuncrparom uero ranqliberius confonâna/ueluc q ad fond choreamep geftirit/amp;: canunfaltatq; libérer. Figuræ quidé eeleftes hec inferiora fignificir. Nature uero una cd figuris effidde pdifpofinóö materia:.

-ocr page 508-

Muka nero figurefignificannqu«no cêiais/fed aliunde fiunt Cap, XXIX* PLOTIN VS,

' ViTcandum eftpræterea nos quango id dunraxac ex bis quæ in nobis ■ funr/quod pars eil corporis uniuerfi ranquâ paflurum illi concedimusi Ä—neq? torum quod eft in nobis/iUius efle cenfemus/rûc ab illo moderata pan. Quemadmodü prudêtiflimi quicp mirnftranriLi/parnm guidé concedentes. dominis/partim uero fui iuris die uolétes/modeftiora ob hoc ipfurn a dommis mandata reportât; utpore qui neqp mancipia fint/neep allem iuris oio. Differ en nam uero figurarionfi neceflarium erar fieri/ut nüc edaaf/ppea qgt;amp;;currut/neep pan uelocitare percurrur. Proinde cfi ranone feratur/difterétesq? habitus anima iis euadânac deinde gure apiid nos fuit illis cópananr/rationi cófenraneum eft pcrquirere/um'i aflerendu fit bec illa cófequi/cófonatia illis;an figuras habere ui res cfliciendorû.Atcp utrum figuras fun pli citer; an potins boni figuras. Nôenî eadem figuracio i alio rurfusep i aliis eandem figmficatiôem uel etfeemm afferr, Quomâ quilibet etiam per feipfum difterctem naturâ babere mder. forte uero rectcdicef horum quidcm figuratiocm/btecralia elle difpofinonemcp eiufmôi. Aliorum uero eandem exiftentem in figuranoe/aliam. Verum fi ira fir/nô figu ris ultenus/fedipfis potius figuratis auctoritatédabimus/ uelfimulambobus: naruns uidelicer eifdcm nactis habitum diiferctem.Sed criam eidem folum per locû difterenti/alia côcedemus.Sed quid nam dabimusÆftectiones ne/an figni ficariones/forteipficôiuncto.s.figuranoni hoi*um propne ambo/turn effcctio nes/tum fignificanoes in multis;alibi uero fignificarioes rantu. Hxc itaq? ratio Hires quidem pr^ftat figuris;uires amp;nbsp;figuratis.Quomâ âffakanrium ludémiq} m chorea habet quidem lum quandâ/à man us am bar/amp; camera membra. Habet quoqj figure permuIrâ.Terno uero î loco funtqu^ eófequuntur.’tum partes m tnpuditi aflumproniitum ea exquibus fiunt/uelqugexus euern un rmelutqu^ amacrando cófiicantur/amp;: nerui/ac uenæ companentes.

MARSILIVS. Anima mtidi in ipfa idearum feric uniuerfum hoc ab a?iio aSrcmpIara/una femel cómuni elegit electione rotum müdi curfum ita fore com probans. Intercanatura uegeralis eius imago fibifubdita abfqi electióc fictom cranfigit mundi curfum.Smgube quoqj fphæranl fteliarumq? aîæ fefimiliter ha bent ad Deum atg: mundü.Èr ufqj adeo cum aia mudi/tum uolunrate/ rum na rura cófennunr/ur oés I mudo actióes earum rectc poflmt dix mûdanÆ actio no minari.Omnes ergo res corpore^ funtaiahs mundani partes. Omnes rcrum na turalium actiones funtaiahs buius motus.Omnes reuoluriones mundanefimt geftus amp;nbsp;quafi ferraones eiufdem.Nihil uel m eo/uel ex eo eft/aut fit fonuini, Ad rónes em oiarefenme huic infitas feminales/uel ainus exemplares.Singula igit uelordineproficifcunf/uelftarim redigutur Iordmem. Sol miidi corplus admodu uiræ naturalis hétargjaffert/gc^certe mtidi partes.In hoc igif ncnuili ipfam mtidi alam pofuerunt p radios eius ufquequag; diftufam. Virtutes rerd naturalium oés pnmo fût ifeminalibus rauonibiis natura: cómunis,Hmc mox traducunrurîmundifphæras/eanimqjfiguras ram uolubiles g firmas. Hinein return naruralium fpês.Inquibus inde latent uires ftipereleméra mirabiles.Atç ex ipfis c^Ii figuns m figuras infienores uires quoqj minficc.Habér £c uultuum

-ocr page 509-

noflrorum figure proprias quafdam aUidendvucl deterrendi uirtutes. Vnde ap pareac uim propnam figuris nó minus q colonbus inefle porie nbsp;nbsp;Cap,XXX»

PLOTINVS.

fquot;~q\Vö igir modo hx uires fe habét/Planius emm iccrum diced urn eft/quid I ■nam Girieren ne habeac mangulus ad mangulum cóparatus:qLud uc bic Vs^^babcat a gat ue ad illum: et fecundum quid boe agan amp;: quoufqv pori^ neepeorponbus neq-,confiliis c^leftium atenbuitnus acnones.Non corponbus: quoniaque fiüc/nó corporis tantüerie effectus apparuit.Nócófiliis:c|Uia nefas eécDeos cólilus rurpia faccre. Ad bacigicqucftioné meminiffedebemus/nos fupra propofuifTemudum effeaïal unum:a.iq? talefinipfum oportuifle/compa tiens fibimet neceflano fore, Item fccûdum rarionem uitæ eins agi difcurfum ft bitnet oîo côfenrientem.Rurfus m ipfa uita nibil cric fortuitum:fed concentum unû atep ordinera.Præccrea ftgurariôes oés fccûdû rónem ficnicernfqi fingulas numens.Arq?aîalis mundani partes utrafqi quafieboream agentes effe^culdu bioquofdam mûdi ipfius acrus:tum figuras quç tn eo fiunt/amp;:figuratas ipfius parces:tumquabæcipfafequunc.AtepitaÔibacróne uniucrfum uiucrcunefep fuas ad hoc ipfum conferre:qucmadmodû fe babentes factæ funt ab co/qui oîa rarionibus efficit. Exiritmadum elt prercrea/figuras effequafi rênes fiuefeimo nes:aut ai ah s ipfius interualla:modofq5numerofos:amp;: habitus geflusq? anima lis rôtie pfectos.Ipfa uero quæ diriant amp;: figuratur/effe alla mcbra/ciïe quinenâ aîalis turcs alias feorfum ab electione/tanquaaîalis ipfius'partesiquomâ elcctio nis munus tllicquafiaccedit extnnfccusineqi ad aîalis huius côducit naturam. Vnacnim elccrionis inriiturio cri: aîalis unius/uires ât aliæ eius ad feipfum mul te.Quotcûqiucroîeo elecriones funt/eodem tendût/quo tendit amp;: unatotius. Appetitus emm î bis quæ in eo funt aliorum cri ad ah a. Acapere enim altquid aliorum riudéetpars uidelicet alia partém ah am ilhus.s.indiga.Qiimctiam ira quidam naturalis infurgit in akud/quâdo aliquid Içdit.Turn uero augumen turn fît ex alto :amp;: generatio î ah am partium: Ipfum uero corum î bis enam hæc quidé agît:fed ipfum bonû ipfum quærit: îmo uero fufpicit. Hoc igic amp;: opno recta/quæ paflioes antecedit/exoptat: arq? î idem cum bac ipfa côfpirat:quonia amp;:ihis qui miniritac aliis/mulca quidem opera ad domini mandata refpiaunt. Appetitio uero boni eodem modo/quo à dominus ipfe fpectat. Si ergo Sol amp;nbsp;akæ rielLr î hæc aliquid agât:exifhmâdiim eft Solem ipfum fuperna fufpicere: In hoc enî uno exempli caufa de aliis dictum puta.Interea uero fub ipfo terrena calcfcere hac côditione amp;: fiquid d ein ceps/trad u criée quadâ aîe quoad fieri po teriiplurima enim illic eri: aîa naturalis. Similiter amp;nbsp;cæleftia reliqua in hæc agere quafi collurirâdo uim fuâ abfqi electione preftâtia. Atqs oîa unum aliquid ira fi guratum effecta difpofitiéem aliam rurfusq; aliam exhibere/adeo ut ipfequocp figurç uim habeât.Nam fecundum ipfum quod ira uel ira fe béat/aliter agir/ali terueagit.Acqi per ipfa figurata fien aliquid eri putadum. Ad hos enim aliud amp;nbsp;ad illos iterum fit amp;nbsp;aliud. Quadoquidem amp;nbsp;figuras fecundû fe uires habere in rebus quoqi no rin s licet afpicere. Cur enim alur quidem figura: ccrnentibus funt ternbilesiubi ena nibil parii antea fuerint qui terrent:alle uero nihil terret. Item alios quidem hæ figurç: alios It illp pcrrerrefaciunt. Forfan quia in ilium qui fie eft affectas/figura: tales agût:in ahum uero all g: né potétes m illud agerc

-ocr page 510-

quod non eft naturaliser huic expofitum pafTi'oni.Quinedam fpectaculum ira figuratum afpectum ad fe trahimu uero no trahit eundem. Et.n.fiquis dixeric pulchritudinem efle quod prouocat/obnciemus/cur nam hoc quidépulchrum hominem hûcillud uero alliciat illum/nifi’difFerétia figurarum i fe uim-babeat/ Qua eni róne fatebimur colores qutdé habere uim arep fàcere:figuras uero no ,. cófitebimur. Abfurdum eni prorfus dictu ej^J^béh’ quidem aliquid m reruni ordi 1 ne con fhitutümihil ramé habere quod poflitnpfum naq? ens tale eft naruraliter ut agat aliquid/uel panat,Et quibufda fanc attnbuendû eft agerc folu: alns ue ro utraq. Sunt amp;nbsp;m fubicctis uires ultra figuras:arcp 1 rebus mferionbus muite funcuires:quas neq^calorpr^ftar/neq? frignsded fubftan tied i ff eren tibiis predi tp qualicatibus/amp; infpeae rariombus conformare/uirturifq? lam ipfius natura: participes.Quales func naturp lapidum amp;: effcctus herbarum multa nobis mira bilia demonftrantes.

^MARSILIVS. Si cut urge tab's uita noftra fingulis mebn's/quäuis alffs alt ter fe impdcuirefqp articubs alias alus mirabilcs infent:fic multoqi exccllcntius una mudi aia oês licet aliter alias uegetat mudi ptes:atq? ipfa mumerabilium mi rabiliumq? plena uirtutu quafi grauida mmenfq? exiindat ï cotfi;fingula quidé fed preapue fuperiora mudi membra uiribus ubiq, mirificis implens.Quas nee elemétares uires emulan ullo modo ualét: neq?nos effan facile poffumus. Sunt auc eiufmodi uires quafi propnepropagmes quedam aie mûdanp per corporis uniuerfi membra diffufæ.Quas quidé nota fupplicum opaqmagorû coaliarc fibi/amp; quafi p mfitionê quandâinferere/quâdoq;poflunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXI.

^PLOTINXS.

Rofecto uniuerfum hoc qplunma eft uarictate refertum.Huie oés tones À ^^ infunt.Huic înumerabiles uanpqi uirtutes.Nempe quemadmodum i ho ---tnt ne rradüc aliam uim i fe oculum côtinere:aliam uero uim oifaià diucr fa diuerfam.Os enim manus hoc hâc habet uim:fed digiti os in pede poilidet differérem/neq? ulla oîo pars eft uirtute penirus dcftnutaïquluis nô cadem una quaxppars habear.ld uero nos latetmifi quis forte talia diligéter fueritperferu tatus;Sic cette/atqj multo magis res fe habet in mûdo.Immo uero hæc nobia il lorum ueftigiafunt.Côfentaneûigiteft/inexplicabilé meffe mûdo arqtmirâda uirtutû uarieratem: prpfemm tælelhbus natuns atqjprogreflibus. Nôeniopor tuit uniuerfum id elle factum uelut ædificium inanimatû/prpcipue ingens atqj multiplex/ex quibufdam uelut lapidibus atqi lignis amp;nbsp;alns quibufcuiiq placet fccûdum fpêm numerans cógruoqi numéro ad mûdanum ornamétum una con ftructis:fcd efle ipfum ubiq uigilâs/ ubiqi uiués/quanuis aliter alibimeq quic^ eife poffequod nô fit à; in eo. Quapp bine dubirano lUa foluef/qua quænmr ' lt;nbsp;quomodo î uiuente penitus aîato fit quicq manimatû. Sic eni prüfens ratio di ctat/aliud aliter î toto uiucre.Nos ât negate id uiucre/quod inter bec non mani fefte p fe mouen nobis apparet.Tametli quoduis raie clam uiuit. Et quod ma nifefte uiuit/ex his componit/quç occulte quidem uiuunt;mirabiles tamé unes aiali huiclargiunt ad uitam. Nô eni fieri pôt/ut homo ad rot tantaq? moueati fl uires fup/quibus mouetur/fint prorfus inanimes;lmpoffibilerurfus/totum ira uiuere:nifi in eô fingula ppna uita muât / etiam fi nô iniit elecuo.Nam i agédo

-ocr page 511-

clectionc non indiget / utpore quod elccrione annqurus eft, Iraq? fæpe uires par num fcquic.

^TMARSILIVS. nbsp;nbsp;Sicut membra noftra tam interna q externa uires ad actio

nem arque motum habentab anima noftra: ficomnia mundi membra ab ipfa mundi anima. Mirabiles fupranaturamelementarem acoones m lapillis/metal lis/herbis/aiam efle ceftatur m müdo:a qua minima quarq? uires ubiq; maximas habeat. leem qiiod exiguus ignis tam peul agat/tam facile cun era î fe abfûmat /hétabaia:îmo fingula quodaliqd generér.Eti

pfeordo motuum

atq; formarum ab aîa régir/cótrariorumq; connexio:amp; motus celeftis maebinæ tarn in géus. In quam uelucaiæ proxima genitalis ala potiflimû propagaf. Per bâc inignem.Per hune in aerem.Per hûc m cetera. Atq genitalis hæc mûdi uita nó electione quafi practica:necacrionis fus:animaduerfione inhire:fed ira natu raliccr agit/uc Sol amp;nbsp;ignis:1mmo ut amp;: in nobis aîa uegetalis.Naruralis aût aetio eftanriquior q eleetio practica: quâuis contemplatiua amp;nbsp;uniuerfalis ipfa exeelfæ menas elccno antiquior fît q acrio naturalis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XXXII.

PLOTINVS.

nk Ihil igitur uniuerfo ex fuis eft reiecrum uel deffimtû. Nempe fiquis eorû 1 nbsp;■qui nunc uidenrur fapere de igne uel deaho quouis talium/quç dicimus Pfacere/ indagauenc quid nam fit ipfum facere/non pnus fe a dubitationi bus cxplicabit/quimipfamefficiendi infingulis agnofcat ex uniuerfo. Idemep dicatomnino de omnibus quæfunc inufu. Acnos deconfuecis quidem neqj inueftigâdum quicqua/ neq; dubitâdum eflecenfemus. De uinbus autem info lias dubitamus/qûo unaquæqp fe habeat/ôd noua ratû admiramur, Admiraturi fimiliter quænue cofueta fût nobis/fi ad hecipfa nôdû alTuefactis/corû quifpiâ uires exponédas adducat î medium, Exiftimâdum igitur unûquodq? occulta quandi in fe uim habere in uniuerfo fictum atq? formatû/êc quodâmodo mun danæipfius aîæ particeps/ab uniuerfo comprehenfum animato/animariq?mem brum.Quippe cum nihil î eo fit/quod nó fic pars eius. Alia nero alus ualenuo ra funt ad agendum/tum quæ in terra funt/tum quæ î cælo. Et profecro calcifia olura ualidilfimazutpote quæ expreftion natura fruunc. Proindemulca p bas uires fieri iudicâdumznulla electiôe ad hec accedête/uel î hiszqiiorû opera fæpe fieri electiôe uidétur. Eft enim actus eiufmodi uirium i his quoep quæ nullâ ha bentelectiôem.Quinetiam neq;uigons fuitradicione uis ipfa naturæ î fuû con uerritur actum:etiam fiquidipfius aîp î effecrum acaufis traducar.Gignunt enî abaîalibus aîaliazelectioneinterim hçc minime facienteiNecp rurfus genitore m terim côminuto:neq? côuerfo tune î actû. Alloquin ipfe eleetio ipfa foret/fi earn haberet uelut generariôis onginem.Alioquin ipfanô foret cffectrix. Siquod ue ro aîal nó habet elecnôcm/multo minus habebit/ut î feipfum cóuertac agendo.

-fMARSILIVS^^ Intellectualis aîa mûdi amp;nbsp;fpherç cuiuflibet atq? ftelle fubiun ctam hét uegetalê uita fuo infufam corporup qua non electione/fed naruraliter genciiturzmouêturqj fequétiaz amp;nbsp;beneficia capacibus cóferunr. Quiequid ufq ex ciufmóiuita^flmtz uicale hinc affluic amp;:beneficü:Sedeuadit alicubinoxiii : uelquia materianó eftcapax:ficut infirmus adSolis lumé fe habet/atqi caloré: ucl qa ex diuerforü mixtionc aliud quidda inde refuitat/ut aureum Solis lumé

-ocr page 512-

in nube mbnitn euadit/amp;: in'ride atqp fufm. Vegetalis uita noHra uitoïfupemis dict^ admodti eft cóformis.Similiterfpi'is nofter radii’s illius tarn oecultis q'ma. mfeftis oja penetrannbus, Euadit etiam logecognanonquado ergauiraillant uehcmeter afficimur/cofenraneum illi benefinfi exoptaces:arq; ita fpum' noftru ■j' in illius radios tranfferentes amore.Præferatn fi canal amp;: kirne adbibemus/odo

rernq^nummi coiifcn tanen. Quales Orpheus bymnos mfidanis numinibuscon fecrauit.Item carlo incenft-thuns odoré. Aerben feruetem crocû.SteHiS aromatai Soil thus amp;nbsp;mana.Luna: 5d Naturæaromata:Satumo 06 loin ftyracemlNeptûno myrrbacMercuno thus. Spiritus enî peraffectiim/cantum/odorem/lumé/cogna nor effecrus numim uberiorem haunt lUinc influx urn ’ Ca^X^É^ÜI'i

. PLQTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

QVecunq? igir niillo mouente ab uniuerfo fuit / ab altera uita eins efficmn tunatq? oio quotcilq? ab ipfo ,pucniunr:Sed queaiq? al 10 moucreconrin gunc/uelut uoris/fiue fimplicibus/fiue artecanradi compofitis bacCanc nó in quélibet fuperorum;fed i eius quod fitnaturam eft referendil. lam nero quæ tanqua urilia ad uitam aliumqj ikum cóferunt/illorum muneri attribuenda cenfenc.Quod quidé munus ex aha maiori parte in minoré aliam tranffiipdar.'^ • Quod uero noxium ab illis diac m generatióes aialium deuenire/ id ppea talc?

eft perpcndendû/qifubiectum nequeat/quod falutare eft fufcipcre. Nó eni fint^ plicicer quod fit/eftinf.Scd m hoe rale/amp;tali quada cödinone.Tum uero opof tec quod pantur/acq; pafturum eft/fubtecram quadam ac eerta haberenaturaim Mulca quoqj mixtiones ipfe cóficiunt:quolibec profpcnl quiddam aduitam m medium cóferentc.Acadecquoq^quidda alicui etia nó cóferentibus fiiaprena tura utilibus. Atqui SCcóis oium ordo nó præftacunicuiqi ubiq? quod oprat. Multa etiam nos datis adiungimus.Cuncta deniq; fimul cótexuntur i unu/con cordiamq? panunt admirâdam.Quineriam abaliis aha/quanuis acótrariis/pro /. deunt.Ommaenim aialis unius funt membra. Acfiquid eorû/quæ fiût/ab optt mo deficit/quafi nó ad finem ufqi formatü:certe nó fuperara marena uelut a ge nerofo-degeneras/S^generoktate pnuatil in turpirudmem labic, Quamobrem aha quidem cfficiuntur a fuperis: alia uero afubiecta natura i mediü afienkur.

Aha deniq? ab ipfismec rebus addunf.

__MARS1LI VS. Super uegetalem müdi uitam/que amp;nbsp;natura amp;nbsp;return natu ralium feminanum apellat:eft inrelhgétia oia latius ordmas q nam ra. Ex inren 1 none fern 1 nam eft quæcûq? ex ipfo nafeunt/formofa nafci eflicaciaq;admotû.

Pricterea folito quo da/A: duntaxat naturah adfuum profectu tenore ^cedere. Quod ergo deformia debihacp côtingant ob materialem quan da neceflitatem; amp;: aha intenmanturab aliis/impedianturq? folitum peragereordinetn/amp;crefcere fuumqï répus implere/ac fuo uiciftim femme aha propagare.ld mq torn ex nul la êft intentióenature.Neq? igm id córingés ordinari pór intentiócnatura:.Cum fit eius ordini inimicû:Ordinâdum tamé eft/oia eni fub uno rediguntur i unü. Per incelligériam igit natura fuperiorem/accidctia eiufmodi in ordiné reuocan tur.Pereandem arbirru quoqshberi morus ctckcctus pro mentis ordinedifpo nuntur. Antiapamr noftra: preces/ ut ait Iambhchus/66 implétunnobis intenm. '^ hbereobfecrantibus/nec diuma uolutate mutata/nec rerum ordinc perturbato.

-ocr page 513-

Difpoftrio itaqj renim lanor en in mente q in ipfa natura,In mente inq non fo lum prima/fedetiam mûdanæcæleflisqîaiœ.Difpofihoem nero rcriim in mente • prima legem Saturni Plato nommât i Politico.Eandcm in intellectu alali legem apellat louis 1 Politico/atqj Legibus.Eandem i natura legé fatalem uocat in Po Imco èlt;Timeo. Quoniam uero ubicp firma cd/incuirabiliterq? procedir/m Phé dra nommât Adralhç legem.Turn uero quoniâ fimul cû lege liberam côfcruat nbsp;nbsp;i

efficaciam aiorum/m legibus ait/m animis quidem exiftcre pridpium actionû. * la lege uero termmû:atqî i Phedro Timeoq? legis edictum mtroduar femp cum coditione quadam hûcimodum.Siaîaperpetrauerit talta quardam/reportet Sd talia.Quodaût mquit mTimeo/aîas nô prius filiales audiuiffe leges/q uebicu lis iungerérurideclarataias ex fe libéras eße. Fatum uero ad corpora pert mere. Pertinec uero fatalis neccflicas nô folû ad corpus:fed ad uitam quoqi corporeâ. Qualis uticp uita î mudano cæleftiq? corpore larés/nô elective libera:fed necefi tare fatali uim fuam ad infenora difFundit;quç quidem uis emicat mde benefi ca criam aMaite/uel Sanimo/ftellisq? fimilibus. Pored ramé magus maleficam \ redderetnô alicer/atqi ille qui e côcauo fpeculo collectos So lis radios coniicic m oppofitum/atqi comburic. Siquis enl.x.Saturni uires mûdo nobisçpneceBarias acep fparfas m mareriis.x.unacôiuncns cogat î unum/perdet eum/uidelicet nô toleraturû îcuius pnmetn côgregaueric.Innocés intenm cfhSaturnus. Venus ua nas f^üditatis côciliationisq; proprietäres uariis palfim rebus infemit, Magus igic marenas eligés ornés uinum eiufmodi quomodocûq5 capaces/ adbibenscp tegnante Venere collectas î unû hommi huic amp;illi/îmoderaros mrer eos côflat amores/Venerenô peccate.Dores quoq; louis fimiliter accumulât aliïs/Iouio m tenm aîali nô aduertéce. louiale uero aial amp;nbsp;Saturiiiû ôd Venereû apellamus fiel 1« corpus uegetali uirtute uiuû.Qualiaqdé corpora excogitauitPythagoras: ubi ait/ îuocatos Deos îfluere nobts quada neceflitate côpullos Cap. XXXI1II

f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ■

fev Vm igic oîa fimul ordmata fmt femp/ad unumq? côducatmihil mirû ed | j fingulaindinis quibufdâ fignifican.Sed uirtus îterea feruit nulli:atramé buius officia una cum côi return ordme córexunf .Quippe cum quæ hic funt/in3e“depèdeât:ab his uidelicec qup his uniuerfi rebus diuiniora lunt.Atq? id uniuerfum parneeps fit illom.Fiunt igit qup î mûdo fiût/nô feoadum rónes «'• duiitaxac femmales:fed feciidum rónes alias ampliores/quæ î fe cornprehédûc unes rônibus femmanis logepnores.Nô enim i feminarus rônibus meft quicq eorum que prêter ipfas femmanas rónes alicubi fiâtmeqi rurfus eorum aliquid quæ ex ipfa materia mûdo eófern cenfentur.Neqi etiam quicquam eorum quæ a rebus genitis inuicem mferûtur.Quin ponus ipfa tonus rano rôni fimilis cit auitatem aliquam exomâti/legesq? côdentuée certecognofeéti quæ facturi fine aues:quibus ue de caufis fmt actumatq; ad bec oîa ml h eu ta fingula difponéti / cônecrentiqj legibus paflioes oés actiôesqjilloriKn.Præterea mérita fmgularum actionum premia palfim acqj fuppliciatoîbus intérim quafi fpôte î côem concor diam procedénbus. Significatio uero î natura cótmgitmó quidem hums praci pue ipfius gratia/ut fignificatio fiat.Sed rebus itadilpofitis accpnafcétibus alia fignificâtur ex aliis.Nempcquodcüq? biceft/unum quodamodo inter fe cft/5lt; unius.Itaqp ab alio cognofcit aliud. Ab effeetu can fa. Ab antécédente cófcqués.

-ocr page 514-

Compofiturn ab alterutro:qüoniam akerum fimul akcnimqj cofidt. Si hec igï • • tur recte dicutur/dubitatióes lam lUæ foluétur. Et illa quicJem imprimis qua: ca uédum admonebat/ ne forte cogeremur fateri/Deos mala facere.Huicigitur re fpódemus primo quidê hæc oia nó electiombus/fed naturakbus ncceffitanbus fieri quædiq} inde puemûtiquafi a partibus tranfferâtur i parres/uitaq;fequan tur unius. Deinde muka rebus quæ fiuc/ex ipfismet rebus adiugi. Tertio quit danc defup/penes ipfos datores fmgulanm nó effe mala: fed i mixrione aliud quiddam cótingere. Quarto nó uniufcuiufqiz fed tonus gratia dari uitam arep cenfen. Quinto fubiecta naturam aliudquidcm accipere: aliud uero pati.NeiJ pofle ubiqr ab ipfo munere fupcran/uel mm illius propnam rennere,

'^y^MARSIL.IVS. Quodlibet aialis membrü uim habet ad portioné nutriméri proprii attrabédam: amp;: cor ad aromata: lecur ad dulcia:Venæad fanguinéiAd fpüm arteriæ: Ad femê uero tefticuli. Sunt amp;nbsp;medicmæ/quæ certos adlcifcâr hu mores:et membra quædam petereuideant.Eadem eft aialis mudani códino.ln quo paflim difperfa funt/quæ rem hac aut illam ad fe raperc polknrdi cógrega ta i unum admoueant.Per fua enim retia uel illiciahomies:p fua cqui:amp;p pro pria fimiliter homies hi uel illi dam illaqucan polkinr.Quemadmodü oblecta mentis formarû atq? mufieç palam inefeâtur. Demep ficut ferro paleifcpcomper turn ck/quod trahat magnes.s.atq? fuccinum:fic diligens amp;: fortunarus perfcru tator inuenietefcam oibus attrahcdis.Singulis eni aialis müdani mébris coagii li uis elf infita/cónectés i unum eiiera uiuum:temperate quidem fuaptenatura. Intemperate uero/quonens undiq; cógrcgata/in aliquid rraufferatunmiido nee patience interim/neq? peccate.Sunt amp;nbsp;dikerétes i hoe aiali uires interfe a natura difiunct^.Qug frequêter a Mago cóiuncre/amp; i membrum hoc cóiecta: uel illud uiolérius agat/acq? perdatan his (utdixi)nó pcccate müdo.NominatPlotinus / quatcuor:quibus mirabilis infic uirtus.s.qualiraces fpérum occnkas/cc figuras/ J cócentufq5/amp;:uora.Quippecüqualitates ille ^pagines quedamfinr uiiiumi ui ra mudi lacentitï:Ec figuræ cócentufqj inferiores/caclefhum figuras fæperéférât amp;: cócétus. Votum uero motus quida efi aiæ nofiræ uehemes erga numé/quod obfecramus. Sicóttico fulphurefubtililfimüeius pulueré proiïcias uerfus ignéi ignis i lógü ,pducta flama fe pulueri huic ptinus applicable. Similiter qui della obfecrat oporrune paratus ad ftcUam/fpum fuum pro nat in radios lldle raani feftos panter amp;occulros/ubiq; didufos/atcp uiuificos:pcrquos uiralia kbi del 1e munera uédicat.Deniqp ficut oês dell« fixæ eónexe flint firmaméto/ficoiuin fteUarum numinumq; mûdanorû uitæ cónexp funt uica: mndanantui êCtónexa ed'^uira no dramt nó mirum fit/ueheméces ai^ nodrg motus edufos per cccra ui ram ubiq; uigétem ufqj ad numina mtidana product:uiadimq; motus horn nu minum p eandem uitam ad nos ufq? deduct nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXV.

lt;[PLOTJNVS.

Agicos uero attractus qua nam ratione fieri dtcemus?Profecto ex cofen ■ 1 quads rerum i paciendo/ac lege quada naruræ faciête/ut interlimi cjuidé cócordia fit: inter diflimilia uero difcordia.Item uirium mulia rum uanetate i unu aial cóferentiü.Et.n.nullo alto machinate multa ntu quoda magico attrahunr. Veraqi uis magtee ed amicina i uniuerfo:narfusqrdifcordia.

-ocr page 515-

Ac primus ueneficus ( amp;. nt ira dixenm )incânrator/efl dufmodi. Que homies obferuantes/eius inter fe films uenefigïsqj utunt.Nempe ex eo quod pleracp fe mutuo naruraliter amare facile pofTunt/inferürq*, amoré rebus îter fe redprocû/ nata eft efficacia amarone arris/film’s quibufdâ fafcinärionibusq? ii retins: Dum tangédas adhibéc naturas aliis alias côciliantes/infitumqî babéres amorem. Anî mamq; alten altera ica copulâtrquemadmodû qui diftances inter fe plantas una côiungut. Præterea fi g un s utuntur/uires certas habétibus:Se quoqi ipfos rône quadam propria figurâtes clam ad fe unes fubripiût:eoq; faolius lt;p î uno funtz trahûtq; in unû.Nâ fiquis ita fïguratus eße extra mûdû effe fingaf/necp traheret quicqmeqîdeduceretilleccbris aucmodulis:neq?nexibus i m pli caret, Nûc uero quoniam n(5 tanquâ ad alienum rapit locum/uim fortirur/ut rapiat. CognofciC certe qua côditione aliud î eodem uiuentc trahac ad aliud.Infita enî traducendi uis eft carminibus cantibufcp amp;cerco cuidam fono figuræcp ipfius agétis. Nam talia quidam mirabiliter arrraliûnficuc flebilcs quidam uoces/ôd accentus/mifc rabilesq? figurg T rallie uero aia:fed quo pactomeq? enim electio neep ratio/fed irrationalis aîa mufica demulccc. Et eiufmodi quidem uenefida aîas ocaipâtia nemo miraf;quâuis deliniri foleat:etiam fi id nô exigat a mufias. Vim quoqi precibus infiram nequaquaputadum eft exaudientecôfilio ad exitû peruenirc. Qui enim alliciunc carminibus/non ita mulcent.Neq; quâdo ferpens aliquis fa femat bomincmzhocipfum qui fafanat/intelligit/ neep fennr.Sed lam paffus fe pa(Tum animaduertit.Ipfum uero aîæ principale fie pari nequit. Cui uero nom dl infticutumzperuenic ad ipfum aliquid ex illo/uel rurfus ad aliud.

„MAKSILIVS. Qualis eft in quolibet aîali perfecto textura nenioru atep uenarum/talis î mundano cil aialt natura mm côcextus/atqi uitarum.Sicut ergo mono paffioq;pedis î nobis pertinet ad cemicem/ôrceruias ad pedem:fic amp;nbsp;in m'idano bocaiali motus infenoni ad fuperiora puemunt/atep uiaflim:etquafi fqualiu fimiliter ad pqualia.Motus ât ois ucnit qdé falutaris ex alto:dûmodo qualis ucnit/taliter capiafärcapi poflit.Neqp diilâtia loci prohibet/quin motus uiaifim utrinqj proueniât. Vbi ultra coem texcuram res inferior cognatâ habet cum fuperiore proprietaté tam acquifitâ q naturalem.Sicut nerui motus in lyra ad ncruû altem puenit/diftancé quidé/fcd fimiliter tempatum Cap.XXXXI.

• f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

Ol aût uel alia qupuis délia hoc ipfum nequaq animaduerrit.Confidic WIMuero uoripotedas m côfenfione quadâ partis ad partem compatiendu ___Quemadmodum î neruo quodâ rento côtingit. Vbi cû infima pars mo uetur/mox mouec amp;nbsp;fumma-Sepe eriam alio quodâ neruo pulfato cremic ôd al ter/quafi perfentiat ex côcordia.Idq; ponriimLuquoniâ eadem prorfus conrem peran func côfonantia.Quod fi ab alia quoep lyra motus rranfferf in aliam/id ctiam ex compatiéte quadâ côfenfione pficifci purâdum. Igitur amp;nbsp;m uniuerfo unaé harmonia:quâuis fit ex côtrariis. Nam efî eriam ex fimilibus omnibuflt;p cognatis/etiam his quæ côtrana funt. Promdequecuepnocét hominibus ueluc ammofitas iracunda una cum bile ad iecons tracta n atu ram/ira prouenenut nô quafi hominibus noatura.Qucmadmodüfiquis ignem ab igne rapiens lefenc aliudmequaq machinacus ignem lUucufqp procederc. Forfan uero accipiés lUc

-ocr page 516-

id agitfcx co q? tradie aliquid quafi ex alio tranflatum in aliud. QuinetiS proce dens ignis idaginubi ab eo fubiecto/inquodtranfferr/capi no pór.

y^MARSILIVS. Magi quonda multi nitæ præfentis amatores/bonorumeg corporeorum cupidi cxcogitaucrürcorporea facrifiaa/uoraq? uiuis ftcllaru cor ponbus/amp; uiuo müdi corpori eófentanea: ut inde quod optabatzeófequerenr. Ad eadé corporea facrificia dedicata fteUis populu aiTuefecifle uidenf. Dubita bat ergo nónulli/utrum fteUis ad hocipfü opus fit fenfu/imaginatione/memo na/elecnone/ut nota eiufmodi impkat.Refpódet Plotinus/nó oportere.Na ex uiuis mfielt corporibus uitalis uigor fuaptenatura dcriuac m alta.Qui amp;nbsp;i cor pora fpus aias/quado p uotum amp;cætcraconipetétia ad bannen dû apriiis expo nutur/uberius affluit.Naturali.s.proprioqunfluxu enafi nóadfit electio. Sed Plotinus uiuis fteUarum fpb^rarnqi corporibus intellectualcs earundem aias an teponit a corpore quodamodo fegregaras. Ad quas nó pueniat paffio morioep ulla per corporeas cótinuata narurasJdeoep nee hauriantur inde bona eiufmoi attractu quafi magico.Idemqï Porphyrins amp;: lamblichus anemnr.Qui unacum Plotino m illis uoluntatein eleccióemqpcollocac.Electioeminq non abinfenori bus perfuafam: fed ex fcipfa abeuo cóftitnenté imitari quidéfummu Deum:5C fequétibus oibuspuidcre:exaudircfupplicn pieces intellcctuali uita imitanum incellectuales müdi rectores. In facnfiais quidem uotiftpcorpcreis ad corpora mnndi directa reportât amp;: eiufmodi bona holes etiam corpori mancipati.Bona uero diuiniora p fegregatu cultum/uiri tantn diuini adiuinis miidi rectonbus. Addit Porphyrins ac lamblichus hos etiam ultra intellectualia etiam corporalia quædâ amp;nbsp;extema bona referre officio numinû mediorû fupionbus numinibus obfequentium:amp;: eorûdem tutela fæpe mala iminenna deuicare. Adiungit aftro logus Abraham religiofas aras ex applicatione ad Deum cælo fuperioré acqui rere poreftacé: per qua fatalia bona quidem augcâr:mala uero minuât. Propo nunc Platonia intelleccualibus animis miidi rectonbus intelleaus puros/his in tcllectum diuinum:Huic putrem eins ipfum bond. Mundanis Dns facrificia cor porcaconlhcuLic.Superionbus fegregatam dedicât fanctimoniam.Primo/fegre gatilfimam.ldcp cófirmat Apollonius Theaneus.Adoranóem pnecereris eligüc lupcnoribus/Sc fupremo denicpcófecracam.lllinc enï bona amphora refem.De his apud lamblichum Óé Porphyrium:quos nuper mterpretan fumus/Iegere la tiflime potens. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXXIL

CjPLOTlNVS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

n\ On igitur opus erit memoria ftellis exaudicndi uoti granaicuius caiifa 1 Bh.rc traccauimusmeqïfcnfibus uotaillic nuntiantibus:neqiputâdum eft —yftellas ficannuere uons/ficut nónulli credut quafidelibcrando: fed una enm ipl^ uoto aliquid effici: ac etiam fineuoco ab ipfis/qua rationc ipfj quot^ unius eiufdem funt partes. lam uero uires etiam ablqj electione funt multæ;amp; ipfg quidem turn abfq? machinatióe/tnm ex arte prodeut in effecturniQuemad modum i uno quouis animali. Vbi aliud aliquid reportât ab alio:amp; fcruatur amp;nbsp;l^dic ex eo quod ita funt naturaliter mftituta. ideoqj artes turn raedicorii/tum ineantanrin altern altcri cogut fuç uirtutis aliqd impanin. Similiter uniuerfum ad pees turn ex feipfo munerafuafpótediffundit:cum alio aterahente ad cliqua

-ocr page 517-

* dus pattern demftntaliquid fuis parribus infitutntamp;llluceodem narurali iifgo reprotiactum.Quippccum qui exopt^non fit alienus. Siautem qui precatur eft- malus/nihil miruin eft impetrare.Nain ex fluminibus pram enam baununt. Pr^tercaquodlargitur/quid largiaturignorat-Sed larguurtâtum. Inrerea ramé munus ipfum cum natura uniuerficonnectitur.Quapiopterfiquis accepent ex bis que omnibus cxpofita funt: non oportet EuncnecePana lege fequi fuppli cium. Non igimr concedendum eft uniuerfum pan. Forte uci o principale qui dem ipfius dicendum eft expers omnino pafiioms exiftcic. Cum ucro paf 10 nes eius partibus infcruntun in illis quidem paflionem ipfam reftare. Sed cum nihil huic accidac prêter namram/ipfum nimirum abfq; paOïone man ere. Quan do amp;nbsp;ftellis quantû partes quidem funt/pafliones cóucnireuidentur: ipfæ tamé confifterc paftionis expertes: turn quia elecnones eis abfqipafiionibus infunn amp;nbsp;corpora narurtcqieanim funt procul a dernmento. Turn enam quia amp;: figd pcranimam fuam adinfenora traducantranima interim nóminuituncorporacp eadem perfeuerant.Acfiquid indefubterfluit/ fenfu interim nó aduertentedela bitur.Etfiquidillis accedic/clam fimiliterafrluir.

'Y/WARSILIXS.

Magica fafcinatio nirinir uiribus narurabbus tam ccleftium q inferiorum rerum fcilicet atcp uerborü. Atringir igttur proxime fpiritum nofhum/amp; per hunc non folum humores:fed enam uitam irrationalem dependentem enam ab iplo mun do.Animam ucro ranonalem natura uiraq: corpore amundi fuperiórera/amp; fo lumamétediuinapendentem nequitatnngere: niliquatenus cum uita infeno reconfennt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXXlll.

Iquis huncquidem fuccinca induat ucftcnUfi uero paleanadLuncartra beciUum. Ira pfcruran Magi multa pafiim recondiranon naturalia folü:. fedcriâ uerba quæuim fuam emmus effundenna trahereualeanr.Mulra / eriamqu^ab bis trahi poflint/amp; illaquidem uiro:bæcautem fçminædam adhi bentes/f^minam ad uirum rapiunt. Admouent enam que feiungere poftinr. Si cut amp;: nautç fufpendentes ferrum ira cum magnetelibrât/ucrapiacurad Vrfam. Atqiuiaflim inficientes alleo raptum eiufmodi foluunt. Qua uero fiderum po finonequidam oportunius ad hec utantur: amp;nbsp;quas fingant imagines/ quas ue matcrias confient narrare non expedit.Necenam quibus incanraméns dam alli nant. Verbis quidem proeft MercunusiCantibus uero Phoebus :Incâramentis aurem Mercurius cum Phoebo coniunctus.Sed ubi amp;nbsp;qua rarione lunctus So 11/ amp;nbsp;quali ftellarum afpectu frecus mm pr^beac cannonibus.Item quo afpeccu ma lefica:quo ue benefica prüftet incantamctadocere iuftiria uetat. Forte uero ficuc cateræ marenarum qualitacumcp mixtiones mm noua adipifcunf;ita certæ quæ dam iuncturæ uerborum amp;nbsp;intra aiam cócepta?/amp; extra ai am flatç adhuc quaft uiuæ uim quandoqi mirabilem confequuntur/uel ex præfenn fiderum pofitura uelenam ex ipfius hominis genitura/aucex fingulan quadam anime poteftace adeo ut 1 effectu uerborum hæc ipfa eorum luctura proceflioq; i obiectum inten ta fit quaft direcno amp;nbsp;applicatio uirtutis intime ad externum. Qucmadmodura pregnanns cupidœdigitus genam fignans rei nimium affectata: nota.Procedit Uero 1 rem diftantem incantamenn uigor motu quodam non folum per aerem fibiftmilem propagatus/ftcuti aqua femel percufla circuit: fed enam per radios

-ocr page 518-

fpiricus excanranris. Quos qui Jem procul nnaginan'o uehemens afFeemsep la culacur .RaJialis nanq5 natura fubito proeeJitin longum/fecutncp product ui ^ res eiaculatis.ImmoucroresoiTines infra kina imitar^ftellas narurgfu^uires/amp; û quafi uapores quofdam radiorum mftar emittuc foras:quibus obiecta enam di

ftantia pro natura fua bene aut male frequenter afticiantJdq; faakus quoniam fingula eiufdem funt animalis membra mundani. Quod odores ipfi declarant longius diutius a canibus apibufqipercepti. Mitco quantam demones uene ficiis magiasq; operibus adbibeat poteftaté. Quod fane i fympofio Plato con • • firmat. Hos eriam magus cultorq? diligcns demuleendo fibi conciliate potclb ( quêadmodum amp;: abiectus mimmus mufieufqj puer Regé illaqueacgenerofum.

Et befba’ quædam hominem quadoqi fafdnant.Sicur enim fe habet ad hominé beftiaiad uirum pucnlca uir magus adifenores demonas/nobifqjpropiquos. Hue forfan tendit illud Abumafaraliorumqp aftrologorum fcilicerpreces uim habere qplurimam :quando rap ut Draconis medium tenet celum:amp;: lupiter uel m co fir/uel id afpiaat.Lunaq; uel coniuncra fitcum louezuelab ipfo procédés coitum aiafcendétis domino profequatur. Autafcendentis dominus congref fum.cum Iouepetar;capinfq; Draconis afpectum. Putantenim fidus eiufmodi uel cfFicaciam profperitacemqï fpintui noftro uocifq? præbere ad demonas lom Capinq?fubditos allectandos. Si modo cæleihbus bis influxibus fubiunganf Ex omni genere fenfibilium mulcatam huicd^moni/qfuo illi fideri coinperen ria:Qu^5c peiTcrucah labonofum eibamp;obferuarepericulofum.Tunus uerb de hoc Jouiali fidere pbyficus aliquis opinabitur: fpiritum hominis tunebonaeæ leftia uchemennus affecrantis beneficio Jouis cazleftibus bonis largius haunen dis exponi. Ad malignos aurem fpiritus loco mouendos/ diuinationemq?per mortuos explendam Ptolemeus in quadnparttto conferreputatharmoniam ce' leffem quando Lunafuent mag!kern domina:colatq? Jouis edes. Sagiptarium ' fcilicer aut pifces.Hecad Plotinicum illud dicta finnubiaitimagum quodimo do Demonas irrerire:acper uniuerfum in partes agerc: atque per fupenora faci •. Ie infenora mouere. Ego uero fufpicor ne forte demones fubdoli fi mul ent ma gicis quibufda machinis allici uel expelli.Nam porpbyrius amp;nbsp;Jamblicbus aii'ic/ per Deum proprie perqj bonos angelos aduerfus infimos fpiritus imperiü nos habere. Quialioquin nos fallerefrequcnterfoleant/atque ledere. Et quoniam perturbarioneranguntunquod amp;nbsp;Plotinus affirmât: meriro Plotinus una cum Porphyrio atque Jamblicho damnat eamfuperkitionem/quæexquificis iliece bris/ kudeat fallacibus perrurbarifqj demonibus adulan. Qua uero racione ex corpore mundi ubiqj uiuo/uiuifqj turn kellis/tutn cartens mundi partibus/nam rali quodam quafi agncolarum mcdicorumqp more uirales carpere auras ualea mus/facis in libro deuira tertio difpuramus. Placonici deniqjadorarionera m tennknnam facrificiorum omnni efficaa/kmam effe putant.-Prefertim fi ad inrel lectus mundo fupenores.s.angelos dingatur: maximefi ad Deum quoqjfupe riorem. Sed ab bis fimiliter/ atque ab hoc nihil impetrari narurali quodam cele /hqi fauore: Cuius morus illucufquenon rranfit. Sed eleuanone quadam con luncttoneq} mentis ad t llos. Quæ uero m fupenoribus de uirrute imaginatióis fafc£nationibufq?/amp;:demagia prætermifimus/in Theologia nokra à libro ds Amore/à Iibro de Vira tertio laaus ptractamus.

-ocr page 519-

PLOTINVS,

^q^^VgréSum uidecquo pacto u tribus magids fubdud machinis pofTir: 1 BFoi'Ccp ipfa aiam illaquean nó poteft/neq? uis ipfa rónaks patic/ adeo ^»^J^^^^uthinc mutée opinione.Quatu uero irrónale hme ineft ex uniuerfo:p hoc pari pót.Immo uero hocipfó proprie pótpan.Sed nó id folüquando quis amonbus irrericex philtris. Siqdéamoripfeuigec/amp; feruec/aiauidelicetaltera confenriéte alrerius aïepafïioni. Quéadmodû uero carminibus incatanriti pars irrónalis paffioné fubinfic Se ipfe decacator uidflim acqi recatator uircs ibi refol uir.Proide uero movté ex bis aut lagores uel quekbet corporis detriméta abfep controuerfta pane£Pars.n.uniuerfi ab alia partezuel ab ipfo toto facile paritur: ipfeuero qfqduiiuns exiflens uiuitindénis. Quodatnó fubito/fed poft certu tépus quod pane fufdpiac paftionéno ab ipfo naturæordinealienû. Demones uero neqj ipfi qdê in parce fua irrónak funt paflionibus liben. Memoria qnena atqpfenfus bis atenbuere/nó erit abfurdu.Tum uero dcmulccri cos naturakter/ atqidedudiEtexaudireuocares. Demones inq inter alios rebus humanis ppm quiores:Eoq?magis-erganos aftei/quo amp;ppinquiores exiftût. Quicqd.n.ali qua cognationc fe habet ad aliud/akquâdo lUaqueat ab alio. Id.n.ad quod ira fe hêt/quafi magicorû ritu captat atq; fubdudt.Solû uero quod tancû fop fri fpe crac irrccin rapiqj nô pôc. Quâobré ois accio uicaqi actiua ois illaqueat amp;nbsp;crahi tur.Fert.n.adillaquæpuocancamp;dekniûc. Hincillud pocricû:Magnanimi enî Erectbci populus uulcu formofiflimus eft. Verû qdnâ paflus aliquis cefef ccrco modo ad aliudfc habere.Profecco ran^traccus nó magoriîambus: fed arrena turg mirabiktcr feducenris/akudq? cum alio ualdc cóciliantis acqj iungentis nó quidcm loco:fed adhibiris ab inino philtris.

MARSILIVS.

V ita contcmplariua libera eft:Actiua miniftra acrionum Si remm atqi formnæ: uoluptuofa ferua corporis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Op.XXXXlIII. r^yVm més rerum cótempladarum formas ingenitas héatripfaq; met fit ipfa: j fonnç/mento quarenus i his cótéplandis nanua uolupcatefe uerfat/eare nus libéra feed habitat. Qui uero corpus amp;nbsp;externa curiofecolit/corpori homi nibus forrunæferuir.Actio atq; paflio inter feopponunt. Omnis igitur motus nofter qui incitamentû ex corporea humanaq; paflione habuit/paflio qu^dâ^eft amp;nbsp;feruitus. Dcniq;natura ipfauitaq; mûdi quafi maga imagines ipfius boni uc ripulchriubiqifingit/uelutcfcas. Quibus animas huicmundo puoluptatem/ auaririam/inané glonam dédiras falkt/d quafi mancipia derinet acq? trahit.

PLOTINVS.

lt;-quot;fgt;l Ola itaq; côtéplario rcliqua é/que ritu magico fubduci nó pofTir.Nullus QBienî attrabic ad feipfû. Vnus naq; exiftit:lpfeq; é id ipfû fpectaculfi quod lt;_y fpcculat atq; ró nô feducta.Sed quod rite agendû eft/id agitifuiq; ipfius uitâamp;opus agir.Ilkcât non agitaîus quodfuû eft:neq; ró prebec exordtLi:fed ininum ibi ab irrationali parte traditur:reguleq;agendi funt a paflione propo ficæ. In appetitu procrearionis curaq; liberorum manifeftus apparet artracrus. Similiterqjin omnibus quæfuauirate quadam alliciunt appetences. Actiones quolt;p cum quæ per iram abfq; racione mouencur:cum quç indtancur cupidicace auiks quoqi gubematioms auiditas àC ftudium imperâdi fignificâc dominâdi

-ocr page 520-

/' cupiditatcm nobis incitatam tarn incitare.Turn uero Ûuâia unperandi’ hue po riflimum rendenna/neiniunæ nobis ab alas inferâmr/a meiu ducunto/iginé, Quæaurem ut ipfi plus aliis reportemus/a cupiditare ducurur. Quædeniqi ne cefritau unlitariqj feruiûr/namræindigenuam implereconantes/planeoflendur ipfam nature uim nos ftudio uiucndi prorfus cocilianté. Siquis autem obuciac achones circa honefta uerfantes/ nó efle magico riru deducras:Alioquïn tenm planonem quoqj pulcbrorum rak quadam condinoncfubduci; refpedendum cd/hqi acnóes honeftas fcquatur ut necefianas/ fpecrans uidchcet aliud cjddi ucrcpulcbruin/buncncquagmagicis modis iHaquean.Nouir enïnecefktarrmï neqj ad id quod noftns meft actionibus afpianneq? ad aka buic uira dingitun Nifi forte per parréipfius irrónalem ui quada humant natura7amp;; narurak fami kantatenos cu uita uelakorum uelnoßra cócikanre/hicirrenrus efledicatur.Vi derur.n.forte rónalcnon educcre feipfum c uita ob quandi cum uita necefuiu dmem nobis maxime jppriam/qua ppirus occupamur. Sm aut uir rebus geren dis dedirus ipfa pukbricudine reru eiufmodi fit conrciusudcoqi ekgat acuees; ƒ biclam deceptus ipfius pulchn uefiigus quafi uenefitiis eft irrcritus. Vndc pul / chrirudmem rebus infenonbus infitam Hudiofe profequitur.Cmnino.n.nego ■j ciario omnis circa id quod eftfimile uero/tracrufq?ad hocipfum omnis/dïqui dam raprus ingenu ab bis decepri ad ferapicntibusJd uero ipfa nature magica fubdueno facit. Sequi enim uelutipfum bonum/quod non eftipfum bonum; dum quis fpcdeipfius alkcitur/impcruqjirrarionak prorumpit/paflioquedam ƒ nbsp;nbsp;cd mgenu dam quo nolcbar attract!. Hoc aûtquidnam aliud prêter rap tu gu en dam magicum elfedicemus/SoIus ergo malefiais eiufmôi minimerapiiur/qui perakas fut partes tractus nihilrakum affirmât bonû/queilks bona uident.Sed folum quod ipfenouit;ncep deceptus/neq? feques/fed lam poffidens.Hic iraqj nufquam trahirur:

MARSILIVS.

Homo non folum tanquam mundi pars quidam farakrer agit/panturç mul tatfed ctiam fubdatiam habetpropnâ naturalirerquidé partim fupioribus/par tim infenonbus cognatât Ac libero motu pored infup affectioné amp;nbsp;babitum in duere tarn cû fupionbus g cû infenonbus congru en té. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. gt;gt;nbsp;L V.

lufmodi habitus fit ammo tandéquafi natura/cuius indmctu fubdiuino ludiao fertur m fortem atqs locum/autfupis aur infens copetétem.

PLQTINVS.

^ Xomnibus quæ dicta funtmanifedum ed/quicquid comprehédif uni ucrfo fingulanm quéadmodum natura difpofitioneqiprcditum ed/kc '^ad uniuerfum conducere facereq; amp;nbsp;pari. Sicur amp;: in quolibet animait unaquæq? pars quéadmodum fenaturaadeenóeep habet/ira confert ad rorumi atq; 1 ubininidrar;amp; tali quodam ordine ufuq; cenferur. Tradit preterca ex fe ak quid: amp;nbsp;ab akis accipir pro capacitate naturæ. Ac uelut confenfus quidam tori medad totum: acfi pars quæliber effet animal/ haberer urique animalis opera a partis ipfius operibus ditfercnna: Proinde id quoq? condat; qualis fit nodra conditio: quemadmodum fcilicecnos quoqi in uniuerfo akquid f-acinnistnon folum qua: corpus ergacorpus facit Si patirur: uerum enam alteram quandam nodram in medium narurara adducimus : copulati per cognata nobis infira/

-ocr page 521-

cognatis extrinfecus exidécibus.Népe aiabus affecrionibufq? noftris effidmur: ïmo uero futnus cóngui turn rebus infra nos proxime i loco demonico pofitis; turn rebus fupioribus.Cüqïficaffectifimus/nimirüqualesfimus larerenó pot. Igitur neq? oés eadem exhibcmus/neq? acapimus eadem. Quod.n.nó poflide •' mus/quo na pacto praftare poflumus aliis ceu bonü? Rurfusq; naturajiequaq boni capace quona mó bonü aliqd capiemus. Prauitatê igtt fuâ quifq; adhibês v amp;quisni fit dcprchendif:amp;pro natura fua in id quod hét impellif.Tum apud nos/tum hinc ï locü alium pfeccus fimilé/quoda tractu naruræ, Vir at pbus acci pit/dat/pmutataliaróne/fingulis uidelicet traflatis quodecet tractibus natura: quibufdï quafi funibus.Tam mirabtlé uniuerfü hoc poreftaté bçc amp;nbsp;ordiné:in *' quo quidem filenti quodlt; occultoq; iulfu amp;nbsp;uia tufte oia difpéfant fub diuino iudiao;cuius fcntentia nulli prorfus keer effugerc. Quaquidé malus intelkgit nullus. Sed ferc tantu infcius in qua potiftimd decet partem uniuerli tranffem. At uir bonus amp;: nouit/amp; quo oportet accedit/amp; anteq acccdat/prefétit:ubi poft acceffum fibincccfTano fit habicandü:bonacp fpe uiuit/fe quadoep cü Dus ipfis habiraturum.In paruo quidéaiali parurequoq? funt mutariones partiü amp;: eófen fus exigui:ncqï tn eo partes ipfæ funtaialiamifi forteînônullis adbreue.Acin co aiali in quo ram ingétia funt internalla:amp;: quodlibet fuorum inclinatióem Sc pmutationcm quanda fubit;aialiacp infuntmultameceflariii eftmotus rraflatio nefq? eiremaiorcs.Videmus pfecto folem/luna/ftellas oés ordinecerto cranffer n/kaimqï mutare.Nó igic dilfonat róni aias quoep ab alio loco ad aliu tranlmu tan:nóeundem femp feruates moré: ordinatas deniqi/óc utaffectióibus fuis có iienit/cógriiaproportione difpofitas:dum uidelicetalireuicêquafi capitts obti nent:alig uero pedum:uicem mq congrua uniuerfo.Habet.n. amp;nbsp;boedifferétias ad mclius atqj dcrerius.Siqua uero aia neq; quod hic é melius digit:neqj inqui natur détérioré/ad locü alium cómutaturamp;purum qué clegeratquadoq;confe cutura.Punitiones uero animarü tales funt/quales partium cgroranrnbi aliefo mentis alkgantur:aliçcircûciduntur uel expurgantur. Alic quaktatibus permu tantur/ut fanum fittotum:fingulis ubt expedtt nte difpofitis.Sanitas.n. totius fpectat iprimis/hocobligato/illo potius quaktatibus pmutaro: alio at hme ex pulfo quafi hiclanguente:illuc uero tranflato/ubi minime langucar.

'-^VINTVS LIBER QVARTAE ENNEADIS DE DVBIIS ANIMAE VEL DE VISIONE

^£maRSILIVS. Sentire eft percipere corporea fingulatim per inftrumenta corporea. In perceptione fenfuali deprehendimus externorum corporum qua litates aucactus ufq?ad anima/uel circa anima quodamodo peruenire: neenon quandoqj uim actumep animæ ad corporea fe pomgere. Quod quidé fieri nul lo modo poflet/nifi aia proporhóem quandam ad hæc haberet: hanc uero non habet/nifiipfa per uim uegetaléfuo quodam pacto formetmanifeftfi corpus amp;nbsp;predpuefpum.Atqj itafibiconformet:utuis eius actufq;p hocfuu corpus qft inftrumentum ad externa quandoqt fe porrigat: amp;nbsp;externorum motus ad hoc ueniendo quodammodo uideanrurad animam peruenifle. Denique ut uifus percipiat rem uidédam/non opus eft fons corpore medio quafi ad uidendü nc celfano adtuuante.Sans,n.perfe uifus oculufqi naturaparatus eft utuerfertur ee ia

-ocr page 522-

circa lutninofum atcp hoc uicifTim circa uifum. Corpus uero medium fiquidem opacum eft impedit. Sin diaphanum:hoc tantum habec:ut uifioni non obftet/ ficuc folet opacum:abfq} hoe ergo forte uidebitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ca^^Pnmum._

PLOTINVS

j^q nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VONIAMuero inuefhgareconftituimusrnunquiduiderepoflï

Kw VA mus/fi nihil fit mediüzeeu aer aliud ue pfpicuu corpus inter ocu M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lum atq? id quod eft uidédum:opepretiû eft hoc ipfum îpræfen

pfequi. Principio q? p corpus aliquod oporteat uidere amp;; oio fencire lam dictü eft.Na aiam abfq; corpore prfus in müdo intel ligibili uiucre.CiTuero fentire fit pope nó qdem intelligibiliaz fed fcnfibilia tan cum/oportet aiarn facta quodamó contigua fenfibilibus/p que da lam fibi fann liana cômunionêquandâ ad b^ccognitionis uelpaflionis inire.Quapp amp;:p m ftrumenta corporea eiufmói cognitio fit. Per hœc.n.quafi cognara fiue cótinuai ' quafi m und quodamóad ipfafenfibilia oportetaccedere; eópaflïone quadam ad ipfa ita iam facta.Quod ergo neceffanum fit cótactti quenda ad illa qua? co gnofcenda funt ficn/nimirfi qtü fpectat ad ea/quç ractu quoda pdpiunf/nemo forfitan ambigat.De uifione uero magis ambiguu. At utiii idéin audiêdo necef fanum fit/in fcquêtibus indagabimus.Nempe iprafentia de mfu tractandu eib nunqd oporteat mediü quidda corpus effe inter uifum atq? coloré. Forte uero corpus ex contingén media inadit: fed cófert nihil uidentibus ad uidendu. At ft corpora quo denfiora funt ccu terrena. eo magis ipediût uifioné: quo uero re nuiora funt media/faalius puidemus:poterit aliqs media ha’cad uidendu con ferenna dicere:autft nó conferétia/faltcm nó obftâtia uifiom.Ha'câtaliquis ob ftanriadixcrit.Sed nûquid medium corpus paffionépnus accipiat/£lt; quali for merur/eftquerendu.Signum uero hums aliqs afferat/qifiquis ante facie noftra iit/ucl penes coloré afpiciés etiam ni det, id ipfum uero ad nos ufq; minime pue niretinifi paflio queda medio fuiffet lUata.Sed forte nó necefianum eft pan me diumidfi quod paflioninaturaliter eft expofitfu uclutoculus pant. Autfi me medium patif/aliud quiddam pantur. Quâdoquidé neq? calamus medius inter pifeem ilium ftupefacientem nomineNarcem atq; manum pantur/quod maims ipfapatic.Tametfi hicquocpnift calamus i medio firus/amp;; feta fiuecapillus eer: manus minime pateretur. Forte etiam hoc eft ambigédum.Nam ft intra rete fit pifcacor/panerur amp;nbsp;ftupefiet. Videturauté hicfermo ad illas qua dicte funt có paflioncs fe conferre. Nempe ft hoe tale ab hoc tali naturaliter uiaflim pari po teft/ex eo cp fimilitudincm ad ipfum quandâ habet;nó ppea quod inter bec me dmm eft/patitur fi diHimilefuent. Aut cerceidem minime patietur. Quod ft ira fe habet/mulco magis ubi nullum fit medium/panetur: quod eft naturaliter ob noxium paflionntametft medium tale fuent/ut amp;nbsp;ipfum aliquid patiarur,

ƒ MARSILIVS. Inter uifum atqi uiftbile mcdiu per fe ncceflarium eft luméi uel cómune extemumep/ uel proprium fiue oculi feu obiecti natura ualde lucen tis.Corpus ar non adco necelfarium inter hçcmediû eft. Vifto fit potiflimii qa uelradius ab oculo uifualis ^fiafamr ad uiftbile: uel a uiftbili ia luminofo nó nihil pcedit ad uifmuel utroqi fimul pacro/ôd oio quonu tanioculus q uiftbile

-ocr page 523-

ita in natura mundi uiuente funt difpofita/uc proprietatem habeat inuicem ual deconformem: p quam a fe inuicê facile moueanf/agätq^ miituo/uel pananf. Corpus igirur neceft per fenecefiariü ad emicanté ex oculo radió fubfiinendöz atcp perfercndum.Qui fine fubftentaculo in recta profluit naturalirennec ad ki men ita uebendum/fiuefic lumen obiecri/fiue firalienum. Necctiaad cópaflio nem inter uifibile uifumq? cóplenda. Satis, n, p fe mutue funt expofita plt;kffioni Deniqjnec neceflanu ek/aerem mediu ab obiecco colorari/figurariq? modo ca: ræ;p qua paflióem uifus fubinde fimiliter patiaf. Alioqn ad ccmendii nó opor teret oculum ad obiectó ipfum conuertere ^cul pofitü.Satis.n.foret oculû attin gi a cótiguanobis parte aens lam formata. Omnino uero fpintales fub lumine uifibilium fpés pu en ien tes ad oculti abfq? aeris palkone pueniunr. CapJI.

_PLOT1NVS.

ƒ—H I ergo fic uifio fiat/ut utfus ipfius lumecu luminemedio cóiungac ufep ad fenfibile/oportet hoe medifi efle liimé.Atcp fuppofitio bæc medium ld reprit. Sinaucêfubieccû corpus coloratü aliquo mó mediü aftiot atqj pmutat:quidnaprohibet pmutanonem eiufmói ftanm ad oculû puemrerenam fi nullti mcdifi inceruencrit'Siqdé nunc neceflario quod inreruenit/ob hocipftï quod interuenitpnusq oculus pmutat. Proïde qui dicür p quada uifus tpfius effufionénos uidere/nulla róne adducunc ad mediü afferêdü/nifi forte metuac ne radius ipfe décidât. Sed radius natura habet luminisdumê aut recte diffundi tur. Quiâtinfiftentiâquandâin câuifionis alkgnât/medio prfus egebunc. At uero alfertores fimulachrorû affirmantes ea p uacuii pertranfire/expeditum exi gunt locum nepuenireprohibeanf.Quapp fi multo minus impedient/ubinul lum fir medium/ ntmirum prçfentern fuppoficióem i controuerfiam minime tra bent. Prætercaquicunqîcôpaffionequadam fieri afleruntuifionéz minus uriep uiderenos dicenc/ fiquod medium intercidenr.Propterea qihocprohibebitim pedictcp ipfpectionem/dum minorem reddet copafTionem. Immo uero eófenta nea rónedicere polfumus/medium ipfum ena fi cognatum fit/atq; ena patiensz compaflionem tarnen illam debiliorem facere.Nam amp;nbsp;fi corpus continufi in pro fundo ex accelfu ignis uratur: tarnen pars eius pofica in ^fundo acceffionefu perions partis minus utiq? patierur. Verum fi animalis unius partes uicilkm có patientes fint/nunquid parientur minus/quia nónihtl fit medium/Forte patient turminus.Népe mediocris euadet palfio quatenus natura uoluerit. Quippe cü medium inrerpofitum inhibeat patkonis excefliknifi fortealicubi tale ftt quod infertur/ut medium nullo modo id pati queat. Cercrum fi totum propterca eil compatiés/ qieff unum animal/ atcp nos ideo patimur/ quoniam ï uno uniufcp fumus/cur nó oporteat quado fentitur aliquid peul pofitum/ineife córmuitarê. Forte cótinuiracéquidera amp;: medium ipfû oportet alicubi intereffe/quia necefle fit animal elfe eónnuü. Palfio uero per accidens efh continm. Alioquin omne ab omni pan fatebimur. Turn uero fi hoc quidem ab boc:aliud uero ab alio pari muneque pantur idem/non ent opus ubicp medio. Quod fi in uifionefairem aliquis opus effedixent/ranóem alfignaredebebitiquadoquidé nóubiqi appa rctquod procedit paerem/inferreaeri paf ionem: fed diuidere tantü:ceu cum la piscadicdefuper/nihil aliud aenuideturacaderc/ nifi qicadenrénon fubfknet Upidem.Necjueenim uenfimilc eftlapidemcaderepcrquendam arcüfufi aens

ee uil

-ocr page 524-

fubingreflum/cum defcenfus eifitnatüralisfqiioniam ficamp; ignis afcendererper fimilcin aens fubingrefliuquoddictu eft abfurdû.Ignis.n.motus fui ueloarate piïccuîi'it aéré fuccedenté. Quod fiquis dicat ipfa uelocitare etiâ a en s acceleran fuccelîû/attamen fecûdum accidés ideueniet/neq? propriefurfû :quoniâ amp;nbsp;a li gnis impetus fit in altû/nullo îpellentecrefcentibus.Atqui amp;:nos euntes diuidi mus acre;neq; tunecircufufi aeris fucceflio nos îpellit;fed fubfequens tantû aer quod nos uacuû reddimus/implet, Siergoaerpeorpom eiufmoimorüdiftaa nam inter fuas près admittit:nihil aliud interea patiens/ quidna prohibée enam abfqî diftantia cocedere fpébus tranfitum ad afpectû.Sinauté neq; pucniûtqdé uelutquodâfluxu fpés/qugnâneceflitas pan cogit'Arqip ipfû ad nos ufqipaf •- fionera/cx eoqpiUepaflus antea fuent/puenire. Si.n.ex eo epaer antcapanaf/ fenfus efficeret/certe nô afpiciendo ad ipfum uifibile cerneremus:fed e proxima nobis aeris parte fenfum reportaremus: quéadmodü in calefaàonc contingit. In bac enim non remotus ignis/fed proximus calefactus aer calefaccre nos mde tup.Sed.n.paflio bæc ad tactû pertmet. In uifiôe ant nô fit tactus.Ideo neqdenff bile impofitum oculis efficit uifionem.Sed illuminari mediû necefiarinm eftifor fanquoniâaerefttenebrofus.Acnifieherobfeurus/forfanluminenon egerer. Quod.n.tenebrofû eft/cû impediat uifiôem/oportet luminefupan. Forteuero amp;nbsp;ob hoc ipfû res uidenda pximcadmota uifui/nequaQ cerniezquoniâfecû af fert quandam turn fui ipfius turn aeris umbram.

'—^MARSILJVS. nbsp;nbsp;nbsp;Inter uifum atq? uifibilenon eft necelfarius aer médius ad

hoc ipfum pprie/ut forma obiecri imprimât deîceps p partes aeris fuccedendo. Vnde tandem iprimac amp;nbsp;oculo. Ratio ad hoc prima paulo fupius aHingaraé. Sequunc duæ:quarû una eft eiufmôi.Quando nocte pfunda igniculûlongiflî mediftantem cernimusinô eft putandum ex igniculo formam côtinuatis aens partibus gradatim impnmi.Non.n.poteft hûc ira pmgere:nifiôd eafdem partes illuminet:nec tarnen illuminât eas. Alioqn alia quoqi multa in recto hocfpatio cerneremus. Ratio altéra talis é. Si aer modo quodâ fuo.i.corporeo a pfona ui denda pingarfequer/ut exigua illa pars aens pupille pxima amp;nbsp;çqualis/id dun taxat minimû de pfona toraquod prafertoftendat oculo; nûc autem i qualibet aeris porciuncula tocum uidemus obiectû. Demq? aer nihil patit ab illa fpecie/fi qua mirticab obiecto;fient neq; parie ab ipfo lumine:per quod mitne. Ab ipfo mq qua rônelumen.Sic.n.mométo adeftz amp;nbsp;a b eft: neq; remanet illuminâtefub tracto.Et eft ubiq? totum.Ex quo apparet lumen neq; fieri jppnam aeris qualira tem:nec elle reuera corporeum.Promde incorporel! hoc nô tam prouenit ex cor pore q uita mundi.Nam amp;nbsp;quâdo ad longiflimû fpatiû fcintiUâ indes: exiguû locuftæ fonum au dis. Et aîalia quidam audiunc minima quçq?. Item apes amp;nbsp;for ' nbsp;mice mellitaolfaciunt remotiflima.Conchyqnetiam diftantiaguftant.Ecrorpc

do pifcis p longa fæpe uirga ftupefacit tequafi rages: nó eft exilhmaekupræfcr nm in fupionbus a minima quoq; obiecto lógifiimü fpanü fragi/ôd materialitcr affici.Sedïteruenirenefcio qd quodamófpiritale:quod p tâloiigû fpatiûagat in fenfLUI. actum quendâ fpecialem ab ipfa fpecie rei fentienda: prouenienremz A fpecie mq non ram quia i matena fit/q quia a Ipintali uiuaq; dependet idea. Actum quoqj fpecialem mq fit fpiricalem: fiue hicintra nos fiat m mftrumento

-ocr page 525-

fenfus/ut in tacm atq? gunu:fiue «ia extra nos in aerc/nt circa uifum/auditum/ olfattufiue er ia a uifu proueniat in obiectum:qui Eine accus in oibus fenncndis ficubiqiinter pafTionêetia materialéab obiecto m aere facta circa fenfus infeno res.Fic igicoportnnc tune uirrute quada uicx cóis/cuius bcncficio cuncra hgate tam facile a rebus diftantibus amp;: mouec fenfus/amp;: corpus conforme peul parit a conformi.Quod enam apparer in raagia. Ec caleihaaliaq? mulra uires fuas im partiuncremonflimis.Denicp uitamtidi cóis ita fenfutn huecü hoe fenfibik tem perat/ucagente fenfibili/moueac fenfus amp;:agac:Sicut i lyradum mouech^ccor -*-da/ftanm amp;: contépaca mouec:Et te clamate/panes conclamat fic cxpofitus. De fupionbus diligcntius in cómentanis Theopbraftitraccaraus. ^ Cap -Ill.

PLOTINVS

Aximn uero argumentü ed/nó ppea cermfenfibiliu formas/ga iam aer 1 I ■ illorü fpês p continuata traductionêpaticndo fiifeepit/ cp fub ob feu ra —AjJmocteignis amp;nbsp;fidera/horumcpformecernunc.Ncqjafferctqfpiain aerete nebrofo ipreflas fpês fic ad oculfi ufq? continuari:alioqn non effent renebi^ ubi ignis illumtnâdo fuam fpém traderet.Quado ét fub profundis tenebris occulê tibus délias amp;nbsp;igné/horûqi lumen prorfus impediêtibus/interim ex fpecula faci . bufqj profpicif ignis:acqjex turnbus qugfignanauibus exhibent. Siqs at i bis quoqjignem trâfiredicat/repugnâs uidelicet fenfui:oportebit ét minima quætp interim in acre cernu neqi dûtaxat igné. Si ergo tenebris i medio prohibétibus/ y tamen quod eft ultra tenebras peruidemus/multo magis ubi nulln fit mediu/di / feernemus. Sed hicaliquis fortaffis inftabit/aflerens ubi nullû fit mediri uideri nibil no quidé ex eo proprie quia défit raedui: fed quoniam aialis cópaflio ad h^cipfa prfus auferac: cofenfioq; partium inter fc i eo q? unu totu fit cofiftens, Videt.n.ob id fenfus quocunq? hernquonia uniuerfii hocaial fibimet ubiqi co patit.Nifi.n.foret tale/ quonam pacto aliud ab aliis ér rem on di mis uires accipe ret/Hociraqi cófiderationc digun eft.Si alter eftet mundus/ alteriiq? alal cu hoc noftro nullahabens cómunióem:edetqï uifus aliqs in c^didorfo/miqd eiufmo diuifus ex fpacio moderato mundu alterum fit uifurusian potius nullum huic futurum fit ad ilium in agendo uel paticndo comernn.Sed de hoc cractâbirur in fcquentibus.Nunc uero idinfupaliqs afferre potenttcftimonium/probas non ppea fieri uifioné/quia medui patiac.Nempc fi pane aer/neceflanum eft codino liecorporea pati. Id ante eft ueluc I c^ra impnmi figura.Sic igic mfibilis obiecti pars certa in certa pane aens figurabic. Iraq; pars aens eóngua uifui tanta/quan nbsp;nbsp;ƒ ta pupilla ptem figure ipfius uifibilis p quatitate ^pna accipiec atq? trader. Nuc aucé'ód uideï totum/amp; quotcunep funt i aere tii ex directo pofiti/ rum étex obli quo ad lógum uident:ftantes ét inter fc a tergo/mó ne alii undiq; aliis obftent. Ex quo apparet qualibet aens pticulam totum uelut uultum i fe infpeetn habe re.ldâtnon fit corporel padionis códinone/imo fecundura maioies amp;nbsp;aïales/ amp;aialis unius ubiqïfibimeccóparientis neceflitates.

f^KlARSlLIVS Si quod medium neceffarium eft inter uifum atqi mfibilei idquidem non corpus eft/fedlumen/uelnariuutn oculo fiucuifibili/ uel alienu Cofert aut ad uidendn non palfio mediioculiq?:fcd actio quedam atqi lumen Tres hic de uifu tagteopimones. Vna pucat anima ita per radios uifuales ficuc

ee v

-ocr page 526-

per capiUos fcfeppagarcaicîmanus, Arq? ira fenfibilerangere/^c icîquidéabfc^ rcflcxionc.Secûda/aiam no propagan pradios:fed eos quafi uirgas extenders ad obiectu:cofq? ad aiam mde reuerberan. Tarria/lumé figurari ab obiecforarcp ira figuraru ad oculos puenire.Circa prima ludiriSecundâ derider:Terni repro bar. Er ubiqp rande id molirur: ranri efle côpanédi cóformirarcm inreruifû atqj üifibile/ut fans circa fe mciflim moucanf amp;nbsp;agir/ eni fi nulla pafÏio córingar m medio:ficut neep parit medin/uel faire nó rale gddam panr/quado rremére hac corda:altera córremifcirjobfcirare hoc/obfcitat die: amp;; imaginäre aliquid amicilfi mo/imaginatut interdû idem amp;: airer amicus Cap.Hit

PLOTINVS

Ed contigu a uifionis lume quo fe betad lumen uifioni ppinquü/Äf ufqj ad fenfibde/Forre aere qde no indiget medio:nifi forfan lume abfqi acre non dreatur. Sic ant medi um hoceftfecundu accides. Ipfû uero lume eft medium minime pariens:amp;: omnino hie non opus eflpaflione: fed forte dunra xat medio. Quod fi lumen non fit corpus: non eft opus corporc medio. Arqui forte dixerit aliquis non ad ipfam fimpliciter uifionem alieno opus efle lumine arque medio:fed ad hoc ipfum duntaxar: ut longmqua cernanrur. Vtrum igi tur lumen abfcpaerepoffit cflenecne/in fequennbus perquircmus.Nuncaurem hoc ipnmis inueftigemus.Profecro fi lume hoc contiguû uifui fir alatum:amp;f ala p ipfd ferf/amp;: in ipfo uiget quéadmodû amp;nbsp;f inrimo/nimini î papiendo quoqiio mo quale euidere lumine medio non egebir: fed uifio fimdis entracrui/uirrutc mdclicet uidédi i lumiepcipiétc/dû mediû nihil pant/ fed iliac uifus ipfepfert. Vbi fanequærendû eft/nungd ex co qgt; dliceft irerualki/oportear pcedere Uiffi: an ex co q? i inreruallo fit corpus. Ac fiquidê ex eo q? corpus iateruaUo fir/fi ob ftacuki hocauferatpfpiciet. Sin ai'itex eo qjfimpliater ibi fit ircruallu/uifibilis ipfius naturâ/oportetfupponereociofâ/amp;: 010 nihil agetem. Sed.n.hoc tienne quir:racrus.n.nó fold nunriac atq; tangir/qpaligd fit ppinquu: fed eriam quafi paflus tangibdis ipfius nunnat diiferennasiac nifi quid obftirenr/id erii fennat e lóginquo.Simul.n.medius aer arqp nos pcipimus igné:nó expectares ipfi quo ad aer antefueritcalefactus. Magis ergo corpus ealefirfokekuq aer. Quappper acreponus g pp aerêincalefcit.Si igif fenfibde ad agendii uim haben hocauté ad pariendû/uel ér quocunqi uifus/curna alio indigcat medio/ m quod uim ha beat ad agendiVld.n.nihil aliud foret/g impediméro aliquo indigere. Jam uero quado folis lumêaccedinnóprius oportet aeré/demde nos/ fed fimul illumina ri.Erpriusg propinquet uifui f^pe dû ena adhuc eft akbi/nos uidere connngir/ quafi aer minime pa nat: dû uidekcet mediü quidéhoc nihil eftpaflum/ amp;nbsp;lumé nódii profeenï/ad quod adhibere uifü oportet. Et pfecto penes hac fuppofitio nem difficile Fuent/eâm alfignare/ob qua amp;nbsp;qûo nocte flellas ignéqj cemamus; Sin adr maner guidé aia in feipfa:indigetaüt lumine/ uelutuirgap qua fe porti gar/oportebiruiolenta forepceptioné fecundd quadam porreen luminis reuer beranoné/arq? fenfibilé coloré/qua róne color é/ habere reflectédi uirtuté.Sic.n. p medid tacrus efficient.Præterea amp;pnus appropinquauit nullo rdc irerueinen remedio.Sic.n.deïde p medid atnngerc/facir cognirioncm/quafi memona qua dam FucSc quoda ponus arguméto.Nunc uero nó fitita. Verd filuméfenfibik’ propinguas oportetpan:deinceps uero id rotum iifqi ad uifum connnuaca tra

-ocr page 527-

ductionc ^cederereadem nobis fuppofino fiet/atq^ illa/ quæ tradebat medium pnus a fenfibilipmtiran amp;nbsp;afftci/aduerfus quam alibi difputauimus.

J^^ARSILIVS. Signa materialis paflio a rebus fcnriendis affert in mediu: quia nimium diuerfa eft ab incorporea natura fenfusndeo amp;: fæpe fua uebemen na eófundit fenfum: amp;: nunq cd accómodata caiifa fenriendi: nifi prêter illam fuboriat fpirirale aliquid uel ï medto/uel fairem i mftruméto fenfus. ld quidé fpiritale accórnodatum fenfui etiam apparet in uoce.Quod eni ubiqi rorn area uocemamultis eodem mométo perapirur/fignificatqï/fpinralcquiddam éeui det,Talc uero aliquid area quélibec fenfum nó eorporea can fa general: fed pro créât ipfa mridi uita in fubiecto tunc oportune difpofito. Eft auté hoc adeo co gnatû fenfui: ut cum pnmn id circa fenfum uiget actui ipfequoq? fenfus ipfius' actus circa id fimul expergifcac.Quemadmodn aliis hominibus alius preapue quot;nbsp;concentns eft amicus zó«: alius alios adcantfi exarac/acq? tnpudium.Quod auté adaccum huius obiecn fenfibills ftatim hic fenfus agat/confiât eadé ubiepuita mudubocpotiflimum cum illo cotemperas fimiilqr moués:Sicut ad talis bumo ris motum mouet Afimaginatro talis/atcp uicifiim.Irem ad iianos Lunre motus babituscp uarie mouenCiSe affidütur humores. Ad motum fulphuns mouet ÔC flamma-Quorfum mtendis dextrum oculum/in tendit amp;nbsp;finifter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap, V,

r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PI-QTINVS,

| c jAecerummunqd circa fenfus auditus cocedendu eft aeremquidem pati 1 Jprimü mom/Sc deinceps aerem pximu ab aere pnmü fonantc:fimilicercp ^,'^erem ufq? adauditü gradatim idem pamatqi fic ad fenfum puenne.An potius rectidü accidés in bis medium patit/ob id uidclicet qi interuenir. Quod • fi inde toUa^/femelq? fiat fonus/duobus inter fecorporibus concurrennbus/fen fum i nobis huius panus excicari.Forte uero opus quidé eft pulfato aere ab mi tio/quod uero deinceps fequic/aliter fe habet medium. Hic enim uidetur aer do minus êe foni. Quippe cum neg? ab initio fieri quear colliforum inter fe corpo rum fonitus/ nifi aer in uclod eorum cócurfu peren dus atq? excudus eiufmodi pulfum fuccedenti aeri tradat ufqj ad aures amp;f auditum.Verum fi aer foni domi nus eft/huiufqi agitati pulfus eft/querédum ent feaidum quid ponifimüdiffe rentte uocum fonoruq? perpédant. Aliter enï fonat ars ære percuffumzaliter alio. Aliter alia corpora inter fe collidentia. Aer autem unus eft/unaqj ï co pulfatio. Nó enim folum per magnu atq? paruum horum differentia: perpcndunt.Sin ant affeueret uods foniq; auctoritas penes aerem/ppeaqj pulfus illatus aeri fonum reddatirefpódendum eft/nó qua róne aer eft/id efha.Tunc enim refonar/quan do ftatum folidi corporis adipifcit anteg effundat/manés quafi quiddam foli dum.Qiiapp fuffidunt hic ea quæ mutuo fe collidunt: dicendumqj eft coUifio nem pulfatióemq? eiufmodt ede fond ad fenfum ufqi perueniétem. Huic uero fententiæ arguméto indent ede foni qui in aialium interionbus fiût:nô in aere: fed paree animalis alia aliam collidéce.Quales funt quædam odium flexiones# attntionefqi mutuæiaere nullo inrerueniente.Icem dtfruptióes quidam amp;nbsp;fectio nes. Sed de hoe quidem ita fit dubirarum: cuius qupftio fimilis ê gneftioni de uifu fupiori.Et pfecto de illa atq; de hac dicendü eft uim fentiendi confiftere m compadione quada cófenfioneqi mutua rerü lanq in eodé uiuente manéuum.

-ocr page 528-

‘ * —jl^ZMARSILIVS. nbsp;nbsp;Lumê nt* ab iIIuminato:fcJ ab illummirc depedet. SfmiK

' rér um 01s nö ab animarodcd ab aia pendet ranqua propnus acrus/ät regirur: eriam 0 omuefons defuent fubftcnraailum. Primum corpus eftcefeßis ignis: prima burns quabtas eft lumé.ldeo ufq? adeo perfecta eff: ut p modu acrüs po* nus q octofe quahtans exi/lar.Äcrus quidem ram cfFicax/urpofa fcfepomgac a fonte proprio nö difiunctus.Apellat Oignis eiufmöi color.Qui ufquequaqj diffufus/colorcs omnium ociofos fufcitar.'atqjcircufundir.Preterea in quocfiqi fub carlo corpore præualet igneus quidâ ulgor cæleHi fimiIis.Emicat A: inde lu men/quafi familiaris color. Subprefenria Sobs lumé calefacitaercm.Calcfacuo quidé urroqi indiget.s.amp;præfentia Solis/amp;aere.Hæc uero calefacrio competes medium eff inter lumé atq? calorem.Calor fane pór eriam fine prüfentia luminis in aere fupefle. Ergo lumé fineaerepenes Solern exiliere pot.Sed calotquidem alumine relictus m aere nó mulro tempore fiipercflaquonia ellalienus.Lumen uero circa Solem femp:quia prop rui. Prop nu enÏ mfeparabile c/E Alicuius cerre propnum ê lumé;Nódiaphani p fequidé obfcuu. Ergo Solis ipfius/corponsqj Solans.Et mcrito ficut é forma quedam 1 ordine rerum in feipfa cófillés:qu^di * - alio fubdentaraificéC actus ell duplex. Alter quidé formæ dûtaxat agétis. Alter mfuper lacens 1 patiente. Lumen uero nó fieri propria diapbani qualiraté/alibi diximus;quia neqi fufapif paulanm; neq? etiam rennermeq’, fimul cum boe m ficirunucl mouefmeq?eófundunf inter fe luminameq; igirur cum cartens quali tanbus cömifcentur.Non confundi apparet ex eo qjfi tribus lummibus corpus unicum opponaf.Tres foppofitum umbra: refultanquonia ma ibidem lumina ƒ funt dillincca.Præterea fi tribus candelis opponat ingés tabula/m cuius medio fir foramé:tria lumina f oppofitum inde refiliür. Aliud quidem 1 recrû: aha duo erranfuerfo feinuicem intcrfccatia/nócófula. Similiter mentes à aie cóiücta: in uicem minime eöfunduntur. Lumen meriro neq, fubiecro capitur.meqicómifcc turalicubuquoniaomnelumé celellis luminis ell imago.Illud uero aiçc^leHis ell actus.Sicutem' uerbum emittitur abaia uelutactus imaginationis extrapor recrusun quo ma funr/aer/motus/fignificatio:fic a luce intellcctuali crledis alg per oia efbcacilfimus actus elfundir: m quo ma funt/lumé/calor/uis occulra;£t altquo puenir lumé/quo nó calot;Er econuerfo. Vis at in boe actu occulra/quæ in eo ponlfimu eH/p oia rranfmfacitq; mirabilia/nó formaliter calefaciendo/uel palam illuminado:fed fpeciales inferendo uirtutes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ Cap, VI,

(JPLOTINVS._

i^i^Eliquum ell indagare/nungd lumé futunl fit alicubi/fifit acr. Velut J Sol i corporü fuperficie fulgeanfed medium fitprorfus uaeuû. Quod ■^~lt;_*quidem nûcfecundû accidés illuminât/ex eo qj mediû boc corpus inter uenire cotingir. An forte pp ipfum aerem patienté/Ôi aha patiinaruraqi luminis exiliere pp ipfum aerem:Cuius quidem paflio quædâ fincûqj fiteius palbo/ni mirum nó fore nifi Ar pariés aer exillar.Sed enî lumé nó criaens ipfius primo: neq? qua róne ell aer. Ell em amp;nbsp;uniufcuiufq? corporis ignei arq? fpïendidi lapil loruqj fimibü color fplédidus.Sed bocipfum quod ab illo coloré eiufmóipofli *- dente manat î aliud/num erit/Si aliud boc minime fuenr. Profecto fi qlitas eü dûtaxat/ôâ qlitas alicuius/cii qualitas ofs (it ilubiecto/necede ell lumé in co cui inell corpore querere. Si at lumen é actus ab alio/cur na ft abfit fub eo corpus!

-ocr page 529-

fngarcpmane/no exiftet: amp;nbsp;ad fupenus etilfe exréder.Cum.n.intenm erectnep fit/quid prohibée quo minus pertranfeat enam a nullo uectu/neqvalicubi pr^du datur. Acficale eft/utcadandeferet ulcroiNeq?enim aer neq; illuminacii quic^ crit/quod hoe trabac ah illumin5re/amp; prodire compellac. Quoniam neq? eciam • accidés eft/adeo uc fic prorfus i alio/ud alcerius paffio quædam/ica ut oporteac efle/quodpatiaf.Alioquinoporteret difcedéte eo quod illuminar/lumen in re illuminara manere.Nunc uero abirilcaq? force progredief. Quo nam igirur/An force locum efle oporrecfolum. Alioquin icacorpus Solis actum fuu perder éx ipfo pendécem.Idacic cfh lumé.Si ira ed/neq; lumé alicuius ene.Quod quidem eftaccus ex fubiecco quodam emicasmó camé cranfiés i fubicccum, Scd fubieccü fi force adfic fub co aliqd pactetur. ProfecCo quemadmodü uica/quæ amp;: actus • eft/actus eil aîe:fub quo amp;nbsp;aliquid uelut corpus/fi adfit/patitur:ac etia non prg fence corpore eft accus emfmodi/ica nihil prohibere uidecur ica fe lumé habere: fiquidem efl accus quida corporis luminofu Nó eni nuc ipfü aeris renebrofum gignic lumé: neq; cenebrofum ipfum cerræcômixtLi prorfus impurti procreac lu men.Siccnim perinde id fe haberec/ac fi dicacur aliquid foredulce/fi modo mi fccatur amaro. Proinde fiquis lumé efledicac permucacioné affeccioncq? aeris: diccndü huic infup eric/oporruifleaerem ipfum i hac cranfmucacióe alicer affia; tenebrofamq} eius códicionem iam i aliud permucara/non efle amplius cenebro fam.Nïc uero aer/qualis efl/permaner: ucpocequi reuera nihil eflpaflus.Acqui paflionéoém illius efle oporcec:cuius efl: palfio.Neq; igif efl: color aeris:fed ï fe ipfo cófiftit. Adflac uero aer. Acq? de hoe haccenus ira fic dictum.

y^ MARSILIVS. Sicut reliqua corpora proiiciunt fempcr foras ex fe non nihil.s.uaporem iiel uirtutem uel imaginé: ira fidereû corpus arq; fimile actum fuii emittic foras:Er quia efficaciter/ideo pcul.Eiufmodi accus é lumé/attingés quidemexterna/amp;interim fonté proprium nó relinqués. Inter lucem prorfus m nmam lucido corpori/ atq? caloré iam aeri factü incimü/efl lumé partim quidé lucenti intimum: partim etiam extrapcedens ferme ficutfermo inter cogirano nem arqi fabnea.Lumen quo mométo pénétrât molle diaphanû/eodem diapba num tranfuerberat uel dunflimum, Incorporeum efl: igitur cui duntia corporis •’• nó refiftit. Verutaméquonia efl: erdefle/ ideo obllaculum natura terreum etiam fi^minus durum fit/nó capit lumé.Quonia igic incorporeum efl: / nó debemus huicpaflióes corpons arcribuere.i .accedere/recedere/refluere/trâffluere/côtrahi/ dilatan:fed potius ubi coradiaphanum exponitlucido/ftatim lumé illicexifle rc/illicagere: fm minus/nó exiflereibi/nó agcre.Ncq; ramen fimplicitcr efle defi nere qdiu corpus é luadum.Lumini fimile efl: radialis actus fpecraculi directus in fpecu lu m. Item uicalis actus aip directus i corpus, Actus uitalis ois efl: imorta Iis.Er q ab aia noUra i corpus incendit/eam perpetuo comiraf.Et cjui in corpus idem manat ab ara mûdt/hâc quotp aîam adidue fequit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap, VII»

PLOTINVS.

Zjrendum efl/ucrurn lumen eo quod illuminât abeunte/protinus euane cat:an ponus recurrat in ipfum. Forte eni ex hoc enam ad id quod pro lofitum fuit/proficiemus. Profecto fi lumé fic infit illuminato corpori / ut pro pad lameius euafent; forte quis dixenc euanefeere. Sr ât eft actus aliquis

-ocr page 530-

e fonte no efflués/alioquin ciraiflueret/atqi intus pofTidcref/pkis enam q quan turn ab agéteprouenerinnimimm nó deftruec/quatenus quod lUuminat/in fua fubftana permanet. Quado uero tranffert illud/hocquoq; in alio exiftitloco: non quafi refluxus fiataliquis/fiue tranffluxus: fed quia actus illius exiftar/amp; ?. adfit eatenus/quatenus nihil obftat ad effe. Quoniam enam filongemaior di ftantia foret q nüc fit Solis/anobis lumê id toni Solis implcret/ nullo uidelicêc prohibêre:neq} obftaculoufq impediéte. Eftautem actus alter inluminofo/amp;; quafi uita plurima corporis luminofuac uelut pnncipium amp;: fons agendi.Eft amp;nbsp;actus alter ultra terminos corpons lumïofuqui eff intcnons imagoïSd fccundus actus a primo minime deftitutus. Profecto res quolibet exifles hér actum/uelut quandi fui fimilitudinem. Adeo ut reipfa exiftêre/actus exiftar:amp; illa manen te prodeat ad remotü.Partim quidé lógius:partim uero breuius:amp; partim debiles arqs exiles:parnm quoq? latentes, Quortidam uero maiores funt actus/proculqi fundunf. Et quado ad remota proccdut/ibi cxiftimadum efl eiTe/ubi agés eft amp;nbsp;., potens/rurlusqiquo currit. Proinde uidemus ï aialibus/quorum naturaliter lu cent oculi/lumen extra ex oculis emicarc.In aïalibus quoq quç intus collcctum~ ignem poflidét/quado fe apiunt/lumen i tenebris extra fu ! gereid quado fe con *• cludût/nihil luminis extra relinqui,Quod quidé nó penitus euanefcit.Sed aut eft quidem/aut nó eft extrinfecus. Quid ergo/nunquid in ai al ipfum regrcdifZ An potius dicédii eft extra nó efle?Quadoquidé neq? ignis ad extema pceffit: fed intrinfecis fe infinuat. Ipfum ergo lumê nunqd feipfü infinuauit. Nó foire: fed illud tantû.Cum uero quod illuminât fefe occulit/corpus lam aliud obftat/ adeo ut illud ad extemanó agat. Eft igit ipfü manas acorporibus lumé/actus quidam lucidi corporis ad extema procédés.Ipfum uero lumen oio tailbus cor poribus infitum/qua: quidem primo talia funt/eft eflentia fecudum fpém corpo ns primo lucidi. Quado uero una cu materia corpus ralemifcetur/coloré exhi bet:Solus at actus nó exhiber: fed uelut coloratiócm quada/urpote qui fir alte nus/amp;: ab ipfo cótinue manäs: a quo qdé quod abeft/ab actu eius infup abeft. Turn uero oportet oio luméincorporeum iudicare:quanuis fit actus corpons. Qaupp iió'propne dehocdicit: Öi precipue uel accedere/uel difcedere.Sed alio quoda pacto hæc ibi fe habet: atq; eft ipfius fu bilan a tanqua actus. Siquidem fimulachru quoqi ï fpeculo actum nuncupatedebemus eius quod uidetur ifpe culo/agctis in id quod pan pór. Vbi quidé nihil effluit:Sed fi adfir/ amp;nbsp;illud illic apparet: Atq, ita fe hét/ut fimulachrii colons fic figuran. Ac fi abir/non ukenus perfpicuü corpus babet/quod prins habebat/quado fpectaculum ipfum agebat •. in fpeculum. Proinde iaïa quoq/quatum eft/aîæprions actus/manentepriore quot;gt;nbsp;nbsp;nbsp;maner amp;: actus comitas.Siqua uero uis iir/quc non fit animp ipfius actus/fed ex

' actu/qualem diximus uitam iam corpons propria/nunquid ita fe babet/ficut lu men corporibus lam permixni? Forte lumé quidem hoc refidere dicemus:quia amp;nbsp;quod eolorem facit/eft mixtii. De uita uero corpons propria quidyFortc col-pus hâc rennet altera uidelicet adftante aia.Nihil.n.expers aiæ efle pór. Quan do igitur corpus interin neqi huic fufticir/uel ipfa quæ fuppedirauit bactenusz uel fiqua eriam adftet/quo nam pacto adhuc uita permanet? Quid ergo? Perut hæc?forte neqi hæc periir:nam amp;nbsp;hæc eft quidam dluftranóis imago.Solum uc ro dicendum eft/ibino efl'c.

-ocr page 531-

y/MARSILIVS. Cum mundus fit uniuerfum corpus arq? fenfibile/poni re liera no potfenfibilealiquid extra mu du. Quod ft fingas corpus aiiquod extra nulla î re cum mû do cómunicans/nó fennec fenfu mundano.Sin uero quoquo modo cótnunicas/iam no ent ex tra/fed intra. Quod parientedigito pedis/fta tim compariatur inguma/à: bæc quidépotins g genua/quâuis remonoraunde côtinginquia amp;nbsp;in eodem aîakfunt/âf pr^cipue inter fe conformia,Simili ter ad palfiocm cerebri pane ftomachus/arep uidflim. Simili róne tp fenfus enam loge disantes ad lernÓimos fenfibiliü fuoni motus/eha nó patiente medio annuar: cfFiat una mudi inter hæc con nu ata natura.Sicut eónnuitas lógiffimi intenriqj giniit reru feries cœlitus imincntes amp;adhucfuturas imaginemunuel occulnore quodi m dm cru f^pius imitemunamp;ramicü ad nos pHeifeenté anteq peruemat/ occulco quoda fenfu nónunq praiueniamus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIlJ.

PLOTINVS.

I corpus fit extra c£clü/amp;: mudo huic ad illud oculus dirigat/ mbilo pro hibétedifcernere:dubium ed/utrum illud uidere podmquomacum illo nequaq in padióis cómunionecófpiranfiquidcm nûccômunio padióis

rebus inedppipfamaïalis unius naturacunctis ubjepeoem. Forteficompaflio circa fenfualiafcnfibilia/fenfus penes aïalis unius naturk edecenfec/ficmundus hic corpus illud minime cernerecmifi forte illud corpus ex temu aïalis huius no ftrimembrü effe dicat.Si enï fitcius membrd for ra Ge p erfp icier. Verum fi nó fit buius membrii/fit tamécoloratura corpusiqualiratefq? esteras babeat/quales amp;nbsp;müdusadeoqi eóforme fit indruméro huius müdifenforio/forte uifurû aliquis opinetur.Sednequeita/fimodo rccrafic fuppofmo.Nifi quis hocipfo fuppofi tionem dudeat e medio tollere: Afferés perabfurdu fore/nifi uifus plane coloré prafentéintueac.-fimiliterqp fenfus alu circa prefenna fibi obiecta fua nihil a gat. Nos aiitdicemus unde nam abfurdum hoc nobis appareat. Forte quoniam bie amp;ï uno amp;nbsp;unius nóc exidentcs hæc agimus/atep panmur. ld ergo cófidcradü / an prater hoe fitaliud afferendum .Quod fi fans id nobis facit/iam ed demon ftratum.Sin minus/per alia iterum demondradum. Quod igitur aïal unum fe cûmecin patiédo côfennat/fans edmamfedum. Arq?fiquodcüq?diem ed und fit aïal/iam fufficinpartefq; était unius oïa:amp;quatenus uiuétis unius pteserut/ inter fe eófennét. Ac fiquis aderac mudum hóefenfurum corpus illud ob quan dam dûtaxatfimilitudincm:ipfa tamêperceptio feciidum aïalis natura crit/arqj fcnfusiquoniâ idipfumfimilitudinépoffidet.Indrumctum.n.ipfius ed fimile, Quapp fenfus erit perceptio aïæ per indrumenra/fimilia rebus percipiendis. Si iglt exidês aïal fenhat quidé no ea râtum quæ in fe funt/fed fimilia quoep fuis: profecto quaróneaïal é/percipiet.Ipfaucro percipiéda nóquatenus ipfius fût/ fedquatenus fimilia/percipiéda crût.Sed forte ponus ipfa quoq? pcipiéda/ iccir co fie percipiéda ob fimilitudinem crûc:quoniâ ipfa eadem aïa fimilia reddidit. Adeo utfamiliaria forée. Quapp fi auctor illic fitaîaoïo diuerfa/certe qua ibt fingûtur elfe fimilia/nihil ad earn pernnértfed enï abfurditas ï fuppofitiôe repu gnâtiam elfe déclarât/tanquâ hæc ipfà abfurditaris caufa fit. Nempe aïam fimul dicit atqj nô aïam/cognata fimul amp;nbsp;nó cognata.Similia hec/rurfus amp;didmilia.^ Quâobré eu repugnantia ï feprorfus indudacinô erit rite fuppofino iudieâda..

-ocr page 532-

Nam amp;, fuppomt m hocaiarn efle.Qiiare óf imiuerfum ponir/amp;:nó umïierfum?-aliucïqj nirfus/atq; nó ahud.Item nihil/a tq; nónihil.s.extra ipfum.Demq? perfe crum fimul amp;: impcrfecm.Iraq? rencienda eft eiufmodi fuppofitio:qina nó Itceat inde confequentiam querere: ppea qnd ipfum quod fupponitur m feipfo:per iliam difpcrdatur fieperear.

4) DE SENSV ET MEMORIA LIBER ENNEADIS QVARTAE i ^EXTVS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• ç —^MARSILIVS. nbsp;nbsp;Nó impnmunr fenfibilmm formç 1 afa. Nó imprimiafen fibilibus formas 1 ara tanqua afigillo Icæra Boetius nofter 1 Cófolanone^bar. Nos inTheologia amp;nbsp;cómenrarns rheophrafti. Plotinus exilhmatformam ai^ fic impreflam forrm lam obiecri fenftbilis rónem.’Iraq; fi m mfu impreffa fuenc forma c^Ii/quinq; abfurda fequi.Pnmummó oportebit oculu adc^Ium ultra di ngere.Secundumó metiemur quatum diRet c^lum ab oculo:lmmo neq; dißare putabimus.Terriummó apparebitcælû oculo latius. Quartummócælum uide bimusded bic forfan inobis cæiiforma.Quintummó difcernemus rem fenfui fic impofitam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ca^JPjarnum.

lt;|PLOTINVS.

I SENS VS Dicamus nó tang formatioes quafda uel impreflioncs in ala fieri/cófequéter oio dicemus neq; memoria eße difapli naai fenfuuq; cóferuarioné/quafi figura quçdâ feruetur i aio/cum neq;

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prius quidem extrinfecus fit accepta. Quapp ad eundé fermonem

utraq? pertmér. Aut eni dicédum eft fieri formas i aîo eafdéq; fer / uarßfi modo memmens: Autfi alterutrum negauens: neq; altern quidem debes admirtere. Nos ergo q neutrum concedimus/quisnam urnufq; modus fit/inue Ibgare compellimuriquadoquidé neq; fenfibilis rei figuram ï aîo fien dicimus. amp;nbsp;animii figurare:neq; memona eflefatemur impreßp aliquado pennanentisq; figure cuRodiam. Quod fiin fenfu perfpicaciflimo quid eueniat/cótéplemur/ fortei alüs quoq; fenfrbus idem.s.ad alios trafferétes/quod defideramus/ inue niemus. Cólfat auté ubiq;/quado aligd cernimus/illicnos afpicere uifuq; amn gere/ubi cftipfum uifibilepofitfi e cófpectu:quafi illic peep no fiav.ôi aîa extra profpiciar.Quodquidem(utarbirror)indicatnullam î aia forma uel facta elfe uel fien: neq; aiam ex eo uidere/qpadmirrat impreflioné/qualem cæra fufcipita figillo. Nihil enî opus foret ultenus extra refpicere/fi iam in fe rei uidcdæ fpém poflidcret:arq; ob hocipfum qgt;mtrauent i earn fpés/cerneret. Prærerca quâdo animus inreruallû adhibet rei quâ uider/amp;: qpcul uidear/cernit/fatis indicat nó habere intra feipfum quod inruetialioquin cum nihilo dißarer ab ipfo/nó ran^ procul pofirum peruideret. Item indicate nópoiferp forma intus acceprâ/quan ta fît res externa:neq; etiâ oîo efle quâtam:ceu g magnû fitc^lum.Quippe cum forma inrus accepta elfe tâtanôpoflir. Quodueroéomm maximû/fi figura»? ^corum/qu^ uidemus/intus acciperemus/nô Iiceret cemere ea ipfa que intuemur: fed eorum imagines arq; umbras.Iraq; continget/alia quidem eße qu^ funr i re bus;alia uero quæ nobis apparét. Omnino uero quod fertunnópofle nos rem impolitam pupille difeernere/remota ueropofle/idem quoq; mulroq; magis eß ad aiam trafferendum.Si cnim rei uidendg figuram poneremus f aîa/fpccraculû

-ocr page 533-

illud/quo infighir^/ minime cemeret. Oportet.nJrec duo quidam cffe/quód uidetz 3r quod uidcc. Aliud igit oportet efle/quod uidet figurf alibi pofirâ/ncq; pofitam i feipfo. Quare necelTe eft uifióem nó quidem impofitç rei eile/fed po tius nó impofitæ.-fi modo futura fit uifio.

MARSILIVS. $

Sentire non eft pati a rebusTentiendTs/fed agere circa illas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.II» ipinNirna quonia rebus fentiendis abfqj ppomóe excellétior eftmecpcu^cisTn' A ifjun^ria uel natura córnunicac/formas ab eis nunq fufcipit:amp; quonia i fen ) tiendo recte iudicarura eft/paffio ucro eófundit ludiciu/nihil pane ab obiccris. ƒ Siqua ucro paffio cónngit ab cis in corpus peruenit/atq? fpiim.Quo quidé fpiri tu ficab externis/auc fic pulfato uel afFecto ftaüm aia prüfens aftcenoes eiufmot percipir.Id ucro perdpe nó eft pan:fed potius agcrè.i.aliter tue fpûm/atq; aliter uegetare.Et matas (utlamblichus aic)fenfibilium formas çdere. Intelligentia multo magis q fenfus eft a paflioe remota.Nam amp;nbsp;mteriorcs habet formas:nec extra couerntur.

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLQTINVS.

ƒ ^^ I ergo non ira fit fenfus/reliquum eft/quomodo fiat/inquircre. An forte de his dicir animus quç nô habet?De bis profecto. Hoc.n.potcftans eft « *

—d proprium/nô quidé part aliquid/fed ualereÄ opus fibi propria exequi. ) / Sicarbitrordifcemcc ab aliquo uifibile.s.atq? audibilc:nó qdéfifiguræquedâ utraqi fintamo fi nó figuræineq;pafTiócs ulktifed acrioncs circa quod natiirali ter funtinfticunv. Nos at diffidétes uim qualibet obiectu fuu/nifi pulfcf ab eo/ poffe cognofcerc/interca facimus admouendo/ut panac pximu/nó cognofcar/ quod quidé fuperarc debet nature munere animus/nó fuperari. Eadem ranone »k deauditu eria eft iudicadüifigura.s.in aere fieri uekit pulfationé quanda diftin J cram arriculanm/quafi lirterarti illic fcriptaru ab co quiprotulit uocem. Vim uc roeifentiaqi aïte/quafi figuras legere fenpras laere/^xime illuc accedétes/quo tandem profectæ naturaliter percipi poflunt. Proinde circa guftum amp;nbsp;odoratu aliaquidem pafTiócs fund alia ucro paffionum cognitiones.s.fenfus amp;nbsp;indicia paHionûiquçquidé apaflionibus differut. Incelligibilium ucro cognitio multo cria magis paflionis formationifqj eft expers. Hac enim econucrfo ueliit ab in timo prodeût.Senfibiliauero attingunt extnnfecus.ldeoq? iHa magis actiones funt actionefq; precipup.Ipfius enim aîæ funt.Ipfaq? aia horum quodlibet agir.

Vtmm uero aia feipfam quidé duo quædâ uideat amp;; uelut altcrfuintellecrum at uelut unum:amp;; ambo/duo unum/alibi difputadum.

J4ARSILIVS.

Meminifle amp;: reminifci nó eft cófcruarc atq-, repetere return formas aliquîdo im prêtas am. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. OpdJI»

g q g Vando dicût aiam tanqua return incorporearum arque corporcarum me ;

i^ittarûq? in fc formas habere/non inteUigimus has formas rang acci denriaquædam iacere in anima/ficut litreras in rabella:fiue aliquando infcnptç fint:fiue in gem tæ. Nam aîæ diuinæ natura neq; nouas fubit imprefTióesineq; ra ' tiones rcrum quas habet ab initio/tam diuerfas habet ab ipfa fui natura/ut acci denria referat.Sed ut alibi diximus/ficut funt î ala naturales fubftatiç uires/intel lectus/ratio/imaginatio/fenfus/amp;porérig uegetalesata return quoq? cognofcen

-ocr page 534-

lt;îarum rones her quaff uires eflentialesrqdcmadmodu amp;f membroru feminales pofTidet rationes.Quado igitur afa aliquid méditai/ fcipfam ex natural! uirru te in aetd naruralé area id ipfu educir. Quod ft atterius diutiufq? meditaf idem/ in hocipfd ualetius fe coFonnaendep eft meminifle;hinc amp;: faalius reminifdtur, ti PLOTINVS.

P^Oft hæcautdememonàdicédum eft, Er ante oia noefle mirandum/i'mo 1 Buero miradum quidem/nó ramé incredibile/quod tali poteftati aiæ atrri buimus.Eam falicet nihil 1 feaccipicntétea ramé quæno acapit/animad 'ƒ Uertere. Anima: naq; natura eft oium ratio.Ratio inq mreHigibilium/â.' eorum quæ iliac funr/ultima.Eorum uero quæ funr î uniuerfo fenfibili/pnma.Quapp ^ ad utraqi uergir: amp;: a fupioribus quidem bene afficit/atq? reuiuifcit.Ab infenon bus at quada fimilirudme fallif;amp; ranqua delinita prolabir. Cum igic fiti me dio conftitura/nimirti perdpit urraq?:amp; fupiora quidé dieft inrelligere/in memo riam uidelicet reuoeara:fi qdé illis incubât. Cognofeit ant ppea qgt; quodamodo eft hæcipfa.Nempe no cognofat ca collocando eadem in fe uelut in fede;Sed quodamodo bee habédo atep mruendoiarep ex co qpaia becipfa eft obfeurms/ amp;nbsp;ex babiru quodam obfcuriore uelut experrecta cuadir lucidius eadem; amp;: ex poténa prodit i aetü. Senfibilia quoqi fimiliter quafi coaptâs bæcipfa lecu/eifï at uteffulgeât;à:anteocuIosponir.Quippe cum uis aîæeriâprius ad idprepa rata fir/eaderaq; parturiar. Quado igft ad aliquid eorum/qup ofterunr/corrobo racur/diu ad idé quafi ad præfens aftieft.Et quo magis corroboraf/eo diurius.

■ Quamobré pueri magis memores elle dicunf.Quoniâ no dro defiftûtiled rem ipfam dm anreoculos habéc. Quippe cû nondû diftrahanc m mulra/fed panas uehemérenneumbaLQuorum uero cogiratio uisqj circa multa ueifar/bi quafi penrrnt/nufqq; infiftût. Si anr fonnæ rerum i aîo imprefl'æ manerér/ mulritudo memona nô minueret, Prpterea fi refiderét form^/cofideratione ad renunifeédû nequa^ indigeremus.Neqi cû prius eflemus obliu/ fubinde reminifa nos opor rerer/ubi figuræ manerér. Præterea mediratióes ipfæ que conducûc ad recolédû arqi refummcndum/declarât id ipfum quod bine acquirft nihil aliud efte g aîæ corroboratiôem quandâ arq? uigorem.Quemadmodû exereiranones manuum aur pedû adhibire ad nonulla faalius peragenda;quæ neq; î manibus neq? pedi bus fira finir; fed ad quæ membra hæc cônnua quada côfuerudine prompriora reddunr. Præterea curnam cû femel aur bis tantûaudiueiis/no recordans; fed

cum fepius lam audiueris;amp;:quod prius audirû nô rencbas/deinde poft lôgum rpûs lam renes.Nô.n.hoc ideo fir;quia partes figuræpnus accepis;Nam amp;harii recordareris:Sed uelut repère hoc efteft ex ultima quada audirione fine médita none idperagéte.Hæcfanereftatur uim aîæprouocarupquam recoidamur;amp;: quafi corroboran uel fimplidrer ud ad aliquid. Turn uero quâdo memona no bis fuppedirat nô illa folû quæ meditati fumus/fed multa enâ fuggent fine red dit/indmis uideliœrquibufdâalîuefacra/undecx unius refumpriôe aliaquoqi multa faalius refumûtur/qua aliam dufmôi memonæ caufam alferrequis pôs:( g ipfam aîæ uim uni elfe corroboratâ. Nempe rerum formæ infidétes aîo debt 11 rarem po nu s qpoténam indicarér;Quod enfformis eftplunmis inCignuû/ce dendo faced ed tale;Cûcp figure impreffio dequ^dâpaffio/fequic ut quod ma xime pailum edi de d maxime mémor.Hums at côtranum manifefte côtingir.

-ocr page 535-

Nufq enî ad opus quoddam cxerdtario rd ipfum quod exerdtaf/reddit magis paflioni fubiectutn. Quoniam amp;: i lenfibus nó quod é debile cernit uelut ocu lus:fed cui uis ineftubenor ad agédum.Quare fenes à: ad fenfus debiliorcs amp;: -^ admemoriâquoq? fimilitcr. Senfus igit amp;: memona uigor aliquis eft amp;: ualor. Proinde cum fenfus nó fint quidam figurarum imprefliócs i aio/quo na pacto memonaeGe cóferuatio pót eorum/qua: nee ab initio quidem penes cam depo fitafiinr/ Verum fi memona facultas qu^daeftpreparatioq^adpromptum/cur non fimul amp;nbsp;fubico/fed deinceps refumimus eadem?Quia uidelicee uim ipfam adbibere oportet/atqi inrêdere. ld enim ï aliis quoqr uinbus uidemus accidere: qu^quidem ad id quod poflunt/paratur efl'idcndü:amp; param quidé fubito/par tim uero fi feipfas antecollegcrît/fuû munus expediût. Plurimû uero nó iidem ; acuti uld ent amp;nbsp;memores:quonia nó eadem é utnufq, poteftas.Sicut neq? idem eftpugd amp;: curfor. Alie nâqûalio dominâtur idee.Tamerfi nihil ^bibct hoiem habétem exceflus quofdam aïç/quafi quçdâ fita relegere:neq; hoiem hac parte profluentem/nóefle expofim pafliói. Deniqi quod confiât aiam magnitudini nó effe fubiectam/oflendic oio quiequid eft ï aia nó paflióem efle/fed efficacia: Et oio quçcûqi funt area aïam/mirabili quada róne aha fe habere/q fufpicenrur hoies/q talia nunq diligéter indagaucrüt:amp;: aliter q fignificét manifefte acceflio nes ab his qua: fennunt tranfeuntes ad eos/fimilitudincquada dccipientes.Vn de uelut 1 rabellis quibufda fiue libellis infenbuntur litterg/fimiliter de fenfibus àmemoriaopinâtur.Etprofecto qui fieafficiuntur/fiuecorpus anima ponac/fi ue incorpoream/quoc ex illafuppofinoneabfurda fequatur/prorfus ignorant.

'-q^TlIBER DE ANIMI IMMORTALITATE ENNEADIS QVARTAE SEPTIMVS. MARSILIVS.

Vnufquifcp noftru torus eft imortalis:fi quidé eft ipfe aius imortahs . Cap.l.

NIMA Duplidrer fe hét adcorpus:param quidé ut fubftantialis que dam fpés ad materiâ:quoniâ p eius prüfen na certa quçdâ humom terri fpüsq, uitalis in corpore nafcitur: param uero tanq urens ad / 'tidrumêtumquarum pro arbitno mouet corpus:Atq, eft acorporefeparabihs/ 0^ iam quodamodo feparata.

PLOTINVS.

Vero ïmortalis fit unufquifq, noftru/an torus intcreatran param quidé fit caducus/ param uero perpetuus/qua.s. parte ipfc fit/hiic in modum quis difcere potent ordine quoda naturm con templis. Homo profecto nó eft aliquid firaplex oïo:Sed hét ani . mâ:habet amp;corpus/fiue tanqua mftrumétirmfiuealia quauis con dirione nobis adiunctû.Omnino uero proponédum eft atq; cócedédum itapo niTimum umufe^nacurieflentiiep diftingui. Corpus igit cü ipfum quoqj com pofitum fit/tumrónemóftratur perpetuo permanere nó pofte:tumfenfu depte henditurdiftolui prorfus amp;nbsp;diftiparacum quodlibet eorurn qu^ï eo funr/reuer tatur adfuü:amp;: aliud intcrimac aliud/cómutetqp 5 aliud/atq, difperdat.Præfcram quSdo aïa/qugcóqliare folet/molibus lam nó adfit. Atqui fi corpus quodlibet

-ocr page 536-

rehnquaiur folum:nonJum ramen prorfus eflunummim /olm’ aHEuepoHir ia formi arqa marend: ex quitus neceflarium eft fimplicia enâ corpora éflecópofi ra. Preterea corpora oïa cum neceflano habeir quarirarem/eófequêter m minima quæqj redacta difpereunr. Quamobrem ficorpus pars eft nobis/nó fiimus un

• - diq? i'morrales. Sm aar noftrum eft mftrumém/oporrer ipfum ad tpus tnburum nobis:tale ée natura.Ipfum uero pn’napale/atqupfehomo ent utiqvuel talead corpus/quale eft fpés ad mareria.-fiquidé hoe ur fpés eft ad corpus ccu matena. Vel enr uelut utens corpore tanqua inftruméto quodâ. Vtroq? demq; modo afa pr«cipue eft ipfc homo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

MARSILIVS.

Nullum corpus/qua róne corpus/propna amp;mfitam habet mta. Aia uero habet. Jgitur anima non eft corpus:ergo neqj fit ex corpore uel corponbusicum fît na tura preftantior. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. II.

a)ipus fua propnerate diflolubile eft. Anima propnerare fua cóncctit cor us.’cöciliacqj córraria/dum certa quada róne cómifcet.Neqj igif diHolubi lis eirmcqi corpusmeq? ex certa co rporû mixtura côapifilmmo uero uiaftim or dinata ratio mixnonis in corporibus peed it ab aîa. Ènmus I hoc Iibro breuiflî mi;nam circa cadem inTheologia latiflimi fumus.

PLOTINyS.

'* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ Ipfum igitur/quod nomme aîæ nûcupamus/quâponïTimu naturam

I Bhabere dicendû/Profecto fi corpus cft/oîo eft refolubile. Omne nfqi cor -.M-,^us compofitû eft.Sin aûr nô eft corpus/fed nature diuerfæ/oportet bât quoq? ^tura uel eodem modo uel alio perferuptan. Principle) querendû eft/m quodnam corpus rcfoluere corpus hoc/quod uocanrai'am/deheamiis.Nempc cum ubiq? aiæ infit neceflano uica/neceflanû eft/fiid corpus quod fingir aîa/ex duobus pluribus ue corponbus coponac/auc ambo uel cuncta fimul/aut enam quomodoliberfingulatim uiraminfitam poflidere.-autboc quidê babere uirâz illud uero nequaq:aut neutrum hâchabere. Si igituruni tantû mût uira/iimai hocericaia.Sed quod nam corpus hoceft/quod uiram poflidet ex feipfo?Sanc •’• ïgnis/aer/aqua/terra fuaprenatura caret aîa: âtcuïaïqp horum adeftaîa/bocuita unturperegnna. Alia uero prêter hcc nulla funt corpora. Turn uero quicfiq? pre terea elemêra qu^da horum introduxerutalia corpora/ea ramé efle ai'as nó dixe runr.mcqiuitam eis atenbuerut. Siquis auré dix ent nullo eorum babenreuitani cógreflum tamécuncrorû uita conlfatuifle/abfurda loquet. Item fi unuquodqj iiitam habet/unti lam fuffitit. Omnino uero impolfibile eft/cóflüenriam corpo mm uita fa ce re: ce qup intellectu carét/facere inteUectu. Acq nee quomododiqi

A mixta bæc dicét uel mtellectum uel faite anima pereare.Oportet itaqj eflequod ordmet:mixtionifq? fit caufa. Hoc igit porius auctontaté gradumqj aîæ obnne bit.Iam uero nedum corpus compofitu/fed neq? fimplex quidé corpus entior dme rerummifi in uniuerfo fitafa.Siquidê ratio femmalis accedes materiæ fane corpus. Ratio uero ipfa nô pot aliunde g ab aîa proficifd.

I^MARSILJVS.

Omne corpus effidtdiftana partiu urpre alia pariere nó ftarim cópariantamp;alif. Per ipfâ uero aîam corpus uiuû hér:ut ad pas unius motióem paflionéq; cucias ftanra comoucant.Aia igit nee é corpusmeqi forma diftêra p corpus Çâ^.lHf

-ocr page 537-

v^^îk On cd corpus crafTum: ahoquin non facile penetrabit forum. Non.eft • • 1 ■ corpus labdeialioquin labiliffimum corpus non conhnebit.Non eft im prefla corpori forma: alioquïn nee expedite corpori donunabitur ad ui uific#ndum/amp; mou^dum/amp; conunedum: ór a forma præû-annore pendebit in feipfamanentc/uitamqieffundente per corpus. Atep bec ipfa forma præflanrior potius eritanima. Qu^ cum indundua fit ubiqi tora/amp;:extraconcrariarum qua htatum genus facile contraria inter fe conciliât: amp;nbsp;difteta diflipabiliaqi conectic inunum.

PLOTINVS.

I quis aut non ita dicat: fed atomos uel indiuidua quçdâ côcurrêtia cor ■■Bill pora aîam unione côficerc. Is pfecto ipfa paflionis cófenfione naturcqi L. nbsp;nbsp;./ copula refellerur.Quippecum nóita fiat per totumunu uelcompatiés

' ex corponbus nó patientibus:nec uilam admittennbus unionem.ipfa uero ani inafibimetcompatiés eftomnino. Quinettamex indiuiduis neqi corpus neep niagnitudo fieri poreft. Præterea ft corpus fimplex adducat in medium/certe quantum in ipfo eft materiale non dieet ex feipfo uitam habere. Matena.n.qua litans eftexpers.Sed afleret potius quod in eo uicem gerit forma’ uitam afferre. Si ergo fpcciem hanceffe dieac elfennam:certe non uriunqvfed horum altemm eritanima.Quod quidem non amplius corpus exiftit.Non enim hocefteriam ex matena:alioqn eodem rurfus modo refoluere compellcmur.Sinaür fubiiciac eiufmodi fpeciem non elfen nam quidem elfe:fed quadam materie paflionem/ reliquum erit/ ut nobis aHigner/ undenarn hæcpalfio uiraqidefcenderit m ma tenam.Nó enim ipfa matena feipfam format: neep fibimetcompat anima. Opor tec igitur aliquidefle/quod huic fuppeditet uitam/fiue ipfi m arena:/fiue euiuis coiporumuitafuppediretur.Suppeditetinquam fons extans corporcacp omni naturafuperius. lam uero neep corpus omnino ent ullum/ nifi ammæuis exti .'• teric.Nam fluit femper: amp;in motu ipfa corpons natura uerfatuncitoq? penturu ) eft uniuerfum/fi quæcuncp funt fint corpora: quis enam alicui corporum quis ammæ nomen accóraodauerit.Sic eni anima eadem prorfus atep aliacorpora pa tieturcum cadem cunccis matena infiefmo uero nihil alicubt fiet/ fed omnia in matena refidebüt:ubi nó adfit fonnator ipfe materiæ. Forte etiâ nee ipfa quidé matenaerit omnino.Soluetur amp;nbsp;hocuniuerfü/fiquis falutem eius corpons con ncxionicómitcat/huicattribucns ipfu aîæ ordinem:uidelicet ufcpad noia folü/ aericuidam amp;nbsp;fpirtrui penitus dilfipabili unionécp ex feipfo nullaprfus haben ti.Cum.n.corpora omniafintdiuiduafiquis alicui corporum cómitrat hocuni uerfum/ necelfano fatericogetur demens id totum elle/ actemere nimmm agi tan. Quis nam ordo elfe poteft in fpintu ceii uento quodam tantum ab aïa or dinem expetéte:uel rano ucl intellecrus yCæterû fi adfit aîa:hçcoîa huicptinus fubmimftrat ad cóftitutionem müdi aialiumcp reliquorum:dum alia paliim ab âio uis códucit ad totum. Abfente uero hinc anima hge reliqua ne dum ordine careâtifed neqi oio confiftcre poterunt.

lt;IMARS1L1VS.

Stoici amp;nbsp;Epycurci aiam elfe fpûm fufpicabanc .i.fubtililfimu corpus. Illi qdem ponus igneii.Hi uero magis aenu.Ec utriep non quélibet fpüm:fed cerra quads pprietate affectum aiam nominabant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IIlL

ff i

-ocr page 538-

ecipfa certa proprietas amp;nbsp;quodammodo incorporea rorporeq excel lenrior non a corpore generacunfed a fubftanria pointus korporea:qug podus anima iudicabitur. Quæquidemeum ad oppofitas in corpore qualitates amp;: modones tam edendas q regendas æque fe habeat. Mento ncque certum aliquod corpus uel corporeum eft: neque ex corpore quodam corpon' bus uedependec.

fLOTINVS.

i êc nature corpore^ aflertores uedtarc cópulfi fatene acq teftanf/opor tere fpém quada reni ad aiam pdnenté precedere corpora corporibus cun çdsprçftânoré: quadofpümintelligêdg;cópotéamp;ignéinreUectualéaddu cunt i mcdiö/quafigradus ipfcnaturaefumusabfq; ignearq fpü m ordmererd elle nô pod Lt: amp;nbsp;locii quenda quo ftabdiat naturaliter exigat:cti deccret porius locu quærere ubi corpora collocaret: qppe di hæc reuera fint in ipfis ai^ uiribus colIocada.Proide fi uita amp;: aiam nihil aliud efle dicat præter fpüm ceu uentum/ quærendû eft ab cis/qdnâ fibi uelit illud apud eos tntû:quâdo.s.dicût:aiaeft fpüs certo mô fe Habens. Ad id.n.côfugercfolent/quodés naturâ aliâ prêter cor pora efficace introducere côpellunc. Si ergo non ois fpûs eft aîa/quoniam innu meri fpûs fine inanimés/fed fpûs qdâ certo mô fehabés:interrogabimus utrum quod dicirur certo mô fe Habens amp;nbsp;ciufmôi habitudo res aliqua fit/an nulla.Si enî res nulla fir/certc folus extabic fpûs. Quod uero adiungic fe habés/ nomen erit folum.Ex quo effiacr/utnibil aliud prêter materia effe cocedant: aiamuero et Deû Sc fimilia oia effe dûtaxat nomma fa tea ne: fed reuera tantû corpus exifte re.Sin aûc habitudo illa res quçdâ eft/amp;: aliud quiddâ prêter fubiectum atq ma tenâ/quod qdem fit î matena/fit tarnen imatenale:ppea qex matena rurfus nô componatur/certe nô eric corpus:fed altéra prorfus natura amp;nbsp;ratio quidam.Prg terea nó minus ex his apparebitaiam corpus effe nópoffe,Sic enim autcalidum effet aucfngidum: auc durum aut molle:aut cópactum auc fluïdum atq? laxii. Item uel nigrum uel album.Similiterq de c^tens corporum qualicatibus propo nctur.Ec profecto fi calidum tantum eft/cale facit folû/fi frigidum frigefacit tan turn.Si leue/folû eleuac redditq leuia/ubidicp adeft;ac fi graue/ grauar/pódero faq facit. Similiter nigni nigra: amp;nbsp;album alba fgt;pne parit, Neqieni ignis é fnge facerc:neq frigidi/calefacere. Verum anima turn in aliis animalibus alia facit amp;nbsp;alia:tum in eodem contraria parit.Partim quidem cogens: partim uero fundés atque liquefacicns:Itcm alia denfa/ alia rara/alba/ nigra/lcuia grauiaparicer effi cit:ramctfi non alia per aliam:fed unum duntaxat fecundum qualitatem corpo ns unam fien oporteret/atq colorem fimiliter.Nunc uero multa panter affert.

MAKSILIVS.

Anima motus effeemfq omniform es tam uegetaliuirtute per rationes femina les q electione profert:Ec corpus certo quodam ordine ad cereü au get terminû. permanecq ipfa interea eadem. Item coca anima eft: in qualibec uel ficca porno neanimæ/uelueracorporis portione. Toeaq uircus anima:in qualibecfeminis

Cap.V.

gutta feruatur.

Aec autcm munera ad molcm uel qualitatetn corpoream pcrtincvc non

-ocr page 539-

PLOTîNVS.

Otus au rem quo nam pacro non uniim rantum/fed differentesaflercfe potenmt: curn una rorporis umufeuiufep fit mono'' Si autécaiifas mo ^tionum partim quidem ad elcctiones/ partim uero ad rationes référant feminales:recte quidem hocipfum afleucrabunr. Sed neq?corporis propria eft electio: neq?rationes præferum cum différentes fint:corpus aurem hic unum fit arq? fimplex:neq5 corpus omnino rationis ciufmói compos efle queat/nifi qrn fibi conceffum eft ab eo quod reddit ipfum cakdum aut frigidum. Augere ue rocerris temponbus Se ad certum terminum/quanam uirrutecóuenietcorpori? Cui quidem naturaliter couenitaugemaugere uero nequaqua: nifi forte qtum in niole materiae fimul adfummitur/uelut rainiftras et quod per ipfum pcrficic augmétum.Etenim fianima corpus exiftens augcat/necefle eft/ipfam quoq?pa riteraugcri/quadam.s.corporis fimilis adiunctione;fi modo tanra penicus eua fura fit/quancu quod augecurab ea.Tum uero quod adiügitur/auc aia crit/uel inaïatum corpus. Acfiaiafit/quærendum enr/undenam Ôeqûoingrediatui7amp;: qua conditione admoueat.Sinauté quod adiungitur inaratü fit/quona mo hoc animabitunet præcedena confcntiet/uenietq;in unumÆtpriori aia m opmioni bus congru et. Ac non potius hæc anima uelut peregrina ignorabit ea que altera nouit. Ecqueadmodum altera noftra pane moles/ partim quidéab ea defluer/ param etiam influet/nihilq? in nobis idem penitus pennanebit.Quonam igirur pacto inobts entmemoria/amp;: agnitio propriorum nunquam eadem urennbus anima/Præterea fi animacorpus eft/ ficut natura corporis cófueuit/ m plures di ffribuitur partes/quarum nulla idem eft atep torum .Si ergo anima tara quedam fueritmagnitudo/quæfiminor aliquanto fuerit/nonulcerius fucurafit anima / ccrteficutamp;;omne quantum per quadam partium derracnonem ex priori eflen tia pcrmutabitur.Siquid autem eorum qua: magnitudine protédunrur/ aliquan do cóminutum mole/intenm idem permaneaccjualicate: profecco qua róne cor pus eff-amp; quâtum lam euafit alterum:qualirate uero qua: differta qnrate/ idem feruare interea poteft. Quid ergo dicent/qui ammam corpus efle purant/Nun quid quâlibet animçpartem in eodem uiuenris corpore efleanima perindeatqi totaeft/fatebûruiŸAc rurfus partis uniufcuiufq? partem? Quod fi id fateanturz nibil utique magnitudo ad effennam anima: conferebat.Tametfi conferre opor tuit/ubi anima fir quantum quiddam.Verûtamenrotûipfius aîæhic ent ubiqi: quod corpori conuenire non poteft/falicetutqueatidem totum fimul in pluri bus effe/atqi pars idem penitus effe ualeat/quod amp;nbsp;totum.Sinaucê partium qua liber animam elle n egen r:ccrte ex inanimans apiid illos componetur.Pr^rerea (i buncin modum uniufcuiufq? anime magnitudo définira eritmeqi conlequêter ad urrunqi tracta/fiue ad maius/fiue ad minus ent amplius anima.Quando igi tur ex uno coiru unoq; femme fetus gemini procreantur. Vel quemadmodum incæteris animalibus enam plures conapiuntur/ Icmineuidelicct in plures par ticulas diftnburo:ubi unüquodqi eft totum/cur non euentus eiufmodi eos qui - -difcere uolunt admoneat: ubi pars idem eft arque totum/ hoc ipfum in effenna 1 fua conditionem qua te molis excedere: ipfumq; oportere efle prorfus a quanti Utefemotû. Na ira du tax at idéperraanerc poteft qco quouis fubtracto utpoie ff li

-ocr page 540-

CLU nihil opus fic ytirare uel mole.Quippe ca eius eflentia aliud quiddaprorfus exiftat. Aiaigic quantatis cfl exps: ration cfq, fi militer.

MARSIUVS

Necede eft dmerfa per fenfus uarios influenria ad intimia amp;: unum indiuidunep fenfum redigi oia inter fe compancem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap^LL

« Ifi ad indiuiduum deniqi coUigantur/non poterunt compari per iiidi /__V citim prorfus eundem.Colligi uero ibi fic/apparett quoniam colligun turTermefimiliterin pupilla.Senfus hicinrimus neqidiuidiadfenfibilium diui fionem poteft/ neqp quatitate tills tequaruneq; efle humtdus: aiioqn ceOaret me monatneq? durusipenret naq^docilitas. Et omnino fifitcorporcus/ forma:ibi rerum fe inuiccm impedient/atq; confundent.

PLOTIKVS.

Vod autem fi anima corpus fit/neq; fenrire nobis dabitunneqp intelligc ■ nbsp;nbsp;nbsp;I re/neq; fcire/ neq? uirtus omnino/ neq? quiequa egregtum nobis ment,

his apparcbit;fiquidem enim fenrire quicqua debet/unum efleipfu oportet:Slt;: uno quodam eodemq? omne percipere. Et fi per plura fenfuii inftru menta ingrediatur plura;uel multæcirca unum fint qualitates: ac eriam per und uideatur uariumaliquid ceu uultus.Non emm aliud quidem uidetnares/ aliud autem oculos:fed idem cuncta fimul. Ac fi aliud per oculos penetret/aliud p au ditumiunii ramen oportet elle ad quod perueniunt titraqxalioqmn non pollet animus horü inter fedifferériam ludicare: nifi intennones fenfuum fenfibiliiicp m unum equeconfluerenr. Oportet igitur boeeflequafi centrum:fenfus uero fingulos undiqj non aliter ad hoc ipfum q lineas a drdiferentia ad centrii ufep protédi: atq; uiin eiufmodi cuncta comprehendétem/reuera unum aliquidefle. Nam fi diuiduum aliquid elfer/amp; quafi ad extrema Imee utraqi intennones feu fuum pernnerent/aut rurfus in unu idemq; cócurrerent quafi mediura:autaliud ibi eflet/ôd aliud:atq; alteni alterius tantum haberet fenfum: ceu fi ego aliud feu tiam;tu uero fêcias aliud; etiamfi unum fitfpectaculum ceu uultus/aurpotius m unum congregabuntur. Quod amp;nbsp;apparet/congregantur emm amp;nbsp;in pupillis. Alioquin non poflent per eas maxima qu^qt uideri. Quamobrem quæ ad ipfu amm^ principaleproueniunt/ multo magis uelut notióes quidam funtindiui diiæ.Ideoqi id quoqi ent indiuifibile. Alioqn fi heat magnitudiné una cii re feu fibilidiuidetiir.Itaqi pars alia fennet aliam/nihilqiin nobis fennendam rem to tam percipiet;Acemm unum elf id totum: quo emm pacco diuidi poteft. Nam fi diuidatur/nequic taquam æqualeequalt prorfus accómodari: quoniam pnn cipalenoftrum cum omm refennendaæqualeeflenó poteft. In quotigiturdi uifio fietmunqtud in tot fecabitur :in quot patres numero quod icidit fenfibile diftnbuinEc quolibet parmi aiæ'parncula fennet idé? An forte parnculæ parmi féfu carebût?Ac uero id fieri nequit. Sinaûc quodlibet toeû fériaricû magmtudo diindi queaeî infinitum: nimirû innumerabiles quoq?fenfus circa unâquodep fenlibile i unoquoq; contingét: quafi innumerabiles î principal! noftro reieiuf dem line imagines.Præcerea ri corpus fit quod feunnnon alio modo fenmeco ringet: q fi quedaab anulo î cæra îprimantimagines:fiue î fanguincfiue in gre quodam fenribilta imprimaucur. Ac fi tanquam m corponbus humidis/quod et probabile efbcerte canq m aqua cofundenc imagines :ncq; memoria eut ulla.

-ocr page 541-

Quod fl figure pmaneanr/autnon heebie alias ibi fi'ngi pn’onbus pmanetibus; ideoq? fenfus ahi minime fiér. Aut ft fiant alinpnorcs pronnus delebûtur.Qua propter memoria lam ceflabit.Si autem poflumus memminciac prêter aha fenti re rurfus amp;: aha/ pnonbus nequag ïpediénbus ipoflibile eft aiam efi e corpus.

MARSILIVS.

Prinapahs fenfus paffionum index, paÏTióes cmuflibetmembri fubiro pernpit: diflincte difcernit: hucoculos manusqrftanm ad W mouer. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VII,

A Dautecfficcrenonualerennifi efletubicptorus.Noneft ergo corporeus,

quot;W Dem prætereaex doloredolonsq;fenfu declararipotefitutporequando quis dicitur dolere digitum: tune dolor quidem eft in digito: fenfum ue M rq doloris circa ipfum animxprindpalecónngere fatebunf. Vbipars qug dam fpiritus animari dolet. Prïapale uero id percipic. Atqi anima tota idé tune quodâmodo patitur. Quonam igiturmodo id acetdit«' Refpódebunt arbirror/ fuccefloria quada traductione: dum mdeheet primo parit fpus aïalis circa digi rum.'arqi hincdeiceps ad parte continua rurfusq; ad alii traducir pafiioidonec ad principale pueniat.Neceflariû eft igit/fi primo pariens fenlit/aliu fenfum efle fecundi:fi mópfucceflionéquanda fenfus amphficar.Terrii quoq;patiêtis ter rium eftefenfum:mulrofq; fenfus atq? mumeros ï eodé dolore côtingere.Ipfûqî principalepoftremo fentirefuaduntaxat paftioné. Et^fecto fingulos fenticdi actus nó palTionéquidédigiti pfenrire:fed earn quefequicdtra digitum: urpu ra partem digito proxima/perape fequenrémox poftdigirü paffionc:partetn nero remoriorem paftionem quoep remonoré:mulrofq; dolores accidere. Tune certe principale nó palTionem qua premtt digitum:fed propriam fennet/feretqi dchacfolaiudicium/cçteris omnino dimiftis/digirum dolere prorfus ignoras. Siergo fenfus paftioms eiufmóipfucceflionem fieri nequit:£c corpus cii fitmo les non id habet/ ut in eo patiente alio id pfennar aliud. In omni.n.magnitudi ne hocquidéaliud eft/illud rurfus eft aliud/nimiru oportet/ quod fentit efle ta le/ut ipfum ubiq; fibi ipfi fit idem. ld aüt aflcqui ad ahud quiddam i ordine re rum perrinet potius ad corpus.

MARSILIVS,_

InteUigéria frequéter atrigit Se pénétrât icorporea/ formafqp fepat a corporibus Fiticitabfqicorpore.Intellectus ergo nó eft corporeus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap^VIII.

aVm indiuifibile nó aliter q pindiuifibilepolTit attingi:intellectus attin~' •-gens indiuidua/é indmidu$.Et ubi feparis fe cóiungit é a corpore fepa tusiSe quado coniuncta fcpat/maxime fepatum fe efle declarac.

PLQTINVS.

Vod autem animafi corpus quoquo modo fit/intelligere nequcat/per

1 nbsp;nbsp;nbsp;■hac nobis eft deraonftrandum.Profecto fi fenrire eft/an imam urenrem •'* Kalt;gt;^l|œrppre percipere fenfibilia:intelligere non ent p corpus apprehédere. / Ah'oqnidemfuturumeftintelligcreatq;fentire.Siergo intelligereeftabfq;cor pore comprehédere/ multo prius oportet ipfum quod intellecturu eft/ non efle corpus. Pratcrea fi fenfibihum fenfus eft/confequenterintelhgibiliumeft intel Icctio. Quod fi non omnino reccperint/erunc carné incelligibihum quorundam ff rif

-ocr page 542-

inteUecooes/â:inJiuifibiliû apprchéfióes i nobis.Quo nâ igiÉpactoinrellcctus fi Puent magnitudo zintcUigct quod eft a magnitudine libcrû? amp;nbsp;cû natura diui dua indiuiduü apprchêdet? An forte parte quada ipfius indiuifibiluquod qui dem fi ita fit/id ipfü quod inteUigitmó erit corpus.Nó.n.opus cft toto ad amn gendum.Nam fans eftuno quodlt; atringere. Si ergo cócedêt primas intcUigen tias/quodamp;:uerum eft/ eflcreru a corpore prorfus abfolutarö.s.ipfius uniufcu iufqi ut dici folet abftracti/ ncceffanum eft naturam quoq5 intcUigétem catenus

* mteUigere/quatenusueleftuelfïtacorporelibera.Siaucé intelligêtias dixerint uerfari circa formas mar ene adhærentes zfatebuntur tamé eas tune duntaxat in rclligi/quando a corponbus fegrcgantur/inteUectu fcilicet fegregantc.Noneni

• cum bis carnibus ipfe homo/ ucl omnino cü materia ipfe circulus amp;nbsp;triangulus bneaq? amp;: fignu/eo ipfo quo a mente fegreganegradu confiftunt.Quaobréani mum quoqi necefle eft fcipfum a corpore m hoc habitu feuocare. Oportet igi£ neqj ipfara corpus exifterc.Profecto ab omni magnitudine exéptum eft ipfum pulchrum/ipfumqj iuftû/fimiliterçp horu intclligêaa.Quapp accedentia nobis imparnbili quoda animi apprehédenf;atq5 ï hocipfo ipambili fita manebunt. Demqp fi aia corpus fit/nó uideo quo tépantia Se iuftina uirtutes eius fint: qua: amp;nbsp;hanc eatenus feruent/quatenus capiunt ab ipfa.

MARSILIVS.

Euentia corporea tan^ impfecta dependet ab incorporea perfecta:quf quidcra cum ex feipfa primoq? fit/amp; uiuat/fcmper cft amp;nbsp;uiuit;in cuius genere anima con dnetur, _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VIUL

Nima quoniam f genere diuinoru cft ulrima:ideo cum caduas uïdëtur inirecómertiü:Ex quo opnmus eius habitus intermitnc. At quoniam diuinoru genere comprehendic/naturam aflidue feruat/feqï pót ï di gnitatem pnftinara reuocarc.

PLOTINVS.

Mnino uero necefle ê altera quadam eé naturk pratter corpora/que cfle habeat ex feipfa:talcqï efle omne quod uere ens iudicat: quod quidé neqj fit/neqiperit: alioqn cetera oia dilabent: neq? gignentur iterum/fi quando ciufmói natura pierit: qu«fgt;fccto his oibus faluté pratbenSd ipfi etiam uniuerfo/feruato p aiam atqj exornato. Hcc.n.motus pricipiu eft/alns exhibés morioné/moués interim fcmetipfam/amp; uitam aïato corpori præftans.Ipfa uero ex feipfa poifidens/amifluranunquâ/utpotcquçhanchabeat a feipfa. Non.n. oïa pegrina utunt uita:alioqn i infinitu pgreffio fiet: fed oportet natur!quan dam exiftere primo uiuentê:qua incorrupnbilé îmortaléq? efle neceflariû eft. Vc potequæ aliis fit 1111^ pnncipiû. Hoc fane igradu omnediuinû atqpbeatûopot ret confiftere/ex feipfo uiucns atq? exiftens:primo exiftés/ priinoq? uiués/muta nonis fecundû eflennam exps/ncqîoriésneqîoccidés.Nam undenafcac/ûelin quod refoluat/ac fi oportet ueram huicipfius enris apellationem ineiTe/non de bet allas qdé efle:alias uero non efle.Quéadmodû color ipfcp fealbus nôtum quidé albus eft: turn uero non albus.Si aût ipfu album eflet ipfum ens/nimirum una cum eo q, album eft/eflet fie femper. Nûc uero folum hoc habet/ut fit albu. At illud cui cns ipfum adfitex feipfo primoqi cns/proculdubio femper exiftit. Hoc ita q? primo ens femperq; ens/nondecetuitacarereinftarlapidis autligm:

-ocr page 543-

fed oportet efTeufuens: puraqfuin fruu^tu uidehcetipfius maner rm'. Quod ante ex ipfo mifeet deterionnmpedimetu guide fubiread optima. Neq» tarnen natura fui amirtcreded annquü habirûiquâdo recumt i fua quadoej, refumete.

—^ARSILIVS., _

Duæfuntménum diuinarum dotes. Vnaquideni clantas intcllectus omnia eer nens. Altera uero optimus uite habitus.Eiufmodtdotes maxime confequir ani mus/quando feipfum ab omni labc corporea fegregans reuertitur i feipfum.Ex quo apparet eum eflediuinis ménbus natura cognatu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

y'^^Vo funtapud nos argumenta diumirans. Alterum prophena:alterü pro 1 Bdigioforum opum demóftratio.Quicnq; uero diuina bec munera repor ^^\_.-^tarunt/ ex hocuno dun taxât officio hecfibi ucndicauifleuidcntur/qiani mam a corpore reuocauenne ad feipfam. Vnde eóftar ipfam anim^ naturam per feeflecum diuinitateconiunccam.

___‘//ITOTINVS.

H;''ïimam uero cognatam effe diumioris fempitcrnæq? nature ex eo pater/ çpnon fitcorpus/utnobis eff demóffratum: nccpfiguramhabeac/neqi colorcm/neqi molem uel qualitatcm ullopacto tracrabilem, idem præ tereaper hæclicetoflenderc.Profecto cum nobis confter/omne diuinum ueteq; ens uitafruibona atq; fapienre; confiderandum eff deinceps/deanima noffraz qualis potiffimum fit natura. Accipiamus uero anima nódum ï corpore irratio nales concupifcennas amp;: iras conapienrem/perturbarioncfqi alias admirtcntcm: fed que hæc ex pu lent omnia; n eq; cû corpore cómertium habeat ullum;nifi gtu fumacogatnccefTitas. Que qindem anima nobis proculdubio parefaciet/uina amp;nbsp;mala ipfius aniraç additaméta queda eflc/amp;: ab cxrrinfcco nobis iniecta.Nem pepurificato iam animo ineflecóperiunf optima/fcilicctfapientia amp;nbsp;reliqua uir tus/ranqua famJiaria. Si ergo tale quiddi eff anima/quotiés reuertic in ie ipfaz quidnam obffar/quo minus i gradu fit eius naturæ/ qua diuiniomnis fernpiter niqïcffefatemur.Sapientia.n.ueraqiuirtus eiidiuingres fint/non pofluntallein unq uili mortaliq; mefie nature. Sed neceiTe eff tale quidda effe diuinü.Quippe cumeópos fitdiuinorum ob cognationéqiiandacómunionéq; fubffâne.Quâ obréquicûq; noffrû ficcff affectus/ exiguo quoda fccûdû ai am a fupnis diifarc uidcï:in hocuidelicetduntaxatcedês/tpeftin corpore. Qiiapp fi uel oés homi nes uel plurimi talibus eflent prarditi animis/nullus adeo foret incredulüs/ut ali quando diffidcretzai^ noifre natura effe penitus imortalem.Nuncuero cum ho mines aiam in plurimis dcprehêdantuitiis inquinatammimiru neq;rem diuini neq? immortalem effe facile iudicant. Oportet aut natura uniufnuufq? confide rareadipfum eius punt refpiciêtcs. Naquodadiunctii eff/cogninoem eius cut eftadditum femp impedirefolet.Cofideraigicaufetendo: immo uero ille ipfe quiaufert/feipfum intueatur:feq? imortaléeffefacilecredet: quado.s. feipfum in mundo intelligibili puroqïloco perfpexent habirantem. Cerner enim inrellc etum uidentem/nonfenfibilequicquameq; ex his mortalibus aliqd fed ui fern piternafêpitemû rite cófideranté:amp;: oia i mudo inrelligibilnfeq; ipfü intclligibi îcmlucidûqîefFectum’.ucritateuidelicetilluffratumiquæquidem ab ipfo bono corufeat. Quod inrelligibiliaorania uenrate eolluftrat. lam igirur huicanimo dictu lUud ualdc cóucnicr. Valere uos.Ego uero imortalis lam Deus profectus ff iiii

-ocr page 544-

- ' ad diiu'num:diuine fimilimdini toms ïciimtgt;o,St ergo purificatio ipfa efficit/uf animus optima queepcognofcatmimirum fciênæ latentes intus effulgent.Quç ie reuera facntie funt. Anima enim nó extra currefts tempannam pcrfpicic fit iu flitiam.Scd penes feipfam in fui ipfius animaducrfione/ciufqï quod prius crac agnirtone/ uelutdiumas imagines i fefitas iam intuctur: quas ante per tempus rubigine obfiras lam rite deterfit. Velut fi aura forte animatura forct/amp;: quia ter ra obfitum/ideo non fe intuens aurum/fcipfum penitus ignoraret. Aliquando uero afe terrain cxcutLenszccrncnfq5puru/feipfum admirarcf:cognofcerctq;nó ^ nbsp;nbsp;fibi opus effe extnnfeca pulchritudme: optime fecum agi putans/ fiquis ipfura in fe tantum mancre permittar.

MA^ILIVS.

’ ‘ nbsp;Corpus aiatum ipfius animæ bcneficio habet/ut ex fe quod^mó moueaf.Igitur aia poriffimum habet idem.Igic amp;nbsp;uitam ex fe habet.Igic amp;nbsp;m fe a corpore non dcpcndcnté.Semp ergo uiuit ét a corpore fepata. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XI. ^7pr^NTmain ex fc amp;nbsp;in fe mouen uiuereqj ena fine corporis fubftcntaculo ap parenprærcrca maxime quido contra mclmationes corporis fcfc mouer: fLXÊc^uando fe ad incorporea rranffert. Si quod uero accidécale uira: uefti d gium corpori eff impreffum/redigendü eft ad fubftatialem aie uita in fc cxiften icm/ficut calor uel pallor nubis ad lumen. Atqui ut lumé ad folem:fic anima re fertur ad mentem.

PLOTINVS

nA Emo igitur fane méris rem talem intuitus dubitabit/quin fit immortalis/ Bcui ex fe ineft uita:quæ interire non poteff. Quo cni pacto inrenbitï’cum non fit aduentitia/neq; ita fc habeanut calor ad ignem. Non cquidé hoc ideo dico q» calorcm igni aduentitium efieputem: Sed quia calornon igni:fed materiçignis infic. Ob hocitacpdifloluiturignis. Anima uero non fic habet ui

* tamiut ibi quidem materia fit fubiccta:uita uero illi accedens dcclaret animam. Aut enim effentia eft ipfa uita/atq? eft effentia talis ex feipfa uiués:quod quidé eft ldquod qu®imus/anima:idqifaneeffe immortaleconfitebuntur. Autrefol uentuclutcöpofitumridqirurfus quoufqi ad immortale perueniar/feipfum mo uens:quod nefas eft mortem fubire. Aut fi forte uita effe dicat/affcctióem quan dam materie accidentemnllud tandem a quo taks affectio tradita eft maten^/fa ten immortale cogêtur;quippecum contranu eius quodaffert/ fufcipencqueat. Sed re uera eft una natura actu uiuens.

MARSILIVS.

A nima noftra mudi aiam motuacrûq, inteUigentia imitas fépiternacft/ficut amp;nbsp;lila pr^fertim quonia dum reuocando fe ad intima fui/res intelligic/declaratab folutas return formas fibi ingenitas fe habere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap:XlI.

Eniq? cu anima fit forma fimplex/indiuidua/non aUigata matenæ/nei^ diffolui poteft/neqj diuidi neqi difperdu

PLOTINVS.

v^quot;^'^^oinde fi omnê aiam effe caduc! dicantriadiu oportcret omnia fuiffe de L nbsp;nbsp;Wpcrdita. Sinauré aliam quidé anima effe caduca/akx uero ncquaq/ccu uni

—uerfi alam ïmortalcm/noftra uero mortalem: differentia: hums caufa ilks eft affignanda. Vtralt;pfanemotióis prineipium eft: amp;nbsp;utraq, ex feipfa muit:atej

-ocr page 545-

coHem attingit eadérintelligés tu qu^ in cælo funt:tum quæ fupra cçlu:amp;: omne quod fecûdum eflentiâ eft/ amp;nbsp;quid pquirés: amp;nbsp;deniqp ufq? ad fßmu prindpium oîum proficifcens. Præcerea ex co cp p feipfam ex notioibus innmis qd ipfum »^ 7 unuquodq? fit/inuenit/quodam.s.reminifcenue munerexonftaraiam ante cor pus uiuere/faennifq? fempitemis utenréipfam eflepanter fempttcma. Accedic adhrccqiomnefolubilecuex corapofitionefufccpcritcfte/baccodirione natu ralirer diflblui pot/qua eft amp;nbsp;compofitum. Amma uero unus é amp;nbsp;fimplex actus/ ) amp;: natura in uiucndo côfiftens/nô igirur hac rone potent interire. Sed nunquid diuifa quidocp in partes amp;nbsp;diftipata penbit?At anima utdemoftrarum cft/ncq; moles eft:neqs quantu quicq. Num forte pmutata amp;nbsp;(lit dici folet) alterara per Hetur. Verum alterario quidem cum interimit/fpem aufert relic ta materia.Herat eftcompofiti paflio. Si ergo nullo ex bis mo corrumpi poteft/ incorrupnbilcm efienccefiarium eft.

—I^ARSILIVS.

Ala noftra amp;: fi eft 1 genere diuinorû:tamé quia 1 co genere ultimu tenet gradu / merito defcendit in corpus/^ idquidem caducum:ad diuinum gradum irerum

Cap.Xill.

d^ Arura intellcctus longe diuerfa eft a corpore: Agir.n,in feipfa fugicns in terim a corporels.Igitur inter puros incellectus amp;: corpora func nature ha benrcs pattern quidé intellecrualem/partem ena aialcm.i.ad corpora fibi confohnanda uergentem. Sunt in bis tris gradus. Nam i animis quidem cglefti gt;nbsp;busitellectualcfupat animale:in noftns uero uiaflim: in dcmonicis equefcha bent.Nthil ergo mirum eft aiam noftram qms diuina in corpus mortale defeen Here:quado in feipfa defcendirad tcitia.i. fub îtellectu p ronem à:imagmano nem ad potentiara uegetalera.

PLOTINVS.

m igit ipfiira intelligible fit fepatû:qua nara tone ala pccdit I corpus? Quoniâ qtum intellcctus eft folus padionis exps 1 gradu intelligibiliû . ,ntellectualem folum uitâhabenszfempibi praanec.Nó enini ineft impe ms ullus nee apperitus.Quod autapperituraadhibet/ proximedeinceps intel Icctum ilki comitans/appctttus adiuncnone quafi iara longe^grcdit:atq? exor narcappetens ad exemplar eonnquæîintellectu noutnacuelut indeprægnans atqs parturiens affectât facere/óddeniq? fabricar.Hoc itaq? ftudio feipfam ala cif ca fenfibile ptrahens iara gubematracdti una cum comuni uniuerforum ala gu bemacula gent/collega eras uiucns in comuni tonus gu bcm an one tanq extnn fcciis prefidet fupans gubernatum.Atcu gubemareptem aficctat iam gubernac folarciq? infufa i quo uiuir/no rota neqj ois ipfa fit corporis: fed Iterim aliquid poffidet extra corpus.Igifneq? ét buius Itellectus eft paflióifubiectus. Hec ant alias quidé [corpore:alias aturaitextracorpus:nempe impetu quoda exordic apnrais/amp;:ad tertia ufep pgreffa defeed 1 cad noftra quoda Irellcctus actu.Dura intellcctus ipfepmanetin fcipfoiintereaq^palam pulchns olacóplet/lmortalis exornaror p aiam imoytalé.Siqdé ipfe quoq? femp exiftens per actum inceffabi lern cunctadifpenfat.

MARSILIVS.

Ij^Cmnes aij pprias immortalefq; uitas habent.

Cap.XIIIL ff V quot;

-ocr page 546-

qX Vic^d uitæ ab aîa nodra î nóflm corpus cmicat abeunté binc afara comi B ^rar Quod ueroi f^cu uirale c^Iitus iprelTum fuerar/cælirus cóferuat.Cir ^qö^rSnoilcrams hmcipurus cmmras amorefeuerfanpurus uero rehnqc.

PLOTJNVS.

^ q^^Veimir preterea de aia ér aiabum reliquorum. Et profecto queen q; inter ■ «as tales funr/ut a fupionbus degenerates ufq; ad brurorn corpora fine ^sA,j;^proIapfæ;hæ quoq? neceflario funt imortales.Si aut dl alia quidam alg fpés:oporret hanc infup nó almndepcndere/q a natura umére. Quippe cu ipfa ctiaaialibus uite fit caufa.Similiter amp;nbsp;placard aîam feopoitec habere. Omnes.n» ab eodem pnncipio pcefleruntpropria héntes uiram. Atq? hæ quoq? funtincor poreæindiuifibilefq? ôdeiTentiç.Si âcoporreataiam hois exiftentétnmembrem/ cópofito folui/ amp;nbsp;nos dicemus alas qdé quæpure abent / quod adiunctû in ge nerarione fuerac dimifluras. Alias at cóereta eiufmói labé longis réporu cumcu 113 abftei-furas.Dimiflum uero id quodédcrerms diecmus.'nequpfn qdéperdi: ^diu fit undeducirorigine. Nihil.n.cx eo quod ens cenferur/unq difperditur.

MARSILIVS.

Animg: defunctorum noftra hæc memoricer tenent/fentiunt/curant/malefaciunt benefaciunr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap.XV.

Œidm corpus habet qualecuqi uel aerid uel ærhend; proprios habent â: us.Sm omnecorpus exuanreminériaquada inrelligenri^adfingula ernéda un pro fenfibus ludicâtur.Nâ amp;nbsp;imaginatio præfemmpfecta fenfus præfert: A: ró imaginationé agît/atq? fenfus; Ecintellectus ronem atq? fe quentia modo quodam pra’flannore.

PLOTINYS.

T Acrenus dictafunt/quæad iHos qdemóflrarionéexigdtdicédaeranr.

■ Q mr uero oportune dicéda fintiHis/q fidequada fenfu pmixta potius mdigmt/eligcnda funt ex biilonayqueemfmodi rebus abundat. Præfemm ex bis qua: Dn oraculis madauerunt/iubéres indignarioné aiorum q iniuna quon dam funt aflFeeri placari/meiitofqj honores reddi defunctis/ rang taliafentienn ' bus.Quéadmodd amp;;oés ergadefdetos obferuar. Aiæprærerea multe/qu^quon dam uira egerdt humana/deide a corporefegregarænó defbrerdt beneficns hu mand genus afficere: Que pfecto uaticiniis amp;nbsp;oraculis/td ad alia nobis cófeidt; rumenap feipfas demonftrannnecalioniaïas exnnetas ede,

MARSJLU EPILOGVS.

J d BES IDE RAS Magnanime Laurén breué tandé longe difputarióis fdmi/ difpuratióis mg de ïmorralitare/amp;: inTheologia lóc l'præfenna in longd ia pducep. Defiderabac Si idé noder illc Bernardus/cd Venen fenarus hic orator/ nos hacderelanflimedifputates audirer. Bernardus mg Bembus/Virapprime doctus:docrordq? patronusiatqp meus m fideregenioq, frater. Tibi igit atq; illi panter hæc erit fdma quattuor didmcra capmbus. Primo gdé.’q?ai'a rebus ca du cis dommari potednncitamétifq} corporeis repugn are. Seeddo: qp mulra a corpo nbus fepacafrequenter excogirat; fmeres ipfas actingarp fefepatas:fiuefepec ipfa. Terrio cp naturalirer ^rema defideranac fepe eremord fiducia negligic rem poralia. Quarto :g»eternd colit Ded uiræ fempicernic gratia. Tora dem^ religio natu rails horami finniflimd immortalirans ell fundamentum;

-ocr page 547-

• lt;1 Lissa-OCTAV vs EMN^ADIS QVARTAE: DE ANIMAE

DESCENSV INCORPORA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

MARSILIVS.

Animæ noRræ intcllectuales i corpus defcédûr p nature uiuifici infelligctie fug fubiuncta:Etcorpus nacurakter adfeifeentem ficuc flama fuIphur.Simikrer ôdeg leftium incellectualcs arg corponbus fuis p eiufmot media copulanc Cap.k

^~^ ir WOLVIT Deus ad fui intcllectus exemplar in quakbet mudi fphera 0^ n 1 in celo amp;: infra cgkim alalia queda inrellecruaka fore. Ac nc intellectus A quafip uiolenna forent ad corpora prrahendi p natura^îalem.i.uege gt;^^lem cis adnatam quafi plantam/corponbus libérer adfcilcendis con cikauifleuidecur.

CLO TIN VS.

ƒ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AEPE Quidem expeireccus ecorpore ad meipfumzamp; extra c^Tte

’^a pofitus intraq? me receptus/pulchrirudinê intueor admiranda.

« Ideoqj cue cófido qmaxime foras me elle præflantioris. Quippe

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J cum uiram tâc optimaagam:5d in idem cû diuinitate confpirem:

i /in qua ctiam fitus ad illam peruenio acnôcm:p qui meipfum fup omne aliud incelligibile lam conftituam. Verum poR liâc in diui nirate quietem in ranocinactoné ex meure dclapfus/ambigo equidem/quonam pacto impræfenria quoq? defcendâ;ôlt; qûo mibi quâdoqj aîa corpori fcipfam in finuauent:quippe cû calls fit/quaks appanut p feipfamiquâuis î corpore uiuac. Heraclitus igtc nobis id prgapitdikgêter inquirere: atq- ipfe neceflarias quafdâ uiaiTitudmes acôtrarus in côtrana ponit:ô;iter ab alto tracrat adinfimaJn qua quidé cômuratiôe nônulla requics uideaCQuafi intolerabilis defangatiôis lit in eifdem perpetuo laborare/acqTcraire. Scd î bis pertracrandis quali fingês p fimilitudines quafdam peruagari uidet négligés fuam nobis fenrennâ apcrire: adeo utapud eum forfan iterutn fitquerendû/quéadmodû amp;: ipfe perquirés m uenent. Empedocles prate rca cum dix cric legem extare/conflituenté.'aîas cup peccauerunt ad bac noRra corruere:atq? ipfe fie a deo phigus/funofe difcordig crediturus arqTeruirurus/rantû( ucarbitror)pcraccauic/qtû Pytbagoras fecraro resq? lUius/tum de boc/tû de plerifq; akis p muolucra quedâ fignificauerâr.Sed hicquoqi pp poefim euafit obfeurior. Reliquus ucro nobis eR Plato diumus: Qui amp;.'alia mulca prcclaraqideaîa tradidinamp; deaduentu eius adnoRra i libris fuismukadifleruirilca uefperarepoflimus nos ab eo manifefli aliquid acceptu i ros.Quid ergo bic pbûs ait/Profecto nô idem ubiq? uiderur dicereiut facile ait quis fenfum eius percipe ualeat. Principio fenfibile rotû ubiqi conrénit: amp;nbsp;com mertium aîa cum corpore damnanaficrens earn bic includi uincuks/amp; in corpo re elfefepultam.Item arcanum illud oraculum ueneraf/quo tradit anima bic m cuRodiaquadâ amp;carcerefitam effe.Rurfus fpelûca apudPlatoné/ficutârantrû apud Empedodem/uniuerfum boefuearbicror)nobis fignificat.Vbi eciâ folu tionem ex uincuks amp;nbsp;afeenfum efpelûca i aîa efle inquitipfam ad inrelligibile progreflioem. In Pbedro quineriam alarum fiue pennarâ cafum fiueiacturam caufain elfe defcenfiôis ad bac arbitrât. Vbi T circuitus quidâ aîam illuc profe ctam/icerû ad bac noRra rétorquée. Alias item alas indicia hue diuina demimu:

-ocr page 548-

3r fortes amp;; fommœ atqi necefTitates.Deniq; in Eis omnibus aduentu aie adcot pus crimman uidet. Verum inTimeo de hoc uniuerfo difpurâs amp;;mûdum lau datiSe Deumapellar beacum.Ammaqiab opificebono huicideo traditam eflez ut mûdus pofletintellectualis euadere:Quado inreUectualem quidéhune opor rebat efle:Sed abfq? aîa mû dan um corpus intellectum aflcqui no ualebat.Igimr amp;nbsp;ipfa tonus aîa hanc ob caufara a Deo mfufa c/î uniuerfo:amp;:uniufcuiufqino gt;■. ftrum aîa fimiliter ad ipfam demq? tonus madi pfectioem. Oportebat enî quot funt m mundo intelligibili/tondcm fimiliaqunimalmm gênera m mundo feu fibîli connnerî.

MARSILIVS.

Coniuncno aîæ cum corpore amp;:fi e/lfecûdum quanda aîænaturâ/atq? enam ad uniuerfi pfeenôem.-tamê duplici róne animis no fin s obediquia amp;; intelbgenua quodâmodo impeding am mû perturbanoibus împIet.Ammîs ucro c^Ieïhbus kecimpediméta nôaccidût

q WVomam p natura genitalem cóiuncno cum corpore naturahs ell aîeudeo Ÿ M^^^^^leHes aî^/quæhacfola pocenna utunf ad corpus/în babîru naturali ffÜ i nbsp;nbsp;nbsp;cîcpcofiflûr.Cum enîcarû corporanecdïflbluéda/nccextemîspaßioibus fubdi

ta/uec ullius egena fint:facile pfolâ aîæ luæ mm genitalem regunf/arq? mouen. tur.Nec earurn cótéplanóem tranquilliraréqompediûr. Ammis uero noftris cou rraria róne accidit/öe cótranum. Dar ramé reditus ad fuperna; fi quidéquadoqj fit ad fupna cóuerfio. Ad iiifehora uero labi Porphyrins air/quädo aîus quaff agenam deprauac/urqui mulns annis produxerit triheum/reddar deniqiptu treo loliü.i.folitus nonones ïrellecruales edere/iam ferac imaginales.Tüceradf cibus aïppululat/inquic/uegetalis actus quafigermé.Per quod icorpus iam por rectum aîa coipori fe cóglunnat. Porphyrius hic aîarû lapfum cafui demonum ab hebreis introducro facit fimilcm/umo uidelicet inteUigénp uel uolüraus effe crum. Vndefecuta fit cócupifcenria demés. Quod end dedemonibus difputas Dionyfius ait:q ibi uider d^monas aïalia ponere:ficut amp;Bafilms pkinmiqigrg ci Theologi purauerür.Tum uero fi uerum fit illud Damafceni/uInmos nimm angelos cecidüfeiarq? euafermt aïalia/ualde fimilis critPlatonicus aîarû lapfus demonibus/apud hebreos chnftianofqicadentibus. Proinde ubi apud Plonnu arq? Proculü legis priculares aïas agere phculares uiaifitudines/tü adlupiorai turn ad mfenorame inrelligas anima tui m finira corpora mu ram ra. Fm me naqj funt amp;: paiicæ unius aï^ mucatióes i anno mundr magnoiarqi m ano fequén/ut aiunc/eadé penims retexunf. Praaerca nee oportet oéin aïam oés inducrefpés/ necquâlibetaîam panter afcédere/uel defcédere.Sunt enî ( ut Platonice loquar^ inter aïas hoïum differênæ quidam quodâmodo fpeciales ficut i ilcllis/que ui dentur afpectu cófimiles.Differürq; inter fe aîa: no/fne nó ficut pyrum a porno perfico; fed ficut apyro pyru. Sût ergo determinati fmgulis p nam ra pgreHus: Excellénores igm ai^ afcendütquidé alriuszminus ue defcédür. Détériorés uero uicidim.Humanas dico aïas:amp;f ad corpora tarum humanadefcédere.Sicenï opi monem Placonica moderamur;qux ent infup modcranor/ fi ab hebreis acapia tur/exiibmlnbus ter folum aïam ï homme deucnircipodremo feinper fore ud miferam/uel beatam.

-ocr page 549-

PLOTIN vs.

Vm igit apud PJarone de aia noOra perqummusz necen'ario coringir no bis fimuloio deaiapcrfcrutari:quana rone ficnaturainnitura fit/ titrée CÛ corporc cómertium babi tu ra. Item dénatura mûdi/qualcm potiflimû hûcafTereredebcamusnn quo ata pofita eft res difpéfatura coiporeas/fiue fpôre feu coacra/fiucalia quadâ côdirione:querédum enam de hanam rerum effectore rcctc ne an aliccnamp;f ucrum preftanus agat/an ficur alç nofbre.Quas forfan opor fuie détériora corpora gubematuras intcrius pen errare pilla: fi modo fuperare córinerecpdebeancQuippccum unûquodq? corpus diflipef/locûqi répétât pro prium.Sed m ipfo toto oîa propria i fedc n attirail ter coilocenf. Preterea corpo ranoftra plurimâ follicitâcp puidennl cxigutiquibus multa alicnaqj incidunt. Quibus femp opus é multis.Quibus î fumma difïicultace amp;difcnmine pofius Omni opus eft patroanio. Corpus uero mundi cum fit perfectû/plcnû fibi fuffi ciensznihil ung panés prêter nariirâ/quafi iuflïi quodâ breui amp;nbsp;facili régir Atep utaia naturalitcr mftituta eft uelle/ira fefemper hémeq? cupiditaribus incitaf: nccppcrturbatiôtbus ullis afficirNihil enî difcedit: nihil rurfus accedit. Quant obrem aîam quoq? noftrâ mquit Plato/fiquâdo cû illa pfecra uiuatz ipfâ quoep foreperfecrâ:fecpipfam pfublimiacollaturâ/totûqtmûdum gubernaturâ:quan do emm inde nô abfit: neq? fe prorfus îmergat corporibus: neqt fit alicuius/tûc earn quoep uelut atæ mûdanæcollegî uniuerfum çqua facilitate recturâ: Quaft nô fit aîæmalum/qtiomodocûqpprœberecorport efiendt ôc bene eßendi poten nam. Nó ent prouidenna ois i deterionbus difpenfandis mbibec interim prout dentem inoptimo ftatu perfeuerare. Duplex fane in uniuerfo prouidenna elf. Cómunis amp;nbsp;propria. Et cómunis gdê ludti quodâ afollicitudme libero/regioqï impenocuncta componit.Propriauero fingulanm lam opaquadâ(ut ira dixe nm)manuana opifiaum artractâdo/opificem ipfum opificii códitione implet: atqicótaminar. Cum uero aiadiuina eo quo dixi modo/rotum c^lum femp gu bemare dicarSupeminés quidem/quod detenus eft/iiim at'ir ultima biiic mtus infundes/nópotentquifpiâ caufan Deum:quafi tonus atam i ipfo derenori po fucnr.Iam uero amp;nbsp;b^cipfa aïa naturali munere pnuac nunquâ:ab ano id ipfum -poffidés/fempcp fimiliter habitura.Quod quidem huic prerer narurâ ipfius effe nó pót.Quippe cû buicaftiduc femp adfit: neqt inccperir ung. Srellaiti quoq; alas eodem modo ad corpus habere fe dicit/quo amp;: tonus aîam. Nam amp;nbsp;harum corpora aîæ difcurfionibus admouet.Vbi certe ftellis etiâ decentem fertiat füllet tarem. Cumenim duo quedâ fint pp quæ potiflimû cómertium aîæ ad corpora, culpan folet:tum quia mteHigénâ impedit/cum quia iioluptatibus/libidinibusz dolonbus/obruitanimü/ncutrum profecto inccmodti accidic aiæ/quecûq; neqj corporis pcnecralibus feprorfus ïmerfent:neque fir alicuiustneq? euafentcorpo ris:fcd uiciflim aïe corpus:quod quidcmtale fit/ut neq? re ulla indigear/neqs de fectum alicubi pan af. Quocirca neep animâ cócupifccnnis nmonbufep inficiar. Nihilenim incómodi/nibildifcnminis talicorpon occurric animo memendû. Ncq? occupatio prorfus ulla ad infenora dcclinâs/a fublimi beatacp contéplacio nedetorquet. Immo uero ciufmodi anima femper diuinis incumbitz facultacc mtenm nequag follicita/nec opcrofa modéras uniuerfum.

-ocr page 550-


-TTMäRSILIVS.”*

Quonia ois natura prater pnmâfimpliciflïml infinit! mulriplicabilis cfliijco m genere inrellecruak multi funtintellectus.In gencreaiali mulrcfunr anime. In ordine animarum multæ funt inteUectuales. Quales funt cæleües/demonical/ noftnr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IlI._

imx noflræ/prater intellcctum i mudo intelligibili femp agérem/habent rónem/imaginatiócm/ fenfum/uim uegcralem.'quas fanc uires oftciis pro pms quadoqi oportet uri. His aut utuntur i corpore.Iraq? confentancum eft cas m corpora quadoq? defcendcre.

PLOTINVS.

ir’'''Ïiïpi'ffcnria uero fermo nobis eft deaia noftra: qua? fertur i corpore ma Ia oia pan/raifcraq; uitam ducereidoloribus/cupiditatibus/timonbus/cg tenfq; malis oppreflaiCui corpus umculü eft/arq? fepuIchrum:Cui mun dus eft fpelüca amp;nbsp;antrum. Quæ quidem fententia de aia utraq? /diuerfa fcnriés/ uenrari nó diflbnat:cü no fiti utraq? eadem rano defcendendi. Principio cum fit intellecrus ois in ipfo intelligent loco/totufcp amp;oïs:quem mudum intclligt bilem arbitramur.Item cum fint ibidem comprebcnfc uires inrellccnialcs intcllc crufqjfinguli/nócni unusfolus eft intellcctus/fcd unus amp;muln:nimirü multas quocp aias unaq? oportuit cermultafq? ex una Iter fc difterétcs/ficutex uno quo dam gcnerefpés:ptim quidépreftafioresiparrim uero détériorés: 5^ ptim magi's inteUectuales:partim minus actu tales. Et.n.illic in mente;hocquidem eft intel lecrus alia oiaporennacomprehcndés/uelutaial ingés.Alia uero actu funrunu quodqï;que potenria alrerum comprehédit. Velut fiqua duitas alara foret corn plectens alias aiaras;perfectior quidé amp;nbsp;potétior eêr ipfa duitans cómunis aia. Nihil ramé probiberet/alias quoq? aias ciuitatu ciufdem ede naruræ. Vel ficut fi ex uniuerfo igne/alius qdé magnus fit ignis/alii uero parui.Eft.n.ipfa ols eflen ria/ign is uidelicet uniuerfi.Irnmo uero aqua à: ois ignis eden na eft. Opus auc aiæ/quæ rationalior eft/ccrte eft irelligereineq? tamé inteUigere folum: alioquin quo difteratabintellectu/nó uideo.Sed prêter id qgt;intellectualis cft/adummés infuper aliud/fecudum quod propria fornt natura/nó permanet intellecrus. Ha bet autopus d?ipfa: fiquidem qcquid i enrium ordine numeraf/propnfi opus habet. lam uero fufpiaés aia ad id quod ipfa fupius eft/intelligir.Refpiciês anc m feipfam/feruat pfecto feipfam. At uero ad id quod mferms eft lam uergens/ - * exornar ipfum;amp;gubernat;amp;: regit. Fieri fane no potcrat/uc i mû do intelligibi li oia cóqiiiefcerér. Quippe ca almd deinceps aliudqi eftia podenquod quidé quot;nbsp;connue minus euaderer:neceflario tamé cxonref;qdiu quod fupius é/cófiftac.

MARSILIVS.

Intellecrus dminus imp redit intellectui noftro omniformé uniuerfi formam: quæ facile in rónem uacatem inde fubrunlar. Quado igif rano ad cam penims feconuertit/fecumqï rapit imaginanoncm/in eodem ftaru quo amp;nbsp;mundi anima permanet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IIII.

DcftEmiIidiuinorüc5templanbnefruir:amp;:interim etium babitas/aduni 'uerfalem müdi gubematióem intiutum cóuertit fimiliter/amp;: affectum. Ar ^uado ratio una cum imaginatione/uniuerfali mudi forma neglccta/par ticularem quandam diligcnnus intuerur/ amp;nbsp;amat ardenuus/ lamq? amp;nbsp;uegetalis

-ocr page 551-

ipfa natura eandé prorfus afFecrantuc au facta lam angufiïor corpus afafdtan gußum paffiüibufq^ fubiectû.Hincigitcuris înumerabilibus follicitata uexaf.

JPLOTINVS.

OPorret iraq; fin gu las aras appetitu utentes in tellectuali in ipfa ad auctorS * fuû côucrfione/habêtes quineriâ facultaré ad fcquêria difpêfanda/quéad 1 modum lumé defuper quidem Soit fufpéfum/fcd interim fe infcnonbus y fineinuidiaporrigés/oportec inq illas indénes illefafqiferuari/quatenus una eu ƒ Ma tota î mûdo inteUigibili uitam agfit. In cçlo prçterea una cum tora quafi col ( legas fimiliter gubernare:ficut amp;: reges alii una cû ipfo rege omm cogregari ccu \ æ^^e una cum ipfo cuncta componuenec ipfi quidem efedibus regns defeen j détes.Tûc enim in codem cum ipfo regc funt riaru. Cum uero aîg ab ipfo toto ad id deueniût/ut pars quidam ïam fuicp iuris cuadânquafi lam tedeat/res una cura alio gerere/fingulç me fe ad propria reuoeât. Qult;do itaq; id diurius rails aîus agit/fiigiés corâ/ôC inde difcrepâtia quadam iam feiunems/ nec ukerius m telligibile fufpiat/pars aliqua iam euadés/nimirum folus relinqui£zamp; ueluti de ftitutus fit impotensmegoensq’ diftrahif.Nam parti cuidam eft addictus/dum ^^§f^§^^us atoto uni cuidam femacipat/omnereliquûfugiés.Ecf»fectus côuer fusq; ad unicum lUud a rôtis omnibusq; côeuflum/ fie itaep a toto degencrar/ôd propnum quidda circalUa que undiq: mcidût/diftractus curar/côrretrâs colcfqi *. externamee folum affiftés eorpori/fed intra ualde progreffus. Hinc igitunficut dioF/aïus pénis abiectis fine cofractis alligac icorpore/poftq ab incolumi mno xioq;babitu mêlions puinciæ gubernâdæ logins aberrauir.Qualis quidem ba bitus penes ipfam tonus aîam ante uigebar. Quod uero ante hoc efi/oîo m elius côtingebat aîo ad ipfum refugiéti. Quamobrem deuinctus efi aîus.s.delapfiis •'-abalto/ôe indecompedibus alligatus/amp;: agédo fenfibus utcns:ppea 9 prohibe ^ tur ab initio un mente:fertur quoq; fepulms efle/amp; côdirus î fpelûca. At cû ad t intelligcntiam fecôuernt/folui ex uinculis iudicac/altiufq? afcendere:quado ui dclicet ex quodâ reminifeentiæ muncre ad enria côtemplanda facit exordium. Habet tarnen nihilominus aliquid îterea fupereminés. Animæ igitur neceflano utranq? uiciflim uitam experiunf/tum fuperiorem illam/mm rurfus inferioré al terne ducentes. Et diutius quidem uitam fuperiorem agût/quæ plus pofiunt cû -' mente uerfari. Diurius uero ducut inferiorem/quibus cótrarium uel natura uel t fortunis accident. Qua quidem Plato clam fignificâs/quado aiaru exordia ex fecûda patera diuidit/farirq? iam pattes/tue quoq? ait necefianum fore in genera tionem labi/poftq tales faccæ funt panes. Vbi uero ait/Deum ai a s ferere;fic eft nobis intelligédum:ficuc quado loquétem amp;nbsp;quafi côcionâtem Deum ipfum in durit.Quæ enim î comuni return natura funr/hæc ipfa tractâdi côdirio gignit/à: facit:ordine quodâ fuccedéte deelarâs/quæ ira femper fiLÛt/amp; quæ ita côfiftunr, MARSILIVS.

De aiæ defeenfu Empedoclis/Heracliti/Platonis dicta côfenriûr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap^. V.

ima qnoniâ diuina'eft/in hac regioe caduca fæpe couerrit ad diuma.Ec

quoniam eft ulrimû diuinom/p inftinctum affectuq? naruralé uenit in cor pus.Ideo uolûtate uenit,s.naturali/amp;: infup elecriôe quadam. Venit amp;nbsp;ne fèr^oniâdiuina legeneceflanum eft/aîas quæ fieaffeccæfunt/fic eligunc cueftigio deuenire. Spore ueniût/uclut ad bonû:nô fpome inrenm incidût Ôt m

-ocr page 552-

milu. Venire hue aus adorJinéprinetumuerfizad exerrirarioem infenom ahs uinivad mali penna. Peceâtes aiç Icuius/córnutanoc punintur ex fehaore hole i hoiem felicé minus/uel infelicem.Peccates nero grauius uexarur enaad^moni bus:quod Mercunus amp;nbsp;Orpheus làblichusq; cófirmat. Vir puern atrociratc iiul rus pfonaufq? cemcnlaméns facile renter. Sa mini Mamfq- influxus acre bills uel crocee monbus imaginariocs ucxar.Samrnnquida/Maraiqi demones horrcdis imaginanoibus fuis quafiuulubusperfonans imagmanoes peccarium miferabi liter agi can Poflunt qumenam eas humomm monbus afflrctare.

PLOTINVS.

On tgic inter fe diflennût/aîas i generaaoem fenucep cas ad pcrfecrioem uniuerfi defcendere.ltem fub ludiao pena arq?fpeluca.Rurfus neceflitas amp;; fpótanea morio.Quâdoquidé neceiheas fecû habet enâ uolûtariû.Prj epuod dicit/aîam i malo elfe/dum eil Î corporc:neq; répugnât infup Empe docks fuga ilia errorep a Deo;Neque q^peccauent aïus/ unde ludicialis p^na fe quatur;neq? rurfus Heratlm m fuga requies. Neqi oio uokicanadefcêdédi codi -V öo/nirfusqï inuolürana. Quicquid.n.deuenitad decerius/nó fpótepcruenicad ^ hoctpfum;Mocione tamé propria uadés/à: irerea dereriora patiés/dicit pro bis qu^fedt/merita reportare.Quadoquidem b^cpan amp;:facerefit neceflanum lege nature perpetue fempiterna. Siquis afitdicat/quod i altenus cuiufdam córingic ufum/defcédês.s.abipfo fupiore/idipfum a Deo mitri/ is neq? ucritaci neqfibi diifonare cêfebic. A quo eni pncipio ducutur fingulann idé uel extrema/quan uis mulca fint media/referutur, Cum nero duplex fit peccatinamp;f alterum quidé in ipfa caufa defcédédi: alterum nero dum î hoc uicæ datu delinquifallud fane cd hoc ipfnm quod eft perpeifa defcêdês.In hoc atit id minus eft.s.alia ingredi corpora:accp id quidem ocius ex ludicio pdignitace cenfence.Quod utiqnnfti tuco factum diuino/per ludicnnome fignificat. Spés uero improbitatis imode racior nuion fupplicio digna perpediciquadam.s.punientium demonum prgfe crura. Sicigitaia/quanuis diuinuquiddafic/regiombufqjfupionbus onundai •'• î corpus tame imergirur. Cuq? Deus quidam fit pofterior uolûtana quadâ incli nacione/amp;: caufa poteftans/amp;: poftenoris exornadi gratia hue ita defcendit. Ac ficico hme aufugerit/nullo hinc affecta demméto ob id potiflimû ludicatunqp î notinam mail peruenit/maliq? ipfius cognouit natura. Item uires fuas pduxic . ' in lucem: à: opera eftectioesq; declaranir. Quæquidem oia fi in habitu femper incorporeo cóquiefcerêt/amp;: fruftra forét/nunq.s.in actü fuü puenienna;amp; aiara ipfam laterétquæpofTidctnunq.s.cmicâtia neep procedétia in effectû. Siquidé uhiqi acno potétiam patefacit: alioquin prorfus occulta amp;nbsp;obfcurâ/necexiftécê '' quidem/nó uere fic exiftércm. lam ucro unnfquifqp nucadmirac intrinfeca pp externorum uarictatem:dum qualia fint illa cóiectat/pcr h^c qu^ inde admodu uaria pulchcrrimaq? proueniüc.

MARSILIVS,_

Anima uenic î corpus nó folum infirmitace quadam i diuinis ultra cófiftcrenó ualente: fed eriam poteftace nature fçcûdæ pululantis î germé. Forma nâq; cor porea eft aîæ fecûdæ propago. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ça^jVL^

Imik quadam fecuditace pnmû bonum î métem exuberat omniformem. Hæc m fimilé mûdi aîam. Hæc î mudum fimilitcr omniformé.ltem caude

-ocr page 553-

omnes in effectus ubiqjfuos.Deniqifupiomm prouidennam imitatus animus ad inferiora fe rranffert quodam ftudio prouidédi.

PLQTINVS.

1 ig‘^ oportet nó folum exiliere unû:alioquin abfœderêtur oia formam . inillo proprianó habériaineq; ens ullum prorfus exraret/illo.s.infe cófi

lt; y ftenterneq? horum enrium mulritudo foret ab uno narorum:nifi fequen dadeinceps indeprogredcrétur:quç quidem aiarum ordinem forciunfioportet eria fimditer aias nó tantü ipfas exiliere:fed enâ effectus earn pfpicne apparere, Siguidéunicuiq; naturæ hoc inell:ut fequés aligd faciat/explicetcp i lucé/uelut ex femme quoda indiuifibili/ÓC pridpio in finé fenfibilem pcedéterdum.s.fem perquodprius eff/manet i propria fede:quod uero fequit/procreac ex porêtia melfabili/quatum fupenoribus infit/qua Üerilem permancre nó decuit/quafi m uidiacohibitam generare:Sed procedere femp/quoufqi ad ulcimu quatum fieri pot cuncra progrediant/caufa.s.uirtutis inexhaulla: munerafua per oia dilfun dentis:neq5 paticns quicq fui expers alicubi circüfpicere. Neep enim ellaliquid \ quod pbibeat unüquodq? priceps fore boni/quatenus fua cuiufq? natura com pos efle polfit. Siue igicfemp fuit natura materi^/impolfibile erac earn ai eflet / nequaq parricipare:quod oïbus bond/quatum unüquodq;capere pót/ abunde fuppeditat:fiue materie ortus precedctibus caufis ê neceffano cófecurusmeq? fic quidem oportuit earn munerum expertem elfe ob ipfam eins imbectlliratê:qua cenfer/anteq muneraream defuper defcéderecogitent.Quado.s.in feipfo ma neret dtum/quod uelut graris amp;nbsp;efle largitur. Demonllrario igitur eorum que y in mundo intelligibili optima funt/ell potiffimû/quod ell î fenfibili mûdo pul chernmum:declaratio mg turn poteHans illorum/tum etia bonitans.Nempefic femperoïacónectuntur:tum qua: intelligibilia/tum quæ fenfibilia iudicacur. Et lilaquidé p fe exillentia: hæc autillorum participarióe efle femp actipientia/na turamq, itelligibilem pro'uiribus imiranna.

MARSILIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

Sicutaer ïterignem aquam ue medius/illincquidé igneus/hic uero fitaquèus: ac uidlfim ad utraq; ferfdic aius ad diuina fe hét atq; caduca Cap. VIL r^'KMmacorpora fui aliquid inferioribus largiunc;fedceledia quidé nihil in L_^erim accipiunt a fequen tibus:Elementana uero dando uiciflim quoq; reci piunt:Similiter addles aîæ inferionbus prouidétes/mde nequaq infiaunt.Dg monioe uero quædam/acq; nollræ/dum perficiunt corpora/quodiïmó inficiunc indc/ppcuriofiorem prouidétiam/circa prouinciam duriorem.Sed loei maligni ?-üs d' müdi fupions felicitate cómemorac/ó; admonet illü uehemétius affectare. l PLOTINVS.

f'^c'^/Vm uero duplex fit natural^ altera quidem itelligibilis/altera uero fenfi

I bilis/facius dlaîæ i ipfa ïtelligibili uiuere.Neceflarium tarne ell eam:cü l^_,.A^ufmodi natura fit prédira/fenfibilem quoq; naturam participate:Nelt;p grauiterferredebet/fi nó oio ell ipfum bonum.Quippe cum medium in rebus dphwn obtineat ordinem: amp;: diuinæ quidem fortis fit particeps:in poffremo aut gradu Itelligibilis naturæ pofita/uelutalfinis naturæ fenfibili/fic naturaliter mllituta ƒ ut de fuis aliqd huic exhibeat: recipiat ét hinc quoq; nónihil: nifi ppria integri tare feruara gubcrnet:Sed affeau lludioq; plunmo naturæ inférions ingrediac

-ocr page 554-

’ƒ inrrmarneq? cum tora afa/rora permanear. Vemtame pot ufcifTim bineaflurge re pennam corum quæbic cognouic paHacp e/i reportas; uncle cîicîicenc g beara . ùcapud foperos habirario;amp; quafi córranoru comparanoe rang planius mclio ra perceperir.Cognitio eni boni perfpicador puemt expenenna maîi.’præfernni

? uouudiciu infirmius eft/g utabh^experiériamalifcientiicófequaf. QuemacI ’ moduni ucroîtellectuahs difcurbo ejuædam ad ulnmü detenuscpdefcêfio edi * cm fupenus pgvedi hcei::fed neceflanum ed ex feipfa agetem/neq? porcrem £ Icipia quiedercinecedicacc nature legecp âd aiam ufqj procedere;Hic emm ci ta minus c:£^baccôdiàone fun fequétihus ttidete/rudusep rccuneredicaîxquocp j nbsp;nbsp;äeno cd/turn âdfequéaa. corpovcd gubernädo/rum ad precedéna. ip(a uidelicct enuacôtépUdo. Explccaut hoc 'iplenfqjanimis quads, mafficudinetépomiac ^^dcm cóucido aderenonbus ad mehoracontmgit,Ammxucto/quxdicit uni ucrfi/cóuenic pvoculdubio/ut nung detenon opcre occupcë:ncq’, mala fubeatr fed que fequunc/excéda cócempiationepfpiciac'.ói interim fupenonbus femper incumbat. i^uodquidem dmul ieapór implen/munens utnufep compote/acd piente quidem detupunferioribus uero fuppeditate. Fien naep nó poterat/cum (icaia/quin fe adutraq^ propagaret.

ffMARSILIVS,

Cum animus noder uires amp;nbsp;actus cxlcdibus animis cófimiles habeatz probable ed (altem inteUectum nodrum (icut Scillorum circa diuma (emp ageredicut na tura uegetalisinobis circacorporeauerfacadidue nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VUL

'^~1PT^^^'^ ^i^^iif^^ctióes uegetales nodrxnos latét/(icamp;:iteüectualernodrxno bis plimmü fût occulrx: nee motus ullus ipre uegerah (enfu cócupifcétia factus patecnobis/mfi adimaginaaóem/amp;pbac ad rónem udpperueniat.Simi liter nee actus ïreUigentix (e pate(acit:ni(i in róné uaeâtem quadoep (ubrualet: pertp bac adimaginatóem (imihter uacuarn trafferac/ ubi den (oletaiaduerfio. C^ledes aix obedientia (ibi corpora (olo turn naturx indinctu/tum métis num faallime regunt.Nodre uero imaginationsquoep amp;rónem circa corpus idoccu pant/emfmodi prouidétiam exigens. Ideo conditutu eddiuinitus/utquadotp bincdbeuntes ad cxledia reuertantur.

^LQTINVS.

d ^quot;^^ p^Romde ft decet prêter aliorum opmionem/quodmibiplane uidec/aper pronütiare:aia quoep nodra nó uniuerfa corpus mgredic: (ed éipfius Ç’^^'.^a^d i mado itdligibdi (emp:aliquid aüt imCido (endbih. Quod quidé (i (upet/imo uero b fupeturatep pturbetur/nópmittitnos interim pCentireiqu^ btpprcinum ipfum aixcótemplatur, Tuc eni quod mtelligitur/m nos defcédit/ quado ad (eni urn quendam puenit de(cendédo.Nó eni quicquid circa quilt bet mx partem fit/agno(amus prius q adtotam pueniat aiamiCeu cócupifcétia ui gens i ip(a cócupifcédi natura:tóedemum a nobis cognofcitur/quando uirtute quadam intima (entiédi uel etiam cogitadi/uel utraqi boeipfum aiaduertimus, '' Omnis eniaïa babetahquid amp;inferms erga eorpus/amp; fupius erga menté.Et to ta quidem acq; tonus aïa fua erga corpus parte totum regit:Ecid quidêabfqda bore/utpote qup admodum fupeminet:quonta neqj rónis difcurfione/quetnad modum apud nos id ibi prouenit:fed ipfo ponus ïcellectu:(icut amp;nbsp;ars cófultare nó folet. lila, n.p infunam fui pattern totum prorfus exornanfed aïx paculare»

-ocr page 555-

atq? partis habet ip(æquoq?altqüiclfupereminés.Occupatçuero funt nimiiim ipfo fenfu/ mukoruq? pceprióe incidétium córra natura afFIigeoumqj A: undilt;p perturbätium.Quippe cum id quod ab eis curaf pars queda fit/A: indiges atqj dcficiens multisq; alienis aduerfisq? arcufufa. Affectât quoq?mulra/illecebriscp plunmis iiTetic/S^ ipfa uoluptate decipif.Quod ucro fupius é/nullo prorfus no uo oblectaméto pulfac/firailemqjuiram fempagit.

^ fz LIBER NONVS QVARTAE ENNEADIS : VTRVM OMNES ANIMAE VNA SINT ANIMA. MARSIUVS.

Piorini fentena cft/mundum unamTiabere propriam fibi animam.Et afalia oia fuas propnaCq? habere, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Primum.

V ISI Mundus haberet unam/nó cec compofim perfectfi uereq; unum: T «nee relrquæ î mûdo aîæ ordine inter fe facile couenirét. Item nift nos A ' «PPnas haberemus/affectio paffioq? A: acrio aîalis i uno/mox adoés quot;“^^-.^^uniuerfumq? ptineret. Plotmus exercitaturus ingenium circa opinio nein pone?em unicam I eunens animâ/ludit ultro dtroq^/aliud interea moliens.

PLpTINVS._

K VNQVID Quem^dmodum uniufeuiufep aiam unam effe diet mus/quonia ubicptotaeft mcorpore:ac reuera hoe pactoé una: 1 W neep tamé alia pars eins hic/alia ibi eft in corpore;tum in his que 1 fenmitfic eft aiafenfualis:tumi planus totaubiqîî quailbet pte fimiliter:ItaA:meaA:tuaunaaiae:A:oesdeniq;aiauna:Atq?in uniuerfo/quæ îaictis una:Nó tanq diftnbuta p molé/fed habés ubiqj idem. Cur eni aia quidem mea una eft:quæ uero i mudo/nó fit una^Neqj eni moles ibi eft/neq; corpus/ficut nee eft in mea. Profecto fi ex ipfa mundi to ous dia amp;nbsp;mea eft A tua: illa uero una eft/ has quoqi oportet unam efle. Si au té tumala mudi turn mea funt ex una/riirfus funtomés una.Quçrendum eft igiS quxnam poriffimti fit hxc una. Sed prins inueftigadum eft/num recte dicaturz oês aias effe unam:Sicut una eft fua cuiufqj aïa:abfurdü naq? eft unam effe aiam mei Aaiam cuiufcuq;.Nam fi una eét/oporteret utiq? me fentiente alium quoq5 fentire:ac me bene uiuéte/alium bene umere: A appetente me/appetere. Atqi oio nos turn inter nos/tum cû ipfo toto undiqi paffióibus cóuenire: ufq? adeo ut pa tiente me/eófennat uniuerfura. At quo nam modo/fi una oio fit aïa/alia quidê rarionalis eft/iuationalis alia. Item alia î animalibus/in planus alia. Sed rurfus nifiponamus unam/neq? uniuerfum erit unum: neque unum inuemetur princi pium animarum.

MARSILIVS.

Cóceffurus reuera Plotinus aias eflediftinctas/nó facile cedit rónt ïamdictæ.s. p^óem aîalis unius mox Ï aliud uniuerfumqi tranfituras nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ Cap.lI.

dWei mallet aialium corpora neq; fibi inuicem/ neqj toti continua/diftinctas ^^ïas poftulare.Icem ubi tota prorfus aîalis uirtus cógregatur in uno/hanc ipfam aïam fummii in aïali genere poffidcnté/mento paffióes defectusqi î aïali bus apparétes ipfam î fe minime perpeffuram.

1

-ocr page 556-

PLOTINVS. '

pW Rincipjo quidem fi unaTic mea alteriusq? aia/ nó flarim fequet ut urtfcp 1 nbsp;nbsp;nbsp;9 aim utroq? fit idem.Na idem i alio cxiftês atqi aho/nó eafdem in urroq; paHioes habebit. Sicut Öd homo idem in me moto amp;' I re no moroan me quidê moto moucran reuero non moto quiefceeneq?abfurdii neq? preferopi nionem/eil quod i me eft amp;:re/idcm efle.Neqp neceHariu eftmefentiente alium qiioq? paflioem eandem prorfus habere.Siquidem neeï eodem corpore manus alrenus paflioem altera fentit: fed aia quæ eft i toto. Quod fi tu melt; paflioem fis cogniturus/unum quiddam ex ambobus corpus oportebit efle cóflarum.Sic enim com a etc urraq; fentiet idem. Memimfle uero decet/multa inrerdum latere cotum/eorum etiam que i uno eodemq? corporc fiûnEoq? magi’s quo maiorem corpus habet molé:quemadmodum î cet is uaftionbus/beluisq? fimilibus dici mr euenire.In quibus patienteparte/nullus roti pp morióis exiguitarem incidit fenfus.Quapp noneceflarium eft uno quodam patiente perfpicuû forma mo?^ indefenfum ton omniq;côtingere.Ar compati quidem nô eft abfuidû/ncepnc gandum.Senfualem uero formariôem fien non eft neceflarium. Proinde aî^m candem i me quidé babere uirruté/ fed î altero uinum/nô eft mirâdü. Siquiden^ nec eft impoffibile idem ab g ci î alio moueri/in alio côquiefcere. Nó eni fie uni elfe diamus/taquam multitudinis ois prorfus expertem. Jd fane natura fibi prp ftanrior uédicar; Sed unam fimul mulrirudinéqi dicimus/parncipeniq; efle turn nature buius que circa corpora fit parribibs/tum lUius gup indiuidua pmaner. Vnde rurfus una efleaiam côfequaf. Quéadmodu uero paflio qupin meparri conrigir/nô neceflano rorum occupât: fed quæ acciditpnnapali/dilfundif quo dâmodo â^adparremificquæabuniuerfo ad unuquêq; deucniût/manifeftiora çoringûr. Quippe cû fingula ton companarur. Qux uero nobis accidût/ utrum ad totum mox pernneât/ eft nobis occultum.

MARSILIVS.

Cltudit adbucPlonnus nofter

ÇapJIL

Smun ficur mumus hoium amor unioem figniftcataianim/fic ieperperua iiraqj inter fe odia diuerfitatem. Nó eni minus diflider homo ab hoie/SC oduis ab aiali/g ignis ab aquameqj minus ergo diftinguif. Magi eus ue ro raprus in ago a ex parte cóficrus e(l:amp;: quas babeatcaufas/ in fuperioribus de darauimus. Alibi diximus/fonnalem rei cuiufdam rónem efle f eflentias plures multiplicabilé excepta caufa prima. Igitur ficut ratio formalis corporis qualita ris nature î plura corpora natu ras qualitares diftincta eft/fic amp;f aie intellecrusq5 f aias ircllecrufg;p!ures. Turn uero fi aia excellérior formaliorqj eft q qualitas/ccr tepuidenriadiuinacóftirutum eft/efle multos alarum gradus ficut Äqualitara formaliter inter fe diftinctos/nó ficur hie calor ab illo fubiecn caufa: fed ficur ca

lor a fngore/ficcitas ab hu more. Quod amp;nbsp;Plotinus in fine capituli iam innuit, Vbi ait/intellecrus elfe mulros/arqj fenfus ipfos ludiciales fimul elfe cum intellc ctibus.i. cum irellecrualibus animis.Significat uero difputanoem hac annuere/ imam efle f cucns corporibus aiamz no rónalem quidemz fed uegetale fenfus cu À--iufdam eófufi parricipem. Vertîtamé rónalem quâbberaiam pofte corpus fuum uira irranonali formiredi nó fir ab aia mudi formatum:

-ocr page 557-

PLOTINVS

lt;^p^Roinderatio Jictat/nos ex oppofito mutuis inuicem paffionibus affici: . V ipfoqi afpectu mifcncordia ragi/atqi difFudi; rapiq; naturaliter ad aman b:::; dum:Ecprofecto cofidcratione dignum eft/num inter nos breamormu tuus oriatur. lam uero ft carmina quidam ueneficiaqi magma plurcs in unum rapiunt/pafltoneqicomunem habitantibus eria procul mcunuuid torn omnino peraiam unam coficipofle uidetur. Acquit ferma fubmiflauoceprolatus Ion geremotuafficincogitq? exaudirc:quodkeruallo etialongiflimo diftat.Ex qui bus licet cunctoru intelligere unionem/uelut p unam aiam cofpnantm.Sed quo napacco fiuna cftaia/alu quidé rónalis cftnrrónalis alia: amp;: alia ucgcralis/For te quonia quod in ala un public é/uirtuti rónali eft nibuendû in corponbus mi nime Jiftubuue.Quod at eft circa corpora diftribum/ipfu quoq; unu exiftcns: fed diuifum p corpora/A: fenfu cxcrcens ubiqvponendii eft alia efle ala: ptem. Deniq? partem alia p id quod corpora effingit amp;nbsp;facit.Neep uero ala minus una eft ex co qjplures ibi fint litres. Na amp;nbsp;in femme uircs funt plures/0^ fernen unu: atqiexhocuno multa funtunu. Sedcurnanon ubiqifuntoes/Atqui Sem ala quæl quolibet una effe dtcic/fenfus no in olbus partibus eftpfimilis. Et 10 no ell in toto:amp; uegetalis uirtus ineft/quibus fenfus ipfe no adeft. Et fimul in unu corpore feiuncta recurruc.Si aut uim nutnendi a roto habet atqi ab ilia/ cur non igitur ab ala quoqi noftra nutriédi uim habet? Quonia quod nutrit pars é uni uerfü quod pafîiua quada conditione fenfualecenfet.Senfus uero ipfe ludicia lis eft cu quolibet ltellectu:cui nó opus fuit formate quod ab uniuerfo format. Nâà formauiftet utiq;:nifi oportuiflet i toto hoc formante conumeran.

MARSILIVS.

Opinionem dicentem cunctis inefle ammam numero unam iam refpuit.Tagit uero dicentem effe unam fpecie diftinctam numero: atep fingulas efte denuatas exunadiuifa.

Ancquoq? réfutât:na ala é fubftatia Icorporea/ldiuidua/in fe cófiftés. Nó \ Bpót igit una cóis ala in plures denuari/ ficut uel cótinuü in pres/ uel albe —F do in plures albedines diuifionc continuuuel ficut ex uno figillo plures in muftis etens fiunc imprefliones.

PLOTINVS.

|r:k Aecigit ideo dicta füc/neqs miretipfa ad unü rcductióem: fed.n.difpu I ktadi ró exigit quona mó fit una:nüqd oés fint una tag peedetes ab una: ipfg oés pgnitus una? Quod fi tang ab una/nugd illa diuifa/uel rota qdé pmanête:fed nihilominus multas ex fe faciére. Tó uero quo elfen a manés ex fcipfamultas efficiat. Dicamus igit diuino Ipnmis auxilio iuocato/oportc re pfecto unaprius exiftere: fiquidem multœ fint animæ: atq? ex hac una proce derc multas. Si ergo bec una fit corpus neceflanum eft hac diuifa fieri multas amp;nbsp;aliaolo eftétiafic aliaq? fieri. Acfifimilibus fit parnbus conftituta/cóformes quoq? fieri cunctas/fpeciem unam eandemq? ipfo toto ferétes/ molibus uerojdi uerfas. Quod fi fecundum fubiectas moles boc ipfum habeant/ ut fint animât alias inter fe effe.Si autem fecundu formam id potius habeant/unam fpecie ani mas effe. Hoc autem eft unam eandemq? inefle multis corponbus alam Sc ante unâhâcinfuâmultis rurfus aliâeffe imulus nó exiftété.A qua qu^ i multis eft

-ocr page 558-

«na/depencîenranq fimiilachru paHîm Jelatum/unius exiflenris in uno. Quem admodum fi ex uno quodam figdlo mulcæcçræfigura eadem impritnerenrur. IIIo igitur modo m muka figna difpcnfaretur. Si autem fecudo modo res fe ha’ bec incorporeû quidem aliquid aia eft. Ac fi paflio quedâ fit/nihil mira erir/qua Iitatem una ex una quadam facta mulus inefle. Acfi fecundû utrunq; fimuliun ctum aîa ludicefinihil id mirum fuerir. Nu ne uero aiam turn icorporcaeffenum eriam eflennam arbitramur.

MARSILIVS

Ai'e^uis pereflenrias interfediifincr^fine/oês taméquodâmodounafuntaia tribus uidelicctmodis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V. c^p^Rimo quia oîbus præefi una animarum generalis idea: Af rota fmgulis in 1 ^cŒ.Secûdo quia qualibcr anima eft forma pçnitus omniformis:ideo que ^-^--C^Jibet anima esteras complectirur animas. Diffcrt ramé hacab illa/quoniä fubdifferent! actu propnetareq; bæc A: illa funtomniformes.Sicucconueniunt amp;nbsp;differuntpropofitioes inter fe geo in erricæ. Tertio quia omnes £ code puncto effe poffunt/ ficucluminaimaginesq? coIorum abfq? confufione. No effe unica in finguiis anima aut menté/faris in Theologia probauimus. Hac ergo tibi fit filma.Caue fufpiceris fufpicari Plorinn no diftingui inter fe effétias animaru.Id eni omnibus eius Jibns/A hums etia finiaduerfarerur. Qumetia difputanoem propria fecit in hac enneade contra cos qui animam effe unicam opinantur.Sed meméro Plotinn ubiqj conari oia qrum fieri poteft/ad unii quiddaredigere/fer uaca interim ppn era re natura:. Ad unii quiddam dico.i. ad cómunionéaffccrio nis acrionifq5 Arpaffioms. Vrconcors in uniuerfo harmoniaferuef/Arraductio in rm ns amp;nbsp;acriois muruo/ faale^pfingulafiat: quod quidéfiennópoffer:nifi fingulc aie qms feruara effen ha: diftmctione contineanf Af reganf ab una;ferrae ficur tiirmres oês mebroni a uirrute cordis/ Af a ceruice nerui. Adducir igicmul ta ad union cm eiufmodi figna:qiie nt ran q ualidiffima cofirmertcocedere uide tur ét tanri uigons uideri poffe: ut ualear adduci no folu ad talé unioné/ fed ad maioré etia fulpicandiiquafi dicar: fi poffer qfpia p h^c figna fufpican unions cffcnti^: quod ramé ego noprobo: muiro magis nos poffumus p eadem figna unioné inter aias affectionis Af acrionis cofenfionisqsAJcopaffionisaffcuerarei

__PLOTJNVS O'onam igiturmodo una in mulns enentia/aurenim una in omnibus to a:aura rora iinatp luntmulr^/illa manenre.Jllaigitur una eft.MuIr^ue 3 ad^hancreferuntur ut unam/datem femulntudini/ rurfuftp non dan rcm.Sufficir enira omnibus exhiberefeipfam/Sc nihilominus unapfeuerare.Po teft enim i omnia fimuI/A: ab uno quoqj non omnino femngirur.ldem ergo fcr uarurin mulns. Neqj in hoc diffiderequifquadcber.Nam fcienriaquoqj rota eft/Af partes eius/ adeo ut tota pmaneat/A: partes ab ipfa. Item fernen eft torii A pres ab eo in quas naturalirer diuidiponA unaquecprotii;manetqjrotiinihilo alien bi diminunim. Materia uero diuifionis probet occafioem; artameoia unii. Sed i faeria quidé dicer aliqs/parté no effe torii.’ fed hicquoqj actu qde pars eft quod precartens eft exprompcti/ quarenus ufus exigir.’idqj ahis épræpofihî.Se quunf raméAreliqua/porencia quadaibi latenha: funrqqn parte omnia A for tehaccondirioncipfa roradicitunpars auribiqde rang actu/ fed fimul omnia»

-ocr page 559-

Eft iginir prefto paratum quicquid aggredt expedircq? ueli's. Inïpfa uero parte ineftquod didmus præparamm.fed efte in potent iudicat/quatcnus rod cohg ret.Neccxifhmâdum eft/nodonehancquadiamus feier tie parce/eftcaliarii ua cuam nodonutalioqn non ent norio quedam ardfidofa/necfeiende ppna:fed peride ac fi puer aliquis forte loquaf. Si ergo faédæ accomodata eft/oes poten napoffider. Sdens iraqpuircum ppenfiorad bæcincumbit/uno quodâîpnmis pofico/deinceps p confequenda quanda reliqua quoq? pdudt. Hinc amp;: Geome era in ipfa refolunone declarat/unuquodqp precedentia in fe cuncta cóplecti:per quæagitur refol un o complecti eriam confequenda/ qua: inde quodam ordine deducuntur. Verum bec ob debilitatern noftram non credunrur:amp;: mole corpo hs obfcuranturJllic aut clara omnia funt/ac eriam uniiquodcp perfpicuum.

QVINTA ENNEAS TRADVCTA AB EODEM MARSILIO FICINO


FLORENTINO.

Quartus. Quo a primo fit quod eft poft primu atqpde uno.

Quintus. Quod formte intelligibiles amp;nbsp;iteUigibi lia non funt extraintelle ctum: atq; de ipfo bono Sexrus,qpquod eftfupe


dus ente non inrelIigit/A: quid fit primo itelligês/ amp;nbsp;qd fecundo

imus.utru fingulariii fint idee.

O ctauus. de intclligibili pulcbritudme.

Nonus.de intellectu amp;nbsp;ideis amp;nbsp;ente.


Liber primus.De tribus principalibus fubftatns 5ecüdus. Degeneratióe amp;nbsp;ordine eorü qua: funt poftprimum.

Teraus. Decognofcêri bus fubftanriis/ amp;nbsp;de eo quodfuperius eft


LIBER PRIMVS

*—ij^c tribus prindpaltbus fubftariis.i.bcntibusprindpii rónem

MARSiLiVS

Animus in patria fub ipfa mentis diuina: forma porius q fua uiuit amp;nbsp;agir: ficut corpus nücfub ais forma.Sed cd primü confert fe ad uiuendó agendumq? fub propria forma pdifcurfionem.s.rónalc:delceps prolabif paulatim m dilcurfio nem iraaginalé/ amp;nbsp;actioné fenfualé atq; uegetalé ut lam quafi fub forma corpo feauiuat. Cap.Primum:

INC Poftremo conringit ut fe corpoream opinetunac de fuadiumitate —pdiffidens diuina necquœrat unquänecueneretur.

PLOTINVS.,

VIDNAM in ca eft/ut aie quæ diuine forris funt Deiq- oio/ .\ tarnen Dei patris obliuifcanc/ignorates:óó fe ipfas amp;: illum. PrIdpium igicmali eft ais audada/generario/prima diuerfi tas.Et quia uolunt fui iuris efle.Poftq igic libertate bac fiue licencia delectari cepunt frecæ plurimum fuo quodam ex fe ipfis mouendi munere/amp;itercócrarrü meun tes i factæqjiam qeinociffime/ iamfeipfas illinc exortas elfe ^rfus ignorant.

Velut pueri ftarim nan a parécibus fegregati pculqi diutius educatu amp;nbsp;fe Separe tes ignorât. Cum »gitur neq? pattern neq? feipfas uideanfuicp generis ignoraria feparuifadât/honorantes alia/Sc quicquid occurrit magis q fe admirantes/atqp

-ocr page 560-

dupidç hinc Si adminbandx pendentes nimi'ru fciam longiflimeproiccerunt; difiiinxenlrcp a patre arq? {eipdstdum.s.ea a quibus nimium auedç (untipaivi facérée Quaobré extrema diuimratis infaria ex mfenorum honore fuiç ipdus cótcmptii anime mderur acndere.StmuLn.profequir/admirafqi ahudiSi kcnni confitef fcadmiranrem Si profequétem hocipfo derenoré efle.Cü igiëdererio rem {dpU rebus nafcennbus occidénbufqï exidimeeideocp abieaiffimü qddi maximeep caducCi omm qu«honorat efle fe puter/merito neep Dei naturameep potenaam aio cócipieQnappgeminü ad eos qui bcaffecti (ünti[eïmonéhabe re debemas: ü mó conuerfuri eos fimus ad oppofitaquxdaatcpprima: Si u(cp . ad furnum unuq? Si prima deniep reduccari. Quisniigii ed uterq^iAlterprofe cto qui demondrat qui ob caufam anima nûc inferiora bæc honorer. Qui rem alibi longe percurrimus. Alter aero qui docetatep cômemorat qgenerofa dirpe fie aius pereatustSiqta prxditu» dignitate. Qui certe (errno pnor ed^ ille:atqf deelaratus declarabit Si illâ. De quo fanenûc ed dicendû.Proxime.n.bicadna turam eius quod quænmus uidec accedere:atcp lUi oportune prxponii. Îp(û. n-quod qaxrited aîa:cuiprofecto cognofeendâ ed/ quid exidens iam iptain fe pquirat:ut difcatîprimis/num ipfa mm habeatadraha quxdâinuediganda:Si nunquid eum habeatocuJû/quo pfpicere ualeat/ Sioio num h^ccôueniatmda gare.Si enîaliéna nobis funtteumâ b^indagemusiSinaûccognata/mento de ' cetiexpedit(^pquirere:Sipôtquandoqiaius muenire.

MARSJLJV^

Q uanta fitmundanx aîx dignitas odendit ex corp nifi î mundo fitipfa/ mun dus mbil aliud q materia quidam informis erit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Cy/JL Zr^Nima.n.rerum formas gignit.Motiones ofum Siactiones ipfa atae Viti omnibus infent Siprogreffum/ed ubicp tota.Nutu régit:atep ira fehabet 91 mundanum corpus accedens/ficut fol exoriens ad aéré tenebrofâ. Si -miles amm^ nodra uires/fimiléqi ferme dignitatê hét:prxfertim fi corporels for dibus expurgacaredientin feipfam.

^'bOTlNVS

^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ogitare debet ipnmis oîs anima: anima ipfam animalia omnia effeciffe

■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l infpirantem eis uitam:feade inquâ uiuentia omnia/qup nutrit tellus :Si

mare:qup m aerefunaSi quxin cçlo deUx diuinx. Anima folé:ani ma ingens hoc cplum exomauit/ordineq}perpetuo ducit/exidens profecto na cura quidam ab his diuerfa/qupornât qux mouetqbus fuggerit uttam.Ideogi neceffe edhis omnibus effeprxdanciorem, f^uippe cum hxc amp;nbsp;oriâtur quâdo anima fuppeditat uitam:Si occidant quâdo dedituit:ipfa uero fitfemper:ppea epnunquam defent femetipfam. Quis âcmodus fituiep fuppedicandptam uni uerfo/tâ fingulis animâabus/ita podffimum cogitetur.Conftderetitaqiingentê animam alla qaxdam anima non paraam in confiderando dignitatem adeptar a decepaone uidelicet libera:amp; ab his omnibus quxepteras animas fafcinarecó fueuerunt.ldeocp in habita quodam quieadimo condiaita non fold uero quie fcacilli circLifafü corpus corponfqi pcella: aerd eaam quiequid extrinfecus am bit/undicp conquiefcac. Torpeac ergo terra/ Si mare/ aerq-,/ Si cxlum. Excogtet mox in torpenté eiufmói molem undicpaiam extrifecas influencé/ppnitafcpin fufam/Si oia penetrante/nee aliter dludrantê: qfolis radii obfcaram caliginem

-ocr page 561-

’ illumtnare foleannnubesq? fæpe afpeccu aureas redJere: fie iracp aîa œlcfle cor pus igrefla dédit uitam/deditîmorraliratem rorpes pion mis cxciranir. Hoc an t motu perpétua agttarû fapiéns animæ ducru/bcatum aîal eft effectum: omneq; cçlum adeptus eft digniratem/cum prinin inbabitauitanima/cum pnu sefietcor pus uira uacuum/terra fcilicet atq- aquanmo nero marene renebrofitas: atq? nô ens:quod ue(utinquic iHejDn odio Habet. Fier au ré clarior arq? perfpeenor uis animæ atq? narura/fiqiiis m his animaduerrat/quéadmodum ipfafua uolunta te celum complcctatur ÔC ducat. Omni nâq? huiemoli quantacnq; cQzcradidicfe metipfam. Vnde totum hocîteruallû turn magnum/tum paruû eft anima turn : ubi corporis aliud atq; aliud eft alibi fitum: amp;nbsp;hocquidem fie/ illud ucro aliter cftdifpofirum.Etalia ex oppofiro fira.Alia uero c0nexa/inuicemq?pendenria. At anima non ira fehabet.Non enî in partes particulafcp diuifa uiram infent fin gulanm:fed omnia fc tota uiuificat: toraq? ubiqiadeft:fimilis effecra patri:tû fc cundum ipfum unum/tum feendum quadam per omnia amplitndmem. Et pro fecto edn amp;nbsp;fi multiplex aliudq; fitalibi/eft tarnen animæ ipfius potétia unum. iam uero propter ipfam hic mûdus eft Deus.Sol quoqi Deus eft/quoniâ anima tiis/ftellcqafimiliteromnes.Nos quoq? qcquid babemus egregii/ob hocipfum duntaxat habemus. Orbati nâq? anima ftcrquilinio abiectiores effe dicntur.Ne ceflanum uero éanima ipfam quadoquidem Diis/ut Diifintcaufa eft/antiquio rem ns Deum exiftere.Conformis quoq? buic eft amp;nbsp;noftra, Iraq; fi quado abfqj adiuncris earn confideraueris/purâ infpicics:inuenies profecto idem ipfü qiiod eftanima uenerandû/omniepeorporeo admodum prctiofius.Eteni fineipfa ani ma forte terra fint omnia. Ac fi interfit amp;nbsp;ignis/ quidna crir uehemétia eins adn rensÆt quecunq? ex bis compofita fuennt;tamctfi aquam bis aeicq; addiderisz nondû tarnen naems fueris aliquid uenerâdiim.Quod fi ex eo epammef/profe cutionedignum corpus euadct/curquæfo teipfum .i.animum ruum dimittis ? Aliud uero quicquam profequeris.Sed age animam ipfam admiratus in aliotad muare teipfum.

-quot;^ARSILIVS

Facultas noftra rónalis t£quam mobilis A: ab ocio migras in actum atq? uicifTim dependet ab intellectu noftro ftabiliter femperq? agenteiatq? hic tanqua ppmis animeparticulanfqp dependet ab intellectu communi infeipfo fimpliciterconfî ftente. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lII,

N telleer ns nofterfc habet ad rônem/amp;: inteUectus comunis ad noftri'i/ficuc 1 lumen ad aerem/formaq? ad marena. Sed ratio quidé quotidie format ab —JilL-lütellectu noftro/nofter ant a cômuni femper formatus eft/ femp illnmina tus.Intellectus i gitu r corn unis exceUentiam ex ipfa intellectus aîalis prteftanna poftumus coniectare.

(fPLOTINVS,

Vm igitur anima fit res tam ueneranda tamep diuina/ confifus iam rali I l quodam uehiculo ad Deum tcaccefliinuhocipfo ad illum niafeende. ^lt;_^^Aj\’ccp.n. es logins uagaturus: nam neq? funr intermedia multa.Summe iraq?quod’èftBinus diuinidiuinius:uianitatem inquam animç ad fiipernum z poftquod uicinum amp;aquo eft anima.Et fi enim tanta res fit/quantam ratio de Qiôftrauit/imago tarnen quedam eft intellectus ipfius:quemadmodum uerbum

SS

-ocr page 562-

in ^UrioneucrW exiVenn's in animo.Sic ergo 5: anfma menu's e/luerbû.’âftora eft arms acq; uira/quam proJucit i akcnus exiftennam: uelur altera quidem eft in igne caliditasz altera quam ignis exhiber alten'. Oportet autem illic accipere non efEluétem dunraxat:fed partim quidem i ipfo manérem/partim cnam fubfe querem,Quamobrem cu anima fitab intellectu/intellectualis exiftitntellectiisq» ipfius animp in difcurfioneuerfatur.Tum nero huius perfectio rurfus ab intelle cruiuelurapatre arqpiterum numroreifiquidem hancpnmo non omninoperfe ctam/fi cum ipfo conferat/procreauenr. Iraq; tû hæc ipla fubftanria eft a mente; turn actu rano/amp;:quafi inrellectuale uerburdti mens iph pfpicir;quado.n.inrue rur menté/tunc qupinrelligiragitqvinrus habet amp;^pna;hafq? fobs apcllarede eeraîæ actiones/quæcunq; îrellectuales funr/ atq; domefticæ.Quxnero deteno rcs funt/aliundepuenmnr/funtq? ralisaippaftiones.Inrellcctus igirdiuiniorem mfup eftïcit aiam/mm qa pater eft: rum qa fempadeftenó eni interuenir media/ prêter id quod atrerä inter fe funt/ôd airerum; ira ramé ut fubfequar âiaiamp;fufci piat. Inrellectus âr fit tanquâ fpés. Pulcbra uero eft amp;: in relief ru s ipfius materia: quippedi fit inrellectuale quiddi amp;f fimplex.Quâ igic excellens fît inrellectus/ ex hoc quoqî coftat/ip exceUenrior eft q aia re admodum excellente.

MARSJLIVS

Mundus cû fit ab inrellectu diuino/cerre torus eft in co.Erquoniam ille eftens uira inrellectus pfecriftimo modo/idco quicquid mûdanû eftineo/pfecrum eft: arqi eft ens amp;: uira amp;nbsp;inrellectus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Cap. Il II.

' p^Arres tempons ptinentes ad mundana refertinrad rotu rpus/ quod pafti 1 nbsp;nbsp;^4e eft i mundo. Atq; hoc ad tpus quod i aia eft actuie. Et illud ad ipfa dl uinæmentis ftemirarérin ipfa tarnen mente differuntinterfequadaróne formak intelligereatq; inrelligi.Item quod ïrelligit amp;nbsp;quod intelliginfubftatia tamé conucaiunc.Ibi rurfü intelligere ipfü methaphorice é mouen.inrelligi uero

PLpTlNVS

Ognofeere idem præterea p hæcaliquis potent. Siquis mundû hunefen fibiléadmirct/inruitus magnirudinê eius amp;pulchricudinem/ morusqj ordinéfempitemintem deos in ipfo prim quidem côfpicuos/ptim uero latentes idpmones quoqj amp;: aîaIia/amp;: oés deuiq? planras/mox ad ipfâ mundt bu lus pnncipiû amp;nbsp;exéplar mundûq; uerioré prorfus afeédat: ibiqi îtclligibilia cun cra confpiciar;ac penes ipfum fempiterna I propria intelligentia arq} uita homqi oium prpfidem inrcllectum prfus intemeratû: amp;: inexrimabilé fapienna;âl reue ra iiitam aurea fub Saturno. Népe Saturnus ipfe îtellecrus eft prfus îmacularus. Omnia.n.î feimorralia côprehendicnnrellectû oémiOeû oémiaiam oémiamp;h^c oia penirus confiftenna.Quid.n.pmurarequprat/ai benefehabear/quo ueper tranfire/cdpenes fecunctapoflideat. Sed ncqîexigitincremétum;cum fieperfe enflimus. Quapp amp;qtia’cûq;funrapiid ipfum/perfecra funr/ucfit omnino per fectus/nô habeas quod no fir rale.Neqj quicquam in fe habeas quod aon intel ligarnnrelligir aurénon qu^rédo/fed pofhdeodo. Neqi peregnaam habetf^liaquot; rarem: fed omaia habet m æuo. Arque ucra eft frémiras quam imiracur tempus

-ocr page 563-

area anima fefe uerfans/alia quiJem climirrens/alia uero amngés. Erenim alia rurfusq? alia func circa aiam.Nam aliquado Socrateszaliquado eqiius/amp; uniim aliqd femp eorü que funt/intellectus auc oia. Habet igit m codé oïa confidétia ineodem:atqîeftdunraxat/feinpq!præfens:neq3 ullo mó futuru. Efkn.ia tune quieqd eflepót/neq; habetprxteritfi.Nó.n.ibi quic^ pretcrnt:fed ibiaincrain ptæfenticonfiftiinnutpote quæfunt femp eadé:tanq quæ prüfend babitu hint contera.Proindequodlibetillorfi eftkeUectus atcpens«Etuniuerfüois ciHrcllc ctus/ensqïomnenntellectus quidé/ppea cpïrelligit/atq? ita ens fibi uédicar. Ens ât ppea qpintelliginatq} hocipfü quod intelligiï/intelligere amp;: efle exhiber intel lectui.Inrclligendi uero ca aliud eibquod quidé enti quoq? ca efl eiTédi. Ambo rum igiï fimul aliud ca cft.Ipfa.n.óó firaul exiduncó' nung femutuo defcrunr. Sedcum duo fint hoc ipfum uniifimul efl:intellectus/amp;ens/amp; intelligcs fimul ^ intcllectum.Intellcctus quidé quatenus inreUigitrens at qtenus intelligif.Nó em eflepofletactus intelligendi/nifieiret(utira loquar )altertras/atq5 idenritas., Suntergo prima intellectus/ens/alteritas/amp;: identiras. Oportet at morum quoq? ftatuqj adiungcre.Ec morum quidé/fi intelliginftatum uero ucid,é.Sed altenta tcm:utfic intelligens atq? intellects. Alioqn fi diuerfitaté bancabftulensmnuin iam prfus cuadés filebic oio.Oportec at qua: ïtelligunt amp;nbsp;qua: inrelligunr inter fcfic efle diuerfa: eflequoep idem:qtenus ï eodé:^ cómune unü aliquod oibus: Atquidifferentia ipfaalteritas efl.Hec at dum plura fiunc/numerü quanrirareep faaunt/ac deniqi talc aliquid uniufeuiufep horum proprieras efficit.Ex quibus uelut principiis cetera quoqi profiafcuntur.

r/MARsiLjys_

Pytagorici fingunt iquadaquatif ceflioneipfius unius oriri binariLuin quoda binariitcrmino ternanü fuboiin:fimiliterq} deïceps:Platonici fimiliter de prima eflcntiaiudicanc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• ...Ç^P/Y’,^

tIk Acc enim cu pfcctiffime fit: idcoqi fimiliter uiuat uirali quoda quafi rao,

1 Pgredicintus.Cum iiero pgreflio fitoppofira regreffioni uel termino *—Fnimird almde amp;nbsp;id quidé defup habet/ ut regrediat uel termine£:ficut cm lum utmoucat/habee ab aia:utin orbern/ habet ab intellectu uel aia lam inrelle crualùTerminaturâtuitalis illeaccus in inteUectum: amp;nbsp;huncelarifTimum oifor niemqs/uigore.s.interimaccepto diuinitus: ficuc amp;nbsp;oculus nanuo quoda nixu afpiat:fed uirtutc luminis fit acru uidcns atq^ formatus. Deniq? cü in ipfo intel lectu primo feipfü intelligente ró quidé formalis ipfius intclligétis fit quafi pee dentis atqj formabilts:ró aut intellecti fit quafi rerminatis atqj Formans.idcocp ' inter feopponan?:mcrito ibi é numerus aliqsmóaccidétalis iHeqdérfed prfus eflentialis.Eft amp;nbsp;illic numerus idearu róne formait iter fe diffcrenciu/h mó p eas inrelligunc amp;: hunt forme rerü re ipfa muicédifcrcpantiü.ldeo inteUectus adeo multiplex a principio dependet p^nitus fimpliciflimo,

quot;•^4i deitaq; Deus plurimus i aia bac exiftitrebusceiufmói copulatamifi force 1 Mine uelit abire.Propinquans ergo ipfi 0lt; quafi unum effecta tra pquirit. *^ IQuifna igic ille é qui huncgenuit: q fimplex amp;nbsp;ante eiufmói multimdi nem:q auctor huic é/ut amp;: fit/fitqp multiplex. Qui pcreat numeró. Numerus.n. noneftprimus.Nâantedmtatéeftipfüunü. Secunduuero durras quæab uno quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' gg dit

-ocr page 564-

facca/ipfû habet defini to ré. Ip fa uero fuaprenatura eft ^ddam ideftnitu. Quan do uero définira eft/iâ eft numerus. Numerus arut enenna. Na amp;nbsp;aiaquotp nu merus eft.Nó.n.moles funtprimanaturçznecpmagnitudines uHf.Crafla.n.hçc pofteriora funnque fenfus exiftimat entia. Ia uero nee i feminibus hocipfu hu midü eftiquod dignu ^xtimanonccenfecifcd quod féfibus nó apparet.ld au ré numerus eftatqj ró.Quiergo numerus illicdicicatq^ êrduiras/intellecrus eft amp;: rónes quæda.Sed mdcfimra qdé duitas eft/qremis fubiecto cófideracur.Nume rus at q ex ipfa é arq? uno/ia eft fpés unufquifq?/qfi fic itellcctus ipfius eénna p fpês ï eo factas formata la fuenr.FoiTnaf at alio qdé mó ab ipfo uno:alio ira fc ipfo/ueluc uifio quæ é ram actu uidés. Eft.n.itelligéna uifio uidés amp;nbsp;abo unü .

MARSILIVS.

Deus fumus abfq; udo uolutaris uel nature moru diuinu gcnerat itellcctu ran^ uerbu fuum/fola akenrarequada a patrcdifferens. Intellectus fimilircr imobilis uerbum fuum generar ipfam.s-.mundi aïain nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI.

' • ƒ ''Th I pnmü pnndpiii effet ullo mó murabilc oio nurarét oia. Item fi fingar moru quafi mediü generatemenris fubftanria/motu tandégenerabitfi /nemoru a codés tam îpfectû/utfitaccidétiûolum îpfecnffimûicûpres in fefuas fimul poffiderc nunqpoHir. Iraqi ró dictât fine eiufmói accidentepfeenf fimâ illâa Deo fubftantiâgenerarùcum agéria partim natu ra/prim uolunrarefa dant:amp;:r primo agéteois agendi facultas côrineat’Etquæifequénbus funtdi uifaî primo fint unira. Nimirû Deus uolûcateres facit panter atqjnarura, Idéqj in eo narura eft arq?uoIunras.Ab illo tgicneep uolunraténeepnaruramurato emicacitellectus quafilumeniamp;cûprimû emicatn atu rail quodamftlccu uergés ad parrc/idcarn fplédore replet.Euadicigit intellectus hincabfoluteformatas.

• • Similiter ad ireUectum diuinum aia mundi fe baher. Notabis oratióem runcefh caaffimam fore/quado a ins ad intellectum fuum oio fe reuocas folum feoffert foli Deo/ad folum uidelicet illum amoreflagrans.

PLOTINV^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

^q^Vomó igif uider/quid ue uidet/Et quo prftis extitit amp;nbsp;^effit ab illo/ut amp;nbsp;uidear. Nunc.n.neceftitaré ipfa p qua hæc fut ams tenet. Affectât at itc um irelligere:quod er inter antiquos fapiêtes é diuulgaril/ quonapacto ex un^exiftente rali/qualediamus unü ipfü exiftereihabuentunüquodqjfub ftantiaifiue mulrirudo/fiueduiras/fiue numerus; neqnlludifeipfo qeuent:fed ranta illinc effluxenr multitudo/qra cófpicic quidé in ordinc rerum; reducenda * • uero cenfemus ad illud. Sic iraqi dicendü nobis eft/ Dek ipfu inuocinbus/nó oratione quidé ad aures pnnente;fed aio fe ipfii ad Deu uon gratia ipenfiffimc reu o ca re. Quippe cü hac tantu códirióe uouere precanq? poffimus/fi foli accéda mus ad folü. Oportetigic Dei córéplatoré m ipfo penctrali uelurréplo quoda/ intra feipfu inq traquille qefcere fup oïa prfiis extanté/ ibiq? uelucftatuas extra uniuerfû cóftitutas/imo uero ftarua pnmo efFulgété;hoc mó quo naturalirerin -'• fpici pór ffpicere. Circaomnequod mouecoporcccaliqd effe ad quodmouea tur.Na fi nihil eiufmóifucrir/mouen minimeaffLrmabimus.Scdftquid pofteffï q hens ipfum fuc;id omneipfo fempad fcconuerfo effta neceffanum eft.Procul efto nfica nobis generatio téporalis/uerba defempirernis ïprgfencia faciétibus.

amp; fi quando inter loquédû gcneracioncm eis armbuainusz róne caufe ordinifç

-ocr page 565-

■ cinufda gencraridem ïmediuadducétibus. Quod igit indegignit/dtcendu cR •. fupiorc nó agitato gigni:alioqn fi moto illo aliqd genei etteene id ouod gig ni tiirnó feciidumzfed ternfi entab illo poftmorii.Quaobrê nccefianfi cft/cti illud . ktprfus 1 mobile:fiqd fecudum poft ipfi'inafcif/ id profecto illo neq; annuente neq? uoliirate decerncnre/neqiullo pacto cómoto fubfiftere. Quonä igif pacro quid ue nobis eft area illud ftabilc cogitadum? Lumé undiep circûfufû ex ipfo . dcpendés;ex ipfo mq penitus quiefcêre ccu fulgorc circa folê/quafi circucuriê . tem/ex ipfo femp manentepgenirum. lam nero res oés quatenus naturaliter pfeuerât ex ipfa fut eflenria præfenreq? uirtute neceffanâcirca fe foras naturam pducuntab ipfisdependentêrqu^quidéimago fit uelutexemplans.s.uirtutis -iHius unde manauit.Ignis quidé ex fe foras emitntcaloré:nix quoq; fngus nó intrinfecus tantu cohibet:fed amp;nbsp;alus exhiber.Precipue uero id res odorat^ tel ia tur.Quâdiu.n.funt/nônihil ab eis circueßunditrcuius inde fit priceps quod eft: ppinquiu Arq quæcûqi pfecta iâ funt/aliqd générât. Quod at fep eft pfectu/fep . gignit amp;:fempirernu:minus autgenitu genitore. Quidnâ igitdepfcctilfimo eft dicedum/Nunqd nihil f dit ab eo/an potius ab eo pdeunt/que oium maxima funt poftipfü. Maximü uero poft ipfü eftinrellectus/atqifecüdum. Infpicit.n. intellectus illud/foloqr illo idigec.Illud uero primfi hoe minime indiger. Opor terpfectoquodfitab eo quod eft mentemelius/eflementê.Melius uero oium quæfiunt eft intellectus:quoniaalia funtpoftipfum.lam uero ^aîa mentis eft uerbû amp;; actus quidâ/ficut mens eft Dei uerbû. Verum obfeurum eft aîç uerbû. Quatenus eni eft imago metis/hoc ipfo ei afpiciendum eft i mete. Eadem rone Deum fufpicitmens imago Dei/ut itaficintellectus.Videtuero Deum minime inde fepata. Sed quoniâ eft poft ipfum/nihilqj eft mediû:quéadmôdû nihilme dium eft iter aiam atep mente. Omne uero gem tu appetir gem tore/in cuius eófe cuaonefirconrentû:præcipueautéquâdo foil funtgenitoratq?genitus.At ubi quod genuit eft oium optimumineceflano genitum ipfi coheictufqueadeo/uc alteritate( ut ita dixerim ) quada folum uideatur inde fecretum.

^ARSJUVS

Queadmodu intellectualis aia dependet ab inrellecru puro:quino eft aianta amp;nbsp;hic intellectus emanat ab ipfo bono quodnon eft intellectus: fed fupereminec

cellccrus hic primo quidé a patre manat/ranq eflenria mués. Mox ueio nacuraliterillucafpiciês intellectus euadir.lntclleccus.n.éipfafubftanrialis lbo ex afpectu fme afreetu naturak refulcas. Hums qdé pater eii ipfü fim pliciter unü. Hic at iinü eénnale fine uitalembi uidereffe binanus. Sed afpectu addito la temarius.In temano ê par amp;nbsp;impar oïfqj numerus.Similiter bic p afpe ctum fiueafFectü naturalé lam temanus/fimul numerus ois efficir. Afpiciédo.n. fiue naturaliter afafcédo corroborât a patre:cófiimatus uiuété eêntiam fua lara comprehendittin qua fecuda mget uirrus eflentiarum oium genitnx. Sic igirur infeipfo informas omniûfe deriuar:dum fuam hancintelligédo infeexplicac poreftatem.Effectus cfligituromniformis/amp;f ommafomemo patris. Qiu cum nulla rerum forma definiacur/merito uel nihil agit quod dictu nefas:aut panier omnia/dii ex fe uno fup ola exiRente unü generat oiforme. Hic Celio genitus Satumus eflapellatusxóceptus fuos ipfe deglutiens a Rhca.i.natura materia

SS v

-ocr page 566-

fegregatos, Huius films ÏupitertnCidiaiafdiosJ.formas générâtinnaruratartj per banc ad matcnam pofiremo produnr.

ÆOTINVS^

*----^rT^Taginem uero ilhus enedicimus intellect. Oporref.n.apnus exph'care.

■ Primo gdê oporrere id genttu eHe: fern a reep multa i fe genitons:firaihm Jt^ dlt;n^ talé ferme ad ipfii habere/qualé lumé habet ad folé. Gen ito ré uero illu nó ede men té. Quo igicgigmtmété/Quia uidelicetgenitucouerfionequa daadgemtoré mfpicit.H^’catipfa uifioéinteUcaus. Quod.n.pcipitahud ud fenfus e/t uel inteIIectus.O5pan uero fo!er fenfus qdé hneæiquod uero rehquu ed icognofccdo arculo. Veru eiufmói drollus é quaft ptibibs: ipfu uero nóira fe hab er; Forte uero hicquoqjeftunumrfcd unurrt potc/las omm. Quorum igi tur eO: poteffas ;ha?c ab ipfa potedace uelut partira inrelligéria confpicir;aliogn mtellectus minime foret. Quadoquidem amp;nbsp;ipfepcrfcbabcr/iam uclurporeda ris fuarcófenfumaiaduertéremquatum ualeat;inquo quidem fuacófinarenen na. Jpfe igitur per feïpfum amp;: définit eße fibimet poredare quadam ab illo ^rfus «accepta. Vbi faneaiaduernrur eflentiam ede uelut partem quandam unam eoru quefuntilhus atqiex illo/d:corroborari ab illo/ab eodemqj amp;ex eodépficim clienna. Videraüt indefdpfü uelutpnbikquodlt;eximphbili/ turn uiuere/rum 'inrelhgere/acprorfusoia;quonia lUenihil cdomm. Ob boon.abiHo fine oîa; quoniam illud un a quadâ forma minime circûfcribitur.lllud enî unum eddun •taxât; mtellectus auréin ordine return edomnia. Ob hociraq? illud nihil edeo ruin quæfuntm mente.Sed ex ipfocûctain return ordinemanâr.Quâobréhæc clfenri^funt. Der crm mata enî lam fût/ amp;nbsp;unûquodq; habet lam uelurformam.

•'- Ipfum uero eus nô edquafi m quodam mdefinito côfiderandum;fed tetmino quodam datuq;firmatû. Status «arm rebus îrelligibihbus determïnano edatep , fonna/quibus fuâ fubdatiam forant ut. Hic igd hums generis mtellectus punf fimæ mentis apellatione dignus non aliunde g ex primo prinopio nafci edm dicadus. Atq? bunc tam genitum cuncra fecum fimul enria genuifle.mnmerfam pulchrirudmcm idearum:mtelligibiles Deos omnes. Exidimandum prærerea buncefle plenum omnm qua: progenuit; amp;nbsp;quafi genita prormus abforbétem; ppea qi m fe omnia complecratur;neq; m matenam labi fmarmeq? nutnri apud ilt;heam/quemadmodum myderia fabulæqj de Dus fingûr. Saturnum quidéfa picntiflimum Deum ante louem genitum qua? generat/m feipfo icerum cohibc re.Quacenus ficamp;plenus firôépurus cum plenitudineincellecrus.Podhæctra duntgenerare louem puerum lam exidenté/idedpurum atq; uegetumzamp;f quafi lam facurum. Animam enî générâtmtellectus; intellcctus mq perfectus exidês. Quando enim perfectus fit/ oportet â; generate/ potennamq? tantam non elle detilcm. Sed bic quoqj quod gignitur genirore melms ell e non poterat. Cum uero forer mmus/foreâ: illms imagmé/indefiniram quoq;fimiliter;fed definin' ^ a générante atqj forman.Progenies uero mentis rô quidam ed: cums fubdäna in excogitâdo confidit.Id auté ed/quod circa mtellectû fefe uerfat;mtellectuflt;p ipfms lumen ed atq5 uedigiû femp indedependésandequidéillicômnctû:acqî ira repletû amp;: fiuenszamp;copos eins arep mrelligés.Inde uero uicilTim fibi fubdira tangés;lmo uero gencrans; qua: quidé neceflarm ed ala détériora córmgere. De quibus m fequéribus ed diccadu. Hucufq? tandédiuina procedunt;

-ocr page 567-

m^iLivs.

Ex Platom's Parmenidisq? uerbis probac ipium bonu/af fimphatcr unu/efTefu penus ipfo ente/atxp inrellecru.Quod eft unu multa appeniq? bonu. Item intel 'lecrum diuinti cHe fupiorcin ala mfidi.Quoma bæc eft unu fie multa.q.iam ma gis diutfa/atqi p pamapauoem eft intellccrus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VIIL

.rbOTiNVS.

^ Ji^ Aïde caufa apud Platoné oîa circa onim regem tnpil'd ordmedifponun 1 Bturipr^dpue uero per prima.Sectida deinde circa lecûdum.Tcrna deniq?

^drea tertium.Turn uero dicitefle amp;caufæ patrem:Caufam quidé intcUe ctum apeUas.Nam mudi artifex apud Placonem eft intellectus:Hueuero ait ani mam i ilia paterapcreare. Cum uero caufa fit irellecrus/patrem apellac ipfum bo num:0d quod inteUectu eft eflentiacp fuperius. Sæpe etia ipfum ens atq: in telle ctum apellac Ideam.Quapp apud Platoné cognofeere licet ex ipfo quidé bono mentéacqî Ideam:ex méte uero aiam.Atquifermones eiufmodinoeflenouost neejp nuper inuécos:fed quonda dittos fuiflelicet no explicatos.Prefentcs uero fermones elle ueluc interprétés anciquoru. Idq?teftimoniis comproban/afleren tibus opinioes ciufmodi efle pnfeas.Quod ex ipfis quoqi Platonis libris liceac coiectare. Parmenides igit prior opiniôem eiufmodiattigit. Vbi in idem ens in tcllcctuq; reduxit.Atq? ens ipfum i rebus fenfibilibus minime collocauindicens intelligere atq? efle idem prorfus exiftere:Idq?imobile;Tametfi ad in gat illic in telligere.Omne fane corpoream inde fubftulit motiócm/uc eodem femp modo permancac/côparac infuper fperx globotquonui dicta i fe inuoluta coplccciciEc quonia intelligêcia no petit ab extrinfecodcd i feipfo perficit. Vbi uero in libris fuis unu nommât/attingitcaufam.’quafi unum boedeprehéfum fit efle multa. Parmenides autéloqués apud Platoné/exaenus inter fediftinguic primu ipfum umuquod amp;pr^dpue unu eft foluq; unum.Item fecundu unu multanominar, Temumdeniq? unu atq? multa. Hicicaq?fic très dictas cofirmaenaturas.

MARSIUVS.

Anaxagoras:Heraclicus:Empedocles;Anftoreies unacum Platonc cofenriunt/ primu omm principium efle unu atq?fimpliciflimum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lX.

rq^Vod eni 01a i mudo/quanuis diuerfa/in una totius forma/untiq? fine/effe 1 feumq? ordine certo eófpirenr/inde prouemr/qioia fut/amp; ducutur ab uno: cuctaepunu imitant/Sc appectit.Si pofito uno quoda priapio/primo oium eqiie ponac amp;nbsp;alteni çquepnmii oium/amp;fupflua ent alterius hums pofitio: 5^ córin genrer hoc eni pridpium apellabit:cu nulla aflignan ratio pofftr/quare hoc alte rum cua pncipium fit uel illud/primo pofitn. Nó.n.quia neceflanum fit.No qa hoc fit ab illo.Nó quia hoc amp;nbsp;illud fine ab uno quoda tertio: Omnino côcingés amp;tcmerana amp;nbsp;diuulfa d impofTibilis eft multitudo qua no eft ab uno.

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

f^laxagoras auté ubi mentem puram mixtionisq?'expciTcm adducit/ipfe I qiioq?fimplex point pninû unûq?fepararû.Exacram uero difcuflioncm f—Vjntiquitatis caufa pr^termific. Heraclitus precerea nouit unu intelligibi lefempitemû.Corpora naq? hen femp inquic amp;nbsp;fluere. Proinde apud Empedo clem difcordia quidem diuidic. In ipfa uero cócordia unum fignificat. lam uero amp;ipfe id pofuic incorporeû.Eleméta uero uicem matenæ ob un ent. Anftoreles

-ocr page 568-

/♦ aar pofleriiis ipfum quidcm pnmum intcUigibilc Jicir amp;:fepararum.Sed nbi in tcHigere feipfum affirmar/uiciflim facie effenó primiuProfecto ófubi aha queep muka ïtelhgibiha pda at i mediumtroridem numero/quot amp;: i cado funt fpera: ut fingula Iperas fmgulas moueat:aliter itelhgibilia g Plato difponir;amp;' œ pro babilem nó habeat rarióem/adduat neceflitaté. Inftabir óf aliquisznunqiud re cta lic ratione dicacinquires.Rationabilius ée dicés/oés fperas ordinef^, rcrum ad coordinarióem una muruo eóferéres/ad unö fimul primiiq? cófpicerc. Inter rogabit ófaliquis/nungd kelligibilia multa apud Anliotelé ex uno primo fint: an porius ï rebus ïrelligibilibus multa pricipia fint. Aefi ex uno funr oia cogru enn quadapropomoe cóparabütur:penndeatep 1 rebus fenfibilibus inter feIpe ra: fe habet. Alia.s.aliam compIectente.Ec una tadem cxmnfecus uelut domina cótinéte.Quaobrem primü ibi reliqua compreheder/raudusqj intelligibihs ent. Turn ucro quemadmodü bicfperæ uacua: nó funnfed prima quidé ftellaru ple na fmgtile ucro fequetes Hellas fmgulas poflidct: fic amp;; ibï mouêtia illa/multa 1 feipfis habebüt;ucrioraq} cæleftibus illicoia crût. Sm aur uniiquodqi i numero mtelligibilium eHmqtieprincipiu/ccrte percótmgétiam quada pricipia erunt.Et queri porent/quam ob caufam cófpircnc I unum:amp;; ad opus unü/cócm.s.rorms c^li cófennat hanmoma.Ircm quo nam pacro qua: 1 ca:lo feiifibilia funt/illis fint jqualia numero.Dentq)quo multa ita fint:cd fint incorporeameq? matena ulla diicemat. Quaobrê quicüq? ueceru Pythagora fectatorefq? eius/amp;:Phcrecydem luosq;fimihrer fecun funr/arca natura eiufmodi Hudiofe uerfati uidenrur.Sed alii quidé fua i hbris fenfa poHeris relique rut. Alu uero nó m fcripris/fed i uiua uocis cüluerudmerradidere:Autpenitus dimiferunr.

MARSJLIVS.

SubHannam abc ration naris ede a corporeleparabilem apparet: quonil ratioci nan pór enam ablq; mlïruméto corporeo.ldq; deprebédimus turn quado ï ton. filus cócludic amp;nbsp;digit cóera mcitaméta corporea/tum etia quado I fpcculado for mas ud fepatas atançit/ucl nó fepatas ipla fepat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

PLOTINVS.

W^^’Amuero demóHratum eH/oportere fup cns ée unumiqualedefiderabat ■ rano demonllrare/quatu.s.de rebus talibus demonHrari poflir.Elfe auté __j_^M—p^f ipfum unum ens atqj intellectü.Tertio deniq? loco natura ammæ.

Quéadinodum uero î ipfa natura ma hecfunr/qu^diximus;ficquoq?exiHimâ dum efl/hæcnobis indfe.Dico âr nó in rcbus/quæfenfibus offerunnfepata en! bæc funt/de quibus imprefcnna loquimunfed de rebus que fenfuum unes exce dunnextraqj eos funt:eodcmqj modo extra/ficur amp;f illa î uniuerfo natura:ordi ne oio funt extra cd um: fie itacp ma quedam funt in hoie: in hoie indiqué Pla to inrenorem nominat hoîem. EH igit noHra infup aîa diumû quiddam/alrc nusep naturæ/qualis eH uniuerfa natura aîa’.Perfecra uero eH/quæ rnétem hér; fed mens altéra quidem i rariocinado uerfar: Altéra uim ratiocmâdi fuppeditar, Hâc unq; ratioanâdi uirrurem aie nulio prorfus inHruméto corporco ad difcuf fionem propriam indigétem / fedacnóem fuam ipuro quoda gradu feru^téruc écpurepolïitratiocinari:Siqs fepatam neq;mixtâ corpori amp;nbsp;ipnmoillo rerti.s. intelligibili gradu locaucrit/minime aberrabic. Nó emm queredtis nobis eH lo cus/ubi ponamusifed extra locum omnem uis ralis cóHirucnda. Sic.n.dfiraxat

-ocr page 569-

habere pór/quod didc p fe exiderc/arq? âgere amp;nbsp;exninfecus amp;nbsp;fupra matcriam quado fola fuent acorporea natura nihil p^nitus babes. ,Hâc ob caufam Plato inTimeo Deum inquit müdi alam ena extra mû dû circufudifleroftcndens uiin aiæ 1 ipfo îrelligibili permanétem. De ala quoq? no lira 1 Phedro ait/tum coderc caput intra c^lum/tum extra cçlû caput attollere. Arq cum 1 Phedone potiflunu A amp;nbsp;Tbectheco feparc alam iubet a corpore: no loco precipic fegregare. Quod eni ita fep arum eft/naturakter eft feiunctu.Sed monet/ne corport alus annuat: neqj imaginarioi eófentianneq? ob cómertiü corporis alienee a mente:conefcp fiquo \ pacto ualeatfubditam fibi ale fpem una feed adfupcriora perducere:Quod uc ex ipfa hie eft fitum.quod quidem folum corporis eft opifex atq; formaror/afli ducep ad hoc ipfum incumbic.

MARSILIVS.

Sicut 1 uniuerfo ipfum unum eft fupenus intellccru/amp;: hie fupior ala:fic 1 ala no ftraipfaalg uniras eft eminétior eins mente:hæcaltior rone nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XI,

Aris inTheologia ÔC primis Plorint libris ipfum unum cnri amp;: hocaiæ pre 7pofuimus.Item oftêdimus lammis ficutllineis effe fuâunitatcm.q.fignû quo Deum uniuerfiunitaté.q.cêtrum attmgerepoftint.Præterea notioes return comunes artiumqp régulas ftabiles mentibus noftns femp mefle: p quas defimi. libus pro arbitrio ratioanari poftumus.

PLOTINVS.

^ Vm igitur animus de iuftis pulchnfq; côfultet:inquiratq;/num hoc fit lu ?• le 1 ftum/nunqd hoc fit pulcbrum/ neceflarium eft/ftabile quidda iuftû effe 1 V^,-^fimil[terqi pulcbrum: Vnde ranocinario 1 alo ducat exordium: Alioquin difcurrerc nun^ poflec. Ac fi alus interdû circa hæc difcurrit:alias uero minime oportet nô naturam quidéhâcdifcurrétem/fedmétem 1 nobis effe/quæ luftum pulcbmmqj femper habcat. Adeffe præterea mentis prindpium Ôd caufam atq? Deum.lUo quidem nullo modo partibili/fed penitus cófiftcnte/nó in loco mq manéteifed 1 feipfo acq intérim 1 multis quoq? côfiderari in fingulis eorum qug cape poffunc ipfum uel ut aliud quiddam præcer ipfa. Quemadmodum amp;nbsp;ceii trum eftl feipfo/habet aût fingula quæfunt 1 drculo fignum 1 centro fuum:amp; li neç huic pûctû proprium adhibét. Tali enim quodâ eorum quæ nobis infunt/ nos quoepdiuinû tangimus/côgredimur/copulamurteatenus illiclnitimur/atq^ figimur/quatenus nos illucintennôe eófenmus.

MARSILIVS.

Et fi intellectus nofter drea diuina femp agit:nó tamé aladucrrimus: Quonia ra tio amp;imaginatio nobis ad oppofita diuinoni amp;: uaria diftrahunc û-Ç^. XII.

PLOTINYS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;—

I Accenim curnâ talia tâtaq5poffidétes nequaq aladuertimus nos hæc ha Ici bere/Sed plurimum feorfnm a talibus actionibus ocium agimus.Siint amp;nbsp;*^-gt;\rnultiquidreahæc nihilunqagût. 111aquidem 1 actioibusfuisaffidue perfcucfS/intcllcctus.s.amp; quod fupenus Itellectu 1 feipfo femp:fic quoq; amp;nbsp;ala uim hétlmobilem fiue perpetuo mobilem. Neq; uero quicquid eft in aia/ppea iam fentirperuenit fane 1 nos:quâdo ad fenfum ufq? procedic. Ac quado agens in nobis quodlibet accióemfuam no tradude 1 ipfam fentiendi uirtuté/nódü p totamalatn fc acdo eiufraodi propagauiu Quare nódum agnofcimus/utpote

-ocr page 570-

qui una ox fennendi uirtutefumus id quod fumusinecp pars af^ quedf folumi fed um'uerfa pohus afa fumus. lam uero unuquodqj in nobis animatum qdiu uiuit/tidiu p feipfum munus efficic proprium. Sed cue dcmfi id nobis conngic agnofccre/quado mutua quædâ firrraductio/amp;:indeaiaduerfio^)ucnit. Opor tec igir fiquado ica pr^fencia nobis aiaduerfun fimus/uim ipfam aiaduerfonam ad mceriora couercere/operamq? dare/ uc ibi coca prorfus inredar. Penndeaefi quis affecras uocem unam precerens haiirire/aceteris fe uocibus fegreger/ad no cemqj omnia opranirimi arrénor porrigacaures/quâdo ppinquer. Sic iraq? he oporrecdimifTis oibus qup fenfibus inrirepiinperep fenfus aium inrerpellar:nifi quarum excrema cogar neceflicasmim ipfam aîæaîaduerrédis fupioribus aprio rempuram penicus coferuarciaudiedisqi fupernis uocibus paranflimam. gt;nbsp;-

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.MARSILIVS,.

«- iRiniracem haeprindpiorum maxime Plaronicam amp;: Zoroailridcofirmat ^jTnr iras Cbriftianorû.Ipfumenî bonû includic paterna fccûdiras. In telle ctum intellectualis ipfa filu emanatio. Animapcelho fpus p uolutatis modum: amp;nbsp;quari motum uitalem. Prærerea firmamérum refert ipfum bon urn fi^cudirate fideiïï. Intellcctu Satumus a generative remotus amp;nbsp;alien us. Anima lupirergene rationi faués.Mundû Mars difcordéiam atqi pugnace. Riirfus bonû Sol.Jntelle ctum Mercurius inceflu Sok pximus. Anima Venus cupida genituræ.Mundum bde Luna uaria ï fe iam atqi murabilis.Icerfi bonum ignis.Intellectum aer perfpi ciius amp;:ferenus. Anima aqua humorem generatiói fuppediras.Mudum terra ex

•, oibus lam cómixta. Deniq; fingulanm F^cüdacuiufqi edétia bonû.firma efleng uirrus intellecfu. Inclinatio/motio/acrio aiam. Sumatim circa amma/memonafj cunda bonü.Ranonis difcurfus/incellectum.Imaginatio daffecrus aiam. NiHil ergo certius bac rrinirateprincipiorum:quianihil maionbus Arplunbus tcftimo niis cofirmatumimenco uniuerlum prindpiorufuorü imaginem reprefenrac.

“^tLIBER SECVNDVS QVINTAE ENNEADIS DE GENERATIONEN quot;nbsp;ET ORDINE EORVM QVAE SVNT POST PRJMVM..

MARSILIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

Sicue uniras prindpium numerorum nócd numerus.•ärfignum prindpiucona nui nó ed conanuü:amp; lux principium calons colorüq? nó ed calor/atq? colores: Sicipfum bonum encium pnnapium nó ed ens aliquod/aurennai Ergonecui ca necinrelleccus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. i . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmum,

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- I \ tl 'm.

\ ON Enim córinendo hæc oia i fe prius.q.pregnds fubindcparieficue n I mcelleccus/anima/ natura. Sed fimpliciter fupeminêdo créât: ficut uni

■ tas/fignum/fiuecérrum/lux. Quod aütexipfo bonopximepcreafi

— V_^quatuin ex illo manéte danm hoc exidir/ens eifiaf.Quâtû fubitouer git naturalirer/ d quafi mouetur ad illud/fit uiués.Quarum inox corroborate indeiquafi circulo quodacouernf m feipfum/intellectus euadir. Siraikrerexm tellecru manéte aia intellectualis exidit:Ex hacaut nó manéce:fed per potênam difcurfiuam ab itellectu intelligibtlibufqi didracta ad imaginabika dÏcnfibilia# profluit i actu eius imago;uita uidelicec quada ratióis'expers/fenfu amp;nbsp;uegetali potéria prédira. Inter h^c quod fequic cadiu pfeuerat/qdm quod fupiüs exeat.

-ocr page 571-

Anima nofha î eodem corpore eodemqj tempore agit planram/quibus in mem bns tatum uegerat. Agicbmtum in quibus inftrumetis fold fennt. Agitboiem interim ratiocinado.Agit demonem/autDeum fimul intelligedo. Idem rurfus homo dmerfis temponbus quanuis fub Humana perfona uarios eiufmodi mo res exercet.In fpeciequoq? Humana nónulli quafi platgutram degi'it; Alii ucbm ta. Aliiut Holes.Nonulh tanq Dii/ueldemones. Quicuqiigitdixcnnt/noftras aias quæHabitum Huius/uelillius uitç ïam obduxemt/reuerfuras mox î Hoîcin üd aérium uel terrenû/quafi fimilitcr uicturum/ probabilius opinabûtur/q fi bu manam fpém licêrius î bruta permutauerint/aut plâtas.Tanta eni permutano/ôc apudnaturam impoffibilis eft/amp;apud ludinam fuperuacua.

PLOTINVS.

quot;'WW PSVM Vnum eft oîaimrfufqî nullû eü ex oîbus.Principium nâqj oîumnôefloia.Sedilloquidémodo eftuniuerfa/qpibiquaficun cta côcurrut.Immo uero nodum quidem funt;fed crût. Quo igic

■■ nbsp;nbsp;nbsp;modo ex uno fimplicirin quo uanetas apparet nulla/uel cuiufcüqî

U H duplicitas fiue forma/multitudo procedit^Forfan quia nihil erat î ^fo/icarco ex ipfo funt oîa: Atqj ut ens ipfum fiat/ob hoe ipfum unum nóeftens.Sed ens progenies eius eft/primaqigenitura.Nempe aï fit per fectum/ppea lt;jnihil qu^rat/neq? habcataliud/neq? egeat:ntmirum exuberauit: exuberatiaqjipfius aliud procreauit. Quod uero inde factum cri/m ipfum con uérfum eft/â: impletum:Taleq5 cuafit/ut refpiceret î feipfum:intellectufq? prodi rct.Atqui flatus quidem ipfius erga dlud/cns effent. Afpectus at ad feipfum/fe oemétem.Quado igiturincumbit erga feipfum ut cognofcatzfimul intellectus atqi ens euadit:Sic ieaq? ens/quemadmodfi amp;: ille/fimilia facit fecundu potétiam profufióis ^plurima.Spés at ipfius hgequoep efliquemadmodü ipfum ex ipfo anrepfudit. Arqi hicex eÜentiaactus eflaia/id uriq? ex illo manéte facra.Er.n. intellectus fuperiore manéte efl effectus.Hec auté nó permanédo facit:fedfimu lacbrum córnotapducit, Sufpiciens itaqa illuc/unde manauit/implenprogrefÏ’a uero i motum alium amp;oppofitum/fuum efficit fimulachrum:idefl fenfum i ani malibus/naturamqi in planris.Nihil auté a fuo fuperiore fegregar/atqi diuidic. Quamobrem hols quoq? aia fgredi ad plantas ufq; uidet.Modo enim quoda illucufqj progredinquonia amp;nbsp;ipfius efl quod efl i planris.Nó tamé uniuerfa efl inpUrisded illis infinuata/fic mefliquonia earenus ad inferiora pceflit/fubflan nam aliam proceffióe curaq; deterioris effiaens.Quomam amp;nbsp;quod hoe fupius dl ab intellectu dependészfntellectum permirtit in feipfo quiefcere.

MAKSILIVS.

Singulis hominibus intellectus proprii prefunt. Ab bis manat potériç aie grada rim inferiores. Inter quas fequés ubicp feruac m antecedére. Ferme ficut fplédor in radio.Radius I luce.Lux i natura Soil's nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,. Çap.II. ^uf*Lqui intellectus/unde ornés ordine aîæ uires effluûtzquodamodo efl/^~’ i „X^uodâmodo no efl oés.Anima tadem oésqi uires aus zquoniâ ceins lod Ifraitibus riec extédunt/neqj circûfcnbunf/fanlc funr ubiqi.

PLOTINVS.

pBRocefTio itaq? fit a principio ad poflremum: amp;nbsp;îterca unuquodep femper propriara fedem retinere permirtiLquod uero fit/alium forne ordinenu

-ocr page 572-

â: hune quidern deteriorem. Verufamen ùnuquodq? dli demurr ruadit idem: quod amp;nbsp;fequi? quoufq? piofcquif. Quado igif aîa plancæ infcnf/ahud quidc eft ucluc pars quidam î plara. Quod uidelicct remerarium maxime atq: demés eft/St:hucufqidigreflum. Quâdo uero infmuaëbruro/tûcfennêdipoteftas do mmara perduxir. At quado mgredic boiem / tue uel oîo rnatura rónakmono pmialenuel ab intellcctu proceflib queda: utpote qup propriam habet métem: uolûtatemcp ex feipfa intelligédi/ucloîo mouédi. lam uero uiaflim nobis cou uertere licet:quâdo quis î planta uel quædâ mdc propagara/uel ramos quofdl ’amputât/aia quœ bis înerat/quo nam abir.. Forte unde^cederat. Sed undc natu ra/Nô enî ddlar loco. Vnum igic cßipfi pnnapio. Si aût radicem ineidens uel eombußens/ubi nâ eut quod î radiceuigebat-'In aîa nô alium î locum abeunte. Sed î eodem quoqi cflcpôt.In alio aûrdicetur efle/fi rccurrcnt.Sin mmus/wt in alia uegetali.Nô enîcontrahit in anguflum. Quod ft recurrerir/m fupenofepo tentiarefidebitiSed ubinam illa/In fupiore rurfus. Et illaitcru fimikter ulq? ad mérem/nó loei códitione.Nihil eni bord crat î loco.Intellcctus demq? rnuifo mi hus eft î loco aliquo collocadus.Quapp nee ipfa quoq? aïe ipfius natum^Nufq igic elilocorum. Verum in co qgt;nufq cd mtereabeeft ubiqu. Siautp^^efta quadoq; aîa ad fublimc/confiftat interea pnus q oîo peruenent ad fupremü/me diamagit uiramrarqu illa fui parte quiefcir. Hpcaütoïaillequidê eft/rurfusqi nó 111e. Ille ing.-quoniam funt ex illo. No ille iterumiquoniâ ille fingula î feipfo permanés cdidir. Eft igitur î uniuerfo ranq uira quidam ingés quafipductain k)gicudmé;habétem deinceps diftinctas qiiidé interfeparres;uniuerfam tarnen interea fibi ipfi cótinuam/fed aliud atq; aliud propna quada duntaxat diHeren ria poftidétem: Vbi pfecto î eo quod fequir/nó deftruft an recedes. Quid ergo aîa plantis inferta?Nihil negignit mfenus/Forre in quo eft duntaxat.At uero qua id códitione fiat/cófiderandum nobis eft/exordium aliunde fummenbus.

(j LIBER TERTIVS ENNEADIS QVJNTAE DE SVBSTANTIIS COGNOSCENTIBVS : ET DE ILLO QVOD SV

q • PERIVSEST.

MARSIUyS._

Quod cogniturum eft feipfum/ nó cogic ppea efle adco fimplcx/ ut nulla pror fus î eo difterentia fir.Sicuc eft ipfum und.Sed ira fimplex ede debet/ut in quoli bét fui to rum pçnitus includaticiufq; actio explearur to ta momenro. Eiufmodi eft intell ectus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapTrimum^

VANDO Intellecm dicimus node feipfd/non diuidimus îduo:Quo M q Mrumalterd tantd cognofcat/alterd foIdmodocognofcat. Alioquinno W y aliqd idem feipfum;fed aliud cognofeeret aliud. Sed uolumus ipfum cognico fe quoq; complecri. Ad fenfum quidem pernnetTolmquæ extra aiam funt/cognofeere. Ad imaginanóem uero ena quæ funtîaîa.i.fenfuum acnóes. Ad rarióem pr^terea feipfam inueftigare.AdanteUe crum denicp fe cognofcerc. Atq; hums perfecta quadam parucipauóe eriam ad radónem quadoqj fe nofte. / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

-ocr page 573-

. PLOTINVS.

PERAEPRETIVM Eft indagarc/nunquid quod feipfum intclli git/oportcat m fc uanum cfre:uE uno quodam eorum que funt in ipfo/rcliquacoremplatu/itademum feipfum intelligerc iudicctur. Pcnndeac fi oio fit fimplex/nequcatinfeconuerti/fecpcognofce re. An fieri polfitz ut ena quod nó eft compofitö/ intclligat ferner ipfum, Principio qnidem quod diatur/ aliquid ppea fe itelligcrc pofle qjcompofitü finatcp ita uno quodam fuorum/cognofcat éc reliquat ucluti ft fenfu form! noftram rcliquaqi natura corporis cognofcamus: ncquaq id con fequir/ut feipfum reueracognofcat. In eo naq;quod ita fc hêr/totum crit cognt tummifi 3^ illud quod intcUigit aha fibi cóiuncra/ intclligat etiam femeripfum: Alioquinnópuenictquod eft quçfitum/ur.s.aliquid idem feipfum animaduer tat:fcd uc aliud potius perdpiat aliud. Aficueradû igif amp;nbsp;fimplicis ipfius cHci * feipfum animaducrtcrc. Atqr hoe quo fiat/fi qitidcm Hen pofl'it/inueitigïdum. / Alioquin dimircéda eft opinio/per quam putemus/feipfum quippiam reuera co gnofcere. Abiicerc qiiidcm opinióem eiufmói baud admodu faalc eft: Quippc cum multa hme fccutura uidcanc abfurda.Et.n.fi forte id muncris aîæ nequag attnbuamus/quafi nó admodu fit abfurdû:uerûtamê ncqi id quidem menris na turj mbucre eft proculdubio abfurdiffimü.Si inq aliorum quidem notitiam ha beanfui ucro ipfius notitiam fdenriamq? nó habeat.Atqui externorum quidem •'* perceptióem fenfus/nó intellectus habcbit. Ac infup Ii uis/cogitario/amp; opinio, [ Vtrum ucro intellectus horum cognicióem héat/nee nc:cxpedit indagare.Certe qu^diqi intclligibilia funt/intellectus ipfc cognofect. Num igit ea folnrAn etia feipfum/qui hæcipfa cognofdt:amp; nunqd feipfum ira cognofcct câmmiquoniâ uidclicct hæc fc noffe cognofcct. Ac quisnam exiftés ipfc hæc ïterea nouerit/nÓ apprehédet: fed force fua quidam cognofcere comprchédec. Quis ucro fic ipfc dum perdpic/non pcrdpicc. An potius amp;nbsp;fua amp;nbsp;feipfum noucric/Icem quisnam inodus/amp; quoufq; id fiat/eft nobis eófiderandum.

MARSILIVS.

Potentia rationalis/qutefemp in difcurrendo uerfa^/media eftinter imaginatio nem amp;nbsp;intellccrum.Ec utnnq; formas quafdam i fe admitcitteafqi cóponit/óe di uidit. Formas q? nup ab imaginatióe ucniétcs accómodac formis antiquis i men te uel a mere exifténbustacqj i hac accómodatióc ïrellectualis eftiac Cap.II. 'IhA Incduo in nobis intellectus apparent:permanés.s.amp; difcurrés; qui amp;:con 1 -Wcquic difcurrendo.

v^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

P Rimo igitur de aia qu^édum eft/an tribueda fit ei cognitio fui:quid ue in ipfa fit talc cognofccns/amp; qua rónc.Senfualem quidem uirtuté ludica mus ex ipfa fui codiuone folum circa excema uerfan. Atqui quauis qu» intra corpus Runt perfcnnant/percepno ramé ciufmói ad illa perrinec/quç func extra fenfum.Tüc cm pafliócs qua: fub ipfo fiunt in corpore/fentit. Eft infup tn aia uirtus rariocinadt area imaginanócs incidétes a fenfu diiudicas/easqj con iungés atep ét diuidés. Intucc quinenâquaft figuras eorum qua:ab itellcctu de fcendüchabecqicirca'cas uim prorfus candcm.Aflummitquoqjincelligentiam: utpote quod pcrpcndat/accómodetqï figuns antiquis nouas nupq? uementes.

-ocr page 574-

Qua qiudem in re animæ remimfcenttam codUcrc urbitramur.Erprofecto intel lectus aîæ hue ufq? fua uirrute fe fiftit, Qufrédum igiruf/niun h^c rocinanSi uir ms 1 fe couerratifeq? cognofcat. An ponus id ad mrcllecm fit referedum^ Si cni fui ipfius cognitioné huic aîæ parti atmbuamus/hae ipfam cofitebimur ee men tem.Ecquonam poriflimu a fuperiore différât mêtei perquirerecopellemur.Siti aût nequag atrnbuamus/rario nos ad illam pducer métcrniquid ue fit fcipfum nofle/confiderabimus. Quod fi amp;:hic infehon id munus attnbuehmus/rurfus inucdigabimus/quo na différât! (e cognoffédo intellecms fupetior amp;nbsp;inferior. Nempe fi nihilo / tam bic nofter Irellectus eüpurus. Sed eni uis ip(a aîæ difciir rendi/nfiquid ipfaquoqi fe in fe cóueititMn potius nó cónerufiScd hét forma rum notitiam;quas umnqi nancifcif.Ac fane primo qu^rédum eü/quonam pa cto notitiam eiufmodi eófequaf.

MARSILIVS.

Ratio nunri^te fenfii Ói imaginatióe ludicat obuiü efle Socraré.Si addit eê bonu luftii/fapientê/ppédit hæcidefinirq; p régulas boniratis/iuRitiæifapientiæ.Qua: lucét i mêrciarq; inde fubrutilat róni cif taha fe uerfanti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lJJ.

Vm rónis proprium fit i mom agere/ amp;nbsp;morus tédat m aliud/menro ró muniter circa alia porius g circa feipfam fe uoIurarJdeo nó é eius propriu ofcerc.Pleriq? tres i cælo ponur eflérias.s.in corpore matetiâ atep formât ÔCprxter hoc ipfam cæli afam/amp;: materia fuæfemp er fubeife formæ.Corpus aî^. Similiter tres circa aîam noffrâ efféaas. Animam,s .irrationalem rónali fubdita. Rónalcm uero menti perpemo coh^rétem quafi cælum aïxcxleffi perpetuo co pulacum. Hac Plonnus hicopinióem uidet artingere.Arg amp;eiuftnói copulam Theophraftus/Themilhus/Auerois excogiraulfle uidétur, Poflumus étPlato nico magis more Ploanûmrerprerari.Dicentes/ideo negate intellectû effe parte aîæiguia uidelicct nó fit pars.i.potétia huius fubRânæ/qua rônedicicaîa.Dicif emm aia/quatenus pertinet ad difcurfum/fiuep uniucrfalia/fiueperparricularia difcurrat.Sed mtellecms ipfa mera fubUâtia eil.Cm eff fubnexa porentia;qiiæ apcllataia.Iam uero éCipfa fubriatia nommât aîa fecûdum porénam difcurren rem.Nommât amp;;lintellecms fecûdum ipfam fubffâtix rôncm.Idem emm eif effe atqj irelligere.Nó tamé idem elfe arq; difeurrere. Ideo femper intelligit ^queiNô tamé femper eque difcumt.

f/PLOTINVS.

En fus quidem uidit hoîemifigurâq? eius tradidit cogitandi uirmtûhfc aût quid nam dicir. Forte nôdum ait quicquâ^fed nouit tantum/atqj ira ^^ quieuit.Nifi forfan ira fccû ipfa pcurrat quisnam hic eff. Siquidé prius aliquado î hûc inciderit/dicarqj de illo nûc/memoria utens/illum. s.elle Socrate, Si aût euoluat infuper explicerq? formam/diuidit lam que imaginatio tradidit. Quod fl dicat infuper/utrum fit bonus:mnc per illa quæ fenfu nouerat raie ali quid dicit.Quod aût fuper his dicit/a feipfa iam hâbetireguia fane bonipenes fe poflidet. ßonum uero quo na modo apud feipfam habet. Quatenus uideli cet elî( ut ira dixenm )boniformrs. Arq? corroborara iam eff ad raie aliquid fen tiendumzmencefibidefup rurilate, Ipfum naq; aiæ purum hoc exiftit; acapitep imprefla a mente ueftigia. Atcur nam hocipfum nó elf intellecms/Sed aîa eft/ quod rcliquum eft/totumia uirrute fenfus exorfum. Quia.s .anima oportet in

-ocr page 575-

quadam roms difcurfione uerfan.Ha’e aßt okfunt difcurrcntis uimitis ofFioa. Sedeur nó parti huic fui cognofcédi/munus armbuéres inquirédi finem efficia mas/Quia uidelicet munus ei cóceflimiis i externis cófideradis:dum i plura in fuperfolliciredifhrahar. Méris uero proprium iudicamus/fcipfum fibiqp intima cótemplari. Siquis aßt dix ent/quid na prohibet/follicitum illud p aliam quad5 aîæ uim fua interdû aiaduerterez is cerre nó ipfam cogiradi rócinadiq; uirtutem cxigitifed pum iam accipit intellectu. Quid nam igic prohibet/purum efie 5 aia intellecrum/nihil fane^hibere dicemus. Præterca num inrellectum purum efle aliquid aig afleremus?Profecto nó ai^ quidem dicemus cfle/noftrum uero intel lectum eflefatebimur.Qui aliudquiddam fit prêter ipfam cogiradi natura:eicp fupcrimpofitü. Noilnim tamen/tametfi una cu aîæ partibus hue minime nume remus. Forfan uero noftruafiirmabimus/iterumqi nó noftrum.Quapp hoc uti munrurfus nó utimur. Cogitatióe uero femp iraqi noftrüqdé/dum urimurmó noftrum uero/quado nó urimur. Sed enï quid nam uti intellecru dicédum cd? An fortenos illum effectos pronuriareiam utille/autfaltcm fecudum illum.Nó enï nos intellectus fumus. Immo igit fecudum illum prima uidelicet difcurrédi iiirturcillum fufcipicre. Iam uero èé pfenfum ipft fentimus:nosqiipfi fentiétes fumus.Nunquid ergo fic enam cogitamus/atqi cogitamur?An forte nos ipfi ra tionedifcurrétes fumus:intelligimusqiipfi quoqunteUigétiç notices in ipfa co gitarione fubrutilantcs.Hoc enim nosipfi fumus. Actióes uero metis ita nobis funt defup/ficut propria fenfus nobis iferiora. Sumusqi hoc ipfum aie propriß / amp;quatum ad ipfam prinet prîcipale/duas îcer uires medium/deteriorem.s.atqs mdiorcm.i.fenfum iter amp;nbsp;intellcctß. At fenfum quidem cócedereuidemur fern per ee nodrum.Semp näqj fentimus. De intellect« uero id eft ambiguum:amp;; qa nó femp hoe urimur: amp;nbsp;quia eft feparatus.Separatus inq ppea qp ipfe nó annuit ad nos:fed potius nos ad ipfum/fupne fufpiciétes. Senfus deniqi nobis eft nun nus.Rex uero nofter eft illc.

MARSILIVS.

Ranonalis potenria fecudum qua nos fumus/duplidtcr uti? inteUectuip parrid panonem.s.atqp formamiEt utrobiq; cognofcit feipfam Cap.IIII. ' participaru5em quidem.quatenus formas/ nouóes/regulas quotidiefu k-^fdpit ab intellecru. Vbi tanquam ab effcctu per actiones fuas/cognofat amp;nbsp;mas iures.Per uircs agnofat eflena: atqi hac depédere illuminariqp femp a men te.Performam uero quad o poft frequétem huiufmodi acccptióis ufum mérem pfnitus induit ficut materia formam: agitq? fub métis ipfius actu/ficut materia poftq fæpius accepitabignecalorem/fubitdcniq? flamma.Tuncdemum tanq acaufa ratio feipfam unadi mente pfecte cognofcit.Ratióem Peripatetici intcl lectum poflibilem:métem uero inrellectum agetem nominaueruc,.

PLOTINVS.

f BEgnamus prerercanosiquado agimusTccudum illum. Duobus uero mo J ^Vdis feaidü illum agimus. Vel quia ueluc littery dquafi leges inde infcnp

Fte fint nobis:uel qa impleamur eo:aut quonia eo p refente uidere ipfu/ód perfentire polTimus. Cognofcimus fane nos ipfos tali quodam fpectactilo alia per ipfum difcere.Aut etiam uim ipfam eiufmodi aliquid cognofcerem/eadem ipfaui perdifcétes:Aut illudquoqi nos facti. Adeo ut quod feipfü cognofcit/

-ocr page 576-

duplex lam cxiftat. Alind quidem fe cognofcens/fit natura ipfius anime cogita tnx. Aliud uero hac natura fupenus: ubi fcilicet qui fecognofcir/fecundum in tellectum illum lam euafinrurfusq; illo fecófpicit/nó tâquam adhuc hoiemded oio aliudquidda factum/feipfumqjadfuperaü corripiencem;folüq} nahentem fecum quod pr^ftarius cd in aia. Quod amp;: fold cóceptis ans uolare ad intelligen nam pór: ut illicaliquis/qua: nouit/iam deponat. Sed nöquidipfa uis cogiran dl nónouit feeflecogitadi uururem/externorumq? mtelligéna cumulareiltein ludicare quæiudicanludicarc mq regulis|quibufd5 fibi abintellccru dcfcnpris: Efle deniqj prædârius aliquid fupra fe:quod quidé nibil ultra perqumnfed hét 010/ Verum.n.ucro quidna cd hoe ipfu/quod fc minime nouimgnoras quale lit ipfii: amp;: qualiafintïpfius oHida/Siergodicit feipfum a mere pédere/amp;efle a mente fecûdum/mcrisqp imaginem/babérem 1 fe oïa uelut infcripta;quemadmo dum illic q fenbit/qui uc lam fcnpfit:nüquid is qui ita feipfum noumfidetgra dum hucufqipgt;grenus:nos aut ui aha freti/intellcctü rurfus feipfu cognofcenté perfpiciemus?Vel illum fane nobifeû alTumméres: quadoqindem illequoq; ed nodenuidflimqi nos illius:Irademum itellectu nosq; ipfos perdpicmus. Forte iraponus neceflariü ed:fiquidé perceprun fimus/quidna fit ponflimü in inrel lectu nollefeipfum. Tue iraqaliquis ipfe inrcllectus euadinquado reliquafiia dimitrens/hocipfo intuct hücipfum.Ecipfo quoepfeipfum.Quemadmodum amp;C intellectus ipfe fe cótemplar.

MARSILIVS.

In co quod rónaliporcnria.i.intelligétia mobili fupius cd/idem rcipfa edinrcl iecrus mrclligêria intelligibile.Ideo leipfum femp intelligic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;QEi^*

Vpra fenfum qui ratum fpecrar extema ed imagmacio interna refpiciens. '' Sup hâc/quæ aduenna folum profpicit/exrat ratioiquæpræterea domefti ca cófpicit.Sup hac iterurn/que ab aliis cogniris ad fe dcniqi reuemf agnofceda ed intellectus uiaflim exordiés afcipfo:acdum fe infpicir/oïa cotuens/nódito rerum hguras/fed res ipfasmt ueriflima cognitio fit. Si feipfum rangés córingit oia/ipfe nimiru ed amp;nbsp;oïa.Eódéqi prorfus actu/quo fe intuet/contuet amp;nbsp;omnia: codé quoq; fimul agnofcit cognofcere feipfum atqj oia. Pr^dpue uero primus diumulcp intellectus/ nee ad aliud intelligédu cóuertic q feipfii: nee inrelligéna habet accidétalé. Immo uero eflenna dus abfolute mués intelligensq/hocipfo elVénali uitaliqi inteliigétiæ actu fiuir femeripfa eóprehédés kerea fe exillétem uiuétem/intelligenté/uniformé prorfus/amp;: omniformé.

PLÜTJNVS.

 n\Vnquid igic intellectus altera fui parte alreram?inruer?Verum fic quidem

1 fclreni ent uidésiaiteró uero uifum.Hocaut non ed unualiquid nollefe ^fum. Quid igitur/Si totu tale fit/ ut cofimilibus partibus fit copouiu;

adeo uc uidés a uifo nó différât:Sic iinqi uidés partem illam fui fibiq candem: interca quoq? fe uidet. Vidés naq? a uifo ibi nihilo difcrepar. Sed primo quidé abfurdü foret/intellectii ira diuidere.Nâ amp;: quo diuifio fier? Nó eni cafu quopa ed amp;nbsp;temere dimdédus.Tum uero quisnam ed qui diuidit.Num forte qui i eo fe ordine ponit? In quo ed uidere/an potius qm 1 eo quod ed uiden? Pnetérea quo uidés ille cognofcet feipfum/dum fecudum ipfum uidcre/fe in eius gradu condicuir/quod uidet. Non enirn in ipfo uifo ineft uidere. An cognofcens ira

-ocr page 577-

feipfum poilus ranquam uifum: q ranquam uidentem cofiderabit. Idcoq’ neep omnem/neq? to rum feipfum ammaduertet.Quera emm nouithuncquidem ui furn/fed.non uidentem nouitiacq? ita non feipfum/ fed alnrm ponus mruebif, Sed nunquid per fe adiunget ipfum quoqi uidentem/ut feipfum perfecte eópre hendat. Verum ft complectitur amp;nbsp;uidentem/ fimul quoq; uifa complectitur. Si igitur in ipfa perfpectionepfpectæres continétur:quçritur nunquid return figu ræ/an res ipfæcontineantur.Si figura tantum/res ipfç non pofiidencunSin auté h^poffidentur/certequi eas perfpicic/non ex co qi feipfum diuifent/habet. Sed crac enâ anteq fe diuideret amp;nbsp;contemplator amp;; poflidens.Si res ita fe habet opor tetcontemplanonem idem eflecum ipfo(ut ica dixerim )contcmp!abili;amp;: mtel lectum intelligibili fimiliter idem: Alioquin fi non fit idem/non eric contempla tio uera.Qui emm entra didtur poflïdere/figuram potius eorum habebic ab eis proculdubio differentem:quod quidem non eft uentas. Veritatem emm non al •.-tenus opoitet efle:fed quod dicit/hocÔt exifiere.Sic ergo unum ed intellectus/ intelligibileensiôd hoc eilens primum/pnmusq? intellectus enriapolfidens:im mo uero ipfe arque entra idearum. At fi intelligentia amp;nbsp;intelligibile unum efh quo nam modo ob hoc intelligens intelligec femeripfum ƒ Intelligentia emm ueluccomplecteturintelligibile:uel idem unacum ipfo ent: nondumtamécon ftabic/intellectum perfpiciiefecognofcere. Cæterum fi intelligentia amp;.' intelligi bile idem efl/actus emm quidam eft ipfum intelligibile. Siquidera no potentia quædam tantum eft ipfum intelligibile: neqr uira uacans: nequeibi rurfus mue teaduentitium efl/uelincelligere lubiccto diuerfo ueluclapidi/uel cuipiam uira tatenti:amp;elfentia prima eflipfum intelligibile.Si ergo inq illicellactûS/acrufqî pnmus/nimirum à actus optimus inrelligéna eft: amp;nbsp;inrelligentia(uritadicam ) elfentialis. Etenim uenlfima intelligentia eft eiufmôi/ôd ptima/primoq; exidcs. Idcoquntellectus piimus hæcerit. Htcemm intellectus neepm potentiacfl/ncqj aliudquidem ipfe/aliud autem îtelligentia. Alioquin ira rurfus ipfum eius elfen, rialein potentia quadam erit.Quamobréfi acrus eft amp;nbsp;eflétia eius actustunura idemq?actui ellecenfebitur.Cum uero fit unum actui eus ipfum atqi intelligibi Ic/unumfimulerunrcuncta/intellectus/intelligentia/intelligibile. Si igitur mtel Iigenria eius eflipfum intelligibile: arqupfe efl intelligibile iplummimirum ipfc intelligec femeripfum. Intclliget emm per ipfam inrelligentiam/ quod quidem exilticipfe:amp;intelliget intelligibile: quod edôf ipfe fimilicer.Vtrinque igitur fe prorfus intelliget/tum quatenus ipfe îtelligentia efl: rû quarenus eft ipfe rurfus intclligibile:quod quidem per intelligenuam hanc intelligit quæ elt ipfe.

^RSILIVS

Intellectus ipfecumin fepermaneac/necactionenecaffeetn îclinctur ad alia/me rico drea feagir intelligendo feipfum. Anima uero cum contra fit affecta/courra fe habet ad cognofeendum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VL

wr N coco cognitionis ordinegradum infimum tenet fenfus:inrellectus ue 1 ro fummum.Cum igitur fenfus rectam in cognofcendo lineam tenear/ aliatantum atringédo/merito intellectus circularé agit oîo/feipfû fuaqr pjnitus concemplando. Ratio uero plurimum eflobliqua. Formte rerum quæ funt in mente eflentiales fût omnino. Quæ uero lUincimprefle roni func ab guo hh i

-ocr page 578-

quaff èfTentfales func. Quæautem a mente quotfdierefulrant in ratione/ minus adhuc edennalcs exiftunt.Que denique in rationcm ab imaginatioe red tin din eflentiales minime. Anima igitur tunc dem urn fe cognofcir/quando inferiores formas fupionbus formis accomodat.

J PLOTIN VS.

Atio igitur demonftrauitaliquidefle deberequod feipfum propnepr^ 1 dpueq? intelligat. InteUrgic autem fe aliter quod eft in anima: aliteruc *——ro pnncipakufqi quod eft in mente. Anima quidcm cognofcit feipfam qj fir akenus. Mens uero tp fitipfa/ amp;nbsp;qualis ipfa/ 0: quænam fit: amp;; id quidcm fuaprenatura uidelicec in fe conuerfa. Videns enim cntia fe feuidet.Atq; uidens eft in acru:ipfaq? eft actus. In telleer us enim amp;nbsp;inteUigenria idem: amp;nbsp;toto fecon fpicic rotum:non partem parte difcermt. Num igitur talcm ratio demóftrauit: qualis creduli habear actionem/Profecto fie habet neceffiratemicredulitatem ue ro non habet perfuafione deductam.Etenim neceftitas quidem in mentc/perfua fio uero uerfatur in aniino. Quœnmus utiq? ut uidetur perfuafionem ponus re portare/q mente puraperfpicere uentarem. Atqui qdiu in fuperna extitimiis re gione/in ipfa mentis natura fufficienter indcnos hab ebam us/eoq; ftatu conren tituncintelligcbamus:amp; in unum omnia colligentes con tern plabamur. Intelle ctus enim erat/qui tunc intelligebat. Ac de feipfo dicens. Anima uero quieté tue agebat/actioni oflicioq? mentis riteconcedens. Poftqua uero hue deuenimus/ uiciffim ammo perfuafionem inducere exoptamus/tanqua I imagine exemplar contcmplari uolentes.Forfan ergo oportet noftram animam edocere/qua potif fimum ratione feipfum intellectus intueatur.Docereinquâhancipfam naturam animç/quæ intellectualis eft quodâmodo/ponentes earn cogitatricem: arqupfa denominaaone latenter fignificâtes earn intellectum quendiekeiucl uim quan dam per intellectum;ipfumq? munus ab intellettu forrm. Hancinquanoflede cet:fe quoqi qupeunq; uidet cognofcere:5e noffe qup dicit. Arq; fi ipfa foret illa quç dicit/cogn ituram fane ita feipfam. Cum uero adfint/uel faltem fiant ei defu per illinc/unde pendet amp;nbsp;ipfa:conuenit nimirum huic quoq; cum fit ipfius ratio quxdam/accipiatqjeognataiut ueftigns fibi impreffis bçcaccommodans/itade mum feipfam animaduerrat. Tranfferatergo imagincm in uerum intellectum: qui fane idem eft atep ilia quæ uere inreUiguntur/uereq; funt amp;: prima. Quippe cum conftet fieri non pofte/ut intellectus talis fitextra feipfum. Quapropter.fi quidem in feipfo amp;: cum feipfo eftudqi ipfum quod eft/omnino intellectus exi ftic.Mens nanep efleamcns nunqua poteft: mcrico neceflanum cft/fuupfius no riaam buicineftciprçfertim cum hicin feipfo permaneatmeepakud ipfius opus acque eftentia fit/q ut folum fit intellectus. Non enim intellectus hie in actione uerfatunquo quidem ex muncreexternaprofpiciens diftractufcpafeipfo pilla cognitionem habeatpropnam externis rebus addictam. Neep uero neceftariuin eft/Ii forte in actione fit conftitutus feipfum animaduertere: cui uero neq? actio imminet:neque enim affectus eft in mente puramimirum abfenteomni prorfus impedimeto/conuerfio huic ad feipfum omnino dtrecta:ipfam fui ipfius cogni tionem non tantum oftendit efte probabilem/ fed etiam neceftariam. Alioquin que nam eius uita forec/quando ab actione uacet omnino:amp; torus in mente fit pofitus.

-ocr page 579-

MARSILiyS.

Intellertus cum ad infenora fe nó uertaefitq; forma prorfus in actu/ideoqj uaca re ab actione nó poflit:mento circa fcipfn femp agit atep Den nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIL_

1 Bun feconuertitur/feguidem cognofcitper fonnamiDeum uero peffe I | ctum. Vbiad Deum uertitur/Deum quidem quafi per formam uidet:fe uero per caufam.Cum potétia uegetalis folum agatcirca infenora ratio nalis aurem circa inferiora/fuperiora feipfam/ mento intellectus circa feipfu atqj fuperius. Quxabintellect« proficifcuntur/eo in femanentefeenq? agétefiunr. Quæuero ab anima ca quodâmodo mota.Sedbæcquoniam intelligentiædiui næprogenies eftudeo uelcircaintelligétias diuinas feconuertit ubi contempla turniel circa régulas acq? leges/quæ intelligêtiarum imagines funt/ uerfatur/ubi _ gubemat:uel circa corporeas formas/quæ intelligêtiarum timbra: funt fe uerfat: ubi fabricac/fenfibusq? uagatur.

ÖPLOT1NVS.

;terum intellectum îeo ftatu intelligere Deû afferrepoflemus. Quod quis intellectum tuneintelligere Deum confiteatur: hacetiam condi )ne feipfum quoq? cognofcere ftatim concedere compellctur. Eten un guæcunqi à Dco habet/agnofcet:amp; que ille tradidit/amp;: quç tradere poteft. H:rc autem difcens arq: cognofcens/hac quoq; rationefeipfum nouent.Nam amp;nbsp;ipfe uniiin aliquid eorum eft/quæ data funnimo uero ipfe omnia quæ data funt exi ftit. Si ergo cognofcat illum/ uires quoq? ipfius percipiés/ feipfum etiam agno fcet inde factus ;amp;: quæ ille poteft illinc accipiens. Sin autem ilium.elare perfpice te nequeat/quoniam forte ipfum quod uideredicif/fitipfû quod uidenhaepo tilhmû tone reliqua huic encuifio fui ipfius acquenotitia:fiquidem uidere hoc ipfû eft fcilicet id ipfum exiftere quod uidetur. Quid eni huic aliud mbuamus: plouéquietê.Sed mentis quics nó eft a mente alienatioummo quies mentis eft »' fua ipfius actio ab aliis undiq? uacans.Quâdoqdé carte ns quoq? oibus/quibus quies amp;nbsp;ab aliis uacatio dac/reliqua eft actio propnatprefertim quibus elleipfû noni pocentia quadam eft:fed actu. Vbi ergo effeactus eft nihilq? reliquum eft ad quod fit actus eiufmói/nimirum fibimet incumbic. Seipfum ergo mrelligês/ fic utiq? fecum babi cat/Sé ad feipfum dirigit actionem. Atqui fi qd præterea pen detex ipfo/proprerea p endet/qi ad feipfum uergir/ót in feipfo qiiiefcit. Oportet enim puus apud fe confiftcre:deinde in aliud infuper agere: uel aliud inde pee dere ei fimile factum. Quéadraodum óCignicóuenit/utprius quidéin feipfo fit ignis:actionéq? ignis habeat:atq? ita demu ueftigium fuum î aliud poffit impri mere.lam uero intellectus quidem actus eft in feipfo. Anima uero quarenus ad intellectum ucrginquafi habitat intus. Quatenus auté méte egreditur/ad exter na porrigitur.Aliunde igirureuaditillifimilis/unde uenit.Aliunderurfus quis -diflimilis quodamodo prodear: tarnen ibi quoq? fimilitudinem quadam retine reuidetur/feuagat/fiue faciat.Nempe etiam dum agic/mterea contemplatur.Et cum facit/ tune fpecies efficit/uelut intelligentias quafdam a primis intelligêtiis longo ordine ductas: adeo ut omnia inrelligentiæ intellectusq? ueftigia finc/fe cundum exemplar pnmum/gwdibns prodeuntia:illudq? prouiribus imitantia: propinquiora quidem magis:poftrema uero imaginem quandam exiguam pre feferentia.

hh li

-ocr page 580-

KWRJSILiyS

Cum anima per uegeratioem/fenfum/imaginationem feporngatforas: Solum uero per inteUectualcs quafdam fcmtillas fiat compos in fc rcflectedi. Codât in tellectü ipfum efle lumen pperuo in feipfum p fe reflïxum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIII.

loculi angulum leuiter digito prefleris:1 urnen inrimum fibi ipfi prorinus A#B®Remicabit.MuIto id facilius uberiusq; efFicerenfi tantum i oculo lumen ba beresreturn animalia que nocte uider. Similiter ad fe Itellcctus ipfe fe ba / ber.Forma:quidem in materia adeo cum materiafuntunitæmtopus unu unam ediciant actionem. Mui to magis feminalcs formaru rones in natura, Multo eti2 magis intelligibles in intellectu rones unitç funtinrellectui.Sicut radiilumini p quos Itellcctus amp;:anima perfpicacius fenfibilia cernitg per fenfum. lam uero amp;nbsp;Auicenna ôeEnricus Magnus Scon prareptor/natura Platonicus intellecruales formas in intellectu uel amma/fiue ingeniras illi/fiue huic acquifitas no tarn mo caracterum/g habitus cuiufdam naturalis inefle putät. Quo quidem habiru ani mus ad hoc uel illud facile fefeuertat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

PLOTINVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

^ ^^ Verendu cdpræterea/qualeporiflimû intellectus inteHigibileuideanqua ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^’^ quocp feipfu. Forfan uero itelligibile gdé ipfu no oportet querere ta

^.it^^e/qualis é in corponbus fiuecolor/fiuefigura.Priusg.n.b^cfint/exidût illa.Ärqui amp;: rario fcmmibus infita hac factétibus/nó ed hac ipfa.Inuifibilia.n. fünf bec etiam ipfa natura: multoqi magis illa: eadêq? ed natura illorü/illaq? ba bentium.Quêadmodü ratio qua cdin femine/atqi anima ipfa hec habens. Sed bec quidem que habet/nequag infpicitmeq? eni ipfa gen uit: fed edipfaquoqj fimuïachrum/rónefqïfimilirerfeminales. Illud aurem undeuenitperfpicuu ed/ amp;uerum pnmoqj exidens.Vndeamp;; fui ipfius ed/amp;: fibi muit. Hocauténifi fiat altenus/tS«: in altero/neq? manetquidem.Imagini nanq? conuenir:utquoniam al tenus ed/änn alrero fiannifi forfan fitilli connexa. Quamobrem neqiafpicit: utpotequodfufficiens non habeat lumen.Acfiafpiciat/quandoquidem lalio quodam factum cdperfectum: non feipfum: fed aliud afpicit. Carerum nihil borum illicédcd uifio fimulqi uifibile fuum. Er tale quidem eduifibile: qualis edà uifio:uicidimqï uifio talis:quale uifibile. Quis nam igitur quale ipfum fit adirmat/Certequiuidet. Intellectus uero uider.Quonia Sc apud nos uifio ipfa, cum fit lumen: immo uero lumini copulata/uider lumen: Videt nanqi colores. Illicaurem nóperaliud/fed perfeipfam cernit:quoniam neq? foras afpicit. Alio ergo lumine lumen aliud intuetunnon certeperaliud. Lumen igituraliudafpi at lumen.Ipfum igifur confpicit femetipfum. Hoc uero lumen re fui gens in ani ma animum illudrauit. Hoc aurem ed:inrellectualéeffecit:hocuero cd:fimiliter

ed m feipfo arq? fublime lumen. Si ergo quale ed uedigium luminis iinprefliim anima/tale mulcoqj etiam pulcbnus/maiusq?/ amp;nbsp;clarius fupemum lumen cxidi maueris:propius iam accedens ad ipfam intellectus intelligibilifqi natura. Nam amp;nbsp;boclfufum uiram pr^dirit animo clariorem:uiraing nógenitricem.Naecon tra conuerrit aium in feipfum:neq? didipari pmifit:fed effecir/ut clariraré mén in fitam adamaret. Neqprurfus uitamarrulitfenfualem. Hæcenim profpicit extra Neqj ppea cerrius apprehendit.Sed qui lumen illud uerorum fonré haunt quad uidec clarius uifibilia guis contraria ratione. Reliquum edigitur/ucuirpmenris

-ocr page 581-

ueftigium inteUectualé inddat ufnUbf enirn fpfa uera confiftutAt^ uita acmfqi in mente lumen eft primum fibi met primo refuigés: fplendorcpad feipfum aßt duemicansjucens fimul amp;nbsp;illuminarum. Ac reuera mtelligibileirelligés'm telle ctum/fibiçp met perfpectû:neq? alio indigés quo pfpiciat; fed fibi met fufficiens adeernendû.Népe quoduidetidipfû eft quod cermr, Apudnos quoq? ferme illud idem:adeo utcognirio ipfius apud nos pipföefficianalioqn undena de ipfo proferre pofleraus:quéadmodü uidelicet illud quidem tale fit/quale poftic feipfü apprebendere pfpicacius.Nos aüt idé p ipfum fimditer ualeamus.Iam ue ro cóftatp argumentanoncs eiufmói/nos aïum ad illud attollerei ahim inq alle ueranrem fc eße illius imaginé/uitaqj fua circa illudtimaginé effe fimilitudmeqi illius:amp;quado intelli git/forma fe quan da inteUcctus ipfius Deiq?fubire, Con ftatrurfus fiquis optaueritnofte qualis præcipuefit intellectus ille perfectus amp;nbsp;ois primoq? fe cóprehendés/oportere iprimis aïum in men té redigere/uel faltem actionem fuamén cócedere:actionem inq circa illa fe uerfanté;quorum in feme mona retiner. Animo fane bec habéri amp;nbsp;fic aftecto eum licet demonftrarefeipfü/ qui p fe uelut imaginé lUû quodâmodo ualeat intuernob uitam precipue animi illud expreftioriquadam fimilitudineieferens.Quatcniis uidelicet pars animae qu^däfeipfam poteft ad mentisfimilitudinem reuocare. । nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

MARSILIVS -

Sifeiunctis ab ala inferioru uiriummotibus/ipfameius rónalem nirtuteaccepis oibus fub iteUectu inteUectualibus nonoibus corufeante/fubiro i bac uelur im^ gine contemplaberis intellectu ficut in luna plena folem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIIIL

Stautêrónalis alanaturaliter etia imago mentismtlumcn exiftens pxi mum lucis uifirg foil a folo intellectu dependens. Quinep mundos Ti meus noiat/amp;: Plutarcbusmducit.Mundus oiformefignificacornamê cum.Innmus igic mudus eft qui cófpicic in materia.lóge fupior/qui i natura ui get. Aliqto fublimior q in imaginatióe formani quadoqi pleniffima.Multo prg ftantior q in róne quafi fpeculo intellectus «mulo.Excelfus qui fulget in méte. • In mundo fequente præcedentem gradatim uelut in fpeculo fpeculabere:atqi ui affim ex fupiore inferiorem tanq ex fpcculaconcêplabere,

PLOTINVS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Ji M Nimam igitur utuidetur/amp;: quod eft in anima diutniftïmum cogitate debet:quid intellectus fitcogniturus. Forfan uero bacquoq;conditio r/ J^eid aflequens. Si primo quidem corpus ab homine/ prjdpueateipfo» fciunxeris.'Dèindeanimam id formanrem. Præferrim uero fenfum cupiditateqj êd iram/amp; reliquas eiufmodinugas tanquam ad mortale nimium déclinantes . Sic utiqj reliquum anime eft/quod præfe ferre diximus imagmem intellectus lu men ipfius aliquod referuantem inftar lummis/quod poft ipfum folis globum proxime micat/ circa ipfum ex ipfo refulgens. Lumen profecto Solis penes fe ipfum amp;nbsp;circa ipfum nemo concefferit elle folem. Ex quo quidem pendens per manet circa ipfum. Aliudautem exalio deinceps ab antécédente continue pro pagatur: quoufqj ad nos terramqi defcendat. Sed enim omne lumen etiâ quod eftcirca foléquis ponetî alio/ne fortefpaciû quod fokfubeft corporis uaciiû/ concedere compeUac. Anima uero lumen quiddâ eft ex mente fgt;ductum amp;nbsp;circa gt;nbsp;mentem/menn connexum.Neq, fedec in alto : fed ex tac prope mécem.Neqi buic ’

-ocr page 582-

locus eft ullusznecp emm locHS eft menri. Quamobrem foil’s qin’dem lumen eft in aere.Ipfa uero anima calls eft adeo puia/ut in fe ipfa cemarur/tû a feipfa/tum ab alia fimiliter fe habere. Ec ipfa quidcm aia de in’reliecru argumenran copellifz qualis uidelicetillefitcx feipfa pferutans. Ipfeuero inrellccrus fecontuerdefe nequaquaargumenrarus.Adeft.n.fibiipfifcrap.Nos afir nobis'illiqsadfumus/ quado cofenmus nos ad mentem. Viranaqi nobis diuifa eft/multaiqjfuntuir«. Ilie uero neq? alia quadam uita/neqj aliis indiget:fed quas prober non fibi men fed aliis exhiber.: No enim derenonbus mdigccneqj fibi mer adhiber/quod eft minusiquippe cum habeat uniuerfummeq; prima rerû baberm fe quafi ueftigia quidam.Immo uero nó poflidetbarcifed eft hire ipfe. Siquis aurpnma aiam ra lem habere nequeatpureproifus mreUigenrê: fairem aflûmaropinarricé/amp;:intle ad fublimiora confeendac. Quod fi neep id quidem poftir/faire acapiar lenfum lanores quafda in fefpês afferente. Senfura inq etia in fcipfo una cn his quç ua letaâqjprædicum fpébus.Tum fiquéiuuaradinferiora defcendere/ adgemrrt cem uim deficcrat irer/amp; ad illaquægignic poftremo deueniar.Sed uiciflim bic alcendatab uirimis fpêbus rurfus ad ultimasdmo uero ad primas accedens.

MARSILIVS.

In primo in rel leem funr forme omnium:tum fecundum effentiam eedé/mm for mail rónediftincta:. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Cap.X.

Oim£ rerura quonia ibi funrprimamdeo amp;nbsp;pfecre/ modoqi pfecro.Igif ei Jen nales exiftunt.Differunt ramen ab inreliccru rónequada. llle.n.cft —^~~^^ntellectus unus.Hæuero formæfunrmultæ. Differûrigif inrerferacióe formampreferrim quoniâ inrellccrus cas rantû infpint; atep infpiciédo diftincte r intelligic.-facitcp oia longius eni inter fe diffcrcnna.i.re ipfa/Iocoq-/X tempore. J Intelligenna ficut uifio eft quafi uixus quidam amp;apprebenfio atep difcrenoi^ quæquidêmaetiâpropriafuntluminis atepigrus. Inrellecms igicquatenusiu' telligendo couerrif in feipfum:bæc tria erga fe exercer; amp;nbsp;010 muluplicem fe de' daran Altoqn fi nulla prorfus î eo differentiafir/uel effepoffitznô crir ibi quod amp;nbsp;ad quod annitarurmccopus applicanonezuel nixu.Non ericquod apprehen datzquod uecôprchendat;nccopus apprchéfione/ueluUaquafiparriu unionez uelfui ipfius amplexu.Nô erit ullus difcretioni locus.Hacrenus Platonici.Chri ftiani uero probâtintellectûprimum taléfbrmarû mulntndinénon baberezquo niam p unâ fui forma unoq? acru inrelligés oîa quarenus fe uariepricipabilêad omnia refert multirudinem non in feipfo/fed extra difponar.

^PLOXfWS

E his quidem ira fit dictum.Si aûr non folû fpeeics in mente Factxfunr/ J nbsp;nbsp;nbsp;■aliogn nó effenthæ quidem noftrepoftrcma-dllicaurem pnmefpccics

ideft cfficiéres/ideoq? pnmg:oporrctfancrum fpés facras iHic dJe/nim pariter effectoremiamboq; unû exiftere. Sin minuszintcllecms ille alio quodam iterû indigebit. Quid ergo/none quod fupius eft rurfus egebitZ No certe.Nam hoc ipfii quod eft egen a/eft inreUecrus. Sed nonefupnum find feipfum uidec?; Nequa^. Non enim indiger uifione. Veni de hoe tractable in fequetibus. Imprar fenria uero eadem dereitemm pertractemus. Non.n.paruifaciendii eftzdequo nuncagitur. Afleuerandum iraqj rurfus huncinrellectum hoc ipfofcilicecucfci uidcat idigérerimo uero id ipfd aftiduc poffidere. Iraq? primo guide hinc id hét.

-ocr page 583-

Ut fit multiplex. Deinde ut fit alterius:Tum necefTano ut fit uidendi compos: iUius inquâ uidendccuius amp;nbsp;eflc dia tu r.Præterca ut eius effen ria ipfa fit uifio. Etenim fi aliudquiddam fit/oporrct exifiere uifionem. Sm ucro nó fit aliud/ui fio entinanis.Oportet itaqjillicplura effeg unfi/ucibifituifio: amp;: uifióem ipfa cum uifibilicongredi.Quoduca feipfo uiderur/mulntudinem quandam efl'e: neq? penitus unum. Quod emm prorfus ed unura/nó habet m quid operetur. Sed folum fmgulareq? exiftens quiefdt omnino.Qua eni ratione oparur/aliud refultat amp;nbsp;aliud. Nempefi nó aliud ibi fit amp;nbsp;aliud/quid nam facieryquo ue pro cedet/Quapropteroportetquicquid agit/uelcircaaliud quidda agere/ uel ipfu effemultiplex:fi modo in feipfo aliquid eft acturum.Quodfi in aliud non pro cefferit/conquiefcet. Quando uero penitus conqefcer/ nihil prorfus inteUiger. Quamobréneceffeefi: intelligentem/dum intelligtr/in duobus faltem oio uerfa n, Atqjautduorum alterum externum effe: aut utraq? i codera: femperq; intelle ctionem ra quadam(utita dixenm )alceritate uerfari: amp;nbsp;ra quadara rurfus iden titate.Itera quæ propric precipuecp ratelliguntur ad raentera fe babere ranquara eadem fimul atq? diuerfa. Rurfufqj intellectorum quodlibet identitatem alteri tatemqi quadara fecura firaul afferre:alioquin quid nam iteUigctrmfi aliud ra fealiudq; contineat.Etenim fi unüquodq? fit ratio qu^dC/nimirum iam eft mul ta. Percipit ergo feipfum ueluti uanum quêdam oculum: uel aliquid uariis co lonbus îfignicû. Si.n.uni prorfus ipartibikqjfeapplicet/fermóeróneqïuacabit, Quid.n.de hocipfo ueldicerc uel ppéderepotent. Arq fi ipfn idiuifibile opor teatfe oio idiuifibileaffirmare/oportebir prins qugipfü nó é/numerare.Quapp ficquoqi effe mulca eónget/ut fit 6: unti.Preterea quado dicit de fe/ego id fum: hoe ipfü id uel tanq aliud quidda prêter fe profert: atqi ira mentit: uel tang alt quidfibi accidens.Etica femulta decernituel force itadicet:fum iqua/fum ego inq ego.Quid ergo/Aut duo quidam hic folum crût. Iraqi dicer de fe ego arq; hoc:auc neceffe ent effe aliquid multiforme. Ia uero hgc raq diuerfa difcernec/amp; qua róne diuerfa.Itacp numerus hiciam/óf alia multa córingent. Eft igitur necef fanum inteUigétem aliud aliudqi accipe: atq; id quod intellectû eft/uelut ineelli gencia ipfa difcretum i fe effe diuerfum :alioqn nulla ipfius erit itelligentia.Sed tactus ^ueliitictus quidam folütalis: utneqidicipofiit ncqidicere: amp;abfq;in tellectu (ut ita dixerim)præintelligat.Quippecû nódum natus fit intellectus:óe qui illic actingit/nódum itelligat.Oportetat intelligence neqi ipfu quidê fimpU cempmanereiprtefercim quado fe prorfus incelligic.Dtuidicnanqjfeipfu:cria fi incelligenciam filécium effe quis dixenc.Prçrerca quod eft oio fimplex/uana nó incligeccura:pquafefeapprehédac.Quid.n.apprehender/fiquado fe inrellexe nt/ Prius.n.q menre urac ad feipfum racelligcndü/ penes feipfum oio quod eft exiftic.Deniqi cognirio ipfa defideriu quidda effe uidecur;amp; quafi inuério quæ dam indaginem comicans. Quod igitur nullam ad fe incra fe differenciam bét/ undiqi conquiefat:neq? de fe aliquid iueftigat:Quod autem feipfum explicar/ amp;nbsp;euoluit/nimirum eft in fe multiplex.

MAKSILIVS _

Cum in intellectu primo fit numerus mulcorum abfolute inter fedifferenrium : neceffeeft fuper hunc effe pnncipium aliud fimpliciter unum ideft penitus firn pliaffimura nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XL

hh mi

-ocr page 584-

*'■ «3^ nB Iff fti prima eHentfa uira fncellfgenna inter feaifqua ra no ne difFerrétcHc/ A 1 ■ufucrezfnrelligcre:nó facile in o reline rernm tria hcc tarn diuerfa colent/iic ƒ —^-^^cHeQdem maxime oium cóe fit: intelligere nero minime: uiuere medio crirer.Incellecrus ipfenihilaliud eft/ g uifus aliquis ad pnmu Inmê fuu ira dire ctus/utuifus corporeus eftadfuum.Quatucungpfectionecorporciis tiifns au geatur/fempliimineinferiorcrit.Similiterintcllectus randécófnmanfinnns a lu mine fuo.i.ueritateipfoqï bono uidcfadbuceifefecfidiis. EOcntia tang oiuin / cómuniflnna ideoq? poft ipfa fimpliciratéprima ftatim ex imitate procedir..Äc præteripfam eden ne rónem præfert unitaris illius imaginera quodarao ab elfen i na differentem.Ité huius imagmis auxilio couernf ad ipfü unó atqi bonu/nó in 1 rellectualiprimuminftinctinfednaturalipotius fie uirali. Ante hunccóuerfionis actü urn erat effentia panter fie imago.In ipfo cóuerfionis actu apparet uiiiens. Poft hunc intcHigens. Dn ira conuerfa fufcipir ab ipfo bono donn. Cnq; bond ipfiim fit flip oiafeadomnia eqnalirer babens/nófnfcipir ilhncaliqmd omm: ' fed panter oiaiprefcrtim cd fit proximd fnfccpraculn. Fir igif forma bine omni formis/ideales return formas babes inter feabfolutc diftictas. Vnde poft fepro ceditdiftincnolongemaior.In codera raoraento muinformis amp;nbsp;intellectus effi citur. Intellectus deniq? cum multitudine rem in abfolute differénum feed ferat / meriro a fimpliciffimo quodam pricipio fnpiorcdcpender.

/PLOTIN VS

'^-'•rdsrlcngitintelîecriis multiplex euadic:quado fupnd nine it eiligere. Tdc.n.

I ■nites ad ipfü dû feillirang fimplici applicateconaf/ab ipfapunus illius --*—-.^fimplicirateplabif/aliudfépaccipiés i feipfo mulnplicatû. Quappexor fus gd5 eft inde nó rang inrellectus:fed uelucafpecrus nódd uidés. Progrefins adreftinde/quodlterea multiplicauitï feipfo reportas. ldeoqj aliud iderermina re defiderauit/héns in fe nómhil ipfius imaginanu. Sed rade inde peedes repor rauiraliud/quodipfe multu reddiditin feiplo.Ia uero habet i ferurfus quanda fpecraculiipfiiis figura:aliogn nungexponereradhocipfumfufcipiendd.Sic iraqiex uno mulnpiex lam euafit. Atcpitauclurw intellectus feipfd aiaducmn •\ faceufq; rune eft afpectus dcniq; uidés.Id ar eft tde demd inrelleccus quado pof ƒ fidet/ód rang intcllectus habet. Ante bac uero defidend tantd/Ä.' afpectus in for n mis. Hicigif intellectus feipfd inrédirl illud.Adeptus uero lam ircllccms euafir.

* Semp adrafficif efficifqj effentia. Itéintellectus intelligériacp poftcag intellexit. Sed prius non erat inrelligentia/quado intelligibilenó haberet. Neep du inrelle crus cd nondd aligd intelligeret. Quod atfup hxc exrat/hom pricipid eft.Non infiruminquam his phncipium.Ipfum nanqpprlcipium a quo hæcfiunr/his rai

• nime ineft.Sed eleraenra ex gbus cóflantur infunt.Id autem a quo lingula fiât ƒ non eft aliguid fingulorum:fcd ab omnibus alienum. Non igirureftunum all quid omniu/fed ante omnia. Igirur fir ante mcntem:Nam intra métem funt oia. Ideoqj hacinfup ratione eft fupraraenrem. Qumetiafi quecdep funtpoftipfd/ omnid babent ordinerfic:fic quoq; omnibus eft fupius/mmird oportet nulld eo rum quibus eftfuperius elfe.Ipfum ergo menrem non apellabis: fedneq;eciara y ipfum bonum: fi forteipfum bonum unum aliquid fignificecomnium. Smadt p fignificer fupomnia/ita liceacapellate. Quaobre fi intellectus quarenus euadit multiplex fit intellectusiarq? ipfa îteiligéria fui etiâ fi ex ipfo pcedac/tamé uelut

-ocr page 585-

accedendo mukiplicar/oporret quod eft omnino fimplex omnuimq; pnmum/ effe mente fupius.Et.n.funrelligat/nequag fupius ïtellectu:fed intellectus enr. Pretereafi ïtellecrus erit/ent eriam mulritiido.

MARSÏLIVS

Agit contra illos qui in pn'mo rerü principio eflennl quidé un^ ponunacrug uo fo multos inter fe abfolutcdifhnctos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C£p.XII.

jjprWVcenim cfTcntta amp;nbsp;actus ïter fe difFerunr/autnó.Si différât/effennaTecun' dum fc impfecta eft/uidelicctpficiéda p actu.Si nullo mó differunr/ficut ■pj^ctus é multiplex/qma uidelicctabfolutc multiplex: SicA' multiplex eft effentiar^rgumcntatio bæcPlotini ad Diuum Thommâ trinitaté relatióibus diftmguérem nihil ptinct. Vtrü ucro Scorum rangatfui utdcrint/amp; refpodcant. Spcro.n.Optime refponfuros. Super multitudiné necefiano unu efi:ac fup und aliquid efh ipfum fimpliciter unû.Quoniâ igir enema uira intelligctia eff aliqd unum.i.unaeffentia/una uita/unaintelligéria:ideo Plotmus bis anteponitipfu abfolutiffimeuntuquod nullo actu ucl affectu medio procreet oia.Sed ipfomet fimplicitatis abfolutiffimæ ftatu.Plotmus de Deo negatoém eum numerâ/q na * turam mulciplicat/ eópofitaq? déclarât. Relations nero numerus apud Chriftia nosinuétus id minime facit. Negatcerte omnem numerûqui ede poflitin enti tgt;us/amp;: qui definin. Numerus ucro i diuina unitate pofitus a Chriftianis non efh inentibus.Neq’.n.in prædicamentis ullis neq^in tianfcédentibus repitur.Tum ucro quicucp fmgaf/nóeftille.Ncq? effennarn numerus é:nccp foimarü uel qua litacu uclfimiliü.Acfi dixeris pfonarü;diuinaid auctoritarc dices. Verâtamea ■ quid uelis explicatenó poreris.Similiter fi dicas ppneratLuEtqui inquitrelatio, nediftingui/ipfcmec fatebit/myflenn ficillud fenóaflequi. Itemquidixent ah foture differre id definite uerebit. Myft erin demep diumitati credédü. Qiiod amp;nbsp;Nicolaus græcus philofophus défendît flrenuecótra Proculum.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

Bicietautem ficforte aliquis. Quidnam phibctipfum fic multitudiné | «ffe/modo una interim fiteffentia? Mulcitudo.n.noncompofitioné huic Ik_^inducir, Actus enimquidaipfius funt mulncudo.Sed huicira relpondea tur.Sf actus quidem eins nó funt effen ne:fed ex potentia quadâ prodit in actû/ non multi ru do quidé erit:fcd ent nihilominus îpfectâ/quantum ad eflenciâ fpe ctat/anteq agat.Sinaât effenria ipfius eftactus/actus uero é mulntudo/tam mut tiplcxeius elfentia ent/q multiplex eius eft actus. Hocaât menti quidem coce dimus:cuifuiipfius cognitionéactribuimus: oium uero principio minime. Ne ceffanum.n.eftantemultitudiné edeunû/aquo multitudopueniat.Omninaep .'• numéro pnus eft unum. Sed obiciâc hic aliquûin numéro qdé ita fe ré babere. Quippecâ que ibi deîceps fequunf unû/côpofitiones quædâ fint.In ordine ue ro rerâ ncccflariû nô uideri unâ exiftere/a quo multa pficifcanf.Sed his ira nos refpódebimus. Si rerii ordini nô profit unâ:multa inter fe fore difperfa/aliudcp aliûde forte quadâ in côgeriem concurfurum. Proîde afferent ex uno quodain intellectu in fe fimplici/actus progredi multos. Veruntamé id quod ante hos actus exiftit/effe fimplex affeuerabât: Deinde cognofcent actu s femper exiften tes effefubftantias quafdam/fiuefuppofita quædam.Cum uero fuppofita quç dam fint/nimimm diuerfa erunt ab eo/a quo procedunt. Manente quidem illo

-ocr page 586-

fimplid dum quod procedit ab eo/mulritudo quidam in fe enadinpenderq’ ex iHo. Quod fullo quodamodo operate/actus eiulmói indefubfifiilt/ilhcquoqj mulncudo conringet. Sm anthifunractus primi fecundum quiddam cónirucn tes:nihil prohiber illud acribus bis fupenus in feipfo confiftere: fecundo aurem ipfi proximcinde man an ex actibufq? compofiro/ acruum numerum aOignan. Aliud nanq; ipfum eft:aliud funtactus ab illo:quoniam illo non agente proue • munt. Alioquinintcllectus non ericacrio prima. Nó emm ipfum uniim exopra ] uit quidem primo menté ficnrdcinde facta mens eft/quafi affeccus eiufmodi ue ^ lutmedius interuencnt inter genirorem ipfum/métemq;indenafcétcm.Neq;.n.

illic affectus eft ullus.Sic enim amp;: exoptans illeimperfectus foret/ amp;nbsp;ffudiû eius nonduin quodoptarprorfus haberet.Ncq? rurfus partim quidem uoti compos cil;parrim uero non cópos:quippecum nihil fir ufqua/ad quod flectat affectu. Scd profecto fiquid poft ipfum fubftint/ manente illo m habitu proprio/fubfti rit. Oportetitaqputaliudquiddamindefubfiftat/illudprorfus m feipfo quie ƒ nbsp;nbsp;fcere. Alioquin ante moucri/mouebirunöd ante intclligcrc inrelliget: uel fairem

primus iltius actus imperfectus erit.Quippe cum impetus aliquis tantum fit fu turns.Scd adquidnam ficferri poteft? Quid ue nupcraftequi?Jam uero fecudu rarionem potius Iicct aflerere actum quêdam ab iIIo confiftente profluere/ficut afolelumen: inrcllectu fcilicct omneq; natura intelligibilem.îpfû uero infûrno intelhgibilis mûdi ucrtice conquiefcens i eo regnare nó fegregas a feipfo/quod indemicat. Vel lumêaliud ponemus fuperlumé:quod quidem femper manen do inrelligibili fulgcat. Quod cnim ex ipfo micat/neq} fegregatur ab illo.'neqj rurfus eftidem. Neep criam taleeft/utnófireflenria/ uelquafiquiddamcecum:

1 feduidet quidemcognofcirq?feipfum;primuq?cognofcens eft. Jlludautéqué

) nbsp;nbsp;admodum eft fupenus intellectu/fic cftamp;fcognirione fupenus. Ecficutnullare

^' indigcc/ficncq5cnamegetcognirione:fedipfacognitio collocafi naturafecun da.Cognino cnim unu aliquid eftnllud aûtunû ipfum eft/non aliquid unü. Si cnim unü aliquid eftet/non amplius eflet ipfum unti.Quod.n.ipfumdicif fup hoc cft/quod aliquid apellatur.

MAR^ILIVS

Ipfi bono nó eft addéda inrelligétia/qup uidelicet ab ullo intellectu creato quis fummo intelligi poftic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XiH.

Ario ipfius boni arq? inrclligenrip ram diuerfa eft/ ficur diximusmtillud J '-^qdéfircómuniftïmü.’hecminimc.'illudnihilapperat/ har apperatbomu ■—A—item irclligérnr quidé oppofita eft améria.’bono main.Nó idé eftpfnitus améria arq? mali'imó idé igi^irelligêria atq? bonu. Quado igif ipfi bono addis inrelligenna/rem altera amp;nbsp;diuerfa uidens 5; bonü hactenus egenu iudi’cauiflc/5lt;

- V quafi cópofuilfc. Hocparadoxon.s.primii principiü eftefup eflentia/uira intel

^ ligentia a Dionyfio Areopagira frequéter afl enr. Qui addit prærerea ipfum mó quoda plufq intelleccuali/qué fupintellectualé noiar feipfo frui.Icé prœintellige re ieffabili quada róne prêter amp;nbsp;fup itellectu qfi feipfo fruac p modu ractus po tius g uifionis.Intelligéria.n.uifio quidam eft. Neq?permodum aliquid defe dicendi.'fed porius per modum fimpliater id ipfum quod eft exiftendi. Siqua uero conditioneintelligenriægradibus procedendo fingi poftir ipfum bonum non fmgatur inteliecrus aliquis qui mtelligentia egcac.Nó inceliigentia/quæ fit

-ocr page 587-

actus ipfius inteUectus area bonum. Sed porius I’pfum bonum ad quod inteUi genna uergit/ uel forfan ipfum lumé/quod intcUigenna qu^ueJn quod définie inteUigena eófdmata. Lumé quidem nó in hac/fed i feipfo eófinés,Har ipfa da riras neq? proprie quidé uidés êcnecoibata uifionis bono quafi ceca.Sicut uifio ipfa neçp uider^?prie/neçp cæcaê.Nempedariras ipfa uifiôis ois câ miilto remo rior eft a priuatiôe uifus q ipfc uifus.Neq? daritas eft ad intcllectionis genus de termtnata.Quod cnim eftoîum câ fup oïa/p nullum ex oium numéro definif. Nô ergo p efleriam uicam mtelligériam.Nô p elaritatem mtcliectualcm/aut intel ligibilêded p elaritatem ipfam fimplicitcr p fe in fe exiftentem/oîs poténe amis dantans câm. Fmgic auté fecûdum potériam efficacem poténarû actum/aeruum effectoré. Anima amp;'fi manus pedesq; nô hér/tamé quia lus non indiget/babetqp • * uim horum génitrice emmentioréq;/ncq? manca diaturmeq} dauda. Simili rône ' neqi ratio cæca/amp;:fi nô habet oculos:nccp mens irrarionalis/amp;:fi nunq rocinarur, 1 Momento eni poflidet/quod rano quçnc tempore. Neq; Deus amens/^fi nô ha bet mentem.Eft emm id totum quod mens habere conatur / into fieri.

PLOTINyS*^

a'amobrem reuera ineffabile eft.Quicquid.n.dicas propria aliquid dixe » • s.Sed.n.quod eft fup oia fuperq; mecem apprime uencradam/ab omni us fegregatu/no habet uerum nomen aliudmeqi aligd oium.Et 010 nul lomen eius:ppea qi de co nihil dicic.Sed nos quoad poBumus nonihil deillo nobis fignificare conamur. Ca-rcrum quado ficambigimus/dicentes ui delicet/fic ergo feipfum minimefentit:fic ncqi feipfum aiaducrtit; fic neqi qd fit nouit oio/ruc fane decct cofiderare/nos quonés talia dicimus/ad oppofita retor queri. Facimus enim quatum 1 nobis eft ipfum eBcmulrumidum ipfum induct niuscognofcedum/cognitioemqitribuimus.Namquadodamus intelligétiami ut egeat inteUigetia facimus. Atq, fi una cum ipfo intelligétia fit / fuperuacuum cncfibi inteUigetiam adhibere. Videc enim 010 intelligétia efte eófenfus quida totius/ubi multa concurruc î unum/quado aliquid inteUigit fcmetipfû:quæ qui dempropria prccipuaqi inteUigentia eft.Quodlibet uero unum ipfum aliquid cft:neqiquicqua qucrit. Sin aût inteUigetia ad externa porrigif/indiga enc/neep intelligentia pricipalis. Quod ant eft 010 fimplex/ac reuera fufficies/nihilo'indi y get.Quod uero fecudo loco fufficiens eft/fed fui ipfius egenu/hoc nimini indi y-getintelligétia fui.Arqui quod eft ad feipfum indigens/ipfo toto reddit fefuffi ^ ciens/cx cunctis nactu fufficiennam/fecum habitas:amp;i feipfum uerges mreUigen i do. Quadoquidem amp;:ipfc eófenfus multi alicuius eft fenfus. Quod quidem no men ipfû quoep teftat .Turn intelligcntia/cu fit prior/ ipfum îrelligétem utpote multum itus 1 fe reflecut. Et.n.fi hoc ipfum folu dicar/equidem turn ens/tanq inueniens hocipfum diat/dicitq cóuenienter.Ens naq? multa eft.Nam amp;quan do taquam 1 aliquid fimplex tendat/dicatq/fum ens/nó cófequir uel feipfum / uelens Querum.No enitaqualapidem dicitens/quado ueredicir.Seddicnone una multa pnutiar. Hoc.n.efle quod reuera é efle/neq tag ueftigiû entis babes apeUatur/quale neq eft ens/ideoqi dici debet uelut imago quada ad exemplar/ proculdubio 1 fe multa cóplectif. Quid ergo'Num uniiquodqp ipforü nequaq intelliget ? Profecto fi femota atq folum uelis acape/ nó intelliges.Sed ipfum elfei feipfo multum ê:atq5 fialiud quiddam præterea dix erts/habet efte. Quod

-ocr page 588-

Ji ira fe haSer/fiquid eft omnium fimplidflimum/nó baber (ui ipfius infcHfgen riam:fi eni habeat/habebirquoep quodómó amp;akcubi efle.Neq, igiripfum iniel ligicincqj ulla ahcubi eft ipfius inreHigéna.

MAKSILIVS._

Quonia inrelfecrus noexcludir mulrirudincm/qul cxcludinpfum unöiidcoqi unuin ipfum r^quarn fimplidus eft emmennus inrellccru.Cófequens eft/iirpcr mreJIccaï apprehédere amp;nbsp;expheare ipfum minime ualeamus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XJJII.

* jOquimurramédeillo/urParmenides -S; Dionyfms amper negariócs arep _^X-^tgI^óes.Ipfum enim habemus quodamodo/quarenus umrarem quidam habemus méns noftrarcapur/unirans diuinæcbaracterem.Qiia tue dnnnâ arrm gimus uniracemrquado mente noftra Forman fumus: perqi hac menre diuina a' nobis alicnah/facnqj lam liâtes.

PLOTJNVS.

Z^tpV Vo igiFmodo deillo nos dicimus?CertcdeiIIoquidcm afiqd d/nmii«/

■ ■ipfum tame minimedidmus.Necp cognitioem/neq? inrelligenriam ilhus Wk^j^^^^habemus. Sed quo nam pacro deillo loquimur: fi non babemus ilhid / Qma^H nobabemus illudcognirioc/no tameppea nullomó iHudbabemiis.

/ Sed babemus ita/ ut de co quidcm Joqui poflimus: ipfum uero eloqui minime ualeamus. Quod enî no eft/pro nun a re folemus. Quod ant fir/neqiiaq.Quapp

“^ ex poftenonbus uerba deillo faccre cofueuimus.Habere tame ipfum nibil pro y bibenquanuis explicate no ualeamus.lam uero quemadmodû hi qm diumini# aff lanr/atcp rapiunriaiaduermt quidcm fegradius aliquid in fc babercrquanuis quid illud fir/minimc nouennr.Ex quibus aut cociran funr/enam loquunf: Arep ex bis fenfum quendam mouenns acdpiûncum ipfi ab co diuerfi finr/qui tonci taumfic df ipfi adillud nos babere uidemuriquoricns menrem puram adepu hi mus:qua fren uaticinamur.Huc quidem efîcinnmû mreilcciumiqui auctor eft en’entiir/aliorumq? generis ordinis uc eiufdem.Ilium uero non elle bar prorfus agnofdmusifed pr^ftatius quidda co/quod ens apellamus.Etamplius mamfep - bocipfo quod ens nominamus.Quonia fupiorille pr^ftanore fermone/rone/ / mentc/fcnlu.’hæc quidem pr^bes/no tame bare cxiftes.

MARSILIVS.

Ens ipfum uiuum intelliges nafeir ab ipfo uno/ficut lume Soli proximu/a luce Solis intima. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XV. '''^u WErum ficur a natura nccoculos babetc/nce pedes/fed præftJrius aliquid / 0 nbsp;nbsp;loculi gen era tunarep pcdes.-fic ab ipfo uno no babéte propria eflenrie/uire/ mens/inrclligentiæ form!:fed aliquid eminérius/ifta fiiîr. Sed quo ftarim a fun

• ' pliciHimo multiplex ƒ Quonia quod ab ipfa unirate créa ft elf quidem aliquid/ nec tarnen eft ipfa uniras,eft igic multitudo quædam.Eft amp;nbsp;und aliquid:fed mi nus unurn g ipfaiergo multiplex. Habet illius aligdifimulqj ab ilia dégénéras/ multiplex lam euadit. Quicqd eft poft primu/cftaliquo modo copolimratqi mm iplafigiUaam unirateprium/ cum mutua earndem unioneluu cHeacapir/ amp;nbsp;eófcruatur 1 eo. Ipfum ergo primti meriro é uniras ipfa.Nec iiniratis ipfius ra no acqj ends eft eadem. Vnitati cm opponic muIrirudo.Enn uero non ens.Nec ratio en ns fiipenor eft unirate. Alioquin uniras parricipacione entis foret multi plex.Nec rurfum cans ratio par eft unitati. Alioquin ens no fieret unu. Eftigif

-ocr page 589-

uniras ente fupiornmo uero eft ipfa (ut itadixenm)fuppremitas/atq; pnmitas. Siquidé ratio unitatis 5^ fimplicitatis ed eadé.Quo uero fimpliciora in quouis généré funt/eo pnora/acq^ uicifTim.Mukitudo auté proximenafeens ex unirate oîum eque puma eft amp;: omniformis mukitudo/ôé fecum unira qmaxrme.ldeo in qualibct cius forma cûctç eiufdcm forme quodamodo côprehédûtur.Eft igi turdiuma mens unum oîa. Ab bac aîa nafeés/nô tarn eft und oia/q und milita. Nônegaroîo Plotinus iprimo efleoîa:fcd ce ibi diftmcta.s.rônibus abfolutis. Vnde rombus relatiuis eófiderari illic diftinctio püt,Sed in feeddo diftinctioem formard ponit rombus abfolutis inter fe dtfferêtium.

i PLOTINVS.

rTgt;l Edquo nâmô taliaprebet/Nunquid habédo heczan porius nôbabêdo/ MU Scdqiiæ nô héc/quo nâ pacto prçbuit.Sin uero hét/nó é fimplex.Si ergo no habés bec tradiditzquo nâ mô ex ipfo multitudo ^fluxit?Vnd quidé ƒ ex ipfo fimplcx effluere aliquis forte conceflerit:quanuis amp;nbsp;hoc infuper inquire turzqdo id etiâ ex eo quod 010 unum eftzucniat. Verdtamê licet dicereficzid ex ipfo proflucrc ficut ex lumme circafe emicat fplédor.Scd qdo mulra fmt ab eo/ ultra quercrur.Sed certe quod fit ab illo/non debuit effe idemzatqi illud.St ergo nôidemzô^certeno meliuszquid enî melius unozueloîo fupenus.Ergo detenus iHo idadt eft indigétius. Verd quid nâ eft indigérius unomifi quod nô unum. Hocigic eft iam multa.Defiderat tarnen und.Eft igic und multa. Ipfd naep und feruacomnequod nô eft undudep omne cftzquicqd eft p und. Nifi enî fiat und quâuis fit ex mulrismô pot aliquis id ens apellare.Tametfi poflic quodlibet fin gulatim quod eft diccrezex eo qp und fit undquodq;/fitq? in fe quodâmô idem. Quod ât î fe multa nô hétziam nô participative unius eft unum:fed ipfum und exiftitziieqjdealio.Cöftat adt id ipfd eflezaquo habet amp;: reliqua unitare. Param quidé propiuszpartim uero remotius. Quod uero hoc quidé illi proximd ma xime 1 fe idem fitzatep fit poft ipfum: pater ppea q» multitudo huius und aliqd eftubiqj. Cdeni multitudo fitzin codé tame exiftit;neqidifcernerelicet:quonia amp;nbsp;dicta fimul exiftdc. Quinctiam quodlibet eorum quæ funt ab ipfozquatenus uinc partiapat/eft unum multa. Nó em potcft feipfum oftedere uelut und oia. Ipfum uerozunde hoc oritur/eft und oia.Quoniam a magno principio ducit. Pnriapid näcp eins eft ipfum re ipfa uereq und. Quod ât ex pricipio fcquitzita gt;nbsp;quodâmodo prægnâte exuberâteq? uno fit oia: fed interim particeps eft unius. Er quicqd eft 1 eo/eft oiarurfus 06unum. Quçnam igif oiarNempe oia quord illud eft pricipium.Qdo at illud omm prindpium eftyNunquid ex eo q unum ipfum ilia coferuatidum uidelicet effiat/utquodlibet eorum fit unum. An etia quia procreauit ilia ? Sed qdo. Nunquid ex co q prius habeat lUa/Vcmm dietd lam eft illud ita multa futurum. Sed profecto fic habet oia tanquâ nodum inter fe difcreta. Quæ uero i feeddo funtzratioc iter fe difcerniitur. Actu enim iam cer nuntur.Illud ât oium eft poteftas. Sed quisnam porétie modus.Nó enim ita ec gt;nbsp;in potétia dicir ut materia:quia capiat. Pane nâqi quod fufeipit: Atq ita oppoft to modo fe habet potétia ad id quod eft cfficiens. Quo igitur modo faeic qug no habet?Nó eni iitcdq, conttgirzfecifte putâdummeqî etiam fecum aio reputâs quidfacturum fit/mox ita facie. Dictd ergo lam eft;fiquid ex uno manat:aliud quiddara efle prêter illud.Aliud uero exiftésznó eft und.ld eni erat illud.Si adc

-ocr page 590-

non unum/duo igicur neceffano^ lam mulra.Er.n.in fe lam habet akcrum/arqi idem/,amp;: quale/ amp;nbsp;reliqua. Atqui quod inde pédet nó elle unû ipfum/quod per rinec adfupenus/demóftratum lam forre uidcbif.Quod ar mulritudo hr/mulu tudoqi talis/qualis i'fequén cófpicirur/adhuc eft dubitadum;Acq? neceffitas oh quam fequés ipfum inde procedar/efl uirenus indarada.

MARSIUVS.

Quo præftânor caufa edieo plu ra facie. Prima igit efficir oia.Rem in quouis ge nere/pnmü ed fiinpIidflïmu.Oium iraqjpumu itafimpliciflimu eft/ut nó fit eer ra quidam res fimplex:fed ipfa fimpliaras nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVL

' W^ Tem ficut natura genitnx corporis nó efbcorpusific inrellcctus pater ai« W nó eH aiaific bonum inrellectus ipfius pater nó eft inteUectus neeinrelligi ___—tubs mundus:fed fimplicius atep fublimius.Similiter excelfius ente. En na enipropneratcs funt ßarus arq?morus. Moueriauté appétitnó fimplicirer;led ad bonu.Stare quoq? nó fimplicirenfed i bono. In ipfo igif enre ftatiis/morus/ uita/intelligéria/nófütipfum bonü;fed anquid boniformc/quatcnus adipfum bonum uergur/implenf co: A i eodem fummopere cóquiefcunr.

ITOTEWS.

O Portere quidem aliquideflepoflpnmum/alibi nobis eff dicmmratq^io poredatem efleipore/latem inq mexrimabilem: idqi ex aliïs oibus aHeuc randum efle:quoniam nihil fit uel i'rer infima:quod nó habear porénam generandi. Impr^fenna uero dicédum eihinterilla qiiægignunf/non patere ad ? fupiora/fed ad infenora procefliim. Arq? id quidem ita ut in maiorem gradarim multirudinem pcedarurndeoqi pn'cipium fingulorum fitubiq? fimpliaus/idêq? m femanésidum darur i plura progreflus. Quamobrem quod mundum fenfi bilem procreauir nó eü fenfibilis mundus: fed itellecrus inrelligibilisq; mudus exi/lir. Ideocp fimilirer quod ck intelligibili mundo fuperius/ciufqi on go: neep inrellectus eft/neqi mudus mtelligêdus: fed fimplicius irellectuifimplicius inrcl ' - Iigibili mudo. Nó eni mulrum fit ex multotfed mulrum hoc ex nó mulro procc dir.Si eni illud quoqi fir mulrum/ pricipium profecto nó crir;fed aliud quidda fuperius illo. Colligéda iraqj cuncta funt ad ipfum quod uere fit und extra oém numeru Äl qualibec fimpIiciratem;Si modo reuera fit fimplex.Et i' co tandem fi fhendus nobis eilgtadusfCofideraidum preterea qua róne quod factum eft ab illo dz rano multa lam arqj ofs.Illud at ratio nó exiftat. Quod fi ratio non fît/ y qua côdinone ex nó róne fit ratio. Er quo pacto boniforme procedat ex bono.

‘ Quid ue illius habês/boniforme dicaf. Nunquid igif iedreo quidam boni for mam habere ccfcrur;ppea q? héat ftatum quendam fecudum eadem amp;nbsp;limilirer fe habétem. Verum quid nam hxc ad bonum cóferut?Quippe cum talem quen dam habitum fecudum eadem amp;fimiliterfe habétem tunedemum cum adlunt bona/cxigerefoleamus.Atqiprius exopremus illud/aquo nunquâ fitdifcedcn dum:ppea qj fit bonum. Sm uero nó bonum/pr^ftatinde difcedcre. Num igiè idnobiS uelut bonum eft exopradum.s.eodem femper modo uiuere 1 ipfo bo no fpóre manédo.Si igic hoe eft menti ponfTimü exopradum.s.ira uiuere/nimi rum nihil ultra rcquirir/Acóftat utiqj ppea expeti habitum ilium femp fimiliter fe habétem;quoniam fans prefenna faciar.Sed oibus lam huicprefentibus/uiuc retanq fummu eft expetédumiSicinqpræfentibus.’ut abipfo diucrfa non finr.

-ocr page 591-

Siigituromnis huic aJed uiumfta inq urges atq? pfpfcUä/iam perfecta'omnis in hocaia amp;nbsp;mens uniuerfamrhilq? ipfi uel uïtæ uel îceUigenriæ deeft. Eli ergo fibi ipfr fufFiciêsmihilq; ultradefidcrat.Sr at nihil exigitz i fe iam poflidet:quöd qiudem nifi ineflet/prorfus appeterec. Habet igit in feipfo bonii.bonü ing uel tale/qualem diximus uitam atq?métem;uelaliudquiddam us coringés, Verum fi hoe fit ipfum bonü/nihil fane his fuperius ent.Sm uero dl fup ha-c ipfum bo num/profecto huic erit bonum/uita uergés ad illud:amp;l iHi prorfus inités/indecp fubftatia poUidcs/â; ad illud fefe prorfus intendés.Illud nig eius principiu ed. Oportet iraq? illud uira menteqi prp(latins efle.Nam ira démuni ad ipfum cóuer tetur uita 1 mente uigês:utpote que imitatio quædâ fit ipfius quod extac i lUo: fccudum quod uiuit amp;nbsp;fequés.Côuertet amp;nbsp;huius kclligentia tanquam uni ratio quidam eius quod exiflit i illo;quicquid hocipfum deniq fit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- ’

MARSILIVS.

Neceffenriaperfectaed/nifi f uita;necuitaperfectanifiin intellectu;necintel ‘ d lectus perfectus nifi m ipfa nerotum olum mulcitudine depédente uidelicec abipfobono nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Oap.XVIL *

■quot;“W^'NtêlIêctus igif muleis indiget/ut fit âbfolutus.Et ubi êabfolucuszed mut 1 nplex; igiedepédet a fupiorequodam p fefufficiente/acq? fimplicifiimo.'

-.^.,Nec eé fimpliciter apperic/fed bene elle; necuiuereqnoenqv fed bene.Nec intelligere quomodolibet/fed bcne/amp;: bona/ôd ica ut nbi fit profuturû.Nec ne tu fimpliciterexoptamus.Nô enî liera febré/fed uerû bonû.Ipfum ergo bonh boru oium finis ed/arq; pnncipiû. Finis uitæ nodrtc cd ipfum bonû uidere p ipfum. ' Sedquoniam hoc cd flabililîimû atq; fimpliciflîmû;nec ratiois difcurfu artingi mustnecactioneintelligentie componente uel difccrnente;fcd intuitu quodam fubito/atqifimplici. Huius at fruitiôis fignum nobis cd/quado prêter lolitum amp;nullo côfueto ingenii machinaméro influit nobis fubito lumé.i. clan tas leta; quçeftfplédorquidaclanraris ifeipfa côfidenristqupcd ipfeDeus. Induit atitÀ -quadoilli dediti ipfius gratia auferimus omnia.i.inclinatiôes circaoîa ab appe ntu/imagines a phantafia/difcurfioes arône/intellectuales fpés/amp;cornpofiriôcs q fid difcretiôes ab îteUectu. De his faris amp;nbsp;Plato amp;: nos i magna Platonis epidola.

PLOT IN VS.

À^'X Vid nam igif melius ed uita fapientiflîma;quæ labi/quæ errare non pot/ y 1 q BQuid melius itellectu oiacoplectéteià: qd melius tota uita totaqi niêtc?lt; refpódeamus id melius efle/quod hæc effccinöt quomó fecit;quod ue nihil ipfo prpdanus nobis occurrat/nó procéder ad aliud rónis nodrp difcurfio/ fed reuoluct ibidem. Verutamé aldus nobis progrediendü ed/tum ob aha mul ta/aim ena quia fufficientta huic ex cunctis accumulata pendet cxtnnfeais. Vbi profecco unüqtiodq; 1 fe edindigu/tum criam quia uniiquodqi eiufdem unius eftparticepsiparticipatqi unius;ucpote quod nó fic ipfum unumdQuid na igi tur illud ed;cuius hoc ed particeps/Quod quidem c(licit/ut boe fit/ fimulqdic cuncta. At eni fi fadt/ut tiuüquodq? fit/uniusqi præfentia multitiido fequenns * huius euadit fufficiés/ipfum iiidelicec ed ongo ellenrieomnis atqi fudicientie: ipfum inq dfêtianó cxtdês;fed d hac amp;nbsp;futfiaenna ipfafnpius. Dteage/num fans hæc nobis Eiaâr/hceatq; lam qugdionibus fincin imponere/An porrus ani ' irius adhuc nobis quafipartuncs ultra uexet/Et cerre nuc uchemetius Imurarp

-ocr page 592-

forfan igitur oporcetanfmu lam noflrtim parare adipfum ardénus cocitatum f mukisq? quafi parturiéris dolonbus agitatum. Verntaménónulhs irerum quafi magorucarminibus pr^ftacopïrulanrfiquémodo caru inueniamus buic partui cóferenrem. Forfan uero ex bis qua dicrafunr fiquis incanret fæpius/id deniqj x. cófequemur. Sedquisnam aims quafi nouus eflcanrusr'Nempecanrusipfefu pergrediés oia uera/quoru ipfiparadpes fumus/aufugitpronnus/fiquis dicerc excogirareq? uehr. Siquidénecefle ek/cogiratióem/ur aliquid dicar/aliud jteriin almdcp aflummere.Vbicerteiquadadifcurfioneuerfaf.Ar m coquod fimplex eftoio/nullus poreftefle difcurfus. Sufficir aucmodo quoda intcllecruali.illud amngere.Oporterqïatringêré ipfum dum atnngir/oïo neq? poke quicq loquiz neq? ocium habere diccndided pokerms de ipfo ródnari. Credendum uero eft runedemu nos uidifleiHud/quado animus repère luméaccepenr.Hoe d.n.Boc mq lumen ab ipfo bono manar. Hoe eft ipfum bonum.Tüc cerre puradum eft ld nobis adefTe/quadoraquam Deus aims inuocateahquo domu inrrans/pror fus illummar. Altoqum nifi mrrauerir/ nó lUuminar. Sic iraq? aia uacua lumine efï/amp;uacua Deo.IlIuminafauero/habenam rora quodmenrepercbar.Hiccerre bic finis eft aio uerusdumcn.s.illms acdpere:amp;i'pfum ipfo pfpiceremóalrenus mq lumine cótueri:fed p ifpum mer afpicerc/quod amp;: fufpicir.Per quod eni lilu minarus eft/id ipfum eft nobis perfpicicndum.Neq? eni Sol cm p lumé alienum inruen folemus. Verum fi qu^ras/qua id rarione cófequi pofiis/omnia prorfus e medio rolle.

^y/LlBER QVARTVS ENNEADIS QVJNTAE: QVOMODO QVOD . EST POST PRIMVM FJAT A PRJMO : ATQVE DE VNO.

MARSILIVS.

Res 1 uniuerfo inter fcdmerfgcócordia/ordincm/unionem/inuicem nóhaberét: nifi oés proficifcerétur ab uno. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Primum.

QVOD Quidem randé nó fit unu boe aut illud;fed ipfum fimplidtcr unü. Quod rurfum pp ipfam fuma fimplicitaté bét ut fit primu fuft dennftimu poten Ihm urn. Eft auté ipfa omm poteftasipcrqua cetera funtporéria ad agédiï.Qua: quo potétiora/co plura facitit. Vnde ap n poreftatem primam oia facere; habere imperium omm ubiqj lanlli mum:efle oibus oium pr^fentiftimam.

PLOTJNVS.

VICQVID Pra:ter prima eft/neceflariu eft ab ipfo primo péde Ä B re;atq; id qdê uelpxime/uel fairép media quedä.Efleqi ordine ■1’ 9 f ■ ^eeddoru quoruda amp;nbsp;rerrioru. Vbi cerre quod fecundii eft/redu caf 3dprimü;quoduero terriü adfecfidfi. Oportet.n.aliqdfup W nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oia éeiidcp fimplex oio dmerfüqi ab oibus ifeipfo cófiftésmetp

mixtum fequéribus rurfuscp alio quoda pacto:ca:tens facillime prüfens. Quod amp;nbsp;uerc fir unu/nó ita quidé ut alterü quidda primo i fefit:dein de fir amp;nbsp;unu.Sic em de hoc unü ipfum falfo pr^dicarec. ld ipfum preterea neqi fermo fiue ratio neq? fdentia ulla prorfus attingit. Quod etiam effenna fupius iudicaf.Nifi.n.oiofitfimplex abomniprorfus cócurfione éCcópofiuonefemo tum/p^nitusqp unum/prïapmm efte nó potent. Quippe cti ob ipfam fummam

1

-ocr page 593-

dantaxat fimplicitatem fuffidentiflimum eflequeac omniumq; pn'mu. Nempe amp;quod[nóeft pnmu indigeteozquodeftanreipfum:ólt;:quodnóeftfimplexz bis mdiget/quæ m ipfo fimplicia funt/uc ex eis coiiftimar. lam ucro qiiod raie cenfer/unû tâtum elle unicûq; oporrcr.Si eni aliud quiddam efle dicat ciufmôi/ ambo crût pçnitus unum. Nó enî duo hæc efle duo quidam corpora diàmus: uel ipfum unû primû eê corpus.Siquidem nullû corpus ê fimplex. Item corpus ornne fir/ideoq? prîdpium efle nô pótcquippe cû prîcipium fit ingenitum.Cum igit prîcipium corporeû efle nequeat/ fed uere fit unû atq? unicû: nimirum illud ipfû exiftit primû. Siquid igic aliud quiddam fit prêter primû/nequaq ent fim plcx.Erit igic unû multa. Vnde nam igit hoc pédet^Profecto pendet a primo. Nô enî taira forcuita quadâ forte côtingunt/arq? cocurrunt.Neq; fiequidéillud oîum effet prîdpium. Quo nam igir pacto ornne aliud fit a primofProfecro fi primû eft perfectum amp;: oîum perfccnflitnû/pnmaqi poreftas/oporret efle return oîumpotentifl'imLKcæterasqîpotêtias quatenus poflunt/illud^uinbus imitari. Quicquid ât ex aliis ad perfectioem fua peruenit/compertum babemus/iam ali quid generate: neqp poffe in feipfo fterile cóquiefcere: fed aliud ex fe quieq face re.Neqj id folum in bis que elecrionequada agunt/exploratum babemus:uerü etiaqu^cunep abfq? electióe nafamf/dgignunt:Er quç caretaîa/ex fuis nónihil ehrens quoep tradere quoad poffût.Sic amp;nbsp;ignis calefacit:fic amp;nbsp;nix fimiliter frige facit.Pbarmaca etiam ueneficiaqp î aliud agric ad naturæ fuæ fimilitudinem.Sic oiadenrep primû prîcipium imitâtur ad perperuitatem bonitatemqïcompléda. Cum igrc fic natura compatum fit/qua nam róne credédü eft/ipfum oium perfe cciflimü/atq? primû bonû/in feipfo ranm fe quafi p inuidia detinere?Aut forte fe ipfum propagate nó pofle/quod ipfa poteftas oîum efle reuera cenfec. Deniqi fi nihil procédât ab illo/nó poterit eé prîdpium. Quamobrem oportet aliquid ab ipfo fieri:fr modo fic aliquid prêter ipfum:fiatcp quicq ab eis quæ ab ipfo fiûr. Quodenim quedam ab eo proxima fmc/neceflitas ipfa demonfttat.Tum uero neceffarium eft/quod reliqua gignit/efle fequentium præftantiflïmum.Præterea quod proximo inde gignitur / fecundumqp obrinet locum / cæcens efle præftan dus.

MARSILIVS.

'n^nteHectus dependee abintelligibili ferme/ficutuifus auifibili:ideo non eft pnmum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.II.

bic duplex intelligibile. Vnum coniugatum cum intellectu. Altetü ■ tl uero fupius.Cófidera i oculo aïalis die nocteqi p fe uidétis/fubftâtiâ ocii V^ zAli ualde lucidam/â: ab ea uirtutem uidédi pédentem.Quæ p fe informis quidem eft: format auc a fubftatia ludda cóiugata fibi. Tal cm cogita intellect« etiam primû/etiâ ubi fe eófpidt: pindeacfi oculus quidam lucidiflimus digito quodamodo preflus feipfum intueaf.Iam uero in intellectu primo fua ipfafub ftantialis unitas eft/ipfum intelligibile fuum.Vndepédec incelligédi uirtus:ad ipfum cóuerfa/amp; inde formata. Virtus eiufmodi una cum conuerfione eft inde finira duiras.Sed définira p fuu intelligibile/euadit intcllectus î actu d omnifor mis Idea. Hinc quoep cóuertic p fuam unitaté ad ipfum fimpliciter unû. Quod criam ïtelligibile prgftatius nominac.Quod Plotinus bic non oio priuat cogni tionc:fed intellectuali duntaxat.

-ocr page 594-

I^LOTINVS.

—4 I ‘gi^ ^'’^' generat/ipfe intellectus effet/oportcret fanc quod inde primo g’g*^^^^*^^^^ infehus kellectuipropinquius tamé atq? fimilius.At quoniS ' qiiod primo gignit/eft intellectii fuperiusriccirco quod primo gignirme ceOario eft intellectus. Sed cut nam primus ille genitor nó eft intellectus ? Quo niam intellectus ipfius actio intelligenria eftrinteïligêtia mq/fpectas mtelligibile ad ipfumcpcóuerfa.Et ab eo uelutdefmita atqi confumata/fuaptequidé natura indefmita tanqua uifus.fed ab inteUtgibili defmita. Quamobrem ficut traditii eft/ex indefmita duitate atcp uno fpés numericp gignunt.Id aüt eft intellectus: itatp nó fimplex eftded multiplex compofittóem quadam pr^fe ferês:quauis m telligibilé/mulcaq? lam cófpiaens. lam uero amp;ipfe eri rurfus mrelligibilc:fed amp;nbsp;mtelligens.ldeoq; lam eft duo.Eft amp;: aliud prêter hoc rurfus intelligiblle. Sed quo nam pacto ab mceUigibili intellectus hicdepédet/Nempe mtelligibile m fe ipfo cófillés ncqs fic egenum ficut elle foler/quod uidet atq? mtelligit.Egenum inq/quod mtelligit/quatum ad intelligiblle fpectarullud mg in fe quicfcés non eft quafi fenfu uacuum:fedfuntipfius oia:amp;: meo amp;unacum eo fuiipfius oio difcernédi compos. Item uita 1 feipfo/cüctaq? i eoiatq? aïaduerfio fui ipfum met exiftic:tang cü quodam fenfu futcp cófenfu m ftatu perperuo/óCmtelligêtiaqua dam aliter fe babéte g intellectus ipfius mcelligêtia. Siquid igic illo i fe manére gignitur/id prorfus generac ab illo/quando illud potiflimü id ipfum quod eft/ cxiftit.Manéceicacptllo 1 habitu proprio/cx ipfo quidem quodontur/generac. Manéte mg/gignit.Quonia igitur illud mtelligibile permanet: ideo quod fit/ euadit mteUigéria. Proindccum intelligétia fit/idq^aquo generatur/intclligat/ neq? eni hét aliud/nimirum fit ircllectus taquam itelligibile aliud/taleq^/quale il . lud exiftir/imitacio quidam amp;: illius imago. Sed quo na modo fit illo manen te?Accus fane alter quidem eft efTentiæ: alter aût ex ipfa uniufcuiusqi elfen a pen dens:amp;: g eflentiç ipfius actus eft/itafehabet/ut unûquodqitale/ipfûipfe actus cxiftat. Actus aût ab eflentia manans ille eft/quem neceflanum eft ex unoquoqi fequi differétem ab illo a quo effluxit. Quemadmodum amp;nbsp;i igne/altera quidem caliditas eft ignis eflentia cóplectens: altera uero ab ipfa fgt;cedês / ex ercéte interim igne calorê effétiaeinfim/quatenus permanet ignis. Sic ergo illicmultocp prius/ manéte quidem illo 1 habitu proprio ex ipfa fibi infita perfectióe amp;nbsp;comitare in trinfecus actu/prodit actus genitus accipiês fubfiftétiam: utpote g ex ingéti na fcic poreftate.Nempe ex poteftare potêtiarü oium maxima i elfe elfétiamq? pro ceflit. Illud näq5 fuperius eft g eflentia/oïumq; poteftas exiftit.Hoc autiam eft oia.Si aût hoc eft oîa/nimirum illud eft fup oia.Igic amp;fup eflétiam extat. Arg fi hoc mg eft oia/ ante oia uero exiftit unu/no eq u a lern una dioibus ad mine’s códitionem:hac quocp róne neceflarium eft illud cflétia fuperius ée.i.méte fupe rius. Aliquid igitur eft antiquius mtellectu. Ipfum naqs ens non eft quafi quid dam mortuummeqi uelut uita intelligetiaqj orbatum:ideoq? itellectus ödens eft idem. Necp cni ficuc fenfus fe habet ad fenfibilia/tanqua ad præcedéria quadri fic fe habet ad res ipfas intelligedas Itellectus tâquâ fimiliter priced êtes. Immo uero ipfe Itellectus ipfe res exiftit:fiquide fpecies rerû mtelligédo nó haunt.Vn de enI has hauriat/Sed una cd rebus ipfis pditiideq; eft una cd ipfis amp;nbsp;und. Atqi uicilfim/neqi res ipfe gdé Icelligibiles olo fût abfqi materia.s.fua.i,mtellectu.

-ocr page 595-

LIBER QVINTVS EN NE A DIS QVINTAE: QVOD INTELLIGIBILIÄ NON SVNT EXTRA INTELLECTVM, ITEM DE IPSO BONO.

MARSlUVSe^

Sicut fenfus/Q cftcognino infima/profpidc fold cxtima: ficmtellectus/g efi co gnido fumma/infpicic return intima nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[^ Cap^.Pnmnm.

ƒ gt;{ ICVT Ergo I fenfu fût cat um imagines remm/quæ femiuntur: fic i in telleccu filtres ipfj/quas irelligit. Ahoqn fi a rebus iiitclligédis fitima 1 ƒ gines accepturus: neqjres ipfas adequabit cognitione facta penmagt ncs rebus ipfis ualde detenoresmeq; certus eric fmeerum de rebus fe ha hereiudiciiLQuadoquidemimagines i naturam fufapiens crâflatæ no meram afferuc obiecti naturam. Sup ronem difcurrétem pofitus î telleer us habiliter âgés prefentia pro atbirno habetobiccta.Incus icaqi poflidecmecfolum pncipia qug dam artium acqj return/ fed ec I pricipiis quodiep n ecell ano inde fequûtur.Neqj putare debes ipfa irelligibilia éepropofitióes/óó quafi diccióes quafdam: fed ra Clones amp;nbsp;formas elféaales.Neq; elfe fpeccacula quidam ïter fe difiuncta:fed for mas î una quadam imarenali forma.Quemadmodü formæ fenfibiles eunce^ m cademinformi maceria. Demep formas icelligibiles mulco magis uni tas ée cum hellcctu/^ fenfibiles cum maceria/amp;r carl elles cum fubRäcia cæli.EUe uero rerum formas nacuraltrcr animis noftris ifufas inTheologia lacius difpucamus.

PLOTINVS,

C^N FORE Quenqpucamus:quimcntem ueram ucreep exiRen g tem exiRimec aliquâdo mennruram/resq? reuera non exigences opinaturam/Certe neminem. Qua enim ratione mens illa foren a 1 fiquado(ut itadixcrim )demenriret. Oportet igitiir earn femp W A cognofceremeq^ hac tanqua obliuiofam aliquâdo quicq latere. V/_«___|^Cognitióem uerohuic ineflenótanquam imagmanti uel ambi ' genti/uel rurfus canqua abalio mueuann. Non igicur quafi p demonftraciócin quada perpédere debet. Na amp;nbsp;fiquis nónulla p demóRranóem compare eoedfe nnidem tamé nó negabit aliqd ïcerea menti p fe nom ée:Tametfi ró uera diccat huicoiafuaptenatura elle pfpecra. lam uero quærédum eft/quo pacro quifpia diihnguercpoIfit.Quxna fint/quç p fe naturaliter ci notafinnquæ uero quefi ta.Item quscócedent aliqui/menri pfecognita elïemndenam dicét borum cer tirudinem adeffe menti?Vnde nam més eiufmói perfpicuehinccrederepoterit: itapotiifimu fe habere:quoniam amp;nbsp;circa illa/quafenfibus offerutur/quorum fi des cernor ée uidec dubitari folet/ne forte non tam î fubiectis rebus/q in paffio nibus quibufda natura hab eût apparenté. Vbi cerre métis indicium uel falte cogi tariôis exigir. Nam Sd fi forte côcedac naturas eorum quæ fentiunc rebus fubie cris ineife/quas percipit fenfus/quod tamé cognitum elf p fenfum/ imago quæ dam rei ed/neq; rem ipfam fenfus apprehendic.Foris cni res ipfa manet. Intelle ctusaLitcognofcésamp;: îtelligibiliaipfacognofcés/fi hæctâquam aliaquædâprg ter ipfum exiftétia nouit/quo nam pacto i hæcinciditlt;'Fien enî poteft/ut î ea nô inadac.Idcoq? ut nô cognofcat/acadere poteR. Vel forfan tûc demû quâdo incî dit/ftanm nouit:necp fiequidem notinam femp babebit. Proinde fiqui fortedi xerinc/incclligibilia elfe îtellectui coniugata/ reliquum entqu^rere/quidnam id côiugium fibi uelit. Præterea ipfæ icelligenug figuræ quædâ erût:quod quidem

-ocr page 596-

fi ita fin cm nt amp;: aduétiriæ amp;C pûlfarioncs quidam. Quo aut modo figurabitut îtellectus: Aut que ponflunû calium eut forma/lutelligêtia demq? G eut Ôd fenfus eut perceptio excernorum. Quo igic duo hæc ker fe difcrepabût: An forte i co quod horum alcerum minora perfpidat i Item quo nam modo îtellectus agno feet reuera fe aliquid percepiffe? Quo ue pacto ludicare poteric/hoc eße bon uni aut pulclirü/autiuftum/Horum.n. quodlibet eritabiplo diueifumtnequn ipfo crût ipfa iudicâdi prîcipia/quibus credat.Sed bec quoq; extra erût:amp;: ueriras erit ibidem, Rurfus ïtelligtbiltaipfa uel fenfu/uita/îtcllcctu caret;uelîtellectû babér. Si îtellecrum babéc / î eis panter crût ambotec ipfum uerum bic exiket.-pnmu^cp critbic îtellectus. Atq 2cdebocipfo quçremus/quanam condiuonebicfe ueri tas béat/à: icelligibileipfum/amp; îtellectus.Nunquid î eodem accpfimuhduo aût acq) diucrfa:an alio quodâ pacco. Sin aûcipfaîtelhgibiliaîielleccu u iracp car eau quid nam fint/inquircmus. Neep enîpropofmones quidam funr/neqtregulæ: quæ dignicates apellant:nccpuelut dictiones/quæ proferanf:ficenî bæc dealns quidem dicéc aliquidinecpipfæres erunt uelut fidicacquod luftum eft/elle put cbrum;cum aliudquiddam fit luftum ipfum acq; pulcbrum. Sinauré fimpltcia bæc éedixerint/iuftum ipfum feorfum acq;pulcbrum: primo quidé ipfum inrel ligibile neq; unum quiddam enr/neq; erit i uno:fed unûquodq; ab aliis fegrega turn. Vbi certe qu^rédum erit/ubinam fint/ôd p que loca potilfimum feorfum di fpofica fint. Deinde quo nam modo intellectus paflim circûcurrens/bæc repiet uel inucnict:amp;quo pacco manebic î eis?Item qûo î codé perfeucrabic. Praccerca quam formam oîo figuramcp babebutr Nifi forte uelut imagines quidam ficx fint aureemel ex alia quada matena a ficcore quodam uel picrorelt; ôpofite,Yel'û fl boc itafc béar/mens talia côtués erit fenfus. Proinde qua nam rôneinterbæc hoc quidé eft iuftitia/illuduero potius aliud quiddam / lllud dentq;oîum ua lidißimum eft.Nempefiquis prorfus admifermhæc cxmnfecus elfefmétcmqiea fie fe habéna contcmplarimeceflario fequic/métem ueriratem borum nó polhde re/fed îfingulis côtemplandis falli acq; mentirt.Vere naq; tes eruntextemæpro fpiciec ergo

eas/neq; ipfas habebit: fedearû imagines 1 cognitióe eiufrnói pofli

débit. Cum igit 11 crû ipfum nó béat: fed uen quafdâ imagines penes fe reneac/ nimirum nó accumulabit uera:fed falla potius reportabit. Si ergo cognofcat fe falfa düraxac babere/ proculdubio cófitebic fe elle uen tat is expertem.Sin afit Si hoc ignorer:ciiq; particeps ueri nó fic/efle tarnen fe uen compotem opiner/men daao lam duplo fallec/lógilfimeq; a uentate diftabit. Üb hoe enï ( ut arbicror ) amp;nbsp;i fenfibus nó elf uentas/fed opinio:quonia códino fenfus î accipiêdo uerlar: unde opinio doxagrpce ab accipiêdo nomé accepit.ldcocppræter fealiud ato pir.Cum aliud fit amp;: illud/a quo polïidec quod accepte. Si igit uentas î méte nó fic/mens quidem bæc calls neq; ueriras ent/ neep reuera mens/ neq; oio més ent. Immo uero neq; ufq alibi uentas babirabit.

MAR51LIVS.

Obiecta intellectus nó funt imagines rerum uel imaginaméra quædam:fed uere res exiltnc. Quippe cum ena obiecta fenfus fint res quidam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lL

Vo eni intellectus pr^ftanor Sc uerior eff q fenfus/co îtellectus obiecta prg ^^annora uerioraq; func q fenfus obiecra:uc Timeus aic. Sunc aût inteUigi bilia i ipla intellectus eflencia.Siquidé nó qu^ric argumêtado/neq; uagac extra:

-ocr page 597-

fed intro couertitur amp;nbsp;flabiliter in tu et quaff poffidens.Et ipfa uniufcuiufq? fub ftaixtiam pénétrât amp;: définit. Ac uero p imagines rerum non poflec aliud q quail tares amp;nbsp;externa coniicere.

PLOTINVS

-«pquot;Gicneq; extra jtcllecm pquirere dccet intelligeda/neq; fateri men reru fign I ras inefleineq; eS. ueritate prtuare:dii mdelicet amp;: hacirelligibilia ipfa nefei re£amp;ipfaque offeruncinteïligéda/cóccdimus 1 rcrû ordine nó exiftereiatqi iu men té ipfa e medio tollimus.Sed neceflanu efl 01a uere menti tribuercrfimo oportetcognidóem ueritatêq? ïducere entiaqjipfa feruare;amp;: notitieilU qua qd fit unüquodep cognofac/neqi illi notitia: acquiefcere/quæ quale unûquodqi fît duntaxat apprchédic/quâdo.s.folû rei cognofeédæ fimulachrû ucftigiûqj habe nius/ncqs ten emus ipfa/neqihabitamus una/neq? en ea côfpiramus 1 unû. Nam illaquidé rône mes cognofeet/â: reuera cognofcet:ncq;qcq larebitea/neq? unq oblimfcet/neq; pa dim indagido uagabic. Sed ent 1 ea ueritas/ fedefq? rerum/ui uetqj/atqj ïrcHiget.Qup quidê oia beannima: nature oportet ineffe. Alioqn ubi na honoradü qcq ent amp;: ueneridn. Tn uero hac róne ncq? indigebit dem o dra tione/neq? fidc fic ede pfuafura. Ipfe naq; ïtellectus ed/q fic 010 fe hét. Ipfe fibi nierprfus é mantfednS.Etfiqd ante ipfüfimiliter é cóptü:qjipfcfitab illo.Icem fiqd épod illud:quod ipfe fit hoc ipfûrnuUufq? fibi q ipfemet fide fit dignior: amp;nbsp;pfecto exploratn hét hoc ibi efle/uereq? exidere. Reuera igic illic ipfa ueritas habitat/nó alteri cuiq;fed fibimct cófonasineq? prêter fe aliud qcq dicit/atqj exi ftit;ó(: quod exidit id prfus amp;nbsp;dicit. Quisna igic redarguere potent? amp;: undent tcdargutioné ifcret.Népeargument quod adducet/reuoluet eodé/quo amp;: prior argumétaror. Ecquis inferaf uelutdiuerfu/referef tamé ad argumétatoris pnmï ppofitûrunûqi ent oio.Nihil eni pot ueritate uerius inuenin.

MARSILIVS

Sicuclux frima foli effddit circafe lumé/radiïsmumeris uirtunbufq^ refertum/ita prinapium ofum omniformé penes fe procréât intellectum:hicanimam fimiliter omniform ern. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IU.

quot;WTlüdanriqCgliunofauemtihucuero Sammfuhacdeniq;Ioué.Oésftelle ■ ctuales af« p inteUectu fun ad îtellecrû diuinû afeédere quâdoqj poflunt, -4iLPo(rût qnetia arqt debet/turn p unitaté fua/tum ena p diuinu inteUectum ad prinapium ofum quadoqi progredi.

PLOTINVS.

Sla igic hje natura ïtellectus é/enna cncta/ed amp;nbsp;ueritas. Ed amp;nbsp;magnus qdi gt;cus:fmo uero nóaliqs deusifedofsmecfdigneexidimat/fch^coiacße. igic hgeé deus.Deus inq fecûdus/feipfû proférés îdaganbus/âteq fupio réiUû intueâc.Népe fupior ille emincrius fedet f præclaro hoc eius folio ab ipfo pédéte. Decebar.n.iUü nó f curru quoda inaiatomeqi rurfus f afa dan fcedété no bis occurrere.Sed pulchritudinê quada inextimabilê ante cófpcctü eius mirabili tcrprçfulgerc/quéadmodû ante magni regis afpecni.Sic.n.natura eópatu ed/uc ad ilki pgrediétibus minora prius occurrac;amp;: maiora defceps prædâtioraqî gra datim fc ultra peedénbus oderat.Et quæ area rege addät/magis regia fint:dein cepfqjfimili quoda ordre reliq.Podhçc at oîa magnus illcrex fubito fulgct.Rc bq uero regé ipfd fupplices iicncrac: quotcuij uidelicec nó prius fde rctrogrefli it

-ocr page 598-

'^ funt/q adulrimunfq f)grefli:ficutilli folent/quibus quæcora regeprafulgenn ^ fadffacturapurant. Ilhc igit rcx abus ïmpat.Ec q cora ipfo demceps occurrunr: aliipfecto fuut q ille. Vemtamé rex iUe fupnus nó ranq alïcnis impanfed luftifu mû nacuraleqj hét impiü: hét amp;: regn ft ueru. Quippe cü ipfe fit rex ueritatisiatqj fuaptenarura fit uniuerfi fimul fetus fuudiuiniq? collegii dominus.Rcx cerfere gis arq; regtuarq amp;: pater deorü iuftiori noic nuncupatus, Qué qdc lupiter hac quoep rónc imitarus eff/q»parus fui cótemplationi nó pcuuus acqcuiufed ultra j)ccflitad auiuuclutad illius actu in ipfa( ut ita dixerim ) céntiæ fubfiftentiam.

MARSIUVS

Pridpiu oium quod pp icxtimabilê fimpliciratê emineniq; ipfû unû cognoiaf: ncq5 ulkt î fc extimabilé hét numeiauneq’ cü rebus ï aliquo cóuenic ^ap.lHL X-^ Iqua.n.códicio fit huic cü re ullacómunis/duo fequenc abfurda.Primu/ qr hoc ent ex comuni códitione/óc fua quada ^prictate côpofitû.Secûdiu ,y qjhæcipfanaturaeôis tanquâ fimplicior uniuerfaliorq/eritipfofupior. / Præterca nee numerfi in fe habet elfen tialê/qualé Plotinus excogitat ï elfen a pri ' ma:uidelicet multitudiné rónum formakü abfolute iter fe diftinctarfi ctia abiqi intelligcntipactu.Necnumerühabetï fein qtitaris genere côprebéfum.Numerû prinétem ad quantatem/ qui coifatex unicatibus reducitad ipfü unum pprium pricipium qtiratis:numero quouis excelfius.Numerüquoq? formarû efientialiû ad unû fimiliter reducit cflcntialerhoc demû ad ipfum fimpliciter unum.

PLQTINVS

zP^ Atis iam dictu eft/afeendendû cfle tandé ad ipfû unü:quod qdé uerc fit unû:neq5 ficutalia unû:quæcû in femulta finr/unius tamépridparione funt unû. Acdpiendû nâq? efle unû ipfû/quod nó pncipatione fitunû: / quale folet eifequod nó raagis unûeft/q multa. Dtetû quoq? mundû inrelligibt lem itellcctüq/magis unû cfle q cetera:nibilq; hoc elfeppinqus uni: nótarnen ,; purü hocunû extftere.Impræfentia ucro cótcmplan defideramus: fi quo modo polTimus/qd na fit purü ipfum uentq unü:quod quidé nó fecûdû aliud: fed fc cundû fe fit unû. Opçpretium é igit/hie ad unû ipfû undiq? nos trafferremeq» quicq illi ultenus addere:fed î co pquitus conqcfccre:cauctes prfus/nc uel mini mo quodâ fpatio ab ipfo digrediamur:ideoq;ex uno plabamur in duo.Sin mi nus cauens/duo ptinus reportabis.Neq î duobus unû ipfû bébis. Ambo.n.po ftehora funt uno. Vnû nâq? nó fubfiinet cum alio quopiâ/fiue uno quoiiis/fiue qtoeûq? alio fc ufq cônumcrari.Ncq? 010 numeran fc patir.Ipfû.n.méfuraé/mi nimc méfuratû. Neq?aliis eft ullis æquale:adeo utuna cû eis î aliquo congruat. Alioqn cômune aliqd crit î eo:atq? fimul î his quæ una cû ipfo cônumerantur. Atqui cômuneillud uno fupius ent:tametfinihil pôtelfe fupius.Proindeneq? cflcntialis numerusineq? numerus hoc poffen or ad qtiraté pprie ptinés de uno prtrdicaii pót.Neq? céntialis inq:qui eo quoddicicintelligerefcmp exhibct cé: neq? quifpectat ad qtiraté:qui ea cum alus una cóplectif:neq etiafi non cü alits cócurrat genen bus :fiquidê bic eft ipfe numerus. Quâdoqdé amp;; natura numero ptinente adqriim tnfita imitas natura numcris prionbus indita: ipfüq? uerc unû refpiciété:pculdubio fimiliter ipfa refpiaédo unû numerorû prîcipiû fubftâtiâ fi hi uédicat/neq?difpdés ipfû/neq alicubidruides: îmo uero binanoiam exorto cxtat adhuc uniras ipfa ante binarium:neq uniras utraq binario comprehenfa:

-ocr page 599-

neç alrerutra/eft uniras l'pfa.Cur.n, uel binarius fit ipfa uniras/uel altéra binant ; umtas porius q altéra ciufdem unitas/ipfa fit uniras? Si igitur neep utraq? fimul neq? alterutra eft uniras ipfa:certe uniras quenumen é rotins origo/ab his omni bus eft diu erf a: Ac reuera manens/quodâmodo ér no manere uiderur:quo igic modo umrates iH^ aliç funt q ipfa:amp; quo pacto dualiras quodâmodo unü eft: amp;nbsp;nunquid idem unum eft/quod in utraq? comprehenfa unirare feruatur. Forte diccndum eft unitates utrafq» primae unitaris partiapes cfteifcd ab illa cuius par tidpes fût/eftediuerfas. Atq? dualitatem quarenus unum quiddam eft/unitaris' ipfius efteparnapemmon tarnen eodem ubiq? modo. Nempe nó fimiliter exen citus atqj domus eft unum. Arq? hare quidem eadem ratione ad connuü compa ta:ncq; quoad fpectat ad efte unum: neq? quoad punet ad quatum unü. Nült;^d igitur aliter quidem unitates quæ funt in quinano:alitcr uero que in denario Jp ad unum habcnt.Ipfum uero unum/quod in quinano/ad unum quod eft m dé » nano/prorfus eft idem.Forfan etiam fi rota quidam nauis parua ad roram alte ram/fed magnam:Et ciuitas ad auitatem: amp;nbsp;cxcrcitus ad exeratum comperur: idem i bis quoq? ent unum. Quod fi neq; illic/neq; bic enam fi qua: uero de his dubitationes rcliqu^funt/in fequentibus abfoluétur.

MARSILIVS

Ens/efiTeoriam/efle procedere ab ipfo uno græca etia apcllatio dedarat rei ipfius naturam fequens nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V.

Œgt;girarc poteft aliquis ens quafi compofitum quiddam atq; binanü .In |uo eflentiafitfi«: efte.Atq?id quod diah efte ibi actum eiTenn^ nomi lan.Ens ergo narum ab uno eftentiam quidem babere tanq unius urn 5 uero uelut unius imagincm. Quoniam uero ipfum unü eft fupenus ente:ideoqj larius ultra proprietärem ends fuam dilatât poten nam: factum eft f ut materia amp;nbsp;fi propter priuanoncm extremam formaru ens no dicitur/tamen di catur una.Non enim eft propter informicatcm minus unica in mundo marena. ' Factum criam/urpnuano quolibet no minus una dicatur/q habitus unus:ens ta men minus pnuatio q habitus iudicat.Sed bæc alibi diximus.

» PLOIINVS._

Ed ad primn illud nobis rcgrediendû: afteucranbus ipfu,manere femp idcm:quis ex illo c«era pfluat. In numens qdémanéte uno/fecûduni k___y ipfû fit numerus alio facicnte.In eo Ic quod eft fup entia:mancc multo inagis ipfû unû.lUo uero manéte nó aliud feciidu ipfu entia facit.lllud naq; eft ad entia facienda fuffiaés. Atq quéadmodû I numcris fpés unitaris principii nn incrorüferuat in oibus primo quodafccudoc^gradu: neq;finguit Icquêtes nu tneri unitaté çque ptiapït:ficamp;: i ordinc rerü unüquodq? fcquentiü pnmü/her iri fc illius aliqd uelut fpém. Et m numens quidé participatio unitaris qticarê pdu cit i numens.Htcar ipfius unius ueftigiu eflentia rebus inftituit:adeo utipfum cfte/ueftigiüfitunius.Vndehocipfum Ine.i.efte/qugquidédenoiano eftdecla ; rans ufiara,ï.cftéuam/fiqs dicatdcnuan ab ipfo en.i.uno/a uenrare forfan non abcrrabit.Iam uero quod dicicon.i.ens/hoccerte primti inde nuc5s/amp;.' quafi nó longeprogrediens noluit ultra procedere: fed admitenora conuerfum cóftint : ubifactaiam eft eftétia:exifticqj eftenna omnium:qui pnuntiac hec/qfi in fono nitens feipfü continet,Naturaqeft oncn.i.ens unü/ipfaprolaaoncdéclaras fc il u

-ocr page 600-

ab ipfo en.ù uno pro fl acre. Er certe ipfum on.i.chs ira pron unfi arum idipfum fignificatquoadporeft. Sicuriq?quod facrura eflufia.i .enenna/atq? ine.i.eflc imitantur prouinbus aucroré ex eius uirrure mananna. Mens ucro bæcaiaduer tens amp;nbsp;fpecraculo ipfo pducta/amp;: imirara quod nouit/uoces eiufmoi fubiro pru hnon.ine.ufiam.eftian.Hi naq?foni fubftantia geniri conanrur exprimere/ipfo pronuttatorc ad id eniterc:imitates pfecro quoad poCTut entis ipfius origine,

MARSILIVS

Quoniâ dicendo fpem uel eflentia/ cócipis amp;nbsp;définis aliqd itellectu:fdro id no cfle rerum priapium:illud.n.nullo mo comprehendi pot nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap?^

’‘TTum unum uel uniras nomen eft a pythagoricis adinucnrum:quo prind pu rerum fimplidrateemincnnaq*, prouinbus defignarcnr: negates guide ulritudinem/cópofitionéq?/amp;: determinanoné prorfus oêm/ab ipfo nihil interim affirmâtes. Quod amp;nbsp;Apollinis nomine côfirmabâr.Sicut fenfibile genus cum fenfu ppornoné habet:ita intelligibile ai intellecru.Priapiü ergo return nó héns dimtellcctu pportionédupeminetgenus intelligibile.Igiteftentefupius, JLLQTINVS

Ed h^c quidem/utaiiqi placet/acdpiantur. Cu m uero dïenna genita fpe cies fit:ncqï enim aliud quicqua quod inde gignitur/quifpia apeUauenr/ fit mq non fpés quædâ: fed fpés omnis:adeo ut nihil aliud fpéi reliquu / fitmeceflanti eft/ipfum unü fpém nó habere.Cum uero a fpeac fit ahenui^ècj^ ccia elfe poteft eflentia.Oportet.n.eftennâ hocaliquid effe. Id at determiiatun^ iam cft. Illud uero nó licet ranqua hoc aliquid cogitate:alioqn lam nó eilet priiv dpium:fedillud dutaxat/quod hocaliquid apellabas. Si igifineo quod inde gcnitum eft/oia funt/nihil eoru que in bocipfo funt/efle reuera dices ipfû oîuni auctorcm.Cumqi horum nihil fit oïo/folum did pór/efle/quod fuphæcexiftir. Hæcaucé funtenriaatqjens ipfum.llludigiturencefupius. lam uero quod eft cncefupius/nó dint hoc aliquid. Neep eni ponit aliquid/neq? nomé ipfius dicir. Scd affere folum hoe ipfum/fcilicet nó hoc.Id ant agens/nufqua comprehendit ipfum.Ridiculü eftem moliri/imenfam illacomplecti natura. Quifqs arid mo '' litur/feipfii uela minimo quoq? illius ucftigio peul admodüamoucr.Profecto quéadmodû cognofcete natura intelligibilem cupiens/ rune demum cognofcet quod eft fuper fenfibilegenus/quado nu lia prorfus rei fennendæ tenebit ima ginem. Sic eciam qui naturam iteUigibili natura fuperiorem contemplai! defide rac:fi modo intelligendum omne dimiferit cótcmplabirur. Per hoc inq difccns illam exiftere:qualis uero fic omnino dimittcns. Hoc ipfum uero quod dicitut quale/fignificat reuera non quale.Cui enim non ineft quod dicere quid confue ) nbsp;nbsp;uimus/necpconuenitetiam quod quale apellarefolemus. At nos noftris quafi

cuiufdam parturiéns anguftiis laborantes quid poriflnnum dicere deceat igno ramus: amp;nbsp;deillo quod dia non pót/diamus arq; nominamus/fignificare aliqd nobis ipfis quoad poffumus affectâtes. Forfan uero amp;nbsp;nomé boequod dicitur unum/p refpectü quéda ad mülta negationé eleuanonêgi fignificar.Quapp Py thagona quoep Apolline fecrerion qda fignificatióeinter fe noiabât ipfa.s.ne Ar gatióe multorii.Si at nomé hoc unü fignificatióe fua ponat aliqd amp;nbsp;affirmer.td nomé ui ét nolani ent obfcurius;q fiqs noméillius éeminime dixerit.Nâ forto

-ocr page 601-

nomen id dictum eff/ucindagatorexordiens ab eo quod maxime ommfignifi care pot fimplicitaté:eo randé pueniat/ut hocipfü pr^terea neget/quafi quanto , melius a nominate poni pocuir/impofitum fuerit: neq; tarnen amp;: hocdignû fit / quo natura illa fignificec.Népe illud audiru attingi no poteft/neq', ab audience ullo potefhnrelligi.Sed ficui patere pot/occurnt pocius intuéti. Veru fi intucns ipfeconcendatfpém incuen/ncq; hoctanqua fpcciéinrucbit.

24ARSILIVS_

Sicucpipfûlumen amp;nbsp;oculus eft pfpicax/amp;colores funt cófpicui:in qbns oculus uidec lumen/quod in feipfo no uidct: fie p primu principium amp;: més inteUigere poteft/amp;: uera fiuntinrelligendann quibus mens ipfius principnlume incelligic m feipfo uero nequaquam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIL

Oceft tame intentioné a fingulis ueris retrahere conuertereep ad pnncipn lumen/quo amp;nbsp;hire uera funt/fie hie intelligens. Arqj ita ipfo quoquo mo tanqua luminefrui.Similiterfi uoluntaté afingulis bonis amandis reuo res adamâdû ipfum bonum/quo amp;: ru amas: amp;nbsp;illa funt amabilia/fruens flati in

PLOTIN ys_

Roinde duobus modis fecundû actum uidere contigit. Quéadmodum gt;’ accidie circa oculum. Sane aliud quidéoculo fp ec ta eu Ium eftipfius.s.rei l fentiendæ fpês:aliud ât illud eft/p quod Ipém illius uider. Quod quidé ipfum quoq? ei fenfibilc cft: diuerfum certc ab ipfa fpecie/ câ uero p quâ fpccies ipfapfpicic: atep ex diens i fpecie: 5: mox cû ea confpecrum. Quapp tune nô ad modam elare pfpicic.Quippecum oculus ad illuminatum itennus lefe dirigau Quado uero nihil fit aliud prêter ipfû/fubito quoda totoqi fimul intuitu côtue biC;quis amp;nbsp;tune ipfû adheres alten fencict.Sin aût folû ipfû fit nulli,pif us adiun ctum/nô potent fenfus accipe.Quâdogdé folis lumen in foieipfo uigens forte l fenfû effugeret/nifi moles ipia folis eflecfubiûcta folidior, Siqs aût totû folcm v lumé efle dicat/id aliqs forfitan pro dims quod dient declaratione fufcipier.Eut ƒ nâq? lumen i nulla aliorû fpeacqu^ uidenc/ac forte uifibile folum a cep lucidù. Alia.n.uifibilia nô folû lumen exilfunt. Simili róne métis afpectus/uidecquidê amp;nbsp;ipfeplumé aliud,rcs illuminatas primailla naturaiatqi in illis reuera uidet â; illud. Verûtamé ad na cura rerû illuminatarû impenfius fe côuertés/minus ipfuni interea cernic.Acfiuifas quâdoqires dimiferit:amp;lumé illud p quod uidetatten te refpex eut: lumé iam ipfû luminifqi pnncipiû puidebic. fQuoniâ uero métem oporteteiufmôi lumen nô tanq extnnfccum aliquid intuen:rurfus ad lUû ocu lum accedamus:qui ipfc quoqi quâdoq; nô extrinfecû lumen/nec alienû uideat: fed ante lumé extemû intuea£:propnû aliquod amp;nbsp;lucidius in fede quadâ inuio A lata puraq5 plucens. Autnoctc i tenebns corâ fe ex fe pdilienté quédâ afpiciat ra^ diura.Autquando nihiluolés afpicerealiorû/feipfû cohibeattegminepalpebra rum:atcp intérim pferatex fe lumen. Velcum premés aliquis angulos palpebra rum/lumen quod latebat intus infpiciat. Tunefane nô uidendo uidet:amp;; tûc ma xime uidetVidetnâq;lumen:Gætera uero quçanteuiderac/luada quidém erât: lumé uero nô erant. Sic itaq? mens fe ab aliis legregans acep cohibens ad inteno ramihilq} uidens ternir prinus lumen non in alio aliud:fed ipfum fecundum fc ipfum folum purum ex leipfo repente corufeans. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

ii iu

-ocr page 602-

MARSILIVS

Expclle ab afo triarmoru/mulripliciraté/determinationé.s.p qua cerra’anJä rei feaddicicuelcogirand^uelaffectand^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Cap.VlIL xquot; f^Tarim aius factus phadpio pxïmus fmobili/fimplici/abfoluro/impleriir jklBBUnouo eiufdé Iumine:mox fetpfu aiaduemt mirabilirer foliro pulchnore. Quod fanenou^pulchritudinis lumeinfpicittanqintimu;Subideai'ad uemt hocipfd fibi ex principio puenire. Vbi ena lumen agnofne uc exnmum.

PLQTJNVS

ITaut ita fit/ut dubirari coungac:unde na hoceffulgeat:utm ab exmnfe ■ co aliquo an ponus ab intrifeco: amp;: cû difceHenc/accidar dicere/inmnum —^L_^rboc;rurfufq? no mtimu. Sed ^fecto no ed queren dû undecóringar. Népenôdaf hic unde. Neq? enî hocaccedir/uel alio rurfus hincabmfeduelap parer nobis/uel no apparet.Quappnódecet^fequi;fedporius reg efcere/ donee j nobis eftulgeat/ita nos ad id fpectaculum preparänbus: Sicur amp;; oculus orrû fo lis expecrat. Cm fol ipfe ex onzote refurgés iamp;i ut poeræ aiût/ex oceano exhiber fe fpccrâdû.Hic âr hicingquéfolimitac/unde nâ fupne Ailgebit/gd uetrafeen dens nobis pfpicuerutilabic/Profecro menrédefup occupas fufpicienréillumi nabir. Inrellectus iraqi in fufpiciédo fefidec/nihil aïiud g pulchrû ipfû fpecras: fega toeû illuc cónertés/eigj oîo fe dedicâs.Iraq? cofiftés ac uelut uigore repi cru s primo gdé feipfû refpiatpulchrioréiam effccrû/iâq; fulgenré:quippecû lam fît fûmo ppmquiis.Deus ât non acccdit ut forfan aligs expectauenrifed uemtqfi non ueniens.Apparec enî no ueniens;fed antefupq5oîa prüfens/pnusgintelle crus acceflent.Inrellectus ât éppne g accedit: à; g difeedir: difcediting quâdo nônouitubi fitpmanédû:amp;: ubiillepmancat; quoniâuidelicet reuera maner in

' nullo.Acfi poUet df îtellectus ellenufg/ nôî loco dûtaxating:nâamp;:ipfenôdî in loco/fedoîo nufquâ/^cuIdubioillûfempafpiceret.Tametfinôafpiaés amn gerer illû:fed i illo côfidens:neqî id guidé tangua duo. Nûc uero guoniâ cdm rellectus/itauidetguâdo uidet/eo.s.guod î ipfo nô eft îtellectus. Èr pfecro mi mm éguonâmôadlicnôaccedésiguo uemodû exidirnufg ob id ipiû interim fît ubigj. Accidit fane id ex ipfa fui côditione mirari.Sed apud eu gui rem ipfam cognoucrit/admirarioni potius forer/fi guâdo côtrariû diceref.Immo uero negj pored aliter fe habere;adeo urgs uehemétius admirer.Ira uero fe habet.

MARSILIVS

Quonia oîa dependent a Oeo/ipfe uero a nullondco oîa funt î ipfo :fed ipfe ed in nullorContiner oîa non córinec Cap. VUIL

Z q^Viacónnera nullo/nulg ed:gauero eónnetoïa/oïbus aded.Sicmûdi cor 1. »US éin aîa mûdùhæcî mere: hæcî bonorneep uialTim. Sicutigiraîa ran^ ^V^bera fingulis corporis ptibus rota fimul aded: ita bon urn ab oibus limin busabfolutü adeft oibus. Oio uero quod ad fuâ cxidétiâ nó depéder a cerro fu biecto/uel loco/ nee a cerra natura ubig? ed amp;nbsp;nufquâ;ficur aia/amp; més/ amp;nbsp;Deus,

• PLOTINVS:

QViegd ab alio fit/aur in fuo edauctore/autï alio quopiä/figdmöpraref auctoré fit rcliguiuNam cû ab alio fiar/amp; ad genirurâ indigcar aliomimi rum ubigj alio mdigenquapp reguiefcirm alio. Ira igif narura compara cd/utulnma padim finrin penulnrais: Rurfus^pnora his dmilirer i prionbus.

-ocr page 603-

Alludq;femp ialib/quoufcp peruemar ad fumum. Sumum uero prindpium ut pore cui nihil profit ukerius/cflcncquit ialio. Cum ueioipfum quidénófirin alio/cætera uero fupionbus infincnimirum ipfu reliqua cuncraróplecnf. Com plectens aucé ncq; ddripatur 11lia/Sr habet oio non babitum. Et profecto cü ha beat/nec habeat/non daturaliquid uf^zubinó fitamp; ipfum, Nifi.n.adeflet/nec haberet.Rurfusqïfi nó habetur/nccutiq^adeft.Adeftigitur/arqinoadcft.Ntm pc ex eoquidéqgt;nócomprehêdinri-/nequaq adeft.Ex eo atitqjefla quolibet li . bcrum/nufqua prohiberadeflc. Si.n.cohiberet/cerredefinircturab a!io;amp; qua: deinceps fequunc ipfius rclinquerétur cxpertia:amp;: bucufq? Deus ipfe regnaret: neqi amplius quicqua eflet in ipfomeq? ipfe i feipfo confideretded reliquis uni ipfe feruirer. Quæcunqîigitfuntinaliquonbi propnefunt/ cuius amp;nbsp;ipfaiuris funt.QuæcLÎq? uero nópropriefuntalicubi/taliafunt/utnó fit aliquid ufquam ) ubi ipfa nó fint. Si enim aliquid bic non ed/alins fane locus id complectitiatqj in alio quodam ed tanqua loco.Quarc falfum ed/nó ede id alicubi.Si igitur ue tu m ed/ nó ali cu bi effe: amp;nbsp;falfü/ ede alicu bi / n e fo rte 1111 n al lo / n i m i ru m n u fq u a m abeft.Siaücabeftanullo/certcnonexiftens alicubi/ï feipfo eritubicp. Non ent aliud quidem ipfius bic enc/aliud auc ent ibi:neqï tarnen torn ibi tantum. Qua obrem crit ubiep totü.Quippe cum nullü alicubi unum babeac ipfö/neqi rurfus nóhéar.Népefichabet/ut reuera ponus béatur. Ageiâhüccôfideramûdû. Hic pfecto/fi nullus alter mundus ed/éipfo fupior/nó edï mndo: neq? rurfus in lo co.Quis.n.locus fitprius q modus cxidat/Mddi uero pres ad ipfii redigunn Mocancin ipfo.Aia uero non edï mundo:fed mudus in aïa.Neqsn.aïe locus eftcorpus:fedaiaquidéed i mente:amp; corpus in aia. Mens deniqicófiditï alio: quodquidénon depédet ab alio:in quo ppea cóquiefcereeópeUar.In nullo igi tut proprie rcquiefcit. Atep bac róne dicitur ede nufq. Vbi nam igitur alia funt/ Proculdubio funtin eo.Icaq? necabedab alns: neq? edrurfus i lUismecp qnicq ed quod habcat ipfü:ipfum tarnen oia cótinet, Quapp Sd hanc ob cam id bond olumedecenfetiquoniamöd funtpipfum oia/cC referuntadipfum.Refcrcinq alludaharóne. Idcoqaaliafûtalns meliora/qahallis ahafütmagis adipfum.

MARSIUVS .

Cópofita i fimplicia refoluunt.Simplicia multa i unu fimphcidimü. Hoc in ipfi fimpliataté.Hactu fi quad o apprehéderis/nec parte aliqua eius accipics: nó.n. habet partes:nee tota eius róne tota:alioqn ipfi amp;nbsp;tu æqualis ens nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

’ JM WT^hendes aüc eam/amp;: ft nó fub omni:fed fub quada róne eius arq; uit tute/tamé p unicü fimul aecó atq? fimplicidimü pcipies:quodcüq? amp;nbsp;qtü |7__J|^nq;fucris pcepturus.Nââ: ipfe Deus momenro torus fimul occurrit: amp;nbsp;tu fiqua in pcipiédo utans cópofinone/te ipfü a fimplicitate ptinus fepabis .

PLOTlNyS

nquot;Etïï tu noli precor Deu p alia inruerualioqn fcito te nó Deu/fed eius ue digiu muenturü:Sed ipfe tem reputa/qd na boe fit potidimü/quod fas ê pcipe tantü in feipfo cófidês/purü/nulli pmixtü.Vbi certeoia qdé parti dpanr ipfû/nihil tamé id hét.Profecto nihil aliud pót ede tale.Ec pculdubio nc cedanüed/raleahqdede. Quis naigit potentiâeius oém fimul apprehédac^Si „ Qs.n.fimul apprehédat oêm:quo nam ab eo diderrc céfebit? Accipitergo fecun Hutr) dum parté/Sed eni tu ipfum mtuens ietu quoda toto fimul amp;: unico córuebere:

ii nu

-ocr page 604-

neq? ramen nbi forum renunn'abrs.’alioquminrenecrus en's itdliges /Çiqmdmo do fuens có(ecutus,Deus an rem re prorinus aufugiernmo ucro tu Deum. terum quado mfpias/córpicerofum.Etcum pnmum buncfrcllcxeris/quicquid ex eo /7iemona coferuauens/bonum ipfum efle meméro. Vare naq; fapiéris intci Iccfuahsqïcaufa efï.Qinppecum fit jpfa potefhs/a qua uita ïceilectufq? nafat. Nempee(ïenuæentisq;eJîaucror/qLioniâeftipfum unum.EdmJimplex.EüôC pnmum/guoniam eftprincipium.Ab eo nanq^ oia profluunt; ab eo motuspn mus eKonemeqi tarnen edin eo;ab eo quocpftatus.QuoniaipfenihiIo idiger. Neq5.n.mouetur/neq7 qu/efcit/cum mhd babeat/i quo requiefcar/ m quo reuol uatur.Nam circa quid/aur ad quid potiiïïmum/ auri quo prxcipueud mouebi tur/uel requiefceticfl enim ip[e prunus,Sed neq; poeed dcfimrus ede.Ahoquin a quo nam pozerizdeEiniri, Neq? rurfus Ec cd dmirus : ut imcn(a mods [oletex cogitari. Turn ueroquonaprogredidebet/Acfidicat^gredi nunquidutzli quid mde reporter/qui nullo penitus indiget. Jpfam uero infini taré habet ipfa potedas.Neqi.n.aliteredinfinitusmecaliterunq [e habet:necp deficietunqua: quadoquidéquxcunq^nó deficiunt/hocipfum ab eo propnehabent,

MAdSlLWS__

Pnnciptum primum ob inextimabilem [imphcitatê/ eminétiacp qua dicifuniim twc^timfecus necintrinfecus ed finitum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XI.

n J E9 quiefdtneq;moueturtneep figuram habet/neep formi. InfinitumT I nbsp;nbsp;■ potedate/nó quantitate.FaUunfqui corpora pp qtitaté/amp;maxime ede

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* ^ede maxima putant. Nam pp eandéinfinite licetdiceremeeppars bec neep ilia ipfuin totiim ed: infinite quoqi dicere hxc pars in hocedparua/ S^illa parua.Corpus igte in finite non edipfum/Sc ed infinite paruum,Denicpdeuerï

gt; rate return fepatarum dididimus/ ob nimtum cómertium cum macena. Aïx qui

lt;^ dem in hoc corpore fomniât/extra uigilanr.

PLOTINVS:

bocldnitumex eo dicicindnitum/cpnó fitplura q unurnmeepba beat aliqdadquod fuorumaliqdrerminet.Profectoexeoqiunüedt méiurac/neqi pceditinumerum. Neep igicadaliudquicq: neepad

feterminât::quoniüficutiep forets duo. Neq-, rurfus figura habet.quoniSneep

/. partes:nec habet forma. Noh igiturid moitalibus oeuhs idagare: tale uidehcec

1 omnino/quale ratio probat. Noli hoc inquacófidere/tta potte cognofci/qiiem

ƒ admodCi aliquis opinabitur: qui quxcunq^ funt ettefenttbiha opinetunatqiita

quod maxime omnium ed/ e medio tollat. Qux enim forfan exidimetaliquis / elfeqmaxime/h^cmaximenó funt. Quodauteméquatitatemagnii/idminus

exidit. At uero quodprimum ed/prîapiâ ed edendi/ettentiacppr^datius. Qua

obrem i oppofitii nobis êopinio cômutâda:alioquin dedituemur a Deo. Quê

quot;j admodiiqui i fedis folénitercelebrandis ingluuie quada uentréipleuerintepu

^ lis/quas intraturos ad Deos nefas ed delibare. Quippe qui purer aliméta uéms ƒ ette admodii cemora ipfa contêplatione Dei/cui decer folénia eelebrare.ïdeoep 1 d abeuntfacrorum expres.Etenim i eiufmói facris cum nó infpiaacDeus/iam nó

ette putafapud illos quifolCi id ede certii exidimat/ quod folii carnegudaciir

amp; cemitur. Perinde ac fi qui per totam uitam forte dormierint:ideocp lola qux

uideatutin fornuis credenda tanquam cetta prfus exidiment.Siquis autem cos

-ocr page 605-

exdtet/utpote qui his quæ p aptos oculos fennunt / fidem nequaq adhibeanc : fubito rurfus obdormianu

MARSILIVS

Quâ diuerfus editeUectus a fenfu/ram diuerfafuntueHigibiIia afenfibilibus , » Nó negas elle uoces/amp;:fi nó uidcs. Ne ergo neges cHefepara: ppea q? neefenfu ? nee fenluali icelligenria comprehédas.Deniqp fcito fup intellect urn atep intclligi bileeflcipfum borium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIt

OnumomniaoïofempappctuLPulchru uero necoia/necoio/neefemp. j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quapp na curait quoda ludicto bonu ipfü ipfo pulchro præftâtiiis eße ce

fee. Acq? ica bonopoftcnorêpulchncudotficuc amor pulchri aduénrius eft/ôi poft nacuralé apperitû boni nobis incidit. Cu uero pulchrirudo fit forma quædânbicp pulchrirudo prima fit/ ubi fuma amp;nbsp;oiformis eft forma/ intellectus/ acq? intelligibiletmerito ipfum bonum fupius pulchritudine/ fimikter intellectu mtelligibiliq; exeelfius iudicatur.

PLOTINyS_

OPer^pretium eft ad fingura pcipienda eo poriftimû fc accingere/quo fin • v gula pcipi debét.Oculis nâq? alia/auribus alia/aliis fimilicer aha. Credé ^ dumq; eft/menté prçterea alla coprehédere.Neqi putâdû intelligere idé \ dfe/quod audire acq? uidere. Ceu fiqs aures cernere iubeattuocefqi ideo elfe ne get/qaminime uideant.Proinde cogitandûeft/eos efteillius obliros/ quod ab initio in bûc ufq; diemdefiderâtamp;:affectant:. Oia.n.illud appetûtneceifiratena ^fæ/quafi quç uaticinent/fcabfq?illo effe nô pofte.Præterea ipfius pulchn non ka anirms lam expreetts amp;nbsp;cognofeenbus accidit.Côtingit fimul amp;nbsp;ftupor/amp;: ad amoréptinens excitatio.Ipfû uero bonum/utpotequod iâ ab initio pnrfens eft ad igenitû appetitû/etiâ dormiêtibus adeft/neq; ung ftuporc occupât îtuentes: ppeaqgt;fempadeft:necppria quadâad hocreminifcétia îdiger. Neq^ramé ipfn aiaduertentibus id occurnt: quoniâamp;: dormiêtibus immer, Pulchn uero ipfius amor eu pnmû fefe offert/ molefttas inferr/quomâ oportet pulchrû appetere co gnofeendo. Arg amor eiufmói cum fit fecûdus/eorûqi qui tam îtelligût/plane in dtcatpulchrûipfûcfte fecûdum.Appentio uero bomcufitantiquior/neqi fenfi bus egcat:teftatur ipfû bonü antigus amp;: fupius efte g pulchrû. Accedir ad h^c cp oés exiftimatfatis quâdocpfibifore/fibonûipfû fuerintcófccuti/ qfirûedemû ad fine ufqj puenerinc.Pulchrû uero nó oés fans fibi faccurü exiftimat.Prçterea nónullt præfenté quoqj pulchritudiné puifaciunc. Irêquod pulchrû eft/fibimec poriusgipfis iudicaceé pulchrû. Quéadmodû pulchritudiné hacnoftra pprte habeas ca efte cenfenc.Tü uero plcrifcp fan's fibi faccii uidet/fi uideancpulchri/ guts minime fint.Bonü uero nó opinione dunraxat/fed reuera cupiunr poftidc tc.Omnes nanq? quod primum oium eft ponftimü fibi comparare contendunc. Quid diccmus ad bec/q» animi una cü pulchro quafi quoda uictonç ftudio eer tancQuafi amp;: ipfum factü aliunde firfticut illi aliunde funt facti.Ceu figs a rege poftenor ftudcat aliü quéda g ftatim fequac regé dignitatibus adequate. Vtpo te gab uno eodéq;accpille depédeat.Ignorans.s.fequoq? a Rege péderenUû ue ro præcedere.Caufa uero erroris ea êtqabo eiufdépticipes fûc/unûqi abobus eft prius.Cóftat ïfup ipfû bonü pulchro minime ïdigere:fed bono pulchrû.Proide bonü ipfû mafuecu é/lene/placidû/delicatû. Atqi ficur optat gfq/folec occurrere, ft V

-ocr page 606-

Pulchmm nero uel ftupidfi reddic aium/uel cóaïatumzuoluptatécp curn dolore comifcec.Deniq^incauros fæpeanimos a bono deflecrerecófucuit: ficutamatu -'■ fæpeapacrefepatainarorcm. Pulcbrumnaquiinius eft:bonum auceftanrig^us: non qutdetn tempore/fed ueritate.Quod quidem pocennam quoeppnorem ha bet:habernaqiomné. Quoducro poftipfum efl/nópoflidecomnéifedtanrani duraxac/quara poft ipfum eft amp;: ab ipfo. Quapp pater die buius quoq? potefta ps eft dominusmullomodoindigensbisquægenerârur abipfo: fedomneto CUmq» dimi trens quodeft genitum.Quoniam nulla prorfus coditionehocmdi ?, ger:fedexiftitprorfus idemiquiamp;pnus q hocexfegeneraret.Atqui fuaquoqï 1 nilul mtereflet/ fi boegenitum nó fuiflet:quandoquidcm amp;nbsp;fi potuidec ex illo -'' aliud infup generah/nó inuidiflet ei quoq; munus eflcndi.Nunc uero nihil ulte J rius effici poteft.NihiLn.reliquum eft/quod iam non fuerit procrcatumicü iam factafincoia.Acipfe Deus nó cxifticdicta:ficenim omnibus indigeret.Sed oia fupergrcdiés potuit omnia cóftituere/atqi permittere fibi ipfis oia/ ipfe quidem oiafupereminens.

MARSILIVS

Entia oïa minus ïter femagis ue bonadefindt i ens aliquod maxime bond: hoc tandem refoluitur in ipfum bonum/ideft ipfam fimpliciter bonitatem/entefu penorem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIlI.

Vando hacipfam nommas/ noli cogitare duo quidam.i.rem quanda ' nacum bonitare. Ahoquin prmapium rerum compofitum enr.hntq? ôhonitas abfoluta: fed bonitas quidam/ Ôdtanq particeps boni:refe retur tandem adfupenus bonummon ultra participanone bonum. Deedentia uica/menteprgdicari poteftaliquado malum/aut fairem nó bonum/aur certe ma gis minus ue bonum.Talia uero deipfa fimpliciter bonitare prædicarinon pof fuut. Ratio igicboniratis ipfius amp;nbsp;alia eft/ amp;nbsp;fimplicior: ideoqi prior q ró eilen ne/uitg/métis.Noliigitur fingere Deum primum contineri in cómuni entium or dine fub cntis róne cómuni. Atqi infup habere propnam boniraté:ahoquin com pofirus erir:nec formaliter/ fed participatione quad a fripions fimplicionfqi bo ni bonus. Ipfum deniep bonum quod ab oîbus eftentiis/uitis/métibus appétit: eaqi pficir/atqj efficic/nô eft dicendum habere proprie eflentiam/uitam/métem: ficuc neqi folem dicimus ea proprie i fe babere:quorum î elemécis caufa eft.i.ca

PLQTINVS

Vm uero Deus ficipfübonum/nó auc bonus: oportet ipfu nihil prfiis in fe habere/quado nee habet bonum.Siqd.n,héac/aut bond hébit/auc nóbonü.AcneqHeoquodppneprecipue primo bond eft/ póceflenó bond.Neqi ipfd bond habet bond. St ergo neqj no bond neq? bond hét/nihil pg nitus hér.Sm hét nihil/fold eft ab oibusqi fecrecd. Si igic alia uel bona fdt/nó ra men ipfd bond/uel forte nó bona/neutrd uero hord habet/certe nihil héns habe do nihil/eftipfum bonum. Siquis igiturhuicaliquidaddicuel eircnna/ud mé tem/uel pulchrum/ipfanimirum addinone demit ab eo id ipfum/ quod ipfum exiftic bonum.Cuncta auferens/ nihilqi de hocaffirmans/ neqiquicquammen nens/quafi fit aliquid apud ipfd/rite pmirntrarum quod é/dia foler:nihil eorii quæ nó adfunc de ipfo teftificatus. Qua quidem 1 re errare plenqj confueuerdt:

-ocr page 607-

qui cum lau dare qticmpiam nefciant/IaudaronLim glon’f SetraEnnt/Jum ea tlli's adiûgût/quœdignitatcillorû minora fütugn orales, s .ueras laudes laudatis per fonis accemodare. Quaobrem amp;nbsp;nos impnmis cancre debemus/nequid pofte • riorum minoriiq; addamus. Ac penirus obleruare/ut Deus ille hœc oia fupcm£ nens/horûcaufa fmneqp ramé ille hæc exiftac. lam uero'narura boni no eftefte Ueloîa/uelaliqd omm.Profecto fifitaliquidoium/eritfub uno quodâ codéqj unacû cunctis. Si aût fît fub eodem una cû c^teris/diiFeret unqi ab alus proprio quodam rantû differétiaq? amp;:addmone quadam. Erit ergo duo iam nô unum: quorualcerumquidé fit no bonû.s.quodfibi cû reliquis é cornu ne. Alrerû uero bonû/erititaqîmixrii ex bonofimul arqinon bono.ldcoq--nec pure necprimo bonû erit. Ac lUud ent primo bonû/cuius amp;nbsp;hoc parriceps ultra comunem côdi tionem lam euafit bonû.Hoc ergo piicipanóe quadâ bonû erit. illud aût/cuiu» hoceftparriccps/nullumeftexoîbus/quarenullumoiuméipfiim bonû. Verû fiinipfo bonû hoc eft/differéna enî eft/p quâ hoccopofitum ê bonû/necefle eft bocabalio depéderc:quod quidem fimplex oio fit folumcp bonum. Hoc iraep üduc multiplex/ab eo pédec quod bonû eft dûraxat. Quamobré quod exiftic pnmo/bonûq? ipfum eft/eóftar fup oîa entia ée/folûq^ bonû/ nihilqi î fe babere: Sed nullis oîo pmixtum.Cuncra fupeminere/amp;: cam éecunctorum. No enim ex uialo ficpulchrum: neep entia fût ex malo.Necprurfus ex aliquibus/quç indiffe renna fint/mekor enî eft effector cffectu.Eft naqi pfectior,

ÜBER SEXTVS ENNE ADIS QVINTAEdQVOD ILLVD QVOD ETS SVPER ENS NON INTELLIGAT: QV1D VE S1T INTELLIGENS PRIMO:QVIDVE SECVNDO INTELLIGENS.

MARSILIVS.

InteUcctus amp;nbsp;unitus eft cû re intellecta panter amp;nbsp;diftmetus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. Primum.

I COGnofeic externa foras afpiciendo/manifefta eft inter intellectum ^j^lllljintclhgibileq, diuerfitas.Ec itellectus formam induit peregnnâ. Interea L T tame p hac fonnam cum Itelligibili Itellectus unitur. Sin aût Itelligic fc ipfû/eadé quidé eft Itelligêris Itelligibilisq? eflétia. Eft ramé hums atqj illius oppofitairer fc ratio. Igicdiftincta formaliter. Adde cp ratio ipfius IreUigi bilis róneItclligentis eft fupior.Sicut ratio uelluminis ueldiaphant/uel luminis purioris atq? minus puri.Ratio enim Itellectus ad Irelligibile/ubi feipfum inteilt gic/efttaquäincohaticuiufdäiuminis an ni tens ad abfolutû lumé accipiédum: cui prciuinbus adçquer.

/ PLOTINVS.

y/^ 'Vn VPLEX Intclligéria eft. Aut enim aliquid IteUigit aliud: aut fe ^P^um.Quodquidem lógiusillamdeuitatdiuerfitatem:p qua ^“® quidam euadat Itelligédo.Quod aût inteUigitaliud/uulc 71 ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘P^“ quoep diuerfitaté fugere: fed minus id ualet. Habet quids

apudfe quod uidet/fed a fediuerfum.Verum quod feipfum in telligit/nó eft ab eo quod itelligitur/cfféna fepatü:fed co ex i ft és fecum/feipfum Scintuec. Verüq; itacp fimul ens unum effiac. Immo uero magis inteUigiciquoniam quod IteUigit/habet. Pnmoqi Itclligitiquia ipfum intelligês

-ocr page 608-

oportet unû Juoq?exiftere.Siïie em'm non fit iinum/ideoq? aliud quiJem fit i'n teJIigés/ahud inrellecrum/nó ent imq! pn'mo intelligês. ÄbuH naq? intelIigéJo# intelhgés primo nó erit. Nempe quod itelligit/nó habet râquam fuû aliquid/âf iccirco neq; tiq feipfum id hét. Ane cette fi râq feipfum babuent/ ut precipue ïn tcliigat/duo hæc unû crût. Oportet iraq? ambo unû exifterc.Siuc unû guidé no fittrurfus uero fitduo/cerrc quod îteUigat/nô hébit. Quapp neq? ent intelligés. Neceûanum igiren-/qcqdmtelligit/eßefimplex;fimul atqj nó fimplex. Froide fiquis ab aia furfum afeendar/apertius coprehédet/quod intelligit eße taie. Hic emm diuidere facile e/îndeoqi facilius aliquis deprehédae dupliaratem. Siquis ïgif lumen duplex efltciat:Anima quidcm fecûdum minus purûnntelligibileâc ai;r fecundû eiufdem punus.'deindefaciar/utipfum uidcns squale fit lumen lu mini uifo:cum nó habeat ultra/qua differed a feparer/duo h^cefle afléretunum, Quod quidem ideo fit intelligés/quoniam exiffir duo. At iccirco fît ïam uidés: quonia lam é unû.Ille igif intellecrû fie intelligibileq? apprehédet. Quaobrem nos quidem róne noffra ex duobus cófecimus unû. Jllud at côtra/ex uno exifht duo. Quonia.s.inteUigic reddens feipfum duo;imo uero quia inrclligit exiftês duo. Item quia ipfum eff unum/inrelligerepôr.

MARSILIVS.

Ïntellectus feipfum intelligés in fe multiplicitarem habet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.JL

ô''XMnis ïntellectus eftquodämodo îrelligibilis.Nó taméomneinrelligibile B ^^eeeßano ê ïntellectus. Ratio igif ipfius inteîligibilis alia amp;nbsp;cómunior prior eff/q ran o intellcctus. ïntellectus igicfe intelligés diuerfas in ferónes bét. Pnererea cü m ipfo entium ordine eß éria fit en am tépore prior g inrelligétia;me '' rico i primo ente eR faite ongine prior. Jpfa igit efféria i primo onginis figno/fc cundû feipfam/necdum é inrelligés/necintelligibilis acrumifi fuboriar ei facul tas intelligédi. Quæ fane facultas nó fit intelligés actu/nifi cum itelligibili copu letur.Conclude/fiipfa entis efféria adipfam exiRédi pfectioné nóindigctmtel ligétia,Hane.n.pr^cedit:mulro minus quod éfupius en rc. Su pms antéilfudnii quo non éprins afiqd Ó^polferiusmecabfolutani duplicitas rónum/ficuti ente äAntellcctu eßecompimus.

J^OTINVS.

ƒ—gt;J I igitur aliud quidé eff primo intelligés:aliud ant elf intelligés aliter/cef tequod ê primo intelligétefuperius/nóintelligir.Intellectum naqj opor — * teret eße utinrcIligcret.Si aüt ïntellectus foret/intelligibilc oporterctha bere;Ac fi primo itelligeret habere itelligibile i feipfo.Nó ramé neeeßanum eff quicqd ïtelligibile eff/babere i fe itellecrum/ór itelligere. Effet eni nó itelligibile ranm/fed amp;nbsp;îrelligés.Cûqiduo iam fir/nó eßet utiqj prima. lam uero ireilectus g intelligibilepoßidet/nung c0fiRerepoßer/fi nó eßet eßentia eius quod eff in relligibilepurum:Quod ad itellecrum quidem itelligibile ent.Secundum uero feiplum neq,itelligés/ neq?itelligibile proprie ent. Nempe quod itelligibile di cirur/alren itelligibile ludicar. Arg £c ireilectus fuam illam uim/per quam iteHi gentia nitif/habet uacuammifi accepit comprehéderirq? ipfum itelligibile quod itelligir. NÓ eni abfep itelligibili habet irelligénam. Tûc iraq, pfectus elî/guado iam habet. Oportet aüt anre^ itelligat/perfecram penes fe habere eßetiam.JlIud ergo ex quo fecundum eflenam perfectus exiffir/id ipfum elf ante irelligénam»

-ocr page 609-

Quamobrcm nihil huic opus eft intelligéna.Curn antehac fufficienrer exiflat. Iraq; non ïteUigit. Eft igit fuppremum aliquid/quod non ïrelligir.Efl infuper quod icelligic primo.Eft dcniq? quod fecfidam quadam ïtclligénam baber. Prg terea ft pnmü illud oium pncipium helligat/aliquid illi lam adent. Nó ent iraqj primum: fed feciidum.Neqt unü:fed iam mulra: amp;: profecro tondem/quot amp;nbsp;in celliget.Quinimo ftfolum itelligat femetipfum/multa lurfus eu ader.

MARSILIVS

Quoufqt fingis inreUectum/ob id ipfum qt intelligat uel fe uel alia ira mukifor mem euadere/ut fint in eo mulce forma: iter fe ex ipfa narura rei formaliterq? di ftincta:/enani finulla illic relatio illis acceflcnt/nondum principii fimpliciratem adinuenifh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_^ap.in.

^r^Vrfus ubicûcp mulra inuicem componunrur/atqi ex multis cóficit unumi 1 *^eiufmói multitudo eft poft ipfum unü. Deniqj ois mukitudo/quç aliud tjuidda eft q ipfa uniras/ ór quodamó opponic unitati/ neceflano ê poft ipfum unum/amp; particeps eft uniiis. Platonica hæc chnftianis Theologis nó ad uerfant:apud quos pnmum pricipium nó habet formas plures îtelligédo plura quomodocüqïïtelligat:Sedpunam fuiforma actu unico feinfpiciés/oiacófpi atruidelicet/fimplictflimam forma fuamcófiderans aliter ab alns atep aliter imi tandam. Prêtera diuina Trinitas ( ut Dionyfms Areopagita cófirmar/Ó: Grego nus Nazanzenus aHent)idem ibi eft quod amp;nbsp;ipfa uniras:Saneficut lux amp;calor fub cælo quidem diftincta duoqi füt:in calo funt unum. Qumetiam progrelfio amp;quies hicquidem diuerfa funt.Ibi autquies i progreflióe uerfat:amp;: progrelfio inquiete/ita i diuina natura/qua róne infinita eft/motus cd ftatu concurrit.Nam fi fingas mfmiram motus uelociratcm refolues i ftatii.Immo amp;: tarditas atq?ue locitas infinita/dum i ftatu defmunt/ in unum etiam iter fe cóueniüt. Virtus ent infinita oia fibi fubito umës/in fe unit amp;nbsp;inuicem: ut nó mirum fit apud Diony fium amp;: Nazanzenü:in natura diuinaid ipfum quod é uniras/ipfam quoq? Tri nitatem exifteretatq?uicilfim.Infinitudo eni uirrutis illic ór propaginem agit m nmam/eLiualemqï ufqi i rrmirarem/utaiunt:amp;feruat interim unitatem. Non eft igitunbi trinitas taquam multitudo quidam particeps unitatis/ in fuperiorem uidelicet unitatem referéda.Eft eni bæc uniras ipfa.Siqua uero in diuinis diftm ctio eft/p relatióem quada agit:ur placet plunmis Chriftianorum. Propterea tp rclano foleat differénam afferre qminima/nihilqï componere. Addut fecratores Scoti/folam multitudinem illam Deo indignam cneiqmr perpotenriam amp;: actu compoficóis alicuius eft caiifa.Illic aut multitudinem fiue pfonaru/fiue idearü nó ita cóftderari.Sed oia uelut actus quofdam componétes nihil/ncq ex poten tiaexeuntes: imo râquam radios quofdam lucis ipfi luci penitus intimos/atqi pcrpetuos:in quos lux ipfafimpkarer fe propagat.

_£LÜTINVS.

Aetcrum fiquis obiiecerit/nihil obftare/ quo minus primum hoc idéfit I 1 amp;nbsp;mulca:refpódebimus/oportere his mukis unum cóuenire fubiectum. ^^^ÄNequeunt enî mulra uel elfe/uel unum cóficcre: nifi fit unum aquo/uel ih quo imt. Aut certe nifi unü fit oio/idcp primum prêter numerum reliquis Iter fcnumeratis.Quod qdem ï feipfo folum accipicndum eft. Si aut una cum alns ipfum fit/oportcbit hoe qdem accepta una cd alns/différés tamé a rekquis/iam

-ocr page 610-

c^teronim congreganoni permitrere: Ipfum ucrb fubiecnim ciincns/nô ulrenus una cum c£tens:fed fecâdutn feïpfum ponus indagare.Quod enim î aliis idem cft/fimilequidctn enc hme/neq; camé hoc enc. Verum oportet ipfum efle folû / fl mû fit i aliis éc deprehendédum. Nifi forte quis dixcric elfe ipfius nihil ahud exiftere q unacum alus habere fubftâtiam. Quod fi ita fir/nô ent ufquâ ipfum fimplexndcoq? nec ent alicubi aliquid ex mulcts compofitû.Nempe turn quod nequic éc fimplcx/fubllâciam nô habebit: cum quod compoficû céferur ex mul ris/cum nufqua fit aliquid fimplex/ipfum quoep nô enc. Nam cum imûquodqî fimplex elle nequeat:neq; unum aliquid fimplex fuo quodam fundaméco fub fhneacquod ex mulcts dictecófticucum: ubt fane nullum eorum fubUatiam ha berefedidû fequeacmeqtenam polfic feïpfum alicums cômercio adhibere:ppea. qj 010 nô fic;cum igit hæc ica fe habeât/quo nam modo poterie aliquid ex cûctis elfecompoficum/Quodquidem ex his quænôfunt /côfectum fuentmon dico qu^ nô finealiquid/fed que010 nô fine. Quamobrem fiquid mulea eff/oporree ance mulea unum efle.Si igif quod eff icelligens/mulcicudo quidam eft/necefla' num dt/ubi nu lia elf mulcicudo/incelligcnciaqiioq? nó efle. Id aût eft ipfum pri-mum.In his igic quæ fequunc illud/intelligécia ent amp;nbsp;irellectus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Quado boniratem ipfam dicis/fummam fufftcientia prorfus Itellige.’ignurncq? partibus earn côponétibus/neq; ullo prod us egct additaméro Cap.1111.

St igic à: fimplex 1 feipfa pçnitus/amp; nihil habet additum/quod no fit ipfa I^^bonitas. Noli igitur udmulritudinem ibi talem fingere/quæconficiatibi ♦ com^fitum/uel itclligetiam addere bonirari/fic ibidiftincram/ut nó fit ipfa bo iiitas.Quâdiu igir icellectum cófideras ut Plotinus taquam Solem:in quo itelli getia fe heat ad natura fuam/ficuc lux ad fubffatiam Solis luce pnorem lógeqj difl-erérem/tandiu Deum fummum incellecrum efle nega.Cogica potius Deuin taquam lucem fola nó 1 aliqua prêter fe narura:fed i feipfa manétem. Qua nihil ufq laceat/quadoquidem per iplam ubiq? fi'it/pacécq; oia:quauis iteUeccum nul lum abs te icellectum/elfe Deum fummü debeas affirmare.

PLOTINVS.

^^^p^Romde fi ipfum bond oportet éefimplex/nulliuscp egenû/nullo modo A BinteUigécia indigebit. illud autem quod ei neceflanum non ell/ipfi certe nó aderit.-Quâdoquidem ipfi oio nihil adeft. Nó igitur huic intcUigéria ineft prorfus ulla/quâdo necaliudquiequa. Præterea aliud irellectus eft/ aliud ipfû bonûnntellectus eni boniformis euadir/ex eo q? itelltgat bond. Iccm quéad modum î duobus ubi unum eft amp;nbsp;aliud/ impoflibile eft hoc und quod eft cum alio/und efle præcipud/ fed oportet ipfum i fe und efle fuper illud und/quod cd alio copulacnta necelfand eft/ubi una cd alio aliqd und cóidgif/quodamó acco dés ad limplex/fiiper hoc exrare ipfum fimplex/nihil i fehabés cord qua fût î eo:quod cd alus copulac. Vnde.n.aliud fit i alio/Nifi pniis exiftac feorfum il lud/a quo fit aliud.Quod eni eft fimplex fieri nópót ab alio.Quod aût multi /, plex/aut faltem duo/neceflano eft ad aliud referédum. lam uero cóparaiclitcc ' primd quidé ipfum lumini:fecddum uero Soli:tertium deniq? Lung/luméaSolo rrahéri. Aia.n.aduétitium itellcctum habcr:qui earn cd intellectualis fit/colorât. Intclleccus aût i feipfo itcllcctuale lumê héc propriû: neqj fold lumê eft; fed hoc

-ocr page 611-

■*'1 Ip^fw}

ipfum quad efl/exifh’t l’n fua efTenria luàdum. Quod autem lumen hoc infua dit/nó aliud qdé i fe exiftés eft amp;nbsp;lumê: fed fimplex lumé exilhc/prebés illi po tériam/uc hocipfum quod ell/exidac. Cur na igitur hoe mdigeat aliqiior'Non eni idem eft cii eo quod eft i alio. Aliud naq? eft quod lacet i ako/q illud quod eftpenirus p feipfum ah oibus cxpcditu.

MARSILIVS.

Si intelligere feipfum excogicas ée dqua ad fe reuerri/mulritudinêq? fibi innara eolligere fecumïaco acnonem ciufmodr fimpliaflimo rerum prmcipio minime conuemre. * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V.

\^l quomodocüqi fteUigere pu ras efle ftudium quodda appelés ipfû bond i ^^uelraqua uifiôem quererem lumé/neputes eiufmodi îtelligériam côpetere illi quod ipfû bond amp;nbsp;lux ipfa ifinita cêfetur:Nec enî ipfi bono appetitus ineft boni: nec luci neceflana uifio luas cupida. Sicut numen ad unitaté fuam numeris pnoré/Secôtinua adfuâ eónnuitaré fupcrioré:fic eflétiæ ad unitaté fub ftânalê fupiorê eftétra referunt.Quæ li eminérioreft q enéna/nimiru itelligêtia fupat illam/quæ eft actus efletiæ. Sin aur ipfam boni amp;nbsp;infiniræ lu ci s exifténara incelligétia mekoré/apellcs îtelligentiam quafi caufam îreUigéne/in fe exiftétem quicquid ab intelligênbus exoptaf/fic apellâdo forfan nô aberrabis.

PLCmNVS.

,W^'^Retcrea quod eft î fe multiplex/merito feipfum quærctioptabirqî confpi

P fecum:fcqi mutuo undicp perfentire. Quod aût eftpenirus unû/quo ■*-'^jiarn fe coferet adfeipfum:fecp excipiet? Vbi nam fenfu fui ipfius intimo indigcbit?Eft enî idem ipfum omni cófpiranóne fenfus omniqiîtelligenria me lius. Siquidem îrelligêria nô eft primû: neqi.n.pnmû obtinetgradû: hue quaru ad fimpliciter efle fpectat:fiue quantum ad elle pertmet uenerâdum.Immo uero fecûdum occupât locûmataqj eft poftq ipfum bonum extitit;ortaq? î eflétia/fta dm earn prouocauit ad bonum.Hæc auré prouocara lam proceflit ad illud:atqî nouit.Idq5 ipfum eft îtelligere/moueri.s.ad bonum/ipfius defideno boni.Nem • pedefiderium îtelligentiam procreauit:eamq? fedulo comirar. Vifio naep î appe ûtu quoda uifus ipfius côfiftit ad uidédum alliciente. Quamobrem ipfum bo num intelligereneqj fe neq quicqua oportet. Neq? enî prêter fe eft aliud quicq ipfl bonû.Siquidê amp;nbsp;quâdo aliud quicquâ prêter ipfum bond intelligitfeipfû / ex eo prorfus îtelligit quod eft (ut itadixerim)boniforme:amp;;fimilirudiné quan dam habet ad bonû:à; tâquam bonum fibicp euadés appetêdû îtelligit:amp;: quafi imaginatioem boni iam nactum.Quod fi ita fe femper habear/femper idem effi ciet.Quinetiam îfuiipfius cogniriôe forte quadâcognofciramp;fillud.Cognofcic nâcp feipfum/interim ad bond fufpiciédo.Nam rurfus fe îtelligit ïam agês:actia uero oîum refert ad bonum.

MARSILIVS.

Cum oês potéup appetâtactus primos/ideft formas taquam bonum aliquid:amp; actus primi fecundos.i.actiôes/fimiltter tiquam bondi merito prîcipium rerum fummope ab oîbus exoptatum actus cognominatur/forma qualibetamp;acnone fupcrior. . ^Cap,.VI. '^ Nfinitus hic actus amp;nbsp;fi non propnc dicitur agere/uel actionem rurfus habe J^jx^uméhincagdtur/huc agdtoîa. Hune actum neapelles intcllectumuel

-ocr page 612-

intelhgenriam/quale Plotinus ubiq? définir.Nam apudcum in intdlectu nd pre mo aliud eft natura itdligcs/ahud actus itdligendultcm dletia/uita/intdligfua fut ibi diftincta.Rurfus difteréres rerum Idea: iter feformaliter abfoluraqi rónc. Ditfereres fimilicer abItdligentia/per qua eas ipfa mens trdligir.Eiufmodi diffc rentias necPlatoniciznecChriftiani furamocopetcreputar. Deniq-fnmmns ilie no ideo feirdhgit/ ut fibimet fecopulec quafi difiuncru: necidco rurfus alia/uc fic inde intelligedo proficiar.Nam amp;: melius aliquid rebus cognirione largmir», Ideft fmitiócm fui/amp;: melion modo q cognofcedo fe fruitur: Sc qui Deo fruun. tur/per unitatem in cell ecru fuperiorem fruuntur Deo.Quod Sc AreopagiraDiq.^ nyfius afl’enr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ,

( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-^

I hæc recte dicutur/intdligentia nullum i ipfo bono locû hét. Aliud niqs ’ oportet inreUigén bonû efle. Ipfum icaqi bonü ab acnoe ppnitus eft ex

_y peditum.Quid enl oportet actum agere/Nam oïo nullus actus iteru ba / betactum, Quódficaicns actibus/qui referuntur ïaliud/aliquidinfuperadhi bemus/primo certe oium actui/m quem actus reliqui referunt/nihil ultra fas eft adiungi:fed ipfum id quod eft dfiraxat exiftere. Tabs iraq? actus efle nó pór m tdligétia. Nó enim habet quod incelbgat.Eft enim primum. Rurfus intelligen tia non mtelligicded quod ïtdligentiam habet. Duo itaqi rurfus in intelligente

'1 fiunc. lllud aüc nullo mó eft duo. Pracerea magis adhuc aliquis id cognofcet: ' fi côfiderauenr/qûo ï uniuerfo ipfum ïcdligés certius natura bac geminam com plectacur. Dicimus itaqi entia ipfa ut entia/Sciplum unuquodcp/Scquç uere exi ftunt/in mb do itdligibili elle. No folum qa ilia quidem eben a fua Icmp eodem modo fe habent. Quæ uero fenfibus offerunturzconnue fluùnt. Forfan enim in genere quoq; fenfibib nónulla func quemaneanfed ponuszquoniam dleipfius

- - perfecnóem penes fe habent. Oportet eni illamzqua: primo eflencia nuncupact nóeflezquandaefleipfius umbram:fed elle plenum habere. Efleaurem tuncple num eftzquädo iteiligendi uiuendiq; fpém accipit. Simul igit in ipfo ente func hæczintelligerezuiuerezefle. Si ergo ens eft/eófequenrer eft mrcllectus'.uicißimqj fi inrelleccus eftzens quoq? exiftic.lbicp irdligere fimul eft una cum effe.Ex quo fit ut intdligécia iam mulra ficznó una. Neceflanum igit eftzapud ipfum quod nó eft talezneq? etiam ïtdligentiam ede. Iam uero perfingula 1 mudo jrdligibili difcurrédozibiquidêoccurrit ubiq; notio gemina.s .hols itdligetiazacqi homo.! Item îtclligentiaequi Sc equus.Rurfus îtelligenna iufti acqiiulhim.Oïa igt du pliciafunc. Illic unum duo.Illic uiciflim duo regrediunt m unum. Ipfum uero primum nee eft fingulatim horum aliquidineq; ex omnibus qugduo funnneqï omnino duo.Quo autem modo ex uno duo fiatzalibi difputamr.Verum cum lllud fuper effentiarn fitz^auCab re fuper inteUigenciam elle céfetur. Neeilludigï tur abfurdedicccur:fi dicatur/primum lllud fêipfum minime nolle. Cum cnim omnino fit unumznihil prorfus habet in fezquod difcar. Sed neep'en a dia opor tec ipfum noffe. Melius em quiddam atqi maius tradic illis/q fit ipfa cognofcG rezquod bonum eft aliorum. Poreus enim cnbuic/uc in codem quoad poffenuil lud atrengerent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

-ocr page 613-

r^ . ^-^ LIBEa SEPTIMVS ENNEADIS QVINTAE. VTRVM SINGVLORVM ETIAM SINT IDEAE.

MARSILIVS.

Quoc numero boks nafcuntur m anno mil JTmagno/toridem fcminales bo minum rónes funt in nacura uniuerfali: cotidem ferme idea hominum ï men cediuina. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmum.

“ƒ3 W NäQVAEQVE Enam rónalis aia numeratas iTe naturaliter hét/ £11“ nbsp;nbsp;1 qnocexfeuicasuariasprodLicruraefEVerumficutquadodtcimus

M ■ oïa cælefha elfe i terra/inaflimq? oîa terrena î cælo/ inteHigimus oîa pro natura loa.i .in cælo quidem ronecæleffi/in terra rurlum quali Vt^cc terrcna:fic quâdo audiraus aîam noftram ée oîa/accipere debç mus fecûdum huraanæ rônabsqi aîæ pro priera rem, Nunquâ igitaîa tua produ eccuitas ipfas fign rasq; bruns aialibus prop nas: fed humanas fempenquâuis fi miles quodâmodo bruttsramp;quâLdoqjd^monibus. Paucas ergouicarû mutatio nés îanno mâdi magno edere aîa tua potefi: prœfernm cû uicam î terris quideni breuiffimâ/fup terra ucro lôgiflimâ agat.In anno aût mudi fequéte nô fit uitarû mutano:fed eorûdem oîo homm refurrectio. Intérim holes iter fe differfitinó p marerias tanrü:fed per proprias eriam formas arq? figuras/modofq? uarios geni turç.Diffcréna ucro formabs amp;nbsp;ordinara cum nee a materia neq? cafu fiat/depen det ex formalibus quibufdam rombus:Qua: amp;nbsp;i natura amp;nbsp;i méte uniuerfali eófi ftunt.Neq? fût inftniræ numero.Finitæ eni forma i anno mûdi magno gig nun rur.lnfcquête ucro e^dem reuertütur/caufis eifdem uidelicetreuertêtibus. Vern quo nam modo funt res i matena plures q i aiarSc i aia rurfum plures q i méte? Ita profecto quia res quidam i materia iter fe numero differór/uel per defectum fornix ex materia alicubicôringétem:quæ forma alibi eft perfecrionuel pquan titatis diuifionem.Differently ucro fimpliacer formales ranonibus feminalibus adyquatur.Rónes aût eiufmodi funt i aia plures/q in méte idey.Quomam i na turaaia: femp edabfolura diflmctio rónum.Mens at minorem babet numerum Idearum abfolure inter feditferétium. Poteft eni mens candem Ideam addmer fa referre p actura intelligente fimul amp;: uoluntaris:refercns inq foras aliter/ôc ali ter unitabilê.Ex qua quidem relatióe plura profiafcunt/idea interim no diuifa.

PEOTINVS.

\k VNQVID Eriam umufemufep eft ideaTorfiran fi ego amp;f unus w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quifqjaditclligibilemrcducimiirordinem/ibiquocpeft unius

P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuiufq; prinapium. Forfaneria fi femper eft Socrates/amp;Soera

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ris aia ipfc Socrates crit/quatenus aia fingulatim/fic ibi Socrates

gt; ^ quilibct fingulatim. Sin aût non fempereft Socrates/fed alias Idalia quodâmô euadit aia / adeo ut aius q nuc é Socrates / pnus Pythagoras alius ue fuerit/ futurusqj fit alius/ no amplius unufquifqj eorum q hic funt/eft amp;nbsp;ibi. Verutamen fi uniufcuiuscp aia feminarias rones habet oium quycxcquit/atqj explet:rurfus ibi fûtoés. Nam fatemur/quotmudus rones ha bet/toridem quocp fingulas aias poffidere. Quarc fi mb dus nó hois tatum/fed fingulortieriam aialium complectit rónes/aiaquocp rones cótinec fmgulorum. Quaobrem infinitus fcquee numerus rónum:nificertis têporû curfibus in idem reihtutio fiat. Ita profecto ifinitas ipfa finira demum ent:quado eadem mtido

-ocr page 614-

fedJent. Cæterum fi quæ fiunr/oio plura funr ^ exéplar/curnâ opUVretrofÿçri qu^ î un a mûdi rcuoluciôc fuit/lônes exemplanaq? cxtare/Videf emm fuificcre homo unus ado es hoîes/quemadmoclû amp;/aie numerate ad înnmerabiîcs holes effingêdos. Sed.n.nô pór una êe rario differêtium.Neq', fu/fiat homo ad exem plat mulrorû hoium îrer fe differénum/nô materia tâm inq;fed gplunmis infu per propnis differénis difcrepârium.Nô emm hecita fehabét/ut imagines Soera ns ad exemplar; fed diiferctem effecrioemmeceflanu elf ex differétibus rombus proficifa. Vniuerfa ueró reuolutio oês cóplectif rónes.Eadéq? rurfus p eafdeni rónes regeneratur. Neq? uero fufpicadum eft/ne bme i müdo intelligibili infini ta muintudo fequat.Tota enim dbe multitudo i quodam indiuifibib eónnet:

\ éCquafi dlincfmgula prodeut/quado agit.

Quæbbet a Fa namraqj parricularis feminales F fe rónes córinet omniû/quæ indé generadafunt/formalibus differériis inter fediffincta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Capdf.

^Olfunt at h^c ita difiingm/enam fi in eadem cómuniter fpede compuren iur.Eiufmodi uero propna formarii difiinctio i ipfa etiam natuur uniucr j^^dSjabs intétione præfenpta eff. Quoniam i eiufmói etiam didmcuóe ordo dccus bond uniuerfi cófiftir. Materia uero nullam adert propnam formarum ua netatem;fed formte defectd. Quanti ras qumeriam diuifionefuaï rebus omoge neis facit abcubi numerum/nufquam uero uanetarem.Deniq? F anno mddi uno qu^cdqi narurab ordine etherogenea generatur/inter fe formabrer didimiba für: ideo p diderétes rónes efficiunr. In fequére uero eadem oi'a p eafdem rónes fub eifdem caufis recreanc.

EtQTINVS.

Wtrum fi rónum mafcubamp;: f^mmte mixtiones fetus di derer es effidunno ■ u Iamplius uniufcuiusq?geniti rôquædâerir.Etalreruter gencrannû/uelur ^^^^^Amafculus/nó pditfcréres faciet rónes:fed p una ddraxar/fui ipfius uidcli eet aur parus.Sed forte nihilphibet/ér pdidercres efficererppea tpoes ipfi poifi deant: quauis alias têponbus aliis promptlores. Quid uero/quado ex eifdem genitonbus diuerfi nafedrur^Forrequia nó squabs femp fit exceikis/arqidomt nano. Sed.n.illud itafe babear/fimodo nótatum Fapparedo differênafmFmo aliquado quidem feeddum mafculum fiarcxcefTustaliquado uero fec^k^mï nam;auc forte feeddum äqualem partem tradat uterq?.Torum tam^adaf/li^ ' narurabter infird. Dommer adr utriep matenæ pti/aut alten. Verd quo na padd differércs forc iudicatur;qui Faba parte cócipiuntur/Nunquid ig|^^fa mareWa diderênam afFcrtdiifimibter.s.fuperata/Quod fi ira fit/proles o^tjna excepta prêter naruram erdt. Si adr ipfa uaneras ubiq? pulchrum qiiidd^d/ mental» una ubiq? fpes exrat. Arq quod feeddd marend ed/deformiran foA*ttnbuenou ed.Nempe m caufa ipfa return artifice perfectæ rónes occulta;quidem funr;rots uero traduntur. Sed edo quidem ranones fint differentes. Quid prererca opor ter ede rotidem/quor funr quæ m una mundi reuolurióe gignunrur?Siquidcin fieri podit/ut eifdem adhibins rationibus/differenres ramen exrrinfecus cuérus apparcanr. Sedprofecto conceifum ed ira fieri / etiam ubi rationes rota: tradun rur.Qupnt autem ut rum ira eriam fiat/ubi rónes eedem dominâtur. An igiriir tocidem rónes ede necedanuin cd? Quonia cffectus oio idem/in altera dûtaxat

-ocr page 615-

mundi rcuolurione reddf pot. In har aurem reuolutione nihil omnino fit idem. MAj^Liys.

Natura quoniam non p aliquid^dditum eflentite/ficut ars/fed p eflentiam agitï ideo i efletiakbus rónibus uanctatem generadorum merito cótiner.Tota igitur fingularu rerum difpofitio i anno mudi trafigêda dcfignata e ab inirio m méte opifice müdi:amp;: i méte aîç mudana: eiufdemq; natura nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jZap.III.

Nnum ucro mundt magnti explcri pleng; putat/quado cgleßia oia ad can mmdem prorfus/amp;: ifeipfis amp;: inuicê difpofitioné qua habet hodie reuertenc. noefpatiu aliirrigitafex: alii trigkanouem annoru folanum numero:alii aliter metiunc: aliter uc putant,

PJ-PTINVS.

j} y T quo na pacto i mulris geminis róncs differetcs cfTc dicemus/Quod fi per alia infup aialia quis difcurranprçfcrrim que multos fgtus coitu uno quot;/-^..^dpiunt/quid na dicemusyAn forte una illic efle iudicabimus róne/ubi fçtus iter le minime différât. At fi ira fit/nó ulterius quot fingula fiunt/tondem amp;nbsp;róncs erunt. Nunquid quot diffcrétia fiunt fingula^Differentia inq nó ex eo tp feoidum fpém ipfam dcficiat/totidcm róncs ée céfcbimus. Verum quid nam prohiber quo minus fçtibus quoq; minime difcrepâtibus/differétes tamé rones cxhibeamusifiqua modo fiât prorfus indifferétia.Nempeartifex/quâuis indiffe rentia faciat:interea tamé ipfum quod elicit idemidifferétia quada accipit ratio nali:fecüdum qua diuerfum facit/adhibés.s .ei quod eft idem aliquiddifférés. Sed penes namram/ubi rerum diuerfitas nó ratiocinationeuaria/fed uariis rannt prouenit rónibus/oportet fpéi eónexam effediuerfitatem.Nos ar differentia di fcernere nó ualemus. Profecto fiquid temeritatis i generatióe reru admitterer/ra cio alia forer. Sin aut menfura definitum eft/quot quæq; proueniant/certe quan titas amp;:multitudo determinata erit ipfa rónum oÏum euolutione atqj cxplicano ne:adco ut quado finem acceperintoia/aliud iam exordium retexat. Quatum enim oporteat effe mundum/quotuc in eius uita tranfigi debeant:conflitutum cft ab inirio ineo quioÏum cótinet róncs. Nunquid igit amp;nbsp;in ceteris aialibus/in quibus unico partu plurima procreant/rÓnes totidem afferemus/Forte nó efiti menduinc ppea i feminibus rónibufq? infimta multitudo eónngat.Cum aia oia coniplectac:Neqï etiam i intellectu uel aia turba córinger mumerabilis, Quippe turn rónes horum lUic oés uiciffitudinc quadam expedite quaiidoq; i promptü cjdem ftatutis temponbus reuerratur.

LIBER OCTAVVS ENNEADIS QVINTAE. DE INTELLIGIBILI PVLCHRITVDINE.

MARSILIVS.

Pulchritudinem effe naturalem Ï intellectu etiam humano apparet:quia matcriS rudern reddit pulcbram. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,Cap.Primum.

EQVE Solum imitatus fons opera naturalia id efficit:fed etiam ufus 1 n ■rationibus intimis: quando uidclicet emenda^quofdam natura: defc i ■nus.Hinc concludimus/formam pulchritudinemq; in mente pradfan *— Fnorem effe q in nullo artis operc. Adde potctiorcm;quoniara i opcre quidem diffracta efl:in mente ueto prorfus unita.

-ocr page 616-

aJTOTINVS,

J Fateamur animum quimunJum mfeUigibilem cófcmpla weiiqï kellectus pulchntudiné infuef/poflequädoqjbuius

fupenorem aiaduertere: agite lam conemur

□qj patrem méte

»uiiibus cemere nobisq? ipfis expnmere/quanfum rak a explt ■poflunt/quapotifTimü róne pulchntudinem méris mûdiqî is pfpicere ualeamus. Finge iraq? moles duas lapideas pro um altera quidé incópofira fit/ amp;nbsp;artificiofi numens expers.

1 Altera uero p artem i ftatuam lam exculta/fiue diuina fine humanam: ac fi diui nam/alicuius granæ ftatua fir/uel mufe.Siii humanam/non fit hols alicuius:fcd cuiufdä potius/quê ars ex pulchris oibus cogregauerit. Lapis igir ab arte ipul cbntudinê fpéi difpofitus/pulcher protinus apparebit:Sed nó ppea q» fit lapis. Alioqn altera quoqs moles fimiliter formofa foret:Ex co igic qlpcm héar/qua ars adbibuit. Hac iraq?fpém materianó habebat:fed erat heci excogitateprius \ q m lapidem dcucniret.Èrat aut in artifice/nó qua róne ille oculos amp;nbsp;manus ha ' bebat:fed quoniam arte praditus erat. Erat igitur i arte pulchritudo bac mulro præftantior. Nó cnim fpés ipfa i aite cófiflens uenit i lapidé:fcd manet illa qui dcm/alia uero ab illa interim prodit ea minor:neq? pura permanet in feipfa:neq? qualis optabat artifcx:fed quatenus arti matena paruit. Si auté ars/quod eft 5^ hét/tale quoqj facit/faàtaûtpulcbrû fecûdû rónem qua amp;nbsp;agit.Profecro magis ueriusq?pulchra earns pulchntudiné poflidés/maiorê excellentioréq;omnieo quod prodit extenus. Quatenus em forma procédés i mateham lam extcndici catenus debilior ea fit/quæ manct i uno. Quicquid enim i fe diftariam panf/a feipfo difcedic.Si robur/in robore:fi calidiras/in calore:fi oio potétia/in poténa: fi pulchritudo prorfus in pulchntudiné.lam uero primü omne efficiens/fedidu feipfum oportetpræftatius effe facto. Nóenim imufica muficumifedmuficafa cinéc muficam i fono fenfibili procréât mufica fup fenfum. Siquis at artes con tempfent:quoniam naturam imitantes faciünRefpódédum crir/primo quidem naruras quoq? alia imitan.Deinde artes nó fimpliciter quodcemicocubs imira rnfed adipfas recurrererónes:ex quibus cólfatzagitq? natura.Præterea multacx feipfis facere:2^ adiungere infuper aliquid/ubi quicqua perfectiói deeft: utpore qug 1 fe habeat pulchntudinem. Deniq? Phidias ipfe louem finxifle pót/nulluin fpectaculum propricfcnfibus imiratus: fed imaginatus ralé/ qualis ipfelupirer appareret/fiquado noflris oculis occurrere ueilet.

MARSILIVS.

Pulchritudo lopcre naturali elFforma quidam/nó quomodolibct impreffa matericcifcd tune impreffa ab ipfa natura:quado natura excellcnnus materiæ dominatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;___CapJL i^^nXün enï hoc opus cftpulchrum p matcriam uel quaritaté;Alioquin quod

1 ■macerialius/auc grandius/idem foret Ôi pulchrius:fed róne excellétions —A—^cuiufdam formæ quafi iam imateiialis effects. Hinc ergo fit/utfpés tóe ) nbsp;nbsp;primü quafi pulchra te rapiat/quado uifum ingreffa iam eft ibi fpiritalis effecta.

Et mc maxime/quädo uehemétius cogitac. Denrq? fpés in moribus atq? difcipli nis/quæ imatenalis é oio/taquam pulchra nos capit amore. Eft aut ïmatenalis in natura formofitas naturali admodum mirabilior. Natura enim ncc aduétiiio

-ocr page 617-

quo Jam babirur nec extrinfecus elaborans ficur arsrfeJ eflenoa fua knnfecuf^ dominas facikcatc mira exhiber marena’ pulchiimdinem

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS

lt;quot;X2A ^^ Fpr^fenna miflas faciamus artes. Quorum uero opa I’miran dicunc pulchra naturaliter effecra cofrdercmusnonalia.s.aiaha amp;: irronalia cun

^ gt;^cra;prefertim quçcûc^îterhæcexactius funtabfoluta. Vbi.s.firroripfo turn atqiFaber materiædominatus/fpc'm qua oprabat adhibuir,Quid na igir in bis eft pulchnrudo'No.n.fanguis amp;' mefhua: fed color arep figura ab bis diucr fa aut nihil uel aliqd fine figura amp;:intócinnum:auruelut quod ccnnctfimplex aliqd/ceu materia. Vnde na orta ell pulcbritudo Hei en au pro qua ram in gés ter tamé eft fufatarumZünde cetera: form« Venen fimiles illuxeruntZAtqui amp;: ipfa Venens forma iinde furrexitZAut fiquis bominum ex itegro pulchcr/uel Deus fiueeorum qui nobis ueniûtinafpectum/fiue eorum qui non ucniuntquidcm: habent ramen in fc cófpicuam pulchritudinem.Nóne igitur fpecics ubiqi bee é / defeendens in id quod nafeitur ex ipfo quod generatificut î ambus dictum eft/ pulchritudincm in am bei a ab artibus proficifci. Quid ergozPulthra ne opa qui dem funt/ranoep in ipfa materia.Ratio uero quæ no eft in materia fed in agete/ prima amp;nbsp;a marena libera non eft pulcbritudo. Sed in unum hæc ipfa redigirur. Cctcrum fi moles qua racioc moles eft/pulchra foret/ fequererur cerre rationem ipfam agenrem/quoniam no eft moles/non eflepulcbram. Stn autfiuein paiua flueî magna quadam mole fit fpecies eadem/fimiliter mouct/afficitq: ui fuaani mum intucntis/cerre pulcbritudo no eft magnitudini molis atrnbuenda.,“ Hinc rurfus ad idem fumitur argumenni. Quoniam quarenus forma eft extra animu/ non pcrcipimus/necp indc mouemur. Cum uero ammo iam cócipirur/afficit. Ac uero pcroculos ipfa rerum fpecies tantum influit/ alioquin no polfcntp angu ftiftimum ampltlftma penetrate.Conttahirur u_cro ctiam magnitudo:nó magna quidcm in mole/fed fpccie potius magna.'Prætcreaipfam effecrus pulchri eâm Oportet aut elfe deformem/aut indifferêrem/aut pulchram.Si deform is eilet/ eer tecontrarium non efficeret. Si indiffcrens/ cur nam pulchrum aliquid potius fa ceretqdeformeZSed profecto natura return artifcx tam pulchrarii/ multo prius magifq; eft pulchra.Nos aurem cum nihil intimum ifpicere foleamus/ amp;nbsp;intima pcnitus ignoremusmimirum extnnfecafcquimur;ignorâtes interea intrinfecus laterequod mouer.:perindeacfiquis fuam uidens imaginem/ ót ignoras unde uenerit/eam ipfam fequatur.Elfeuero aliudquiddam quodadfeattrahirprofe quentes/ neep in magnirudineconfiftercpulchritudinem/ teftimonio nobis eft pulchntudo/quæ dilciplinis ineft amp;nbsp;officiis/amp; prorfus in animo: ubi certe reue ra magis pulcbritudo uiget:quado fcilicec in animo quodam fapientiam conté plans: amp;nbsp;contemplacus del écrans/ amp;nbsp;amas:faciem tune corpons non afpiciens/ quæ Forte non fit Formofa/fed rota corpons Forma pofthabira/intimam pulcbri , tudiné fcquês.Sinautem nódum animus ille temouet utapelles pulcbrum/ncq; enX interioré te intuirus/teipfo delectaberis uelucpulthro. Quaproprer Fruftra ficaffectus ueram intimamq-, pulcbri tu dm em indagabis.Sicenim nó puro quo dam fed turpi perquires. Ideoq; uerba de rebus eiulmodi nóadomnes haben tur.Quod ft 0: tu teipfum infpexeris pulchrum/hme lani ipfius pulchntudims reminifcerc.

kki

-ocr page 618-

MARSILIVS

Pulchriruf^o apparens in materia en imago quæcîâ puIcbriruJmis/qun.’pra:nan tiorî natura uiger.Hxcaûteins imago qu^ cil î aîaintellectuait maior.Hectaa dem lUiusquç prima eln mente diuina nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapdlL

W^#! Vlgetaûr pulchritudmis fplédorcx l'ntcllcctu diuino î intcllectum ai« capuc/quéadmodum lumen a folc femp m ftellam. Subinde î uirtutem 1 aie rônalem ficut î lu nain. Qu aten us ad fupiora conuerritnr.Fruflra ue ro quid ipfa pulchritudo fit quærit aius: qui fc p eiufmodi côuerfiôem pulchct nmum no rcddiderit.Si uero reddident:quâdoqîfuam infpiaês pulchntudiné/ fufpicicttndc fupiorem:ac p fuum intellcctûiam purgatû/uclutpaurû qnodda quod crac î mole/diuinû inrellccrum uelutaurum uniucrfumi finceruq?contem plabicur:aliter nô qnerendum. Deniqi prima pulchritudo efl primairelligentix plentcudo . Diifimplicicer irellectuales pcrillius parcicipationem pulchri Diiqi funt.Per eandem Du quocpc^leftes.i.mundani omnes.Qui fane celeries Diidi recto quodam intuitu diuina cognofcût:humana uero deflexo profpiciûtiarqi gubernant.Dii tandem fimpliciter irellectuales/qui i incellectuali cælo funenon gubernarc faire qua rône ibi func:fcd contêplari dicunc.Quicquid cri î c^lo itel Icccuali/eft fimiliter i telligi bile cælum;ibi uero funt omnia.

A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLCniNVS,

St igit pulchritudinis ro in natura/cxéplar pulchritudmis bums que ap ■MBI paret î corpore. Exêplar ât pulchritudinis natura lis eri/rô quædâ m aîa pulchrior/a qua pfluit pulchntudo nature:Clarior ât bec erim aîa pba amp;nbsp;pulchritudinc lâipfa pgrediés.Népecxornâs aium/luméq? prebés a maiori lu minc/quod prima ctiâcri pulchritudo.Sicinq exiilés m aia/adrôcinandûindu citiqualis nam ficrô fupior pulchritudinis/que in nullo firampliusinec m alio iacet:fed i fc p man et. Iraq, neerô quidê eft;fed prime rônis auctor. Quippe cum ratio prima fit pulchritudo qua'dam m aîa ccu materia. Ipfe uero auctor intelle crus eri/qui amp;:femperiîtcllectus:nccîcellectus aliquâdo: quoniâipfi nôaliûde aduenitîtellecrus.Sed quâ potilrimii imaginéîtellectus ipfius acapiemus?Qux cuncp.n.aliûdc quærct/ adetenon quodâproculdubio requirer. Imago igif m tellcccus eri ab inccllectu quærenda: adeo ut no p imaginem de ipfo loquamur: fed tanq de auro uniuerfo auru quoddam accipiamus inditiû. Acnifi acceptum aurum adhuc fit purum/aut rc ipfa/autfaltcm orationc purgemus/demonriran tes hoc a nobis acceptum/ nô efle aurum uniuerfum: fed aurum quiddam dun taxât in mole. Sicitaq;ab hoc qui in nobis cri intellectu lam purgato ad intelle ctum ipfum alcius afcendamus.Acfi placera Dus ipfis progrediamur/infpicien tes uideliccc qualis î eis fit intellecrus.Du nâq? oés pulchri/ucnurii/ucnerâdi /m exrimabili dccorepollétcs. Verû qdnâ eft/quo Du fût talcsÆri uriq îtellectus. Intellecrus mq potiriimû î cis âgés ut uideanf. Nô eni ex co tpcorû pulcbra fût corpora. Nam à: quibus corpora funt/nô hocipfû cri cric dcos:fed fecûdû men tem hiquoqi Dufunt/nonmq ex coqpulcbralUis adfuntcorpora/du pultbn céfenc. Nô enî alias qdé fapiétes fût:alias uero ncquaq:fed pperuo fapiûtmen te traquilla riabilicp amp;nbsp;pura/intclligûtqîomniaiÔd cognofeûenô humana pprie: fcdfua.i.diuina: amp;nbsp;quotcunqjuicellcctus ipfcccrnit. Deorum ucro/hiquidetn

-ocr page 619-

quicælum habitant/ ocio nacp abun Janf/afiTidue ronréplanrur:feJ quafi eminus quæin primo ipfo fûtcaJo/fLipcmineini ceruice: bi urro g in iHo func/quorcuqj babitanoncm illicfomn funt/contemplanrur/roriim illicc|Ium habitantes.Oia - -emm ibi funtcælum.lUic terracahim efi-.lHicmare/anunalia/planre/homincs ex / lum funt. Quicquid deniq- eft illius c^li/tækfîe Dii ucro iHichabitantes nô de dignanc hommes! neq-. almdquicquâ eorum quæibifunnob hocipfum quod ex diumorû numéro funt.Omnem nâq?rcgiontm illam difeurrûtlocumqrcom prehendune conquiefccntes.

c MARSILIVS.

Supra cælû corporeum m œlo mcorporeo funt Du duplfccs.s.mrelligibiles arqi anfelicctualcs.iniquidem funtide^:hiuero mtellectus omnes ctcmaidearû cou tcmplatione beati nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^•J1!L__

■quot;■pT^ellectus diumus fictn ideas fedenuat/utrotus conferuetur in fmgulis:

1 fed fub aba m abis propnetate, Nec tam diccndum ideas efie m mtellc W ^ü./^ îrellectum ipfum ipfas ideas exifiere:oîformé uidebcetex uniform' feipfo mirabibter prodeuntem. Si cælum fimibrerfedenuatî ßeUastin quabbec fteilaamp;c£elumefltotum/amp;: flelleomnes/fed propnetate diuerfa. Quod igitur Anaxagoras ait/quodbbet eft i quobber/nó ram îmundo fubcelefîuuerû etiam ubi unio minima g in mûdo fupcæleni/ubi unio maxima. Quodâmô etiam in cælefti/ubi mediocris eß unio. Vbi uero Plotinus probat/ diuinorum ronteni plarores inde nûg difccfluros/accipcqucd Porphvrius amp;nbsp;lamhbthus attigerût: alos etiam nodros ad fimilem poßebeatitudinem peruenire.Non commouebi tiirin fftcmuqui habitat in lerufalem.Beari qui habitant m domo tua domine: mfæculum fæcuk laudabuntte.

PLOTINVS

ISlï^^Vccenduntqiiça Platonci Phedro tradun tu t.FaciIcm fcibcet ilbcfupe ^ros uitam agere: uentatemq? ipfam eorn genitricem eßeatqr nutneem : effennam amp;nbsp;nutrimentum.ltem illos omnia ccmcrc:non illa quidenu quÆgi^ratiôifubiecrafintifedquçftntî effenna. Viderequocp feipfos i aliis. ; Omniâcni ilbcundiq» perfpicua fût. Nihil ibi tenebrofum:nihil obfiflcns. Sed ’ oinnis lUicoîbus cflconfpicuus/intrîfeciis arq? per omnia. Lumen naq; kimini occurrit ubiqi.Quibbet î fe habetomnia:5c oîa rurfus in abo confpiat.Cuncra igitur ubicp funt.Omne ilbc eftomne.llbc quodlibet eft uniuerfum.Splédor ibi micatimenfus.Quodlibet enî ibi magnum eft: quâdoquidéamp;: paruum ilbceft magnum.Ibi fol ftell^q?omnes.Vnaquçcpftella fol eft/à ftell^fimibtcromnes. Præcclbraût î quolibetaliud:fed interim î quoins cûcta côfpiciuntur.Eft ibi mo tus ^culdubio purus. Nô.n.pcedenre côfundimotum motoralienus a moru. Status etiailkcnulla muratiôe turbaf.Nô.n.inftabib nature mifcef. PukÉfu prg tcrea ipfû pulchrû eft:quoniâ non lacet in pulthro.Permanet uero quiliDerronquot;’ quafi î alieno pauiméto quodam:fed uniufcuiufcp fundamentum eft/ia ipfumX quodunûquodqi cft:cumq;ipfo concurritquafi furgenti id tpfum undeextai: neqiipfum quidéabud efbfedes uero eius êaliud. Nâ amp;nbsp;fubiectum mtellectus eft/ amp;tpfumeftmtellectus. Velutfiquis cogtteccælum bococubs manifeftum arque lucidum:pcr lumen hoefuum germinare/coalefccrecp in ftellas. In rebus quidem corporels non prodic ex aba parte ubique pais aba:fed unaqiia'q- pars

kk u

-ocr page 620-

folaipfa cft.lllicat ex toto quodlibet ubiq^ptoJinfimiilq; extat quodlibet atep toturn. Appâter quidem pars:infpicitquoq?ab eo qui acutecernat amp;: totum/cea fiquis ralis fit uifuz qualis fertur fin He lynceus: qui intima retræ traditur radii» oculoruin penerrare cófucunTe. Hac cquidem fabula fu pern om oculorum pfpï\ ) caciam fignincafTearbitror.Exiftimandum pr^terea/cos qui illa uident/nunq in uidendo defariganineqjfarietateuUa unquâadduci/ut uidcre dcfifhïr.Neq’.n. uacuicas crati aliquo/ucdeinde impletus amp;nbsp;fatur finem faciat intuéduneq; hoe quidem aliudeft/ illuduero ficaliud/ut alten eorum qugfuntï co/illa quffunt altenus minime placeât.Præterea îdomira illic à: indefeffa fût omnia. Quod uc ibi diciturinexplebile:ppea taledicitur/cp plenirudo eius nunquaeffiat/utfper j. nacimplcntem.Videndo naqimagisalTiduecernit/accppcrfpiciens infinitum fc ipfum amp;nbsp;quT uidentur nacuram fuam ducem fequic. lam uero nullius uitala bonofa eft/quado eftuitapura/quod ucoptime umit/curnam laborer, Virauc to illiceftfapiencia.Sapietia uero nullis argumenrationibus compata/quoniam femper rota fuit/nec ulla parte deficiés :ex quo indagme indigeret.Sed eft fapie na prima/neep ab alia fapienna pendens:atq3 ipfa ibi efienna fapienria eft. Neep

1 prius quidéinteUeccus ipfeeft:deinde fapiens. Hane igitu rob caufam nulla eft fapienna maior. Atqui illic ipfa fciêria mentis ipfius collega é: ppea cp fini ul pu lulanc.Quéadmodum imitacione quada cradunr/iudiciü luftiriaq? louis ipfius cftecollegam.Omnia emm huius generis ibi ueluc fimulacbra imo exemplana quædam extant ex fe amp;: in feipfis ubicp pfpicua/ adeo uc horu fpccraculum pro prium fit plufqf^licium fpectatorum. Ipfius igitur fapiênemagnitudinéamp;po tennam ex hoe ponftimum confidcrarelicet/quoniam una fecum habet/fecitqï enna. Nam quæ uere funt omnia/fccuta funt fapiéciam:pcrcp ipfam cuncta confi ftunc/unaq? cum ipfa funt exorra/unuep funt ambo:c(lentia denicp illiceft fapiê .\ tia.Nos aücadhancipfacognitionênódum acccdimusz quonia feiétias eflepu ^ camus fpeculationes quafdam/arep régulas propofitionûq;côfIuxû.Quôdqui ' / dem neep feien eus quidé n offris eft tribuendû. Siquis at de noftris feierns ambt / gac/miftas imprælenria faciamus. Sed operepretium fore uidetur/exordio hinc icerü fumpto/de dia fciénadifpurare/qua illicregnarem Plato fufpiaens inquit. Sciccia quidem illa non alia eft i alio.Quomodo uero fe habeat perquirere arqj inuenirenobis reliquifle uidetur: fi modo apellatióe eiufmodi nos dignos pro ficeamur.

MARSIUVS» -

‘ Cum ars natura imiterur/Sc natura Deum: atq? ars quidé p fapiétia quada agat: Deus aut per ipfam fimplicirerfapientiam;confequens eft/ut naturapfuaquan dam agat fibi uifirâ fapientiam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V.

Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I omnia per fepientiam/fuam reportant eflentiamifequitur/utfapicntia

prima fit cffétia prima. Sapiéria pinduftriâ compara quæ ears buraanar J dependet a fapienria nobis innara:amp;nature fapienna imitât. Hæuero / tres fapienciæquia funt î alio/referédæfunt ad fapiériam primamz qupnfeipfa fic/ubi uidelicet fapienria ipfa eft edentia. Sapiéria quidem artis humangcoacer uara ê ex muleis actibus medirarionu atep fermonü.Sapictia uero naturaliterno bis infita ÔC fapiétia ipfius nature atep Dei/é una quædâ forma fe præferés oîfot mé een uulcus units/ nó ficuc oratio uel difpucacio una. Na ante unu ex multi»

-ocr page 621-

coaceruacû cil unu:quod fcipfu euoîui’t ?muîra:amp;:ante hoc ipfû fimplidrer unu. PLOTINVS.

Vecnnq; uel arte uel natura ftuntlapientia quedam facit: amp;; ubiq? acno é fapiêtia ducit.Sicubi uero fapiétia quædâ fiat/fmt fane artes ciufmo i.Acartifex ipfcruifus i naturalem fapiênam reuöcaf;fecunclü quam ars 5lt;f quodlibet opus agitur. Secundum qua mg non amphus ex fpeculationt bus cógregacam:fcd rotam unü quiddamineq? cópofita ex multis i umufed ab uno potius 1 multa ferefoluenté.Sigs igicfapicntia hac prima eirepofuerir/iam fufficiec.Cd.n.nóficex alio/necpctia enti alio.Sinaöt rónem gdem i nafura:hu ius uero pncipium natura cfledixerit/interrogabimus iindcnam natura babeat rónem.Quod fi haberedicatur ab alio:dcalio rurfus illo quarternus. Acfi ex fc ipfo habeat/iam ibi cóquiefcemus.Proïde fi ï men té ipfam cófugiantubi rurfus inueftigandu.Nunquid més genueric fapientia.Quod fifareanrundena quj remus.Si aut ex fcipfa concepic/nó po te ft id fecifte: nifi mens ipfa fapientia fir. Veraigirur fapientia eft efientia:acucra uiciftim eflétia fapientia eft.lpfaq? eftet^ tie digmtas a fapiétia uendicat. Co n ft at emm effcntiam ueram a faptei'^i ene^ Quaobrem qu^cunqi eftenne fapicnriam nó habenr:ex eo quidé/gipf^ientM-quandam factæ funt/cflentiæfunt.Ex eo autem qi m feipfis nullam poftidétfa picnnam/nôfiintenenriæueræ.Nemo igiturextftimare debet i mundo intelligi bili uel Deos ipfos/uel habitatorcs illicalios plufg Felices ibi quafdam propoft tionum régulas co neem plan: fed fingula quæ illiccflc dicunf/ueluc exemplana quædam Ä fpecracula pulchra intiiécibus fe offerre/qualia forfan imaginer alt quis in aio fapiétis exiftere. Dico at nó fimulachra depicta/fed exiftenna. Qua pp ideas antiqui entia amp;nbsp;effenrias apeUabât.

MARSILIVS

S acerdotes Aegyptu ad figniFicâda diuina myftena nó utebantiir minutis litte rarum characteribus:fed figuns mregris herbarum/arborum/animaliti.Quonia uidelicet Deus fcientia reiu habet non tanquâ excogitationem de re mulriplicé: ftdrang fimplicem firmacp rei formam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI.

Xcogitatio temporis apud te multiplex eft Af mobilis/dicens uidelicet tempus quidem-eft uelox :amp; reuolutionc quadam pncipium rurfus cd V.^.^^\fine coniungit.Prudentiam docer.Profert rcs/amp;auferr.Toram uero di fcurfionem ciufmodi una quadam firmaqi figura eóprehédit Aegyptius alatd ferpentem pingens/caudam oreprcnfantemicaeteraqi figuris fimilibus quas de fcribit Horus.

PLOTINVS

entur uero mihi fapientes Aegyptiorum fine confumata quadam fa pientia fiuenaturali ctiam mentis infhnetu/ubi conftiruerunt fapientia: myftena nobis fignificarc nó ufi fuilTe figuris litterarum fignificaturis fcurfiones amp;nbsp;propofiriones quafdam; amp;imitaturis uoccs pronutia tionefqucregularum:fedpotius defcribentes imagines rerum fingulas fingula rum/ealq? depingentes m facris dam rei ipfius difcurfum fignificaui(fe:cp uide licctfcientia amp;nbsp;fapientia quædam fit unaqueep imago ftue exemplar amp;nbsp;fubicctu illud fpectaculum totü una collectum. Neep fit excogitario qugda/neqi cófiliu. Polka uero abipfa imagine cxemplari fiue fapientia fimultota/fimulachrutn kk ui

-ocr page 622-

in alio quodam Fiatiam euolutum.AtqUoquens in dircurfiohequadara amp;nbsp;caw Fds/pp quas ira res inftitutæfinc muenifs/dum uidelicetdifpofino rcrum qgt;ita bene fehabeat/moueradmiranoncm.Hincait eutn admiraturumfapietiamqui confideraueric/quomodo ipfa no Habens effentiæ fuæ caufas/ pp quas ira feha beat/fiue agac/fic fe babere pr^beat/uc fe babét/his quæ fecundum ipfâ efficiun tur. Hocipfumigiturquoddici poteftdifpofirioncmretó/itauteftbenefeha bere:quod quidem ex mquifitioncuix tandem/ autnullo modo fit mantfeflü: qi uidelieetficbabereferes oportcat/fiqs modo inuemat/ hocipfuming opor tet m mudo intelligibili ante omnéinquifinonem amp;: argumétationem/ ira feba bere atq; confïarc.Sed accipiamus iam m uno quod loquor magno quod omni bus quoq; fit confentaneum.

MARSILIVS

Scienria Dei non eff argumentationi ucl confilio fimilfs:fed difpofitioni porfus naturali. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. Vil.

nV On enim ucl pofito prïcipio deinceps p media códufionem colligitmcl J nbsp;nbsp;■ cóffituto fme eófequenter uias modosq? ad fmem eófequédum eligir,

^Deinde agit ficut deliberauir.Sed quoniam ipfe eft fuaprenarura omni fanam ita difpofitus/ideo naruraliter fic amp;nbsp;agit:quéadmodü femen mulnformt terficaffectuiprolem ita generat mulnformem, Sed omniformis illa natura Dei ipfa eius intelligentia eft/ideis oïbus infignira/nó ficut tabella figuris: fedficuc cælum ftellis:qug amp;: ipfa: funt cælum. Facillime uero faat/quoniam fuaptenatu ra facit:atq? ipfa eff uniuerffi.Ferme fimiliter agit anima nofira quando ad babi jum fcreuocatomniformem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

PLOTINVS

n. K Vnquid putamus boe uniuerfü:quod ab alio confitemur elTe/talcq? exi 1 ■ftere/eo pacto a fabro fuo fuiffe compofirii? ut ille cxcogiraueht apud —^e terra: eamqi i medio gefcere oportere:deïde aqua terræ cônnuâ/cære raqi dcîceps ufq? ad eçlû ordinate difpofira:tum uero aialia oia ralefqi Si tôt fin gulorû uiuentiû formas:quales à quotnunc babentfingula:difpofitionéqî/tn infcerû/tu exreriorû partiû atq; mébrorû:Deinde ficut apud fe fingula difpofùe. rat:fic aggreifû fuiffe ope lam ipfo difponcre. Sed pgt;fecto côfideratio a^filddlu talis efle nô potuit. Vnde.n.mcidiifct in cum/qui nedu ralia iiiderar/ Neq; uct^* fien poterat/ut ille ab alio quoda accipiés fabricaret/quéadmodi'i nuneartifices noftri fabncât/manibus fic indru mens utétes. Poderius.n.manus fiC pedes acee dunt.Keliqun eff igit/oia m alio effe:fic cû nihilfe medium interponat/ipfa pro pinquitace ipfius entis ad aliud/uelut fubito illius imaginem fic fimilitudinem emicareifiue ex ipfo per fe duntaxat/fiue per ammam miniflrantem.Nihil emm impr^fentia intereft :fiueper ammam proprie quandam. Sed enim cûcta hæcoîo inde manarunt:ôc pulchnora funt ibi. Hicemm peimixta funtubi uero funtpu ra. Vniiierfû uero hoc indepfectû a pnncipio ad finem côprehendicfpébus.Pn mo gdé materia formis elementorû:quibus fie aliæ accédât formez foi mifep aliis fimiliceralie:adeo ut difficile fit iuenire materiam multis fub formis occulram: Quoniâ uero fie ipfa fpém quâdâ hêt ulnma/ocm fpêm fubire facile pot. 111e uc ro faberpenes que exéplar opis fpés eft/omnes efficic fpês:£c bas quidem abfq» difficulcace fiC uiolétia ulla: quoniam agens ibi ed uniuerfum effentiaqr fiC fpés.

-ocr page 623-

Quamobrem hacquocpratioefacilis æ fmelaborefabncatio fufr.-S: fabnea to dus exnnc:ficutamp;: ipfefaber eft umucrfum.Nibiligitur erar ipecJimenn. Etnuc eriam in fabneando liberedominatur.Er quis alia paflim aliis impedimero fine/ ipU ramen uniuerfi fabneæ ne nûcquidein obftare quicquâ poteft.Nam ranqua uniuerfum eóftar. zVbitror equidem ft nos eflemus prima ipfaexemplanareru eflenn^qï ft mul amp;: fpecies/ arq? fpecies ipfa quæ bic facit/ noftra effet efienria/ fa bricationem noftram abfqjlaboredominaruratn. Tametft homo utpote quod nunc eft effectus/fpeciem fabneat a feipfo diuerfam.Nüc enim factus bomo/effe deftitic uniuerfum. At quando définit effe bomo/ut Plato mquit/ad fublimia fe attollititotumqïgubernatmüdum. Factus eni tonus/ facit amp;:rotum. Verum ut ad inftirutum noftra regrediamur/ potes tu quidé afferre caufa/ ob qua terra fte in medio pofica/amp;: cur rotiida: cur ue obliquus arculus in cerra plaga fit mftitu rus.In mente uero diuina/non quiaficoportcbat/iccirco ficdeliberatü fuit:imo uero quia fic fe habet/ficut cxiftit:ppea amp;: hcc ira bene fe habent: ueluti ft ante argumétationem p caufas difcurrencé/ cóclufio ipfa abfq? ullis propofitionibus certa cófiftcrcr. Nihil eni illic ex eófequétia pcndermibil ex eóftderarione fit eer tumifedantecófcquenna/antecófiderarionétotum cóftat. Hæcnâqi omniapo ftenorafunt/ratio/demonftrano/fides.Eo enim ipfo qgt;exiftitprindpiuj^/ m^e fuaptenatura hacomniafunt/atqura difpofitaJam uero quoddicitur/qon effiS qu^rendas pnncipii caufas/ fic recte dicirur:precipue de raliquodam pi|bcipyjp7 quod eft perfectü.Quod idêeft atq; finis.Népe quod prindpiumfimul eft amp;nbsp;fi • nis/hoc uniuerfu ftmul cft/nulla parte deficicns: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ƒ

MARSILIVS.

Cum ipfa pulchrirudo fit forma quædam mukftormis/afpcctui accómodata me nto priapui pnmu pulchntudine fupius eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VlIL

Ens diuina eft primu to rum: ergo f qualibet fui parte conuEft amp;nbsp;pulchrï 1 I Ätudo prima. Igiturin quauis fui parte pulchritudo tora.Tria funtfub s ■ ripfo bono pulcherrima/Mens diuina.Aiainundi.Müdi corpus.Quêad modii in cado Sol/Iupitcr/ Venus. Venere capn ncfcititquid pariant:quoniânô aduerriie pulchntudiné inferiore pp fupiorem feadmirari.

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J?LOT1N\ S

■'wiFlt; Oc igitur primo pulchru eft.Eft tocum.Eft ubiep rotu: nc uel i parte qui I ■ dem ullafît pulchridefectus.Quid ergo pulchru ipfum eft dicendum?

^Non certe quicq /quod non fit ipfü totum: fed uel parte babeat tan tu / uelnihil ipfius habcac. Profecto nifiillud fitipfum pulchrum/quidnam aliud ld effe poteft? Quod.n.eftante ipfû/pulchrû ede no uulc. Nam quod primo in afpecni uenit: ppea cp fpés ftt/mentisq? fpecracuki/ hoe afpecru amabile eft atq? iocundum. Quamobrem Plato id nobis fignificare uolens/inducit architectutn mundiperfectum fuum opus approbantem ad quiddam aliquato noftris inge niis manifeftius;perhocoftendercuolcns ipfam exemplaris ide^q^pulchntudi nem ueluc amabilé. Quoriés eni aliquis admirat opus ad exêplar aliud fabnea A tum:exêplar ipfti potilkmu admirat. Neep mirk uideridebet/ft interim quid pa riatur ignoret. Quandoqdê amp;: amarores amp;nbsp;oio quicucp banc noftra pulchrirudi ' nem admirantur: ignorant fe propter fupernam pulchntuduicm fic affectos effe.

kk mi

-ocr page 624-

•- Ec profecto proprer ill am ira funt affectif Quod autem ad diuinum exemplar '^ Plato referat/quod dicit architectum mfidi opus fuum amauiffe/ ipfo fpectacu io delectatum/declaranubidcditaopera itafubiungit.Aitenim/delcctarus qui dem eftopifido fuo: acq? etia magis ad exemplar ipfum reddere fimile uoluit: hocipfo demóftrans qualis pulchritudo ficcxéplaris/ppea qiinquit/opus hoc cx lUo pulchrum effe/quia fitillius imago. Ncpcnifi illud cêcmirifice pulchrut incxrimabikpulchritudmc pollcnsiquidnauniucrfo hococulis manifefto pul ' ' clinuscffc pofler? Quamobrcmnonrectcfentiunt/qui mundihuius pulchrim dinidetrahunt:nift forte m dctrahendo id fentiant/uidclicct mudum hunc non cffcfupernum.

MARSILIVS

- - Cum accepcris totam hanc fimul formarum mudanarum uarietatem/ftatim con 1 feruaris formis carumcp motibus diméfioncm localem deme. Habes ergo mun dl animam penes quam i qualibct forma funt cunctç. Deme deinde motus/for mis î ftatu feruaris.Menteïam diuinam habes.Vbi quæuis ideaomnes côtinet. Deniqj idearum diucrfitat« in lueem unicam refolura/ pnmum es principium co fecutus^ quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Cap.VniL

^c '^Orporeus mudus non eft reuera magnus/quonilt; ubiepdepédet ex par ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 uis.Incorporeus mudus cfHfinitus. Infinite cni licet dicere/in bacidca funtomnes. Atq;his omnibus computatis/in qualibetrurfumomes/fi militcrqi'deinccps.Cum effentia amp;nbsp;pulchritudo prima fit idê/ merito quatenus aliquid eftparticeps pulchritudinis:eatenus Só ellentix^arq; uicillim.Item cu pri ma ellen na fit ipfa fimpliciter fpecies/ nimirum fpcciei parricipacionc effennam habcntomnia.

PLOTINVS. _

f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ccipiamus igitur noflrum hüc mudum cogitationefic fe habentem/ut

pars unaqueqi maneat quidem quod elf;fed fingulc fibi fuicem ihfinn JLflugamLis mq i unumcüccafimulpuiribus congregata:adco ut quod eunep fingulórum prius fcfeoculis offernuelut fi fpera fit extericr/connnuo fc quacurfolis quoqifpcctaculum/fimulrp reliquarum Rellarum imago. Inrufq? ui deanturtcrra/mare/animaliaomniaiucluti fpera quadam ubiqiperfpicua.Ecdc niqi re ipfa contingatcuncta in unoquoq; confpicere. Efto igitur in animo lud da quædam imaginatio fperat/in fe babens omnia/fiue agitata/ fiue manennaz ‘autpartim quidem mobilia/partim uero ftabilia. Tu uero hanc animo feruans alteram præterca finge/hincaufercndo molem.Detrabcquoque locum/fimulqj omnem prorfus imaginarionem materiæ abs te proeul expelle. Neque tarnen «■ interca alteram finge altera in mole minorem. Turn uero Deum ipfum inuocas A qui earn fcdc/cuius nunc babes imaginem/fuppltdter ut ueniat obfecra. Venice illc fubito/mûdum omatumep fun fecum fercns unacû Dus olbus qui i co funt omnes.Venietunus exiftés fimul atqjomncs.Occurret unufqfqiomnes unafe cum ferens cógrediétcs in unu.Ibi faneDii oes uiribus qdéinter fe uarii für.Sed una illapotcftatccóplurimaocs funt Deus unus: Imo uero Deus unus cftoés: • * ncq;.n.unus ipfedeficic:ucoés illinafcanc. Simulucro fiintalctiiód unufquif^ ! rurfus feorfû eft ab alio 1 ftatu quodâ nullo modo diftâce/nullâ fubieccam fenfi l’ bus formam prxfcrens: alioquin alius quidem alibi:alms autem alibi forct.Nce

-ocr page 625-

unusquif^Jn fc exiflerecomnis. Neq^rurfus illonim aliquis partes alias habet ahis uc'i fibi ipfi. Neep irerum unûquodqîillicrotum eftpotefhas diuifa ranraqj duntaxat cxiflens:quoc partes funt mcfiirarx.Immo uero eft iiniuerfö umuerfa poreftas peedens quidé in infinitü.In mfmitfi uero uirturc. Arq mfidus ille ufep adeo ingens cft/ut amp;: partes cius mfmitærurfus eu a dir. Vbi enim enequieg di cipotcftyquo non illcpr^currerit.Magnus hicquoqrmundus ed/omnefquneo fimul potentiffunt.Sed maiorinfupforer/amp; gtus explicari nó poffinfi nulla m eo corporis foret potériaparua.Etfi magnas quifpia dixcrit ignis reliquornmqj corporum uires/tamé ucre poténæ infinitatc confiant: eiufdemq; ignorarione ui denccflealiquid atep agcre/intcrimcndo/cófnngédocp/óf ad gemtura animabü miniftrado. Sed hac quidé intcrimût/quoniâipfaquoqp intcnmun£/amp; uiciflim generant/quoniara generanf. Potentia uero qua; uiget illtc/cfle folum babenfo lumqj effe pulchru. Vbi enï pulchrum edet quicg/quod ipfo effe pnuatü foret? Vbirurfus eflepoteft efléua:fi pulcbrirudinis prafenua careat? Dum.n.tollirur pulcbritudo/aufcrteffentia.Quapp efleipfum dcfiderabile edrquoniaidem cll efleatq} pulchrum. Ac uiciflim pulchru ed amabile/quonia elf amp;nbsp;efle. Vtrum ue ro utnus eau fa fit/non expcditindagare:cü una fit utriufqi natura. Ha’cigit fal fa eflenria corporum indigetquada imagine pulchri extrinfccus accedéte: ut5? pulchrauideatur:amp;omnio fitaligd. Eteatenus eff/quatenus particeps facta eft pulchntudmis fpecieipfaconflantis. Et quo plus fpeciofe accipit pulchritudi nis:eo perfecrior. Sic enï magis ei propria fit effenua pulchra amp;: ipfa deniq; pul chricudo.

M.\RSILIVS

Vna cum loue.i.ala mundi oés animg calefies d^moniceep amp;nbsp;humanæ iam pur gaux toto fruuntur mundo diuino nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

Z'c'^ T fi ibifinguli cuctas córemplatur ideas:alu tarnen alias attétius amp;nbsp;aui ■■■■ dius:adquas prjcipueesteras quodâmô referunc.Ipfa pulchritudo ibi k^_^gt;\poriflimum eft uniuerfus ille fplédor ex cutta idearum quafi ftellaru fe riemicansTTotaintclligenciæpoteflas nifi ardétiflimus amoracceflerit/bueufqj fortaflcpuenit/utpulchritudinem illaprofpiciat ut externa. Accedens amorcó templatcm in earn trâffert/acuiaffimiufqueadeo utcótemplatoramator lara fe ipfiiminfpiciatpulchrum/ïmo pulchritudinem euafifle.Annuit Plotinus quod aitPlato/philofophos cum louefolos meed ere; ab loue mifios.Ceten enim ho mines fingulis ppne funt addicti.Solus philofophus umuerfum ambit:uniucr fi uero anima lupicer.

PLQTINVS

^f quot;^Vperionbus decaufis lupiter ipfe amp;fialiorum antiquilTimus Deorum •■^^quos ipfcducir/pnmus incedit ad mundum inrelligibilcm cótemplan k.___y dum. Hunc deinde fequuntur etsten Dn/Demones/anunu quicunque hæccemere poflunt. Diuinus autem ille mundus defuper illis cffulget exoc culto quodam/ amp;nbsp;ab excelfo illis exonens/ illuffrac omnia numinaimplcns fin gulalumine. Turn uero ad feinferiores animos excitât: quideinccps conuer tunturad ipfum/cemerenonualentes/ ceu Solern. Sed alu quidem peifpiciunc crectiab ipfo eiufep intuitum facile perferences: alu ucro curbantun quotatnep longius abipftus naturadiftanc. Cum ucro quicumqj poflunt finguU uideanc kk v

-ocr page 626-

omncs

guide ipfû/amp; quod ipfius eft fufpiciunneq? ramen fpecirnen femp idem 'f unufquisq? reportât. Sed dum attenti cófpidunt/alius quidéfplêdentcm cernic ipfius iuftifótem atqj natura:alius at abunde tempantia inruet: nó qualé pene» fcholes quadcTbabent.lmitac.n.bfcnoftraquodamóilla.lllaueroin oibusdr ca oêm quafi magnitudiné ipfius fe diffundens/poftrema difccrnit;amp;: quidé ab v illis qui fpectacula ia multa pfpicua puidcrunt. Proinde Du tu unufquisq; feor fum/tû fimul cuncti cófpiciunr.Cófpiciunt amp;: aiæ/quæ illic oia uidét:ex oibufqj tales euadunr/utipfç quoq?cuncta a principio ad Ane ufq? côtincant.Hæquidé illic babitar/amp;: quatum ineft eis zquod illic naturalitcr ualeat habitare: amp;nbsp;f^pe ro turn quod eft î cis/ibidê habitat/quotiens inde minime fegreganr. Hæcigit Ä ipfe lupitcr amp;nbsp;quicunq? noftrum una cum loue hæc amat/féliciter contêplat.Po ftremâq? oîum pulchritudincm uniuerfâ ex oibus effuIgentem/amp;: quod pulchri tudinis illius eftpticeps.Rutilant,n.iUicoîa/fpecrarorefq? dlos fplendorccollu ftrant/adeo utipfi quoq? pulchri prorfus cfncianf, Quéadmodum fepeaccidic his qui alriflimos môtes afcendunt/ubi flauum terra coloré habcat.Colore nâq? illo ftatim infiaunfifacti fimilcs terræ/ad qua afeenderât. In mundo uero diui no florès illecoloripfacft pulchrttudoumo uero quicquid ibi eft/ totum color eft/ôd fundirus pulchritudo.Nô.n.aliud quiddam pulchritudo iUicextat/quafi fupfteieflorens.Verum apud illos qui nô infpiciunttotum/folum quodin fup ficiemicat afpecrui/cenfecnominaturq? pulchri ru do. Qui uero per totum quafi mero pfufi necrare^rfus implentur: cura p totâ aiam fe infudcnt pulchritudo: nô folura fpectatores cuadunt. Non.n.ulterius hicquidé fpecrator extraeftubi uero fpecraculum fimiliter extra.Sed qui acute pfpicit/rem habet in feipfo pfpe ctara. Àtqui amp;nbsp;haben s fæpe habere fe nefcir.Nain qui ranqua externum alrquid afpicic/iccirco uelut externura/quia tanquâ uifibile rcfpicit/ filt; quia fie uiderecô ftituic.Quicquidâtaliquis intuerur utfpectandum/extra uidet.Verum opæpie tium eft/in feipfura lam fpecraculum trafferre diuinum/ac uelut unum prias ni fpicere/amp;: tanquâ feipfura p^nitus intueri.Ceu fiqins occupatus a Deo/leu Pbg bo: frac Mufa potiflimum aliqua raptus/ in feipfo Dei ipfius intuitum ïam effi ciat/fiquidcm in feipfo Deum ualeat intucri.

MARSILIVS

Très gradus in côtcmplarionedraina:ac très ad eâ præpatiôcs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XL

* - d ^kEo fruirurus débet per communem Dei notionem atq; fl dem feipfura 1 Wprimis diuina quadâ firailitudinc conforraare. Deinde rota ad Deum quot;'''^_gt;^cogitationis intentionccontcnderc.Tcrtio/tota Dcura folum uolunta te ardenter araarc.Huic igitur fic affecto Deus influit:ut pfpicuo ftanm facto lu men ubiq;prüfens.Turn uero aius occupatus Deo/ qdra adhuc Deo minus eft copulatus defupcr afflari amp;: impleri fe pcrfentit/Sc cogitar. Quado uero arctius copulatur/Deum ipfumïnfpiranté fufpicit:amp;:quaratioe affluat iam excogitat. Deniquc quado Deo p^nitus eft unitus/non ultra occuparum occupâtem uc di fcrera códitione confiderac.Sed actu potius fimplici unum aliquid intuerur. Nee incuetur proprie/ aut audit/uel fimili cogitanone cognofcir: imo p fenfum quen dam uniucrfum intimum occultum fruitur feipfo panter atep Deo tan^ uno:có fciusqp fibi eft tue demum fc ualcrc qoptime. Qua: quidem confcicntia fut non

-ocr page 627-

difcrcta quædapceprio cd: fed ferme idem ed atq^ hçcipfaualitudo ^optima,

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS

\ Iquis uero nodrum nó potens mdere feipfumub iHo Deo pondus com prehéfus/in afpectum fpecramé fiucfpectaailum proferanprofertfanc feipfLim:atqï imagmem ipfius uidet facram lam puIchrioi-cm.Dimitrés uero imagmem quauis pulchram/amp;: una fccum cofpiras i unii/nihilcp ultrafecer nens.Vnum fimul exiditcuncta una cd illo Deo/qui racicus influit amp;nbsp;quietus. Prçcerca cum ipfo eft quoad poteft/atq? uult.Si aut reuertac i duo/amp; inrerea pu fus fit/deinceps ipfi fgt;ximus habitat: adeo ut illo rurfus modo adeflequadoqi poffit/fiquâdo rurfus cóuertacad ipfum. In ipfa uero cóuerfione id lucri repor fauNempe cu primu id aggredic/fentit feipfum/qdiu é alter.Cu uero ad intima penetrauerit/poflïdet uniucrfum:Scnfuq? retro dimido/metués uidelicetzne flat ’ alter/ibi unus exiftit. Ac fi cupiat ut altera quicq cernere feipfum extra ponic. • Oportet aurêaiumnumen eiufmói pceprurum/figuram quadam dims habere/ atqj ita pfeucrare:dum perfpicue ipfum nofle molm: arqi ita cognofcês/qualcm quâtamep rem ingrcdiac/certocp eófldés fe rem beariHima intraturum/ fic deniqj • fefe prorfus ïmergere ufq? adeo ut cuadat pfpectatore iam fpecimé alterius ab eo perfpectuqualis inde uenic nonóibus abunde refidgcs. Scd quo nam pacto ent quifpiam i ipfo pulchro/ nifi uideat ipfum ? Profecto fi uideat ipfum taqua s alterum/nodum ent 1 pulchro:uerum fi pulchrü ipfum fit effecnis/ita erit m pul ebro potiflimum. Si igic uifio ad rem fpectat externam/non cxpedit uifionem illtccne: uelitaefle ut idem cumeo quod uidet exiftat, ld autem eft ueluc con fcientia quidam fuiq? confenfus/cauentis ne forte fi magis perfentire uelic/a fe ipfo difcedat. Neqj latere nos debet/malorum quidem fenfus/pulfationes habe *-fe maioreszeognitiones uero minores:utpote qua: ui quadi pulfationum excu ) fiant. Morbus eni uehemétius pulfat/5lt; excitât:Sanitas autem quietior nobifcti / babicans/nocina fui exhiber planiorem:filens ^fecto infidet:amp;rraquilla tan qua farailiarts nobisqr eófpirat in unum. Ac morbus nihil habet domefticum/fed eft pfnicus alien us:ppea manifeftior incidit:quia maxime diuerfus nobis occurnt. Quæ uero noftra nos quppfi funrzuel abfqi mamfedo fenfu nobis infunt. Sic uero nos habentes/maximeoium nobismet nou fumus:quippe cum fcientiam noftrum atq^nos unum fic effecerimus. Igitin mundo diuino quando mente fcientes fummope unmur/quodimó ignorare uidcmur/fubftinentes uidelicec fenfus paflionem.Qui profecto ait nequaquî uidifle.Neq? eni-uidiuneqi enim d-taliauidere unquapoteft. Quod ergo uidiffedididit/fenfus eft. Alter uero eft qui uidit.Auc fi illequoqs diffidat/neq? ctia feipfum efleeft crediturus.Ncq?.n, amp;nbsp;ipfe pótzquldo feipfum extra pofuerit:uelut fenfibilé oculis corporis intueri.

MARSILIVS.

Quicuq? intcllcctum fuum torus ingredit/p hunc ingrcdic Si diuinu.Qui boni quidem ipfius films eft/pater aut aix mundi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XII.

d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Encrât uero amp;: ïtcllectus a bono/Af afa mundusqp fimul ab fnteUectu/nô

• g^dfilio deliberite/fcd natura fçcûdamatura uero turn î bono uolûtas eft/ fine uolupca8:tum in inceUcetu primo ipfa eins intclligenua.De uolunra na creauone mudi alibi.

-ocr page 628-

PLOTIN vs.

^^ ’'^k Ictum eft autemzquo tanquam alter id agcre poftit.’amp;fquo tanqua idem 1 dWiple indes. Ipfc ucro uidés fnietanquam alter/fine ranquam ipfc idem manes/quidna ponlTimû nuntiat/Nempe fe Deum indifiepukhrum ft '' lium/amp;: oia i kho gcnerâtemicôccptûq? abfqi labore I fe habentem. Deus emm dclcctacus his qiiægenuit/fuosq? partus amans/penes feipfum cuncta cotinuicz cum fuiipfius/tum fuorum fplcndorc cógratulans. Cum uero hacoia pukhra fint/ô^quir intus pmanct pulchriora/folus oium lupiter films foras emicuit.Ex quo enä ultimo filio uiderc licet tanqua ex quadam illius imagine/quatus fit il le pacer/quann uc louis fratres apud patrem pfeucrantes. Hic aucé no fruftradi xent fe a pacte ueniife.EiTe naq; fe alccrum ab eo miidiuqui pulchcr fit cffectus i uelur pukhn ipfius imago:nefas eni efle imaginem pulchn ipfius atq, effentiat no efte pulchram. Imitat iraq? exemplar ubiq.Viram niq; habet amp;: cITctip donu tanqua imitacio quædam. Habet amp;: pulchricudmé/quatenus inde prodit.Habet cciam ut fit femp tanquâ eterniratis illius imago. Alioquin quo nam parto alias quidem illms imagincm prçferçt:alias uero nequaq/Quippe cii imago eiufmo dl facta nó fit per artem.Imago ucro oïs natura conftans tandiu cft qdiu mance exemplar. Quamobrem nórectefcntiunt/qui munduhücintcritun'i putât/ma ncntcdiuino:ac{^ itagenitu opinâtur/ut eins auctor quadoq, demundi fabnea cófultaucnt.Hi fane/quisnam cffecrióis huiufmói modus fit/necpintelligereuo lunc:ncqt fciunt/quatenus dminus ille liiccc mundus/eatenus inde miidum hüc cmicareineq? defecturu unqua:fed ex quo ille eft/amp;: rcliqua infup ede. Erac auté* mundus ille femp/5; crit. His utiq? nobis intcrea nominibus uci heet fignificâdi ' nónihiluoluntatecompulfis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

MARSILIVS.

' fTntehectus diuinus/qui Ód Saturnus cognominatur/caftratCglium.i.ipfum bonum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^^HL

^^^ ''^luidit.n.penes fe in plures formas uniforme partis donû.Permanctuero J dWnfeabfqpmotu/ód acómcrtiocorpons fegtegatus. Nam mûdanâdifpcn '‘^lt;_gt;^fationem motus generatióes loui.i.aiæ mûdi cóceflit.Cuius natura geni talis apcllac Venus. Pulchritudo mundi corporci umbra quædam eft ad iplam mtidiincotporci pplchritudinem. illicrurfum miidanæ aie piilchntudo imago quædâ eft ad mirä primæ incelligétiæ pulchntudinem.Hæc tandem eft pnmæ lu as fplcndor/foras exuberas.

PLOTINVS.

Eus igif illcSarumus/qui ligatus fingit/ppca cp penes feipfum eodem 1 dB femp habicu perfeueret: Qui amp;: tradit mûdi huius impcnum loui filio côccffifl'c/nccp enî ei confenraneû crat illud impcnum dimittcnti/iumo rcm poftenoremq? fc profequi priapatumiquippccum pulchrorum oium pleni rudincm côplcctat.Saturnus inq his obmifiis patrem fuû Cçlium i feipfo fuma uic/amp; illuc ufq? fe crcxit î alrum. Firmauit rurfus/quæ deinceps inde fequuntur a hlio ïam exordium nactà poft ipfum. Sic itaqi tenet inter utrûq; mediû/rum quia altentatc quada paterna fccat/tum quia ab infcnonbus abftinec in fubhme 4 pcôfurgésidum fmgië ab inferiondira uinculis cohiberi: medium ccrtegiadum^ obtinés/inter maiorem pattern fihumq, minorem. Quoniâ uero C^hus Satunu

-ocr page 629-

louisq^progemtor/maior admodum efï/q ut effe pulchntudo dicatz iccirco Sa tumus.i.incellecms primo pulcher extat/quauis aïaquoqifit pulchraJlIeramé hac eft pulchrior: quoniam hæc ueftigium é ilhus. Atq? boe ipfo naturalirer ext ftte pulcbra. Pulchrior aur quad o illuc intucE Si ara igit umuerfi (ut nononbus aliquado uerbis utamur ) û ipfa Venus pulcbra eft/qualis nam efl ïtellectus ƒ Si emm aia Venusqj a feipfa id habet/quitus nam eflille/Sin abaho/aquona po tiflimü aia/tum accedétem/tum eßenx naturalirer infitam pulchritudmê habet? lam uero quotiés nos pulchn fumus/ppea q? norin iuris facri firnus/ fumus ö? pulchri:curpes ucro/quado ï naturam inferiorem pr^cipitamur. Arqui cum nos ipfos agnofamus/ pulchn fumus.Turpes uero/cum ignoramus. Illic ergo pul chricudo lucenlllinc emicat pulchritudo. Sed nunquid hactenus iftafufhdunt addiumum mudum perfpicue cognofcédum?An potius altera rurfus ad idem uia nobis fic eftmeedendum?

lt;( LIBER NONVS ENNEADIS QVINTAE.

DE INTELLECTV ET IDEIS ET ENTE.

MARSILJVS.

Animus diuinoru cótcmplator iam eTm patria. Acriui holes à: uoluptuofi funt cxules.Sed acnui facilius q uoluptuofi i patria reuenunc Ca^.Pnmum.

VM Omnes homles Rarim nati/fenfu prins q mente utatur/re Ä W busep adfenfum fpectatibus necefTano prins incidat/affectucp 0 c 1 applicénalii quidem eodem 1 habim pfeuerares ira uitam tranfi A gunc:ha:c ^ prima ex i dim aces amp;nbsp;ultima: fic quod 1 eis moleftd Ä cR/malumiquod uero locudum/bonu eßecéfenres.Aeep trade ymum facts fibi factum arbicrâtur/fi peromné uiram locüda pro fcquatur/Sd cótrana refpuic. Proindequicucp inter eos ronem fibi aliqua uendt canc/hâcefîciudicacfapientiâ:itaprorfus affeett/quemadmodû grauiores anes: quæcum eterramulca rapuerint/quoru póderepregrauécur/p fublimta ultra uo larc nó poflunt:quaui$ a natura pénas accepenne, Aiit uero aliquant ab inferio • -nbus eleuatur:quos ipfa animi natura mclior/auoliiptate reuocar ad honedü. ) Cd uero nó poflint Itucri fupnü: ideocp nihil aliud habeit/ubi quiefcat/ tranffp rune una cü ipfo uircuris nolc adactiócs/inferiorüq: delectus:a quibus anjj^^r^ fc ab initio conabicur. Tercium deniep genus holum eddiuiniuin quo quidé .'gt; üli func:qui amp;nbsp;maiore potetia amp;pfpicacia oculoni freti/fuperna lucem acute fit 1 fpidunt:ad eamqj perfpecta fc prorfus attollunt/inferiores nebulas amp;caliginem tranfcendéces:amp; cn tranfcéderinc/ibi permanét/hæc ola prorfus defpidentes:nec aliter rcgione fuperna/eaquam ucra amp;: propria delectatur/q peregrinus poft Ion gos errorcs legitim j tandem patrie reftinitus.

MARSILIVS.

Quodeft primo pulchru/idpulchrumeft feipfo/fetoto/femp _ Cap.II. y On eft igic prima 1 corpore pulchritudo. Hoc ent nó p fe totum/ fed per | n Aforma pulchnuacqt mutabiliter.nec rurfus i ala.Nam bpc intellectual! par L^^wticipatione mutabilicerqï ficpulcbra.Sed prima i incellectu pnmo pulchri Judo cft/fplcdor qda amp;nbsp;figura boni. Plotinus apoftoli loams amp;nbsp;Pauli myfterla ;

-ocr page 630-

fçpe tangi't:my flerium rarnen Trinitatis nô ram affecuriis uiclct/g pfemtatus/ä: prouinbus iimtatus.

PLOTINVS^

^Vænam igithæc regio eft/Ecquo pacto ad earn qui s afrédere pôt?Pro ■ 4 Weeto hue ille pór afcédcrc/qui natura potiflimû ad amandara trahit pul ^»S^q^gjchrirLidinê/ amp;natus ê reuera phûs.Quifane uelut amator circa pulchrû / ipfum quodâ quafi partus laborc uexat: neq; camé pulchntudine corpons éco tentus.Sed ab hac cofugicadanimi pulchritudinem:uirtutes uidehcet/fcienrias/ ofFicia/leges.Atqundc rurfus ad eâm afcêdiceoruin/quae i aîa fût pulchrorû.Ec fiquid adhuc fupius extac/quoufq? tâdem ad primû ufqi peruenerit: quod a fe ipio fit pulchrû.Quo fane pcrueniês/uexari lain définit: prius uero nequaquâ. Verum quo nam pacto tlluc afcendet/Et unde facultas eiufmodi dabifÆt quee nampotifl'imû ratio amoré hune quafi manu pducetadfinem/ Forfan eiufmôi ratio pulchritudo hæc corponbus mdica corponbus aduentitia clf.Hç naep for mç corporû in eis funt ceu materia. Subiectû igit permutât:amp;: ex ^ilchro fit tur pe. Vnde ratio/corpus participationequadam pulchrû eife conuincit. Quidna igit dlud eft;quod corpus efficit pulchrû:alirer quidem id pulchrû facit prafeu tu pulehritudinis. Aliter aûtaîa/que finxit/taléq? fingcndo corpori forma adhi huit. Quid ergo/Nunqd aîa fuaptenatura pulchrû ipfum eflî'Minime.Alioqn nô alia quidem fapiens foret amp;: pukhraulia uero infipiês arq; rurpis.Per fapien nam igit animo pulchritudo côtingic.Scd quisnam eft ponflimû/qui tradit aîo fapientiam. Hic profecto neceflano eft intellectus.Intellectus inq/qui non alias quidem îcellectus fit/alias uero expers intelligetia-: fed uerus potius intellecrusi qui hâc ob eâm ex feipfo fit pulcher. Sed nunquid î hoc uelut primo nobis eft quiefcendum y An potius fup mentem quoq; pgrediendû.Nempe mens ipfa no bis î alcû progrediêtibus prior occurrir q pnncipiû oium primû:quafi in ipfius boni ueftibulo côftituta/oîa in feipfanuntians amp;:fignificâs:uclutquædâ ipfius boni figura in multitudiné potius diftnbuta.Cû illud prorfus î unitate côfiftar.

MARSILIVS.

Form^/quç funt î materia raqua fubiccro/depcdét'u formis/quç funt î aîa mûdi uelut earum fonte: Atq5 he rurfus a formis qïiæ funt î mente ^rima tanquâ fon te fo/marû aîæ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.111,

I anima fuaptenatura intellectualis forenanimæ turn omnes/tum parirer 7 inccllcctuales forêt: cum uero nó fint ita/ meriro aîa ucl prima intellectua las cuadit participationequadam intellectus excelfioris.

.PLOTINyS.

W Onfiderareuero debemus de hacipfa mentis natura:qua ratio eftefigni ■ cl ficat ens ipfum uerü ueramq? effentiam/imprimis afteuerantes/licet alia ^--^•A^^procedétes uia/oporterctalem quada elle eflétiam/atq? métem. Sed for te ridiculum uideri póc:utrura intellectus î return ordine fit in da gare. Forte etia nónulli dehocambigeréc:ac dehocipfo potius/num talis fit itellectiis/qualcm ipli defcribimus.Et nunquid fit aliquis fepatus:amp;: ille quidem entiafit:atq/ i co fpérii fit natura: qua de re ftatuimus imprcfenria difpurare. Cernimus iraqioia qua: elfe dicunf/clfccompofita/nihilcp eorum ée fimplcx:tum fingula quaart^. fiûntum etiaqu^naturacôftituunc.Siquidé aruficia es hént/lignüqi amp;nbsp;lapidé.

-ocr page 631-

Neep dum ramen ex bis pfecra prouemunnante g ars unaquçqi agat/bec qdem ftatuamafta uero lecricamnUa deniq? domiuagac mg fuara mareriæ fpém adhi bendo. Quinetiatn quæfunt narurakrer côftirura/preapuequæ ex mukis com pofita funt amp;: cogefta cómixraqj diaitur/refoluerc Iicec i fpém eunens com po ft tis mditammeluc boïem i aiam acqi corpus/^ corpus i quattuor humores amp;.'cle menta.Cum uero hord quodlibet inuemas effe compofitü ex marena fimul a rep form.ïce:materia eni elemêtorum exfeipfaeHinformis/mquires undenam fpés macena: ad fit. Queres quoqi de aiamtrum ipfa fir lam fimplcx:an potius fir alt quid «S: 1 ea/parcim quidé ceu marena/pnm uero uelut formannteHectus.s.q fic m ea.Alterquidé ficueï ere formaralceraut uelutqui forma fecit m pre. Eadem quoq; quifpiam tranfferés ad uniuerfum m eo fimiliter pueniet tadem ad ïtellc ctum/cognofcés eum effectorem reuera totiuscpartificem.Affirmabitq; fubiecra huic matenâ/inde formas accipiétem/ ptim quidem ignemz ptim uero aqua/auc aerem euafide/uel terraibas utiq; formas abako pficifci. ld uero exiliere aiam. Rurfusq5aïam quattuor mébris uniuerfi forma tradere. lam uero métem ipfam aîærónes mfundere:quemadmodü amp;; artifuum animis artes ipfæ róncs exhibée '^ adagédum. Proinde métem alteram quidem/uelutaîæfpém/mentem uidclicec fecudum forma: altera uero/quæ ita formam aie prebeat/ficut artifex da rua: for mim.Cui quidem menu mfuntomnia quælargic.Etqup largit aÏe/uentari pro '^ xima funt.Qua: uero corpus aedpit/imagines lam funt amp;nbsp;imiratióes quidam.

MARSIUVS.

Slip aias/qup ex potétia i actum intelligédi pce^ür/amp;: paldóern aliquam fubeut/ amp;habét cum détériorécómertium/eft ipfemrcllectus actu femp mtelligés/palfio nis expers/a corporis córuberuio feg re ga rus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. IIIQ

r*cl Vm ex materia rebus mutabilitas accidat/profccto nifi edent res quaedam .d 1 Ia materia fegregatæ/ordo cófequés ppetiiacp fuccelko fimikum i tranfmu ) tatione rerum cóferuari nó poffer. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

PLOTINVS.

Z ^ Acterum cur nam/poftq adaiam ufq- peruenensmó potes ï ea taquam lel primo quiefcere: fed ulterius pcedere cogens r'Quonia pnmo quidé in

__teUectus ipfe aliud gdda ed meliufq? g aia. Quod uero melius é nam ra prius éxïdïl. Neq? cni/ficut multi pu tan ai a cum iam pfecra ed/generat intel lectum.Quod.n.aligd i potétia c/undenaquädoep eritiactu: nificaufaqueda »lt; pr^firzqup perducat i actumrSi eni cafu quoda prodiret i actü/eónngere poflet: ne i actum quadoqi progrederec. Quamobrem ncceflarium ed/prima i actu có fidere: neep, mdiga: fed pfecta. Quæ uero impfecta funt poderiora ede pfectis: perficiq? ab lUiszquæ gcnuerût/ritu quodam lureqi paterno quandoep pficientï bus/qua: impfecta ab initio genucrur. Iam uero quod genitü ed/oportetad effe A ccorem habere primo gdé fe uelut matenäideinde uero formari. Proinde fi aia ) paffionem quadam i fe admittit/oportct aut extare aliquid p»cul ab omni paffio nbsp;nbsp;’

ne femotii: Alioquin oïa tépore dilabent/o porter aliquid aia fupius effe. Pr^re rea daia ed i mundo:arqi effe oportet aliquid extra mundü:hac quoq; róne nc ceifanum edzfup aiam aliquid effe. Si eni quod i mudo ed idipfum ed quod ï corpore atq; material nimirum nihil idem pmanet/fi tale quid da duntaxat exti tent.Quapp hó amp;nbsp;reliqua nó femp crût.Semman^ quog, róncs neg fempiternj

-ocr page 632-

ncq? femp ecdem permanebur. Oporrere fgiïur fuper animam efTc menrem/fx his quædixnnus alusqipermulris intclligcrc lieer.

MARSILJVS.

InreUccrus narura perfecrus/per fefemp mrclligir: gnoniam ex feipfo inrcHigir; uiJelicec/in fe cóuerfus. Eli rurfum tdks:quonia p cHcanä ipfc cil hec ipfa enna qua: intcUigit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V.

^quot;T^llecrus pfecrus/cü Gr effen na perfecra/pro obieens haber enria quoqj perfecta.Horum ucro mulntudo ralis nee eft m pndpio reró primo: neep J i l urfiis i mundo. Vbi amp;nbsp;marena infimü cd: amp;nbsp;forma no efl prima forma. Quontacû fir m alio/depédet ab alio. EU igif perfecrorn enrium muîtirudo in inrellecru earn irelhgérc.Prüfernm quia ois mulnrudo reiû extra ipfum ab eins inrelligéria profiafeir. Necigic anrecedit/nec com irai earn: fed fubfeqiiif/ficut uerbaloqucnré;ficurproiesgeneranré. Viuusquidégenerandi arq?inrelligendi quædiucrfæfunrîaia/eadem funri menre.lnrclligendo igif generar: imoamp;na ruralirerexiflendorSicur ignis calendo/fol lucendo/aîa nmedo. Denjqoenes rerum/qu^ funr i ara naturalircr mobili/nô funt p fc ab omni muranoe turemifr reducanc adlirmas l'rellcctus Ideas.

PLOTIN VS.

Nrellecrû uero debemus accipc(fi mo ucra ipfius apellariôe fimus ufu n ) nô m potéria îteHecni/neq; ex amenna î menré ^gredienré. Alioquin alrerum rurfus fuperioré inuefligarecogemur.Sed icellecrum acope de cet cxiflcntem î actu perpetuo:qui amp;;ira lemper îtellccrus cxiflat. Si ucro ircllc crus eiufmodi aduennnam nô habet intelligêtiam/quicgd îrclligir/a feipfo pror fus intelligit:amp;: fiquid hér/polfider a feipfo:Quod G a fe amp;: ex le inrelligi^^^fc profccro exiflit hæcipfa/quc amp;:irelligir. Sr eni elîenria quidé cius cil alrcr^qugj uero Irelligir rurfus amp;nbsp;alrera/ipfa certe bums eßen na ent munens Irellectuais e;^ pers.-neqi ampims Iactu/fed I potentia Itellcctus. Nó deccr igif horum alrerum ab altera fepare:rametfi eófueuimus rebus nollns adducri/iUa quoq; inter fe no fins cogitadonibus fepare. Quid nam igif agit/quid ue inrcIligit/Vt iHa illum qua: intelligir/effe ponamus.Profecro cum fit Itcllecrus arq- ens/p ucrum effedi modum cntia IteIligr/amp;: inducit.Efl igif enna. Aut cnim illa alibi exillentia m relliget:aur m feipfo /rang exiffentia ipfum. Alibi quidem impoflibile eG.Nam ubi ponfîiinû/Seipfum igif/Ófpenirus 1 feiplo. Nó enl intelligit bar I rebusfut multi putant^quæ fenfibus oflerunc. Nam uni'iquodqr primfi nó efl ex corum genere/qu^fenfibus atrigunf. Quod enl in bis ell rang forma/in matena efl/6.' entis ipfius imago.Spesqr ois/guc in alio lacet/ctiam depender ab alto/ refetfep ad iHud:acq;efl illius imago. Præterea fi necefie efl inrellecti'i eé uniuerfi bums artificem/hic certenóintelTiget ea/que I eo quod nódutn efl/exiflant: ut ipfum cfficiat. Igit antemundu illa oportet exillere/nó rag figuras impreflas ab aliis: fed pr^apuaquçdâ ex emplaria/primaqr/Samens ell en na. Siqui uerodicat/femi nales ad id fufficcrc rónes/proculdubio alfcrét fempirernas:ac fi fempirernæffic fie peul ab omni palTióc fern ore/elle cas oportet I men te: à' illa quidem tàluquç habitu/fie natura/ôd ala prior exiflat. Sût eni hæc i potétia qiiadâ/ fie i illius pore Rate cófillunr. Mens trag? entia ipfa efl/fecûdû ueriim ef endi modiuno ea qug alibi fint intcHigés.Hajc enl neg? funt anteipfam/ncq? poft ipfam.Sed mens eft

-ocr page 633-

tanquam legiflator pnmusnmo uero ipfalex ipfius ene. Recte igit dicfum cR, .’. Idem fane Heiligere eH/arqi elle. Item fa en na coin quæfnnrabfq; matcna/idcm eft acq? res ipfa. Rurfus inueftigaui equidé me/pfum ragna unu akqd enhum. Teftanc idem remimfcéna'.NuUnnaqi ennum é extra mété:neq^ rurfus inloto. Manét uero ppetuo i feipfis:neqï mutanóem neqi iteritü fubituraJdeoq? p uerd J c3quot;édi moda en na êe céfenf. Alioqn fi oriant/ amp;: ocadat/ene aduénnn foment: Neq;hxc ultenus entia ipfa crut:Sed iHud ponus ens ipfii erft. Nempequæ feta Hunt/para’cipacióe quadam func id ipfum/quod ede dicunt. Quippe cti fubie era natura forma acdpiat aliundeificut çs accipft ab arte ftarnana formam: amp;nbsp;lï gnurn ab arte fabnli/dum uidelicec ars i matenas tales pgredit p imaginé. Ipfa uero ars interim extra matenam in eodem habitu pfeueratihabetq? liera in fe fta tuam/atqj lecticam. Sic ergo uniuerfum hoc i genere corporü particeps diitaxac imaginü manifefteteftat/entiaipfaacorporibus eflediuerfa.lllacnï imurabilia funt.Hec uero mutant. lila i feipfis firma cófiftüt/lod nullius egen a. IH a enï nul la magnitudine p roten dunt: fed ïtellectualem fubftantiam habent fibi fufticien tem. Corporum nacp natura alio quoda femp indiget feruatore.Mens uero eft .f mira quadam natura fubftineat/5^ cóferuet ea quæfuaptenatura cadunr/mento ubi ipfa fundct/defiderare nó cogit.

MARSILIVS.

Ideg inintcllectu funt propric quidam poteftates eius: p quas ipfe eft ahanaU ter ue définiras. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^J?;^

Voniam uero cadé ibi eft inteUigendi amp;nbsp;generadt facultas/ideo illic ide^ \ folum fta fe habent ut uanæ notióes/ fed etiam ut multx uires'Temina ^Vk^^es 1 afa. Inde qui dem dicunt exemplariaihmcuero prindpia rern.Rónes amp;fpés utrobiqï. Proinde qlftates oio materiales/calor/fngus/amp;:fimilcs nequent '-unioné habere muraam finccófufione. Aut.n.feiuncta manét:autficómifcétur / uel una cófundit alias:uel cûctæ afe inuicé cófundunt:adeo ut alia queda refill tet ex cnctis. Qualitates minus materiales/uc fapores/uniri poffunt/ut iHp cuni eófufionequidé/fednótanra.Odores aütquafi adhuc minus materiales uniun tur incodé medio difterétes/Â;aliquanto minus alter cófunditalterû.Côfundic tamé. Voces diucrfx magts adhuc uniunt in medio;minusq? cófundunt.Quia materiales minus. Spés uero colorum etiam córrarioru/quiaimateriales funt in eodem puncto uniunt: amp;; fine ulla muraacófufionediftinctiflime illic extat. Vn dccócludic/unióem formaró fine cófufione.i.coniuctarü quidc/amp;.'inrcrea diftin ctarum effe i aia pofte taquam efletiaquadam imatenaln amp;nbsp;mulro magis ï men te adhuc magis a materia fepata.Cum.n.p difceftum amateria gradatim crefcat unio formarum/paricerq? diftinctio:confequés eft/in méte unitiffïmas efte fimul atq? pariter diftinctilfimas.

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

Ntefteccus igit ipfa entia fit:héatcp oia i feipfo nó taqua loco:fed fanq

1 feipfum habés/unumq; cü ipfis exiftés. Sût at illic oïa fimul:fed nibilo -JlL-__minus iter fediftingunt.Quando amp;nbsp;aia multas fimul fcicntias habés/ nihil tamThér i fecófufum:lcd unaqu^cp faentia/quado rcs poftulat/fuum mu nus exequitineqi interim feed alias cótrahit. Vnaquçcp uero notio agit pura ah alus intimis nononibus expedita. Sic igic multoqi magis itellectus é fimul olalt;

■ril

-ocr page 634-

rurfiisq? no fimu!:qiioml illic unuqiio Jq? pofcHas quedam propria cfl. Vmuer fiis ucro itellectus oia/ficut genus fpes cónnenamp;ficuc torum partes. Quineni * tares ipfe femmum/huius quod mó diceba/imagmé référant.In toto eni femie indiuila flint olaabiq? rónes infur/uclut i uno quodi cétro colIecte.Sed aha illic oeuh/aha manua femmahs ratio eft. Quod uc diuerfe fint/ex diuerfis inde geni ns parefaciür. Vires igirfeminibus mfitgid certebabér/urearum unaqueq’/una rota fit rano/una cd parribus i fe necenario cóprebenfis. lam uero quod ibi cor porcum clt/marenam babet/quarum lUic efl/aelut bumidiulpfa uero ratio fpes quidam elf undicp:amp; ratio qdem ipfa eadem eft cum fpecic aîæ generate. Qug qui Jem aîa imago eft aîæ mêlions. HJcnónulIi naturam uoeât fcminibus infi tam.Quxquidê lilde exordiés ab bis quæ fupiora funr/quemadmodu ex igne lumêipcnnutat matenam/atqt format;nó qdem per uiolénam impellendo.mcqp tanquam quibufdam lam diuulgans uectibus agi tan do: fed rónem femmanam adhibendo.

N3tioncs fenfibilium f afa nuper acquifire uel édite nó fût i'pfa fenfibiIia.Abfo lutr uero Itelhgibiliu norióes ipotêtia rónalem uenictes ab ïtellecru/quodamó ipfa intehigibiliafunr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIL

^^Voniam uidelicetintellectus eft mmus anime/rum propnus/tum cóis.In q ■proprio gdem notióes amp;: ïrelligibilia idem magis fik. In cói fik maxime ^J^^dem. Intellectus proprius (ut fa’pe Plotinus ait)animæ ineft ut fq^ma J GSmunis aik taquaagés adeftaïe.Cum uero ipfum itelligibilefebabeat’Ódkelj ligétiam ferme uclut motor: ideoq?quodamodo antecedat/nó debemu^ccre/ ïtellectum fieri ïrelligibilia/ poflg kellexentea:fedporius ecôucrfo.Præfertim quoniam alioquin kelligéne cafu quodam exorirent:amp;:quafi quidam figmen td forent.

PLOTIN VS.

Romde fcienrik quæ ï rónali aïa funnquæqdem ad fenfibilfa pertinct: fi modo horum notitie nobis funtfaenne nominadc:quïppc cum opi ---mon es potius deceatnoïare.Ipfeinq/cum rebus poltenores lint/earun dem fik amp;nbsp;imagines. Que uero fpccrat ïtelligéda/que amp;nbsp;reuera fcienrip funr/ab itellectu ï aiam rónalem puenientes/fenfibile quidem nicbil ïtelligik.Quarenus uero fcientitv funt/fmgula ipfa funr/qua: amp;nbsp;ïtelligik:ipfumq? ab innmo inrelhgi bile amp;nbsp;ïrelligériam habét. Quoniam ïtellectus c inrimus/q cftipfa prima/perpe tuo feen babitas/actusq; exiltésineq; aciem intédés/quafi nó babear:neqi acqui rens aliquid/fiuedifcurrés pcrea qu.x impromptu anteanóbabuerir. Nam con ditiones eiufmodi aïe ponus ede uidcrur. Scd ï feipfo penitus coquicfcir/cikra fimul cxillésineq; ad id utens ïtelligétia/utfingula ï fe in efle perducat.Non ent quado ïrcllexit Deum/factus eft Deus:neq? poftqua ïtellcxit motum/facius dl motus. Quappquoddici foler/fpés kellïgentias cfie fi ira dkaf/urpoltquäin rellexit bociplum/factus fit/uel exiftat boe ipfum/nó rccrc diat.Oportct eniin bac intellectione prius elle quod ïtelligirur. Alioquïn quo na pacto ad ipfii pro ceder ïrelhgendum.Neqj cnï forte quad am rn ipfum inddit: neq? temere uel fm ftra conrendir.

-ocr page 635-

MARSILIVS.

* Intellectus qni Jem abfolute fumptus eft ornés idee. Idea uero qua?libet non eft inccUeccus abfolutefumptus:fed icellectus eiufmodi. Item Ideaquelibet diffère ab itellectu ronequada intellcctualttanrü.ideeuero iter fe différât ex natura ret 0i rôn e fo rm all. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VIlL

^KOnus ent licet dicerc:idea hols eft itellectus/amp; Idea cqui eft Itcllectus/q

1 p Bdeam hominis ée ideam equi.Quâuis fub uniufcuiusq? idcçacru cetera —jTincuirtuceuelcófequétiaquadatmquemadmodü propofitiócsigeome tfiadeinceps difpofice feadgeoraernam babét/atepinuicem, Prætereacum ens Haturali quodam ordine antccedat ïtellcctum/merito neceffana diftinctio entis infuos effédtmodos atqj 1 enna/quodamodo præceditufum îreUigentiæ.Qua lern fane diftmctióem neq? Platonici neq? Chriftiani i primo rerö prïcipio libcu teradmittât.Sicut cófideramus ibi naturaentis intelligénaq; eoem/ita m quaiiis idea propnam quadam entis naturam itelligétiamcp propnamtQuœ funtquaft duo quxdam/nó ut matena amp;nbsp;calor/ut diaphanum atep lux: fed ut calor atq; ca Icre/ut lux atep lucere.Quorum utrüqi eft actus.ideoqi reipfa fût unum.Quan uis igic Itelligétia fit intimus entis actus/tamé eft actus utrûqj.

PLQTINVS.

^ Vm igiequod keUigitur/ intimü fit/ hocipfum kimum/unum quidda ■ c 1 eft amp;fpés amp;nbsp;idea. Quid nam igichoc eft/Sane eft ïtellectus intellccrua

Ä lisqi efféna/â: idea quolibet ab itellectu nô différés.Sed unaqueep eft m tcllectus77CRp oio keUectus quidem ipfe cóis eft fpés omés. Vnaqueqi uero fpés Unufquisqi eft ïtellectus.Quemadmodti tota quedam fcienua cunctecórempla . Clones fuæ atq? notióes.Er notio quælibet pars eft totius/nó diuifa loco:fed ha bens unaqupq, i to to uirtutem. Hicigic ïtellectus eft i feipfo ï eodem fect'i habi tu cóquiefccns/tcterna oium plenitudo. Si aucem ïtellectus ipfecogitarctur ipfo ente pnor/oporteret indedicere/intellectum agédo intelligcdoq;generate enna atq, perficere. Atquoniam neceflanum eft ens intellectu prius excogitareifateri oportct/entiaipfaitelligéti imprimis ineffe. Actum uero ïtelligentiamq? entibus ipfis accedere/quemadmodü igni iam ignis actû: adeo utenna imprimis fic pe nitus infica/intcllectum ï feipfis ueluc actû proprium habeac. Eft aüc ens quoep. ipfum accus.Vnus igic umfqi actus eft: ïmo uero ambo fût unum. Vna igir na tura ens ipfum eft/acqïtellectus. Quapp entia amp;nbsp;enns actus/amp;: intellecrus talis unum fût. Atq? ïrcllcctiones eiufmodi fpés amp;: forma actusq? fût enns. Verûtamé anobis talia partiennbus/alia illic ante alia cogirantur. Alter enï eft partiés intel Icctus.llle uero amp;.'imparnbilis/amp;: minime partiens/ens ipfum eft/arepoia.

MARSILIVS.

Si mens formas difponk in mûdo p intelligétiam naturalem/eas ipfa formas in fe modo quodam naturali compl ectit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IX,

leut animæ effentia fuas uires ex ipfa fluêtes:ficut natura genitalis tones membrorû feminales:ficut fpés ignis lucem/calorem/ficcitatem/leuitaté/ L y raritatem. Atq? ita ferme ide^ cóueniunt inuicem/atq? différât.Neceffe eft y enim diffcrre ideas róne formali: ne alioquin diftinctio formarum ordoq? in re bus proueniat ex maceriaiucl accidac ex fortuna:uel connngat ex diuerfis agen cibus fortuito conciirrentibus. Sm aucem Deus extra fe agit libéra uoluntatc/

-ocr page 636-

quod inTheoloaia probamus more arcbitecn amp;' reomerra:/return habet ideas.

PLOTINVS. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ nbsp;nbsp;nbsp;‘

ƒ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^‘^ qu^nam flint in una illic mente/qu^ cogitates ipfi partimur?Opor tec eni eaquiefcentia proferretac ueluc ex quada fcienria i uno in an etc J P’'onuciare:atq;ita quæ infik/plamus inrucri. Cum igicmiidus hie fit aial/aiaha ciicta coplcctes:amp; ab alio accipiac efle/atep cHe taleallud at aquo eft/ redigat in mecem/neceflarium eft: amp;:i mente umuerfum imprimis tonus exeplar cxcare.-atqîbûcintellectûmûdûipfum itelligibilem elfctdequo Plato inTimeo inquittlnteUectus i eo quod eft: uiues fiueaial/ideas kelhgic. Sicut.n.ubi adeft ratio feminana/quæaîal quoddam eft/fimulq? fubeft: materia ronem femmana fiifceptura/neceftanum é aial generariura cum adfit natura itcllectualis omnipo tenna pollcsmihiUpimpediatiquippecnm nihil iter bac amp;:fufcepraculum feme dium interponat/neceftarium crthocquidêornan/illud aur bocexornare. Sed enim quod exornarn eft/fpem iam diuifam habet/ alibi quidéhoîem:alibi ucro folem. Exomacor ille cotta in uno quodam oia poflider.

MARSILIVS.

Quæliber idea comunitet amp;nbsp;fimiliter eft: efteria uiua itellectualis/fpes/actus.Cr’ ns aiic inter fe propricratibus diftcriit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

-lt;'WirOfrnalia i miido oia/St motus acrióesq?/amp;: erhectus corum naturali amp;nbsp;fpe fP^^ali quodam ordinc procedentes proprias illic habet ideas. Defect us uc ■’#—-Iro formarum progreflionfiqi naturalium nequaq.Sed aliunde cotingiit: amp;P ideas formakum cognofeunt.

PLOTINVS.

ƒquot; ^^^Vçcûqr igic in mudo fcnfibili fût taquam fpes/mde procedunalia ucro

1 4 Bnequaq. Quâobré nihil eorum ibi eft/quæ prêter natura fûr.Quemad ^jTJ^nodum ncqiquicquâ pratter artem ambus incft. Neep eft: tn feminibus claîWicacio.Clanda naqicódirio pedû î gencratiôe côtigit. Vbi rô femmana mi nime fupae.Nempe fpéi lactura cafu accidic amp;nbsp;fortuna. Qualuates âr ipfi nam rat côfentanee/quântatesz numcn/gcneranóes/babitus/profcctus/actióes/ pafiio nesep uidelicet naturales/^ motus/ôc ftatus turn uniuerfali turn particulan con dicione ex corum numéro funt/quæfuntibt/amp;: inde prouenumt. Pro tempore aûc illic régnât çterniras.Sed pro loco iHic róne quadam mtellectuali aliud repu: î alio. Cum igic illicfimuloia fint/quicqd potiflimum ex lUis acccpis/eflétia éi îtellectualiscp natura/Ôd iiitæcompos cxiftic. Sic uticpibi é idem amp;akerum/mo tus amp;: ftatus: mobile amp;: cófiftcns/eftétia/qualitas:amp; oia prorfus efteria, Nó enim in pored a: fed i actu ens eft unûquodq?.Quâobrcm quaktas ab unaquaq; eflen tia no fccernic. Sednunqd hæcfola illic funt/quæ miido fenfibili cónncnf/An potius amp;: alia multa. Verum prius de his quæ ambus pertracranf / uidec cofidc randum.Nam malûqdemibi uel inde nihil. Malum.n.hic accidit exindigétia priuatione/defectu.Malum fane eft paffio quodam fortunate materi^fotmami nimecófcquécis.Itemqp cius quod materig fimileuideteuadere.

MARSILIVS.

Artifida quæ uelfolum imitatione quadam return motionumq? naturalium fiiint: uel etiam ab ingenio naturalitcr amficiofo prouemunt/nó habent pro prias like ideas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XI. gt;

-ocr page 637-

lt;Tgt;( Ej param rcHiguncad ipfas naturahum iJeasfpnm ad rónes rcm/nume rorum/menfurarû/modorû/aîo rónali ingeniras/amp; ab idns fimilibus de ' ^—X pendéres.Cótéplano rem philofopbica diuina fapicntia bét idca:prou£ denna prtuatim uel publice gubemans diuinam prouidenuam fufpicitpro idea Tempus etemitatem.

PLOTINVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

lt;T^ Ed ut ad artes ia amp;: arrificia ueniamus/artes quç fie imitaron^ fût quéad' modii piccura ftacuaria/ tripudiu/gefticulatio manuiv ciibicquodamó ^^___' cópentur atq?confiftant/amp; fcnfibili utant exéplo/ fpéfqi imitent amp;nbsp;mo tus. Item cóonnitares/quas afpiciunt/ad fipna tranfferant/ nó recce lUucreduct poflc uidcnt:nifi ipfa bois ranonc.Siquis abt habitus ex ipfa concinnirarc quæ aïalibus ineft/generatim decora m ciictis cófidercr aialibus/pars utiep faculratis illiuscnt/queillicquocp côfidcratî mundo diuino/côcordiâcpoîum contcplar. Quinctiâ muf tea ois circa côfonanriâ S' modulorum numéros occupara/quate nus numerorucócentufq? rónes quafda intclligibiles contêplarur/ eodem fe mó habet/quo amp;nbsp;ratio illa/ quç numerü ipfu amp;nbsp;cócentü in fcipfa habet intelligibilé. Quçcûqiuero artes res fenfibiles fabncatficutarcbiteems amp;nbsp;faben qtenus utun tur proportionibus mcnfurarü/iniuum inde/ amp;nbsp;nónihil fapiétiæ illius habere ui dentur.Cum ucro régulas menfurani cum matena fenfibili mifceat/nó oio inde dependent;nifi forte quantCi in homme fût.Qumetiam neq?agriculturacorpo reis plantis afferens auxilium:ltem medicina fanitatem curas bumanam: rurfus quxrobur/firmumcp corporis habicum preffathominibus.Alia.n.porcffas illic uigetamp; fanitas/pcr quam aialiaomma firraitaté habcncfufficientcm.Proïde ars oratona/amp;: exeratus prcfeccurazdifciplinaqi rei familians Af publicæ/ fi quando m actionibus honeftum ipfum obfcruant:fupernamcp confiderantbonefiatcm/ fortem fan einde ad faenciam habent/cx illa quæibi uiget fcientia. Turn uero geomctriaadincelligibilia pernnês/iUiceftcollocada. Sapientia quocpfimiliter quç circa cns ipfum per excelfa uerfac. Ac de artibus quidern/ aftiumqï munen bus hactenus.

MARSILiyS„„

In ipfa hominis rationalis intellectual!fep idea fummatim conrinetur omnis arti fiaofa facultas amp;ingenio proceflura nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XlI.

Mncs formales inter indiuidua differentie non contingentes ex diuer Io I fitate materiarum uel locorum/illic ideas babent: fed uirture quadam pouus q actu prop no,del licet quatenus in fpeciebus ipfis/quarum pro prie amp;nbsp;præcipue funt ideæ/continétur uarii quidam fingularcsqr formarum mo di/indc quandoq; pululaturi.

PLOTINVS

—“Âfn ûëfo fi hominis illiccfl idcaz cd ôf rationalis: efl: artificiofi fimili

■ nbsp;nbsp;nbsp;ter. Sunt illtc prærerca arecs quç mente concipiuncur/ amp;nbsp;panuntur ut

■ proies. Dicendum quoep elf / uniuerfalium fpecies illic exiftere non —Socrans uidcliccc:fcd porius hominis:tamctfi de homme præcipuc cô fiderandum eff:nunquidibi fingularis etiam fit idea.Singularis inq/propterea qmó idem eft uel habet aliud atqi aliud fingularc.Hicquidcm fimus eftnUeue ro cft aquilinus.Eiufmodi uero proprietates ponendac in hominis forma funt / 11 k

-ocr page 638-

rang fofmarum (îifFerenti£Bquç(J^:ficutâf aiahs fuædifferentie funt.Sed a mare naproficifcucf hic quidc haccoditione/ille ucro illa potius ficaquilinus. Er co lord fimilitcr differcntias alias quid cm exiflimare debemus i róne amp;: forma eófi fterc.’alias âc ex materia lociq? diucrfitate cótingerc.

MARSILIVS.

Res quolibet materialis ad fuam idcatii fe habet/utimago picturaq; ad fubilan tramuiuam. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIiï»

imæ uero mentesq? amp;: confumaræuirtutes carum extra ideam uer^ res ' extlfunt/ quemadmodum m idea. Nee tam æquiuoca q uniuoca deno inanone funteadem.Nec differut/ut homo pictus a uiuo:fed porrus neut puer auiro.

PLO'nws^„

Eliquum eff indagare numToTa illic finc;que fenfibili ordine córinénir; an eciâ freut aliud qurddâ é no der hichomo:aliud ipfehomo/frc aliud rbt fit ipfa ara/q bare anima. Similiter hæcmens/amp;ipfa mens aliud. Dice dum igte primo quidem/nó oia qua: hie funr exiftimanda ede exépla nu fimula ebrameq; aiam efleipfrus anime fimulacbrû.Verûramen alteram alten dignitate preffare. Atqj bicquoq; elle.Forfan ueronóquatenus biceR/animaipfam effe. Cum uero ara quælibet reuera fir/eflequoep ludiria quanda amp;nbsp;rempannam iara bus quoep hichabirantibus;amp; feientra prærerea ueram: neq;imagines duntaxac neq? fimilitudincs iliorum tanquain fenfibili loco uerfantes/fed eadem illaalio quodam pacto hic exiRentia.Non enim rn loco quodam dcrerminata funt illa. Quapropter ubi anima emergite corpore/ibidem funt amp;nbsp;illa. Madus naq? fenfr bilis uno tantuloco determinatur.Müdus adtintelligibilis eRubiqr.Quorcüqi igicanima talis hichabet/eadem rurlus amp;: ibi.Quaobrem fi ea qu^i loco lenfibi It ede dicuntunirelligant ede quf in genere uifibiliu numerantur/nó folum qua: funt in mundo fenfibili/funtamp;: ibi:fed plura lUicexiRunc.Si at fic rn müdo ede dicantur/utfimul amp;: anima/amp;: qu^ rnfunc anima: comprehendacur/ nrmirum bre funr omnia/quæ funt amp;nbsp;rbi.

^ARSILIVS^. _

Multaputrefactióc cafu quodam præter ideas accidunt/ôc dcformia:quonia ne getalis aîæpars que eft ultimû diuinorû nó pór oio materia fupare .Cap^XUII^ nV Eceriam ideas habent qua: abfqj ordine certo ad fmédtrecto nónunq 1 unü confluut, In ipfa hominis idea córinétur artes ingeniofæ atq; ne — ^cedari^. Ipfa ara ê idea aig. Huic proxima eft ara penitus inrellectu forma ra.Longius uero diftat aïa eadem uniuerfalé quandoq? müdi prouidétiam i fe fingcns.'longtffime tandem eadem aïa particular! prouidenriæ lam addicra.

n. O TINYS,

' V nquid igitur hanc naruram in gen ere intelligibili omnia conqinen ^tem/cflcpnncipium ipfum exiftimaredebemus/Sed quo nam pacto? Q utppe cum ipfum reuera principium omnino unum fir/acquafim plcx;in ipfa uero entui plenicudine fit neceftano multicudo.Sed Aeru quot;^üo narnnfodo natura plenirudoq?talis prêter ipfum unum eft ab uuoreCquo modo hive inde profluit multicudo? Qua ue conditione hæc omnia. Item cur intcllectus hæc amp;nbsp;unde. De bis fane alibi/ alto quodam cxordio eftdicendura.

-ocr page 639-

Vbf uero quenrur nuquM ibi Ticfpeoes eorum ena quæex putrefarnore fiunc difficihumqiamp;admodum molcftonuitem fordium arcpcçni:diccndû eftrquoc cunq-, mens ducic a pnmo/omma cfleoprimaanquibus uriq^ fpebus/barenó m funr. Ncq? ex bis mérem acapcre/ fed animam a menre quidem accipere mulra: admictereinfuperamaceria plunma/ïquibus hxcacadunt. Verum dehisaper nus explanabitur:fi ad dubitanonem illam regrediamurzqua quænrunqnomô ex uno profluar mulntudo. lam uero codât illa cópofira quç réméré Eudraqî fiunc:necmécc:fed fuo quodam imperu ï bocfenfibihum generccófluiinr/ fpc cicbus ipfis minime connneri.Prçterea que putrefaenone fiunr/ex quadam ani mg forte córingere.Tuncforfan aliudnon pocenns.Alioquin feciffetproculdu bio aliquid naruræponus confentaneum. Facit igiturubi amp;nbsp;quomodo pored. Pater quinetiam eas artes m fuperna ipfa natura bomims contineri/quccunqs re feruntur ad illazqug funrgenen bominum naturaha. Priorc ueroegtens uniuer faliorem efie: amp;nbsp;uniuerfali pnorem ipfam anima/ aur uiram m méte prius q eua deret anima: ut êt fiat inde b«canima/amp;: contingat illa prgcipue ipfam animam apellarc.

ENNEAS PLOTINI SEXTA TRANSLATA AB EODEM MARSILIO FICINO FLORENTINO

bono.

O ctauus/ De libertäre: amp;nbsp;uoluntateipfius unius.

Nonus/ De ipfo bono ueluno.


fimul fit ubiqi toni. Quintus/iteriim q? ens unum idéqj exidés fimul ubiq? fic totu. S extus/Dc numeris S eptimus/Quomodo mulntudo idearum excatratque Deipfo

MARSILIVS


Primus liber. Degene ribus cncis

Secundus quoepde ge nenbus encis

Tertius enam/degene ribus cncis

Q iiartus/ Quod ens unum idéq? exidés


Multas dercrum generibus quardiones rangit:Nibil uero in boccapite deftnire

uidctur.

Cap.Pnmum.

PLOTINVS

(IDE GENER^VS ENTIS

u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ET VS ADMODVMquedio ed/quornam fic quæfinc quæededicuntur. Alii quidem ens unum tantum: alii uero plura:fed definira:aliideniqunfiniradixerunt:bo rüqsfinguli/alii aliud in medium artuleiunt/fiiie unum/ fiuefinira/fiueinfinitapofuerinr. Cum uero opiniones ciufmóia podenonbus fans lam examinara: fuerint/no bis funtimpræfenriadimirtédæ.Eorumqiduntaxatopi nio confiderandaed: qui difcuflis anuquionbus derer ininata quidam reruin genera pofucrüc. Qui faneneej

11 n

-ocr page 640-

fufceperiint unû: quonil mulca cria in rebus itcUigêdts efle uiderun neef rurfus infinira admittere uoluerc:quonia neq; ici fieri poilcrmcq; ulla frfus fcicnria fo ret. Finira uero/in ipforû numerû rcdigcntes/ cum nô recte poflét bæcelemcnra diccrc/quoniam fubiecrafibimulta côprehédercnt/nimirû bec genera qu^dapo tins apellarûc. Alii qdé dcccm:alii uero pauaora.Forfan enâ nô deeflet/ qui plu ra infup nobis adducerenr. Eftaûtin genenbus enâ differécia. Nam aliigenera eflcprincipia uolucmt. Alu rcs ipfas tondeeflegenere. Prîcipio igit eorum fen renna/qui rcs oês parrin funt î decé/nobis acapiédauidcturunueftigaturis nun quid deeem genera ene uelint/cómune nomé enris habéna:fiuc prpdicaméra de cem.Na amp;nbsp;ipfi fatenecns ipfii non effe i cuncris umuoeû/ÔC rectefatenc. Immo ucro/iliud prius inrcrrogandû/nfiilladccéram rebus intclligendis q fcnticndu fimilitcr infinnan potius m fcnriédis oïa.In hts uero quæad intelligénapnnét; alia quidé fint/alia uero ncquaq. Viciflim auc hæcfc habere nemo unep dixerit. Vbi certe uidetur îucftigandû qne ponlfimu c numero decé intcUigibili nature cóueniant.Etnüquidquetlliclunt/ fub eodem genere/ fubquo hæc noftra fint colligéda.An potiusqueillic efbamp;: quæhtc/çquiuoccdicatureflcnna.Vcrumfi æquiuoce plura funt genera. Si auc unmocc/fiarim abfurdu eft/efléna idé fignifi care:turn i hts que primo funt:turn ihis que poCrcnus.Quippccum nonunum i eis cóefttgenus/in quibus aliudquidé prius é/aliud ueropoft:erius.Sedde»e bus adincclligériaptincnribus feendum diuifionénó loquunc.Nó igtcoïa010 qu^ funt diuidere uolucrunt.Sed quç maxime funtpotius dimiferc,

MARSILIV^

Non facile concedendum cd rcs icorporeas fimul atep corporeas:item formam atq; maceriara: Äi compoficum amp;nbsp;fingulare atqi uniuerfalc m uno fubdanaæ ge nereconuenire nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lI.

PLQTINVS

ÔVærendum cd iterum/nunquid hec exidimanda fint gencra.Ec quorno fubdanria unum genus fit. Ab hac enim omnino uideturincipiédutn. jPj^um quidé cd/ nó poflc genus unû fiibdantiir efic cómune intelligt biliTcnîibïh^naturæ. Nam ficcnam aliud quiddam ent fuper iteUigibilem fen fibtleinq? fubdantiam de umfq; communicerpredicacum. Quod quidemneqj corpus/nee incorporcum ent. Alioquin fiue genus illud corpus fit/ fequetur quod fub co incorporcum dicitur/ eflecorpus: fiue fit incorporcum/ fequetur’ iterum/quod fub eo corpus dicitur incorporeum efle. Quineriam î his quehic a nobis fubdanria: apcllantur/qu^rendum ed/quid nam commune fit materiæ amp;: forme arque compofito.Hæc enim omnia fubdanrias elfe aiunt: neq; tarnen æque fubdantias efle. Quandoquidem forma magis q maccria fubdanriadici tur:^ recte quidem.Quanq alu forte dicerent materiam magis efle fubdantiâ. Preterca fubdantiæque primx dicuntur/ quid nam cómunecum fubdantiis fe cundis habebune, Quadoquidem fecudp fubdanria: a primis id ipfumhabent ut fubdanria: apellentur.Omnino uero apud cos quid nam fit fubdanria expli care nó dacur. Neep enim fiquis etiam proprium fubdantie nobis alTtgncc/ lam quid ipfa fit aflecutus ent. Ac forte quod tan q proprium fubd^nj aflignatur / fcilicetqjunum atep idé numero cótrana uiciffim fufapc poflic fubdaciis omnt bus conucnire uidetur.

-ocr page 641-

MARSILIVS.

Quas Peripatetici fubfl^tias nominant/probabilius eft in una feriedeinceps ab uno dependente difpofitas eHe q in eade natura cógrucre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapJlI.

PLOTINyS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' quot;

~jrir 1|pErum nunquid unum quiddam prædicamenrum ene/dicédum eft: fub I 1 quo comuniter comprehédamus inteUigibilem fubftantiam/ amp;nbsp;forma/ matcriam/arqicompofitu?pcrindeacfiquis Herculidum genus unu aliquidaixerit/no tanquam comune quiddam fitcuncris: fed rang ab uno de feendar.Primo nanqr fubrianua eft ilia. Secudo uero gradu atq? minus reliqua. Verum gd nam prohiber omnia prorfus unum eife prædicamenrum. Erenim amp;nbsp;reliqua omnia qua: efledicuntur a fubftatia elle qd prohiber? An force reliqua quidem palfiones quidam ipfius fubriantie funtylpfæ uero fubftaria: alio quo dam pacto deinceps difpofirg funtfSed enim neq? dum hoc pacto in fubftantia gradum fifterepoffumuszneqjquod eius potilfimum fitaccipc: adeo utab illo fubftantias quoq; alias capiamus. Proin de cognate quidem lam ita fint inter fc omnes qua: fubftanriç nominantunhabentes aligd præcer reliqua genera. Quid nam igiturfibiuulc bocipfum quoddiciturgd atep quod/amp;: fubiectum/amp;; non fubiectuincq? elfe in alio uelucfubiecro:neq5id ipfum quod eft/alicuius alrcrius ifti elfe/ficut albedo eft corporis qualitas:0? quatiras eflétiæaliquid.Item motio nis tempus:amp;f motio ipfius mobilis aliquid. At uero fubftantia fecunda de alio prædicacur.Sed forfan alio modo hæede alio dicitur g reliqua foleat: uidelicec rang genus:quod uelut pars quædam inficSicqi ad illius in quo eft fubftantia attincns. Albedo uero ficdcalio predicatur/utin alio lacear.CcrerLim bee qui de propria dicer quis ad alia: ideoqj ira congregabit in unum/ amp;; fubftantias apel labic. Vnum uero quoddam genus no rice dicer:neq? notionem 60 naturam fub ftanriæ declarabir.Sed hec quidem hic iam finem habeanc: ad quariraris nacura proficifcamur.

MARSILIVS.

Numcrus/conrinuum/locus/tcmpus/quç Peripatetici in une quanritatis genere collocacnó uident habere unam natura cficris equetóem:fed potius in comuni quadâ ferie deiceps difponi p gradus reductos ad gtitaté prima nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap, I1IL

s^yh^ Vmerus quidem folus uideturefle per fequantus/ ipfagquanriras/ In

1 nbsp;nbsp;■ hoc ipfa uniras unitatcm deinceps unaquang définit. Ad hunc compa cadimenfto/quantafitperpenditur. Ad dimenfioné locus acq temipus.

PLOTINVS

n ^Vmerumprofcctoprimumquitumdicunt/Ô(;omnemconrinuâmagni

I nbsp;nbsp;■tudmcm/locüq amp;: tempus.Reliqua uero qu^enq? quâta dicunt/ad hec

- \ omniarcferüt.Sicmotiiquantü efleaiüt gcum 06 tempus/ quo trâfigif. Quäui^orte uicilTim uideatur agendu. Quippe en tempus cótinuitatem a mo tu fufcipiac. lam ucro fi córinuum/qua ratione continuum eft/ quâtum efle di y xerint:fequetur quod difcrctum cft/non efle quâtum.Si autem fccundn accidés nbsp;nbsp;l continuum gcum fic/quid cómunc ambobus erit in hoe ipfo g fincquancayNu mens quidem ipfis id cómunicer infit:ut quâti fint: tameefi hoeipfum/g gtidi . canc/faris cóftat:nódum ramen conftat quæ pociflimn fit ipfa nacura/ p quagti .

11 üi

-ocr page 642-

diaintur. Verû linea ôc fuperfides Ôi corpus non ita dicunturded magnitudines dicunturquidein.Quantauero ncquaqua.Siquidcin tunedemum aflequuntur ut quanta dicantur/quado ad numerum redigutur: perquem bicubitum tricubi tum uepcrpenditur. Quoniam amp;nbsp;corpus naturalecûredigitur ad menfura/qtu quiddam lam euadit:atqi locus pcraccidés/nô qua locus cd qua tus. Oportet at non fecundum a cadens quâtum acapere/fed qp quantum fitperfeipfum.Ipfam fcilicetquâtiracem.Quoniam neq? tres boues uelut quâtum admitrcrcdecerded ipfum quii eis ed numerum.Boucs enitres duopraidicamêraiam func. Sicamp;Ii nea ranca/prædicaméta duo. Tanta qnenam fuperficics fimiliter duo quidam prædicamenta: 5e quâtitas quidem fuperficiei/ipfum quâtum cd. Ipfa ucro fup ficies cur nam fit grum/Quam obrem cülamdeterminata cd ucIut tribus lincis autquacruor/quancum efle eenfetur. Quid ergo/folos ne numéros efle quâtum ipfii affeuerabimus ? Vcrii fi numéros feorfû p fe exidéres ad id admittimus/hi certe lubdantiæludieanrur.-preferrim ga fecudum feipfos exidant.Si autem nu mcros acccpimus/ quifuis participantibus infunt: fecudum quos numcramus: nó gdem unitates: fed decern cquos/dccéqi boues: primo gdem abfurdumcife uidcbirur/fi illi fubdanti^funt/nó bos quoq?fubdantias efle. Deinde rurfus ab furdum:fi metten tes fubiectaieis infint: neep extra ficexidant/dum metiuntur/ quéadmodum regulæquædam atq? menfuræ/quâdo metiri uidétur. At dm fe ipfis interim exidétcs/admeticndum accipiâtur/neep tangfubiectis alicubi inde rentes/ nimirum neep illafuntquanra/quæfubiecta func: cum per fenon partici pentgntacem. Jpfi ucro cur nam grum eflecenfenrur?Menfuræ eni funr.Menfu ræ ucro cur quâta funt uel griras? An forfan ga in rcrum ordinc exidéres etiam fi nulli aliorum natureaccómodentur:hoc ipfum tarnen quoddicuntur/erunt. Arq? m ea que quan tiras dicitur/locabunrur. Etcnim uniras ipfa eorum derermi nat unum. Deinde feconfertad aliud:amp;: numerus quâta fint ibidefignat:amp;ani

ma Utes numéro multidmem ipfa mctitur. Dum ergo mcritur/non quid fitunu quodqi/mcnfurac. Vnum naqs didt amp;C duoiqualiacuqpfintiHa/ enam ft corrana finr.Neqi rurfus qualem res queep afFecrioem habear. Veluc num calidapulcbra lie fit/fed quoad quantum propne fpectat. Quaobrem fine fecundum feipfu/fi ucin parncipantibus numerus afliimatur/noparucipariaquantLifunc/fedipfe» Neqi ig;rur mcubirum erit quantuifed tria potins hoc ipfum erunt.Si ita ed/cur nam magmtudmes quoqi quanta dicuntur/An forte quia ipfi quanto funtpro xima: amp;nbsp;quibufcunqj adfunt/ea quanta didmus. Tametfi non ipfo prindpali quanto ficilla pcrpendimus.Sed magnu quidem dicimus/tanqua multi num eri particeps.Paruum uero/quoniam paucifitparticeps numeri. Veruramemagnu ipfum atep paruum no cenfétur eflequanta^pric/fedad aliquid. Sed eriaad aU quid aiunt quatenus quata ede uidentur. Cófiderandum tarnen ed de his mdi per diligentius.Non igitureritunum aliquod genus aliud/loIusniimerus.H^ aurem fecundo loco.Non ergo principaliter genus unû: fed unum predicamen turn congregans quoqi propinqua inter fequodâmodo amp;; que primo amp;nbsp;quæfe cundo loco fe habent. Nobis aûtinuedigandum ed/quomô numeriquifecun dum feipfos exidunc/fubdane fint;an forte amp;; ipfi quâtum quiddam fine. Vrro aût modo fe habeât/nô unum aliquid comune idi cum his habcbuntmifi força duntaxat nomen.

-ocr page 643-

MARSILIVS.

Ipfaqnras eft qu« no p aliucl gra ftr/fed p qua cetera fint gra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V.

T^ Ermo igitur amp;: motus amp;; tempus cum id munens non habeann non fût qncasmeceriam in fua foimali rônequantitatem includunt/Quis cuan L^_ . ntans paraapia fiant.

PLOTINVS

Roindcfermo amp;: tepus amp;:motus quo fe babenrad quantum? Pnmu uc 1 nbsp;nbsp;nbsp;■ rodefermonc/fiplacet/interrogemus.Mefuiaf enim. Atfermoquidetn

exiflens rantus eft.Scdqua tone ferma eft/non eftquantu.Vim naq^ft gnificandihabetficutnomeaccp uerbum.Materia uero eius éacr/fiturnoîs aicp uerbi: ex quibus ferma cóponirur. At ucibeiario ipfa potius ferma eft/ neq: fini piloter uerberatio ;fed figuratio qugda facta uelut formans. Actio iraqi potius. Actio mg fignificamx. Mononeunqi iierberanóemqi buiufmói recttus aliquis actionem afleuerabic.Oppofito uero fe mó haben tem/elle ailererpaffionem; nel unaquanepdieetaltenus quidem actionem/alrcrius uero porius paflionem. Auc actionem infubiecrum/paHionem deniqnn fubiecto. Si autem nó fecudum ucr berationemuox/fedfecundumaerem uideaturaceipienda:duo lam ciuntinecp unum prædicamentû/aliquid.s.ex fignificante ueiberahonecollectum configni ficas illudprædicamentû.Poft bectempus fi fecudum ipfum menfurans accipia tur:qu^rêdum erit/ quid putandum ftteffe méfurans. Aut cnim animus aut mo menrum hicmenn uidetur.Si autem tempus fecudum ipfum menfurarn accipia tunefta quatum ipfum qua róne proprie râtum eft/ uelut annuum.Sed qua tem pus eft/natura quadam eft diuerfa. Quod cnim tan tn eft/aliud quidem exiftes/ • ell interea tantum.Non enim tempus eft quantas.Quatitas aurem/cnam fi non / arnngat allud/hoc ramen ipfo quod eftfimpliarcr/eft præcipuequanrû.Siquis autem quæcunq quanti participia funt/quanra propric afferat/ fequerur Ganm/ fubftatia amp;nbsp;qrn idem prorfus ex111 ere. Pret ere a quod diotæquale amp;nbsp;intqle/pio pnum cflequanti/in hocipfo propneaccipiendfi cft.Non ramen in his qua? pat ticipancmifi forte per accidens quifpiam id afiumpferirniidclicer non qua róne illaipfa funt.Quemadmodum tricubirum quanrfi dicitur quafi coHectunnnecp ramen in genus unum: fed m aliud quiddam unum; atep unum quoddam præ dicamentum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

MARSILIVS

Ambigit córra Penpateticos:urrum oïa qua* ipfi collocat in predicaméto relatio nis ï una natura generica uniuocaq,côueniât nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI.

If*It uTnonnullis quç inuicem relatiue dicunrur prater ipfa fubiccta fieri ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^® aliquid aliud/fcilicet actum motumq; aliquem/ut inter fci entern fcitum:agés amp;nbsp;panés.In plenfqi uero uideri nihil ultra fubiecra aliud fieri iiel exrare prêter cogitation cm noftram/ illa inuicem compantem/ ut fimilc ad fimilc/equalead equale. Deniq nó putat relanua hac amp;nbsp;illa/arq? ipfa fimplici ter relatiua in cadem natura congruere

PLOTINVS

fp^Oft hccaut de pradicaméto rclationis uidetur côfiderandû.Siqua uidc

1 ^liceccómunio generica ficin ipfo:uel alio quoda pacto aduntiquidda

—-.-..^communia redigens.Et de hoc ipfo ipnmisiutium hac ipfapropric fit

11 ÜU

-ocr page 644-

fubfißenn’a Gue babitudo qiicdârqüêadmodû dexter arq; GninenÖc duplû arqj dimidnim. Vel in gutbufdam quidem bæcipfa firzficuti co quod poftenus'mo dicebam.In co autcmquoddicebam pnus/nulla prorfus exiflar: uelponus'cxi ftacnufq. Quidenim cxiGitin duplo atq;dimidio. kern m fupeiarcatqpfupe raro.Rurfus in habitu/difpoGnone/accubiru/feflionc/ftanone/parre quocp/amp;: fi ho/domino/fcruo.Simili rurfus atqj diflimili: æquah inequab: agente patiente: menfura menfurato:fcicnria deniq? atq; fenfu.Saéria emm ad ipfum quodfqen dum eft/dicitur.Similiter fenfus ad lentiendum.Nempe fcienria quidem habere poteft ad ipfum quod fcibile dicitur unam quadam fubfiftcnnam fecundü actu crga ipfam rei fciendæfpétn.Senfus quoqi ftmtlitcrad fenGbile. Prætereaquod actiuum dicic ad padiuum Gc ferme fe hêt:ór opus unum efficere poted/^ men fura ad menfurarum méfurationem agir. Simile ucro aduerGis Gmile quid nam habet tune efrectum/An fortenon habet quod tune Gar/ fcd quod lam exiflar: ipfam uidelicetinqualitarc idcntitatcm.Verütamen prêter qualitarem in utroep lacentcm nihil adhiber.Similirer neecqualia. Identiras emm in ipfo quanto mu tuam habirudinéantecedit, Habitudo uero quidnam aliud efr/prêter animt no ftriiudicium/dum uidelicetcompamus quæin feipGs exifluntid quod funr:di cimufqï hoeatq? hocmagnitudinem eandem habét/eandemq?qualitatem. kern hicprogenuitillum. Hicfuperacillum.SefiTio quoep amp;: flatus prêteripfum fedé tem/arq^ (lantern quid nam aliud habet. Habitus aurem qui fecundum id quod haber/dicicur habere/ipfum potius uidetur Ggnificare. Qui autem fecudum id quod habccur/quale quiddam potius efl dicendü.Eadem de difpofirione ratio efl. Quid nam igitur prêter hæcerunt/quçinuicem referunturyQuid ultra com paranonem quandam noGra intelligentia factam? Præcerea quando fupans re ferturadfupatum/hæcqdem tara magnitudo ellulla uerotanra. Ac hoealiud: illud ucro aliud. Sed compatio apudnos eG:neceft i cis. kem ubi dexter ad G' niflrumiSd anterior ad pofteriorein predar forfan hxc in Gtu quodam confide re:proucille quidem hiceft/illeuero ibi. Nos autem dextrumÖ^ GniGrum exco girauimus.Ac i illis efl nihil. Irêquod prius diciruramp;poflerius/reueraduofüc tempora.Sed quodprius ó^ poftenus noïatur/in noGio êrudicio pofitum.

MARSILIVS

Concedittandem 1 omnibus quæinuicem relatiuc dicutur effe ueram aliquatw amp;: muruam habitudincm: amp;nbsp;præter noGræcompationis effecrum: guis alien hi fie firmioninfirmior alibi. Sed ualdeobfeurum elf edicit/quid näht hcc habitii do côis/âl natura uniuocam effe diffidic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.ViLi

acedit relationem ene proprie nónihib cuius exiGécia fiqua cG/i ipfa tua return habitudinc conGGatz uc in habitudine bicubici ad cubica 5fiGit/relatio dupli ad dimidium S^ uiaGim.

PLO T IN VS

I igit nihil dicimus/fed dicêdo métimur:nihil utiqj hord enc:fed habita’

7 do uanû qdda.Sin aut uere loqmur/ quado dicimus/hic prior êillonUc uero poflerior/dao irer fe tépora GÓpantes/aliud quidda prêter fubiccta icclligt mus eé ipfü prius ac poGerius.Similicer de dextro atq; finiGro:à: circa magmea dines præter ipfû earn quantû/habitudine quidam effe uolumus:quaccnus hoc

-ocr page 645-

quidem fuperat.Superatur illud. lam uero finobis enamnihil dicentibus/nihil inrelligéribus/ita fe res babetz/ut bocduplü fit ad illud:boc habear/illud babea tur/anteq nos id aduertamus/ôf cqualia iter fefint ante cognitionem noftiam: amp;: quanta ad quaïiratem fpectat/muiuam unionem babeant/A: in omnibus quç ad aliqd refern diciraus/prxterfubiccta/mutua quædâ habitudo confiftat. Qua nos lam cxiftétem aiaduertimus:fimiliterq? fe habeatcognitio ad rem cognofcé dam:qua quidéinrecttamanifeftius eft/eflequanda ex habitudincfubhftérii: fi btecinquam ira fehabent/non eft ultenus inquirendum/ urrum in bis habita do quidam exiftac neene. Sed concedédum ex talium numero/in aliis quidem qdm man ent fubiecta in feipfis quomó fe habebat/quis inter fe interim feperft/ babitudincm ipfam pfeuerarc.In aliis auré/quado cógrediunf/habirudincm fie n.ln aliis irerum etiam manentibus definere babitudinem uel oio: uel aha fieri. Quemadmodû in dextro accidit amp;: fmiftro/ arq? propinquo. Ex quibus potiffi mum orta fufpirio eft/in talibus nihil exiftere.Hociracp cóceffo perfcrutandum cft/quidnamfitin omnibus idem:amp;:nunquid fitibi cómunc ipfum taqgenus: nbsp;^ non autem accidens.Deinde poftq in bis idem aliquid inuenm fucnt/indagan dum cft/quam habeat fubfiftenriam.Iam uero diccdn eft aliquid relanuü/quod Aad aliquid nominaf/non fi fiinplicirer dicaf al tenus ;u dur aliquis animæuel corporis habitusmeqi pcrindeatqi ex eo/q» anima ahcuius fit/uel m aliquo:fed lila propnedicendafunctaha/quibus exiftenrialua nó aliunde q ex babitudine nalcft.Êxiftentiam uero hancdico/nó quæfubiectorum fitifed qua? ad aliquid propne dicitur. Quemadmodum duplum ad dimidium/exiftétiam rradit/neq; btcubiro ueloïoduobus/neqicubttali/uclprfus uni.Sed bis exiftétibus/illicofc cundii eorü habirudiné/præter id quod hoc qdé eft duoallud at unû/ ipfû qdê duo:cófequft utduplû drear amp;nbsp;firnpfû uero unû aflcqt/utdimidiû fit uicifiim/ arq? dicaf. Ambo igft unacôficiunt ex fetpfis aliud efieduplû atq;dimidiüm. Quæquidé ad feinuicé facta funt:eorûcp effe nibil ahud eft/q ad feinuicé effe. Duplo quidêefleineft/ex eo qpexcedatdimidiû.Dimidio ât/ex eo q excedar. Quapp nó eft aliud qdem illorum prius/ahud uero pofterius: fed ambo fimul exiftût.Quæri præterea pofiet/nunqd A: reliqua fimul exiftâtian quædâ potins nó fimul Îint:ficut de pâtre fihocpaccidit/accpfimilibus.Nâ poftq dcceffit pater films fupeft.Et obeunre frarre reftat frater. Quâdoquidé eciam folemus dicere hune aut illum fimilem effe defuncto.

MARSILIVS

Córaunis defenprio reUnonis eft mutua duorii habitudo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIIL

Ed heem differétibus relahuis ta dmerfa eft/ ut nó fit uniuoca. Inter ah qua relatiua una cü babitudine eft acno quidam/ ut iter generanté attj genitura.Alicubinulla/ut inter fnnilia amp;: cqualia.

PLOTINVS

Aeteru ad hæcquodamô digvefii fumus.Inde uero iprimis querendu êi qult; ob cam hæc fe diflimiliter béant. Sed lâ igit hoc ipfû quod dieft ad fe inuicé efte declararc debét/quâ cóem béat exiftenna. Profecto idipfu commune nó poteft effecorpus. Confequens eft igft/fi modo eft/mcorporeura ' cfte.Etid quidem ucl m ipfis effe fubiectis uel extra. Ac ft eadem fit habitudo/ uniuoca effe. Sin minus/fed aha ahorum/effe equiuocam iudicadam, Nó enira

' 11 Y


-ocr page 646-

ex eo qj elicit habirudo/flanm cadem habet efîcntiâ. Num igif babitudmes irai parein debemus? Dicêtes uidelicet alia qdéhabere habitudiné ociofam quafi ia ccnté:acqi fimul oio fubfiftennam inter fe habere. Aha uero una cü poténa fimul amp;: o pc femp quodamodo habirudiné poflidcre: amp;nbsp;antea quidcm patam poten nam habuifle.’ Deinde m congreffu ctiam accu fubfiflere. An uero fümatim ira dicendum/alia quidem efficere:aha uero fubfiftere. Acq^quod fubfiftitznomen folum alcen exhibere. Acillud quod efficinctiam fubfiftériam alten tradere. Ta leuricp é pater 5efilius. Agens amp;nbsp;panés. Habet eni quadam uelucuiram Seactio nem.Num igitttahabitudinem difttngueredecendiuidereinq/non tang idem 1 in differentils ahqmd amp;nbsp;cómunc: fed oio tanq habitudo i utroep altera fit natu ra.Qua dicere æquiuocam debeamus: amp;nbsp;illam quidê qua: efficit/noiarc actióetn amp;: paHionem/quafi utraq; una fit mono. Aham uero ponere quç nó fanat ipfa: fedahud quiddam fitm ambobus efficiens uclucœqualitas/quç çqualia faaar. Aequalirace emm æqualia fidnnamp;oio identitare quadam hunt eadem.Vbiauc magnfi dicicur acq? paruum/illud pra:fentia magnicudinis/ hoc uiciflim paruica tis preféna fic apellacur.Sed ubi hoc mams perpédit illud mmuszqtum ad illos , qui parnapancica cenfet.Maior quidem actu lam apparencequ^ in ipfo dl ma gnicudine:minor aüt/paruirate fic apparente.

M A Rb I LI V S

Relatio efl nónihil incorporel! 5^ ró quidam: quæcôfiftit ucl i acrione: ut inter mouens acmotummel m fpecie:uthicpulchnor illo:ueli priuatione fpeciei/uc

rurpiorillo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VIIII.

^ yLiquado i fpecie eadé ut fimilia amp;f æqualia. Aliquado in oppofitis fpe ciebus:ucdinimilia ó:mæqualia.Didicileed: in codem generecolloca ,_Jkt£r(Vres adeo diuerfas.Icé habitus amp;pnuationes eorum.Itcm ablracca ' S)C concreta.

PLOTINVS

—■’ir''X?ttut^peprcnum eftin illis quidem queprius narrabamus/uclut in elft*

I nbsp;nbsp;nbsp;cienre acqj fciécia/habicudinem ponere certam amp;; efficacem/ acqj actum:

—jn actuqï rationem. In lehquis autem pamcipacionéquadam fpéi ratio ' nifq? afferere.Eccnim fi oporcerec/res omnes ehe tan tu corpora/deceretdiccreha bitudines eiufmodi quæinuiccm rclaciuedicuntur/nihil ene. Si autem rebus in corporeis ranonibufq? principalcm tnbuimus effédi prouinciam: acqj habitude nes effe rationes quafdam/fpccierumcp participationes affeueramus/nimin! eau fas ficaffignare eófétaneü efl:hums uidelicet quod duplü efl/ipfû’duplû ca eftz ut fir duphvatqi uiciffim lt;p aliqd fic dimiduucaufa eft dimidm.Iam uero alia ea dem fpccieialia fpêbus oppofitis effe hec ipfa que dicurur. Simul igit huicqdé contigitduplü ipfü/ilh uero dimidiü. Huic magnitudo.Illi paruitas.Vel utraq$ fût i quoliber/fimilitudo fcilicet/acq? diffimilicudo. Rurfus idem amp;nbsp;alcerü.Qua propter idem aliquid paffim elf fimile fimul atquc diflimilc.-idcmq; amp;: alterum. Quid igicuiVfi hicquidé turpis elf: led ille rurpior.Nunquid participatione fpe ciei eiuldcm ficapcllantur. Force uero dicendum: fi curpes fine omnino «qua Les effe inter fe abfencia fpcciei. Si autem in hoe quidem magis fic/ in illo uero minus/dicendum fic fe habere/ur parcicipacione fpéi macenam parum fupantis hic minus fic turpis.Ille uero magis turpis/ubi fpés etia minus materia fuperac.

-ocr page 647-

Vel ecïa pnuarióe quadam/ïra funtiudicacïi.Siquis uelit cos inuiccm compare, pcnnde acfi fpés illis ineflet. Pro inde fenfus fpés queda cd ex ambobus.Ec co gnino fomliter fpés ex umfq; refukas.Tum uero habitus ergaid quod habef / cdacrus quida quafi cóctnés taquam effectio quædâ.Prxrerea menfuratio/quæ eft aceto medentis ad mefurarû / ratio quæda eft. Siquis igit babitudiné ipfam Telauuom uelut forma quadain rone generica tanquaunu quidda ponat/haud ab reiin his unu genus eric;amp; ubiq? fubfiftena ent uelut ratio quædâ. Sm ant ra ctories oppofite funt/differetiascp babet/quas diximus/forte genus unu efle no pc!tterit:fed ad quadam fimiktudrné/unûq? predicamém oîa redigetur. Verum 6quo modo que dicta funt/in unum redigi poflint/nô tamé in genus unû colli gi poflunt cuncca/quæ ab illis fub eodem pr^dicaméco ponûtur, Et.n.negatio nés quoep ipforum î unû una cum ipfis cogreganâ:quæ ab eis ira denommâtur ut ab ipfo duplo hic uel ille duplus. Sed quo nam pacto in unû idemep genus turn uniufcuiuscp natura/tum eiufdé negatio colligi pór. Du plu amp;nbsp;nô duplum, adaliqd amp;: nôadaliqd / pinde aeftquis cum aial genus pofueric/ibidem quoep nô aial audeae collocare. Item quo ipfum duplum/ô: hic duplus eodem i gene te numerantur/fimilitcrq? albedo fimul amp;nbsp;albus? Cum hoc amp;nbsp;illud idem fic efle nonpoflit.

MARSILIVS.

Pofita defenptióe qualitatis apud Peripatencos.s.qualitas eft id quo quale ali quid nommaf/nó poflunt quæcûqi qualitates dicenf/fub uno quodam genere tone uniuoca córineri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

'X Ec facile poiTumus explicate quid nam id fecudum fe fit:pquod alia de i nÄnominaturqualia.Nam ppotetum panter arq; impoténamnrcm phabi Wtum æqualiter priuationemqi/qiiale aliquid apellarur, Acpaflim fimiliter pero^ofita.

^P^rOTINVS.

Ofthacaütcófideraredececqualiraté:a qua rite qualis aliqs nominac. Et imprimis mueftigadum quid nam exiftésipfa/aliaredclatqualia.Ec nüqd unaeademq? exiftés rónecói/fpés exhibeatdifterétiis.An potius adeoiterfediuerfæqualitates fint/ut unum earumgenus eflenó poflit. Verum quid nam eoe efle pór m habitu/amp;: difpofitióe actiuacp qualitate/figuraqt amp;: for ma.Quid dicamdecraflo ac tenui:depingui amp;nbsp;maciléro? Si eni ipfum cóedica mus potétiam/quecóueniat habitibus 0? difpofitióibus/potétiisqinaruralibus: aquaidipfum/quod habet eam/potquæcûcppót/nóamplius impotêtix cü his genere cogruent. Deinde figura amp;nbsp;que area quodlibet forma é i quo na modo potétia eft ? Præterea fi ira fit/ens qua ens eft/potétiam nullâ habebir: fed quan do ei quale acceflent. Ipfi uero acrus efTétiarum/ q potiifimû actus funr / fecun dumfeipfos agences/amp;actu s uiriumpropriarû/quatenus funtidquodfunt/ad quale fie peranebût. Verum fccûdum poténas illas/qiiæ poft efletias funt/qua liras céfenda dieet:ceu facultas pugilts/non bois ludicac ut homo: fed uis ipfa rônalis.Quç facultas iccirco non eft qualitas:fed ilia potius/quam aliquts indu ftriacoparauenc.Quâobré rónalis potétia equiuoce qualitas apellat. Ent itacp qualitas uis quidam efletiis addita poft ipfam eflentiæ rónem.Pcr qua deinde quales cognominacur. Diftcrétia: ucro/p quas iter fe muicem efletiae difcrcpat.

-ocr page 648-

qualirates œqutuocc nuncupantur.Qiiæquidem fünf actus potfus róncsq?/ucl partes aligne rónum:nihilominus ipfam rei fubftätiam déclarâtesitametfi effen nam qualem dicere uideant. Ac lUç/quæ qualitates prædpue ludicâtur/p quas quales efficimur/quas amp;nbsp;notione cói potêtias apcllamus/ forfan emt tones quç dam/Ä^täqua forme/tum arcaaiam/tum circa corpus pulchntudo quedam/uel mrpitudo. Sed quo na pacco qualitates oês erüt potétieÆfto fane pulchntudo amp;:fanicas propricqlitas. Ac uero curpicudo morbus/infirmitas/impocétia/qüo qualicas? Au quia fectidum bec quoq? quales aliq nominâtur. Sed quid nâ pbe bec/quo minus qui apellacur qles/nö unica róne/lccf equiuoca nucupécur.Neqj folum modis quactuor apellécur aliqui qles/fed quolibec etiâ quactuor modo rum/falcemdupliciter apellétur. Forfan uero nó fecfidb ipfum agédi uelpaticdi mocfi qlicas ludicac. Quapp aliter qdem id quod pôt facere cêfec amp;: dicit:aliter uero patiés. Tum uero fanitaté/dilpofitióem/babitu/fimiliterq? morbii: item ro but/panterq? debilitaté apellare qlitatem eófueuerüt.Verü fiita fit/ nó amplius cócipfum i eiufmodi rebus ent ipfa potétia.Sed oportebit cóe quiddâ aliud in dagare. Neq; rurfus fic qlitates oês eque róncs noiare licebit.Quo emm pacto morbus/q eff habiru cófirmatus/rario ulla ent? Num igit afiecnücs/qu^ i fpecic bus uinbusqi cöfiÜLir/qualitares cognominabimus?Oppofitas uero pnuanoes idcoqi nó unum genus/fed unü aliqddicemus femper/uelut unü prcdicamcrü. Velut fcientiam qdem fpém quädam atqi potétiamunfcitiam uero pnuanonem amp;: impoténa apeUamus. An forte impotétia infuper amp;: infirmitas forma queda clf/Acquta morbus amp;: prauitas por facitqi mulca/fed male. Sed.n.cum nihil aliud hxcfinc q ab mtentióe finis cxcidere/quo nâ modo potcup nte cognomi nancrFortequoniauniiquodcp eorum fuü quiddâ agit/non ad recrû ipfurn fpc crans.Nee profecto qcqfaceret/quod minime potuifiec. Pulchntudo certe alt cuius uim hér.Num igicamp;criangulus/An forte neq? ad potentiam qdemd iudi canda qlirate decet afpicere:fcd potuis ad id quod aliquo mó difponit/uel afft ettur.Quâobrem fecundum quafdam qh formas amp;nbsp;characteres nobis eft qlicas perpendenda. Acq? i eius ordine ipfiim cóeoïum forma queda eff/Sc fpés i ellen na quidem lacés/fed uenics poft ellcnuâ. Sed rurfus qüo ad id fe habet poten ne/perquirendum. Force amp;;qui natura eft pugil/ex eo qiafficiatur quodâmo/id ipfum habet.Similiterqi qui nafcif ad aliquid impotens.Et oio character quidâ qualitas eft/fiuc fignaculum/atqj notarad effentiâ minime pertinens. Quod âc uidec idem tum eóferre adeffétiam/tum accedere prêter cHennamfficur calot amp;: albedo oisep eolor/ita fe habet/ut quod ad eflétiam eófett/ aliud fit u du cactus efféciç. Quod uero nó códucic/fecüdo loco fe habeac/fitq; ab illo:aliudq; i alio/ imago fimdicudoqi illius. Cæcerum fi qlicas fectidum fotmacióem S^notam ra nonemqpmdicar/quo nam pacco ad qlicacem accinent/quæ unpocétiam rurpitu dmemqtfignificac?Force refpódendum eft/calia quidam rónes imperfecras ée: ficuc pacet i cutpi.Sed i morbo qüo ratio/Force in hoc enam rónem ponimus fa niracis/quodamóefuo ftacu permocam. Force uero nóoiaheci róneponenda funt.Sufficitaüccómunis quædam condicio fectidum affeenonem amp;nbsp;difpofitio nem extra ellentiam ftc quodâmodo fe habécem/ôd poft ellen nam accedentcra: adeo ut qualitas quædam fit fubiecti. Triangulus uero/cius in quo eft / quält us ludicacur. Non quidem triangulus ipfc fimpliciter: fed ÔC qui in hoc eft/ ô^

-ocr page 649-

rquarenus format.SeS Schumanfras forfan format.Immo ucro prcflat drénam^ MARSILIVS.

Admilfa Peiipateticomm defcnprione Hifficillimum cft quæquahrates dicumr inter fe nre diuidcrc.Et impof ibile diuidêdo eas fub eodem genere uninoca ra none coUtgere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XI.

PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;—

( Y Aeterum fi ira fe habét/cur nam plures funt fpés qualiraris /arqi babirus c 1 aliud quiddam eftzamp;: aliud difpofitio? Nó.n.in manêdo uel nó manen do cofifticdifferétia qliratis.Sed fufiicit atfeeno quædâ/quomodoeûqî feheanaäquale reddendum.Permanendiueromunus extrinfecus addif. Nifi quis forte dixerit/ipfas quidé dûtaxat difpofinóes quafi formas impfectas ce : babirus uero pcrfect«s. Atfi imperfectæfunt/nôdum qualirates exiftür. Sinauc iam funt qlitatcs/permanédi munus/eft quidam extrinfecus adiecta condirio. Naturales ucro potentie quo nam pacro fpém aliam preßarySi ein fecundum id tpfum qjporenriæfunt/qlitares exiftûr/profecto códirio ipfa poténæ no conue nitoîbus/ut eftdiccû. Sm aûchoiem natura pugilem/ex co qeerto mó ficdifpo fitus uelaffectus/qualem ede didmus/nibileffiat potéoainfup addira. Quan doquidem amp;:inipfis habinbus porêtia rannnef. Proindecurnam ille/qfecun dum naturalem potériam pugil efbab eo differet/q fnenna pugil cuafenr.Forte quaróne funtquales/nimirum henófunt differentie qlitatis;fi hieqdem indu ftnacompauitulle uero eff naturafortitus:fed ab extrinfeco acaditdifferentia. At ucro fecundu ipfam pugilis facultatis fpém qfio differtic/Quinenam fi alias quidem exquadapafTioneproueniunt/alitcuero nequaq/ qua ex hocdifferen ham habet.Ncq$ enim incereff/unde qlitas onac. Quantum mg ad permurario nem qliran» amp;difcrepanna pnnet. Querere prftercalicet/etiam fi que ex paffio ne fiunt/partim gdem fic/parnm ucro aliter aliorûq: fiant/quo poffint 1 eadem fpeae collocari. Ac ft dicac alias gde ex palfióe fieri/ alias uero facere paflionez gquiuoce fimul qlitates apeUabunt. Prererea gd nam fibi uult/quod dicic circa unuquodqj forma.Si eni qua reinefpés eft unûquodqs/ira diaf/id ad qualitate minime pnnet. Sin aut qua unûquodq poftipfam fubiecn fpém/pulcbrum uel turpedicit/quale dictûintelligat/rônem aliquâ habere pût. Turn uero afperum amp;lene:rarum atqsdenfum/nó recte qualia nuncuparur.Nó eni ob quafdam irer fediftantias/uelpropinquitatéquâdam/rarû/denfum/lenitas/afperitas ludicaf. Necubiq? hæc exinçqualitatepofinôis uel çqualirate pueniûr.Quod fi ex his quocppueniât/nihil pbibebit/quo minus qualia iudicenc.Sidenig leuis ipfius 0^grams códirio cognofcaf/patebit lam nobis/ubi hæc fint ponnimû collocan da. Licet preterea area leue natura eguoeâ inuenire.Nif 1 forte libratióe quadâ 5^ ipfapluris pauaoris ue péfatióe leue aligd ppédaf.In quo qdé ordine macilcru quoqi amp;nbsp;tenue repif. Quod fane i aha quadâ fpecie prêter quattuor numeraf., f^RSiLiys. _

Nó licet qualirates Periparetico hm parein. Neep fas eft qualirates corpohs/ale r mentis fub eodem gencre collocate. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Xil.

PLOTINVS.

T Erum fiquis nóiraqualitacem exiftimetdiuidendam/quanarónediui yAdcre potent.Cóiideradum igif/ num dcceat alias quidécorporis / alias

-ocr page 650-

.aûc animçqualitates affercre. Deinde corporis qualitatcs pro fenfiium dißribu none diuidere:ucalise aduifum perrineât:ad auditum aliæ/uel ad guftum: aliæ •ad olfatû/auc tactum. Quabtares âc aie quo parriemur?Nunquid pcôcupifcen di/irafcendi/côfultandi uirrutes? Aut p difterentias actionum/qua: fecundû eas agunt: quoma hç harû fine effectrices. An fecûdâ utile noxuimq? diuidemus? Rurfusq; utilitatcs amp;nbsp;dîna. Similiter qualitates corporeas diuidemus p id pfuni q? differétia faaâtiuel feoâdum urilitatê aut damnû.Propriæ naq? funt eiufmodi differentiæ qu ali tans. Aut eni utilitas amp;nbsp;damnû a qualitatc ôi quali uidcnc acci dere/uel modum adhuc alium amp;nbsp;aliter indagarc debemus. Inuedigadum ucro quo pacto fieri poffic:utqui fecundum qualiratcm qualis eff/m eaipfa proprié fitqualitate.Nô eni genus unum ed utriufq. Item fi pugil in qualiratis ed ordi ne/qûo nô etiam î codem fit amp;nbsp;effector. Atq; fi ita fit/qûo nô rurfus amp;nbsp;ipfum effi ciens.Quapp nequaq oportet ipfum efficiens adordinem rclationis traduccre: neqj rurfus ipfum panens/fi hic aut ille patiens î qualiratis ordine continet. Ac_ forfan prçdat effectorem hic collocate;ft fecundû potennam exiftimaf effector. Ed a tit potencia qualitas. Sm ai'it fecundum cHcntiam ipfa potentia ed/qugeüqj pocétia fit/neqj ficquidem refert ad aliquidmeq? etiam ad ordinem redigicqua Iitacis. Non eni efticiens ipfum itafe habet ficut maius.Ipfum naqimaius/fubfi dentiam quatenus mams cd/ habet ad id quod minus effe perpendif: efficiés âc ex eo qnam talc ed/iudicac efticiens. Sed forfan quatenus qdem rale ed in qua litaris ordme collocaf. Quatenus uero pot i aliud/ideoqi dicit cffectiuum/inter relatiua merito numcrac. Cur igd nó ena pugil inter relatiua cenfef.Similitcrqi pcritia pugilis.Facultas nacppugilis oio refetr ad aliud.Necp eni ulla eins confi deracio ed/quæ nó ad aliud referat. lam uero amp;: de ceteris artibus/aut certe plu rimis cogitadum ed/atep forte dicendum.Quatenus quidé difponüt Ót afliciüc aiam/qualitates cxidcre. Quatenus at nónihil efticiût/effectrices cxidimart. Arqj ex hoc ipfo refern adaliud/£c i relatiuorfi ordmecollocari.Quadoquidem alio quoep modo adaliud referunt/prout habitus apellatur. Sed nunqd alia qugda fubfidccia cd fccudum ipfum quod dicic cffcctiuü/Cum effectiuü non ob aliud ^ quia qle ed/hr effeenuum. Forte eni aliquis i rebus aiatis/prrtfcrtim confilio quoda utentibus/ex eo ipdeclmét ad fadendu fubfidétiam effe/co ceder ena fe cundü effect!ue uirtutis códitióem. In uiribus at inanimatis/quas diximus qua litaces/quidnam ed ipfum effectiuü/ Forte quando tali cuidam occurrit aliud / accipic ab eo/cuaditcpfui muncris priceps. Atfi idem agit i aliud/accp paruur/ quo amplius effecriuum proprie ipfum fubfidit/Quadoquidé amp;nbsp;mams ipfum quod forte fecudum fe ed tricubicü / mams amp;nbsp;minus i cócurfu ad aliud euaderc cólueuit. Sed dieet aliquis/maius ac minus partidpatióe quada magnitudinis paruitatifq5 fieri. Forte enam hoc quod pane fimul ór agit parcicipanóem quan dam habet effectiui fimul arqi paffiui. Querédu hic quoep uidet/nunquïd qua litaccs/qujihoc mi'ido func unacum illis que funt in mudo diuino fub codem gencre numerent.Id aüt erga cos dicac/qui èc ibi calia quædâ ponut. An forte fi rniliter quçrendû ed etiam fiquis fpés nó admiferit.Nempe fi interim itellectum adrniferit/habitumqp i eo aliqucm eftecócefferic/intcrrogabif/nunqd cóealiqd huic habitui fit fimul amp;: illi. Cóceditur faltem fapicn nam illic cxidcre. Atqui fi dia equiuhce fc hét ad nodra/merito itcr ciufmói qlitaccs non numeratur.Si aüt

-ocr page 651-

fe her umuocc ipfa cette nono qnalifans no fins ennllisq’ cói's.Nifi' quifpia ofa qua; illic funt/efleaffirmée cfiênas.kleoq? uelbgennam ipfam fimiliter eflecócc dat effériam. Verum ciufmói qucffio de ccetens quoq? predu amf ns agi poteff. Nunquid quod Hic/amp;: quod ibi cft/diuerfa fint gencre; an potius ambo fub eo dem gencre colloccnf.

MARSILIVS.

Quod apud Penpatetfeos nomma?prçdicamentû quCdo.i.hcff/cras/amp;' fimili'a: tempus propne téporis ue pattern formali róne cóprehcndi Cap.XIil»

I ergo nihil aliud fignificat/nó debent in alio prædicaméto ipfum quan do/in alio tempus ponere.Sin autem prêter tempus fignificar aliud/non .*__uniim hoe lam predicamétum ent/fed ex pluribus cogregatum.

PLOTINVS.

Eillo aur predicaméro/quod ipfum aliquado fiuequfdo nominat/de | d I meeps ita confidcrandum. Profecto fi hen amp;nbsp;eras amp;nbsp;anno prætenro/fi ue iandiu/amp;: talia quidam temporis pres funt/quid nam prohiber quo minus bec î eodem fint/in quo eft ÔC tempus.Siquidem ipfum erat/06 efl/ôr ent: cum fpés temporis finr/non iniuna in eodem m quo tempus ponirur/collocan tur:tempus autem effein quintans genercdicitur.Quaproprer quid nam opus eff nouo quodam prædicaméto. Si autem dixennr/hœcnô folum tépus cfle.s. erat/ôf ent.Item hcn/amp;landiu/quç fub ipfo erat/ponütur/fubici enim ralia opor tcripfi/quod dicitur erat: fi inquam id ipfum dixerintnon folum effe tempus/ fed aliquando tempus/ita protinus refpondebirur. Primo qdcm/fi ed aliquan do tépus/certe ed 06 tempus. Deinde fi ben tépus prætentiim cd:/ compofirum quiddâ ent:fi mó aliud quiddam fit ipfum pr^rcrirum:aliud nero tépus.Duo er go pr^dicaméta hæc erunnneq; fimplex aliquid. Sm autipfum aliquado dicant nó effe tempus/fedi tempore/hocipfum quod dicitur î tempore/fi rem ipfam fi gnificat/quafidicat/Socratcs iandiu erat:fane Socrates extrinfecus cnrincq? unü aliquid dicér. Verum Socrates uelactio i bocipfo réporc quid nâ crir potiffimû? Anforlan i parte temporis. Sinautquoniam partem temporis dicunt/06qua ra tione pars ed/exifhmatnó tempus quiddamuicl ptem eius fimplinter/fed pre te nram temporis ptcmdiccre/plura conficiunt.Nempc partem quatenus pars ed/ adaliqd febabétem adfummüt. Atep ipfum practerim apud illos adiectu aliqd ent: uel idem cü ipfo/ quod dicic erar: quod é temporis fpés. Verum fi hpe m tereffe dicat/qj ipfó erat indcfinitó fit: fed ipfu ben amp;nbsp;anno fupion/fir dednitü/ nos qdéprimo ipfum erat códituemus alicubi.Deindeben/cenCebit ipfum erac iam dednirum. Vnde fequir/ut hen tpus fit definitü. Hoc aut ed: répons qtitas/ uel qmm quiddâ tépus. Quapp fi tépus ed: in quanti ipf'us ordine côdirurû / horii quodlibet crir qm iam definitü. At fi quoriés dicfir beri/id dictu inteUiga mus/quafi id in répore pnvt en to definito fit facrû/muko adbuc magis multafï mul adducét i mediû. Denicpfi oportet aha inferrçprædicaméra/ex co tp aliud fit/fiar ue i alio/quemadmodü imprçfentia de hoc ipfo ao idit/quod i tempore fit/uelfiat.Mulra infup aha predicamétaeadem códirioneinueniemus:ga uide licet aliud quoquo modo exiftat i aho. Sed de hocaptius 1 fequéubus/ ubid© bocipfo quod ipfum ubi dicit/difputabimus.

-ocr page 652-

MARSILTVS.

redicametum

Cap.XlllL

cipfum ubi/propne locus eft.Siquidaut hme adiecrum confidcra nouum predicamérum affernfed relatiócm aliquâ uel fubftatiam.

PLOTINVS.

cto en-:ac fi dicac/m lycio eft uel a cade nil a. Academia igif lyciumcp lo ca fût010/partesq? loci: ftcut furfum/dcorfum/hic/fpes fût lod/uel par ces.Incereftaut/qjaliaaliis raagisdetertmnacafunr. Si «giffurfum/dcorfum/me diLim func loea/uelut delphica regio media eft/ amp;nbsp;propc medui acnca/amp; lycnim amp;; rdiquæ regiócs/qdnam oportet ultenus prêter locum quærere/Præferrim cd dicamus hæc fingulanm locum figaificare. Si aûc aliud i alio diamus/quando dicimuS ubi/nô unû dicimus neep fimplex. Pr^cerea fi quo tics hûc elle hic arfir mamus/habitudinem aliquâ procreamus/tum hums i hoc/rum eius quod fufei pitur ad id quod fufdpic/curnó hocipfum in relariuorum genere ponimus/Si quidem ex uertufq? habitudme ad utrûq? aliqd generatur. kem nibilo differt/fi athenis babitans dicas hic fum/aut fum athenis.Sed hocipfum qiiod dicit hic cum fignum demonftratiuû fit/ locum fignificarecôccdêt.ldeocp èc illudquod dictum eft athenis/defignare locum confirebunt.Quapp athenis adipfum pro pne locum prince. Rurfus fi athenis idem eft arq5 i urbe aihenienfi eilc/nimiru ultra locum/ipfum quoqi ede etia prédicat. Nó ramé ira decebat/quemadmodu *^®hP ^gcncreqlirans fas eft aftignare/qualiras é: fedqliras ipfa duraxac. Acce dit ad hcc/cp fl oportet quod i tempore uel loco dicifzaliud akerre predicamen rum/præter epus atep locum/cur nó enam quod eft ï uafe/almd inducatprardica mencü.Icem quod i materia/almd.Rurfus aliud/quod eft i fubiecro. Itéra quod ut pars i toto/uel ficue corum i parnbus:genus i fpeciebus:fpés ue ï genere Iitni liter almd. Atq; ita plura adhuc nobis prædtcaméca numetabunt.

MARSILIVS.

|/ Rechus fortafle pro prædicamento poneret cfFecrio/autactus 1 aut motus q facere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XV,

___PLOTINVS.

W N eo ant predicamêro/quod facere nominac/b^ccófiderarelicer.Tradi ■ tur fanc/poft fubftatia ponéda efle quç fût circa fubftâuâ/quêadmodû _,^IL___qtiras numerufep fc habêtudeoqi qtiras apud illos aliud genus afTent. Item qa qlitas drca fubftâtiam eft:icdrco ipfum qle genus almd ponif.Siciracp cum circa eandem fit amp;nbsp;effectio/aliud quoep genus éc hocipfum facere arbitrai tur. Num igic ipfum facere ponédu eft/An factio potms/a qua facere pficifcic, lt;Quemadmodtiamp; qlitas ponéda eft/a qua fit qle fimiliter. An potius hic factio facere faciens/uel facere atq? factio 1 unû accu mul ad a funr.Iam uero ipfü facere magis defignat effici en tem: factio uero ncquaq, Atq amp;: facere plane fignificatin quadaeffecnócuerfan.Idauré eft m actu fe habere.Ex quo efficitz ur actus præ \ dicamentû potius fit. Qui fane actus confiderari circa eflcntia aftirmatiqucmad modum ibi qliras.Qui rurfum actus uerfat circa eftcntiâ ranq morns. Er profs cto motus unû aliquod rcrfi genus cxiftit. Cur eni qlitas quidê unû aliquid eft

-ocr page 653-

area efTentiâ?Ecqtiras fimilitcrunu qdJa: item rdario pp qu^Ja aÏrenus adat , teru habitudiné. Mocus acit/q fimilitcr circa eiïénâ ê/nó fit fimilircr unu genus.

MARSILIVS.

Recrius forte pro prædicaméto poncret actus. Atq? fut eo actus alter qdem per fectus/uthabitus acqp forma: alter auté imperfcctus/ut motus ad habitum arep fonnam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Cap^VI.

Orus non róne fui didt imperfectus actus.Quo.n.moméro indpit ïam’ ' { ycnis eft amp;nbsp;motus.Sed rónealicuius altenus poft morü perfiaendi.Sicuc actus aefæpe mutano fit momêto:ita motus exordiens i mométo Empli dter/iam eft motus.Subit uero tépus quatenus fubir amp;: qritatem.

PLpTJNyS^_

Iquis auc obuciat/ motu efteactû imperfectiv nihil adhucprohibere ui debit/accu qdem primo loco poncre:motü uero tang fpêm eius/amp;:ini perfectü gddaillifubiicere.Predicadoqdem demoru acrii.Addendo uero p differentia imperfcctii. Nam impfcctu demotu dicifinó ga nó fitactus: fed actus quidem é oïo.Sortif aür repetira quanda fucceffioné/ nó quidé ut mo eus ipfe ad accu quadoq? perucniac.Iam eni accus cxiftic: fed ucefficiataliquid: quod aliud quidda eft ultra motû.Ncqptûc mocus ipfeperfiaf: fed res ipfa po nus/ad qua motor animü mrêdebar.Sicut inceHus ftatim abinitio cratmeeffus. Si auroporteat ftadium ptranfire/necdum trâfaccû fueric:ccrtc hocipfum quod deeft/neep inceffui neq? motui decft:fed pocius inceftui tanto.Inceflus auté erac etia quatufeuep fuent/atqj lam motus. Profecco g mouet/iam eft motus:amp;:qui diuidit/iam diuifit. Et ficuc qui actus dicit/nó mdiget tépore: ira neep enam mo tus:fed motus propne eoufq? productus. Arqui fi actus fit in nó répore/certe amp;nbsp;niocus quioio mocus eft atep fimplinter, Sin autmoeii dicat/iccirco prorfus m tépore fieri:quia córinuitatem fibi uendicer:rcfpódebitur/uifionem quoep nó in termiftam habereconnnuitaté/agiqd tépore. Argumém uero huic probet facul tas qiioqiproportionis.Qucquide tradit/poflefemp exquocung, motu aliud aliudcp acapeiNecpefleinirium tépons/in quo amp;: a quo incepit.Necprurfus mo tionis cxordiu/fedliccrefempaltius morü dimdereiadeo iiccócïgat motu nup incoharii lam etia ex infinito tépore proceUineilpfiiq; moeû fimilicer infinitum quâtum fpecrac ad exordium/excitiHe. ld aurideo accidit:quoniâ actum a mo tu feparant,Etactû quidé fieri î nó tépore dicunt: motu uero tépore indigere fa tent.Motum mg nó folum tantum proprie autratum/fedoio motus ipfius na turam neceffario éequanra.Tametfi ipfi fatentur/tantum auc tantum p accidés mocfoni cótingerc:fiquidémotus ficdiurnus:uclqticücpfit téporis. Sicut igic accus fic i nó répore:ica nihil prohibée motu quog i nó cépore incepiffe .Tpcis aütobidmotuicóngiffc:quonia mocus tatus euaferit. Quadoquidé muratio nes quoq; i nó cépore fieri côcediicur:quâdo dici folet/mura noem param gdem peragi fimul rota/partim uero nequag.Si ergo murario cur nó ena motus agic m nótépore/Aflumpta uero mutano eft/nó i eo qgt;iam facta fucric permurano. Nó eni mutatióe illa indigcbatiqua: propne in edequodi pmutaco cófifteret.

MARSJUVS..

Probabilius fiib motu tag genere poncrét actioné 5^ paffioné/^ duo hæc raquä prædicaméta duo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XVII.

-ocr page 654-

Sfe relatiuum non eft firaphater eflc alicums/ nel ad altquid uergere: fed l^oc ipfum quod eft/cx mutua duorum habitudinc cófici.

7^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS,

^^“*® ^quot;^^ attulcrit/neq? accum neq; moru eflc p fc gen era; fed i relanno rum gencrecóputari:proptcrea qiactus qdé fit alicums poréria quada f^ J actiui:motus auté fit alicums potenna moriui/qua róne fit motiuu/dt / cédü cft.Relarma femp ipfa habitudinc generari:nó at ex co dutaxat/qi dicanc ad aliud. Quado ucro fit fubfiftétia quædâ/quæ fiue altcriusr fiuead altcru fitt natura tamé ipfa fornt ante relatione: hic utiqi actus ôe motus amp;nbsp;habitus infup exiftens alrcrius/no caret interea ca facultate/pquâ anterclatiôcm fitreipfa/atqi intelligar. Alloquin ficoia pariter ad aliud referent. Quodlibet enî habitudiné quandi ad aliqd habet.Quod quidem aiæquoq, cótingir. lam ucro hoe ipfa factio/ôd hocipfum facerc/cur nó i rdanuorum numcrum référant? Aut enï mo tus/aut actus quida erit oio.Sin aut effect Kiem quidem i rclatiuorü ordinc collo cent:ipfum nero faccre genus unü cóHituar/quid na prohiber quo minus amp;: mo turn ad altquid referampfum ucro moueri unum eße genus affirm ét? Atquimo uen cis dmidcre licct/râquâ unum in fpc's precipuc duas:In ipfum.s.facere atep pati:nó tamé ficut nucefficmnt/diccrcs uidelicct hocquidem genus eflcfacere: illud aut genus efle pari.

MARSLUVS.

Motus ipfe nó tam ut fimpliciccr fit/q ut fit longus/indiget tcpore.Item nó ols actio refci t ad paffioné/qualis inccOus amp;ïtcHigéna eff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIIL.

^^ ^Rœtcrca motus/actio/paffio/fcnfus/ intelligétia/pratter id qi funt aheuius kp^actus/éc dingunt ad aliquid/cxifluntabfolute aliquid in fcipfis.

PLOTINVS.^

^Onfiderandu eff pratcrcamum rite dicturi fint i ipfo faccre alios qdem ■ c Icffe actus/alios at effemotus:Et actus fimul toros cxpleri: motus at ta

^^es efle/quale fit amp;nbsp;dmiderc.Diuidere nanq? uerfat in tempore/an forte actus oés3ïcturi fint cffemotus/uel cerrecum moru. Item nunquid erfecriones oés ad ipfum pati fint rclaturi: an potius quafda abfolutas affirmaturi: ficut in cedere atqdoqui.Rurfus num oés impetus adpaffiócm rclatos/motus noi'aturi fint;abfolutos at/fimplicitcr actus/uel forlan ï utrifqi panter utrüqi collocaturi. lam ucro inccdcre quidem ipfum/quod amp;nbsp;abfolutum quidda eil/motum facile apcllabunt.Intelligcrcucro/cui paticns nórefpódct/actum uelacrióem (ut arbi tror)nuncupabunc.Alioquin intelligcre atquncedere nó ent altquid facere. Ve rum fi hæc in genere faciendi nó fint/ubi dicendum? Forfan ucro intelligcread intelltgibile ficut amp;: inteUigentiam refcrent.Nam amp;: fenfum ad fenfibilcdirigut. Quod fi 6: fenfum dirigunt ad fcnfibile/cur nó ipfum quoqi fentire ad fenfibi le référant? Arq fenfus/qui amp;: refert ad altcrü/habitudiné quidé habet ad illud: Sed hét intcrcanihilominus prêter habitudiné aliqd;hocipfum.s.actü quenda effe/uelpaffiócm. Si igif paflio prêter id quod alicums uel fub aliquo fit/eft Si aliquid almd/nimirü ficCactus atcpactio.Tum ucroinceflus cum ipfequoqs alicums fit/fitqi pedû/atqî fub aliquo/hét tarnen in feipfo interim ut fit motus. Quod fi ita ê/intclligéna quoq? prêter id quod fpeccat ad aliquid/id i fe munc ris hét/ut motus quidâ fit aut actus.

-ocr page 655-

MARSILIVS.

Probabdicer motu ponemus p gen ere: Que diuidcmus imotu exorienté intrin fecus^accp i motu extrinfecus mcidétem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XIX» lt;“^^Rimum quidé nominabimus actióem/fiue man cat intus/fiue eria i aliud p «xcac.Sccundü uero paffioné:fiucquis putet hos iter fe motus actionécp

b: _ fepafhoem re ipfa difcrepare/fiue tantum tone differre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

PLOT1NLVS.

Oft hæcauté cófiderandü eft/nunquid actus aliqui uideanc imperfecri 1 p W fore/nift tempus aflumpferint: adeo ut cu monbus una cófpirét/ ueluc 4pQ__jULuere atq? uita. In tempore naq? perfecto cófiftere uidec fuü cuiufq? ut uere.Ipfaquinetia bearitudo actus quida elïe/nó ï aliquo indiuiftbili cófiftens: fed täquam motum quenda efteputat. Ex quo dicédum fit/utraq? motus ede: acqi motum ipfum genus unum exiftcre.Quodquidcm pcrfpiccreliceat unum feoidum fegenus ultra quidtatem/que i fubftatia eft/Sc ultra qlitatem:adeo ut motus fimiliter fit unum quiddä circa fubftatiam. Quem quidem cócm motü / ft placet/in duas diuidas motióes:quarum aliçquidem adcorpus/ahe uero per tincre ad aiam uideanc. Aut akæ penes ipfa mouentia fmt/aliæ fub aliis aliunde inipfa pueniac.VeI aliæ ex ipfis proprie/aliæ aut ex akenis. Turn uero quæfût ex ipfis/actiócs fint: fiue i alia tranfeit: fiue fint abfolutæ. Quæ uero pendéc ex akis/palTióes.Quauis motus ét in aka träfeuntes/ndem ée uideanc : atq; motus qui ex akis pédere dicunc. Diuifio nâqj fiue penes diuidétem/fiue i re diuifa có fiderct/eft una. Scd diuidere aliud eft q diuidi. Foifan uero neep una quidem eftipfa diuifio/qua: infère a diuidéte/S: quæ i diuifo fufcipic;fed diuidere ipfu atcpdiuidi nihil aliud eft/ q ex rali quadam actióe amp;motióe/alteram ï re diuifa fuccedentem fieri motióem. Aut forte nó feendum hoc ipfum/quod diuidi dt cif/differêtiaipfa perpédic:Sed feendum aliud ex monóe refultas/uelutdolere» In hoc.n.cófiftit pari. Quid ergo dicédum/ubi nihil doleatyQuldnam aliud? nifi lp actus efficienris ï hoc exiflens/fit loco doloris uel paftióis. Sic eni accidie S^ tale quiddam eft/quod diac aliquid facere. Atq; ita duplex uidec ede quod facere noiac. Aliud quidem nó i alio/aliud aut ï alio collocatü. Neq? fic ulterius diuidec/ut aliud quidem facerefit/aliud uero pati.Sed ipfum quod eft ï alio fa ccre/occafióem preftitit/ ut duo quadam efle hic apparerét:quorum aliud fit fa ccre/aliud cótra fit pari. lam uero fcribédimunus/quis admitraci ako/nó affert præcerea paffióem fibi c cótrario refpódentem:quonianihjl aliud efficiti fcriben do/pracer fenbentis ipfius actum.Quod quidem perinde fe habeat atq, dolere. Siqs aut dixerit tale quiddam afferre pr^terea/quale fit/quod fuiflefenptum di cac/nóppeapaffióem aliquam 1 medium kroducir. Atquiamp;îipfo iceflu/quan nis terra fubfit/quæ incedu calcac/nó tarnen hic addi debet/terram aliquid inde fiufle perpeffam. Scd quado quis fup corpus alaks progredic/ pafko iam ppen difidum uidelicec quiuis excogitat dolorem infup inde prouenientê:dolorem inq repu tas nó incclfum. Alioquin id ipfum prius etiam perpcndilfet. Sic amp;nbsp;m oibus fecûdû ipfum facere/unü quidda genus/ckcendum eft una cum eo quod pan dicicamp;oppofitum.Quod aüc pandicic/idipfum eft/quod factum eft po ftenus:nó quidem quod fitoppoficum pinde atq ei quod eft cóburere/ipfum quod ê comburi.Scd palïio potius dicit atq pati/id ipfum quod ex comburer«

-ocr page 656-

comburicp uclut uno quo Jam cxiRcnte/in re ipfa refileat/ Gue Jolor i J Gt/Gue aliuJquiJJa/quaGdeftrucnoqueJam. Quid ergo?Siqs hocipfum Gcagat/uc dolorem mferax/none Bic qde agit/iUc uero panc/arq? ex uno quoda acm duo • cofidunnubi bic facic/ille pauf.Forfan uero i ipfa actioe no amplius copuratur dolons inferedi ^poGtu.Sed facit aliud quiddâ: p quod afficic dolore. Quod quidem i ipfo dohruro factuzunumq? amp;nbsp;idem exiftes/efficit ut aliud prererca Gt •'• dolorequodam afhci. Quid igicdeiUo dicedum/quodunu quiddafitpnus

q eciam dolore alfiaat / ueletiamxbi dolor nullus inferf / nónepalGo eft illius ipfiusun quod in here ƒ Velue audire.Sed forte ipfum audirc non ell paflio/neqa oio fentire ulla palGo eft. At dolore premi/eft ipaffionc conftitui/quod qdem effccnoninô eft oppofitum ludicadum.

MARSILIVS.

Aliquam actiócm palfio no comitac/ut mtelligctiam atqi fenfum:aliquScomira tur intus/ut cotererc cóterenté uiciffim/amp;:calefacere mutuo fngefaaente.Aliqua comitacextrinfecus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XX.

T hoc quidem duplicitcr. Aut eni actionem manifefta paffio comiratfo ns/utfecantem: autocculta/utincedetem. Immo amp;occultilfima/utauge n/amp; formari corpus abaia.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fLOTINV^

Ed efto/fi placct/no fit oppofitum. Verutamcn efl aliud quiddam fit q facere/nó 1 eodem genere una cum etfectione local. Vel forte fi ambo fuiit motus/funt î eodem: uelut alreratio ipfa fecfidum qualitatcm mo no. Num igic quando ab ipfo quali pgredic alterario/cft ibi facrio atq? facerc: cum ipfum quale lit palfióis expers?Aur.forte fi fit a paflioe rcmorum/in faaen do uerfat.Sin aiit î aliud âgés ueluti uerberado mutuo patic/no amplius faciti an potius nihil prohibée faciendo pari. Si igit fecudum ipfum pan uclut anerc re id habet/cur nam facere magis q pan cenfetur/An qa uicilfim atterendo cote ricur/atqj pantur ? Nûqd ergo qiionia mutuo agirai / geminos circa ipfum rao tus enedicemus? At quo duos? Num igitur unumySed quo nam pacto motio eadem actio fimul eft acep palfio / amp;nbsp;ita quidem actio dicctur / quatenus ab alio mananpaflio uero quatenus inde fluit i aliud:dum ramé una mono eft. An igi tur motiocm aliam elfe dicemus: amp;nbsp;quo nam pacto aliud quidda difponer/ aut aftiaet panentem alterans ipfa motio:arq ipfum âgés no patitur ab illo feaidu idem.Quo.n.pacto pariaihocipfû quod lalio facit? Num ergo hocipfû.s.in alio mord efle/in caula nobis eft/ur palfio fit.Quæqdcm penes effectorépalfio minime fuerat. Verum fi hoc qdem albd efficit ccu feminaria Cigni ratio. Hoe adt cfticicur album/nafcens uideliccr Cignus:an pan diccmus Cignum î elfenriâ interim procedentérSin adt deinde enam natus efficial albus:itcm fi hoc qdem augeac/illud auté augeal:auccum ipfum pan alfeuerabimus/An potius in ipfo quali quoda locabimus palfiôem/Prçtcrca fi hocqdem pulchrd facit/hoe ucro fit pulchrum/an quod pulchrum cfiicil/ pan interea cófitebimur? Si igilquod pulchrum reddit/interea fit dcterius/uel obfciiral/uelut ftamnd;aliud at euadit melius/ueluc es/nunquid es pan dicemus-ft am nd uero facerc? Denicp difccnté qdo diccmus pan?Videlicet ipfo efficiétis actu î ipfum iam prodcunte.Atucro quomodo hæc ent palfio:cum unus fit accus? Forte ipfa quidem nó eft paflio.

-ocr page 657-

Quiautem habet/ed patiens/quippecum ipfum patr penndetanquam fitahcu ius acdpiacur.Neqï enim ex co q? qui addifcit/nihil ipfe egcnr/pati dicitur.Nam difcere non eft tanqua pulfan uelpercuri-Quippe cum m quadam apprchenfio nedifcrerioncqp confiftac.Sicuc neq? uidere pcrinde fe Habet atq? pulfan.

MARSILIVS.

Tam actionem q paflioncm per motum quendam uel actum definiré poffymus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cA.XXI.

Ed illud quidem agere didtur/cuius motus ex ipfo fummit exordium/ ■HUfiue hinc aliqd i alio fiat:fiucnihil.Illud uero pati/cuius nrOtus fold in J ddit aliüde:fiue ad detenus eat/fiuead melius.Irem feu ab agente fepa to inddatut uerberatio:fiucaconiuncto/utalteratio in corpore ab opinione af fecruqï aiæ fuæ:^ affect us ipfi extrinfecus indtati.

PLOTINVS

Z'q'^ Va nam igitur norione ipfumpan ^roprie defignabimusz non certe di 1 ■fcememus actu quodam/quiaab alio pendcat: fiquidem qui actum fu J^cepcrit/fibimecipfum uelut propriu uendicaucrir.Sed nfiquid ubi non actus quidélitifed tatum padio? Quid ergo fi id quod pati dicitur/raelius fiat: actus autem fe detenus babeat:autfi pprauitatéagatquifpiâ/ amp;: intépatealteri dominer;an forte nihil ^hibec actione quidé eße prauatpaffioné uero honefta. Quo na ergo potiflimü diftinguemusyNüquid definiemus ipfü faccre pactum quenda ab ipfo quolibet in aliud trafen ntér Pan uero p effectum aliunde i alio refulrantem.Quid ergo dicemus?fi ab ipfo quouis extecquidemnn aliud autê minime tranfeac. Qualis certe eft actus intclligcndi atqi opinandi. Quid item ƒ quando quis ex feipfo protinus incalcfcitdiue ex cogitatione ueheméti id acci dac/fiuc irapotius;quam nullo prorfus alicubi laceflence/opinio propnafufcira uenrEorte uero ipfum facere efffiue in feipfo maneat/fiue i aliud agat impetus quidam ex feipfo quouis erumpens. Cupiditas ergo amp;nbsp;appetitus omnis quid • nam eff/Forte fiappetitus icitatur ab appenbili/paffio quidam ed/ etiam fi nul lus adiccerit/a quo nam incitctunfed id ipfum dunraxac/ cp poft illud fuent ex dtatus.H^cigitur appenno nó aliter fe habet/ q fiquis impulfus fuent; uel ctia impulfu quafi præapitatus. An igitur appetitus diuidere debemus dicétes/illos quidem actio nes efle/quicunquc menti parent/ alios autem paftionestuidelicet Ç in illis rapiatur animus/atq; trahatur. Ipfum uero pari non ex eo q? ab alio m feraf potiusq ex feipfo. Agerenanqi poffetnon nihil ét m feipfo. Sed quando nihil ipfum cófcrês alcerationê fubftineac/quæ qdé ad effenria nó pducat/fed de ducat porius ad dcterius/uel falté ad melius nó conducat. Eiufmói mq al reran o nem tn fe paflïonem amp;nbsp;pari habere dicemus. Verum fi calefieri nihil aliud eft/q accipere calorcm arque habcre;eft at calefacrio prim ad elfentia conferens; pnm cótra:nimfrü idé pan erit acq? nó pari. Et quid na phibet calefacnonê ede gemi namyFoite uero ipfum calefieri quando ad elfentia confert;tunc etiam alio quo dam patiente ad cifennam confert: uelut quando çre calefacto arque patiente/ cénna quidam fit/quam ftatua nominant:qux quidem ipfa non ê calefacta nifi forte per accidés. Si ergo es cuadat pulchrius ex co cp ipfum calefiat/uel fecudii ipfara calcfacrioiicm nihil prohiber quo minus pan cófiteamur. Duobus cnim

-ocr page 658-

modis paflionem âcdpere folencfdicentes autad détenus/autad melius ducerez uel ad neutrum.

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MARSILIVS

Motus.idé pot fi refcracad agés/diciactio:fi ad patiés paiTio noiari CapJQ^

*^ u'-TK^pric loquimuractionéabeffectionediftinguimus.Dicentespoft

■ nbsp;nbsp;nbsp;1 actionem opus indeprocreatum aliud nó extarc quale per effeeuonetn fieri ex rarcqjcofueuic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' *1

PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;,

^^j-^gt;r? igic pari quidé accidie ex eo qi aliqd in fc motfi habcanmotu in^i . altcrationis p qua quoquo mó alcerec:agerc ucro eft uel habere i fe amp;; a 1 fe ipfo rnoeû abfolutu/ucl edere motû a fe i aliud trâfeunté. Qui amp;nbsp;ind piac ab œ ipfo quod agere dicit. Arq motus quidé eft î utrifq;. Differétia ucro diftinguens agere inter fe amp;nbsp;pati:talis eft/ut agere ipfû féru et/ qua agere eft paf bonis exps.Pati uero î eo q? aliquid aliter q prius afficiat/ dû ipfa pariétis elfen na nihil ad eflcntiâ prinens adipifcic;fed aliud quidda interea patif:quando ali qua cflétia gencrac. Quaobrem idé aliqd/in habitudine quada facere cft:in aha uero habitudinc pan. Na penes quidé hoc cófideratfi ent facerc:cü idem fit mo tus:penes at illud eric pari :quoniâ ille iam ficafficic.Vtraqugicad aliquid refer n uidenc/quatcnus ipfa faciédi códirio fe hét ad ipfam pariendi pprietaté. Nem • - pe aliquid idem penes hoc quidem eft faccre:fed penes illud pan/ôe utrûqi fane 1' confideracur/non tara fecundura feipfura/q una cura ipfo faciente atq; panétez ubi hicquidera moueqille uero raouetur:amp;: utrunepeft duo queda predicamen ca. Acqui amp;: hic illi tradic mocumaUe uicilfira raotura recipic. Quapp traditio amp;nbsp;accepno relarioq? ibi contingit. Aut certe ft ille qui accipit habet/ ut diatur eolo Tcra habere/cur non dicacur cc habereraotura? lam ucro amp;nbsp;abfolutus motus ue •*• nbsp;nbsp;nbsp;lucincedere/habet ïcelfumiiSc intclligere hét intelligentiâ.Proîde cófiderarc opg

1 nbsp;nbsp;nbsp;pretii'i eft:utrü puidere fit facere:ac uicilfim pui dén a gubernari fitpan.In aliud cnira arep de alio quoda pinden na elfe uidet. Force uero puidcre nó eft faccre/ V tamecfi de alio quoda ficintelhgere.Neq;rcgi puidéria pan eft. Forfan ét ncc in reUigerequidéeft facere.Nó.n.in ipfii quod intelligitfefe tranffert: fedpotius eft deipfo:Nccpprorfus eft dfectio.Neqïoportetactióes oés eftecffeccióes alfc rere/aut quieq facere.Poteft aut ibi fecundura accidés elfe factio. Quid ergo di cendiVSiquis incedens ueftigiafignet:nóncfeciffe aliquid cófitcbimur?Sed.n. ex eo lt;p ille aliquid fit/uel agat/autdecernat/fequi inde ex cónngcnri quodafa cereiacnonéqi p accidens: quonia ad hocipfû arara minime aduertebat. Quan doquidé amp;nbsp;i rebus inaïatis enam faccre dicimus/uelut igné calefacere:amp; feaffe aliquid mcdicinam.Scd de his hactenus.

MARSILIVS

Peripatetici rónem fufficicncem alfignarenó poflunt/cur habere quidem ueftes nouum prædicamcntum facia t: hab ere uero qualirates m fe/amp; habere pecunias/ non facit prædicamentum nouum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXIU»

Tem habere ueftes/armariqj/non unü:fed duo predicaracnea fignificac.

PLOTINVS

-ocr page 659-

Eliquum eft de predicamenro quod habere nomfnant/difputare.Profc ’ 1 ^^ crofi habere multipliciteraiunquidnam^bibet/quo minus omnes ba bédi modi i hocprædicamécum panterrediganf?Quapp à'qru ipfum hue facile reducer; quoniam habeat magnitudinem. Irem qualc eodem panrer referecur.Quiacolorem habeat.Rurfus pater atq; ftmilia.Quia amp;nbsp;pater habet ft lium;amp;: films habet pattern. Atq; fummatim pofleHióes ocs/Sr fupellectilia qux habenr.Si dixcrintalia quidcm quæcûq? habenrin fuis tills prédira mentis ene. Arma uero ce calceos atq? ueftes i proprio hoc habendi pr^dicamêro.'pnmo qui •dem quæretaliquis/quam ob caufam ira fiat;Deîde cur nam habens quidé ipfa aliud quoddam unum prçdicamétum efficiac. Comburés uero illa/uel dmidési uelabfcondés/aucabiiciens/non aliud rurfus prædicamentum/autalia faciat.Si refpôdeât iedreo prædicamécû fieri/quomâ corpori circûdanr;fequef/fi quado .ucftis i lecricaponat/prædicamentü indealiud fien/almdq? rurfus fi ueftFqfpia^ prfus fuenc adoptus. Quod fi prædicamérû ipfum fieri aflerât fedidum ipfum' proprie continendi amp;nbsp;habendi acrum/profecto fie cetera omnia/quæ fecund um« hocipfum haberecognominantur/ hueeadem refern códitione neceflanuent: arque ad ipfum habitum illaomma/ ubicunq? fit ipfe habitus redigendaerunt. Nihil enira interennquid nam id fit/quod habearur. Proinde fi in pr^dicamen to eiufmodi defenbendo/non eft diccndum habere qoalitarem;quoniam quati tas ipfa iam fuo loco fit dteta.^Rurfus nee habere quanritatem; quoniam quart tiras locum fiium antea obtinuerir.'^ Ité nee habere partes/quia iam fubftantia de fenpra proprie fuent. Cur igit dicere lieer babere aimarCü iam définira fubftan tiafuenncuius in genere arma propric continent. Na calcei/ueftes/arma fubftan tif funt. Prætcrca quo nam pacto fimplex aliquid eft bocipfumi uniufq? dunta xat prædicamenti/Quando uiddicet dicimus/bic habet arma. Id naqn fignificac quod diacarmari/uelarmatum efte. Deinde nunquid in uiuentefolum id habe ‘ dl prçdicamétum habet locum: an etiam fi ftatuaquçdâ habeat eade? Aliter.n. Uiucns q ftatua uidet habere;ac forte cqnmoca quadam condinonerquonia amp;nbsp;quando dicimus de utrisqvftat ille uiuens/ ftat amp;nbsp;uiuetis ftatua/ no eadem rone ftareutrumqp uolumus. Deniq; quodcófiftir 1 paucis amp;: differetia minima/quæ ; nam admittic ró generale aliud prædicamérû m efticere.

MARSILIVS

Poni ficautaliter 1 tali quadam figura uel loco nó uidec nouum afferre prédira mêtum pratter figuram/locum/actioné/paftioné/relanonê Cap.XXJllI.

I^OTINVS,

Equitur poftremo prædicamêtum illiid quod poni uel in fitu quodam cflenoiant; quodquidé 1 pauas quoqrcófiftitamp;diffcrétiaminima/ubt lt;__J folencdiccre;accûbere/difcûbere/federe.Tametfi nó fimpliater/fed mo do quodaponi uel obtinerefitü prædicamérû eile nouû uelint;uelucquâdo dt eit/in taliquadâ figura pofitus é;ubi aliud qdé eft figura. Pofitio uero ipfa uel poni fignihcac aliud. Et pfecto cû id fignificet i figura quadâ eé uel loco:atqvft gura alibi deferipta lâ fit 5e locus:qd naoporter ulterius prçdicaméta duo î unit accumulate? Prçterea fiquod diat fedec/actû actioné ue fignificac î actionum gc ncrecollocâdû.Stn uero pafltoné;in genere paflioniudeide quod diciffufpédir qdnâ aliud figmficat/q poni futfû/quéadmodû Se oppofitû fignificat pofitû eê mm u

-ocr page 660-

deorfum/S«; aliud in medio pofitum . Pmerea cum accUbitus fuentin relado nu genere collocatus/ cur non ibidem fit amp;qui dituur furfu pofirus/quädoqui dem cum ibi fitipfum dextrü/ibidem eft hicdexter atq; fünfter. Sed de his um fans fuenc difpuraturn.

. MARSILIVS.

Non funt ponenda prædicaméca quattuorfub uno genere;quéadmodû plenqj Stoicorum Cynicorutnqi pofuerunr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXV»

'-—lt;i | Vfir hactenus cóera decern Ariftotelis amp;^ A fehlte p tard i caméra excrciran I | dl forfiran igenu gratia. Deïeeps uero feuenus agit aduerfus ihos/qui .r—^-^RUnatenam loco pricipn pofuerunr. Deinde una cum fequêtibus fub eo. dem genere collocarunr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' •

PLOTINYS,

^^p'*^Oft h^cat aduerfus eos/qui predicaméta quattuor irroducur res uiddi ■betiplas quatruplicirer diuidétesn fubiecra/ôe e2lta/amp; quodamófe hén —quot;^ri;vlt;^ ad aliqd quodamó fe héntia: atq; iinti quiddâ tóe cuctisattribué restdû uidelicetcûcra uno quodâgenerecóplectunt; aduerfus eos mg multali eet afferretcórra id præferrim qpaiür cóegenus unu oibus cóucnire.Et.n.inconfi derate admodum amp;: abfq? rationeinrroductü eft apud eos:quod folenr bocali quid apelIarc.Neqp incorporels corponbufqi fimul accómodari poreft.Sed neep difterentias reliquerunt/quibus hocaliquid diftinguere ualear. Arqui idipfum hocaliquidaucens eft/autnon eft.Siens elledicitur/unaquidam eftenuméro fpecicrum.Sin uero non enstfequitur ens fore non ens:amp;: gplurnna generis eiuf dera. H^c ergo mifta i prefenna fadamus. Ipfam uero diuifioné cófideremus, Principio fubiecta in primo gradu ponétes/ibidemq; inaceru anteponétes alus abfurde admodum id ipfum quod primü putancelle pnndpium/ i uno quoda ordinecuin his eónumerant/qu^poftfuum prïcipiumcoIIocanr.Etïprimis qui dem priora una cum poftenonbus in unii aliquid congregant;cum alioquin fis ri nequcat:utï eodem generealiudquidêprius fitraliud uero pofterius. Jn iHis enimin quibus prius éatep poftenus/id certequod poftenus eft/ a priorehabet efJennam.Acin eis quæfub codé gen ere fun t quodlibet penes idé genus £qua Iiratê habet eflendi.Siquidé hoc eHegenus oportet/quod i eo quod qd é/predi carde fpébustquadoquidéamp; ipfiemrera oïahabereeftennam amateria/ur arb£ tror/farebunr. Deide ubi fubiecrfi in numerado unicu introducunr/nó res quidé ipfas énumérât;fed rerum pricipia qu^ruc.Intereft aut rerü prmcipia/arq; res dice re.Sin afit materia quidé fola ens ede uelint:cetera uero quafdam materiepaffio nes;cerre nó oportebat entis ipfius amp;nbsp;aliorü genus unii præponcre. Sed melius forte dixiflent/fi hocqmdé uelutcnenriapofuinent;rcliqua uero rangpafTióes illius aliquas pofuifténea ïpofterum parrituri. Deniqj abfurdu eft/quod aiunt alia quidéefie fubiecta:amp; aliareliqua.Quippecum unicu firfubiectütneq; ullâ in 1e di deren dam habearmifi forte ita diuidi poflir/ficut aliqua moles ï partes. Quaiiis neep diuiderc quidélicear;ppea qr córinua ede fubftantia arbitrant.Mc hus Iraqi dixillent/fi nó fubiecta nobis/fed fubicctum introduxiflenr.

_MARJILIVS .

Matcriamperfeinformem aliundeformabilem nefas eftpro return prindpio

ponerc

-ocr page 661-

Refertim qa o'a actum appetunttang bonu. Actu dico forma amp;f aetionê.

[ I Actus igic ipfefiimus amp;nbsp;fimplicifrimus:cui nibil poterie marenalis infin eft finis ultimus amp;nbsp;pricipiu. Actum dico ét forma fupioré. Ola.n.actum aliqueapperunc ultra forma.Ridiculii eff/pofiq fimplicê matena loco pnndpii pofuerunt/addere matena mg côtinuâ amp;nbsp;extenfâ.Hæc.n.nô lam foret fimplcx: fed cum gtitate amp;nbsp;glicatcpmixra.Deniq? gcquid confiât ex multis/cu fiat ptici *’ parione unum/dependet ab aliquo/p feipfum uno/ideocp penirus indiuiduo. ' PLOTIN VS

/^ p^Recctfris at abfurdiffimû effeuidef/materif quæî potéria efi/oîbus ante | nbsp;nbsp;• »oneretneepaetü ipfû pon us potétiæ anteferre.Neqi.n.fieri pôr/utquod

jk::;;^^^cfi in potenna ad actum aliquâdo prodeat:fi mô id quod efi î porcntia - ordinem m rebus pnncipu reneat.Non eni ipfum quod in potenna tantum efit feipfurn unquâpducerî mclius:fedoporteruclanteipfum eße/quod efifactu/ acqiitanonamplius idipfum encprincipium: autccrtefi fimul effedixerint m fortuica quadam forcercrum pnncipia collocabunt. Item fi fimul ponâcteur nô fie illud præferunt?Cur ue hocidefimatena porius g illud effeens ludicatur. Ac fl illud effepofienus afférant/ quærendum enr/ qua conditionc id fieri poffit. Nempemarenafpeciem minimegcnerat:qiiianeciformeformofum:neq;ex eo •’-quod in potenna folum efi/id quod efi actu/uel acrus quandoep procedirtalio l quin prius criam tiquaactu quodâ illic extitiffetmeg; amplius fubiectum apud eos illud acqi matena foret fimplex.Atg fie deus apud illos materia pofierior ê. Corpus.n.eftapudeos ex material fpéconfias. Vbicereequeredum efi/unde nâ ei fpés adfir. Sin ât enâ abfep materia Deus cxifiin quippe cum rô quædâ fit • • pnnapiiobeinens pprietarêmimirum efi îcorporeus: arq? prîcipium cficax êm

corporcum. Quod fi enam fine matertacompofitam habcceffenna/urpotcqui corpus ftnconlcquens eff/uraliam matenam qua: Deo fonuemar/innoducanr. Prarrerea quo nam pacco matena prindpium eft/cumipfa fii:corpuslt;Fieri nanep non poteftquin corpus fitmulca.Atqui omnecorpus ex matena amp;nbsp;qualitatecó ponicur.Si autem corpus hoc fe aliter habet/æquiuoce materia corpus apeUant. Atficomunem corporis proprietatem trinam ededicantdimefionem/ certecor pus afferent machemancum. Verum fi dimenfionétriplicem cum refiffenria qua dam coniunganc ad ipfamcorporis plenirudine.-non unum aliquid diccnt.Præ terca refiftendi propnetas quale quiddam eft/uel aqualitateproueniens. lam Ueroquerendum eff/unde fit refillentia. Vndediffantia triplex. Quis diff are co pulerit.Non enim i ipfa ratio ne trine dimenfionis materia côtinet/ncq-, uiciffim in rarione materia:dimcnfio trina. Quaproptercum ita matena magmtudims fitparticeps/baud amplius eritfimplex/Prgrereaundenam uniras? Non emm fubiectum hocefiipfaunitastfed unitaris participationecofiftit.Operppretium eratconfiderare:non pofferaolem omnibus anreponi/ fed anteponédum abqd amolefecretum/ipfumq; unum.Atqidecereab uno exordientes in multadefce , dere:6d ab co inapientes quod efta magnitudine fegregatum/in magnitudines , dcuenirc.Siquidem nequemultacffepoflunt/nifi fit unum. Nequemagnitudo poteffeffe/nififitaliquid amagnitudineliberû.Quippccum magnitudo ita fit unum/nonex coqgt;fitipfum unum:fedproptereaq?unius fit particeps/amp;feed dum quandam congreffionem. Ell itaque ncceffanum/effe ipfum quod primo mm in

-ocr page 662-

præapneq} raie ed anre ïllud quod fît talc fecunda quadam congrcHîoné forte CCI am cónngenréialiogn quo na pacto conuentus effici pór/Tü ucro queren dû efbquœnâcôueniendi conditio fît. Quod gdéfiquæfiuiflent/ forteunû ipfa ‘^' quod nó fecundû conrigenua un um e.Q/îueniffent.Dico at fecundum conagea nam iHud/cLn non pfemeftucfit unum:fed abalio quodaunum efle contigit.

V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MARSILIVS

Matena prima fi oibus tam moucntibus q formis fubiecta eü/non poteftefTcre rumpriUciptum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXVJb

?. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ JEc materia p fc mformis parit formas: nee uUa forma i matena faces po ' J I ^®^cxfeexifterc/quâdoîfcipfacôfiftcrcnûquâpotcft.Neccarumprîd —*— F pin éforma queda maccriæ mixta:alioqn nó poterie dommari marerif. 'i Oportet uero motoré tandé efficaciflimu efleab ipcdimcntis matenalibus expe ditum.Siquis uero fmgat materia efleformaru pnndpiu/ negarurus efteam efle fubiecraiatfirmacurufq; banc p eéntiâfuâ formas oés exiftere. Ac tandé qcquid reuera eft in mundo/eflemarcnaiformas uero imagmamenta quxda.Sed reuera di ex materia na tu rail term formt efiîa forma non polTit/muIco minus uita/quæ eft forma preftanrior.Minime nero mens/preftin Anna forma. Deniqiprincipm marerialis forma: uicaquædâ eftnó pululans ex marena/quauis fît infufa mare næ. Atq; hums uire prindpm ipfa uita eft/matenam longius fupemmens.

PLOTINVS.

As aurem eratipfum oium pricipium i fedeadmodum ucneranda aliter obferuates/nullo mó pricipm affirmare/quod informe fit: quod obno xiupaftioni/quod uitacarcns/mentccaptum/tenebrofum/idefinirum. Acep buicipfius cenriæmunus adfcribere.Népe Deus ipfeapud illos honeftid decori cuiufda gratia eft itroducrus:babés céntiam a materia/d cópofitus amp;nbsp;po fterioriimo uero exiftens matena ipfaquodamófefehabens. Proidefimarena fubiectü eft/neceflarium caliud qdda efle extra ipfa/ quod quidéin ea agés ad hiber ca munenbus ab ipfo tradicis fubdirâ. Sm até^ipfcqui materiæ diaf agi taror i ipfa marcria fit uelur fubiectiis una cum ipfa/ haud aplius matena fubdi ram adbibebir.Sed certe nó póripfe una cum materia cflTe fubiecrum. Alioquin cm na fubiecta hpcerunt/cum nó ultcrms adfitaliquis qui ea faciatcéfubiecta. Qiiippe cum oia i hocipfum quod fubiecrum dicif/abfumpta lâfuerint. Népe fubiecrum ad aliquid neceflarioptinet:nó quidéad illud quod fit i ipfo:fed ad • • ilIud potius quod i ipfüagatexpofitd.Sane fubiecrum exponitadilludquod . nóeftfubicctti.Sihoc/igicadexrernû.QuappprærermiffûbocfuilfeuidenCæ terri fi nihilo illi egenr extemo quodâ:fcd fubicctû ipfû p fe pot oia fien/qn ua ne figuratum lUius more qui tripudio fc ferme in oia trâffigurat/ certe non am plius fubiecrum ent.-fedhocipfumpotius omnia. Sicuteni rripudiatoripfcnó riguns fubicctus eft: nam geftus quidam ipfius figura:funr: ira neq; quam ma tenam nominanr/fubiectum omnibus erit:fiab ipfaomnia fuermt.Immo ucro neep omnino quidem crntalia:fiquidcm reliqua nihilaliud funt pnercr marerii ipfam quodamó fe habércm/quéadmodû amp;nbsp;falrator i ipfo rnpudio certo feipfü modo habés hgurgipfeomnes cxiftit.Sin auréalia nó finr/necoio ipfa marena fubiectii ent. Neq? ent materia rcrü.-fed marena tanrü.Ideoq? nee ét ipfa marcria:

’'- ad aliquid.n.maccria referri uidcc. Et quod refertur ad aliqd/fpcccar ad aliud:

-ocr page 663-

atq? èx eoJem gen ere Jude uélut Juplu a J JimiJiu: nee fubdfna qui Jé a J Ju pluni.Ens acadnó ens quo nâmôreferrunnifi forte paccidés? QuoJ atfeciin dum fe ens exifbe/arq; ipfa matena tang ens refetef ad cns.Si.n.porêria qua'dâ eft quod eft futuruullud auenó eft cflennarnccpipfa enâeftena eft.Quamobré lilts acddit/utdûillos uitupanc/qex non eftentus eftencias pereât/ ipfi tntenm ex efrenria fadät no eflcntiâ.Mudus.n.quârû mundus é/apud eos nô ent eften na. Nefas atdictu eft/macenaquidéquæfubiecrû eft/cnentilefTetcorpora ucro non efte magis eflerias. Multoq?magis abCurdu eft/mundû ipfu eftenna nó exi ftcrc;feJ aliquid folu quod pars eius eftzeéntiam efte.Tu uero aïal no ab aïa ha bete fubftanriä:fed a materia tantu.Atep ipfâ aîam paftloné quadâ efle marei tp/ poftenoréq? materia. A quo nam igit matena ut aîaref/accepir? Et 010 aie ipfius fubftâtia unde nâ eft/kë qûo materta fubfiftir atq; foimarur?Nêpe quando bar ipfa fit corpora aia aliud quiddâ eft g ipfa.Erenî fi aliunde g ab aîa fpés f ueni ret/nullo mô aîafieretaccedéte matenæglitare:fed corpora prfus inanimata. Si quid autem matenam format/amp; procréât aîam/confequens eft/utanteaiam pro creatamfic amp;nbsp;anima procreans.

.■.n.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M^SILIVS

Materia gto magis fub formarum nnuanonibus pmanenranto magis patit.Ec iedreo eft omnium infima nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXVIlL

ZWîKEns fl pofteriorefletg marenamecmateriam poftettranfcendere:necma rtenaba etiam perfecte comprehendere.

PLOTINVS

'■Erum cû multa fint opinioni huic palâ repugnanria/que afferri 1 medift ■ Ifacile poftintuâdictis côtenti efte debemusme forte nobis et turpe fit/ y^ontra ta aptos errores obnixius decertare. Sans uero fuentoftédifle/ quinâ amp;nbsp;queadmodû nô ens rang maxime ens affirmét atq? côftituât: âr quod infimû eft rang pnmû collocate nô dubitent.Caufa uero tan erroris hæcextirit: quoniâilli fenfû uelut ducé fccuti funt: cui fidé in pndpiis amp;nbsp;rcliquis ftatuédis nimiâadhibcrét.Nêpecû corpora dûtaxat efte tes lieras exiftimarent:acdeinde corpora cômutationé mucuâ in fe inuicé formidarétmimirum quod fub eis ma-net id ipfû efte ens putaucrunt.Pcrinde ac fiquis locû magis g corpora ens efle putarenexiftimâs uideliccc/locû minime deftrui. Et guis hic apud eos maneat / oportebattaménôqûoeunq^ manés efte ipfû ens arbitrari;Sed côfiderare pnus/ quçna enris ueri fint dores.Quibus lâ præfentibus adlit fimul femp manédi fa cuiras.lam uero amp;nbsp;fi umbra qugdâ maneat/femp aliud quiddâ comirâs côtinue pmutarû/non camé magis enc umbra g illud. Acqui amp;nbsp;ipfû fenfibile una cû illo aliiscp numéro multis/magis utiq? ens cû ôe cotû fit uidebic ludicâdû: g unû ali quideorûquçcôcinencinipfo.Sin âtSe totû fubiectû illud non ens/quo nâ mô illud.Oîum uero maxime mirandû efte uidec/iUos qui féfui de oibus preftabâc fidé/nô ctiâ affirmauifte/ens ipfûfenfu poftecôprehédt. Sed neg, ét recte folidi taréuel refiftéciâlUi tribuût. Id.n.qlitas quedâ eft.Sin ât mêteid fe pcipe dicân abfurda mes hpc erit/que materiâ fibi prgfecerit/uerûg cftédi munus nô fibi/fed materia: dedent.Cû igic mens apud illos nô fit ens/ qua nâ côditione ullâ hébic fidê?cû ubiqi dehis que preftâtiora fût: g ipfaloquac amp;nbsp;indicée:neq; ullâ cû eis cognationé habeat/Scd de hac ipfa natura fubiccnfqj fans ét alibi difpuratum«

m m UIL

-ocr page 664-

, MARSILIVS.

Pofucrancpræcîicamêraquattuor.s.fubïëcnïÎTr^mo/cIeindcquale/ tertio quo clarnmô fc héns/quarto quodâmo fc ad ahqd héns nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXVlHL Jrlï^Vne ipfum quod addi£qualc/ fi fimplcx quiddam eft/ficut cfledebet/fi l ■ feorfû facit prçdicamentû/ccrtceftincorporeûrquod qdemipfi noLût.

F Sin aûtcompofitum fignificanuana eft diuifio/diuidés uidelicetrcs in fubicctum/atcpitcrum in fubiccni quale. Et 010 quâdo dicût quale Sequodamo fehabens/autrem nullâaddunt prêter matcriam/fic fehéntem:autaddût/finul lam/unicum reuera prœdicamentû erit.Si aliquâ/qd nam hæc ipfa fit interrogati -ntinq explicant.Necdifcemût unq inter materia qualé/atq? materiarn quodamó fe béntem:hac uidelicer difcretionc plura pr^dicaméta facturi. Deniq? finihilm natu A fit prêter materiarn fic fc babentem/ mens ipfa materialis ent: ncq de ma tena/neq? de fepatis expedite potcrit indicate. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3r‘ nbsp;nbsp;’

PLOTINVS

aVæ uero qlia dicuncapud illosz alia quædâ oportet cfle prêter ipfa fub iecra:quod qdem amp;nbsp;ipfi fatentur:alioquin nunqipfa uelutfccundanu fnerauiflcnr.Siigicalia funt/ncccflecft-infup ea eflefimplicia.Sihoc/ne quaq compoftta.Si amp;nbsp;hoc/nec habere materiam/qua róne funt qualia. Si deniep hoc/incorporcaeflicaciaqi exidere. Mareriananq;apudillos ad pafliones fufer piendas expofita cft.Sin autem qlia ipfa dicant efle compofita/ primo quidem diuifio ent abfurdaïquæfimpliaaôc compofita ex oppofito diuidit; eaqjiunu genus accumulât. Deinde ob hocipfû quoqj non rccca/quoniain altera fpérum coilocac alteru. Quéadmodû fiquis fa en nd diuidés/alccram quidem aflerat efle gramaricam:alteram uero grâmancam quoq? amp;nbsp;aliquid infup. Veru fiqlia ipfa dicac materia efleqlcm/primo feminalcs rónes apud illos matenales quidé/nccj * duntaxaci materia pofitæcôpofitû quiddam^ efficient. Sed ante compofitum ab CIS faccum/ex materia fpecieqjconftabunt.Ncqiigituripfgfpecics crunt neq?ét rationes.Quod fi obieccrint ratióes nihil aliud cfle prêter materiarn ipfam quo damó fe habété/ipfa uidclicct qlia efl e quodlmo fc haben tia fatebunt. Atq crût in quarto genere collocâda. Sm at aliam quandâ habirudiné introducât/interro gandû ent/qua: nam fît differentia. An uidclicct ipfum quod dicic quodamo fe habere/in hocgradu potius cftfubfiftcnria quæda. Quanq nifi amp;: ibifubfiftch cia fit/quid nam enumerant ranquam unum gcnus/uel fpeciem.Nó enim fub co dem aliud quiddam ens/aliud ucro no ens numerari poreft. Cteterum quid nS eft hoc/quod in materia diciturquodammodo fefe babens.Auteni ens autno ens iudicatur,Atqui fi ens/eft penitus incorporcum.Stn uero no ens/fruftra dici tunfolumqimaccna cft.Ipfum uero quale nihil prorfus cxiftit.Scd nequcetiam quod dici folec quoquo modo fe ha bens, id nanqj multo magis non ens uideri alicui poteft. Quod deniqsnumeratur quartum/muleo minus ens efle uidcrur. Sola igitur materia ens. Quis nam igitur hoc ipfum ait? Nó emm ipfa materia: nifi force ipfa fic mens/uidclicet quodamo fefc haben s. Tam erft hocipfû quod dicic aliquo mó fe habés eft inanis adiuctio. Materia igit dicit hec/atq eóprehé dit. Et ^fecto fi recta fanaqj dicerct/miradum foret/quo na modo mteHigat/ani mæqiofficia peragat: cum neq mentem/neq? animâ habeat. Sm uero infipienter inquit/quâdo fc id quod ipfa neq eft neqj poteft effe afferit: cui nam potilfimu

-ocr page 665-

infipfencia bancartnbuere HecetÆr profecto nullf prêtergipfufi n5olt;ïo cloqin’ port«.Nuncautem nee ipfa loquitur;amp;: qui ralia loquitur/iccirco fic air:quonilt; haufiriam ex macena plunmu: et quidem rotus addicrus ér fi folam babeacani Mam.ka nempcloquitur ignorâna fui/arq? potenuæzque uerade huiulmodire bus cxprimcreponic. ' '

MARSIUVS

Non recce diftingut qnale amp;; quo fe habens

Am Squale/reu era eft macena quodamodo fcbabés;accp uiciflim quo damodo fe habés/é macena qualis,Præcerea/necipfum quodâmodo fe habés poceft cflegenus unicum: necquicquid dl prærcr matenam qua lern poceft hocnomine.s.quodamó fe habens cognominarü

PLOTiNVS^

A uero qua: quodamo fe haberedicunt/abfurdum fórfan eff f loco eer ho collocare/uel qualécunq? ordincm obtinere dicandquandoqmdem nrea macenam oïa funequæcûcp aliquo modo fe habere cradunf. Veru differenciam eorâquæ ficafFcccafuncahquaincroducér/ arq;alicer macena ipfa quodamo afria hoemó uelillo:alicerac aftici rekqua/que quoquo mó fe habe re ponutur. Quinena ipfa quidé qualia ede circa macena quodamó fe habéna: fed que ppnequodâmô fe cradunc habere/circa qualia ipfa uerfari. Sed.n.cum ipfa qualia nihil prfus exiftanc/nifi macena quodamó firaffecca/rurfus quæali quo mó fe habéc/apud illos i macena reuoluunnarep circa macena uerfabuncur. Pr^cerea quona pacco id ipfum quod aliquo mó dicic fe babere/ uhu aliqd effe poceft^cü in rebus eiufmói mulca differéna fic. Quo.n.mó tncubirü acq; albuih redigenei uniim:cum illud quidé ftc qcum:hocuero ficquale/kem quo pace o quod aliquâdo dicic/amp;: quod alicubi? Rurfus qui fieri pór?ur oio heefme quo dâmô fe habencia.s.quod hen dicif/amp;: quod iâdiu:ôd ï lycio acq? academia:qui icerum póreffici/ucrépus fir ipfu quoejuo mó fchabens'neq^n.ipfü répus/neqj qujin cemporcfunc:neqi locus/necpcciam qu^funt i loco id ipfum edepodür, Proinde ipfü quod facere dicirur/ede neqt quod aliquo mó fe babere uel affici noîac:quâdoneeipfeqdé facies é ipfii quodamó fefe héns/ fed pocius quoda mó faciés:auc 010 fadens cancü. Arqui amp;: ipfe paciens nó^prie ed quodamó fefe héns:fed porius quodamó pariens:aur oio ira uel ica paciés.Forfan uero quod dicitaliquo mó fe habés cum eo congmer/quod poni dicifolec/ficumqï tenere.

’ kem fortecü ex eo quod nticupac babere. Veriieamen i hocipfo quod ed habe re/nó proprie eft ipfû fe quodamó babés:fed porius habens. Proide mfi relacio nis genus una cü alüs unu confticuiflenc:alia unq? ró eflet/quarren ciü uidek eert fiquafubfiftentiahabitibus eiufmói cradanc,Quippecü padim minime tradar. Denicp qd nam diccmus ad illud:q) in eodem gencre ponkt rem nup aduenien tem cum rebus que pnus excicerar. Abfurdü ramen clk fimul ï eodem gencre co pulare/una cum prionbus quod eft aduenutuim.Oporrec.n.edcprius untiacq; - ’• duo/uc amp;nbsp;dimidiü cfle queac amp;nbsp;duplum. De cxccris aut qcunep aliter res ipfas nbsp;nbsp;’ uel rerum pridpia pofuenic/fiue infinica fiuefinita:feu corporea/feu porius m corporea: uel forfan utraqi fimul:lieer nobis feorfum deunoquoque perejuf rere/accipiéntibus infuper qua: ab antiquis aducrfus opiniones eiufmodi tracta tafucrunc.

mm y

-ocr page 666-

- J^LIBER SECVNDVS SEXTAE ENNEADIS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i DE GENERIBVS ENTIS.

MARSILIVS

Solum cfleucrum ens arbitramur: cui non mifcetur entis oppofitum.i.effendi defectus atq?priuatio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^iPnmum.

PORTET Igitur id cfTc i fua natura integrumrfemperq? man ere. Non decetcns falfum unacum enceucro fub co dem genere collo care:ficut neep Socratis «maginem cum Socrate. Prolequcturqui dem Plotinus deiceps en num genera Platomco more. Interpréta rionemucroinhis Magnanime Lau renn brem (Timi a Marfilio tuo nuncaccipies. Audifti enim nonnunq/öd force quandoep leges familiärem tuum atqi meum Pierleonum/myftcria eiufmodi dimno quodam/ ut extera fo. let/inftinctu tractantem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îi *««

__PLOTINVS

OSTQVAM Degenenbus dece confidcrauimusidiximufq; deide deillis qui fub uno quoda gcnerecucta uekicquattuor ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^jfpcs complectütunreliquum lam eil/ utnoflram de iis fenten

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiam explicemusrconates uidelicetopinioem noftram ad fea A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tentiam Platonis redigere.Si igitur unum ens oporruilfct po ncremibil opus cll ec inquirere: nuquid unü fit genus i oibus:

~r— nunqd rurfus genera nö reducant in unum. Ec num pnncipia fint dicenda.Neq5 rurfuS ucrum pnncipia etia genera fine ponéda.Neep uiciflim utrum genera ipfaeadem fint arqi pnncipia.Neq; unum pnncipia quidéomnia fint amp;:generalgenera ucro non equeprinapiamel uicilfimiSiuc ponus in ucnfqi aliqua quidem pnncipia fimul amp;nbsp;genera. Aliqua etiam genera fimul arqi punci pia. An force in aliis quidem omnia fint fimul amp;nbsp;alia:in aliis aucem qu edam ft mul amp;alia finc.Quoniam nero ens non unum ponimusiratioq? burns feu cc me a Placonc à aliis prafertim fuis eil afTignacaiforcenecclfarium efl/dc bis quoep confiderarc/primo quidem/quem numerum/amp;: quomodo ponamus i medium allerendo.^Cum igicur deipfo ente uel entibus idagemus/necclfanum eft impa mis internos bæcipfa diQinguère. Quid namuidelicec ens ipfum dicamus: de quo ipræfentia ntc confideramus:quid uc ens elfe aliis uideatur; quod tamé nos nó quidem quod unquam fit; fed quod fiat potius apeUamus. Eli autem opereprctium intelligere/bæcinter fcdiftincta non quafi aliquod unum genus fuenc in ipfa diuifum. Ncq? eni fas ell purare Platonem ita dillnbuifle. Ridicu lum naqj foret ens ipfum in unum cum non ente coniungeie.Velutfiquis Soera tem ipfum £lt;: imaginem eius collocerfub eodem. lam uero diuidere bacipfaia re nihil aliud cfl;q fegregare/feorfumqi difponere:amp; quod uideatur ens id noa ens deel ara re/interim demonflrando aliud reuera ens ex i fiere. Atqui amp;nbsp;ille qui enci ipfum(emper adiunxit/taleelleens oporcere moafhrauicaic nûquâin ipfa euns natura méciacur/ôc fallat.De hocigitur ente loquéces/ de hoc nimirû quaft non fit und traccabimus. Deinde fi uideatur/de generacione infupcr acqi genico

-ocr page 667-

MARSILIVS;

Ens prima eftquidcm unû: fed quodâmodo coflat ex mulris: quæ amp;f principia funt/â: genera. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap JI.

^^-'^Rindpia quidem'quonia ipfa natura cnri's quaff côflat exfpfisÆenera pWuero/quia quodlibet eorum con net fub fe fpés gradarim multas amp;; fmga k.Neq?cofundunt h^cm unum.Seruatenim unüquodqj proprium iHtC actu.Neq; ens fpfum apelladu efl genus.Neqi eni diuidic ut genus ï fpés. Neep defuis predicatur/uc genus.

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

Vm igicnoeneunum dicamus/cófequens efl/nel numerum quendam 1 c 1 afferere/uel fnfinitü.Nempe quo nam pacto dicimus non unûZnifi dica Amus unû fimul amp;nbsp;multa/amp;: unû quidda uarium ï uno milita cóprehen dens. Neceffarium igit efl/hoe fpfum quod fic é unü/aut gencre unû eOedpes aûtefus entia:quibus fane multafit fimul amp;unû.Aur genera plura q unü:ftc ta nien ut fint cuncta fub uno. Aut genera qdem plura/nó tamé fub alio aliud:fed nnûquodqî quæ fub co fût/cotinerediue amp;ipfa quoqi ffnr genera/quaufs angu ftiora/uel fpés fub effep fingula:adeo ut f natura una cuncta conducannatqi ex olbus ipfa madi irellfgibilis/ quod ens apellamus/fubflatfa confier. Quod qui dem fi itafe habet/ fequic hecnó folum ée genera/ucrû etiam pricipia ipfius en Os exiliere. Genera qdem/quonilt; fub eis aha quxda anguflfora fût genera:fpe desçppoflhçcamp;fingula.Pnncfpfa uero:fiquidé ens fitexmulris:amp;cx his totü fpfum exiflat. Si tamé plura quidem elTent/ex quibus cóflet:cócurrétia nero to ta cóficerét unfuerfum: nechaberét præterea fub feipfis alfa/prïcfpia qdé forêt: genera uero nequaq. Perinde ac fiqs ex quattuor fenfibile td eóponat/ ex igne falfcet/c^rerfsqï eiufmodi. Hæc eni prfncfpia forêt: gen era uero nunq: nifi quis forteçqufuocacôdftfonc genus acccperit. Quamobrem cum dicamus prïcipfa quædam/ctfam cflegcncra/quærédum efl/nûquidhæcfpfaira dicamus genera/ utunûquodqi eorum una cû fis que fequunt ipfum/accipienres fimul cômifcea mus oîa.’totûqicôficfamus/ mixtioncm cûctorum fnùicem facientes. Sed.n.po tentfaquadam/nô acru/fingula illic erût/amp;: ipfum unüquodqi nó ent purû. For fan uero dimfttemus qufdé genera: fed fingula córnifcebimus. Quænam igic i feipfis genera crût? An amp;: illa i feipfis erût/atq; pura? Et quæ mixta funt/illa nó difperdênêe quo nam pacto?Sed de hts f fequétlbus.ƒƒNunc uero poflq admifi mus nónulla amp;nbsp;ée gen era/amp;infup elfétiç ipfius priapiatöd alia quadâ róne prin opia efl'e/amp;compofitióes quafdam dhe exiliere/ primo dfeendum ell/erga quæ illa genera nuncupemus:amp;:qüo iter fe partfamurtneq? redigamus i unum:quaft forte quadâ cógredientia unû alfqd facfât.Quâuis multo pbabikus redigerenc 1 unum. Profecto fi fieri polfet/ ut oia enris ipfius fpés effent: amp;nbsp;poflhæc dein ceps ffngula cófequcrentur:nihilcp foret ex tra: ira forte liceret efficere. Poflquâ ucro pofitio tails funditus hecipfa tollit/ncq? enfm fpés ulterfus crût fpés: neep prorfus multa côgregabûtur î unum:fed oîa p cm tu s unû erût:ne aliud fit extra aliud/ubf illius oîa fint unfus. Quo.n.pacto unû cuafiflec multa/adeo ut fpés gcneraret/nifi cétaliqufd aliud præter ipfum.Nô enî fpfûmet exillitmulta: nfff quis illudcâquâ magnftudiné partiac. Verum ira quoq; aliud erfr/quod ipfum diuidac. Si aûc uel a fc uel ab alto diuidat/etiam anteq diuidatur/diùifum lam

-ocr page 668-

crit/uel indiuifibile. Hac igir róne alnfqj de eau fis eau en du ed/ne genus unum cödiruamus: jajieferam quia fieri nequitzur quoderkppercepis/uel ens/uèl effen nam nucupes.Nam 5e occurnt paffim/quod nó poffic ens uel enétiaznifi per aai dés apellaruceu fiqs fubdanam apellecalbani.Nó.nJicipfum/quod pfealbü/ qüod ue fic album/pronünabic.

MARSILIVS.

Mulraquæfuntiprimo ente/quoniam ibinócafu cócurrunC/neceflario funt -ab uuo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.HL

Vrfus cum tbi fint genera rerum prima inter fe dmerfa/nó poffunt kus re P^duci ad unum genus/quod deipfis more generis prædicef.Sed adunam. \^^ütam caufam q naturl/quænôram códituacex illis/q coder ipfisdcep ipfam 1 ipfa propagentotamq? i fmgulis di deren bus fe cóferuct.Hac uero nam ram unam/quoniied unum nó fimpliciter/fed unü ens/ redigimus ad ipfum fo ras limpkciter unum uelut caufam.

PLOTINVS.

Lura itacp dicimus effemeep forte quadam fortuita plura. None igir ab uno/Profecto ôeft ab uno depédét/ nó tamé ab aliquo uno quod deil ___lis 1 ipfo éeprædicetadeoqp nihil phiber unüquodq?z cü nódteoforme cum alio/ipfum feorfum genus exidere. Num igic hoc unum extra nafcéria ge nera eau fa quidem exidésznó tamé 1 eo quod quid ed/dealiis prédicat/Forfan uero extra quidem ed.Ipfum naq? unum denip exratmrpote quod cum genen’ bus minime numerar. Siquidé pipfûaliafût.'quæ ex equo irerfe adhocipfum ut fint genera/cónumeracur/atq? difcernürur. Er quo na pacto illud nó ed una cum eis cónumeranVSedprofccro nuc enria quenmusz nóquod fupius extar. quot;^ocigitita fehéar.Quid uero dicemus deillo/quod eónumeratur/Dequo ni rnirum aliqs admirabit/qua códinone una cum fuis effeenbus numerer. Sed.n, fi fupenora illa fimul amp;: alia fub uno quodam gencre numerétur/ prorfus errabi tur.Sin aür fimul cum his/quonim cauta é/numercc/taqua ipfum quidem fit ge nus:5c reliquadeinceps inde fcquarur: óf quæ fequutur abillo diuerfa fmtmeep de illis predicef utgenusineq? deillis alio quodam pacto dicaf/necedanum ed ipfaquoqpgenera eehabétiazuidelicer/fiCaliafubfeipfis. Necp.n.fitu incedédo producis icedum/obhocicedus ipfe lub reed quad fub gen ere. Acnid aliquid foret incedu fupenïis/uclur genus ipdus iceffus/cflér tamé nónulla fub ipfo/ge nus unqii ordine rerum ipfeicedus exiderct. Fortadis at neqjdicédum edoio unum illud ede cam reliquorû:fed reliqua pocius ede uelut partes elemenraq; il lius:Afeiieta fimul unam ede natura/nodns cogitarióibus didriburam. Jllud at ede ob mirabilépotedatem ioia unu/appares mulrazfactüq; mulra: uelut d mo near: êCamplificabilis mulriplicabilisqj naruræ facultas edi ci ar/ut unû iam nó dt unü. Nos ar quad portióes illius aliquas pgt;ferétes/eas dngulan'm uelut unü quodq? ponimus genus cognominates/ ignorâtes uidelicer/ nó toni fimul nos cófpexide. Verum fecudum partes dngularimq;p)feréres rurfus illacógerimus/ uidelicec/nó potéres illa fic diutius dennere/ranq ad feipfa interim fedmanna, Qu^pp rurfus i rotum ca dimitrimus:0^und lam fieri/imo uero unü edepmird mus. Sed forfan tunedemû hccplaniora fienr/quando illa ipfaprecognitafue nntrquotq? genera fint/accepenmus. Sic emm Óf quo fe modo habeat/ planius


-ocr page 669-

Jeclarabtc. Quonfam uero Je rebus dufmoJi pettractantes oportet non nega nones câtum î medium kroJucerc/ueru eriam i ipfam eorum/dcquibus agtr/no tionem amp;nbsp;kelligénam penetrare: Age um fic agamus.

MARSILIV^

Cum més S^ au fepatç fint a materia amp;nbsp;qtirate:ólt;: iedreo fimplfces indiuiduæcp fint/difhale inuêtu é/qüo ibi uniras îfedifiinctâhéatmultitudmê Cap.HIK

7 lt;Nîo qdem fiue uniras icorponbus/pon: ipfam mukoru copofinoem fc 1 ^ Iquitur: arep eftqfiqdam géncratióis fin is. Iraqi meriro depédet ab unira

re quadam/quæ fic ante multicudinemifitqi generatióis pricipium.Talis quidem efti ala arq méte uniras/cum mulritudme nó facta ex mulnsz fed fons mulrorü. Hje deniq» procedic ab unitate/quæ mulntudmé talem i fe permixtam nullam haber.

b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINYS.

z—'J IcognofcercIïuderemus/qdnJ amp;qle potiflimu eêt ipfa natura corpo ris 1 toto hoc rem ordine/ nóne id primo i quada partium fuarû cófide J raremus?VeIut i lapide cogitates aliud qdem illic eé fubiecrû/ aliud at ïnagnitudo/aliud dcniqjqualitas/uelur color: fimiliterqi i quouis alio corpore. Atqjinde protinus dicercmus i ipfa natura corpons/ahud taquam fubftanriam dfe/aliud uelutquantum/aliudaucem quale.Simulquidem omnia/fed ratione quadam in numerum remarium difinbura/ triaq? hæc corpus unum ede confia ret.Quod fi motus etiam ineflcc fubfiantiæ infirus/huncquoqi cum aliis nume raremus.Quçquidem quatruor unum corpus cxifierent:adeo ut corpus quod eftunû/ad tpfum unum fuiqi natura ex cûetts côficiatzamp;pédeac. Eadem ferme rariôc quonia de fubftâtia itdligibili/dcqgeneribus prîcipiisqifuis hétur oro/ côfiderarecaliadccecgencrariôcm quecorponbus inefiauferédo/toUédo quin etiam cogiratuScm quæ fcnfu procedit/ac moles infup fegregâdo. Sic.n.quod feorfum dicif/ôCquæîter fe difiincta fint/licebir accips tâquâ fubfiâtiam quâda îcelligibilemratqi ens reuera magisqi unum.In quo qdem oritur admiratio/quo nam pacto quod fic é unû/efTe queat unû fimul amp;nbsp;multa. In corporibus g dein abfep côtrouerfia cocelfum efi idem elfe unum fimul 2/ multa.Nam idem quoep infinitediuidic:^ aliud ibi color efi/ aliud uero figura.Nam ibi harfeparâtur. Siqs aût aiam acceperit una indifiâtem/a magnirudine fegregatam: item fimpli ciffimam/qtumapparebicprimocogitatiôis inruttu/quonam pacto fperabit ali quis aiam ipfam iterum fe raqua mulriplicéinuérurum/Prçfernm cum exifiima ueric ad hoc ipfum fe uelut fimplicilîimû demq? peruéeunuquado aîal Icorpus diuidcret amp;/ aiam: amp;nbsp;corpus quidem facile côfiaret multiforme amp;nbsp;compofitum uanüqi cxifiere. Sed aiam iterea quiuis fperabar fimpliciflimâ inuenircz arq» ibi denicp côquiefcere/quafi ad quédâ proceUiois terminü lam puenenc. Cum igic bacipfam aiam raquaaliquid ex îtelligibili mûdodepromptum î mediû produ xerimus:ficut amp;:corpus ante ex mûdo fenfibili inrroduxeramus i medium/agc côfideremus ïam quo nâ pacto id unum fît multa:amp; qûo multa unum. Nô und in^ uelut ex mulcts copofitum: fed uelut natura quædam una: quæipfamet fît fit multa. Diximus eni fi hoc ipfum perceptum fuent ac plane perfpecrû/claram forenobis infup uericatê generum î ipfo ente regnâtium.

-ocr page 670-

r- ' ’MARSILIVS/. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' * ' ' ’

Cum mulntudo amp;diuerfitas i corpore animato fit gplurima: atçpbec proxime fiat ab aîa genitali/ mérita aîa amp;nbsp;fi magis eft unû atq; ens g corpus/ nô ramé eft unûmultitudinis expers. .û '^lAM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.V.

^j St igif genitalis ara una quæda natura/ronumq; fcminaliùm pleniiudo: quæ ratiôcs ita funt actus crus cffcntiales/ficutradii lucis innmuEfteriS —'Ain ipfa aie eflentia mulntudo.Nô enî habet ipfum ée fimplicicer:fed una 'cü aîali quadiproprieraterurfus eflénali.' * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

rs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS. - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Mpnmis ucro côfiderandû eft: aï corpora præfertim aialium amp;nbsp;plataru ica fe habeât/ ut unûquodqi eorû mulca fic/tum colonbus/tum figuns/ __Xurn gtitacis diuerfitate/tum parcium fpébus/tum quoniâ alibi aliud é: ab uno hæc oîa prouenirc: fiue ab eo quod 010 fit unû: fiue habitudinequada oio uniucifi unius:fiue ab aliquo quod magis unû fit/g quod procedic ab eo:

•• adeo ut ens quoq; magis exiftat/g quod inde pce dit.'Quo enilongius ab uno ^. difcedic/eo longius amp;nbsp;abentc. Quoniam igicabuno gdem fitcorporumcon ftitutio:nó tamé ab co proxime/quod 010 unum'fit/uel ipfum unü:aliogn non, adeo diftatem facerct mulritudiné:reliquum eft/ut hæcipfa corporum compofi no amulcitudincquadam una cóficiac.Quod aüt corpora faat/cftaïa.Hgcigi

• tur una quædâ eft multitudo. Verum gd na pociflimü cft r aia multitudo? Pro feeto eorum quæ inde fiüt femmanç rónes. Num igicaliud gdem eft ipfaaia:

/ nbsp;nbsp;alie uero funt rónes yJmmo uero amp;nbsp;aia ipfa ratio eft/caputq? rónü. Actufcpipfius fecûdû efientia agétis/ipfæ func rónes. Eflentia uero eft uis ipfafeminaliü ratio num.Quamobrem unum hocita mulca eft: amp;nbsp;fic fe habere p eacompercum/ex quibus agit m aha. Quid uero/fi nihil efficiac?fed earn quifpiam acapiat nihil prorfus efticienré:progreflus uidelicct in idipfum/quod i aianihil'facic.Sednó ne hic quoq? uires multas inueniec?Efle naq? ipfa facile quitus admiferit. Num igiciir ica prorfus efte hacaftirmabir/acfi lapidem efle dixiflery Cercenóica.Iam uero Ód area ipfum lapidem efle gdem lapidis/nó eft efle fimpliacer/fed porius' efle lapidem.ka amp;nbsp;hic elfe aie una cum efle haber/ôr efle aiam. Sed nügd aliud quidem eft efle/aliud uero reliquum/quod aie ipfius complet elfen nam ƒ Ôé hoc guidem é ens:difterétia uero aiam eftiat'' Forfan uero aia cft gdé ens aliquod: nó tamé ira ficur homo albus/ fed ita ficuc homo ipfe eflentiafua tâtû.Hocauc idem cft/ac fi dicac nó extra efletiam habere quod habet.

MARSILIVS.

Eflentia Af uita i aia re quidem ipfa func unû: fed diff crût róne:Nam aia p effen nam cü muins cóuenïc:a quibus p uitam diffère nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap, VI.

Lu 1lea lUic.s.aialis nó accedic extrinfecus adefletiam: fed cmicat ab eflena. quot;

^Igif 6^ i ipfa eflentig uircute latens uita uigcc.Ec in ipfo uitç actu raanife ftior c^licac effenna.

PLOTINVS.

ƒquot; Ed nunquid extra quidé eflentia fua nó habet illud:ita ut partim gdé fecûdû efle fic/pamm uero fecûdû elfe cale. Verum fi fecundû talc elfe/ --amp;: hoc ipfum tale pu eine ab extrinfeco/certc nó totum qua rónc eft aia/ crit eflentia.lmmo fecûdû aligd:ideoq? pars eius erft clfêna:fed nó eflena torn.

-ocr page 671-

Prererea ipfius effe quid nam abfq^ ahïs ent/an lapis. An poniis oporret hre effe eius i ipfo cffe/ueluc fontem pnncipiüqi exifiere.lmmo uero exifleie oiarquot eunep exidic ipfaadcoq? amp;: uiram exiflere/amp; ambo fimul iinü.s.ene atqi uiram. Num igitfic ed unum?ut ratio quidam una.Piofccto unu eft fiibiecrum:amp; ita unu/ueduo rurfus /autetia plura/quotaiq- ipfa imprimis eft anima. Aut igirur effenna eft flt;:uira:aut habet uiram. Verum fi uitamhéat/fequif und quod earn habec/non fit fecundum fe in uira:ac uiafTim ut uita nó fit i effen na. At fi alte rum nó habet alterumzdicédû eft ambo unû cHeiaut unû atq? mulra/ amp;nbsp;rondem quot 1 uno intus apparét. Atqui amp;: fibimet unum/amp;: mulra rurfus ad alia. Tuin uero unuquidê in fe cxifterennterearamé uelutfuo quoda moru/mulra fered dcre:atqui totum ée unum/fed tan qua ftudés intueri feipfum/eftici multa/nó fe cus atq?ipfumens utdeat nófubftinerefe unicum permanere:urpotequodoïa poniczquotcüq5 eft amp;nbsp;ipfum. Jam uero cótéplatio ipfa caufa eft/ut ipfum mulra lam appareat/ut intelliganSi ent unû apparuent/nondum uidecintellexifleded adhuc illud ipfum exiftcre.

MAR.SILIVS._

In primo inrellectu eft ens/motus/ftatus/tanq tria return genera illic ipfa natura unum:róne uero formait inter fedifferentia ^ap. VIII.

' 4 leut maxima diuerfitas membrorû m aiali declarat eê aliqua differétiam MUBMrónum feminaliü in femte: fic i ex cm plan miidi differrequodamodo in k^ ^yter fe ens amp;uiram.i.motionê/atqi ftatumzarguméto nobis eft cp i müdo corporeo h^ ma maxime fepara funr.Eft at ibi uita mono qu^dâ eénnalis inti mazperpétua ipfius entis:enns actus:ens prorfus adultu. Arqui ipfum ens ellen tialitcr uita eft. Vitacp uiaflim uitaliter eft ens.Deniq? cü ftarus motui opponatz coniicimus dite neqi ftatum ée motüznec alterutrum ée idé p^mtus cum enre.

PLOTINVS.

Z Vænî igic funt amp;nbsp;quot quç intus infpiciunc/Profecto cum ï afa eenria ■ q Binuenenmus fimul acuitazatqi ipfa eéntia lomni aia fitcóis:cóis enafie Vj\^amp; uica: uita at rurfus îméceznimirû introducétes menté infuper eiusqj Uitäzponemus unû quoddâ genuszipfum.s.motû in omni uitacómuné. Arquî eéntia ac motû primûzqui amp;nbsp;uita prima eftz tanquâ genera duo conftituemus. Et.n.fiunû fintzfepararetamé ealicebitintelligécia:quod unum eft inueniendo nóunum:alioquin neqi feparelicebit. Afpice amp;nbsp;i aliis manifeftius motioné/auc utcaabipfo éefecreta.Ac fiminus i ipfo uero éczfalrem i umbra ipfius éeiarqun eo quod ée æquiuoce diac. Sicut eni in hots imagine mulra defunrz præfertim quod eft ponffimum.i.uita:fic amp;nbsp;î rebus quæ fentiunczefle ipfius ée eft umbra: urpotequod eo careatzquod eft î eê pottffimum:Quod quidé eft in principali return forma excplanq? uita. Nóneigic hinc eóperrum habemuszqnéadmodû fepare liceac eê ab eo quod eft uiuerezuiciffimqiquod uiuere cftzab ipfo ée finn liter. Entis ipfius quidé multjfuntfpecies.Eft amp;nbsp;genus:motus at neq? fub ente neqj 1 entezfed una cum ente ponendus. Quippe cum î eo cópertus fit:nee ran^ in fubiecto iacere.Eft eni actus ipfius:neqi alterum eft abfep altero: nifi forte co gitatiócquadâ. Arqdux naturæfût htc una. Ec.n.ens ipfum nó i potétia é:fed inactu. Ac fi urrüqi feorfum accepisz adhuc amp;i cnte motuszamp; i moru ens ineffe uidebic. Velue amp;nbsp;i uno ence/utrüqj feorfum acceptü polTidet alterum. Verûtamé

-ocr page 672-

•7 cogicati'o duo quædâ eêdi'crar/^ utruq? uelut fpem unüqi duplex. Cu ucro i morus circa ens apparear: neqjillius naturam diftrahat: nno nero ex eo ponus quad likid fir pfeccum/ibi adficdempq! natura rails î hoc ipfo morióis eiufmo v dl oidme perfeuerencerte fiqs hueftatum nóinrroducar/abfurdïorenrillo/quï mord minimeadbibuenr. Norio eni intelligcriaqsdarus ipfius end magis accó modara uidcr q norio morióis. Jbi naq? uiget quod diafoler/fecudd eadem eo demep mó à: una róne fe femp habere. Efto lam amp;: flatus genus und quodamó a motióedtuerfum:quïdoquidécótrarium quoq?uideri potefl.Quod ucro ab / ente quoq; diuerfd fit/cx multis qdé patere pór. Ac prefertim qi fi una cd enre fit idem/nó magis q motus/cd ence potent eê idem. Cur enï flatus qdem fit idem S enritmotus uero ncquaqua/Quippe cd morio uita quedam fit ipfius/actufq? amp;nbsp;cêniie amp;nbsp;ipfius effe. Sed profecto quemadmodd ab co motum fepabamus/taq idem cd ipfo/rurfusqj nóidem: amp;nbsp;uclutduo diccbamus amboirurfusq? ut und: eadem condirione fiatum quoq? fegregare lieer ab eorrurfumep minimefegrega rciearenus uidelicer intelligêriafecernendo/quarenus uelurgenus aliudirerum ordme difponaf. Alioqum fi flard a rep ens i unum prorfus copularemus/ nulle prorfus modo differredicéres: fimilitcrq? ens una cd moru i unum pcnitus coh Ifaremus: eadem nimird róne flard a rep motum pipfuin ens uelur medium oio in idem cóiungercmus.Ex quo côtîgercr/ut motus â:flatus und pendus effenr, MARSILIVS.

Forma? a materia feparata: nel inrellectus funt/uel m intellcctu: amp;nbsp;ibi quidcm nó fecunduin accidens/fcd fecundum ellen nam intellectualem panter atqj m rellimbilem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIIJI.

Ic inrellectus primus quinq; in fe cóci'pd return genera.s.ens/morum/fïa tum/idem/alrerd.In hocinrcllectu eflenna cius arepirclligêria quodamó differunr. Alioquin 1 ordine return inde nafcenrium/quarenus procedic / edentia/earenus dcHigenria quoq?procedcrcr.lHicigiractus ïtelligenditaquam morus quida intimus inici reifen nar fiue enn uelutcardmi. Innirir inqua duo kus moclis.Nam amp;nbsp;inde profdir/êc illuc aiiidue refilir. Ens ibi edétialiter ed m telligentia:amp; uioflim iteiltgama inteUcaualiter ens exidit.Prçtereaîtelligentia £gt;Calkatu quodam exordd.i.firmo uigore mentis/Sc tendit i datumd.ideam in reUigentia: rermind. Proinde præter ensimotumidattim/illic ed amp;altcritas/qua tenus hxcibi inter ie rónealiq diltingunciócrurfus idenriras/quarenus ieadem natura luntomnia.Tum ueroquartuorillicfcquentianóapeJlanrenrfsfpecies: fed accus quids entis ipfius comités. Demqi qnq; ilJa ibi dicunr genera entium; quonia Ä quecCicp dint/ad illord aliquod rediguntnScilIa fimul curicta i re quad x bet induduncthac tamé ex parte pnndpia return etiam apellari poiTunt, PLOTINVS.

Aeretum oportet tria hæc ponerediqdem irellcctus unnquodep comm

-ocr page 673-

inexnnguibilelumé.AnimadiiettT’s mfup/qnarône inrellecrus amp;in feipfo quie fcinamp;quccfücfimul/ntedifcerninatcpdiftinguiLSpftulans uira prereiea perma nërem.Cognofcis itelligentiam nó agérem area futuni:fed ï prüfens fe potiiis in tendécemumo nero habérem/fempq? lam poffidenré.Ibi certe prüfens ipfum eft amp;nbsp;femp.lbi amp;nbsp;heiligens nó excerna quitq profpiciKfed mfpinr penes fe ipfum. Quaigicrónekelligic/accus ibi eft atq-mocus.Qua nero feipfü aiaduemr/enen tia amp;nbsp;ens ibi uiget. Exifles eni inrelliginac fe mtelligir exiflétem. Atq? id jpfum quo uel 1 quod nine/ens exifhr. A crus fane i ipfum direcrus nó eft efténa.ld ac m quod anninf/amp;: a quo depédet/ens iudicac.Neq; ipfa pfpeccio.-fed perfpeerd ponus ens eft dicendum. Habet hæc infuper ene:quoniam ix a quo pender/Só inquod têdiczeftens. Cüm uero nóï potéciafitdücaxar/fedexiftatïactu/duo lila rurfus cóiugic lunum: neep difiuginfed facit amp;feipfum illud/ amp;nbsp;uiafTim il ludquoq; feipfü. lam uero ens ipfum oïum é firmiftimü: i quo amp;reliqua criera fundâtunarq; quod habet/nó peregnnum/fed ex feipfo poHidet ifeipfo. Eft cc iquod irelligênadefinic/nó exordiés ftarus/Sc aquo crupit/nó erumpés ftatus. Nó cm ex motu/nec i mocü motus. Præterea idea qdem eófiftic i ftatu/cum fit terminus ïcellcctus.Intellectus at ipfius eft motus.Quapp unü oia cfle uidécur; amp;: motus/amp;: ftatus: amp;: que p rota cóiter exiftüt/genera funt. Vnüquodqi uero fe 'quécium/ens aliquod eft/Sc quida ftatus/Sc motus quida .ƒHæçutlql ma córetn platus aliquis/dum ludelicet entis natura infpicit: eoqiquod penes fcipfum eft: entezens ituer/ Sc alüs fimiliter cernit alia/ueliit motum i illo/motu quoda fuo / ftjcumqi ftatu:hxc illis accómodas:ac iielut una cófufis bæc ipfa cömifees:neep difiungés/fed poftaliquatam diftinctióem/fiftés illico gradum:unde rite difcer nic ïtuitus ens/ftatum/motum/tna hæc ÖC quodlibet unü.Hccinq ficaliquis có tem platus móne diuerfa quodamodo inter fe cxiftimat?arq? al ren ra re djfcemit: ipfamqj i ente altentacem aiadueratCTria uidclicet ponés/Sc quodlibet unum. Hxc rurfus t unum atep i uno/amp; ad unum oia: ideoep i idem colligés atq; eófpi aens:idencitatem agnofcit lam faccam/imo lam exiftêtem. Nóne igit prærer il la tria neceffarium eft duo h^cadiügcre:idcm.s.atcp alterum. Quamobrem pia oibus quinqi genera ée eófequés é.Que amp;nbsp;fcquêtibus deinde fua queda tradât. Vnde à: cadem amp;nbsp;diuerfa ^ueniat. Nempe unüquodqs fequétium aliqd idem cft/amp;: diuerfum aliqd.Nam ipfü fimpliciter idem uel diuerfum abfqi adiunctio ne quæ p aliqd amp;nbsp;quidda fieri folet/in ordine generü col locant. Atq amp;nbsp;genera prima füt:quonia nihil de illis i eo quod qd eft poftumus predicate. Lieerqdê ens prredicare deiUis.Enna naq; funt.Sed nó prédicat ut genus.Nó emm fic de eiTéna prpdicac/uc ipfa ens aliquod eê dicaf.Necp rurfus ira de motu/neqj de fta tu.Nó eni hpc enns fpés funt.Nam entia/alia qdem für taquam ipfius fpés:alia uero raq parncipana. Neq? rurfus ens horum taq fui ipfius generü particeps di d debet. Nó eni ens ipfa tranfgrediuncmeqi für ipfo priora.

MARSILIVS.

Ipfum fimpliciter unü/quod eft ente fupius/de nullo uel generü uel entium prg dicac ut genus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- _Cijc-X._ Q~''^Voniam pp indiuiduam prorfus fimplicitatem fua differécias fui nullas q ^dmimt/nullas diuifióes/adtunctiócs/compofitióes excipit:perquas fo

^■'^^.ler genus i fpés denuari. Item nee unü quod eft i ence degenenbus auc

-ocr page 674-

ennbus taquam Peripateticum genus umïioce preJfcari porefl. Nam in horum' ordme ahud deinceps alio aliter/ atq»aliter/ac magis minus ue/ óf pnus atq? po fterius/óf cns £i unum ene céfec. Denicp quemadmodum in luna quod furfum fpectat/ lucidum é fimpliciter:quod uero deorfum/ lucidum parirer/atqi nó lud dum; ficamp;f eus ab ipfo fimpliciter uno depédés/quatenus naruralitcr uergit ad unuin/meriro ens ép^mtus unum/uel unirum.Quod at poft hoc iipfo lequic eft ens unum panter atq? multa.lllud quidem fui prorfus unü/ucl unitum/cum lic indiuiftbde/nó é genus. Hoc uero quod i eo fequir/nó nouü prêter genera fupius dicta genus aftert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’

ÄOTIWS./’ ■

gïfe quidé boegen era prima/p bæcaliqins ac forte p aha pot affeuerare: Efte uero h^c fola/nec aha pnrrerca/qua na róne ^babile fiet/Cur.n.nó ie unû/Cur nó qtü/Cur nó qle infup genera fint^Irê reJano ó: rehq qug numerauerûr. Sed qu«atü fpectarad unum/fi accipiaf ipfum quod eft penitus unum; cui nihil aliud adhibef/ nó ai'a/nó ïrellectus/ nó aliud quicq/de nullo ld pr^dicabic. Itaq? nee ent genus. Sm aut accipiaf unü/quod adfit enrinn quo ipfum unum-'ens apellamus/nóentbocipfum primo unum. Prerercacum nullas i fe ad leditferêtias unqua admitrac/quona modo fpés potentpcreare? Quas nili gen lient/genus ede nó potent. lam uero quo nam pacro diuiderepo cens.Multam.facies diuidêdo.Quapp ipfum unum mulra lam euadet; acfige nus ée uoluerit/leipfum pder. Accedir ad h^c/cpfi parnans i fpés/intenm ahqd adhibebis, Alioquin nóeénci uno dilferéna:;quéadmodum ipfius efletiædiftc tentiæ fût.Mens uriqi differetias enris admirtit. Vnius auréquo na modo polhc admirtere/ item ubicpcum difteretia duo quædam ponés/deftrues unura.Siqui dem ubiqi unitaris adiuncno quarum prius obfeurat. Siquis aut dixeritunum quod eft i cure/óf unum quod eft 1 moru acq; c^tens/efte c0e:idq5 unum una cd enteiidem redegent/ficur ens nócócenitahorum genus exiftere.-ppeaqmóid ipfum quod ens é/exifterér;fed alio modo enria dicerérurnta neq? ipfum unum CÓC enr i illis;fed aliudquidéprimo ent rale/aliud uero aliter. Si atkdixerirnó oîum genus ene:fed unum ahqd i feipfo ficut óf aha; ac fi idem ée uolucnr ens atq; unum;nimirum cum lam ens ïtergenera fit numerarum/nûcnomédûtaxac adducir. Quod fi unum ipfum eflealterum dicat/urnkpcerrc naturam quadam dicir:ac fiquid addar/unu aliqd afternfin aut nihil addident/rurfus illud affern quod denullo penitus predicaf.St rurfus unü cum entecógrediés irroduxcnr: refpódebimus lam nos predixifle id nó primo unü exifterc. Verum quid nam prohiber hoc eéphmoÆxempto uidehcctillo/quod éprorfus unum.£r.n.ens poft illud ens apellamus;arq5 ens/primo ens aftirmamus. Forfan phibere uide rur;quonia quod fup ens exiftir/ nó eft ens dicédü. Alioqn nó elïet hoc primo ens ludicadum.At uero quod fup hocunum ponif / exiftic unum. Prærerca ff unum ab ente inrelligéna fepef/difterétias nullas admitne. Proinde unü quod in ente ponif;fiue cófequés illius aliqd (iiiöc fimilirer oium/certe poftcrius ent: genus at pnus ede debet; fiue fimul cum ente cócurrat/fimihrerq? cfi ahis/refpon debif/genus nó fimul efte debere;fiue forte fir pnus/certe prïcipïum quoddam lilius racu ent;Sin aut illius pricipium/nó enam genus ilhus.Quod fi nó illius/ ncc ctiam ahorum;alioquin oporceret óf cns fimilitcr eégenus oium reliquoru.

-ocr page 675-

Omnino uero unu in en re uidetór propfnquarequidem uni‘/amp;f quafi cum ente côcurrere.Qinppccum ipfius entis/quocïquidem uergicadiinum/fit cns unu: Quodateftpoftillud/ficenstquod quidem effepoteft êemulta.Vbi quidcm il lud/cum permaneac unum:neq? diuidi uelit/certe nee fieri genus admittit.

MARSILIVS.

Ipfum fimplicicer iinum non prédicat utgenus dealiquo.s .generum/autde ideis iillis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XL

I Am quoduis genus/amp;: qu^uis idea efi in feunum aliquid/mulncudinTs^ 1 n ■nceeflario paraceps. Aequiuoce igitur róneq? lógcdiuerfa illud primum heenommarur unu.Neq? minus mulurudo q unum dehis generibus ideiscp predicac.Pr^terea genus Uarietatem i fe prorfus admimc:qua non admit tic ipfum unum:quod qdem cum ficfimplicitcr unü/nó eftunum genus.Turn uero unu oïbus cncibus cóieer inefi: nee ppea eorti genus exiftic: ficuc neq? uni tas numerorum/neq5püctum lineauv neq;fimplex compofitorü. Deniep fi unu quod cum eflecia cógredir/fi abfq; encecóftderec/nó diuidit p differennas ullas in unum hoc/amp;: illud:diuifLO uero róne entis accidie amp;: i ente.Hoc igic refiat ge nus/qualecucp fit genus.

PLOTINVS._ QVo igit pacto unuquodq? eorum que entis ipfius propna fut/eft unu?

Force ex eo q? efi: quidda unü/nó unum ipfum.Mulra.n.iam eft quod ■^eftaliquid unum:fed equiuoce unum efi fpés unaqueq?:fpés eni mul tituao cfi:quapp unum hoe ï loco fe babct/ficucexercitus aur chorus.Non igic unum illud his inefi.Iraq? unum nó efi cómunc. Neq;cófiderari póc unu ipfum ipfo entemeq? his quæ aliqd proprie fût:illud quod é fimplicicer ipfum:unum igic nó efi genus. Quonia omne genus ica fe haber:ut de quo predicaf/nó eria prgdicécur oppofita. Ac uero dequocnqi encis uniuerfi affirmât unu / oppofica eriam affirmacunldeoqi de quoenq? affirm abic unum' uelut genus/de eodem m dicadum ent nó eaqua genus.Quare neq? de gen en fins primis ran qua genus re liera dieet. Quadoquidemamp;unumens/nómagis unum efi qmulta:neq?qcq generum aliorum fic efi unum / ut etiam nó fit mulca: neq? eria fic de altis pofie rionbus prçdicabit/quæ oio fût mulca. Summatim uero nullum genus totu/eft iinum.Iccirco fiunu ipfum fic genus/definet^tinus ée unu. Ipfum naq? unum nóeft numerus.Erie at numerus/fi genus fuerit. Eriepræterea uniiquiddam m numero.Nempe fi genere unum fueric/nó ent principalicer unu. Præcerea ficut ï numeris unu de illis nó ut genus dicic/ fed ineffe quidê aflenr/nó tarnen eê ge nus:ita neq? fi unum entibus infit/ppea genus erit uel entis ipfius/uelaliorü/uel oium. Proinde ficut quod efi fimplex prïcipiü quidem efie pór rei minime firn plicis:nó tamé efi genus eiufdê:alioquin fimplex quoep ertt/quod nó fimplex: fie amp;nbsp;1 uno dicédum. Nempe filocum principii teneat/fequérium genus effe nó poterie. Nee igit encis genus erinnecaliorum.Sedfi modo genus fuerit/eorum ericdûcaxat/quæ fingulatim dieütur unum;uelut fiquis unu ab effétia exifiima ueric fepandum.Eric igic aliquortuficut eni ens nó oium genus efi; fed fpérum/ quæ fingulatim ens nominacunficÖd unum genus eric fimilicer fpérum/quà fin gulatim unum apellabütur. Qua:nam igit diffcrctia ent aliud iter amp;nbsp;aliud/qua tenus unum erût/quemadmodû efi ie encis alccrius ad alceni differéria. Veium

-ocr page 676-

fi unum fimul diuidic cum ente atq? elfentiatÄ:ipfum ens turn quia diuiditur/ turn quia idem cófideratur i multis/iccirco genus exiflit:cur nó amp;: ipfum unu/cü totidem uideac eße quot amp;nbsp;eßetia/^qualiterq? diuifum/fimiliter genus exilât ? Sed profecto nó ell neceßariü/fiquid multis infic eße genus/ uel eorum quitus inelhucl aliorummecoportetoio/fiqd cóefit/ena genus eße.lam uero puctum quod lineis inefl/nó é genus aut carû/aut oîo.Quinetiâutdiximus/necipfum ï numeris uniugcnus elfmumcroru uel etiâaliorû. Oportet enim quod cflcóe unûqj î multis / fi modo genus futuru fit/ proprias admittere differétias/ac fpés ita cóficere/ór ïeo quod qd ell prgdicari/fpfius at unius quçnam differétigfût? Qualesliam fpés elhcir ? Quod fi dfeat eafdem fpés cóflituere/qua: enti quoep cóueniunt/certe idem cû ente erit:ideoq; fold hic nomé erit différés/^ ens ipfum fuß-leere ludicadum.

/Vd^ MARSILIVS.

Nee ens nee unum cadem ubiq? ratióe olbus infür:fedratióediuerfa magfsq?amp; minus gradamn/ôr prius atq; poflerius. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIL

Vrfus nó cfl cadem oio iter fe ratio unius atq; ratio entis. Na exereitus 1 r^^nóefl minus ens qdomus:nccdomus qcótinuü.Efl tamé minus unu. —.A_^WE(1 at ratio eadem unius atq; bom: amp;nbsp;quatcnus quodlibetparticeps fit unius earenus amp;nbsp;boni/atcp uiciffim. Alibi dictum efl/unû eße aliud fuperiusq; q ens.Proprerea ultra ée/a rebus expcti bene eßc.Id uero bonum uniufcuiusq; rei ï umonc tófillir.i.ut partes fuae inuieem fint Liniræ/amp;: totum unitum fit pricipio atq; fini. Atq; ut res oés tum quæ magis inuicé fût cognatæ cocant/tum quæ mi nus cognacixcócilienf.

PLOTINVS.

Perepretium ek cófiderarc/qüo fit unum f en te/A' quo pacto ^uædicic partitio/fiat: Et oio qualis fir parritio gcnerum. Item nûqd eadem/uel aha fit utraqi. imprimis igic cogitâdiim/qûo oio unum quodlibet di cat/atq; exiftat.Deinde utrum fimiliter AiunoentedicamusiAquoibidicat.

- lanj uero unü/quod oibusattribiiit/nó ell idem:ncq; eni i rebus/quefentiunt/

fimiliter fc héc: acqj ï his qua: keUigêua catu pcrcipiürur.Sed neg? enam ens i ets fefimdicer habet. Nee ctiam i rebus fentiédis iter fefimilitenneil. Nó eni idem unum eft i choro acq; cxerciru/naueqvamp;.' domo.Nee rurfus idem i his atqi i cou nuo. Veruranen idem oïa imitatur.Sed alia quidem remonus; aha uero propiii quius.Atqïi meute proculdubio uenus. Anima emm unaefEAcmulto magis més ed una:amp; ens é unü. Num igicdicétes i quolibet ens ipfius/parirer amp;nbsp;unu dicimus/Atcp ficut hét entis/fic amp;nbsp;unius habet. An potius id quidé acciditmon tamé quatcnus ens eft/ exiftit órunum.Sedfieripót/utquod nóminus ellens/ minus tarnen fit unum.Nó cnï minus ens efh exeratus aucchorus/q fit domus; Verutamé eft minus unum. Videt igic cj i quolibet unum efl/id ipfum bonutti magis unü afpicere: ó: quatu boni cófequic/tantum/ód unü elfe: atq? ipfu magis minus ue fecudum unum/in hoc ipfo co filiere. Nam uniiquodq? nó fimpliciter eflc uult/fed elle cum bono.Ob hoc amp;: qu^ nó funt unü / findet quoad polTunt unü fieri.Et qug natura cóftac/id affectât ipfa natura/in idem cógtedientia/duni uidclicct fibimetuniri defiderat. Nó.n.feorfum afeinuicem fienfingulaprope , rant: fed i feinuicé Äf ad feipfa feflinât. Atq alg oes 1 unu qdê optarét eu adere/

-ocr page 677-

propria uidelicec eflenria interim conferuata. Ec profecto in uniuerfo urrinqt re gnacunum. Eft cnimunumamp;aquo pendenr/amp;: in quod omnia rendunuExor y diunturcnim abuno/properantq?adunum.In hocenim ipfo omnium confiflic. . bonum:acq? ira in ordine rerum extiritunûquodq’. Etpofîquâcxtitit: neqicon v •’ fifteretz nifi feftinarec ad unum/neq? quo minus hue propcret/eónnere fe por eil. Quæ igitur natura ducuntur/ita fe habet. Qu| uero arte tractantur ira. Ais una quxep unüquodqi ad hoc ipfivamp;quantü ipfa poteft/à quacutn fingula poiTiitz nredifponic. Ipfum uero ens maxime oïum id aflequitur. Vni nâq; proximum cft. Quamobrem alia quidem dicunrur tantum/quod amp;: dicuntur/uelut homo. Etenim fiquando dicamus/homo ille unus ed/ad duo refpicientes id diamus. Quod fi amp;nbsp;aliter unum aliquid dicamus/adiiigcntes uidclicct aliquid/ita loqui mur. In ipfo autemente/dicimus totum hoc. Ens unum. Acuelutunum cenfc mus. Oftendentes uidelicet maxima quadam eius cum bono propinquitatem. Fit tracp unum amp;nbsp;in ipfo/tanqua principium a rep finis:non tamé codem modoz fed potius alitcr, Quapropter i hocipfo ena uno,prius eft atq;pofterius.Quid ergo hoc ipfum in co unuin/nonefimiliter cunctis in partibus acq? cómunecon fidcratur?Forfan ueroinlincis quoqi punctum eft cómune:ncqi tamégenus eft lincarum.Et in numeris cómuneunum hocforfan eftrneq? taméeft genus.Non enim idem eft unum quod in feipfo eft/arq? unum quod in unirate eft/ atqjdut tate/cætenfq? numeris incft. Proinde etiam in ente nihil prohibct/alia quidé pri ma cftcralia uero fequenria.Et alia fimplicia/alia uero compofira. Atqui fi idem fit unum in his quæ ad ens propne pertinentrquia ramen nó adeft ci differentia ulla:amp; iccirco neqi fpés efficit/mento neep genus effe poteft.

MARSILIVS.

Bonn etiainaiatorum/difcrctorü/numerorü/in quada unione cófifh't.Itéquodli betquin^gencrueftamp;Îfeipfo unü:amp;:ipriciparibus nódifccrptü Cap.XIII^ PLOTINVS,

Acc quidem ita fe habeatdedquonam modo i numens bonum eft i eo

1 Bqjunufquifcpfitunura/cum inaiari fint.Forfan uero cómune hoc eft m wallis enam/qureaia carent.Siquis autem obiciat oio illos nóefle/refpon debimuk: nos de critibus loqui mftituiffe/qua unuquodqi eft unum.Sm autem interroget quomó punem boni fit particeps/quæremus amp;nbsp;nos nunquid punetó fccundû fcipfû accipiat nccnc. Ac fi accipiat ira cócedatep inaiatum cfle/dicemus illum idem quod amp;nbsp;i aliis eiüfmói qutcrere. Sm autem i aliis punctü acapiat/ue lut i arculo/refpódebimus id quod circuit bonum eft/huic quoq? bonü elïe:atqï boe ipfu appccerc:ac per circulü illuc tendere. Sed quona pacto hæc gen era fût? nunqd ena diuifa fmgula?an toni i unoquoep exiftés eorû/quorû eft amp;nbsp;genus: Et quo adhuc eft unü/Forte genere unû/tanquâ i multis toni. An igit in his tan turn qug pricipat/Forte nó in eis tantö:ucrumetia amp;nbsp;fecûdû feipfum/amp; i his qug participant. Sed forfan hoc m fcquétibus manifcftius crir.

MARSILIVS _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

Motuszftacuszidéntaszalceritas fût pnma rcru genera una cö enterquoniC actus qda primi amp;nbsp;ïtimi ipfius cntis cxiftüt. Numerus ât pofterior c inde rcfultâs:atcp et poftenor magnitudo.ldco duo hæc nó fût genera pnma nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIllI.

PLOTINVS

on £

-ocr page 678-

p^Erquircndu eft iprefenna/ cur nó ctia qnras inter prima genera numeref: gt;nbsp;■ruilufcp qhtas.Sed pfecto friras qdé nó cftpnmü una cü c^teris:qiionia fimul una lûtcü ente.Motus eni unacd ente:cü ente inq actu exidéte: ipfeqié actus eius/cü amp;ipfius fit uita.Status quoq? fimult eflentiaipfacófpirat: imo uero fimul his adeft ipfü cé:his dico tü altens/rü eifdê: adeo ut b^cét fimul cófpicianr. Numerus at podenor eflillis/atq; feipfo. Er hocipfum quod pofte rius aliqd eft/habeta priore:acdeïceps funtï feinuicem:atq;pofteriora primis infunr.Quapp inter prima nequaquâ numerabunt. Quçrendû uero nüqd oio numerus ipfe fit genus. Nam magnitudo qutdem magis etiaq numerus pofte nor eftatqïcópofita.In baceni eft numerus atq? linea: qua: duo quedafunr. lii eft amp;: planum:idcoq5funttria. Si igiccórinuamagnitudo a numero bocipfum habet qp fit aliquid quâtû/cû numerus ipfe non fit genus/quonam mó magnitu do genus crit.Eft at inter magnirudmcs quocp pnus arq? poftenus.Si aurem có mune/ambobus eftboeipfum q?fintquanta/confiderandum cft/quidnam hoc ipfum ficiamp;cum inuenerimus/genus pofterius ponendum eft: inter gen era uero prima nequaquâ. Atep fi genus fit nee inter prima: indagadum eft/in gd na po nftimum primorü fit reduccndum:ucl in que porius ex illorum numero/que re ferunturad prima.Comptum cftfortafle/ipfamquati naturam quarum aliquid defignare:amp;quantitatem uniufcuiufq? metimarq', ipfam quantum aliquidene, ; Verum fi cómune numero atqj magnirudmi eftipfü quantum/aut numerus qui dem eft primiis:magnitudo autem eft ab illo: automnino numerus quidem m quadam inotus ftatufqp mixrione uerfatunmagnitudo autem motus quida eft/ uelfaUem pendetex moru. Dum uideliccr motus in quiddam procedit indefi nitum.Status aurem fiftens qiiod procedit/procréât unuarem.Sed degeneratio nenumeri arq? magnitudmis:immo uero de fubftantia utriufq?/corumq?notio nein fequentibus porius uiderurconfiderandum:Forteenimnumerus quidem Î primis gencribus collocatur.Magnitudo uero in cópofitione pofterius. Er nu merus quidem ftabilium cft/tnagnitudo autem uerfaturin motu. Scd dehis m fequentibus ut dicebamus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j.

MARSILIVS^

Qualiras non eft inter prima return genera. Quoniam qualitas eflentia' ipfa po fterior eft/ei accidens abfolutc iam exiftcnti. Prima uero genera eflennam ilhm tanquam actus cius intimi panter comitantur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap^XV.

Xc^ Sfentiis return naturalium infunt naturales 2c intimp proprietäres qua: f -------dam quafi fimilcs qualiratibus ut ignis efletia: calor/hominis facultas

^''X^._gt;\^rarionalis:que quidem reuera actus quidam eflenciales fiint porius qualirates.Qup uero non ab eflentia fpeciali nafcuntur/ fed aliundecótingunt: utalbcdohomini/uera:funcqualiratesatq;paflioncs. i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;.c-,u

PLOTINVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t 1 -

qV Valiras at cur nó fit ipnmis /pfecto quonia h^c quoep poftcrior éiamp;é poft 1 fténnam nafaf.Oportetateêntiam primâ becipfa genera fibi cófequétia ‘i^ qj^pollidercineq’, tamé ex bis cóftirui:neq’ p hæc rurfus cópleri:alioqn foret qualitate amp;nbsp;qntate pofterior.In efletiis quidécópofitis/ cóftantibufqi ex multis m quibus amp;nbsp;nu men qualitatefqjfunt:diucrfiraré ipfarü bge efficiutiqualiratescp t ani efle cótingit:atqï cómunitaté quandam m ets licet mfpicere. In pnmis uero

-ocr page 679-

genenbus non Jecet diuifionê reru nó firapKdu copoficarncp efficcre: fed fimpÜ au eoruqï qug copiée efTenua:nó eflenâ dico quada. Na eflenaquanda ex quält täte cóplen forte nihil eft abfuvdiKubt certe ante qualitaté eénria fitJpfö uero ta le a ut tale extrinfecus acadar. Elfen na uero ipfa oportet/quæcûcp hét/tanq eften riaha pofTidere.Tamecfi ï alns ludicauunus ea quidéquæcopiéeeftétiâ/æquiuo cequalia nûcupari.Quçuero exmfecus poft eénnam ueuiütieftequalia.Etquaï infunccflentus/earüdéactijs exiftere.Que uero poft illasullas efte la paftiones. Nücuero dicimus/iUa nó oio eflcntil ipfa complete/que ad quada fpeetäc eften nam. Non.n.unaciim eften tip adiuncrione fiunt homini in Qtum homo eft/ad cflentiam. Sed eft eftenria defup pnusq ad differentia ueniac: quemadmodum iam eft aial ante ^ ad rónalcm defcendatur proprieratem»

MARSIL1\'S

^Sicuenon cftprius ignis/deinde lux eius/amp;: calot/arficdtas/atqjleuitas. Sed quactuor hæcfimulcû ignis cftentia fût rang amp;nbsp;^pnetates amp;nbsp;actus comités eius enâ cxiftentis iactu:ira ad ipfum ens fe habent mocus eius intimus/atqi ftatus:

amp; identitas panter amp;nbsp;alteritas. jÇ^P* ^YI*

PLOTI^ a y o igic mó genera quattuor eftenria cóplét/nódü qualé cftentia faciétia: a neqj dû cftentia quandâ faciüt.Quod igitcns ipfü pnmü/ia eft di crû: puc motus nó fit ens aliud/ncc ét ftatus: neq;rurfus alterü neepidé/fatis côftat.Prætcrea motû hune nó afferre illic qualiraté/forfan c manifeftü.Si tarnen dicat/fietécmanifeftius.Si.n.motus cactus ccmuTiarq; ens eft actus/amp;;oio que funtpnma/fûtactus/mento motus nó eft illicaccidens:fcdcum fit actus potius entis reuera cxiftentis 1 actu/nimirum neq? cóplere eftentiam dia debet: fed ipfa frfus cftentia.Quappnóaccefticl poftcrions alicuius locü:nec 1 qualitatis uicê fed ad ordiné cuiufda fimul comitaris é Iftirutus.Nó.n.prius qdé eft ens/dcide uero mouet. Neqj dicendum eft/ens prius eé:poftca uero ftare. Status.n.nóeft ibi paftio.Quinena ipfü idem acq? alterü pofteriora non fût:quoniâ non pofte nus cuafic ens illud mulca:fed erac ia hoc ipfum quod erat/unü mulca.Quod fi niulca/ergo illic erat alteritas.Quin ét fi ab initio multa funt unü/fimul ibi eft amp;nbsp;idcntiras.Atqîhæcquidcmfuffiàuntad cftentia. Quado uero futurus eftiUmc adlfcriora ^grcftus:tuncalia oriunf/qupnó amplius cftentia faciunt: fed eflen nam qualem élt;: eftennam quantanuarq? ciufmodi quidam genera quidem fiât/ fed non pnma.

MARSILIVS Relatio/locus/ubi/quâdo/tcmpus/pofitio/habitus/ actio fimul cum paffióenee ^^ma genera funt/nce penes lUa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap,X Vil,

Ducnticia.n.funt/amp; compofirionem defectumep fignificant. quot;

PLOTINVS

Rolde relatio accedenti cuida fipagini fimilis/quona mó Itcr prima eófti tucc?Alterius.n.ad alccrum rclatio é:ncc ad feipfii habitudo ê/fed fep ad aliùXPræccrca quod leer prædicaméra ipfû ubi amp;nbsp;quâdo numerari folct/ét indc remotûcft.Nâipftî ubi aliud 1 alio fignificareuidet.Eticcirco duo.Genus auré eé oportet nó cópofitioné quadâ/fed aliqd unû.Ncc ibi locus ê.Nûc uero de us quæencia reuera fût/fermo nobis hét. Côfiderâdû uero é nûqd ibi fit tpûs:lmo ttÏlo non eft cépus ibuSiâc tpûs mefuta fit/ncqi méfurafimplicttcr/fed mottooi».

-ocr page 680-

duo quædl amp;: copofitu eft id totu: mofuq} poftcnus.Ideocp nó ibidé cft æquali diftributionc/ubi mocus.Quod pr^terea facere dieft atq? pan/uerfat in motii.Si ergo ibi fit patnarq? agcre:cü agere fimiliter arqi pari duo queda finr/merito neu trü ent fimplexmeutrü igic ent genus. Quietia ipfu quod hére noiant/m feduo coplecnulté quod pont uel lacerc certo mó aliud i ako dicütitria eóprehédte.

MARSILIVS.

Bonum non eft inter genera prima nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CajhXVIIL

Z^n^ Am fiuefignfticetpnmü bond/eftgencribus eminêtius/fmeqhtatê/ po ßerfus eft gen en b Lis. Quælibecuero dicnntbonanô punâ generica irt

fc natural fed quia a primo bono funt/uerguntqj ad ipfum. tt bonum i primo ente eft uita/motufqj ipfius ad primum bonum.

PLOTINVS

Acteru pulchrû:bonû/uirtutes/fciétia/îtellcctus/curnô étmterpnmafimè

i \\_yimus ipfa bom natura:de qua certe nihil rite pr^dicari pót;quis nos nó po / tentes aliter explicarczurcunqi poflumuszde hac ipfa natura loquamurz nullius certegenus eftdicendd.Denullis.n.aliis prædicacialioqnundquodqjeord de qbus prædicct/illud ipfû eflet quod ibi prædicarec; Atq bond dlud nó in cénna eftifed fupefletia.Sm at bond btcaccipiar uelur qleidicendd eft/qleoio iterpri ma nó e(ie. Quid ergo/ipfa entis natura none bond eft? Scd certe aliter bond él nee co mó quo pnmd.Atqjfic bonum é/neq? uelut qlc: fed béns in febond. Ve rum amp;nbsp;alia diximus genera i ipfa entis natura cófiftcre;amp; ob hoc ipfum qa und quodq? co rd cóe akquid é/m multifqj cófpiatur/genus efte la cóftitit.Si ergo amp;: bonti in qkbet eéntiguel entis partez autfaltéin plurimis parribus ilkcïfpicitur/ quidna phibet quo minus fit genus/ atqi i primord ordmecollocef?Sed idfgt;h£ bere uidet/quonia in cdctis ptibus nó fitidéifed primo atq» feeddoz rurfdq ter tiozpoftenonqï ordine difponac.Na ita ^fecto bond quodlibet illicapcUatiuel quonia aliud fit ab alio/Se a priori poftenusirurfdq? inde pofterius:aut quonia oia ab uno fupiorc depédeac: alia uero aliter p fua undquodq? natura pticipcr. Siquis adtéteanq genus ponere uelitz poftenus erit.Poftenus.n.q eéntia. Atq hoc akqd ê illud eé bond: etia fi cd co fit fép. lila uero efte dicebant entis ipfius qua róne ens eftiatq ad cfletia coferenha. Hinc népe ad illud afcédft quod eft entefupius:quadoquidé ens amp;nbsp;eéntia neqteflenon multazfed nccefland eftha bere hæc i fe genera numerataiefteq-, und mulca. Verdtamé fiquod hic bonum.i. und in ente diccrc uolebamusznon uereamur aflercre actd eiiis ad und ipfd natu ra réd été: ldqi efte bond cius afleuerarctut uidclicec inde fit boniformezent certe id bond actus ad ipfd bond. ld at é cius uita. ld uero motus:q fanc ia und qdda inter genera numeral nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MARSILIVS^ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

Pulchntudozfacntia intellectus:uirtus'nó afférdt noua illic genera:fed ad quïqgt; iUa lam numerata quodamó redigunrur.

PLOTINV5_

fuero dc pulchro dicebatur: fi accipiatur prima ipfa fupereminens pul cbritudoz eadem uclfaltem fimillimarefpondcbimus illorumquajiam dc bono rcfpondimus. Sm adc pulchrum intelligarur decus aliquod m idea refJlgekszobtictcrur/nó efte id in omnibus idem. Item ciufmói fulgorê elfe poftenorem. At ft non aliud q ipfa elfen na pulchrum alfcuerceur: lam id eft m

-ocr page 681-

ipfa eflenoa computatum. Vemm ft pulcbnim qu^nim ad nos fnenenres ptinec aflümatunppea epeerra qnadara nos cóciirióeaftcianhuncipfum afftcicdi a ent motum efle eóftabir. Atq amp;; ft ad illuddirigaturacrus/fimilitcr morus ehLEftöd fcientiatpfe motus.Quippccüipfcficcnns afpcctus:nccp habitus fit/fed actus. Quapp amp;ipfafub motu fimiliter cotinebic. Acfi nis fub ffatu cotincatiucl etia fub ucnfqidin auefub utrtfq? mixen aliquid erit. Mixtn nero poftcrius aduemr. Intcllectus geeft ens ipfu inecUigés: ipfumq? ex ennetis copofieu: nee quidda ex genenbus unum. Nempeuerus leelleceus ens eftunacum omnibus lamqi eneta cuncea. Ens aueéfifolum nudüq?accipiaeur:uelutgcnus anümieuruneellectufqi ipfius eft elemeneumJuftieia uero amp;nbsp;cempanria uireufcp omnino/actus quidam ineelleccus omnes fune.Quapropeernon collocant iprimisdedpofterioea fune genere/amp; eanqua fpecies defignaneur.

MARSILIVS.

Ambigie hie mulcamihil fermedefinie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XX.

PLOTiIMVS_

Eliquum eft inqrere/cü genera fine h^cquaeruor arq;pnma/nûqd quod . 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;libee hora generu fpés pcreee;uelue fi ens t feipfo feorfü ab alus diuida

tur.Foreenó itazquonia ex era genus diftereneias oporeecaccipe. Acq; cê »lias entis quidem qua ens eft differcrias/nóeamen differétias id ipfü efle. Vndc nam igic habebie.Neq? enï ex his quænô fune entia.Quod ft ex enribus/füe auc fdiquagenera dûtaxae rria/uidelicee ab bis accipier: atq; cü bis admctis fimulqj conferuaeis/^fimul effeens. Ve-rti hæcfimul conftituea/hocueiq;quod ex omnf bus iam confeaffe uident-Quo igicreftanr aha poft illud quod é ex cunctis.Ec quo genera cü oïa enria finefpés faciunc. leem quo morus fpés cfficie mononis? Atqjftaeus ipfe aliaqp fimilieer. Illudfaneïpnmis eft obferuâdû/ neunuquodqt confundacin fpébus: neqirurfus genus eaneu fieprædicatum/ eanq in ilhs dura xaeconfideraeum.Immo ficamp;i ilhs fimulamp;: i feipfo/ Se mixen rurfus puruneep permixeum: nc ft foree alieer conferae ad effeneiam/fcipfum perdae. De bis ergo confiderarc decee.Quonia uero quod ex oibus cóftaeenribus ïeellectum efTedt ximusiSe quélibceinrelleceum:fed fuper fpecies omnes 64 uelnc parres/ens ipfn cfleneiamq;pofuimus:nódum ramen ineelleceiv meneo eum qui iam ineelleceus exiftie/pofterioré efle pneamus.Aeq dubiraeioné eiufmói eanq ad quæfien utile adduxerimus.Sic.n.hocipfo ueéees uelue cxéplari quoda i cognieióe eorü qua: traceamus efficacius peneerabimus»

MARSILIVS

Ineelleceus dininus ad ideas fe habet quemadmodum ad propofiriones fnas geomeeria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXI.

quot;WTIcmueelleceus Se exiftit hocipfn quod i fe eft in aceu: Se duplicieer babec^ ■ ideas:eü in aceu fimul cüceas ibi la cófiftcees:eü i poeéeia fingulas/ibi mox .^^Jncer fe diftinguédas.Idegi uicifiim fingulae qdé hoc ipfû quod i fua f prie täte funt/i actu funt.In poténa uero fût ipfû totû.Tu uero quod éibi fupius ad fequêtia qfi Se genus é Se ca. Qua igic róne genus eft: nla é m potétia: qua uero eftcaiillantrfus eftactu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS

HCdpiamus igitur inrellcctum ipfum ita fe habenrem ut nihil eorum qua: m parte funt atangat; neque propne area aliquid aganne quidam nn iü

-ocr page 682-

intcliecms euadatSed ita fe EabeatquéacImoJüm fdenfia anre fpcaes quç funC m partezacq-, ena ficucfcienha quæeft m fpecie/fup partes quæfunti ea. Vniuer fa quidé fciétia nihil cft eoru qupfunt i parte.Sed oi'um eft poteftas/unuquodcp uero fuü quiddam eft f actu;amp; potentia infup oia. Arq; in ipfo fctcnna/qu^uni uerfalircr fe habet fimilis códitio eft.lam uero hp quidé in fpecie füt:que m ipfa to ta fecfidum potenna collocanc. Qua: quidé ipfii quod eft in fpecie nacrez feed dum potennam funr ipfa tota.Prpdicat.n.uniuerfa illameq? uniuerfc particula. Jplam ramé in feipfaoporter intégra fimplicéq? cófiftere. Siciraq?aliter quidem intellectum uniuerfüfas eftdicere/ipfum eHefupoïa quæfingulatimfûcîactu: 0^ fu pin telleerus eiufmói:alireraütfingulos fe habere. Singulos ucro/illos qui funt in parte eunens ipleros. Intellecctim uero in oibus exiftentcm/fuppeditarc quidé fingulis/eorumcp ede poten tra/arq? illos in fuis uniuerfalibus c0nnere.Ec illos uiciflim 1 particularibus fuis/inreUeccu haberecómunê. Quéadmodû feien ha quedam fcienha ipfam babet.Tum uero magnüintellecriifecudumfeconfi ftcre;rurfusq; fingulos i feipfis exifterciipfosqj qui futi parte/in toto illo eópre henduacq? torum ipfü particularibus uicilTim ineffe/acq? fingulos tum in feipfis turn rurfus i alio:amp; illum ïfeipfo rurfumq? i illis. Item m illo quidem omnes;in illo mg m fe exiftéte: illos qdem ibi effe poten ria/in illo uidelicet qui oia fimul fit in accu; potentia uero fitamp;unûqiiodçpfeorfrî. Rurfü illos actu quidem elle quod funhefle uero amp;: potentia rotu. Quatenus enï hocipfü quod diciinc exi ftunt/actu funt illud quod amp;' dicunr. Quatenus autï gen ereil lo funt/porentia illud efleconftat.Illudautqua rónegenus eft/potenna efteoium quæfub ipfa funt fpecierum;neq?quieq acru illorü: fed oïai eo uelutclam arq? quietc. Qua uero róne eft id quod eft i acru ante fpés/elTeacrum eorum/ que nó fingulatiin duntaxat fe habenr. Oportet uhqj fi modo in actu futura fint uelut i fpccic/actu ipfum ab illo pendentem huius ipfius caufam efle.

MARS^yS.

fntcllccrus primus dum fcinrelligendo omnia inter fcdifcemit/ibidem numeru paccfacit/peruirtutem imenfam declaratmagnitudincm/perintelligenne clarita tem apent qualitatem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXII.__

Atenr igituribidem qualirates arq? figure;ac per ipfam alrerirarem diffe 1 nbsp;nbsp;9 rentiæ qualitatum figuraruqj amp;nbsp;oium.Per idenritatem quoq? córnunio. st_,_^Cum uero eónneat omnia p modu naturæ fuæihæc uero fit prima eflen tia uiua int^lcctualisqi/mcrito quæ intus intelligunf/nó funt figmenta fed exi ftcntia prorfus uiua;intellectualia fingulanm.Deniq? ficut fe habet generatióis motus ad naturam genitalem;ita ró argumenratrix ad intcllectum.Motus enira generanonis contenditad mébra paulatim gencrada;qupfimul amp;feminana uir ture funt cuncta. Similiter ró argumentado quærit enna/ quæ fimul omnia femp funt i mente nung argumérante. Sicutautapud rónem ppetua inquifino/hó ha bentis fignu eft'ficpenes mcnté/nihil inquirere argumétü efttam oia poflidétis:

PLOTINVS,

^^q''^Vo igitur mó inrellectus ipfe dum pmanct unu/ipfa róne effidt quæ fut ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;parce:Id uero idé eft;pinde ac fi quærat quo ex quattuor ilIis ca quæ

^Lj,*^^^^ntur deinceps effiaanr.Ageiam concemplarc in mente hac magna amp;:pronus inexhmabili nóraulnloqua quidem mentez fed mulumcntc/mulracp

-ocr page 683-

intelligérc.Quæquidé p oîa fit mens/mensq? rota.Necfaneex ptc/nec més eng dam.Concéplare inq quo pacto illicexipfaoïa infût.Numerum quidéprorfus habet in lUis/que côtuetununûqî eft amp;nbsp;multa:multa inqa.uircs plunme:uireflt;ç mirabiles:nulla ex parte debiles:fed utpote quæ puræ fint/ maxime funt uigen tesqiadfümum:^: reuera potentiæmecad certû ufqi terminû dûtaxat potentes. Igitur mfmicæ:atq5 ipfa inftnitas/amp; ipfa penttus magnitudo. Hoc iraq; magnu una cum eftentiæ pulchritudine/fuoq} fplcndorc/aclumine/quæ funt î mente cô fpiciés/perfpicis 6lt; ipfum quale iam ibiflorefccns.Prçterea una cum actioms cô tinuitate/intuehs ôe magnitudinem tuo confpectui emicâtem/amp;: î fedequietifti mafitam. Cum uero ibtfitunum acduo/iremq tria' magnitudo occurrit ut ter tium fimiliterq? omne qcum.Itéra cû qtum illic amp;: quale infpicia?:amp; ambo î unû confluât/Sc: qfi fiant/merito figura iHic itueris rurfusiQa ipfû altcrû intrinfecüs îcidiudtuiditqi amp;: qtû ô^ qle:iccirco differétiç figurarû amp;nbsp;al te qlitates exoriunf. Tû uero idéntas qdê ibi côfpirâs introducit ecjliraré: alten ras ât meqlitaté î qto amp;nbsp;in numero:ac prorfus î magnitudine.Ex quibus circulos amp;: quadrangulos amp;nbsp;figuras ex îæqualibus côftitu.,as. Numéros né fimiles diftimilesq? amp;nbsp;îpares atqj pares. Cüenî intellectualis ibi fit una amp;: actus nunq ulla ex parte deficiensimc nto nihil extra fe relinquit eorn/que nûcinuenimus:nullum mq quod fit opus intellcctualc relinquit; fed oîa fua potentia côtinet: bac ipfa uidelicet tanq en tia poffidésicoq? pacto/quo poffideatintellectus.lntellectus âtinteHigétia pefti det/intclligcntiainqnô difcurréte. Iam uero nibilprçtermiffuefteorû quæ fût rôncs:fed eftuelut ratio una/ingens/ pfecta/omnes côtinés rônes/a primis utiq? fuis ordine^ficifccns/îmo uero profecta iam femp/adeo ut nunquâ ibi uerû fit menté difcurrerc.Nempe quotcunq; paffim aliquis î natura exiftentia arguméta • tione perceperit / inuenict eadem î mente abfq; argumétatiôc confiftere;adeo ut exiftimare ficeat ens ipfum/menté fie argumentanté facere uelut amp;nbsp;î rombus eue nit/qugaîalia procréât. Quéadmodû.n.acerrimus îtcllecrus qoptime arguméta biturntafe habent oîa in rônibus argumétationé oém antecedétibus. Quid ni igitur î formis illis fupioribus elle putandû eftrQue amp;nbsp;naturâ ipfâ 5: tones oés nature infitas antccedût.In quibus .n.effeptia mbil aliud cft q îteUectusmeqi ad Ucntitium eis cft uel ens uelîtellectus facile admodû res ipfa optime fefe habet/ fiquidéfecundûmentéad uotum ibifuntoîandqr ens quodée unie inteUectus/ atqi exifticndcoq’, uerû atqi pnmn.Si.n.ab alio ente dependeatnllud erit potius intellectus.Cumigitin ipfo ente figurç oés apparcât/amp;qualitas uniuerfa.Non enî qualitas ibi dûtaxat quædâ eft:nâ neqs fieri poterat/uc effet unica/ubi ineffee alccncas.Scd enî mnlre funt/atqî una.Nâ illic et eft identitas:cum inquâ ens ipfû fit unû atqî multandqi raie protinus ab initio:adeo ut in oibus fpecicbus unû fi militer fit amp;nbsp;multa: magnitudines differétesidiffcrétes figuræidifferétes amp;nbsp;quali tatcs.Neqj.n.poffibileneep fas erat/effeillicaliqd prçtermiffû. Perfectû nâq ibi cft uniuerfum:alioquin uniuerfum minime foret. Cum inq uita undiq illic con currat: immo uero fimul cxiftat ubiqvnimirum omnia ex neceffitate uiuentia ÔC quodâmodo animalia prouenctunt.Nam neqi deerant corpora/ cum amp;nbsp;macena amp;qualitas nódeeffent. Atqui cum facta iam fint omnia femper/atqi permaneât/ ipfoep fuo effein æcernitatecomprehédâturifitqiunûquodqî hoc ipfû quod eft/ fcorfum/rurfumi^ fimul fint m uno/ certe ipfa omnium î uno exiftentium uelut nn mi

-ocr page 684-

cófpiïano acq? cóflïtutio i’pfe cflkellecrusrqiu' habés qui Jé entiaï feipfo unies eft/amp;aïalpoia penitusabfolurumiatqïhocipfuquodé mués: exhibés nero ei quod eft ex ipfo fe lüdendiimadeoqnlli faccum ïcelligibile/dacinEenm utamp; ra 1e recte dicatur.

MARSILIVS.

Prima enenna ex feuiuanominaf ipfura uiués ipfumqjaïal. Hums actus ife re flcxus apellatur inteHecrus:qm inhac ipfa fubftantia fui uiua tot ideasinfpido quot fpés fabhcarurus eft in mundo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. CapJ^yb

z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Enfus in fequidé fcntit tanttuin imaginationeuero pfentitinfup fefen

nre.Sirailiter imaginatio imaginatur tn fe.In róne imaginari fe pércipir.

K__V Ratio m fe argumérac.In itellcctu animaduemt argumétari.Intellcctus / nofter in feinteUigimn diuino inrclligétiam fuam aiaduertit.Diuinus 1 fuaeên ria uiua poBidet amp;nbsp;inuenit oïa. Eft auté uiuens hæc eden na uniformis fimul Si omnifonnisJdeocpmundus bicindetabs intelligirur/atq5generarur.Suntuero ibiformg return ufcpadfpccies ultimas tatum inulnplicatc. In anima uero mun di inde nara multiplicatæ magis: maxime uero in natura gcnita’i/quæ hums ani mæpoflremum eft.Omnes quidé ideas apellathicinrellectus/gencraléuero ani marfi ideamnolat/rum intellectum:tum enaalam.Quatenus furfumafpidtucl deorfü:fimiliterqi alam noftram tnplici róne digna cenfet triplici cognomento.

J’LOTINVS

‘■^P^^Eato igif hochis uerbis/qms obfcuris/fignificauinintellectusideas in l nbsp;nbsp;nbsp;9ip[o uméte uniuerfo ex iff cures uidens/amp; qualcs amp;nbsp;quot fint intuetur.

-^ZJ_2_Quadoqdem ala ctia poff intellectum/qcum aïa eft r feipfa poftidens/ in co tarnen quod eft fup ipfam melms fufpicit. Atqui amp;nbsp;intcllcctus nofter in fc fimilicer habens/in fupioreinterim pcrfectms conremplatur. Nam m fequidein mfpicit folu. At in fupiore refpicitinfup fc infpicere.Profecto intcllcctus hiequê ideas dictmus contéplari/a fuo quoda fupiore minime fegregarus: ex ipfo qdé exiftens/urpotequiex uno fitmultaialteritatis naturam comitem habens/unus euadit multa.Cü igic unus kcllectus fit amp;: multamimirü ex humfmói quada nc cenicate multa:fimilirer amp;nbsp;intellectus facit/atq? uiciflim.Oio uero nó lieer illicin uenireunum aliqurd numero quale dicitur indmiduum. Quicquid.n.illicaccc pens occurret/ut fpecies .Eft enl abfqi materia. Quapropter id Plato obfcuris in uolucns ait: Effen nam difcerpi per infinita deducram. Quarenus cnim uelut ex genere in aliam proceditur fpcciemmodu accidie infinitum. Quod enim ira pro ccdit fpcciebus genitis terminatur. Species ucro poftrema que in fpecies non di uiditur magis eft infinita. Atque hocilludcft/quod dicitur a Platone.Oportet cum qui lam prope uenit ad fingula/ ea infinitaci concedcre atq? dimittere. Sed hec quidem fingula quatum in fefunc/nimirum funtinfinira:quatum uero uno quodain compreheduntur/innumerum quendaconueniunt fpcciebus. intelle ctus igitur habet quod poft feipfum am mi. Quo fit/utaia etia in quodanums ro fit/ufq', ad id quod ipfius eft ultimti. Hoc at ipfius ulnmri lam é penirus ifini rrulam ucro cmfmoi îtel leer us pars exiftit:quis bcaroia:ipfcq; fitois:amp;: q ipfius fût pres/ipfms mdelicet exiftetis actu ptes exiftuc. Aia ucro pars ê pris:fed ranq actu ex ipfo depédés:Quâdo.n.illei feipfo agtt/hæc ipfa cius acta alii fût ftelle ctus: Quido ucro ex fcipfo qfi excerius agit/exeat ala.Pi'oldc quido alatanq

-ocr page 685-

^enns autfpês a^'nah'ç extant aiætànq fpés:atcpharum Juófiint actus. Nepe actus ad id quod fupius eftdirectus/eftintellectus. Actus autead inferius melt natus/ahas déclarât uires fecundû rónem febabentes. Vigor deniq? ultimus/tna tenatn lam artrecrat/atqa format. Atqui quod aie poQremû eff/reliquû uniuerfti no probibet i gradu fupno cofiftere.Forfan uero à quod aïe infimû a peil an elf ipfius imago:neq;indefeiuncra:fedquéadmodum imagines i fpeculis apparen tes/qdiu principale exemplar addat extrinfecus.Sed opeprerium ed cófiderarez qüo ralequiddam extrinfecus efledicat.Profecto ufqpad illud quod pxime cd fupaïxfimulacbrum: incelligibilis mudus cd/totus oio perfectus/ex cunctis m teUigibilibus conditutus:quêadmodü ferme fe babet bicmundus imiratio que damilluis/quoadferuarc pócimaginem uiuentis illius uiuens. Sicutfimihtudo quidam apparés uel in pictura uel aqua/illius uidelicer/quod fup aquam pictu tamqiefleuidec.Proïdeimicatio ï pictura uel aqua/nó utnufq? fimul imitatio é: fedalterius dunraxar/quod formatum ed ab altero. InteUigibilis ieaq? mundi imago fimilirudincs quafda babet/nó quidem effectoris illiusded corü porius/ qup efFeccorecomprebédunt:ex quorti numero edamp;: homo/amp;: quoduis aliud animal/iüuens quidem animalq? ed amp;nbsp;boe amp;nbsp;effectonfed aliter atq: alicer.Ec am bo in intelligibili mundo confidunt.

lt;1 LIBER TERTIVS ENNEADIS SEXTAE DE GENERIBVS ENTIS

/ MARSILIVS.

Sicut in mundo intelligibili:ita in boe fenfibili ponéda funt genera return qnq’: nee tarnen fub uno genere componenda. Nee putandum genera becuna cum fu perionbus illis in eadem natura congrucre:quauis quadam proporrione conue niant. Necanimæ intellectualis fubdantia ed fub infenoribus genenbus collo

canda. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Capd^runum.

PLOTiisys

\\ nbsp;ICTVM lam ed de cflentia;amp; quid nobis potidimum uideac:

■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quomodo fenténe Placonicæ fît confentaneum. Oportet ue

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ro dein ceps de altera natura confiderare.Nunquid eadé bic ge

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ncra/quçamp;ibi/poneredebeamus. An bic plura ultra lUainfup quçdâ adcuerantes. An omnino bic atep ibi diuerfa. An for O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;te alia quidéhicficutamp;ibualia uero aliter fine ponenda. Opor tet tarnen quado eadem bic amp;nbsp;ibi ponimus/fie accipe:ac fi equi uocc amp;nbsp;per analogiam.i.proportionalera quandam fimilitudinem ita dicamus. ld auté tuedemu clanus apparebit:quado bæc ipfa finguUtim cognita fuerinr. Principium itacp nobis crichuiufmôi.Cum fermo nobis defenfibiîibus babean omneuero fenfibilehoc mudo coprebendac/neceUariû nobis edde mudo ipri mis inqrere.Diuidëtibus buius mödi nacura:atq? diuidédo ea ex qbus é códitu tus/fecüdü genera rite difponerc.Perinde ac fi uocé/quç infinira ed/partiremur/ inquêdacertunumeru rcdigêtes: dû uidelicet quod illic i multis idé ed /reduce remus îunû. Deïderurfus aliud;rurfufqi fimiliteraliud/quoufcp 1 quoda nume ro lUoru quodlibet poncremus/quod ed t fingulis/fpêm apellâtes.Quod uero

nn r

-ocr page 686-

«'n fpébus genus eflcdicetes. In noce qui Jem fpêm quïlibet/fimulq?cunctas no bis illic occurrentes i unü colligere planeliceret:acdeoïbus elemétn uocalefiue Itrterale/uel uocem panter pr^dteare. At uero i bis quæ nûcindagamus/itnpoflï bile eft funiliter prædicare: quéadmodû in fupioribus demóftrauimus. Quapp plura genera cogimur mdagareiarqs huic uniuerfo alia qiUic all ignare. Quado quidê amp;nbsp;uniuerfü hoe cft ab illo diuerfinneq; cü illo uniuoca conuenit rónc:fed eft æquiuocû amp;: imago. Quonia uero amp;nbsp;bicï mixcione atq? cópofitionc diuerfa funt:ö^ aliud quidêcorpus eft/ aliud aîa:uniuerfû nâq; eft aial: ipfa uero natura alp m illo intelligibili mudo cófiftens/nó congruit in codé ordineeu illaquç bic enencia noiacur.ldeo fegregâda eftipfaquidé/quis fitarduu: fegregada tarnen a prxfenti natural huius códitione/quam ipræfentia ptractamus.Ceu fiqs uolés ciuirans alicuius ciues difponerepcenfus/Se honores/^ artes/pegnnos amp;:adue nas relinquat a ciuibus fegregacos. De paflionibus at quotenq? una cd corpore uel pp corpus alg acadunt/cue demû quo fint difponédç tractabimus:poftq de bis quæ boemûdo propriccótinentur/difputaucrimus.

MARSILIVS

In mûdo quidê intelligibili elfen nâ uerä ponit.In hoc a ne apparenté:ac pro cén tia fluennâ. Item côfutar eos/qui genera hic no recte difponunt:nódum tarnen ipfc difponit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Capdb

PLOTIN VS.

p p^indpio de illa quæ nolacur elLêna uidec agcndnicóccdendnq iprimis ^corporca hac natura equiuoce eftentia noïari/uel nullo mó eenna norm' —i—C__nanda:quia fluentiü notio cógruat:fed propric gencratióem effe dicen dam. Pretereageneratióis alia quidê ciufmói efle/aliauero illiufmoi/dicendn ui der. Et corpora quidê in unuaccumulada/ru fimplicia/tücópofita:i^ accidentia illoru atep cófequentia/hec quoq; interim ïter fe diuidêdo. Aut dicendu alicui ui den póc hoe quidê effe materia/ illud at fpêm i matenaz amp;nbsp;fcorfü utrüqj tanq ge nus:aut abo i unücóciliada.Taq utrnqiæquocenoieccênna fiuefubftatiaiauc ^pne generatio. Veru quid nam cóe materie fimul ê atq; formæÆt quo maren a pot elle genus ?quonâ uc genusf'Quoniâ amp;nbsp;mirâdû eftquænâ differentia mate riæfir. 1’rærerea 1 quo napotiffimum quod é ex utnfqjcópofitü collocate debe mus. Quod fl quod ex urnfepeóftar fubftantiacorporeafit/ncutni uero duoru fit corpus/quo na pacto I uno eodêqi duo bæc una cu cópofito poni debentÆc quo na pacto quæalicuius elemêra funt/cû illo fimul i eodêcôftitui poffunt?Si quis ant dixerit/acorponbus incipcnos debere: pinde monebit/aefi pr^cepitin dictionibus prractandis a fyllabis incohandum. Quid uero ^hibetzfi nô licet fc cundum naturaeandem partin/faltê fecundû analogiâ amp;nbsp;proportionera quâdâ hæciradiuidcreiutloco entis ipfius illicexiftenris ponamus hicmateriam. Pro motu ant entis illius hic forma ueluc uitâ quadam pfectionemep matenæ.Tum pro co quod illic eft ipfum idem atq-, ftatus/hic materiecóditióem quanda a fe minime difcedentê.Quinetia altentatis ipfius uicercru hani diuerficaté diffimi litudinemqï qplunmaoppofita fupantem.Sed profecto materia nó fic habet Si accipitformam tanquam ipfius uitam aucactum: fed igredit altüde forma:nee aliquideft matena:. Prætereafpecies quidcm illicactus eft arqp motus. Hic uero motus eft aliud atq, contingens.Speacs auté flatus ipfius magis amp;nbsp;quafi quies.

-ocr page 687-

Définit nancp illam fecundum fe mfinitam. Qumetiam ipfum idem amp;ipfum alterum iUicideo funt:Quia unum illic exiftic ipfum idem amp;unumipfum alre rum,Hic auté alterum parricipatione dicitur/amp;:ad aliud:amp; aliqd idem amp;nbsp;aliqd alteria. Nee ficutibi ita i poftenonbus ipfü dici6fed idem aliquid Takeru fimi liter aliquid. Status aut quomó aflignari materie poterit/ Quæad oês diftrahic magnitudines: amp;nbsp;formas acedpit ab externis: neq? p fe fufficit una cum bis alia

MARSHJVS.

Quæcunqi proprie funt in mudo fenfibili probabiliter adquinqp genera referri

pofle uidccur.

Cap. III.

Rimum genus fit fubftatia.Secudum aeddés/quod ï fubffana.Terriutn p facades zin quo fubflâria.Quarm motus. Quintûrelatio. In primo gene re quodamó coUigutur materia/forma/compofitu. In fedido quantitasz qualitasmgura.In tertio locus/tempus/.In quarto actio/paifio. In quinto qpki

PLQTINVS.

Vomodo igic diftinguemus/Primo quidem ita licet. Pro fecto hoe effe raateria/iUud ucro forma/aliud at ex ucnsqi permixtn;Tum reliqua dr ca hxc cHe. Atq? eorum que circa hec uerfanc/alia qdem catu eke de his prædicâta:alia uero êe infuper cótigéria.Qumetia cótmgétium fiue aeddétium / alia his meHenn aliis uidflïm hæc exiftere.Præterea alia Horn actiôes: alia paHio nes:alia deniqieófequéria. Dicere quoqi licet/materiâ eßecóe qddâ/in oîbusqî fubftâtiisineqi tamé elfe genus.Quoniam nullas differétias habet:nifi quis for te différencias eius acdpiat/ex eo (p materia hæc igneam/illa uero aeream fubeat formam. Siquis at ad hoc ut materia genus fit fufficere putet/q» cóe quidda fit oïbus:quibus licet fubefle matena: aut force ex eo qgt; ipfa matena erga matcrias quodamó multas fe habeac/ficut toeii ad pres:aliter q proprie did foleat/genus ‘ foret. Acqj elemécum eric hoeunum: fiquidêpoffit amp;nbsp;elemécum êe genus. Spés aut fi additum ei fuerit/ut drca matena fit/uel i matena/ per huiufmodi códitio nem afpébus aliis fepabic:nó tamé effétialem oém fpém amplectec. Sm aut fpe dein apeUamus/idipfum quod effentirefit effecriuû/eflêrialemqî ratióem fecun dum fpém/adhuc i ambiguitate uerfabimur.Nódci eni quomodo accipienda fit effenria fiue fubftaria/declarauimus. Proinde fi folum quod eft ex utnfqi com poficum/affirmeë effe fubftätia:duo illa fubftâciæ minime erûc. Quod fi amp;nbsp;hoc fimul amp;:illa/reliquum eric/qdnam his oibus cóe fic/indagare. Que uero folum prædicara dicunc/forfan ï ordie relatióis erunt:ueluc ée caufam/S/ elemétum ée. Scdeorum quæaeddentia funt in illis/aliud eff uteffe quatum: aliud rurfus ut quale:qug propriefunt in ipfis.Sunt amp;;quedam/m quibus illaipfafût:quemad modum locus atep tépus.Qumetiam acriones eorum amp;nbsp;paffióes fe habet ueluc motus. Turn uero cófequêcia/ceu locus amp;epus.Locus quidé compofitoru: tem pus at motionis. Proinde tria qdem pnma forfan inueniemus i unum cóe con currere.s.infubft:atiamhic çquiuoce dicta. Poft hæc aliadeinceps/relario/quan ricas/qualitas/in tempore/ m loco/motusHoens/cempus:quanuis accepto femel loco atqj tépore/fupuacuu fit afferre rurfus quod ï tépore quod i loco. Quapp keebit quinqi numerate: fiquidem tria prima eópucene ut unum. Sin aut ena illa

-ocr page 688-

nocomputéturin unumzficiiriqidifponennmarcria/fpcs/compofirum/i-flatio/ qulnras/qualicas/motus.Vel hoc forraffe relatione comprehcdentmam relatio lauus comprehendit.

MARSILIVS.

? Subflânœ corporep proprium efl/nt accidetium fubdéraculnm fir. Ipfa uero nul li tangua accidés innitanfed fui iuris exiftar.Id auté folius fubfîâtiœ proprium tribus lubflâtus efi:côe.s.matcnœ/formæ/côpofito nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lIII.

PLOTINVS.

Vid nam igit in tribus illis œe eftiguid ue cfl quod efficit/ut hcc eflen f q Ina fiue fubflâtia fint.Subflâtia inq/qualis irebus infenonbus éepôt. À-Nunqd horû quodlibet ppea fubllâtia é/quia fit fundamétû quoddâ/ amp;: fiifcepuculü aliorum? Ac uero materia qdem fufcepcaculû fedesqj fpéi uidcv elîe.Spés ât nô adeo uider erie fedes.Quapp fpês nô enc in fubilantitc generc, Côpoficu quog? reliqs pfecto multis fundamétû eft/arq? fedes.Iraq? ô: fpês una mdelicec cû materia fubiciec côpofitis/ uel potius oîbus quæ fequunf compofi tum/uelutquancitati/qualitan/motuf. Num forte quod fubflâtia efl/icdrco eft hocipfum/quoniâ hoc ipfum quod dicit/nô eft alten us/Albedo enî aegp nigre do alter us eftdealbari/uidelicec/uel denigrati.DupIum quoqjaltenus eft.Non dico î præfentia dimidri duplû/fed lignû du plu. Et pater qua pater alterius eft. Item fcientia eft illius/inquo exiftit.Rurfum locus terminus eft altenus.Ec tern pus akenus eft menfura. Ignis at no eft alterius:neqa lignû qua lignum/alterius ell. Sim ihrer ueg; homo/neqj Socrates:ncq; 010 compofita ulla fubftantia. Arq ncqi etiâ fpés/quæfecûdû eéntiâ eft/alterius c:quoniânullius é paflio.Nô enim mareruc fpês eft.Eft tarnen pars copofiti.Hois ucro fpés aegp hó idem cft. Mate na groep pars eft tonuslatep alterius eft/quacenus eft tonus.Nó tâquâ alrcrum illudexiftar/cuius ipfadicicur. Albedo uero hocipfum quod dicif/eft alterius. Quod igi£akenus exiftens/illius amp;:diaf/nóeftfubftantia.Subftantiaigitêid quidem quod certe hoeipfü quod ê fui ipfius exiftir. Aut certe fi alicuius pars ede dicac/ compofirü ipfum cóplef.dum pfecto quodlibet uel utrüqjfui ipfiiis exiftit:fed erga compofirü aho quoda pacto illius ede dicic. Aut certe qua tone pars eft/ad aliud qdem dicitur.Qua uero fecundü natura fuam eft/in eo quod Ïïc id quod eft/dicitur ede nullius. Ede uero fubiectum/uidet elle cóe rum ma tenæ/tum fpéi/ turn compofito.Sedaliterquidem mareria fpéi fubiecra é.Aliter aurem fpês paffionibus. Alitcr uero cópofitü. Vel potius neg; matena fpéi fubie ctum eft.Spés nang? perfectio eft illius:Se qua materia eft/amp;: qua eft 1 potenria, y Neq? rurfus fpés 1 hacexiftit:ubi eni ahqd unacum aliquo iinum aliquid conft at/nó ent akerum illic i akcro:Sed ambo mareria fpésq?fimul fubiecra für alteri ueluc hó/arep aliguis homo padióibus qdé fubiciuntiprecedütqi acnones Âco fequéna. Vidcbit iraqi fubftantia ede/a^qua funt alia/amp;: pp qua aliaadqi ée circa quod ftt pati/amp;: a quo fic pari.

MARSILIVS.

Solius fubftanriæ proprium eft/utneeufq uelut ifubicctoinfit:nccdefubiccco aliquo canqua excraneum aliqd predicec nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V.

i Tem quando aliqua quæ corporels genenbus propria funt/ in mundo incorporeo nominamus/nonfecundum rarionem naturamqj eandem:

-ocr page 689-

fed per comparationem amp;: fimiltcudihem ri!is hire attribuimus, ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTIN VS. nbsp;nbsp;nbsp;'

il yCaptenda uero funt hæede ea fLibibîna/quæ hie cfledtaESiquo ucro pacco fubdanna: quoq? fuperioriconueniant,'forte congruent p analo gram quandaapellationeq; çquiuocam. lam ucro amp;nbsp;quod apellat pri mum/comparatioc quada ad ilia qua fcquiint/fic apellat. No cni fimpliciter co gnommac pnmûifed ad ilia potius quæ fût infima. Quinetia puc mox fequua tur/ergaiUa fimilicer apeUanf prima/qux pinde fequunt. Præterea quod fubie emm diat/hic amp;nbsp;ibi fc aliter habet. Qumetiâ dubitac/utrum fit ibi paffioiac ft ibt fic/aliud certe tbi atqi hie eft pari. Vidcc item omni fubflanriæ conuenire/in fubiccto no efferSr modo hocipfum quod eft i fubiccto/oportet no éne pattern cius I quo eft: neq? oportet enâ una cum co cócurrere ad aliqd unû fimul con ft aendum.Quod ent cum aliquo coducit ad fubftanriam coponendi/in co tanq in fubiecto effe non pot. Quapp neq? forma uidef in materia efle tanqua fubte cto:ncq5 homo in Socrate: quippeed fit pars Socratis.Quod ergo no eft î fubie cto/fubftanria iudicac. Si aut dicamus id ipfum efTe fubftantiam/quod neqs in fubiecto eft/neq? dicic de fubiccto. Adiungedû eft de fubiecto inq tang de alio quoda/ut i ea defcripnonc fubftanrix/qua adiungendo dicimus/fubftantia no prgdicari de alio/homo eria comprehendae de quoda hole prædicatus.Quldo cm hoiem de Socrate prædico/ita dico no râquam lignû albu: fed taquâ album efle album. Nam quâdo Socratem efte hoicm dico/ tûc hoiem aliqué efle fateor boiemcatep deipfo bore q eft in Socrate/hoiem prpdico.Hoc aûc idem eft/ac fi dicamus Socratem efle Socratem:atqi eriam pinde ac fi deaiali rônali/ciufmodi 'aial prçdteemus. Verum fiquis obiecent/nô efle id fubdatre propriû/quod dici folec in fubiecto no efle/driferenna cni ex comm efle numéro quæ i fubiecto nô fint/dle certe fi taquam cflcnciæ ptem accepte quod bipes dicic/hoc uriq; i fubie cto nô eflefatebitur. Quadoquidem nifi hocipfum bipes ficaccepcrit taquam fit eflenria talis/fed intcllexeric bipedaliracé/nimirû nullam dieet fubdantiâ/fed qualicaté: ideoq? quod bipes dicitur/ in fubiecto iam eric. Scd neq, tempus efle in fubiecto uidec/neep locus. Verum fimenfura motionis de tempore accipiatur fecundü ipfum menfuratum/certe à: menfura crit i motu ceu fubiecto:amp;; motus rn eo fimiliter quod moucbic.Sin aûc fecundü menfurâtem intelligac / menfura crit i méfurante. Locus aucé cum fit terminus côrincntis/in eodem eric fimilirer continence. Côtra uero fe res habec circa hâc cfleriam:de qua imprefenria difpu tamus/circa quam probabile uidcc uel fecundü unum aliquid eorum quç dicca func/uel plura/uel oia/fubftariam talem accipe.Dum uidelicec ea quç dicta fût / materig amp;;formæ/SCcôpofito cógruunr.

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MARSILIVS.

Ens nô fecûdû eandérôné/fed diucrfam qdé/quauis pquandâfimilitudinê/prg dicac de fubdâria incorporea amp;nbsp;corporea/atep de accidête nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Gap. VL

Vbftanria corporea compara quidem ad incorpoream no hét efle ex fe: fed ex illa.Gompaca uero ad accidentia fua obrinec efle fecundum fe/ô^ prius/atcpfimpliciter.Accidenriauerofortiuntureflepillam/pofteriusqî

amp; efle quodâmô. fit aûc hic quafi uiciflicudo quæda.NX amp;nbsp;accidés p fubdäna • hét fimpliciter eé/amp; fubdäna p accidcria nanafcic cé cale uel tali quoda pacto.

-ocr page 690-

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

Iquis auc dixent/hxc quidcm cófiderata fuiflc circa effen turn fine fub ftanam. Quid ucro ipfa fit nó fuifledicni/forfan ultenus cxigit fenfi K^_ bile hoe infpfcerc. Ac ucro hoc ipfu éi acq? cé infpici ncquit. Quid er / go /none ignis amp;; aqua eft efletia/efletia fic utruqi. Nunqd ex co quod uideanc/ Nequaqua. An forfan ex co q? matenam habcar/Neq;enam obhocipfum.Sed num quonia habeac fpêm/Ncq? hac ob caufam. Sed neq etiam ppea cp ibi fir co pofirum. Quo nam igicdicunf cflentia/ipfo nimirum efle. Verum etiam quan nras eftzamp;qlitas eft. Nos uero forte diccmus/hocipfum eft/deillis arq? his çqui uoce dici. Sed deinde queref/quid nam fit hoc ipfum é in igne amp;nbsp;terra c^tenfq eiufmodi.Etquænam differenna fit hums ipfius e/ arqiillius é:quodconucniC aIiis.R.efpondebicforfan/hoc difterre/q? hoc qdem é/ fimpliciter efie fignifican ensq; fimplicitcr.lllud uero figni^album ee. Quid crgo/nunquid ipfum effe quod albo é adbibirum/idcm eft atep illud/cui nihil adiungitur/Nequaquam» Sed hocquidem pnmo ens exiftit.Illud auc fecundu pamcipationé/ graduq? fe cundo.Nam amp;nbsp;album cnci adiunecum/ens reddidic albumin ens adiunccum al bo/album ens eftedc.Quappaccides eft enri quidem albiualbo uero ens quoq? in ci film. Neqi ica loquimur/uc aliquis for rafle dicerenSocrarem uidelicec alba / amp;nbsp;album Socrate. Nam in uthfq; Socrates ipfc idem e.Force uero album no fimi liter idem. Vbi ent dicif;album é Socrates / in albo Socrates é inclufus. Vbi uero dicinSocrates é albus:album êpurecocingens. Atq amp;i his dequibus agimus ens albû/accidés hét al bu. Sed ubidiaf/album é cns/ipfum albû quodâmô ens habet inclufum. Et 010 album qdem habet effe; quoniâ circa ens amp;nbsp;1 ente uerfa tur. Abillo igtturaccipit effe. Ens aut afeipfo qdem ens exiftir. Ab albo uero fie albuminô quia fit ipfum 1 albo;fed côuetfo:quoniam i ipfo fît album. At uero cum à: hoc ens quod î fcnfibili natura é/ no a fcipfo fit ens/icarcodiccdum eft/ ab ipfo quidem ente uero/ens habeteifed ab ipfo uerealbo/effealbum accipere. Quippccum 5: ens illud habeat eê album fccûdû participationéquanda ipfius lUic exiftétis albi.Ec uiaftira albû ipfum héat eé partidpatiôe enris ibi regn ans. ■

MARSILIVS^.

Et materia amp;nbsp;forma macenalis a caufa fepara dcpédér:cui forma é fimilior q ma tena. Ideo forma magis eft ens/amp;: eéntia âf fubftantia q materia Qp^yii-

’’*Wquot; Carco nec cns/ncc cfTentia/uel fubftâna prédicat de marcha fimul â: for

I ma tanquâ genus uniuocum:fed tanquam analogum.i.proportionale _j_J^^genus/atqî comparabile. Præterea cd entra minus adhuccôucnit acaden nbüs q fubftantus. Nam fubftâtiæ.s.materialforma/copofitum/cômuni quada codinone fui runs exiftûr. Accidentia uero funt mancipata fubftantiis. Deniqj marcha fupne depéder ex co q, minime ideale. Forma ucro ex eo ç ideale qma xirae cogitarur.

r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

Iquis ucro dixeht quæcûqi hiefût 1 marerfa/effe ab cadem habere/quf

( y remus undenâ matena ée arcp ens habeat.Matenam qdem nô elfe î te mm ordine phmû/alibi diximus. Sin aût dicat/alia no pofte cófiftere/nifi 1 ma teriafint/nos cmfmodi cé fcnfibilia côfitebimur.Ipfam uero matenam/qug ante

-ocr page 691-

h^c eft/poftenbrem enemukisiA iisqua:ibifuntomnibus/nihiI,phibct.Quip «1 pecd obfcurum ée habeanminusq? éeg illa quæ funt 1 ea:Quatenus bec gdem rónes quædam funnmagisq?funt ex ente ciusqi natura,Matena uero rónis oio

' fit expers/ÊC quædâ rónis umbra/cafusqi rónis. At fiquis adduxerit/eam ita ée 'lt; tradere/iis quefunt ïea:qucmadmodü Socrates albedmi que eft i Socrate/dicen 1 dum cft/quod magis gdê ens eft/tradere pofte ei quod é minus ens/eê minus, ƒ Quod uero minus eft ens/ndquâ magis enti tribucre. At uero ft fpés magis ens / g materia eft/non amplius ipfum ens deutrifq? uelut cóe aligd predicabicmccp eftenriagenus erit habés fub femateriam/amp; fpém/amp;:compofitum. Verum cóia quidé mulra iis erdr/qua: landiu dicimus:ucrüramê ipfd eé difterés erit. Quado ent magis ens circa minus ens accedit/hocordine quidem prius eft/eftentie ucro gradu pofterius. Quamobrem nifi æquc eftcntia fit fpés/atqï materia: rurfusqj matcria/atep fpes/A: compofitû/nunquâ eftétia cóe aligd/us erit uelut genus. Alt ter tarnen fe habebit erga lUa/qua: funt poft ipfa/tanqua cóe quiddam id habés ad ipfa/quod fui ipford propne fint. Quemadmodd inordine uinr/alia gdem debilis eft/alia efftcaaor.Similitcrg.imagind/hæc leuis quædâ fubfiguratio cft z illa uero ex prell 10 abfolutior. Siquis âr gradu quodâ ipfius ée exiguo metiac effe/quod ucro ialiis/plus cft/obmitrat/hocrurfus ée cóe erir. Sed.n.aduerten dum eft:ne forte nó ita fit faciendum. Aliud.n.undquodq? totd.Sed nó cft cóe aligd hoc/quod eftcxiguum amp;:obfcurü:ficut 1 uita nó eft cóequidda uegetdh/ fenfuali/ itellectuali. Iraq; amp;nbsp;hic ipfd eé/aliud gdê eft i maren a/aliudqi 1 forma. Arq; h^c ambo ab uno quodâ depédét:aliter eis/A aliter affluéte. Nó folum.n. ubi feeddd a primo éiamp;i tertid a fecddo/ibi prius gdé illud magis é tale/pofterius adtdeterius é/ amp;nbsp;minus: uerd eriâfi ab eodem ambo depédeant/fimilé quädam fucccftionélieer infpicerc.Ceu lutum figuli magis quidé igne concoctd/uas effi citur ftue tcgula.Sed erit ibidem amp;; minus concocrd:adeo ut uas uel régula mint me fiat. Forfan ucro nó ab eodem materia é amp;nbsp;fpés.Diftcrétia.n.cft amp;nbsp;i illis.

^ARSIUVS._,

Vbi de fubftanria fenfibili loquïmur/preftat aedpe eópofitd q materiam aut for mam. Cópofitarum uero fubftâtiarum generaliter proprid eft/ut fubiecta quidé

fineneq? fine in fubiecris.

Ca^.VIIk

Vbilannaincorporea/purafubilanria eft:quoniam ab accicîentibus non depcndec.Corporca nero no eft fubftâna pura: quoniâ ex accidentibüs quibufdam fairem innmis propnisq, confide. Alioqn no ent fubftanna corporea fenfibiliscp.Quam iprçfcntia qugnmus.

J^LOTINVS.

Ed forfan decer obmittcre nuc 1 eleméra diuidereipreferrim ubi de fen fibili fubftanria difpucamus.Quam fenfu ponus g rone decer accipc: neq» ex quibus componac adiügere. Nóenï iliafubftâna:fur:aur cerre fubftâtiæ nó fenfibiles. Operepremnn ucro uidec/uno quodâ genere eóprehen dcre quod cóe cft lapidi/rerræcp/A aquæ:amp;: iis infup qua: ex bis cóponunf/plan tis.s.aialibusqpzquatenus fenfibilia fér.Sic.n.neep rnacena/neep forma ïrerim no bis prerermirrerur. Subftatia nâq? fenfibilis bare ï fe habet. Nam ignis amp;nbsp;terra/ho rumq? media/amp;: materia funt/amp;: forma. Compofita uero iam fût fubftatie mulle in und cóoliatj. Atg oibus üs cóe eft hoe ipfum/quo ab ahis fepanc. Ha:c emra

-ocr page 692-

relicjuis fubtecta funt: neep funt in fubiecto: neq? ali'cni luris efl*e cenfenf.Er oïo queciiq? narrauunus tiqua fubftânç propria/buic rite couemûr. Ceterum fi fub Rantia fenfibilis abfq; magnitudinc amp;nbsp;qualttatc nô eR/quo ni pacro ab bac acci dentia fegregabtmus/Sepantes enîhtcc/magnitudincm/figurâ/coloré/ficcitatc/ humiditatem/quiclnam ulterius earn efle ponemus? He nâcp fubftantiæquales quædam fubftarie func. Verum aliquid certc eft/circa quod hæc ipfa cocurrunt: quçfimiil efficrûc/ut quç folû fubftâtia erat/fubftâtia tabs euadat. Atq; itaignis nô cotus fubftâtia erir:fed aliquid eius uelut pars efle fubftantia ludicabif.Hoc ade quid nam eric.Forfan uero materia. Num igitur fenfibilis fubftâtia cogcries quædam eft qualicatum atq; mareriæyArq; hæcoîa comixta fimul i una matena fubftâtia fiiryVnüquodqi uero feorfum inde accep turn/aliud quale erit/aliud ue to quâtum:uel qualia multa. Turn uero quod îter hæc ita fe habet/ utfiquâdo defuerit/impfectam rclinquatefletiam/huius elTétippars exiftit.Quod ât cd éne iam abfolutæ cótingit/alium quendam proprium obtinet ordméincqu ca indu ditur mixttone/quæ dictâ hâc elTéciam cóficir. Nee cquidem iprefentia dico tale aliquid/dum ibi cft unacum reliquis/cftetiam fiucfubftâriâ efle:dum uidelicet/ molem unam complet tâtam proprie atq? ralem. Vbi uero nô complet ciufmodi aliquid/efle potins qualitaté.Sed dico nec ibi quidem quicquid eft/efte fubftan tiam.Totum ueroex oibus côgregatum/fubftâtiam elfe. Neepgrauitcr ferédu cft: fl fubftâciam fenfibilem ex nô fubftâriis componamus: neq? enim id torum uera fubftâtia eft/ôd cfletia:fed ueram potius efténam imitât. Quequidem abfq? reliquis circa earn poficis/ens î fe poftidecratcp ita ut alla ex ipfa fiât:ppca q; ipfa reuera prorfus exiftat. Hic aûtetiam quod ^fundaméco fubicit/ftcnle eftmeep fufFiciens ad hocfaltem utficens:ncdum ex eo reliqua écreporcent.Sedumbra quidam cft;atq-, in ipfa uelut umbra/picturaquædâ fic:nec ucrum ens/fed pror fus apparens.

MARSILIVS.

Spés fubgenerefubftantia: numerandæfut iielp diftinctioncm corporum inter fe:ceu fimpltcium/mixtorü/aiacorû.Non aûc dicendû fubftâtiam prima elfe hiic hoiem:fecundâ uero ipfum coïter hoiem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VllIL

Z 4 Pecies eft uniuerfalior indiuiduo.Ergo fimplicior. Igit amp;nbsp;natura prior.

Quare eftentia quoq; pfectior. Hic enî homo.i.homo tabs amp;nbsp;î rali mate __) na ficpofterius participacióe quadâ fpcciabs ipfius rônis humanj/pnus quidem perfectiusqi î fe cxiftcntis/dcinde abis feipfam impartientis.

PLOTJKYS.

-w^C HÇctenus deilla quç fcnfibilis fubftantia dicit/amp; uno eius gencre ita fit fc B dictum.Spes aût eius/quas potiflimii afferre quis pot? Et qûo d und et.

-A-.^ W Profecto uniucrfum hoc ponédum eft eflecorpus.In quo quidem alia magis macerialiafintiabauero organ ica. i.uarns prædita mftrumétis.Ec material lia quidemilla uelut ignis/terra/aqua/amp; aer.Organica uero plâtarum aîaliumqj corpora diftincca îter fe p formas. Deinde fpés cerræ licet accipe/elemêtorumcp abord. Atep î corponbus organicis plantard amp;nbsp;aîalium corpora p formas ritedi uidere. Vel etiâ diftinguere ex eo qi hgc quidé cerram habitâtia terrenaep fût/illa uero adelemécum quoduis aliud fimilicer pertinétia. Aut forte corpord aliale uia/alia grauia/alia media. Et hæc quidem m medio mundi confiftere.llla uero

-ocr page 693-

def U P drcûfundi.lHa deniq? regionem mediam ocenpare.Ärep fn uno quoqi ^o 'rum corpora ïam figuris îrer fe diflincra: adeo ur corpora fine partim caltÜutin aîalium/partim p reliqua eleméta. Aur primo quidem i elemêraquarruor tâquâ fpés:deindc alio modo ïam inuicem cômifcereiarqs ira eoiû differérias procrearc fecûdumloca/ôdformas/ôdmixnôcsmelutquçignea uelterrena dici foSéoppea 9elemétum ibt taie exubcrec/amp;: excédât. Quod âc fert alias ene fubftâtias pri • -mas/alias ucro fecudas/ceu hic ignis/d ipfeignisi pucidum é aliter qdem didc rentiam iter fe habere/ex eo cphoc quidem fingulare efl/ilkid ant uniucrfale:n5 nbsp;nbsp;nbsp;'

tamé fubftâna: ditferénam ullam admitcere. Nam amp;: i genere qualitatis aliquid album ê/ amp;albû. Item grâmatica quedâ atqi grâmatica. Prercreaquidnâ minus bée grâmatica ad grâmatica ah^ côpara/cc oio feientia cum fcienria quadâ colla ta/Nô eni grâmatica poderius ell grâmatica quadâ:Sed potius cû fit grâmatica ipfa/eft amp;nbsp;hæc î te grâmatica:quâdoquidem amp;nbsp;que î te eft/ideo aliqua eft/quia î te ficjpfa uero cadem ê/arq; uniuerfalis grâmatica. Item Socrates nó dédit ci q nô erat homo/ut effet homo: fed homo potius id Socrati dedit. Nam homo ali quis participatióe hois eft aliquis homo. Proinde Socrates quid nâ aliud en/q tails homo/Hocipfum uero quod taks dictez quid nâcôfert ad id/ut magis fub ftatiaftty Si aüc dicac ob ideóferre/ephomo fpés râtum fit: homo uero aliquisq ' fpés i macena:fequec ut hic ppca minus homo fit. Ratio eni ipfa i materia fit de ? terior.Stn aût amp;: homo nô fecûdum ipfam fpém tâtum fit/fcd fit etiam i matenar quidnâ minus habebir/cq hois fpés i matenaquadâ exiffens:cum illa ipfa ratio fit huius exiftétis in matena quadâ. Item prius natura eff/quod eff generaliusf • * ideoq; amp;: fpés edindiuiduo prior. Quod uero nacura prius éz fimpliciter quoqp prius.Quo igic mô id minus eut? Verûtamé fingulare nobis norms edudeoep nobis amp;: prius.Hoc aût nullam i rébus difïeréciam efficic. Deniqi fi ita res fe ha beatznó una ericfubdantierô.Nô eni eadem rô eft eius quod pnmo taie edzatqi cius quod fecundo tale.Ncqi talia fub uno genere congregâtur, MARSILIVS.

Genus fubftantiæfenfibilis ifpés diuifurizrite pilla que ad fenfum pertinentzdî ftingucre poffumus.s.p qualitates fiuefimplices fiuc mixtas. Item p formas amp;nbsp;figuraszatqi loca. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„ Ç^p-^^

PLOTINVS.

^piTumus eciâ hoc modo diuidcrezuidelicetzp calidû fimul arep ficcum. 1 p Âlccm p ficcum fimul amp;fngidn.Rurfus p frigidum humidûq;fimul.Vel ^kZÏZ^uomodoeûqî côiugium cóftcere libcat. Deinde ex his compofitióem raixtionéq; efficere. Acq? uel hicpmanere i côpofito quiefeédo. Aut fecundû ter renû atq; terra habitansmel fecundû formas 06differérias aialium:nô qdé aialia diuidendo: fed fecundû eorum corpora tâquâindrumcra quædam particndo, Necp uero indecés ed differ en a fecundû formas adducta. Siquidé neep fecundû A qualicates eorum é diuifto abfurda. Velue fi dicatur caliditasz fngiditasz amp;nbsp;talia L quædam. Verum fiquis obiecerttzfecundû has potius corpora fieriznos utiqi re fpôdebimuszeffici etiatn fecundû mixnoneszôdcolorcszarq;figuras. Cum.n.de fenfibili fubdanna difpurecur z non abfurda didinctio enez fi perdifferentias ad fenfum percinéceszeiufmodt fubdantia difhnguatur. Nô eni hæc firaplicitcr ens cxifhtzfcd fcnfibile ensued id totû.Nempe enâ ipfms fubfidcnnâ apparente ede

-ocr page 694-

confluxum quendam ad fcnfum pemnennum dfxfmus. Arqui amp;; de huiufmoi rebus qgt;finc/afenfibus fidem holes acceperunr. Smaücinfinica cópofnonobis occurrac/fecundum fpés aialium difhnguere licec. Veluc hois fpêm ï corpore exi Hen tem. Na ciufmói fpés eft hecipfa corpons qualiras.Neq? uero abfurduin efh pamn p qualicates. Verum fi hic nobis obiciar/in fiipioribus nos aliaqdé firn pkcia/aha uero cópofita pofuiflquot;c:quafi cópofirum panrer acqp fimplex ex oppo firo pararemur/admonebimus nos ibi dixiflc aha matcriaka magis ée / aha uero organica podus/cópofitum nóadhibétes r medium. Licecquinetiamafferredt ucrfirarem ker fimplex acq? cópofirum: nee id qdé tanqua panter oppofitorum paratione:fcd fecundum prima diuifióem/ab ipfo prorfus initio corpora fimpli aa pon ere: eaq? deinde ab aho quoda priapio fuppofito cómifcere/compofito rum differentia uel loas/uel formis fieri fubifinenre. Velut fi dicat alia quidem efle cæleftia/alia uero cerrena. Sed defenfibili fubllatia uel gcncratióe hecdicta fuffiaanc.

MARSILIVS.

In gen ere quanritatis eft propric numerus/atq? eónnu iras/uel dimenfio. Reliqua funt^ alio gen ere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XL

mpus quidem qua róne menfura ck atep menfur^sdocus quoq? qua co c j nnens cfbin relationefunt.Magnum amp;:paruum iquacitate.Pulchrumin quaiitatc.Maius uero amp;nbsp;minus amp;nbsp;pulchrius i relatióecenfenf.

PLOTINVS.

Vod uero prinet ad quanraté atqp quatum/farpe dictum eft in numero amp;nbsp;magnirudineponendum elferquatenus uniiquodqiefl-proprieratu. Quod qdem cófillit i rerum corporearum numero/óc i quoda fubiccn fpatioTNo eni de qurate hincfepara ipr^fétia difpuraf.Sed de hac ipfa que facit ut lignum fit tricubitum.Similiter de quinano numero qui eft m equis quinq;. p Numcrum ergo amp;nbsp;magnitudinem folü elle proprie quanta prcdiximus. Locum ' nbsp;nbsp;uero ac tempus i róne quantacis minime cóputari.Sed tempus quidem exeo ç

menfura moaóis exifhmec m relatióis ordme collocari. Locum quoq?/cû id ha beat proprie/uc corpons fit eóprehéfor/m habitudine quada amp;: relarióe cenfen. Quado ó^ motus cócinuus quidé eifmeqj ramé ck i qtitans gencre cóftirutus. Magnum uero ÓTparuum cur nó in quanratéponacur/Quod eni magnum ck/ quancarequadaeft magnü. Arq hæcipfa magnitudo i relatióe nó pouirunSed , maius atqj minus ad relatiócm mento fpectare puranf. Ad ahud eni hocipfum quod funt dicunc;Sicucamp; duplum arq? dimidium. Cur nam igit mons qdem fæpeparuus diat/granum uero mihi fæpemagnum / Forfan quado paruri mon rein dicimus/paruum ibtquafi minoré intelhgi uolumus. Si eni etiâ apud illos qui hec tractant/ cóccdic montem apcllan paruum/quarenus cum rebus eiufdem gcnens.i.cum monubus comparât/mento etiam ed concchum/paruü ibi accipi pro minore. lam uero A' magnum milium nó fimphcircr ludicat magnü:fed ma gnum propne miki granri. Hoc at pinde ed/ac fi catii dicat cum rebus ciufdcm generis comparatum.Quibus pfecro naturah róne mams apcllan poteff. Dem - de cur nó A pulchrum i relatióe ponat?Verum id minimc fieri refpódebit: quia pulchrum quidé fecundu fcipfum acapiaf/fitqi qualc. Pulchrius at i eorum efle numero/quœ ad ahud refemrur. Tamecfi eaam quod apcllar pulchrum uideri

-ocr page 695-

pór turpe aliquando / fi cum alio confcratur.Qualis Humana pulchiïtudo cum Deon'i pulchritudine compara. Hinc iioq» illud dictü eft/pulchernma icer fimias turpis eric/fi cü alio quoda genere coferac. Sedpfecto dicec/id qdê pcrpultbrû ' fecûdû feipfum cófidcran: fed aduerfus aliud/aut pulchnus/aut turpnis ludica ri.Ergo amp;:ïhoc'^cnerc magnum quidé aliqd eft i feipfo/ipfa magnirudme præ ditum:adaliud uero nó magnü:Ahoquin fi minus deceat ira loqui / negare co gemur aliquid ede pulchrü:ppea q? aliud quidda eo pulchrius nobis occurrat, Sed neq; id negare debemus:nccp igic negadum eft aliquid ede magnü:quonia aliud quiddaipfo fit maius.Quadoquidé neq? maius quicg eflet oïo/mfi effet amp;: magnum. Quemadmodu neq? pulchrius/nifi foret amp;nbsp;pulchrum.

MARSlLiyS._

Productio amp;: contractio cótrana funt. Si producit numerus/fit multus/fi contra bitur/cuadit paucus.Similiter dimenfio cótractionc quidé parua:productióe ue ro fit magna. Paucum igttur atqpmultum contraria funtffimiliterparuum acque magnum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XlI.

leur determinata eff ratio quidam pulchri:ita calidi atqi magni.Tum ue ro in loco eff oppofirio proprie relatiua/ut inter fuperius amp;: infenus.De **-----nicK oratio per accidens eff i genere quantitatis.’per fe uero eff ï motu.

PLQTINVS.

Ermittendum igic/tiam côtrarietatem exiffcre circa quarum.Cogiratio nes em ipfg cóerarietaté bic admittunt:quado magnü dicimus/à quan. do paruum.Imaginatióes côtrarias afferétes.Sicutquâdo multa/A' pau ta dicimus. Similia naq? illis etiam circa pauca ÓC mulra eónngunt.Multi eni do mi eé dicuncià; interim fub hoc noie multi/effe plures itelliguntur. id ipfum ue ro quod a pel laf plures/refere ad aliud: fæpe etiam ferunt effe paucos 1 theatro: intelligentes ibi effe pauciores. Operepretium eff oio quado dicimus mulra/m telligcre multitudinem i numero plurima. Multitudo uero quo nam pacto inter relanua cónumerabic/Hoc auté idem eff/ac fi dicat/multitudinem éc productio nem propagatiwemqj numeri. Hiuus uero cótrarium eff contractio. Idem uero cuenit Se i ipfa notionecontinui in longum quodamodo cótinuum protrahen rc-Quantitas eni oriri uidec/quado unum Se fignum progrediunf. Verum fi ci ro utrunep fiffat gradum/illud qdé euadit paucum:hoc uero fit paruum.Sin aut proceffio i progrediédo nó cito definat/ illud certe euadit mulrum: hoe uero fit magnum. Quis nam igitur terminus eff uel diffinitio?Sed quis pulchri termt nus/Quis uero calidi. Atg Sein ordinecalidi/eff calidius.Sed.n.calidius qdé re fert ad aliud.Calidum uero fimpliciter exiffit quale. Omnino at róné quanda fleur pulchn/fic 6e magni effe decet. Quæ quidé peep ra reddit magnü / quemad modum pulchrum reddit ipfa ratio pulchri. Contrarieras igic eff fecundu hæc area quâtum. Nam fecûdum locû quidé nó eff amplius cótrarietas ulla:quonia nó pp ne eff i genere qtitaris/quadoquidé Se fi locus eéc in genere qtitatis/nódu cótrariü foret alicui/quod furfii dici foletinifi eéc id quod deorfum i uniuerfo. In ptibus at quod furfu deorfum ue dicic/nihil fignificat aliud q fupius atq; in fcnus.Idqj fimile eff ci quod dicic dextrû atq? finiffnuHæc at î relatiófs genere numcranc. Syllabe uero oróniep córïgit ée qta/Se fubici qntari. Vox cni quanta ccfcc. Ipfa uero morio queda é. Ad motu igic ficue Se actio oio reducéda uidef.

-ocr page 696-

mRSILIVS/

Vnum qiunraris genus cóe eft numcris amp;cónnuis. Irem unus genere numerus oibus numens. Vna qu^q;córinuitas generalis/oibus cónnuis Cap.XIIL Pedes numcrorum aedpiunrur per pans amp;: impans difFerénam.Spés coti nuorupdifferérias inter Iinea/fuperficicm/folidum.-fimiliterq; deïnceps,

/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Onnnuum profecto ab ipfo difcrcto recte difcernip cóem propnïïq? ter

■ c 1 mm urn definiriuu lam eft dictum. Deinceps uero dicédü efl in numero quidem difcrenóem fieri p imparcm proprietaté/atq? parem rac fimihter fi funt rurfus utriufqj horü difFerênæquæda. Aut forte cócedenda eiufmodi di fcrerio ed rebus lam num crû poflidénbus. Vel oportet has quidé ditferénas nu merorum ex umtanbus compofiroru afTeucrare. Numero rum uero i fenfibilibus exifiécium/mmime.Siqua uero ratio numéros î fenfibilibus ex i fiére s fepcr/nihil prohibebic/eorum quoqj eafdem difierêtias îrelligere. Côtinuum uero quo ni modo difiinguitur/Profecro fi dixerimus hocquidem enelmeanfiud uero pla numnllud deniqi folidum: uel fi hoc ad unu/ ifiud ad duo/ iHiid ad rriapotiflï mum percmere/nô i fpés diuidere/fed dinumerare folû ira uidebimur. Sempeui î numens fie acceptis fecûdum prius acpoilerius/coe aliquid raqua genus no re perirur. Neqi i primo amp;nbsp;fccûdo arq? terno auguméto cóe quicquâ erit. Sed forte ^ qua rónequâtum illic ed/ed î eis pqualiras: neq? aliaquidé magis quata/alia ue ^ ro minusrquâuis alia dimcnfiones î plura poflideanalia uero i pauciora. In nu ^1 ineris igic qua oês numeri fût/coe aliquid elleporerit. Forte enî no uniras duira rem/neep duitas rnnirarem/fed aliquid idem/hxc oîa. procréât. Sin aût non fiût h^erfed lût quidémos attaqua fiât/excogiramus/efio fane numerus minor ille prionalius uero pofienor.s.g efimaior. Veriitarnéqua numen fût oês rediganf inunum. Quamobrem amp;îordinem magnirudinû/numerorû condirionétradu cere decet. Separe uero licebit fier fe lineam amp;planû/atq? folidû:quod amp;nbsp;apella turcorpus/exeo epeâ magnitudines finr/fpecie différât. Quod fi oporter bord unûquodqi diuidere/parciemur lineam î recram/circularem/ arqj obliqua. Planû uero ifiguram rectilmeam/à:circulare.Solidum deniqi îfiguras folidasun fpbp ram lcilicec/amp; figuras babéres recras pro lareribus iineas:Arq? hcc rurfus geome trarum more f triangulos âi quadrangulos.’rurfumqi hxc i alia; Oc qua bare con dirionc dit/condderabimus.

MAR^iys_

Reccicudo uel eu ru iras adhibdalùïcç ppneucé eius fignificarineqscôpofirionê afferr.Irem figurpnô îgencrcqiirarisîfed qriraris fûrponédæ Cap.Xfifi.

Vando dias mangulum effegdem très lineas/ddrali quodapacto mui fl *3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ hahàcs/dgaificas hocquodâ termino inuicem terminatas: cermi ^L^^^^^us uero arqj dezcnninaào eiufmodi ad genus quâtirans potius g quali taas pemnere uidenzur,

PLOTINVS.

Roinde quid nam reccamlmeamededicemusi'Nônemagnizudinem^ Ip 9Forfan uero aliquis ipfum recai apellez qualem aliquâ magnicudinem. sL2L..,,^^^uid ergo prohibez eiufmodi differéziam ede/qua rône hnea ed/Non enim alzetuîs cuiuldam ée dicic reezizudo/q lineç. Quâdoquidem Ôi [ubdanax

-ocr page 697-

difFcrcnnas a qualitare f^penumero diinmus. Si’ igi Alinea recta dl quintas quæ /. dam cum differentia fimul/nó eft cópofita pp hoc recta linea ex rectirudine arep ƒ linea.Sin ante compofirum aliquid eft/id certeeft tanquacum propna differen tia. Tnangulus praiereaex tribus lineis proprie cóftituius curnon fit in gene regntatis? An fortequia tnangulus non fimpliciter eft tres linear: fed linear ties ficpoprie fe habetes.Atqui amp;nbsp;quadratum quattuor Imeæ fic fe habentes efledi ciL, Quinetiam linea recta in fe amp;; quanratem babet/amp; ralem quedam quannta ns modum. Nempefi rectam lineam non folum quatum aliquid effe dicamus/ quidnam prohiber/amp;: terminatam line! no folum quatum cognominare/At ue to lineæ terminus eft punctum:id uero in genere alio non exiIhr. Quamobrem quæmulto magis in gen ere quan tans exiftunt.Si igirurterminatum planum eft m genere quâtiratis/id auré eft tnangulus/uel quadragulus/ uel etiam figura ex pluribus angulis conftituta/ nimirti figure omnes in qtiatitatis gcncrenumeran tur.Sin autem quiatnagulum dicimus qualem/amp; quadrangulû qualemz iccirco in qualiratis genere collocemus:nibil obftabit quo minus î pluribus prædicamê ns idem conlhtuamus. Qua enim magnitudo eft/amp;: eiufmodi magnitudo/i ge nerequatitatis.Qua uero talem exhiber formam/in generequalitatis:forteena triangylus ipfe eft eiufmodi quidam forma. Quid ergo uerabit fphçram quoep quale aliquid appellare?Siquis igitureodera renorc procédât/ geometnam non circa magnitudines/fed circa qualitates uerfan concedet.Sed non uidetur id ad mittendum.Nara hæcipfa doernna uerfan circa magnirudines ludicatur. Diffe rentia: uero magnitudinum non idipfum quod funtmagnitudines/auferunt. Quemadmodum neq? differently ully fubftanharum efficiunt ut fubftantie ultc nus non fubftantie finr.Pryrerea omne planu eft terminatum.Non enim poffibi leeft/efleplanumaliquod infinitum.Item quemadmodum quadocirca fubftan ham acapio qualitatem/effentialem qualiratem duo: fic amp;nbsp;multo magis quado figuras affummo/differcntiam quanratis accipio.Denicpnifi has rang magnitu dinum differentias capiamus quorum nam potiffimum effedifferetias arbitrabi mur.Quod fi magnitudinu differentialfunt/nimirii magnirudines diffcrétes ex differetus coftiturx/in fpébus ipfarû collocâdæ uidentur,

MARSILIVS

Aequale amp;nbsp;îæquale folum funt in genere qtira ris. Simile uero arep diffimile pro priem generequaliratis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XV.

Vodâmô etiâ dicimus figuras iter fe fimiles no ta qualitare/ g alia quad! ôditione. Subftâtiaqua rónc corporea amp;nbsp;fenfibilis cogiractogregarum dda eft ex fubftatia fimul amp;: accidétibus. Cófidera hoiem quartuor gra diBusJPnmo/quidé m idea méns. Secüdo/i fcminali aîæ róne.Tertio in hoc no ftro corpore.Quarto denicpï pictura.Quito deterior eft quartus tertio: tato ter bus fccüdo:tanto ruifus fecundus primo.

PLOTINVS

• ' ? Aererii quoni pacto ^nratis ppriii eft/quod æquale amp;nbsp;lyquale dici folet? v ” lam uero triaguli fimiles effe dicunf. An forte magnirudines quoq rite fi miles apellanrÆcquyfimilitudo dicic/nó tolkt gn fimilcatqïdiffimileiti genere qtitans iueniar. forte, n.hici ordinemagnitudmü quodfiniilcnomïaè 00 t

-ocr page 698-

aliter fefe habet/neq? pinde ac ? gen ere qualirans. Prçterèa nó fi ^priu dixit equa leamp;inçqualc/ppea uetuicdcaligbus fimileprædican.Verûfi dixerit fimilcatcp difl'imileduntaxacpropnü efieqlis/alicerdicedu eftutprædiximus hocipfûin gticare.Sin autem idem eft id quod fimile dicitur/in hoc etiam genere confidera re nobis expedicalias utnufq? generis proprierares: turn quantiraris/rum etiam qualicatis.Aut forte diccndum ipfum fimile etiam in quatitatis generedici:qua 1 tenus in ipfo differentia funt/in quantitatis genere dici. Communiter autem ft mul ordinäre decet arque coniungere differentias complentes effentiam/cum co ipfo/cuius fid differentie funt. Prafertim quando folius illius differentia eft. Sm autem in alio quidem copier effen nam/fiuefubftantiam:in alio uero nequaquai cum co copulanda eft/cuius completnaturam. lllud autem cuius hacfubftatia minimecomplet/in feipfo tantum eft affummendum. Implcreauté fiibftantiam dico non fimpliciter fubftantiam: fed eiufmodi. Vbi profecto hocipfum quod ciufmodi dicitur/non fubftantialcm admitritadiunctionem. Opereprenum ue to eftanimaduertereæqualcs quidénos ritcdiceretriangulos amp;quadrangulos figurafq? in quauis fpecie/tam planas/g etiam folidas.Quaproprer squale amp;nbsp;in çquale in genere quantitans tanquam proprium abfquecôtrouerfia eft ponen dum. Simile uero arquediffimilcnunquid duntaxat in genere qualitatis fit/co

4 gitandum eft. De ipfo ucro quali in fuperioribus dictum eft/ matenâ quidcm

1 unacumalns/ Si aliquidcommixtum qualu efficere fenfibilis fubftanriæcom ) plcmentum:uideriqîfubftlt;riam illam/quæapud nos fubftantia dicitur/effe hoc \^, quod ex multis eft congregatum.Non hocaliquid proprie: fed ponus quale. Videtur enim ratio quidem ipfauelutipfius ignis/ hocaliquid magis fignifica re.Forma uero hgcquamipfagignitmagis fignificare qualc. Arque hominis ra ho hocaliquid effe. Quod autem inde i natura corporis effectum eft/cum rano his fimulachrum fit/qualequiddam potius effe: Perinde aeft Socrates hic qui uidetur a nobis/ipfe lit bomo.Sed nihilominus imago eius in pictura/ex colori bus pigmentifqi tantum conftans/Socrates apelletur. Sic utiquecum ipfa ratio fit fecundum quam eft Socrates:nos ramé hune qui uidetur/Socraté apellamus. Vcrûtamen colores amp;nbsp;figuras buius Socratis apparentis/eorum quai ipfa ratio ncconfiftuntimitationes quafdam apellare debemus. Arque hancinfuper ratio nem erga uenffimam hominis ratiôem idem pcrpeti ludicare. Et de his quidem ira fit dictum.

MARSILIVS.

• Subftantia incorporea reuera hoc aliquid apeÜatur.Subftantia uero corporea ra. ’ le aliquid. Accidens autem dicitur taie/ qualc eiufmodi. Item qualitares anima quatenus uerfantur circa matenam Si affectandam Si tractandam/computantu? in generc qualitatumcorpori coniunctarum.Eminentiores uero in genere qualî ; tatumfepatarum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVI, Tem qualitates in uirtute animç feminaria in generc coiuncto numeran ■ tur/quâuis non fint in materia: fed in anima fepabili. Ipfam uero fub ___^L___fUntiâ aîæ non in hoc quidé:fed in generc fepate effentie coUocamus.

PLOTINVS___*

Bi uero unûquodqj corum qua circa dictam uerfâtur effentiam feorfum conftdcramus/qualitatcm m his exiftcnté non debemus fignificarc hoc


-ocr page 699-

aliquid dicere: neggen am quarifatem boe aliqüidmeqj mofum.Sed ebaraererem qiienciam/3: quad dici folereiufmodi/amp;:qua!c.Erqu41e quiddam bæcnobis It g'iificarepuEadum:ueluri pulfhrü amp;rurpe uideliccr quod eÜ m cotpore.Acquï üocum niq5 edpulchium apud nos arqun rebus a mareru fepans. Quaproprec amp;qualc eciamen:æquiuocum:quâdo amp;: nigrum albumqjdiuerfum cfi. Veium -lt;quod infemineamp;feiufmodiranoncconfiftit/nunquididcm ed/an ponus æqui üocum ad bocquod apud nos apparct? Et riliquid fepans annumerâdû pd/An pocius rebus inferioribus?Atqui turpe quod cd ianima/num forte ns attnbuen ‘ dum cd/Iam uero condatpulchtu ede diucrfum.Sed iterum dubitatur:num uit a tus in ipfo penes rariócm quali cófidac: an ponus ïrer qualia hec nodra fit com putanda. Scd profecto alias quidem uirtutcs i qualitatc hac infenorualias aut in ipfa fupenori qualitatc collocare debemus. Quad o amp;nbsp;de ambus que ratiôcs quidam funt/dubitare pollet quifpiamiiquid m qualitarum nodrarum genere poni deccat. Nam amp;nbsp;fi ratiócs m raatena elle dicunrur/pro marena raméillis cd anima.Sed quado enam cum materia funt/quodâmodo bic coHocadcuidëtur: quemadmodü quçfitad cytharam canlcna.Ed emm circa cordas:atq? pars quo dâmodo arns cd cantilena/ucporequæuox edfenfibilisnnft forte qs cas actus, quofdam potius q partes efledixerit.Attamen actus fenfibiles funr. Quoniam amp;pulchrum quod edm corpore edincorporcum. Verutamen cum fcnfibilcfit/ iis hocactribuimus/quæfunccirca corpus:corporifq?funt. Geometriam uero Si arichmcticam duplicem ponere decet. Et alias quidem buc fe deflectentes in hoc qualitatis genere códituere. Alias aurem quæanini« ipfius meditatióes funt/ad intelligibileillud reducere. Atqui amp;nbsp;muficam inquic Plato adronomiamqifimï liter fe habere. Artes igitur quæ circa corpora uerfanrur amp;nbsp;fenfibilibus indrumcn tis fcnfibufcputuntur/quis affectiones quidamanim^finr/quia ramen funtanï meiam inferius declinantis: merito i hocnodro qualitatis generenumeramus. ƒ Quinetiam nihil ueracibidemponcre uirtutcs actiuasiquæ quidem ficagant/uc duncaxatciuilitcraganr: neep hincad fublimia unquarn animum fegregat. Scd ofhcufui m rebus humanis perfectioncm ponunt: ciufmodiqihoneda négocia non tanquam necellana eligunt:fed fibi ca ueluc præcipua datuunt. Quamob rem pulchrum quoep quod cd in feminali uirtutc/ mulrocp magis nigrum ÔC al bum/quod edibidem/inter qualitates inferiores eónumeranda uidentur.Quid ergo animam ne calem/in qua funt ciufmói rationes ï ordine eflentiç/quæ apud nos edieflecenfebimus? Aruero nequehæc quidem ede corpora diximus. Scd quoniam rationes area corpus corporumep affeenones uerfantur: iccirco in no dra hac qualitatc pofuimus/’ Cum uero fcnfibilem fubdantiam quiddam ex fn pradictis omnibus congregatum affirmaucrimus: nullo modo in ea fubdatiam incorpoream dacuemus.Qualitates autem animç quauis omnes icorpoiec fint/ -quia tarnen in ea palfióes quæda fût ad iferiora quodamó dedinares/iis nimiru annumerauimus. Acqi etia ratióes/qug animæ alicuius exidunt. Pa lbo né nanqj 1 duo diuifam/tum in id area quod uerfaf/tum in id ctiâ in quo ed/attnbuimus animæiquæ quidem non corporea qualitas ed/ fed tamem circa corpus cxidit. Ncquetamen animam huicaccommodamus eflentie. Quoniam padionemeius affcctioncmcp ad corpus qualitatis genen lam conceffimus:Ipfam uero animam abflt;j tail quadâ adectione/feminanaqi tarionc cófideratam/cidem ipfi unde cfk.

-ocr page 700-

atmbuimus:nuUam prorfus efTentiam quomoalq^intelhgibilem.-in hoc inferio rum genere relinquences.

MARSILIVS.

Ambigit qua rone quabtaris genus rite p differénas in fuas fpecies diuida?: fed in hoc capice nihil ferme définir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Càp.Xyn.

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I^OTINVS

/^^^ ligiturirauiderur/diuidédum cftqualitaris genus/in qualirates animçf arq; corpons.Siqs âc aias omnes in fupnis uclic exilfere/fiinilitcrq earn iL^ proprias qualicates/liccbit faitequalicaces îferiores pro fenfuû dillribu 7 cionediuidereiaflignado uideliccc/aliasquidépoculosialias uero pauresncem per taccii/A: guftum/atq? olfarûdimiliterq? fiquæi bis etiàdiiferennç fine. Vifui quidem colores/audicui uoces/amp;aliis fenfibus alla diftnbuédo. Voces aûtqua *^' tenus quales funt p dulce/afperû/lene diuidere poifumus. Quoniâ uero différé ^ tias qupcirca fubftâtiam funt diuidimus qliratibus/ eifdeqjpartimuramp;actus Ô^ ' actioncs pulchras autturpcs:amp; 010 tales exiftéccsiquâticacem nanqj uel raro uel nunq pammur per differêtias/que conffituant fpccies/îmo amp;nbsp;quanritatem quali tatibus fibipropriis parari folemus. Dubicari potelf quo nâ modo quifpiâ ipfa diuidatqualicatem. Nâqualibus potifTimûdiffercnnis utérindiuidendoiA:ex quali genere has deduceer' Abfurdum naq? uiderqualitacem ipfam qualicacedi uidere. Arq? perinde fc habere/ac fiquis fubftâtiç ditferétias rurfum dicac effe fub ftannas.Quo nam igif album 6d nigm diuidet/Quo nam 010 colores a fapori bus 5lt;: qualiracibus quæ ran gunf. Quod fi p diuerfa fenfuum inflrumenta hard qualicacum differétias affignemus: nó cric in ipfis fubiectis eiufmodi differena. Acqui ecia quærendum eft quomó per eûdem fenfû differed am qualitatû ad eun dem pcrtinénum difcernamus.Sin aüt ex eo diucrfiras affignef/tp hoc quidé ui fum congregatallud auté difgregac. Atqui amp;nbsp;aliud difgrcgac linguam:aliud ue ro cógregac. Primo quidem amp;nbsp;de ipfis paffionibus dubirabif: nunquid congre gationes quidam difgregationcfcpfinr. Deinde nó ea quibus htccdifferunt/fic aliquis affignaueric. Siquis auté afferat/fe ita in medium adduxiffe illa quæ pro pne poflintineqï effe abre/p lUa que facere poffunt parriri. lllud forfan ent obii oendum: ea quidem qua: non uidenr effe diuidenda per illa quæ propne facere ponint/uelucîcientias.Hæcaucem quæfenfuipatenr/curnam perillaqu^faciûc diuidancur?Nempec(l feientias per ea qup poll une facere diftribiumusiatq 010 per uarias animæ uircs difponimus/râquam ex bis quæ faaunt/ cas conftec effe diuerfas/poflumus intereadifférencias earum fummereracione:non folum circa quæ uerfcncur/pfpicientesifed rationes ipfarum infpicicntes.An force artes qui dem faalepofïumus racionibus quibufdam fuis/notiôibusq? diftinguere/Qua braces aucem corporibus îfitas quo nam modo fimiliterpartiri ualemus? Acqui A: i fupiori natura interrogate licct/qûo róncs ipfæ uarie îcer fediftiguanc.Patec emm albû a nigro differre.Scd quo nâ différât pcontamur.

MARSILIVS.

Senfibiles return fpecies per differétias inter fc diftin gu neut/internas quidé præ apuequodammodo cciam per extcmas.Ipfe ucro differenciæ nó per differétias alias :fcd p feipfas inuicem diftinguntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ CaptXViU.

-ocr page 701-

Valicates difcernunturinfcrfenon pcraliasqualfrates zfeduelpenitus * nbsp;nbsp;nbsp;0 P®*quot;^'cipfas/uel per quofdam fnos exifkndt moelos.

j^OTINVS

—Äecautem omnia quemodo nobis m club mm ueniebanr/planedecla I B ranr/aliorum quidem différencias elTequæiéclàs/quibus inter fefingu W ladifcernamus.Differentiarum uero cxigere differénas neq; pofie nos neep ulla ratione debere. Fierinanq? non porefl/ut fubffantiarum fubffantias : quanciratis quanncaces:qualitatumqualitates;differérias differentiarum inuefti gemus.Sed neceffanum efl/ubicüqj fieri poteft/diuidere per illa quæ funt exrnn fccus/ucl per efficacem condinóem/uel per ra'ii quidam. Vbi uero becnon fiip petunt/difcretio fiat/taquam uiridis a pallido. Sedquoniam abalbo etiam óf ni gro difcemi dicunt:quid nam dicemus? Ac uero bæc cfle incer fc differcnna/fen lus uel ïrellectus nobis enuntiat/etia ft non afferancrarionc.Senfus quidem quo mam nó eft eius officium adducere rationem:fed inditia nobis différencia dun taxacafferrc.Intelleccus auté fimplici fiio quodam intuitu difcernere poteff. Nó enim ubicp rationibus uricur:adco uc de unoquoqi dicat hoc cd hoc. Elf fane in ipfis incelligétiæmotibus akenus quædam alccrum ab alccro diuidens:nccipfa egens altericate. Qiialicaces igitiiromnes utrum differentie fint neen e/quen po telhneq; ramen ita uidcrur. Albedo enim amp;nbsp;colores omnino/óf quæ ad ractii gn Rum iiepertinent/fieri pofruncditferenttæalioriimiquis fpecies per feexiffanr. Grammatica uero amp;nbsp;mufica quo nam modo?Forfan uero poffunt ex eo tpbee quidcm animum redditgramaticum:h^ciiero muficum/prircipuefi natmabrer inlint/adeo utdifferétiæfpccificç fiant. Confiderâdum preterea/fiqua difieren tiafic ex eodem genere ducra/ aut ex alio/ac fi ex eodem genere:dicendiim edz eorum que ex eodem genere funceiufmodi differétiam efemeltic qua b ta te s dif ferentias qualiratum. Vircus entm amp;nbsp;prauicas ita forcefehabenr.Hæc faneralis quidam habitus ê. 111a uero tabs. Quapropter cum habitus qualitares quædani fint/differentie bicqualitates erunc.Nifi fortequis dicar/babitum quidem abfq? differentia non efe qualita tern. Dineren tiam uero propriefacerequalitatcm.Ve rum fidulce nobis eft utile:amarum uero noxium:arq? ita cômodedifcernâriir/ habitudinequadam potius q qualitarediflnbuentur.Quid uero fi dulce quidé craffum effe dicatunaufferum côtra fubtile: forte hoc ipfum craffum quid dulce fit/non explicac: fed fignificacaliquid quo fit dulcedo. Arq? eadem de auffero ratio ed.Iraq, confiderandum eff nunquid ubiqmô fit qualitas differentia qua litatis/ficucneqp fubffantiç fubdantiameq- qtitas quâtitatis. Die age num qnq; ambus per duo différant. Im mo uero fuperantquinq', tria duobus. Differut ue ro pduo nequaq. Quo eni pacto per duo fegreganr a tnbus:cû Ôf i tribus duo contineanf.Iam uero neqi motus a motu differt moru: neep aliqd aliorü ab alia itadifcernit.Quantû uero ad uirrucem fpccrat óf prauitarem/rotu fane alterurru adtotum uclutdiiicrfum eftopponêdumtarcpitafeiplis inter fediflinguenrur. Siquis at ex eodem gen ere uidelicct ex quali/nec ex alio diuidat/ex eo profecto lt;p hanc qdem circa uoluptates: iffam uero circa iras tóf illa circa fructus cura uer faricócedat.Accp ita recce diffinguiprorfus admitcactcófequens eric/differentias effc etiam quæ nó fint qualitaces.

MARSILIVS.

o o

-ocr page 702-

In generequahtans prrapuequjcîéponiti'pra quahras nrpulchnnjJo.Dei’ncîe uero qui quahrarc prædirus é/quauidelicetrcneliccftaftecrus: ucpulchcr. Ter no quabrans eiufmôimodus/utquod adueibio puIchrediciE Neganoes uero qualitatum uel motus ad ilIas i hoc genere nô ponunr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVWJ.

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JPLOTINyS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' mmodadiprærcreafunt quabrans geneiï quéadmodum uifum dh pquabrares quales denoianfiquarenus drea lüos eflquabras.Neqi ë cos pprieadhiberedebemus: ne duo ppea uidcanrprædicamcra: ^ fed ab cis aThocipfû nos feuocarcdebemusia quo tales cognominanf.Quod uero dtcifoîccnô album/fi coloréfignificetaliu/cftî genere quabtahs. Si name gaho efldûtaxat res ipfas negans/uel enumerano queda/nihil aliud énifï uox: aut nomemaut orano;qup enâ res quædâefleuidenrupfuq? fimibrer. Âcfi uox quidem efbinorus abquis eric.Sin aurnoméautorano/ad relanonéuerget/qua tenus hæcfignificâdi uim babér.Atfi eiufmôi enumerano non folûrerum eftfc cundû genus/uerû enam oportet/Ôi quxdicunc/ôiqu^ figmficâtfingulanm ge nus qmddâ figmficare: dicemus ^fecroalia quidéres ipfas ponerefolû has de clarando;aba,uerorcs cmedio tollcreirametfiforceprædacneganôes rerûm co ' • dem cû rebus genere nó numcrare. Præfemm cum affirmanóes quoq? aliquas ne ' nbsp;quaq cónumeremus.'urcópofihoné ex plunbus genenbus deuitemus.Depnua nonibus aurquid nadicemusrProfecto fi illa quorü pnuanócs dicunf/furqua brares/ipfeenaquabtates fürruelutedentulus autc^cus. Ar uero nudus arq? ue films neurer cflfgt;pneqlis, Sed didf ponus quodamófefehéns.Iraq? m habitu dine quada ad abud refpidéte locat.Proidc paflio quæ adhucf panédo uerfaf/ nó efl qbras:fed mono quxdi. Que uero ex eo dicitur/q?a!iqs la paflus fuentt paflionéquam héatpn ran enté/ q liras men to ludicatur.Sm auré nóhéar ampbus pad loné/dicarur ramé fuifle ppeffus/cenfebirur propric comoms fuilTc.Id uero -,- idem eflacfi dicarur/hiceratimotu.Oporterar morddunraxarexcogirarerem pore mde fublaro.Nâ neq? ena momenrd pr^fés ad boceflaHumendd.Pr^rerea , quod diet foler/pulchre uel bene c^reraq? eiufmovin una ipfam generis notioné ; ' redigere decet.Ed adt condderatione digndmungd ad quabrans genus referre deceat/quod did (olet ruberc:rubed uero duerubefeente nequag. Na rubefiert quidéadid genus meriro no rcduatur.(2ui eni rubefir/panf/uel 010 mouetur, Sin adt no ampbus rubedtidue rubefcit.Sed la efl rubeusicur nó fit qualis/Non enf temporequoda determinadus efl ipfe quabs: fed tab quoda ponus perpen dendus.Itaq? rubeum due rubedentem diccnrcs/qualem dicimus, Aliogn dc(o los habitus effeputabimus qualitatesiddpodtiôes uero nequaqddeoqi calidus

non qui labicin langorem.

jMARSJLIVS.

Non debemus qualftares dlas duntaxat côtrarias dednire:quxplurimo inter (e quabratum mediarum [patio diflenr.Sedillas dmplidter:quxcum f eodem qua htatis generednt/in eo nullam in fpededmilitudinem mutuam habet:effectuiez nobi^^podtos afferunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. jCap,.X2^

T ^X ^“ ranóe fanitas amp;f morbus inter qux nihil eff medium/contraria iunt.

___V Vbi media quabtas compomtur ex extremis: non poteilextremis effe

-ocr page 703-

conrran'a/ut uiredo. Vbi uêro nocomponiïiir/poteft/utmorab's m'mis. Vbi qua liras in proportióequadam cerra indiuiduaqi conftftït:non fufcipic magis arq? minus:uc hannomaitempei^nanulhtiaifanicas. Vbi larum habetgradum/fufci pit/ut calonarq; frigus.

PLOTINVS_

'■'^5quot; Nimaduettendum eft/ne forte non omni qualitati alia fit contraria qua litas. Profecto area uirtutem amp;nbsp;uiria media qualitas extremis contraria dec.Circa colores aut medii no uidentur ita efle contrarii.Si ergo 'aicatur hoc inde contingere:quia colores medii mixtióes quidam fint ex extre misdane nó oportebat media amp;nbsp;extrema econtra diuidere: fed diiiidere potius coloris genus per album atep nigrum. Ciceros uerocompofitiones ex his quaf dam ede putare. Aut ita diftingueremt unam quada aliam qualitatéin mediisz fiquidem ex compofitionetalem eiTeconß-et oppon eremus.Sin auté media iccir co extremis non elfe contraria dicant/ quia quæcontraria funt/ non folum inter fedifcrcpantded gplurimum. Obiciemus bocipfum quod eft plurimum difcrc parc:inde aflumptum efle/qjeiufmodi quidam media lainterpofitafuerint. Na fiquis difpofitionem eiufmói tollat / nefcio quo nam potifTimum plurimam de finiatdifcrepantiam. At fi in caufaede dicant/ qgt;fufeum propinquius fit albo q nigrumrid profecto nobis fenfus ipfenuntianatqim humoribus eodem pacto/ üelutcalidii6dfrigidLi/amp;:quodneutrü êmedifi utriufqi.Verum nos ficexiftima tcconfueuide/plane comptum haberaus.Et ralia nobis quiuis forte concèdent. At uero album acq; flauum amp;nbsp;quodcunqi aduerfus quodlibet/fimiliteromnino inter fediffcrrc uidentur.Cumqi differentia finnqualia effecontraria.Non enim ex co proprie cp aliquid inter b^c fitmediumzconrraria funt:fed horum propria inter fecórrarietas eftiudicanda. lam uero inter famrarem atqi morbum nihil m teruenit medium:attamen inter feconcrana tune. An forte iccirco contraria iudi cantur:quoniam que ex alterutro fiüt/maxime différant? At quo nam modo di ftantiam plurimam ibi licet affercre/ubi nulla ufquam minora fint media. No da tur igitur circa fanicatcm acq; morbum diftantiam plurima affirmare.Ex quo pa tetzid ipfum quod conti’anum apellatur/ alio quodam potius g plurimo fpatio effedefiniendum.Proindefi permultü determinerur/quæremus utrum bocipfii quod multum diciturzacapiatur loco pluris pauciori oppofiri:an potius pro eo quod fimpliciter multum.Si primo accipiatur modoz rurfus qu£ medio caret/có trarietaté protinus fubtcrfugiét. Sm auté fecundo modo/cum facile concedatur cuiuis naturç multum diftare: neqïtamédeturpluriquodam metin diftannamz confidcrandum eftomnino quomodo contranum aliquid perpendatur. Num igitur quæ fimilitudmem quandam habent/non dico dunraxatfecundii genus: neq; etiam omnino qaliis mifceantur uelut formis ipforum plura uel pauciora: quxinquam ita fehabent/ nonne contrana effe neganda funt ? Nempe illa qui bus nihil idem fecundum fpetiem adeft rite contrana ludicantur.Sed adiungeu dum eft/ucin eodem falicetqualitatis generefint. Hincutiçpaffeuerarclicet/ 06 quæ fine medio ullo côtraria nobis occurriit. Quibus profecto nihil adeffe uide tur ad firailitudinem confercns.Quippe cum nulla illic alia fint/quç ad utrunqi uergenria mutuam fimilitudinem habeat uel concilient.Sed quædam duntaxac (int/qua? non habeant. Quod ft ita fit:quibus in colonbus comunio quædam

00 Uli

-ocr page 704-

inefl:: con trahi ncquaquam crunr. Atu cto nihil prohibcbi’t:non omnequiHcm omnt aliud autem alu üccHecôtrahum.’atqi in bumonbus faponbiifq? fimiliter. Sed de bis hacrenus ira fitdubitatum. Qu en fol et pra-tciea urtum quahras ma gis minus ueadmitrar/necne.Etprofecto coceflum ch/ea quæ qualirates partiel panr/magis ôe minus partiel pare. Vrrû uero faniras ipfa amp;; luftina bos gradus ca plant/hacrenus dubitaf.Si ergo harû quælibetfuâ quâdâ laritudmé bér/ cocedé dum é/ipfos quoqjbirus ciufraôi gradus admirtere.Sin aûr lanrudincm nullam habet: fed in quodam certo unaquæqj torum poflidet: num rum nec magis nee minus admittir.

MARSILjyS^

’quot;■'quot;]^^robabilius pro genere motuni ponimus/g rranfmutationemiquia rranfmuta ho naturam rei murans aliud pro alio i medium atberr.Morus aurem amp;nbsp;boe qui dem fignificat/ amp;nbsp;prêter hocfignificatetiaprogreflionem quâliberprioreîrenn?

natura ieruata.

Cap.XXI

PLOTIN VS

Œû uero motum ée genus airereredebeamus/necne/huci modü poffa s conrêplari. Profecto haccóditióc genus ede pór. Primo qdé/fimo 11 genus aliudreducerenócóucniar, Dei'defi fupms nihil de mom m co quoa quid épredicec. Prererca fi multas accipiés differenrias indefpés pa nat. Dicage/m quod na genus poriflimü motii redigereualeas.Neqi.n.fubhan tia effmeqj qualitas eoru quæ motu habenr:neq; etiâ ad actione reducerepores. Nam amp;nbsp;i paliione multi funt motus. N eq? rurfus ad paOïoné: quonia multi mo rus funtacnones. Probabilius aûr actiones amp;pafliones reuocancad m'otu. Sed neq? ad relationem rite redigiLppea cp morus nó fui ipfius fit:neem feipfo:fcd alicuius porius amp;i aIiquo.Sic.n.6lt;: qualitas i relationecollocarenNam qualitas alicuius ed/à ialiquo:amp;: quariras eodémodo.Si ad hire refpondeat/illa quidé entia quidampprieefle/eriam fifintalicuius/quatenus boequidêqualitas elf; illud uero qnras: eadé róne rum morus Se fi alicuius ed/fitaliquid anreg ficali cuius:mehro hocipfü quod eff quodamó in feipfo ppnenobis edaflûmendû.

’ ' Omnino uero relanuü proprie hocedponendumz nó quod primo quidêcdid f quod ed/deindeedamp;:alrerius;fed quod 1 ipfa babirudinegenerar/nullo prfus illicalio exidemeprærer babirudinem/quatcnus dicir: uelurduplü quadupki diciëi in ipfa ad dimidium compatione generarionéfubfidenriamqi accipiens. Er ante hoc nihil prorfus cxcogirarum I compatione dunraxat ad alrerum/utid dicacfitcp nanafcif. Quid igic hoc elf-Quod alrenus exidens:ipfum ramen ed aliquid/ucfic cc alrenus. Quemadmodfi qualitas Sc quantas Sc elfen na. Sed præ datforfan prius afleuerare: nihil ante ipfû rang genus predicandeipfo. Verûd gs obiiciatriafmurarioné ante motu exidere/ primo gdéauridé dieet oioi auc genus illudapcllas cdicier/urgenus quoddaaliud fit/prêter decern illaprædica menra. Deïdeabfqj córrouerfiai fpecie quadamorn datuecaligdg? aliudccon rradifponés opponer morui:atq;forfan generarioné:earn uidcîicerenâtrâfmu tanonéefledicens. Motu uero nequag.Quidigicobdat/quo minus generatio morus ütiSi eni dicar id obdare;quonia quod gignir nódü fit.Morus aûr circa nóens edenópolfit.Diccmus indefequi/ utgenerario necetiarranfmurariofit.

-ocr page 705-

Si autem afferatur ad idem:generanoem nihil aliud ene/q alrerarfonem/fiue pet mutarionem quadam/amp;aliquod augumétumcpropterca qjgenerario fitaliquo rum:qu^ permutata fiue alrerata 5«: quodamodo adaucra fintiprofccto qui hec dixenr/quægencrariôem anteccdunadduceci medium.Generationé iicro opor tecin his alteram quandam acaperefpeciem.Non emm m eo qgt;aliquid pafliue quodamodo alteretur generatio gtgniq; cófiftir. Quale eft caleheri atq; albefie n.Fieri nanep poreft/uchæcquidem factaiam fint: nódum tarnen gencratio firn pliciter ibi fuerit. Ac fi quotas quid tue dicamus fieri:refpôdebimus hoc ipfuni quod diämus alceran uel alteratum fuifte. At tune demum fit generatio/quâdo animal fit/uel planta/uel fimile/ quado uidelicetfpccies quidam ibi fufcipirur. Proindeafterrequis potent ratiôiconfentaneum fore/trâfmutarionem potius q morum î fpecie poncrc. Quoniam ipfa trafmu ratio ms conditio aliud quiddam alterius loco/fiue pro alio fignificat fieri. Motióis uero narura/habet amp;nbsp;quenda ex proprio tranfitum:ficut localis motus.Siquis autem id minus uelit:faltê ipfe difcendi acrus/uel cytharppulfus/uel omnino quiuis ex habiru motus ent eiuf modi.Quapp permutatio ipfa fiue trâfmutatio cü motio quædâfit/aliqd extra feponens/ponus eric fpês motionis.

MARSIUyS^___

Cómunis omnibus motibus eft proceflio quidam ex potéria in actum:fiuehic actus fit primus/uc forma:fiue fecudus/ut actio aut paftio queda Cap.XXlI. Oms procedens i habitum naturalem/fpecies quædam dici poreft.Pro ‘^‘^dens uero in habitum prêter naruram cafus fpêi unius ad alterius ad uêtum.Eft autem motus praferrim natiiralis iiiræfimillimus. Maxime uero propna motui eft alteritas.i.aliter fchabereq prius:propriaconfequenter amp;nbsp;tempori.

PLOTINVS

lt; Ed efto quidem notio peimutationis fiue altcrationis/ quatenus aliud motum fcquitur.Quid igiturmotum elfe dicendura eft? Efto itaqj mo / tus/ut de hoc figura quadam fummatim loquamur:exirus ex porentia in illud quod pofte dicitur.Cum emm aliquid ficin potentia/per quam î fpeciê aliquam prodeat:uelut quod eft î potétia ftarua: rurfufq; aliquid î potétia/qua cuadati actum: ficut progreftiuum: quando illud quidem procedit î ftatuam/ ipfeproceftus eftmotus.Ecquando progreftiuum progrediendi actum exequi tur/progreftio ipfa eft motus,Item faltus fimtlircr î eo/qui faltare poteft:quado iam faltat. Atquiin aliquo motu fcilicetin eo qui perducit ad ftatuam/ fpecies efficitur alia/quam adhibet motus.In aliquo uero uelut in faltu ipfamec faltatio/ fimplex quidam fpecies eft potcntiæ faltacoriæmeq} quicquâ habet poft feipfai poftquam motus ipfe ceftauic. Quamobrem fiquis motum apellauent fpcciem uigilem excitabundamqi cætens quaft torpentibus fpeaebus oppofitam/quate nus alia quidem quiefcunt:alia uero nequaquamiapellaueritqicaufa cætens fpe aebus/quando poft ipfam nonmhil effiaturzis minime aberrabit. Siquis præcc tea motionem hanc de qua îpræfentia loquimur/ uita quada corporü nucupauc rit:nec ipfe quidem a uero procul efle uidcbitur. Hunc enim motum ad métis amp;nbsp;ammæmotus æquiuocum apeUare deberaus. Protnde motum efle genus non minus aliquis ob hoc ipfum fibi pcrfuadebit:qj neqi faale neque forte poftibil«

OO T

-ocr page 706-

fic «pfum dcfinihbne cóplecri. Vefnm quo nine moms fpes aligna ëft/Quando Jabiturî deteriusmel oio paOïuus eftmorus^Forfan uero hocira feimek haben quéadmodum calefacno lub folealia quidé augenaha uero minuit. Atq? morus ipfecómunealigd clbamp;i utnfqiidem.Secûdû uero fubiecra ea quæapparetdif •’• ferénam accipir.Sed htne fequi uidetur/ucægroratio conualefcériaqj fint idem. P Ar uero qua morus quidem funr/idem ede uidér. Sed quoni différent? Nu fub lecns/an ponus ako? Veru de hocrractabiti fequctibusiquado de altcratióeco fiderabimus.Nücuero aiaduerrendum eft/quidnafittmotibus oïbus idem.Sic eni genus elle potent.Sed forte dicicmultiplicitenarq; ita febét/quéadmodû fi ens genus eflegs dixent. Adiduero de quo precipucmódubitabac/ dicédu ui dec;forfiran oportere/ morus oês g ad ré fccûdû natura ducûtmelfaite î lïs que fecûdu natura fûr/agûr/mento rag fpés ponere/ficut édicrûitrâfitus ât ad aligd pr^’rer narurâ/analogica quadam proporaoe fis ad quæ deducunt accomodare. Cærcrum quid nam eff cômune i aireratiôe amp;: auguméto amp;: generatione: eorûqj côtranisrRurfufqiî mutatiôeper locum/Quatenus uideheet b^eoîa motus fût. Profccrodictis qua motus funr/id potiffimum cômune uidcrur: utunûquodep quod inouef/nô lit poifeaîeodem/iquoanrea fuerar. Neqi gefcar:neq5oaum agaroïo:Sed quatenus adeff motus/ fempad aliud perd near; comitemqjfemp alreritarêbabeat.-ppeaginung permaneatin codem.Aliogn morus protinus di fperdatur/fiquâdo defiueritaliud/aliudcpfuccederc. Quâobrem altenras elf m morumô ex eo gip acrum aligd fituâq; quies agat m alio:fed ira pcnitus ut per d. perua agaturaltcntas. Ex quo efficifiut tempus etiam fempfitalrerunuquoniâ ^ morus ipfum ^creat.Morus.n.no quiefcés/fed fluendo lugiter méfurarus pdu nt tempus.Quod gdem icdrco currit una cû ipfo motu: quafi abipfo currente ueharur. Deniqj motibus oîbus cornu ne elf/eiïepcclTum quédam arq? ductum ex poréna/ôd ex eo quod polhbileelf/Iacrû.Quicgd.n.mouef/quocunq? motu ferarunproprerea pdic î morum/q; potétia quedam î eo precedir ad faciendû ali quid uel panédum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

MARSfLIVS_

Morus eff quafi ffimulus aligs urges ad uarios actus/modos/habitus/ uanafqi formas:qua gdem uarietare res uirefimilirudiné côfequûrur nbsp;nbsp;nbsp;^Cap.XXIII.

Oms morrix ficuramp;uira éinuifibilis. Morus quineriam p fe inuifibiîis

lt; uarietare deprebendic. Dependet uero motus ex mouéte amp;nbsp;i mobile efininquafimouentis afflatus. Vnde different motionum utrinq? Acd piende uidentur.

PLOTINVS_

St autem morus qui circa fenfibilia uerfatur ffimulus quidam uel impe rus ab aho i aliud urgés/amp;excirâs/â^ impellés ptiapem motiôis/ ne cor pearmeqj manear in eodem ut tali quadâ ingetudine/acuelutdifîracta circa mufcrfollicimdinequadam uice imagmem cofequac. Neq? uero putâdum eif/ea quemouentur/ipfum elfe motum. Nequeemm mcellus elf p cd es: led elf actus quidam ex pocenna circa pedes.Cum uero porenria non fit uifibilis/ncccf fanum elf iolum pedes agences a nobis uideri. Non pedes inquam fimpliciccr : penndeacfi quicfccrenc: fed pedes iam una cum alio: quod quidem inuifibi|a finquia uero una cum alio eft/per accidcns uideatunquacenus uidcmus pedesr

-ocr page 707-

ali’uni deinceps/aliumql babenres locum.Neque alicubi quiefcenres. Akerano nein prærerca ex co q^akcratur/folemus animaduertereiQuoniam qualitas ibi non eadem fen nar. In quo nam igit motus ek/Quando mouctaliud:amp;quan^ do ex infufa potéria prodic iactum.Nunquid eil imouére?Vcrum fi ita fit/quo nam modo quod mouct/amp;: panr/fiecpamcepsr Nunqd ergo ï eo ponus quod mouec/Acfi ita/curnacuproceflerit/minime pmanet? Sed oporrer ^fecro mo turn neq? a moucredifingnnequ ipfo eflerfed ex .opfo quidem amp;; inaliud erna nare. Neep i ako quouis/eUe a motoredifiuncaim:ïromo uero ab boe i illud ue luefpûm afflatûqa i aliud influentem. Quando igic uis mouendi progreflona ck/quafi propeUit/cogitq; locü fempalium pmurare. Quado uero calefactona uirtus eft/calefacit^tinus/motusqï ibi ê akerano. Ac ubi facultas ipfa nacta ma teriam/occupasq? earn gdificat i babitum naturalem/augumétum ek apellandu. Sed quado uis alia quædâ auferc/accidit dccremétu/tn eo uidelicec quod minui pór. Proinde ubi uirtus genitalis aginfic generatio.Ac cum bec uis minime ua lec:quæ uero perdere pót/exuperac/deftrucrio fequihnÓ dedruccióem mq in co quod lam facrii fueric amp;nbsp;pacrinfed i eo quod adhuc ïpigreffióc uerfac. Similiter cóualefcécia fir/uhi uis quæ póc facere faniraccm/agic/acqp dominât. Aegrotatio uero cocigic/quado córraria uis cóerana facit. Quamobrem fcqui uidet/morum nó folum efleperpendédum penes illa in quibus fit:uerumetia penes ea/ex qui bus ont / Ôiipquæ traduat.Motióisqj ipfius proprictacem effemotum qualemz talemq; 1 takbus cife.

MARSILIVS.

Locales motus differre uidétur inter fe ucl p terminos oppofiros/quos petur/ut afcenfus/accjdcfcenfus/difceifus/ac rcdicus:uel p figura proceffióis/ucrectus amp;nbsp;arcularis» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Cap.XXlin.

PLOTINVS.

'22*221 ^^ ^’’^^ localem motû/qûo fummat differétia/effambiguumdi furfum B^^lferri contrarium ek ad ilïud/quod ekfern deorfum: amp;nbsp;circulans motio K J motui recto concraria. Velut kqd fuper caput uel infra pedes proiciat. Potentiaenï impulfona cadem ek. Nifi quis aliam effe dicar potériam/quæ pel lit furfum/aliamqj rurfus quæ deorfum:amp;; aliter fe babere motu ad fupenus ten dentcm:aliterq? motum ad infenora cadentem.Prefertim kqd ita naturalitcr mo ucat:fiquidcm bic leuitas quidcm fic/ibi contra fit grau iras. Venuamé eoe i bis idcmqï ek/in proprium fern locu.Hiciraqj apparct penes ea quç fût extrinfecus acapi differécia motionu. Nempeicirculan motu acq; recto/fi modo quis idem turn recte/cum circulariceragitct/quonamodo motus différés ede póc ƒ An forte penes pceffióis ipfius figura differentiacapiet?Nifi forte quifpiam orbicularcm motum mixed effe cótédar.Quafi nó oio fit motus/ ütpoce quirem nó oio per muter. Verum unus deniq;localis motus i feeffeuidet:differénas dutaxacper extnnfeca fummés.

MARSILIVS^.

Concretio amp;nbsp;difcretio fût motus ab omnibus aliis monbus/arqj criam a qualita nbus differêtes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lap^XV.^

jf u ^ Êrucamê drea cóeretionem amp;nbsp;difcretiócm córingit localis motus. tem al^

/ teratio. Generatio qumctia amp;nbsp;augumentum Si codenfano/atqipppofitagt;

-ocr page 708-

PLOTIN vs. s

Retereacofiderandum cß/qüococreriofi^Jifcreno fefehabeat.Nung4 1 p Wahl motus finr prêter illos quos fupra narrauimus.’prêter generatióem ____mg amp;nbsp;corruprióem/augumétü/amp;: decremêrum/Iocalem motû/ alreiatio ncm. An fc^rre oporreat eas ad hos motus quoquo mó reducere. An ponusanc tere quædâ ex bis monbus cócretiones quafda Óf difcrenoncs exihere. Si igitur cócrerio ï eo cófifhhut ahud accedat ad aliud/amp;f propinquetióf rurfum difcretio I eo ut qu^propmquaucrunr/inde recedar/locales motus ita efle dicencdum ui deheer At uel motus ad unu/uel récents ab uno. Sm aut qua: mouétur itaznan d^ci dicâtur œmixtionem quadam/óf toremperationem/conftitunoemq; i unû: cam inq/qup f eo acm cofifiat/dum ahquid coftituit/no in quodâ babitu/poß^ um eft ahqd cóftirutuuta profecto i aliquem motû corum qui narrati funt/hos ahquis reducerepotent, Exordietenf motus ibi localis.Sedpræterbûcmorutn 3hud quidda ibi fier. Quemadmodu facile quiuis repent locale moru/efle prm dpium incremétufed ibi motû mox propriü qhtaris accedere. Sic iraq; amp;;bic m opit gdé localis gda motus/fequif aütnó neceftano cócrerio fiuedifcrcno.Sed quado quæfibi obuiat/fefe mutuo complectunf/cócretio accidit:contra uero di fcreno fequtc. Sæpe uero ubi difcretio fir/fequif motus quoq? localis/aut fimul ibi cótingit.Dum uidelicetpafiio quædâintclhgif aha circa ea quædifcemunf / nó ea róne qua loco murétur: Atq? i cócretione aha quædâ paftio eóftitunoq} có fequit a locali motu diuerfa. Num igit bos quidé motus i feipfis poncre decet? Alreratióem uero ad bas ntereducere/Quodcni factum eftdenfum/iam cftalre tatum.ld uero idem eft/aefi dicat fuifte cóeretum.Rarum quoqi factü intelligic alterarum.Hocaür pinde eft/ac fi difcrerum eftecófideref.Quinetiam ubi uinu cum aqua mifcef/urrunqi ahud g prius erar/euadir.Id ar eft cóereno qu^da/qug alreratióem effecir. Aut forte dicêdum/bic quoqi cócretiones difcretionesq? ptg cederealreratióes quafda/ipfas ueroalteratiócs acócretionibus difcretionibufqi differrc.Ncqi enialreranóes alias efle talesmeqa rarefactioné ipfam condenfario'*’ nemq? uel eé concrerionequadam atq; difcrerioné/uel ex bis oio cófiftere.Alio -quin ficprorinus aligs uacuum inaruraconcéder. lam uero nigredinêamp;falbedi \ nem qua nam conditione cóceflerit ahqs i concrerione difcretioneqj confifterc ? Sigs ät in bis ambigar/cogef/colores oio/ôû forte qlirares indeplures/îmo uero oés funditus extirparc.Snn.alterationéoêm/qua eé dicimus quidam in qlirate mutationé/quifpiam cóeretioné difcretionem ue eé conrédat/ certe quod ibi fici nullo modo qhras é;fcd reftant ibi quidam uel propc pofita/ucl feorfum. Pr^ terca doceri atqi difccre quo nam modo pór eé concrétion

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' MARSIL/VS.

a i Motuum fnecics probabilius diftmgunrur per difterennas internas ^ extern as. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXVJ. 'jT^/Cilicctper uires motnees/autinanimatas/aur animaras.Irem ficliclafitcr *^aïatas.Rurfus perimpulfum nature uetarris/uel cófilii.

' PLOTJNVS.

Onfideradum igif de lis uidef;rurfusqi inueftigandum de illis/quic di - ’ Ç ■ eunefpés motionistuelut imotu localnfi modo diftincrio ibi nó fiatp gt;Amotû ad fupiora/ucl ifenoraiitem p recrû amp;nbsp;circularédicut i fupioribu»

-ocr page 709-

efidubiratummunquij forte diHinguenJum fit p morum rcriim anfmararumt aiauccarerium.No n.fimilis eft horum inter fe motusià: rurfus eiufmoi motus

pmononeprogrediendi/natandi/uolandi.An eriam pimpulfum naturalem/mt nus ue naturale. Forte.n.quis huci modu fecundu unâquâqi fpém paitiet. Hic uero modus no exmnfecus accipet difteretias motionu. Forfan uero ipfc hard effecences funt:neq? taméabfq? bis cxiftunt.Sed ipfa natura barii motionu exter narumq^difteretiarumprincipium eeuidet. Forraffis ét parrin morum licetita: ut param natura flat/partim uero arte/param electione.Et natura quidé incremé tin Si decremêta:arte uero edificare fiue domos fine naues. Electioc ar mediran ƒ difcere/publtca gubernare:amp;: oio diccre/atqj agere.

Deniq?circa augumérum 6^

alteranóem amp;nbsp;generanone diftinguere lieer p modü fiue naturalem fiue nó natu ralem:uel enam pfubiecrorum uarieratem.

MARSILIVS.

^~yyStatus eft in rebus æternis:ubi nullus eft motus.Quies autem eft in rebus temporalibus.s .quidam pnuatio alicutus motus;uel motio quidam ual

de tarda. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXVlI.

C'^Vm igicquies fiepriuatio quædam/nô eft aliquod p fegenus.Motus at c Inó eft pnuatio fimpliatcrquierisifed cactus efficax auferés aliquid/arcp z^fferens. Status i eternis nó eft pnuatio motus: neep eni uel ibi ftatus fit ceflanre moru/uel illa nata fût ad motum. Motus duo bét oppofita.s .amp;: motd qui diuerfos petit terminos amp;nbsp;quieté: maxime fi quies confideret in tcrmino/a quo motus lam difcedic.

PLOTINVS.

E ftatu ucro/qui raotui eft oppofitus uel de quiere/quid na uidef eê di 1 d 1 cendum?Nunquid à: boc/genus unum ponedum eft/An potius m ali quod genus eorum/quænarrauimus/eft reuocandum'Sed pr^'ftatforfi tan ftatiim qdem ipfum diuims cócedere:bic aut de quiere perquirere. De bac A ergo quiete quid fit/ iprimis inuelbgandum eft. Atep fi idem oio efle atqi ftatus inueniac/nó rcctebicrequin uidebit.Quippc cum bicnibil pcniri$ maneat.Sed quod manere uidef/tardiorcmotu ferac. Sin autquieté aliud quiddam prater ftatum éedicamus/ ppca q? ftatus quidem fit circa rem prorfus imobilem: quies .'. auedrea rem quidé ftantem/naram uero ad morü etia quando minime moueaf: hocica eftdiftinguendum.Nempefi quierum ben bicalfurnmaf/ipfum quiefce rcdiceceflemotünódumceflantem/fedinftantem. Sm autem bicaffummaf ea qug nóamplius circa idquodmoueac/exiftit/pfeero querédti erit/fiquid apud nos fic/oio nó motum. Atfi impoflibile eftaliquid motibus fimuloibus agira ri:fcd opfretquibufdam monbus non moueruutfaltcm liceatdicere boe quod mouet efte/quid nam aliud dicédum eft de illo quod nó motief loco: fed quart tumadbûc motû ptinec/cóquicfcic:nifi ipfum nó mouen?Sic itacp quies crit ne gacio monôis.Quod âc ciufmodi eft/nó proprie eópuraf in genere.Quiefcit âc nô fecûdum alium q locale mocû.Priuarioné igit buius tâtû fignificat. Siquis ** aût incerrogaueric/cur nô enâ motû ftatus ipfius fiuequietis priuatiôem éedica mus:rcfpondcbimus/quia uidelicct motus aliqd fecûferés accedit:aliudcpquid dam cxiftit âgés côcutiensq? fubiecrûifZ plurima faciès atep difpdens. Quies âc uniufcuiusrj nihil eft prêter ipfum.Scd boc tâtû fignificac/motum uidclitet nô

-ocr page 710-

« habere. Verum cur non tn rebus ipfts ad in felligen nam ptinenhbus/n-atum/pri

1 uationem mononis afTenmusf'Quia no licet ftatum motus priuationem cogno ' minare.Quoma no cedante motu/ipfe fit flatus.Immo uero exiflêteiUo fit mo tus.Neq; flatus iHicefl/quia quod natfi fit ad motu/quadoq? no moueac. Sed qua rone flatus ibi ipfd intelligibilecomprehedirzpmaner;qua uero mouef/mo uebitur iperpctuu.Quamobrem amp;nbsp;flatu côfiflit/ amp;nbsp;motu mouec. Corporea ne ro natura motu quidé mouec/^abfente motu quiefcit:orbatauidelicecdebita motione. Præterea uidédum ell/quid ipfefit flatus. Item quâdo ex morbo ad ’ fanitatem aliquis puenic/côualefcit. Quarn igit huic côualefcentiæ quietis fpém opponemus/Si.n.affectiôem aquarcccdit/morbus ille efl/no flatus-Sinaucaffe cnoncm ad qua accedit/fanitas iHa efl.Quæ quidé non idem arqi flatus exiflit. Siquis âc dixeric fanitatem autmorbum effe flatum quendâ/bicprofecro fanira tem atqimorbû flatus fpês edeconccdct:Quodquidé iudicacabfurdum. At fi flatum famtati côtingerepropne fateat/ fanitas ante flatum nô eritfanitas.Sed de us quidem pro fuo quifqp arbitrio dicat.

^fEpilqgus prçdicamenrorum.

^^ktum uero nobis î fupenoribus efl facere atqi pari morioes effe. Mo rides. diaut allas quidem abfolutas edc/alias uero parrim eflectiôes/ partim etiamj y^paikones. Dictum uero præterea de cæteris que dicunt genera/ad noflra hæc refern debere. Dictum quoqi de relatione/eam uideliccc effe alterius ad altc rum habitudmé.Etfimulambo cocurrere. Dictum deniq? circa relatióem/quan do uidelicet habitudo ipfa fubfiflentiâ cffictt/illud ipfum quod refert/non qua róne fubflana fit/relatiuû ede.Sed qua pars aliq:uelut manus/aut caput/ucl cau fa/uel principium/uel elemétum. Licet aut fie relatiua anriquorû morediuidere: adeo ucalia qdem tanq effectiua fint: alia uero tanq menfuræquædam.Aliain exceffu defectuq? uerfent.Alia deniq p fimiktudines atq? differénas diflinguan tur.Sed hæc lam de his generibus dicta fufficiat.

^( LIBER QVARTVSSEXTAE ENNE ADIS.

QVOD ENS VNVM IDEMQVE SIMVL TOTVM EST VBIQVE. MARSILIVS.

Cum ala nec habeat quanritatem:nec padio fit corporis quanri / quæric quo per plurimû qfi fpatiumdiffundac/fiue per fe ante corpus/fiueunacum corpore in ipfo corporep ipfum catenus propager nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Pnmunv

lt;fPLOTINVS.

VNQVID Anima ubiqi uniucrfo icarco adefl:qa corpus uni \ uerfi fit tantû/Ipfa qdem natura habés;qua circa corpora diui il nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dac.Anporiusafeipfaquoqîeflubiqi?Non.qdemquatenusa

corporeptrahaf;fed quia corpus repiat illam anteipfum ubicp prgfcntemiadco ut ubiciiqi ponac/ibi anima repiat lam ex 1 fieri tcm/priusq ipfum i parte uniuerfi collocarec:torumq; uniuerfi \corpus i aïa lam exiflécc pon at. Verum fi aïa i tantii diflufa cfl ante q corpus tanrii acccderet:aia mq impies uniuerfum penirus interuallü / qd nam ,phibct/quo minus héatmagnitudinem/Aut quis nam modus ent/quo fic m uniuerfo/antcq fieret uniuerfum:quado nodum hoc exifleret. Contra ucro

-ocr page 711-

quaquifpiam condirioneadmifent am’mam ipfamzquç fmpattibiKs Afmagnitu dims expers effedicinubicp efle:cum nullam habeatmagnitudinê. Arg amp;ri una cum corpore dteac extenducum tamé ipfa nó fit corpusmeqi fic ramé dubirano deuitabic ex co tpipfi magnitudo fecüdum accidés tribuar.NcmpefimihteralL quis hicquoqîriteperquirer/quonâ mó fecudti accidés magna poflit eu adere, Nó enï fleur qlicas/uelutdulcedo ucl color p totum corpus extéditata prorfus amp;nbsp;aîa.Hæc eni fût quæda corpora paflîôesiut nó mirû fit torum quod pant cor pus/palTióem eiufmodi poflidereiacq? nihil ciufmodi in fcipfo cófiftcrc:quippe CLi corporis aligd fit: amp;nbsp;tanqua i corpore cognofcat. Quapp qualiras neceHano tâta eft/quatu eft amp;:corpus. Accedit ad bçc/q alcerius partis albedo nó cópatic • una m albedine partis alterius. Atq? i albo eadem partis huius albedo fecüdum fpém eft:atq? albedo/quç eft î altera parce:neep ramé eft numero eadé. Ac uero penes aiam idem numero i pedc eft atep manu.Quod gdem confenfio aîaduer fioq? demóftrant. Prœcerea ï qualiratibus qdem idem aliqd taqua diuifum eófi derat.In aia uero idem:fed nó diuifum.Quod ramen ppea diuidi dicir:quonia undequacp fe fundit. Dicamus igic de his iterum ab initio/inueftigâtes fiqua ratióe nobis perfpicue paceat/quo aia cü incorporea fit experscp magnitudmis/ poffit 1 plurimu propagari:fiue ante corpora/fiue i corporibus eatenus prédat. Forte eni fi cóftiterit etia ante corpora id fieri po liez facile admodû futurû eft/in corporibus quoq? taie aliqd prorfus admittere.

MARSILIVS.

Mûdus itclligfbilis.i.ens primû eft uerû/uniuerfum atcpmagnûiquoniâ amp;quot;nbsp;cûcra entia é: amp;: eft i quolibet fui totû.Ncc eft i uniuerfo.Ec cû diac ubicp efte/eft ipfii quod apeUac ubiep.Mûdus uero fenfibilis é uere paruû:quia ubiq? côftac ex par Uis. Atq? eft imundo fupiore nó câquam i loco cócinencc/ nee tâquam in îcerual lo quodam uacuo:fed ranquam in efticiente/feruante/fiftente/mouente/compre hendente. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ap. 11.

Vndiis hic ubiq? per quâbbet fui partem attingit ilium totum:ideo non * ■ 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ tectum ad illum inueniendum: fed area ilium ubiqp repertn

_jJ_Ft®tioluit in codera.

J. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

eSt uciq uerura aliquod uniuerfum.Eft etiam ueri uniuerfi lUius imago/ ipfa uidelicet uifibilis huius mundi natura. Ipfum igit quod reuera uni uerfum eft/in nullo prorfus exiftit.Nulliim cni ens eft ante ipfû.Quod aût poft ipfum extat/hoc ïam neceflarium eft in uniuerfo efle/fi modo aliqd fit futurû. Prxfertim cû ex illo depédeat: neq abfqi illo manere ualeat uel moucri. Etenim fiquis hoc i illo ponat/no tâquam i loco/mtclligens uidelicet locû rang terminûquendâcorporis cócinénszquatenus cótincac/uelinreruallum aliquod/ quod prius hoc fuerit qfi de natura uaaii:atque adhuc exiftat:fed affirmer hoc quaft in illo fundari atq quiefcere:in illo inq ubiep exiftéte/arep id penirns com prehédéce/quifquis inq ira pofuent/nois huius.i.loa apellatióem lam dimittés * ipfa cogitatióc quod diac apprehédat.Hoc aût alrenus gratia dictum cft:quia uidelicet uniuerfum illud primüq? amp;nbsp;ens neep locû quærit/ neep oio quiefcit i ali quo.Cum eniundtq, p^nitus fit uniuerfum'fieri non pót/ut aliquo mó fibiipfi dcfit.Scd implet fcmctipfumifibiqi é æqualc.Nec ibi illius eft uniucrfum:Ipfiim

-ocr page 712-

nancp untuerfom iHud prorfus exiïlïf. Omnino uero figuid in iiniucrfo fonda tur/alnid exiftés prêter ipfum paitidpatiUud/d:co ipfo confpirar.kem corrobo rat ab eo/nó dimdés ipfum: fed repenens illud ifcipfo.Er ipfum gdcm dk pro pinqu3s:dum ramé illudnóponit extra feipfu. Fieri nacpnópór/urens fit i nó ente. Verum ft no cns î ente fuerit/in ens incidit totum, Nô eni a feipfo illud di firabi cLielkq: poterat. Arg quod dicif umucrfum illud ubiq? eOc/intclbgêdum

* ƒ cft/in ipfo ente exiflereiarq? ira ifemetipfo.Ncq? mirum eft/fi ipfum quod ubiq) dicif eft îenre/arq? 1 feipfo.Iam.n.ipfu ubicp fit t uno. Nos ât ens ipfum ée fcn ^ fibile hoc extftimâtes/côfequéter ipfu quoqj ubig biceé puramusJtem purites ^ bocfenfibile magnum cflc/baud ab re dubitamus/qûo illa natura pmagnû boc tatumq? protêdac.Sed reuera bocquod magnû diat/paruum eŒ, Quod iftpar uum exilhmac/efl magnum.Siquidctotû illud p uniuerfum partis uniufcuiuflt;p fe fundit. Immo uero uniuerfum boc undiqi fuis parnbus ad uniuerfum illud accedês/inuenirinudubiq?rotum;feq?proculdubio maïus. Quamobrem quafi quod ulrcnori protéfione/nibilplus accepturum lit: fieenî forteamp;:extra uniuer fum euadere uiderec/merito penes ipfu circûcurrere uoIuir.Cum uero nopoflec uel comprebédere/uel feintroprorfus infinuare/fatis fibi factum putauit:fi locû Ó^ordinem forrirenubi proculdubio feruaret/ipfi prefenri propinquas:rurfusq5 no præfenri.Eft enî illud i fcmenpfoicnâ fiquid ei uelir adelfe.Quo fane fecófe rens uniuerfi corpus/repit uniuerfum: adeo ut nô fibi opus fit ulterius pgredi : Sed reuolui expédiât f eodem/tanquâ boc in quo rcuoluit/reucra fit uniuerfû. Vbi certe fecudum oem fui ptem roto lUo pfruif. Si eni iHud eér i loco/ meriro progredi illuc recraq; uia pcedere cxpedirct:arqi î aka enis parte p aliam partem illud accigereineceirarioq? turn procul rum prope elfe côtigerer. Sin ant neq; pro cul neep prope ilkcpôtaccidere/necclfarium eÜ totum illud adelfe:fi mô adfit: ée profecto illorum unicuiq? totum adeli:quibus neq;propinquû elbneq; remo tumiSed proprie capeporenbus adeil. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

MARSILIVS.

Mtidus îcelkgibiks excellétia porcHans uires fuas p oés ptes mûdi diffundit: ôe unicuiq?parti torus aded/tnterea fupereminés nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap 111. /—leur omnibus participare potêtibus uires comunicat/ita uiribus fins ipfe ■H^m^aded: Arq; ubi plûtes impartit uires/euidenrius adeil. Vbi oés euidétilfi L /ine.Neqjfirppriaalicuius forma/ uel loco proprio circüfcribic.Alioqn / neculterius uniuerfum forer.Necoibus coirer eér prüfens. Corpus non i fpecie fed iquantitate diuidif.Ideo facta diuifione amp;fi eadem nô reliât quanntas/ca dem taméfpés remanet. Cum uero ciTentia/uita/ mens pnma/fit fpés quanta ns cxpers/fi diuidac fecundum fpém diuifa/ipfam fpeciem permurabir.

.lt; - B Vm igic uniuerfum illud dicemus ipfum adeife/An ipfum quidem 1 f«

1 n ■ ipfo côfiilcre/Vires it ab co peu era diffundi: arq? ira illud ubiq; eifepu

^rari.Sic.n.aias ranquâ iactus quofda inde elle tradût:adeo ut illud gdê 1 feipfo gefeat: Aîas at illinc emilfas fccûdû aîal aliud aliudg euadere. Sed pfe cto gbus unû aligd illius côcedif:ppca g? nequeât oém ilkus natura ifecôferua re;iis nimiru ficadeifedicit/utuis quædaadfit illius. Neq? ramé ira ut illud oi'o nô adfit. Nam à tâc illud a fua illa potétia qua huic tradidir/minune fegregaf.

-ocr page 713-

Sed quöd accepir/tantum apprébendere potuit/ex toto pr^fentc.Vbi uero uires oés com un leant/illud ipfum eft euidétiflime piœfensdic ramé ut fimul fit ctiam feparum. Népefi huius rei fpés fieret/necp uniuerfum efte poftet:neqjubiq’ eéc 1 femetipfo cófiftés:fed fecûdûaccidés/amp;; alterius cét. Cum uero nulliusfit/eria uolétis ipfius efte/unicuiqi ipfum uolcnti pro illtus capacitate propinquat: neqj tamé illius euadit/neq; rurfus alterius:fcddefidcrio adeft. Neq; igit mirâdû eft fic in oibus effe:quippecum inullo rurfus eorum ficinfit/ uceuadat ipforum, Quâobré neq; forte abfurdum é aiarn dicere fecudii accidés/ita cu corpore quo dâmô fimul pati.Siqdé ipfa 1 feipfa dicac efte neq? materia: neq? corporis facta. Sed corpus omne p uniuerfum fui uelut illuftrcc ab aia. Nihil uero miradum ui deri debet/fi uniuerfum illud diuinu/cum ipfum nó fit i loco/adeft omni quod eft i loco. Cótra uero amp;nbsp;mirabile amp;rnfupimpoftibilcforer:fi illud habés ipfum quoq? locum propnum/adeffee alicui/quod ftt i loco. Aut fi adefiet oio. Atq? eéc ita præfens/ficut nos îpræfentia dicimus. Nûc auté ró dictat/neeeftanum ede/ut ipfum cum non héat locum/cuicuncp prüfens eft/ad elfe totum:ciiq? fit uniuerfo prçfens/ficadcffe/ucôcfmgulis adfic totum. Alioqum aliud quidem ipftus hier aliud ât ibi futurum:adco ut amp;: parti bile fit amp;nbsp;corpus. lam uero iterrogare licerz quomodo partiaris.Nunqduitam diuides? Arubi diuiferis / fi totum erat uitaz pars/uita non erit. Sed nunqd diuides îtellectumZut hic quidem i alio/ille aût î alio fit.Verû neuter illorum îtellectus erit. An igitipfius ens partieris/Atuero pars ira no ent ens/fi totum/ens extiterit. Quid ergozfiquis obiiecerit/amp; corpus diuifum habere parres/quæ adhuc ipfa: quoq? fint corpora. Sed pfecto partitio nô corporis fuit/fed ranti corporis potius.Et corpus unûquodq? fpecie factû eft amp;nbsp;dictum/quacorpus exifbt. Hoc aût præcipue quo ad fpém ptmet/nô hétpro prie quâtum quiddâ:imo neq, etiam quomodoeûq, quâtum.

k.

MARSILIVS. , ;

Vna eftetia prima.i .mens diuina ubiq? tota eft: Similiter una mûdi aia.Nec mul titudo ptium mundanarû impedit/quo minus una fit ubiq? tota. Nec uniras pri m^menns amp;nbsp;aie phi ber quin multæ preterea mères fint amp;^ aia: ^Qap.1111.

nee p mulca corpora euadunt aîœ multæ.Sunc.n.ôr mentes amp;nbsp;aie fuis pro ) n’ecanbus i feipfis îter fe difFerentes/etiam ante corpora. Suntqj i fe mui rail quadam cognatióe amp;nbsp;officii cómunione coniunctæ.Ec iterea alten \

PLOTINVS.

Acterum quo nä pacto fas eft dice re ens arq? entia: 3^ multas métes/^ni , masq? multas/Si ens ubicp unu effmeq? fic unü qfi duntaxat conforme ndnihiV Item ft més una:fi aia una.Tametfi accepimus alia eé aiarn uni uerfÏ:alias auté reliquas.Hæc.n.iam dictis refragan uidenfiEt qua: dicta funt/fi quam forte necelTitaté habét/pfuafionem tamë nó affcriit.Quippe cu aius incre dibile putet:unü ita ubiep totum idem elle. Forte igic pr^dar unü illud rotu par •’-tiri;adeo tamé utidipfum ex quo partitio fit / nihil inde commuât. Aut potius ab illo/ut rectius loquamur/ aliqua generate. Atq? illud qdé pmitterc/ut i feipfo cófiflat.Quæ uero uelut pees inde gignunt/effe aias/oia lam complentes exifti niare. Verum ft illud ens iccirco i fe cóquiefdcex eo ppne ^ incredibilc uideac

-ocr page 714-

) uniim aliquod rotnm effe fimul ubiq::eaScm ,pfecto ratio circa aias fimibïer du bicabic.Hænâqp i quibus corponbus rota: eé dicunt m tons/iamata nó erLit.Sed aucdiuidenf/aütfi torÆpmaneâc/ in quadam corporis parce fic propriecóquie fcenr:arqundeuires fuas pmembradiffundetJamqieadem órde umbus queSd y de aîa ambiguiras o nee: nun qd uis ipfa ubiqr fic coca. Prærerea ab nd qdem cor pons membra habebitaîamtaliud uero aim aîæ folam .fSed ipumis mueflagan dam cd quo nam modococeffis fupcrionbus/multæfintaîæ/mulcæmétcs/mul ta enna prærerunum. lam uero qua’ ex prionbus profluunc/ficramê ut nó ma gntcudines fint/fed numeri/dubitacióem limibcer afferér. Quo na pacto impleâc uniuerfum. Nihil icaq;nobis ex multicudine fic profluente pcrfpicue comptum cd ad dubtranóem eóferés expbeadam. Quadogdem amp;: ipfum ens effe mulca cócedimus alcericacc quadam: fed nó loco. Simul eni eff ens uniucrfum:quauis 'I ira ht mulnplcx.Nempc/uc Parmenides ait/ens enti proptnquanac fimul eff uni uerfum.Quineriam itcllectus eff multiplex alterirate/nó loco.Sed fimul eff ois.

\ Ntigd amp;nbsp;aiæ ita fc habêt^Forfan Ôi ala.Quoniam illud etiam quod circa corpo ra parnbilcdiar / imparubile rurfus fectidum natura eé cen let. Corp o ra uero ha bentiamagnitudinem/prefcnteuidelicecillis bacipfius aiænarura. Immouero a'i corpora ibi fiât/ amp;nbsp;quatenus prorédunf/fectidum oém pattern natura illa aîæ iplius appareat/quæ circa corpora uerfaf/fic uriq? circa illa aiam exiffimari eónn gitdiuihbilé. Nam nó efle illam i partes una cum partibus corpons diffnbuta: ledpaliimadeffetoram/indeperfpicuenobis parct/epór naturaunualiqd amp;im parabile reuera éefitcompertü. Neep igit ex co epaia una fit/tolkt efle multas. p Quemadmodû neqi ens unu/effeenna prohiber. Neq? multirudo illicuni repu gnat. Neq) pmultitudinem quandâ uira implere corpora neceffarium eff. Neqi pp corpons magnitudinem cxiftimâdû eit fieri mulntudiné aîarum.Sed etiam ante corpora excare multas amp;: unam. In ipfo naqi toto lam muite cófiffunt.Nó *. in pocétia quidcm/fedï accu lam quatltbet. Vna enim illa rota nihil phibec in fe multas exiilere.Mulcxcpuiciflim una nihil ipediur. Diftateni iter fe/interim nó . didantes.Adfuntcpfibiinuicem nó aliénai.Non eni terminis ullisirerfefepanf.

Quemadmodû neep fcienne mulre/in una quadâ anima cógregatai.Sed eff una ipfa talis/uci fe eónneat oés.Ita prorfus eiufmói natura eff infinita, MARSILIVS.

Anima mundi ficut amp;nbsp;mens eff indiuidua fimul amp;nbsp;uniuerfum:ideo i mundo eff ^yJbiqjtota. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^P’Yr,

/| yNima cu nó héatquatitatem/nó effminor uel maiorquatirateg mudus: fed uirtuce/qua nee tota mt'idus capit. Eadem uero aia grandion qua: ói y £. Xjpinon fufficic corpori pp potétie magnitudinem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ .

PLOJiNVS.

Romde naturç huius magnitudo nó eff fecundu molé cxiffimadaimo A p B les eni paruü quiddam ê:cafuriim uerfus nibilü:figs inde detraxerit.Ac ----ex illa natura neqi fas eff decraheremeqi fi fortefubtraxeris/ullo mó de ficiet.Quod fi nequag deficiat/nó eff meruendn/ne ufqua abfic ab ullo. Quo eni modo abfic ab aliquo:cum nulki patiac defectti ? Sed fempiterna natura fic non fluens:alioquin fi fluxent/eo ufq? procedet/quoufep profiliere poffit.Cum uero minime fluat/ncqpemm quo fluac habet/totumiam pjnicus comprchédic.

-ocr page 715-

Immo uero ipfa ed umuerfum.Maiuscp aliquid eft q ut fecundum corporeg na turæ magnitudmem ex timet. Paruü enï quid da rite cenfet huic uniuerfo tribue re.Quatenus uidelicet/hocillius ferreualet. Oportet at uniuerfum illudfiiper num neep minus apellaremecp minus ipfum fecundum molem ponere: ne forte diffidere cópellaris: illud raquam minus pofle per totü illud quod eo fit maius amplificari. Neqi.n.hocipfum quod minus dicitur/deillo prçdicâdum eßmeqi in ipfa menfura adhibenda eft uel comparada moles ad molem.Id naqi perinde fe haberet:ac fiquis medicina: dixerit difciplma/ipfius medici corpore eile mino rem. Neep rurfus maius illud cenfendü ed fecundü menfura aliqua quanti rans. Quado neq? in aïa fic aie magnitudo cenfet corpore maior. Magnicudiné uero ai^ hinc Iicet potiffimu coniectare:lt;p quado moles ipfa fit maior/aia eadem p to tam illam undiqifc diffundinqua: prius erat i mole minore. Ridiculum nanep plunmu eüfuturum/fiquis molêai^etiam adhibuerit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

MARSILIVS,

■“]^Quediones de anima mundana amp;: no dra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI.

C^^V^nt ira.Si aïa tanta hécmagnitudiné unturis/quata mó dicebamus:cur L q Bno accedit etia uiuificado ad quodlibet corpus appofitu. Refpódet earn ^^pode/modo corpus accedat ad eam.i.conformitate formabili.Item dubt tatiSiSiaïamundi occupâttotum/nunqd corpus propriaaïaaïarum hét fimul fuam atep cóem/Et fubdubitatquærendo/qûo différât ibi he duæ aïæ.Et refpon det padiunctióes difFerre;quia quauis bec amp;nbsp;illa fît aïaitaméhçcedaïa eiufmôi iHa lUiufmodi. Deinde cófirmat aïam mûdi poffe ï corporibus remotis eandem efferotatquia amp;nbsp;ï nobis aïa nodra eadé fimul tota ïpede ed amp;: manu. Et fubiun git differétes fenfus amp;nbsp;padiócs nó obdare:quominus ï hoïe fit una aïa/amp; ï mun do una.Quia uidelicet/in hoïequouis unus ediudex.Sicamp;: ï aïa mudi.Deinde interrogat:cum duæfint ï nobis aïæ: Altera cóis:altera propna:cur aïa nodra nó perapit ludiciu aï^ mudi. Refpódet: Quia ex ludicio illo nó refulcat ï nobis com paffio. Præterea neqi eadem uis aïæfemp quæ ludicat/animaduerrit fe ludicare: neq? uis quolibet in eadem aïa cómunicac alten indicium fuii. Ideo nó ed mirum fi nee uis aï^ nodrç perfenrit ludicium cóis aicineqi illa nodrc cómunicat fuum: Sed ratio ï nobis aiaduertic ludicia ïferiorum ï nobis uirium:Et ratio ï aïa cómu nianimaduertitfimiliterfuarü iudicia. Ratio quidem nodraoccuparaed/^di ftracta circa fenfibilia. Ratio uero cóis aï^ collecta circa ïteUigibilia. Ideo cu circa oppofita cóuertant/nó cómunicat ludicium ab altera ï alteram facile.rMitro nüc qiïo p cóem aïam fit ï nobis cómunio quidam uitæamp; confenfus amp;nbsp;compaflióis turn inter nos/tum ad mundana amp;nbsp;cæledia:In qua unione confidit uis atcractio nis amp;: magieç.Tu caue ne pûtes Plotinü ponere unam tantu incuctis aïam.Hoc enï illi répugnât ubiqi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?

PæTlNyS,.

. Vid ergo/nó ad aliud corpus accedit? Forfan uero corpus illud fi modo 1 4 ^ poffit/oportec accedere. Accedens auté accipit inde/fi? poffidet quod acce V * piri Quid igit?Corpus aliud aïam ne hét eandem/poffidens uidelicet m terim ipfum quoq? fua qua hét aïam.Quid enï difFert?Profecto adiunctionibus differt. Præterea quo in pede manucp eandem ponimus aïam?Anima uero quæ 41 in hac uniuerfi parte/nó affirraamus eandem cum aïa lUa/quæ fit ï alia emfdé

-ocr page 716-

parte. Sinaûtfenfus différentes funt/pafnones etiam incidentes effedifferentes cxiftimâdû. Alia igicfunt quæ uidicantuudicâs uero nóaliud.Nempeindex idem i alus ÔC alüs ludicat paffionibusiQuâuis panés nó fit idem ipfe qui iudi cac/fed hæc potius corpons talis natura, idq? perinde fe hét/uelut fiquis noftrû Ôduoluptaté ludicet/quæ fit circa diginim amp;nbsp;dolorem qui circa capuc. Curnâ igic altéra indicium alcerius nô perfentit?Foifan qa mdicium illud eft nô paffio. - Præterea neq; uis ipfa quæ iudicat/didt/iam ludicaui.'fed ludicauit tantû. Quo niam neq? apud nos quidem uifus auditui nuntiar:quâuis uterq; iam ludicarit/ v Sed pr^fidés urufqi ratio.Hec aûc eft ab urrifqi diuerfa. Sepe uero amp;nbsp;ratio quod m alio indicium e(f/cognouit:alrcriusq? paflioné aiaduertit. Verum de hoc ali bi quoqjdtximus,

MARSILIVS.

Multitudo numerorum ab uno/amp;; linearum acentro fluencium non prohibée quo minus uel unum illud uel centrum hoc imparnbile fit/amp; unicum. Simili ter anima non cogitur diuifibilis fieri:aut multiplex propter diuerfâ membra

uel corpora^

Cap.yjI.

W Mm o fient uirtus rectrix/tota eff in qualibet parte pód indmifibile/cotum in qualibet parte aêns/fic amp;nbsp;anima, PLOTINVS.

Ed dicamus ireru/quo idem p oïa fir. ld aut fimile é/acfi qu^ramus qua códiuone unüquodqj mulrorü fenfibilium/fparfim undequaqj difpofito rum/etufdem nature fit particcps. Profecto eóffat nefas éc unum ipfum pp return mulntudinem i mulra partin:fcd decere potius mukadiuifa ï unu nee colligere.Quod qdem ad hxc nó uenent.Sed bar qa difiecta funt/opman nos compulerfit/ illud quoqi fecudum hæcquodâmo eÜedifiectum.Velutfiquis id quod fupac/atqscónnet/unacü eo quodcótinetïpres squales putaueritdiuidé dü.Tametfi eónnereqdé pot manus corpus toni lignüqi mulacubitü/amp; quod uis aliud. Vbi profecto uis ipfa quacotinet i eo quod tenet/ubiq? uiget: neqj ta men diuidicurî partes equates fimul cum eo quod manu tenef;Quanuis appa reat quatenus manus atdgit/eaten us efle potentiam arcufenptam. At manus in terim fua quada quantitate defcnbit/no quantitate corporis quod fufpéditur fit tenet.Acq fi adiunxeris fufpenfo corpoii aliam longitudiné/manusq; illam ua leac fubltinere/uis ipfa regendt illud quoqi reget / nó fecta uidelitet in partes to tide/quot het Ôf corpus. Quid ergo Zfiquis fin xeric corporea manus mole clam e medio furupufed relmquat îtcreauim illic eandem/quæ podus anteafubftine bat/eracqi prius i manu/noneuis eadem imparcibilis i toto fimiliter pódere per quâlibec ent partem? Preterea fi exiguu quodda lucidtiqj corpufculum procen tro dlicubt fixens/eicp maius aliquod corpus fpericû amp;nbsp;pfpicuû circumpofuens: adeo ut inmi corpufculi lumé i toto circûdâce pluceac/ ubi no fit allude terra ex ternç moli/nône îtimû lumé illud dicemus dû nibil patit/fed pmanet/pcotâ mo lé extrifeca pceflilfetaccp lumé ibi ï corpufeulo paruo côfpicuû/inde totû quod circûftat/pçnicus comprehêdiffe. Quonia uero nó ex ipfa corporea mole illius cenen lumen ipfum excabac:nó eni qua corpus eft/polfidebac lumé: fed qua cot pus lucidû/per uirtucem uidelicec aliam icorporeâ,Dicagediquis corpons illius molé fubtraxenc/ uim uero luminis ibi feruauent / nunquid ultenus diccurus fis

-ocr page 717-

alidibi proprie lumen efiTe. Nonne ponus cntçqucamp; intus amp;nbsp;perfperatoram ex terioremiNeq? ampltus cogna none figes/ubi eracanrea pofiruimnecp dices ulte nus uel uncle uel ubi fit lurae.Sed de hoc cris ambiguus acpifus admirabudusJ Simulaûcamp;: hie Sc ibip giobum lumen idéinfpicics. lam uero Sc circa folem pO tes dteere unde potiffimum lumen totum aerem circûluftrar: quado uidelicet in corpus folis aaédingis. Simulcplumen idem ubiqi drcufptds/neqidiuifum» id uero teftantur ipfæquæ ex luminefiuntdeafiones quædâ. Que pfecco no alibi lumen reddunc/q eregione unde lumen effluxerat:necp lumen fecanr/neep comi nuur. Acqui ft fol ipfe uirtus guard am fola force a corporc fegregata/ lumenep ef funderec:neq; bineuel alicundeprorfus exordirefineq? tii unde mittacur fignifi caresded efletomnino lumen ubiqi unurn idemqi exiftensmeej cxordiens:ncqj

Habens alicunde prindpium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, 1 ... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MARSILIVS. - r :

Ala CÛ fit prior 01 re corporea/mento a nulla depedennullo igic loco tdiget/nul ft eft addicta. Ad oém igif locû indifferéccr Sc arque fe hécldeo Sc ubiqvcómunt ter eft'Sc nufqmift anima quidam per prop nu aftectu quando^ ad aliquid pro prium fefeapplicet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CapiyiIL__

ITem cü fit idiuidua/ubicüq; é/exiftit tora. Quieqd igitur illa fufcipit/acci piens nó diuifafufdpit quodamó tota;quis nó cunctis eius utribus peni , rusj^fruat. Aïa müdi ficut 1 corporibus/ipfa nó fit corpus/uel palïio uel forma J^pna corporis/ita nó fit multiplcx:nec diuidifmeq? pane. Et qu^uï n^a cipaturnuUiiexpedita cunctis adeft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g

^LOTINVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' r - 14 nbsp;nbsp;^

¥ p^kRofecto quonialumé eft corporis aliqdzundeueneric facile potes dice k W re:quippecû ubi fit corpus lUud/ualeas indicate. Siqd at exps macerig ------ftt/neep indigeat corpore: quippe cü naturaliter pnqs fit omm corpore fundaeûtnfeipfo: imo uero taliquoda fundaméro nóindigés:hocmg naiura eiufmóipræditûnó héns principiü unde exordiat: nee itra locû aliqué habitas: nee corporis alicuius cxiftês/quona pacto dicere potcris aliquid eius efie hie: Sc illic eius aliqd efteCSic.n.Scunde exordirce haberenSc alicni luris exifteret.Reli quü igit eft afterere:fiqd accipit illud/ipfa totius potétia/torü illud accipe. Nee illud ppea uel aliud qddam/uel partibile fieri. Ei naqi quod habet corpus quis f^pepaeddés/riretamé pan cóuenic.Et bacipfa rónepafliuu Scdiuifibileiudica n pôt.Quâdoqdé corporis aliqd eft/uel ranq paftto/uel ranq fpés.Quod auté nullius corpons é:fed tale prfus exiftir/uccorpus eê illius affecter: neceftariü eft tûcæteras corporis pa (ft o nes m fe nullas admittere: tii uel maxime diuidi nullo mó poffe. Diuifio.n.corporis paffio eft/atep pnmo:Scqua écorpus. Siigicqua eft corpus diuifibileé/nimiru qua nó corpus é/indiuifibile^rfus exiftit.Qua.n. códirione diuides quod raagnitudiné nulla habet. Si igit quod magnitudmem habet eius quoquo mófitiparriceps/quod magnitudmem hét nulfa/illud pcipit nondiuifum. Alioquin magnitudmem illud riirfus baberet.- Quando igitur unum effedicis 1 multis/ non ipfum multafactum dicis: Sed multorum ponus paffonem/arcum illi uni fubneens 1 multis ipfum fimulinfpiciens. Vnum uero illud in ipfis ficaedpiendum eft/ utncqueunius cuiufqueillorum:neque cunc to rum ftmul iam fit effecnim.Sed illud quidem fui lurts ftnipfumqi metexiftac Cum^ipfummet exiftatftbinufquamdeeffe: defectum ue nullum admittere.

-ocr page 718-

Neqmirfus putanda efKpfum eHe propne tantugnatum eft fenfibileuninerfd ƒ nedum tantum firdunraxat/quara pars aligna unfuerfuOmnino enî neq^eft ul lo modo quâcum.Quo igitmodo tantû propneenrauttantu: tanta nâq? méfu ra corpori conuenit.Ei uero quod non cft corpus:fed natura alia præditû/nullo modo rnéfura tanta eftadhibenda.Cum neqj enâ raiealiquidfit. Neq? igirur all cubi eft ponédum. Nec itaqp hic amp;nbsp;ibû Alioquin fæpe foret alicu bi. Si igitur diuî fio fccûdum loca/couenir quâdo aliquid rci ipfius/hic eft/ôr aliqd ibu fequrf/ut cm no couenit alicubi efte/nullo modo partitio congruat. Quamobrem necefla num eft/iUud fecum ipfo imparti bile pmanererquis multa illud affectenr/ac eua adequater. Si ergo multa illud defidcrant/conftat totum ipfum appetere. Iraq? fi aflequi polTint/rotû ipfum pro uiribus aflequi.Quâobrem oportet quæpartiel pant illud/itaillius participate:quafi nô participét. Quippecû ipfû propriû nul lius euaferit.Sic.n.manet î feipfo torum.Simulqpîquibus infpicic/toru pmanet/ amp;nbsp;occurnt. Aiioquih nifi totum ibi permanfentineq; ipfum quidem eritmeqi res ipfç id ipfum quod optât priapabüt.Sed aliud quiddam porius quod minime appetebant.

Pd^SILIVS

Aîa prima du fe to ta multis mûdi partibus exhibent ncq? multiplicatur i multas aias f que primas.Hç nâqj nihilo îter fe dtfferrér.Neep i partcs.Eft.n.îdiuifibilis» ærectura molé accedit prfus debilitata deficeret Çap. VIUL lodat uero uires fuas mûdi membris:Sed adeo eflentialcs q^prieqj ; uires ut îfeparabilcs fint ab ea. Ipfa igic eft ubicp rota. Quinetiam igines duntaxat uiiïum fuarum impartit mudo ipfa tori fimiliter x'''adeft;luas imagines ubiqi rectura. Demqpficutin nobis ficin raundo: nifieadé ubiqi uita uigeret/nó effet ram mira partium inter fez amp;nbsp;ad torn confcnfio paftim acqjcompaftio.Qu^autéde aiamundi loquimur/de intcllectu diuino fimilirer dictfi inrellige.

PLOTINVS

Roindefiunu illud cómunefici mulris diuidaturin paites/urquelibet

1 nbsp;nbsp;9 parsfituelutipfurotû:fequicutmultafintpnma/amp;:unüquodq5ptimûi

—^t^:^-_^rærerea multa hæc pnma qu ona difcernenf/ne cucta fmcfimul unum.

Nó.n.p corpora fua fepabunc:Na impoflibile é ea corporü fpés efle.'fiquidé bec quoqi primo illi a quo manâtfimilia funr.Sin atqug dicunf partes in mulris có munis lUius poténæfint:primo quidénó eritultenus unuquodqi rotii. Deinde quo na modo procefterunt indediuifæ/illudqirelinquétes ^Si.n.illud deferunt: conftat alicubi reliquifle illudupfe interim alio procedentes.Item utrum adhuc fint hæ in illo poten tiæ/qu^ hie in loco fenfibili facte funt/nec ne.Si enim ibi nó funt/abfurdum eft illud cóminui ifirmumqi euadere:ptiuarum uidelicct uinbus qiias prins babucrar. Abfurdu impoflibile rurfü uires eifea fuis eflenis fegrega ras. Ac fi amp;nbsp;ï illo fût amp;nbsp;alibi/ aut totæ aut partes earn hic erûr. Si partes/nimirum quæ ibi reliquafunt/partes erûr.Sin uero toræ/uel eedem quæ funtibi/hicquoqi funt nullo mô diuifæ:atq? ira erit rurfus ubiqi idé nullo mô diuifû;uel he poten np fût illud totû fingulatim multa lâ factû:quorû. quodlibet fit rotû: fûrq? uires eiufmôi inter fe fimiles. Atqj ira amp;: una cû eflentia qualibet/uis ipfa una folû ent: ïpfa uidelicetelfentiam comirans.Reliquæuero porenriæ tantum crût. Tamamp;fi impoflibile eft/ucl eflentiam elfe abfçp potentia/ ucl fine eflentia elfe potentiam.

-ocr page 719-

Potêrta.ç.iUtc fubftâtia ed amp;nbsp;efleria/uel mains aliqd q effentia. Smaut aliæ quæ da hic pocétiæ funt tanq minores amp;nbsp;exiles quæ inde manât/uelut fi lumen ex lu mine fufeû ex claro depédeanatep effennæ quedâ poténis eiufmoi côiuncrçfûr: ne forte pocentia feorfû ah eflenna fiat.Profecto amp;nbsp;î eiufmoi umbus oîo intèrTe-côformibus neceflariû eft/uel eandé ubiq* inefle: uel fi no ubiq; fimplicitef/fak^ paffim eandé rota nó diuifâ tanq in uno quodam codéq corpore. Si ât boc/cur * nom totoinfup umuerfo.Sin ât côtingat infinite qlibetdiuidimô amplius ipfa rotacofidetifed pririonerpotennaquçdâ ,prfiis euadet.Deindecû alia diuerfis parnbus aliaqî uis infit/ nulla fentiédi mutua comunio relinquef. Deniq? fi que admodûaltenus fimulachrû uelutamp;: lumé debilius/ab eo unde fit fegregatû no ed âplius:atq5 010 qcqd ab alio ita dependet/ut fit eius imago/nequit abfq lUo côfidere/merito neep be uires ab illo profeet^ ubi fegregancab eo ede poÜunt. Quod fi ita fit/ubicunq? hg funt/ibidem fimul amp;nbsp;illud a quo gignutur. Quaob rem ubiqj fimulirerum ent illud totum nullo modo diuifum.

MARSILIVS

Ois irellectualis aia ed exprefla imago amp;nbsp;uirtus qugda intellectus primi p effen tiam imobilis/quoniaab imobilt folu exidit effenua nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

lt; Tquot;^ Imiliter radii folis firmi pfeuerarét:fi fol ipfe pmafent: Vbiq; funt res/Sd uires qugdaitadepédentes pgnitus amenre/uelaiaprima:ficutfpecula

^_____7 ris imago. Vbiqugic més prima é fimiliter/amp;: aïapnma.Tu nero hicamp;:

fupra amp;; ïfra fæpe p uei ba Plotini notabis plures effe mentiu aiarumep fubdauaf fempiterfedidinctasiquis inter eas unio fit mirabilis.

^LpTINVS _

^-44 Iquis at obneiat nó effe neceffanu/imaginé ab exéplari córinue depédere: IqBM repin.n.imaginé abfenteexéplo aquo imago extiterir. Itéabfenteignez L / caloré in calefacto redare:primo quidé qtü ad exéplar amp;' imaginéptinetz refpódemus.Siqs imaginé a pictore facta induxerit:exéplar ipfu imaginé nó fe 1 ciffe:Sed pictorépotius effeciffe illaineqi tarnen ipfius imaginé: etiafileipfu pin ' gereqs optauerit.Nó.n.corpus pictorisz neq?formaqua picturaillicimiracpro priepingir.Neq? pictoré:fed talé quandacoloru pofitioné exidimaredebemus talé imaginé facere. Sed ncqi ^pnehic ïtroducta é imagmis fimilitudinifq;effec tio.Qualis potius ed 1 aqua/fpeculis/umbris.Vbi profecto fimilitudo quedam priori pp ne fubed/fitq; ab illo.Neq? pot cü ide pprie fiat ab illo feorfû exidere. Hoc at mó reuera debiliores quoqi uires a prædantionbus fupioribufq? fieri rite prorfus exidimabut.Proide ad illud quod de igne obiciebac/refpódemus:calo rem nó effe ignis imaginé:nifi qs forte dixenrn calore quoep ignem efic.Si.n.id affirmauerit/ira caloré ab ignenó fegregabit.Ia uero amp;:fi nó fubiro/ramen paulo podcalefactura corpus refrigefcit:igne illincabeunte. Cetern fiqui dixennt has quoqï uires ab itelligibili mû do huic uniuerfo ïfufas extingui. Primo qdé unü dutaxat effe imortale putabut. Aias aüt amp;nbsp;itellectü mortalia iudicabüt.Preterea -quæex imobili fiunr effentia/flucre nó rectecócedét.Quaq ficubi fol ipfe figa^ luméidé eifdé locis infüdet. Acfiqs obiiciac nó idé prins Ifundere/ex hoc ipfo fibi pfuadere facile potent/corpus folis córinue fluere. Quod at quæ a miido 1 telligibili fiunc morri non fine obnoxia:aïecj amp;: intellectus oïs fint imortales/ali bi quoq; ed ex plunbus confirmarum.

MARSILIVS gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pp Ü

-ocr page 720-

Afa noffra tota totifep fuis uiribus cuilibet mebro adeff/quis alia membra uires ^ inde alias amp;: magis minus ue acetpiant.Similiter ad mundi partes anima mundt atq?mens diuina fe habet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XI.

Es corporea iter fe dilfat fape p exteriores rerminos.Res uero icorporea “ff QiJ^s P externos termmos inter fe non dilfent: intimis tamépprietatibus difcernunt.Sic ideç ab ideis in mente. Snéue a fciériis Î aia intellcctuali. Més ab a ia. Mét es a ménbus. Aieab ais. Corpus quidé corpori non facile adelf. Facile corpus aïa.Facilius aia aiaiAtcp méti facillime mentes.Faalior quidé eff unio luminis ad lumé/q luminis ad diapbanü. Atq facilior hac/q qualitatis ad qualitaté ucl ad corpus:Rurfufq, ifta facilior/q corporii inter fe cómertium.

PLOTINVS

Aereru fi uniuerfu ipfu intelligibile éubiqi totü:cur nó 6? oia inrelligibile eii acapiür/Iré quo in ordineintelligibili hocquidé primu elf;ilfud ue fecundü:amp; fimiliteralia cófequérer. Sedpfecto quaadcapiendü para tiora fut/TTTi prafenuora céfenEQuin etiâ ludicandû eft ens ipfû ubiqjp natur! cntis exiftere/nufq fibi ipfi deficiés.Prafens at illi fien/qcqd pót elfe præfés:amp; quarenus ualet/catcnus illi prafens elfe/nó Ioco;fcd quêadmodu pfpicuum cor pus lumini. Nam i corpore curbido uel opaco parncipauoné fieri aliter arbitran dum.Prarerea quado ibi prima/fecuda/rerria difponunt non loei gradibus;fed y nbsp;nbsp;ordini/uirtun/differenriis gradatim accómodandum.Nibil.n.phibec fimul elfe?* que differtir.Quéadmodti aiam/inrellecru/fcientias oés/tü maiorcs/m minores. Quonia amp;:circapomu idem/oculus quidécoloréuidet;olfatus acodons fenne fuauiraté.Senfufqj fimilirer aims ihidéabaqualicacê:ubi ramécuncræ fût fimul: neqi reipfa inuicé fernngunt;Sed nóneigiiur inrelligibile illud uarm prfus ent amp;nbsp;multiplex? Profecto uanuata tamen/ur fitamp;:fimpTex/unüq?multa, Ró.n.eft amp;nbsp;una fimul amp;nbsp;plurima. Td uero omneens elf uiiu. Naamp;q;fir alterd/ex fcipfo habetapfaqi alteritas aliqd elf ipfms.Nó.n.eff nó enris/ipfüq; ens itacófiftir/uc unfi inde nó fit difmncm.Népe ubicüqj elf ens/ipfius quoqi unü fibi adelf. Arqj untim ens rurfus ï feipfo cófilht. Fien.n.pót/ utquod aliquarónedilfinguif/li mul tarnen exilfacamp;f adfit. Aliter at fenfibilia intelligibilibus pr^fenna funr/qux cunq? funt præfentia/â: quibus pgt;pinquanr. Aliter rurfü inteUigibilia mutuo fibi adfunt.Quonu amp;nbsp;aliter corpus ppinquataie:alitercidéaiefcientia baret. Atqj faenria elf fcientia: prüfensnn eodem uidelicet urra^ fimul exiftens.Corpus at corpori prater h^c aliter appropinquat.

MARSiUyS-

Sicut muica aures eandé uocé audiunt nó diuifa;fed tota ubiqj fonanté:Sic mul ta palfim corpora mudi ab eadé mudi afa fimul ubiq? tota uitaacapiür;ée multa in nobis mebra ui ta ft militer ab anima noftra

CapiXn.

Jcere nero corpora mundt cu pnmü apra funt fufope uitale aligd ex aia mundi nópbibec hæc interim habere pprias aiasiga amp;nbsp;has accipiûtilla preparate:amp;ai'£ uidflim corpora lUius uirtureutuihcanr. Mundus uire bic noiacus fignificat congregationé cómunionêcp mutua oium îtellecruû intel lectuahüqi aîarû. Aia qmdibec iceUeccualis femp fecundu rota fubftâtiâ eius edi S^Ï mundo uica: fimul amp;nbsp;i mfido corporeo.Quauis hicnó cuctas fui uires exer cear. Er quiafép cd ibi per hunc totum ex cellen ter exi/hhEt quoniam per eflen tiam hic extat fimul/amp;: ibi adeo non hæc ad corpus:fcd corpus ad hanc uidecut

-ocr page 721-

accedere quadam uidelicet ad illam aecórnodanone amp;: proprietäre formell, PLOTJNVS_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S

Aepenumero uox p aeré fonac oranoep iioce cóprehedit. Auns â^refâè' accipit arq? fétit: præfem i regióe traqUarac fi auns aha i aha regióis eiuf dem preadhibeanaccéder ad ipfâ uox fimih£eramp; oranonmo uero auns adfeimoné uoeéq? accéder. Oculi quoq;multi ï idé fpecraculüdingunë.Vnde uifione oés iplent. Quauis ï fgt;pno quodam fitu fit illud fpecraculü collocatü. Diuerfa uero pceptio fitibidé:qa bæc qdé auris calle uero é oculus. Simih qua dam róne qcqd póraedpeaïam accipit:amp; aliud rurfus arq? ahud accipit ab eo dé.Eft at uox ubicp p aeré una nó diuifa:fed ubiq? rota.Quinetiâ fi aer rang pa nés rei uidédç formafufeipit/bétfimihternó diuifaiVbiCunqi.n.adbibct uifusz ibi acapit forma.Sed hoe qdénóois admitrit opinio. Ideo uero dictü fir: utcó firmer ab uno eodéqr participationé in multis expleri. At i uoce mamfeftms eft quodquerimus/uidehceti toto quodaaere/amp;:quahbeteius prefpém eflerota. Nó.n.quilibetaudirctidé/nifiubiq; oratio expreflapuocé rota prorfus exifte ret:atq; auditus ois rota limthterhaunret.Proïde fi rota uox paere-mtotü nó fic extendic/utb^cquidéeius parscü hacparteaens copulet:illa uero cüaliafimul diftribuancur na minus credendû fitaîam una elle rebus cüctis infufâquidem: neq? tamé una cü extenfione rerü extcnfa/neqi cü rerü diuifione diuifa.Sed ubi cunqjadeft/adefletota/ efleqsï quahber uniuerfi partei panes minimedillnbu tó.Iauero quado pcorpora fundrt/qüocunqi ppinquec/pportionaléquâdâba » betcü illauocefimilitudmé/quæiâ éexprefla p aeré.Düauréextat fupcorpora fimilitudiné quada uidet habere cü uocare quoda arq- ét uocaturo. Tamamp;ii in finuara corpori/neqi ficqdédéfinit uicé uocaris babere.Qui fane uocas amp;: uoce habet amp;nbsp;tradir.Sed qtü ad uocé ptinet nó idé ed oio/cu ilhs ad quæ declaranda nobis editroducttufed nó nihil fimilitudinis bér.Quâtû uero fpecrac ad aiamz ütpore quod é nature dmerfæ ficaccipiédû ed. Vt nó fitahud qdé aiein corpo nbus:ahud uero potius ï feipfo.Sed totü amp;: i fe amp;nbsp;i multis rurfus apparear. Arq rurfus accedit aliud ïtenm ad aiam capiéda.Quod qdé ipfü quoqi accipit ex oc culto/quod certein aliis etiam exidebat.Nó.n.fic prépara res ed/ utpars aiæ bic pofita ad hocaccederet.Sed hoe ipfü quod accederediof/erat i uniuerfo:uideli cetï feipfo:atq5Ï feipfo exidit.Quauis hucdefcendereuideaf.Quo.n.mó ue^i ret?Si igic nó acceflit/apparuit at nücaia prüfens:neep ira prefes/ut participaturii aliqd expectaret.Códat nimirü aïam i fe exidérem/corpori quoq; adeÜe.Si at in fe exidés/huic é præfés/menro boe accedit ad ipfa. Quod fi ira fir/feqtur ut boe cü edet extra illud quod ficexidit/ ad id ipfü quod ita exidicaccederitn ipfo ui tç müdo receptü.Ipfeat uit^müdus i fe ipfo cófidir: atq? fic uniuerfus ï femetip fo:utnó fiti moléfuâahquâdidributus.Neq;.n,illicémoles.lâuerü amp;:quod il lucfecótulit/nóin moléfeahquacótuhr.Particcps igicipfius euafitznon partis quidéahcuius:fed tonus.Erfi qdahud ad mundüalcédat eiufmói/particeps fi militer tonus euadet.Quaobré fidicaciUein bis edefimihrer totus/in quolibet uniuerfo cófidit. Idé igitunufqi numero ubiq^nódiuifusifedoio torus éprefés

MARSILIVS

Quod in müdo corporeo ed extéfio qtitatis/id i müdo uitg ed potedatis excef fus.Ecquando illedicit ede hicamp;ibirnulla ibi locale condinoné fufpicari debe nius.Sed quiequid ubicüq ed/totü illü mox ïuenirc præfenté Gap.XHL

PP quot;

-ocr page 722-

Am per idiuiduum ilium uigorem quafi glutinum omnia per fe difper fa perpetuoc0nectuntur:neq5Uigoreiufmodi cuncris impitans eft pat uum quiddam/ucl quafi punctum. Nó eni poftidercc ubiqi totum. .

PLOTINVS

de nam igitur extéfio prouenit/quæ p totum cælu Si alalia fit.Sed pro fecto uitgmundus illenó eftexréfus.Senfus.n.quo freti/quæhicdicun tur/minimecredimus/dicitnobis bic efte amp;nbsp;ibi.Ró uero dictât hoc ipfu quod cRcif hicamp;ibi/nó fignificarc natura illa efte bicibiqi cxtcnfam. Sedgcqd extenfü eft/fublimcillud participate: cü ramen ipfuin fenulla diftanriapatiac. Siquid igië participataliquid/ eóftatnó parricipare feipfu. Aliogn nó particeps quidem foret: fed illud ipfum exifteret. Oportet ergo corpus quod alicuius fit particcps:nó corporis cffici parriceps.Habet.n.natura lacorporea.Corpus itaq» non corpus participabit.Neqj magnitudo igicmagnïtudiné.Iam.n.habet.Neqj uero fiquid prius etia magnü/adiunctioncm accipiatraagnitudinis/parricipabic ppeamagnftudinem.Non.n.bicubitum fit rricubicü: fed fubiectum potius alil poflidens quatitatem:deinde fufcipic aliam. Alioquin fic duo quidem ipfa ma fperfum efteneqj extenfum: neq? omnino qtum aliquid efte: Quaobrem quod ubiqj totum ipfum adefle debec/indiuifum oportet adeiTe.Neqj ficquidéirapar tibile uelut paruum^Sic.n.nihilominus erit ód diuifibilc.Neq? cógruet uniuerfo. Neqï cum propinquamoles aiigetun idem feprorfus infinuabir. Neqj fic ctiam quafi piictum, Nó cm punctum unu eft ipfa moles: fed infinita in ea funr pficta. Quapp amp;; hoc infinita ent puncta; fiquid habeat punctinaturam:neq?connnuü‘ cric. Icaqj neq? fic quidé cógruet uniuerfo. Si igitur uniuerfa moles ipfu habeat/ totum prorfus p omnes fui partes habebit.

MARSILIVS ,

Prêter unam primamep mundi aiam/oporcet elle proprias alas Ôd præftantiorcs/ acqjdétériorés non exccrnis quibufdamlocalibufcp terminis: fed irimis propric tatibus inter fe diftinctas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..Çif/XIUL

As uero quafi colicgas una eu mente regina acduce mûdi ata côfpirâtes apellamus uitæ mundû. Sût aût magis inuicé uniræ defup ubi p intellec tualé PP ne ta té intelligibili mûdo. i.mêti diuing uelut cétro cûccæ prfus incûbunt. Magis uero difiuncteinuicem deinceps euadunt/ubi proprietatem ra tionalcm magis explicant. Atqj mox per ucgetalem iam regnantem/ad gencran dû afal fe dcflectût.Ex mûdo uireqtotus unaeûoîbus fuis aïs fêpéubiqî.Alia corpora/alias atq; aliter uiras aiafq? fufdpiût.Quéadmodû amp;nbsp;ab aia mundi quo tidie uaria corpora/^ a qualibet aia ppria fi militer differétia membra ùires/actio nefq? alias alicerqjpcipiunt.

PLOTINVS

GErum fi cadem ubiq, uigetaia/quo na mô propria uniufeuiufq? au eft? Et qûo hæcquidé bonaeft/illa uero mala yForfan uero amp;nbsp;unicuiqjfufti at/ôd aîas oés habet/2d intellectus oés.Eft.n.ibi unû ac eriâ infinitum: 2d oîa fimul:babet(^ unûquodqîdifcretum. Acrurfus nó difcretum feorfû.Alioqn qûo ineflet 2d infinitû? Autitalicet dicere/naturâillâoîa fimul habere oém uitâ / oém anima/menté fimiliter oém. Vnûquodq? uero ipforû nullis terminis inter fc

-ocr page 723-

difiungi. Acq? iccirco rurfus unu exiftere.Oportuitnaq; fiipemu lUud nó unam duntaxachabere uitâ:fedinfinixam:rurfusqî unâ. Atq;unâipfâita una:quonia fimul oés: fimul inq nô congedas in unû:fed incipiences ab unoiacq; ibi nnde inceperâcpermanentes.Immo uero necmceperiitifed femp ira fehabuerûr.Nihil enim quod fiac ed ibitneq? quicq ergo diuifû. Sed diuidi uidec ex eo dunraxat quod accipiriquod aucéillicexidit/id ipfum ed/quod ex annquo prorddqi ab inicio.Quod uero ftc/^pinquar/cônguumq-, uiderur eu adere: amp;nbsp;mde fgt;nnus de pendere.Nos aûc quid? Qui nâ ipd fumus? Nûquid lUud? An ppinquas illi po \ dus factumq? i tépore. Sed fifecto'anteq bæcgeneratio fierec/eramus illicholes aliiexiftences/amp;: aliiquidâ/ô^ anime purç/ScintcUecrus uniucrf^connexus eflen dæ.Exiftentes nimirfi incelligibilis mûdipartes nô fegregatæ/neqi difiunctc:fed totius runeexiftentes. Nâneqimicetiâfeiuncti dimus.Sed nûcad iHû hoiem ac cedithomo alius edeuolens. Nosqi mueniens/nô.n.extra uniuerdi eramus/cir cûfudic feipfum nobisnlliq; fcadhibuit homini/qui tûc erat unufquifqi nodiû. Perîdeacfi unaquadam uoceorationeqicxidente alius aliunde accômodâs au res audiatamp;accipiatifiatq} fecundûaetû auditus quidâ/babens uidelicct prefes fibiillud quod agit in ipfû.Facnqifurnus fimul'ambo;neq5alteni dûtaxacillud exritimus/quod prius eramus. Immo amp;: alrerum aliquâdo:quod deidefubiûxi mus/torpenteuidelicecillo priore/Sealio quodam pacto nô prudente.

MARSlLiyS.

Si uniuerfus ille uitæ mûdus.i.aiarum îtellectualiû cetus una cû prima mente amp;nbsp;aiaprimacôfpirans femptotus ôeindiuiduus edubiq-iSequirucnccideufqlQ call motu accedat ad corpora:fed edeccu quodâ/ nec corpora ad illû/nifi quada preparatione formabili. Fermeficut ignis ad ^ximû fulphur;uel lumé ad conti guum diaphanum atq? uiciflîm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XV:

Ce corpora certis quibufdam modis affecta fufeipiût u irai es ab aia mûdi ui 1 res. No dru igic fie prius afFectû/amp; eiufmÔi uires illincnactû ulterius ex gt;^çofitû ed mû do uirg Vt inde rônalis aîa magifq? ppria huic uitâ quoep ^priâ iam infpiret:in qua peurbationes exonunt/quç nec prius étant in aîa rôna li/nec ad earn præcipue pertinent.

PLOX^NyS

/‘quot;f^ Ed quo nâmô acceffit/quod dicic accedide^Ncpe cûaptitudo effetî coi *'_ NBIlH merito illud accepit ad quod erat expofitû.Erat âc fie adectû/uc acapec ?

7 aîam.lduero fit ita/utnô fufdpiacoém/^uis.n. oîsfitpræfcs:nôtamé ç J ipfi pprieoîs.Quéadmodû ôc aîalia cetera amp;nbsp;plâtæ rantû hent qtum acetpe pof \ funt.Sicut præfente uoce orônem fignificâte:alia quidé prêter uocis fonû oratio nem quoq pcipiunr:alia uero uoeê pulfationéqr duntaxat. Interea efficitur aîal. Quod quidé anima habet ab ipfo ente fibi prefenccmip qua fane ad eris torn ni rcdigitur.Oum aded amp;nbsp;corpus neqj uacuum quidem/neqj exps animæ* Quod certe amp;nbsp;prius in loco iacebac anima non carente.

Magisqi prætereauelutp

factum ed præparationc quadam. Cum uero factum fit corpus iam nô foln:fed animacum corpus;5c quadam quafi uicmitateuedigio quodam anime frectim: ubi profecco non accipit animæ partem:fed ab anima uts aliqua prouenit/quafi calefactio quidam uel illudratio/in ipfô iam fubonccupiditatum amp;nbsp;uoluptatû dolorumcp genitura.Erat ât corpus animalis lâ facti/nô alienû. Anima.n.ex ipfo pp UU

-ocr page 724-

diuino quîeta erat/nacuræfuæmore/proq; habirupprio i feipfa côfiftés. Corpus aucéob debilirarem propnâ percurbacû turn fponte fluirâs/ turn ictibus pulfatû exrernis/ prima in ipfum aîalis comuneperftreputt/peirurbarioneqjfuam tra du .Ï xic i totû: uelut quando fenatu quodâ quiera fenréna cofultâte acq; fedente uul gus incertum turn fame côcitum/tum alùs querelis ipulfum/côtionem to ram pu nusintercurbat.Quotiés.n.dum tales quietéagunt/adillos ratio peruemtapru déce/populus ordmecerto difpomt: amp;quod detenus é lurbenô fupanalioqn quod detenus é/puincit.Tûceo quod melius eft uacante. Quippecû populus perturbatus rationé non potuenta fupiore fufcipere. Atq? hæc eft ciuitatis éV có noms improbitas. Hæciterum amp;nbsp;prauitas hominis uidelicet ifehabêtis/ popu lum uolupratum/amp; libidinûtimorûqîfuperâtium. Quado.s.tali cuidam popu - lo bominis fic affecti cócedit. Alius uero m fcruitutê redigit eiufmodi turbam re fugitcp ad illum/qui fueratolim:uiuit^ fecudum illumiatqi illeipfe eft:cócedés incerea corpori quæcunqj indulgct tang alieno cuidam atq? diuerfo. Neqi deeft amp;nbsp;q tü ficqdê: tü aliter uita agac ex bono quoda fui ipfius prauoq? cómixtus.

MARSILIVS

Quando audimus aiam noftram defcendcre/ueT afcendere/ non debemus intel ^g®’’® proprie loca mutare: Sed defcendere quidema.afflare uitam corpori: eiqi aftici. Afcendere uero cótra.s.nec afflare/nec affid. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVl.

ima noftra per potenna intcllectualem femper eft uniuerfum:per róna lem uero amp;nbsp;imaginalem atq? uegetalé aliquado eft uniuerfum: aliquan qpars uniucrfi:quéadmodumlunauelplenauelfemiplenauiciflim. Qu^do.n.nódum ad particularehoc corpus afticitur/drca uniuerfam mudi for mam inftar anima: miidi róne imaginationeq?/ amp;nbsp;utcunqi poteft/feminalium ui num amplificatione fe uerfac. Vbi anima noftra actu quidem uniucrfalis eft: po tentia uero particularis.Euaditaütpars uniuerfi/quado ad corpus bocuniuerfi parté affeccu proprio fedeflectit. Quo quidem in habitu particulans quidé eft accu/uniuerfalis uero potenria.Proinde quado aïa uniuerfalis euadinnon defi^ nic efle particulans. Nam amp;nbsp;pro prieras hgcin ipfa habitus uniuerfitate deprehen ditur. Idolum animæ intellige uitale fpiraculum amm^ circa corpus. Quod m nobis eft geminum.Alterum quidem ab aïa noftra:alterum ab anima mûdi.No ftrum quidem ab aïa noftra fepan non poteft: fed ab effeccu uacare. Mudanum uero ab anima noftra fegregari poteft.

plounys

Œûm fi illa natura fieri mala non poteft/atq? hic eft modus/quo anima mt in corpus amp;nbsp;adeft:qu^ntur deinccps/quis na dcfcenfus fit/rurfuqj :éfus certis temporu curriculis reftitutus. Quæ na fintiudicia luftacp luppiiaa ânimarû. Quæ deniqi infufiones in corpora aïalium reliquorumr Hæc cnim ab antiquis opnme de anima philofopbatis accepimus.Ec profecto conan dum eft prefentem fermonem autillis cófonum demóftrare/ aurcerte non dilfo num.Quoniâ igituriaconftitichocipfû quod dicitur naturæiUius participate: non eße quidem ad hæc illâ defcendere a fe difcedentem: Sed potius naturam hanc in illa fien/partidpemcp illius eüadere. Quod uidelicct illi uen ire an imam nûcupanc.ldq? faneafleuerandum ê elfe naturam corporis ibi fien: participemqj uic^ ammæcj eüadere. Atqi omnino hoc ipfum uenire non eft fccundum locum

-ocr page 725-

4ccipicridu:fed alicenquæcunq? cômunibms eiufmói côditio fibQuÓrêdctó dere quidê dicendti efbaJam mfinuari corpori:quéadmodü infundi ^ co rpoli diximus.Id au rem eft huic ex fe aliquid tradere. Ira tamé uc aïa corporis nó dît dat.Abireaûc acorpofeud efleuidelicet corpus illius nihil parncipare. Exillima dum eftprgcereaordinem cómunionis eiufmodi parubus umuerfi buius exifte re.Ipfam uero aiam uelut i extremo intelligibilis loei gradu pofitam frequenter ex fe aliquid elargiri:utporequ^perpocenriam eftppinquaï breuionbufqurcr uaUis.Ideoqï nature eiufmodi legetribuere.Eiufmodi uero coniugiüelTemalü: diuortium uero bonu.Sedcurnam? Quia amp;nbsp;fi aïa non eratfprie huius: attamé quando huius fieri quocuncpdicicur ex uniuerfo quodamodo particularis eua dic.Accus.n.cius nó amplius eftadtotu/quis fitipfa rotius. Quéadmodum in illo accidit/qui efi fcientiahabeat totam/ fecudu quanda notioné eius folu agit. Bonum uero fcientis ipfius erac/non p aliquam eius fciétiæ parlé:fed p totâ qua poflidet agere. lam uero ara ipfa cum miidi intelligibilis tonus exilieret: arqua toto partem abfconderec/quandoçp ex uniuerfo prorupit in parte.Quippe cum illud i quod feipfam egit pars cxiftcrer. Quéadmodum fi ignis pores coburere rotum/paruûquiddâadurerecompellacrquis uim poHideatocm.Vnaquecp.n. aia/quando hinc eft ppm tu s fegregata/non proprie dunraxat eft unaquæqi.Sed quado fecernic non loco/fed actu:fitcp aliquid fingulare;ipfa me porno qureda eft/nó amplius uniuerfa:quanq amp;nbsp;alio quodam pacto/uelut uniuerfa confiftit. Quado uero nullqpprie prafidet prorfus eft uniuerfa. Quippe qua: tune poten na quadâ pars eße fit ludicanda.Proinde cp tradût aîam ad inferos^fiafa/fi in ferorum nomen uclintocculni quiddam fignificare/apud inferos ^fiafd/ nihil aliud eftq eflefeorfum.Sin autêhocnomine locum quendam defignét deren o rem:quidmirum?Quadoqdé ÔC nucubi corpus noftrü eft/amp;: quo ï loco/ibidem eße anima fertur. Verum quado iam nó extat corpus/quid na eft ed e aîam apud inferos?Forfan uerofiaiæfimulacbrum nó prfus euellatur/curnon ibi eßeaîam cogicemus/ubi eft anima: fimulachru'Sm at philofophia foluat oio/fimulachru in locum détérioré abic folum. Ipfa uero anima pure admodû in mûdo intelligî bill uiuit:nihilo tûeex ipfa excepto/fiue foras educto, Atq? itaquidé fe habeas quod ex tali quodam efficitur fimulachrum.Sed eu ipfa uelut î fe refulget/nutu quodam ad iliaque hincfuntaliena/tuncad totum iam conrrabiturmeq; exiftic actu:nclt;p criam intcrit.Sed dehis quidem hje dicta fufficiant.Propofttam uero ab initio difputationcm iterum refumamus.

lt;1 LIBER QVINTVS SEXTAE ENNEADIS 1

— y,; Quod ens unum idemep cxiftens fimul fit ubiep totum

MARSILIVS

Naturale iudidum quod falli no poteft/dedarat unum Deum efle ubiqj totum. Item naturalis oium appetitus ad unum bonu reuocans ola/teftatur uniuerfam ennum naturam pendere ex uno fimpliciter bonorattp per ipfum unionem mu tuam poffiderc. Cap.Pnmum

-ocr page 726-

v^P W RIMVM nero fufceptaculum ipfius unius boni efl ipfum ens pri mum.Quodquidemunacnmipfounumfimultotumeftubiq?. _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS

^ j—■—-p-d^VM Quiddam idemq? numero efTefimulubiq; torum:cómunis X B indicat mentis humanæ coceptio. Quando omnes naturali quodlt; Nu I inftmetu clamant in uno quoqi noftrum effe Deum/adeo ut unus I m omnibus idemq; fit Deus. Ac fiquis huius prgfennæ modum ab U B eis minime fcifcitecunneq? contédat opinioné illam ratione difcutc proculdubio cófirmabunt.idq? cxcogitatione propria maebi nari p^nitus conquiefcent. Qua quidem in re in unum idemqppari ftudio anni tunturineq; ullo pacro u ellen tab hac unioncdiuelli.Iam uero pridpium eiufmo / diomniü eftfirmiflimu.Quod anima: noftrçnaturali fpiritu fonat. Quodinq 1 non ex fingulis eftconclufum: fed ante omnia difpofita fingulatim nobis uenit in métem:atq? ante principiû illud/quo traditur/omnia bonû appetere:Sic enim prindpium hoc uerû eft:fi omnia ad unu naturalicerproperêt: unûcp quodâmo do fint:atq? unum ipfum exret:adipfumq;appetirio dingatur.Siquidem unum hoc procedens in partem alteram/ quatenus polTibile eft procéderez nimirû mul ta amp;nbsp;apparere poteft amp;nbsp;quodâmodo unu efle. Antiqua uero prîcipalisq? natura Ófappericio boni/quod quidem exiftitfui/in unum reuera perducit. Atqa in hoc ad feipfâ ftudet uniuerfanatura.Hocenîhuicuninatüræ bonû cft: uidelicetfui ipfius exiftercapfamqj efle:hocaût eft efle unam.Sic uero amp;: bonum rteteadmo dum didtur proprium arqjdomefticum.Quamobrem non extraqugrendû eft. Sane ubt nam eêt/qui extra ens hinc uel illinc cxciderit?Aut quo nam modo in non ente rcperiatipfum.Sedcercein ipfo entequærédum eft:neq;itautfitipfü non ens.Si autem ens illud eft atqi ï entercerte in feipfo eft in quolibet.Non ig£ tur ab ente diftamus:fed fumus in ipfo. Neqj rurfus diftat illud a nobis. Vnum ergo funt entia omnia.

K^^^LIVS.

Mundus fenfibilis tribus præcipue modis eftdifperfus.Extenfione/diiiifioncqp locali.Icem fucceftione temporali. Rurfum mutua qualitatum cótrarietate.Mun dus uero ïtelltgibilis ideft prima idearum plenitudo nullam admittit eiufmodi diuifionem. Similiterneq? mundus uitæ ideftanimarûintellectualiû cetus cum pnma mente eiufqi ideis mirabiliter copulatus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.II.

~ B^um ne pp unioné hic amp;nbsp;fupra amp;nbsp;infra a Plotino frequétius cclebrata/fu ■ fpiceris necmétes/necaias effe numero plures/actédequoddica.Hic.n.di ,^atunii efle entiaoîa:quæconftat nó efle unüindiuidualiefletia: unitate: Sed ex co didt unü efle/quia funt ab uno/amp; ad unü unitate quada naturalis de fideni cófluunt. Item quia oïa fepata/quæapellat entia/funt i fe inuicé nullis lo co rum terminis phibétibus.Item qa inferiora irergradus entium prçcipuâ actio nem fua pagut fub forma Ôd actu fupiorû. Similiter îcelligit de unione aîarû ratio nalium eu aïa uniuerfa.Itcm i libro de numens.d.entia oia unu efle/nô unum ut unitas numcralis .'fed ut numerus unus.i.millcnarius.Sic ergo fignificac/quado d.oés aîas unû. Denicp de mûdo uita: mirabiliter unito cogitâdû eft nô p rôné ex mûdo corporco argumétantem/fed per intellectum maximein nobis unitum

-ocr page 727-

exordfentem ab ipfa rei fubftanria. Quicquid enim in illo mundo eft/fubnamia leeftiudicadum.

PLOTINVS.

Vm uero rónis difputationifqj human« conditio qu« quod hic propofi | c turn eft difcuricndu aggredit/non unum aliquidpropriefit:fed diuifum K_-^^uidda:acqï ad ipfam mquifitióem corporu natura accipiat:unde amp;:prin cipia fufemtenimiru rem ipfam diuidit:cflentiam ciufmodi effe ludicans: ac de ipfius unitate diffidit. Quippe cd non ex propriis principiis eius inueftigarionê exordiat. Nobis aüt ad ipfam de uno oioq? ente difputatióem propria ad fidé compandam affummenda principia funt. Hoc aüt eft intelligibilium intelligibi Iia quoqj pricipia/uereqi effenti«prorfus annexa. Hocigic uniuerfum quale fit imprimis confiderandû.Eft profecto in tranflatione perpétua pofitum: modifié oibus permutac: perqj omneloeft fpatium diftribuic.Ideoqi nó effenna qdenv fed generatio potius apeUandû. Ipfum uero ens femp efffdiuifumieodé mó Se fecundu eadem fep^nitus babésmeq? oriens neqioccidés/nullum fufcepraculü/ nullum locu/nullam fedêhabés:Nó cgrediens alicundemó Ingrediens rurfus in aliud:fedpermanés in feipfo. Quamobremquando dénaturacorporeadifpu tataliquis/merito ex hacipfa natura amp;nbsp;ex illis qu^ huic proprie tribuunturargü menrabitur pconuenientia ualde cóuenienrer/ argumétationes cótexens conue nienres. Viciffimuero quado aliquis dereintelligibili difpucac/fienéti^quade agic natura acceperinpricipia difputatióis inde rite admodu fabncauir:Nó pr« uaricas qdê da ï naturam altera/quafi inftituri ipfius oblitus: fed ex ipfa potius de ipfa prfus excogitas .Vbiqiprofecto hocipfum qiiod dicic/quod quideft/ pr^cipuü iudicac intelligédi amp;: difputadi principium. Hinc igit dtci folet/eis qui recte aliquid definiennt/mulra iam accidentium effe perfpecra: In his iracp rebus quarti torn ubiqiin eo ipfo quod quid eft/cófiftit/multo magis huic eft mitédu^ Ad hoc fpectadum: Ad hoc oia referenda. f

MARSILIVS

Mundus inceUigibdis ac etiam mudus uit« fi nullam in fe diuifionem admimt pertinétem ad locü/tempus/cótrarietatem:necab ullo fubiecto locoqi dependen merito torus femp eft ubiep. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. lil.

rus corporeus müdus mudo uit«ubiqi neceflario indiget:ubiqiigicil pont'Sed ut ille huic ubiqi adfit/nó cogic rareficri/aut diuiduqu« cor pons padiones funt. Adeft ergo unicuiq’ torus ferme ficut uita uel lumê Neq5 cögiradus eft a re ulla quafi localiter. fegregatus. Iam enim in locum angu

PLOTINYS._

I igitur boe ipfü inrcUigibile uere ens exidit: eodem modo fe femp babec Nunquam a feipfo dtfcedmnulla circa ipfum gerierano cadic: nullo clau ___/ dirur loco/neccflariü eft ipfum/ita fe habés/femp habitare fecü/ nufqua a / feipfo diftare.Nó aliud ipfius quidê bic effe/aliud aur ibi.Non aliqd fui ex ipfo profiliere. Alioquin i alio iam amp;nbsp;alio foretrac prorfus i aliquo/nec amplius in fe ipfo:nec a paflionefecurum.Patcrec enidi iacerer in alio.Sm aüt in nó pariere na tura cofiftit/nó quiefcic in alio. Si ergo a feipfo nó diftas/nó diuifum/nó inodo aliquo pmucacudic fimul i mulris/profecto unum torn firaul ipfum met exidés /

-ocr page 728-

acq; idem fibimét ubiqi admitcet hoc ipfum/quod î mb his exiflere dicic. Hoc aE pennde eft/ac fi dicat in feipfo exiftes/rurfus i feipfo no efle. Reliquum eft igif ucdicamus ee quidéiUud i nullo:fed alia illius pneipia foreiquæcûq; illi ualeac propinquare: amp;: quatenus idem ualean't/Neceflanumeft igir/auc fuppofitioes illas eaq5 pridpia tollere/nullaqjtalem natura prorfus admittcrc: au teerte ft hoc eft ipoflibile/extatq? neceflario natura tails atq; efletia/oio cocedere quod nobis eft a pricipio pofttum:unum.s .idemq; numero:nó diuifumded cotum prorfus exiftes/a nullo reliquorum/quæ fût prêter ipfum/efte remotû.Neq? tamé ad hoc ut oibus adlic diffundi paflim ullo modo cogi. Neqs rurfus tra dûtaxat adeße: ut portióes ab eo aliquæ profluant. Neqj iterum ex eo qpipfiim quidem ife ma neattotum:aliud uero quippiatn ab eo factû/defcratipfû:acqîirapaflim progre diatur i alia. Alioquin ita cerce ipfum quidé foret alibnquod item fit ab eo/alibi quoq? foret. Atq? ipfum cum lam a fuis effectibus ftt difcretû / locû iam propriû - - poftidebic. Licec rurfus circa illa quæ ab eo manât/hûcî modû argumécari.Aut

quodlibet eorum rotû ipfum exiftit/aut pars qiiedâ folum.Ac ftpars/non ferua bit tonus naturâ:quod eft utiq? dictû. Sin aût eft unûquodq; totum/aut quodli bec in partes totidem parciemur:in quot amp;nbsp;illud in quo manet/atq; ita ïam eft di uifum. Aut certe idem ubiqj totum efle iam poffe fatebimur. Hæc itaq? ratio ex ipfa re ipfaq; eilen na deducta eft: nec alieni quicquâ admitnt: nec ex diuerfana turaaliquidaccipic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r,

MARSILIVS.

Cômunis omm fentêtia/arq? ipfa ratio dictât unûquéq? Deorum ubiq? fimul exi ftere.Sed ut Deus uniuerfum fimul obfideatlocum/non cogitur rarefieri/aut di uidualioquin corporeus foret/ di debilitarccur/ amp;nbsp;interirec.Eft igicur idem ubiqr cocus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 1111.

^^ 'X Vllius Deiuirtusdefeccû patir.Nufqergodeficit.Igiceftubiq?Deus.Na

1 nBcuralis uirtus quo excellénoreft/eo prouinciâobfidecampliorê.Vniufcu . Fiufqp Dei uirtus eminêcior eft/g excellétiffima nature uirtus.Primi Dduir tus eftîméfa. Deniq? quicquid poft Deum fequit/abfcp Dei præfenna mouen ÔC conferuart nô poteft.

PLOTINVS.

Ontemplare/ft placet/amp;: hne Deum:quem nos nô hic quidem ée/ibi nero ■ cl nô efle dicimus/fed panter ubiqîfatemur.Conftat fane apudoés de Diis| -^A^liquid cogitâtes/nô hune tantû Deummerum eriam Deos oês ubiqj efle| prgfentes: ipfacprô icaée côcludir. Si igic eft ubiqi Deus/fieri nequit/uc fit ubtep diuifus. Altoquin non ipfe foret ubiqided unaqu^qi pars eius ita difponeref:uc hçc quidê hoc i loco/illa uero eflec in illo. Acqui amp;ipfe non amplius eflec unus: quemadmodû ft magnitudo quædadiuiderec in mulra. Sic enî diiftparec: neep partes oés alterius totum illudexifterêc. Acccdit ad bec/tp Deus itafe habens/ foret amp;nbsp;corpus. At ft hæc fien nequeûr/rurfus quod incredibile uidebat/compet turn habemus:in uniuerfa uidelicet humana natura/exiftimâce.s.Deûefleftmul

ubiqjiunde conftat unum aliquid indiuifum ubiq; fimul efle totû. Rurfus ft na turam illam infinitâ efle dicimus/neqj enî définira efle côcederemus:cur nam po tilfimum ifinitam/nifi ga nufg déficit. Quod ft deficit/nufg nimirum unicuicp côftat adelfe.Si enî adefle nô poffec/deficeret uticp/ foretq; aliquid/ubi ipfa non

-ocr page 729-

eflet. lam uero amp;nbsp;fi dicamus aliud quiddam extare poft unum;rurfus oportet fi mul efle eu ipfo:amp; quod eft poft ipfum/circa illud ucrfari:amp; i illud anniti:cflccp illius progenié illi cónexam:adeo ut quod participât eius quodeft poft ipfum/ ilhus quoq; fic particeps. Proinde cum i mudo intelligibili multa finr:graducp »’ illicpnma/â: fecûda/amp; terria:oiaq5 fequentia uelut ad unius fperæcentrum fint ï fimul affixa: ncq? intcruallis ullis itcr fefeparent/fed ibi cücta fint fimul/merito ubicunqj tertia funt/ibidem amp;nbsp;fecunda/Ä prima pariter adfunt:fed rem hac dein ceps planius explicemus.

^^^lyys. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Cap.v.

ƒ “^ Aepe accipitf» mudo ïcelligibili pnmü ens amp;nbsp;intellectu:cui uelut cóumni iBUlcentro infuntideg rerum/uelut propria qugdacétra.Sgpectiam illum àoet __Zpicpeo qd dixi:fedadiügédo illis ideis utcétris formas imarenales inde pendétes/ut lincasrquæ ut annectunc ibi funt unum: ut producuntur inde/fut multa.Et totus bic cumulus eft mudus kelligibilis/magis unum q cumulus for maru marenalm matenp uni annexarü:qui dicit mundus fenfibilis.Sed intelligi bilis ille magis eft unü;quia imatenales formg propius amp;nbsp;firmius affigunc ideis fuis/amp; p ideas intelleccui q forms materiales incohationibus fuis/amp;p eas mate rig. Item faille mudus eft unum unitate fuming form g: hie uero eftuntiunitatc matcrig infimg.Icem quia hie unione impcdit localis diftâtia partium repugnan ria qualitatum.Totatranfmutario temporalis. Ibi uero bscimpedimétanófüt. Item mundus intelligibilis compat fpers amplilfims:fub cuius ambitu cótinen turambitusrSe ad cuius cétrum redigunccentra formarum îmaterialiû/quafi fpe' , rarum ficcótérarü i prima forma/ficuc fphgrg minores iampliori fphgra eiufmo dl unio nó prohiber eifenriarû diftinctiones:ficut nee unio formarü in materia : necannexio linearura centris amp;nbsp;cétro/nec collecrio fphgrarum i fphgra.

PLOTINVS.__

Vod did fspenumero folec/ficutTinesmults ex uno quoda centro con ft I ”®’^? procedüc/fimilirer intelligibilia ex uno fonte procederennrelligcnä k^^^^^^rq^enitgiUicmulntudinis cömodeftudetafferre. Opergpretiû uero eft hociplum feruantes imprimis:oia uidelicet quaiUicmulta gigni dicunt/fimul exiftere:fubdere turfus/d in dreulo quidem licere lineas in fe nó 010 diftinctas/ tanq diftinctas aedpe. Vnum naqi eft planu. Vbi anc neq? fecundu unü quidem planü/cft aliquod interuallum/fed indiftates 010 uires atq? edentiæ: haud ab re oia i centrorum modu excogirantur i unum quodam cétro fibi inuicem coniun ctorum. Vbi profecto linegquidem ipfg diraittant: feruentur aur dûtaxat termi ni linearu centro cótigunubi eriam cuncta funt unum. Rurfus aut fi Iineas pun cris adiunxens/illg quidem e centris propriis fufpcdent:quæfingulgreliquerût, Erit aut nihilominus unüquodqi cétnim/ab uno primo cétro minime feparatü : ita tamé/ut dum fimul cum illo fut/fint etiam interea fingularatq? rondem quoc amp;nbsp;lineg:quibus ipfa id cóceiferant/ut termini illarum exifterér. Quapp quot ibi lineas mediü ipfum attingir/totidem elfepucta uidenf.Vnum uero illa apparet fimul oia eife.Si igic mulris cenms firailia efte intelligibilia oia fateamur:centns in^ in unum centrü redactis pgnitusqp coniunetis: apparétibus uero multa pp li neas:qus quidé linee centra nó gcncrét:fed oftendanprofecto lineg imprgfentia

-ocr page 730-

nobis côferent ad oftendenda aliqua in fc proponionem ad dia quç attingens natura intclligibilis:propterearauIta/amp;: ubiq;uidecadefle.

MARS!Li VS,

Si cófideres i prima méte ideas cuctas atq? fingulas/mox in qhbet idea agnofces rota plemtudmem idearineius tarnen idee diïhncca ppriecace ieruata. item intel lectualis quidé aiafi plura uiciffim formet corpora/una eft in muItis.Sed penes mundûincelligibdé/multapotiusiuno fnt/ucl circa iinum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI,

J’LOTINVS.

-'Wquot; Ntelligibilia ^fecto/cu entia multa fint/funtfimul amp;nbsp;unum.Rurfus cum

■ unü fint/interca ob infimram naturam funt amp;nbsp;multa; Turn uero mt^ta m. uno Ölmultis unum/Äomniafimul. Atquiagunt omnia illic ad ÿïitirasH una cum toto: Agunt ad partem rurfus cum ipfo toto. Admittic uero pars m fe^ ipfa actionem primam ranquam paras,Cófequitur uero deinde rotum.Quem admodum ft ipfe homo in hominem quendam ueniés/homo quidam euadat / exiftens rurfus amp;nbsp;homo. Homo quidé qui eft in materia/ab uno hoie qui poft ideam extat/hoîes eofdem reddidit multos:atq; eft unûidem ficî multis.Quia unû aliqd idem more ftgiUi eft in mu ins impreftum. Ipfe uero homo amp;: iplum p fe unûquodqi/amp; totum ipfum uniuerfum no fic eft in multis : fed i eo fût mul ta.Immo uero fût circa ipfum. Aliter cni albedo eft ubiqi: Aliter aiauniufcuiufqi eft in qualibct parte corporis eadem. Sic itaq; amp;nbsp;ens ipfum ubique elle eft ludi candum.

MARSILIVS.

Anima noftra intelligit plcnitudinem idearum.s.couerfa ad itellectum fuu:neq5 tame lUicpidearum imagines.Ergoipfa per itellectû eft uniuerfum.Arq?itain. uniuerfali return formaoes aiefunequodamo unu:quanuis fua quadâ fingulæ proprietatediftinctæ.Quatenus autem abitellectû digrediuntur inter fedihun guntur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VII. ^,jlt;''^Lotinus ihis duobus libris no intéditpbare qp no poflit efie nifi una aia: A p Bfed qgt; una aia poffit efle ubiqi non obftate magnitudine uel mulritudine ______çorporû.Ecqinô oportet i diuerfts miidi partibus aias multas ponere:qa una co is no fulficiat ubiq? effe amp;: regere. Quod li ponutur multæ/pp aham ratio, nem ponutur q ppillius unius infutficientiam:amp;bf multg fût unum cum illa.s. unione fpatii.ltera quia agiit fub cói uirtute illius. Item quia ad cóem redigunc aiç ideam. Item quia quolibet aia eft omnia i fe rerum femina.ficut aia mundi/0^ quado i fecóueratur/ explicacfeioia/amp;:ad^quatur iHuô^cû illa equegubernat:

■ amp;nbsp;cum mete cói eque cotemplatur oiaiTalisq? fit unio/qualis i luminibus oiuin ftellarum i lumine Solis. Vbi oiafunt ubiqs/oia gque babét uires adcûcta regen da.Sed cetera agunt in uirtute Solis. Item exemplum eft in quinqj fefibus:Qui unum funt/pnmo quia ab uno cói fenfu/ôd adunum.Secûdo quia i retractionea corpore quilibeteorum fentiticóifenfu.Tertio fingamus uilum ifenfu cóifen tire nó modo uifibilia:fed mox etiam cetera fenfibilia.Similiter auditum fentire primo fua/deinceps alia.Sicamp;alios.Tücquilibet elfer unum turn cumaliis:tuni cum cói: amp;: ramé adhuc eént diftincti:tum qa quilibet poteft fe reflectere ad pro pna licut prius: tum quia licet quilibet fundat fe per oia:tamé a proprio quoda

• exorditur: ac tadem redit in idem. Seito Plotinû poft hos libres amp;nbsp;poft librum

-ocr page 731-

Vtriim omnes aîç fine una aîa/copofuiHe très libros de dubus aiciibi manifede Qftédit numerum alarum.

PLOTINVS.

quot;^■•^Bsïpeamp;noftrumadcns ipfum reducitur.Quo amp;:nos ipfireducimur.Ad ■ n J illudafcêdimus. Ab lUoexiftimus ab initio. Intclligimus illa/nóper illö

1 rum imagines.Nó per figuras ullas/quas habeamus.Sin auc intclligimus quidem ina:neqï carné per imagines uel figurasdequitur ut ilia itelligamus ipfi cxiftetes ilia. Si ergo fumus feientig ueræ pticipes/iUa fumus.No accipiêtes qdé in nobis ea:fed nos ponus ex i fié tes i illis. Cum uero nó folum nos illa fimus: uerum etiam alia fint amp;nbsp;illa: nimirum oés illa fumus. Simul igm una cum oibus exidétes illafumus.Ola itaq? und fumus. Cum uero foras profpidamus: neep illuc/undefufpédimur/adem dirigamus:merito nos efleunum nequaqaiaduer timus. Perinde ac fi multi uultus i orbé uno quodam uertice fiue inrima unaqi radice cóncccerentur. Siquis aucé ad intima reflect! poffet/fiue fuaptcnatura/fiuc rcflectéteMineruai fcipfum iam effe Deu uniuerfumqicófpicercc.Infpiccrec mg fe primo quidé nó taquam penitus uniuerfum.Sed deinde nó habés ubi potifli mum fidés gradum determinet femeripfum;d: quoufq? fit ipfe definiatmimiru mox prxtermitteret/feipfum circtifcribere:atq? ab enteuniuerfo fecernere. Itaqj ad uniuerfum ipfum undiqi penitus peruenirct.Ita tarnen ut nufqua peederee. Sed permaneree ibidem:ubi confiait amp;nbsp;rotum.

MARSILIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' r •

Mens diuina per fuas ideas ï matenam agic/nó extrinfecus more artis humanæ: fed intrinfecus modo artifidofe natu re: nee eft feiuncta fecundu locu a materia. Alioquin loco proprio deputabitur:nec mix ra materi^. Alioquin minime dorai nabicur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap; VUL

^iq? uero ed idea ignis/ubiq? ignem genirura. Nó diuifa:ne pereat.Nó ex lui ren fa: ne corporca fiat. Non multiplicata numero: ne fiat innumerabilis; fufficic:una ed ubiq? to ra.

PLOTINUS,

WTZlntror equidé/quifquis cófiderauerit/qua codinone materia quodamo acdpit/facilius quod imprefentia dicic/cóceflururmneqi ulçeriuamp;| taquam impodibile ncgaturû:uel rurfus quiequa dubiraturu. Proba bilc nanqj neceflfariumqi exidimo/non ita difponi naturam: ut fpecies quidem hme feorfum poficæ fint:maceria uero illinc locata feorfum:arqi defuper alicudc illudracio quidam ueniat i materiam. Verendu ed enim/ne hoc forte fit dictu ri diculum. Nempe qd nam foret/in his hoe ipfum quod dicit peul atqj feorfum? f. Prteterea nó ne turn explicatu difficile/tu ra arnbiguitatis plenü foret? Quod de parricipationis códitione modo cerigimustSed id quidé fiquado dicatur/ facile prompteq? nimm fit adductû:quippe cura ad huius notitiâ perueniac ex emplis. Verum fiquâdo nos illudrationé quâdâ in medium mtroducimusmó ita dictu uolumus:ficuc i rebus fenfui manifedis remota quidam a remous illuminari ui demus.Sed quoniâ qu^ i materia funt/imagines quçdâ fût:ipfæ uero fpés exem plarium primorum obtinét ordinem/hæc ab illis emicare uidétur:nosq? i his illu draàonis nomme utimunppeaqiiUüdrator cum illudraco minimecôroifcetur* Oportet uero nûc loquétes exactius/h^ nó ita difponere:uc fpecies ipfa hinc fit

-ocr page 732-

loco feorfum: deinde uelut in aqua/fic in matena idee Ril got infpiciaf. Sed ma teriam exiRitnadü eft undiq; ideam uelut acungere: rurfusq? nequag atringere* Atep ica fecundü fe rota afpecie reporrare nó nihiliconferenre ad id propinquira te:quatenus accipere poteil nullo prorfus inreiuenienre medio: Neqj luituWS^ ut idea per totam difcurrat matena/ fiue fuperferatur: fed potfus ï fcipfa permaJ neac. Si eni ipfa ignis idea in materia minime iaeetz matena uero nûc fubi^any clemétis accipiamus/ipfeprofecto ignis idealis matenam fuperans/necinherens ipfemacerie/forma ignts per totaignitam materiam exhibcbit. Supponatur auc ignem primti materialê/molé muica prorinus eHcfactü.Eadem praeccrea ratio cç cens congru it elemeris. Si igitur ipfe ignis idealis i omnibus prorfus infpiatur/ imagine fui pr^bensiNeqi ficquidê probet quafi loco feiuncrus/qualis illumina tio elf oculis mamfeila. Ahoquin iam cêt alicubi uniuerfus bic ignis co ra fenfu/ fimodo ipfe torus multa: fitpres:cerrequafdafuiprtbcr imagines:dum ipfius idea côfilhc non circûferiptaloco:fed ipfe loca generat ex feipfo. Alioquin opor terecipfum/fimó multiplex fecundü pres eilet factus/a fediffugcrc: utita foret mulrus:fçpiusqî particeps ciufdem fieret. Iam uero idea ipfa cfi lecari nó poUiri nihil fui ipfius materiæprebuit.Neq? taméquauis unum fit/extititimpotens ad illud quod nó eft in ipfius imitate formandu. Neq-, etiam compulfa eft ad elle fie uniuerfo/uc alia quidem fui parte/parrem hac uniuerfnalia uero partéformatée illam:fed ponus fe rota quodlibet atep rotum. Ridiculü natp forct/multas iccir co ideas ignis inferreiutunufquisqpignis afuaquada idea/hicquidem abilla: ille uero formet ab alta.Sic.n.idep inumerabiles ellent. Prercrea quo nam pacto qnæ Runt/cómodepartieris:fiquidem ignis unus fit/atqi continuus?Tum uero fi huicmatcriç ignem alium adiungamus/ampliRcâtes illum:profecto fecudum illam quoqi matena: portioné/concedendum eft/eandem prorfus ideam/eadem cffecifle.Neqi eni aliam illic ideam fore quis dixerit.

MARSILIVS.

Vna mundi machina amp;nbsp;fabricata eft ab una mente/ amp;nbsp;uegetatur ab una aia/tota fimul ubiqi pr^fente nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VlUL

-—A leut intra unam fpheram mulurfunt/Sd unitæ cum ea paritcr/amp; diftinctæ: ficpenes unaaiam/aig multæ. Anima mûdi nee ut punctû eft indiuidua:

J fed eminentius:ideo nó habet certum îdiméfionefirû:Neerurfus uniieft ex multis:fed uniras i fe explicans multirudiné:ideo rota pór multis amp;nbsp;partibus amp;lcorporibus fimuladelTe.Ncceft ab ullo difiuncta fecundum locum. Cum ipfa rebus eiufmodi fit cminctior/amp;: quäuratem procreet atq? locum. Deniq? cum nó fubftincat ab ipfa mundi machina:fed earn ipfa fubftineat/merito uiget ubiqi to ca. Simdirerq; inteUectus müdi faber.

PLO TIN VS.

f''~^Roindc fi róne aliquis oüeleméra iam facta in unam drcularem figuram L P gt;duac:certe nó eft dicendu auctores multos fperam cfficeie:ita ut alius alt gt;i:;L_bi diftnbutus fit ad partem efficienda:Sed unam efte Fabrice caufam fe to ta perRaétemmeqi parte fui alia aliud fabricatem. Alioquin multi rurfus effecto res forét:nifi inunum indiuifibile tota fabrica referas:imo uero nifi unii imparti bilcfic fperæ totius efïector.Neqptaméira utauctor ipfe duFundat i fperam:fed tocafpera fufpéfapgnitus h^reac auctori.Vita igicunafpera habet eadem.Atqi

-ocr page 733-

fpera in una uita locatur. Iraq; amp;nbsp;omnia qnæ funt in fpera / in uitam redigunrur unam.ldeoqj ÓC oês aie una quodamodo funt. Vna uero fic eft aia/uc turfus fic infinira. Quaraobrem nónuHi aïam numerü e(re dix crût. Ahi ueio numeiû ipfû rradiderûc natu ram aie augere.Ira forfan excogirantesiquia uidelicct nufquam aîa défit:Sed p oia extet/mterea hoc ipfum quod eft exiftés. lam uero ft maior adhuc foretmûdus/nufqua aieuis ipfadeficeret:quo minus poîarurfuspropa garetunNeq; tamé poiacurreretJmmo uero uniuetfum hoeî uniuerfa aîa foret. Turn uero hocipfû quod diximus augere/non ficacçipiendû ed/ ucuerbo pro ferrunfed quoniam aîa amp;; fi unum ed/nufquâ tamé deeft uniuerfo. Ipfum nâqî quod cius eft unum/no taie cd/utquâtum fit/metiri liceaLHœc enî côditio aire nus ed nature: quæ falfo fibi uendicat ipfum unum: amp;nbsp;parncipatione quadam dûtaxat adequic/ut apparcat unum. Quod aûr uentatequadam ed unum/talc prorfus exidit/ur no fit unû ex multis accumulatû;ne forte quodâ inde fublaro cotû illud unû intercat.Tale rurfus/ut nullis aliunde terminis feparetme adhibi tis ei quädoq? exteris/uel minus euadat/ubi fint illa maiora:uel cupiens dilarari peroïadiifipet:Atq?itanótotum oïbus ad fit/fed per partes proprie fuas illorû partibus ap propin quer, Iraqi (ficutdici foler)ubi nam gentium fitzprorfus igno rec.Quippecum î una cónnuationem côfpiranonêqi puenirenôpoIfir.Vrpote quod ed a feipfo diuulfum. Si hoc igic reuera ipfum fibi unum uédicat/de quo fane tanqua de edéna unum liceac predicare:oporter ipfum uiden quodâmodo oppofitam fibi naturâ.i.mulntudinem fua quadipotentiacôtinere.Neqi ab ex ternis hacmulntudincm mucuari.Sed penes feipfum/arq? ex feipfo/eflcq? reuera unum:acqiin ipfo uno haberchocipfum/utfic infinitü atcpmulritudo. Cum uero eiufmôi fit/neceflarium ed/ubiqi cotû eOe/unam îferônem exidenté: item fe comprehendétem: ipfumq? comprehéforem/ipfum met exidere: adeo ut com prehendés ipfum nullo modo dider ab ipfo:fed in ipfo exidacubiqe ubicunqi ht ipfum:quodquidéanullo ed: limiribus loci difiunctiuneq? certe fie ipfum ed alcenus loco difiuncti.Siquidé ipfum ed anteoîa qu^ funtîloco.Neqius ipfum indigec:fed hæc illo potius egêc:uc fundent in eo. Vbi uero bree in eo fundata funt/illud nequaqua e propria fede difccdit:quæfane nihil aliuded q in feipfo federe. Si enï moueat ipfaiprotinus illa perdunt* Quippe cü eorufublatum fit fundamentiucuiquidem ea fidenti prius ïnicebant. Atq nee ipfum edadeo dc mens/uc a feipfo difcedés didolurionis difcnméaliquado fubeat: A/cü in feipfo p^nitus conferuet/temere tarnen infido fe cómicrac loco/q proculdubio illo po tius indigec/quo fecu et.

//MARSILIVS.

Hxc tna return prindpia fût ubiqi. Ipfum bonü.Item diuinus ïteUcctus/qui ipfa pulchritudo ed.Rurfus uita mudi. Hrecoccultis tractibus ad feoïa rapiunt/col liguntq? 1 unum appecétia bond Af pulchntudinê atq; uitam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

^Vperna bonitas/intelligéria/uira/eadem aded ubiq? tota/fufficitq? cuctis: quonia addicta nulli pin a nee î feipfa.Pr^teiea ficut oculi multi uno Solis v,. Alumine padim toto fruunt/fie oés ïteUectuales aie uno ïtelligentip prima: lumincpotiunt/A: nbiep præfente/amp;f nufquâ diuifo.In quo amp;nbsp;cuncrç fût unum. Vno fimiliter bono cuncta uefcunt abfente nufquâ.Vna quinena uita ubiqi ui gente fpirât, Vnio uero rerü m müdo corporeo didarig difcordi^qi pleno nulla

-ocr page 734-

forennifi fupemus iUemundus amp;nbsp;habitatórcs eius imioncm mirabilem poHide rent. Quos quidem habitatores fecundu effentias interim ïter fe differre i hoe ca pire Ôeî muleis apenc.

J^OTINVS^

’^^ *^^^^ ï feipfo fapientia pollés.Neq? aliis unqua bercr.Rehq pZ/uero exeo connue pendéc:utpotequæubiilludfit/ipfo mucniâtdefide L\^ nbsp;no. Atqp hie eft ille amor: quo pleriq? affecti ad amare rei fores pernocrare ferunnamor mq exmnfecus fempaiTiftes/pulchrucp defiderâs/farisqî fibi faetü exiftimäs/fi modo quoad pór aliquâdo potiac.Nâ amp;: fupni illius amator/ipfam quidem nô accipit pulchrirudmé:fed quadâ propinquitare participât. 111a uero i feipfacôfiftinmulncp unius funt amatores.Amâtes totum/àf quâdo habet pro uiribus totûhabétes:Totum enî ipfum eftquodamac. Quid nam igirphibec *ƒ quo minus illudfufïiciacoîbus:dum permaneti feipfo/Quâdoquidem ob hoc ipfum oibus fatiffacic:quoniam permaner: Ôd ppea pulchrum eft:quoniâ oîbus totum adeft. lam uero amp;: ipfa intelligentia tota oibus adeft.Quapp côis intelli genna eft.Neqî hæc quidem inteUigéria hic proprie:illa uero illic exiftit.Ridicu ’ lum nâcpaliquid erit/filoco quodâmdigeac. Neq;profecro ficpaflim fe habet intelligentia/ficuc albedo. Nó enî corporis officium eft intelligere. Verum fi mo do intelligentia: reuera participes fumus/in imum aliquid atep idem fecum ipfo totü fimulexiftens neceffario cófpiramus.Neqi ficindeaccipimus/ utportiones quafdam illius percipiamusmeqj rurfus ira/uc rotum ego habeam/ 6i tu habeas cotum:diuifum alrerutrum ab alterutro. ld quidem cótiones egtusep inueftigan tium imitant.Tanquain unam cócurratïtelligentiam/amp;unufquisqifeorfum fit ad fapiénam impotés. Cum uero i ipfo cetu ueraq^ ad inteUigédum copula oés coniiciunt/cóferütqj ï unum/intelligériam générât/ amp;nbsp;inueniüt. Quid enî probt here pôt/quo minus intellectus ab alio atq alio fit î eodcm?Sed pfecto quanuis intelligétes alii ad idem nobifcum cógredianc/nó ramé fimul cógredi nobis ap parent.Perindeacfiquis rem eandem digitis fimulmultis attingês/aliud ïterim atqj aliud fe opinet attingere. Aut fi eandem cordam i lyra quifpiam pulfet/fe il lam pulfare nó uidés.Quanqua cóftderadti nobis eranquemadmodti bonti ani mabus attingimus.Nó.n.aliud ego bond attingo:aliud aut ipfe:fed idem.Neqi rurfus fic attingimus idem:ut inde î me quidéaliudz î te uero aliudaffluat:adeo ut illud alicubi fuperne fit fitum:munera uero eius ad h^c noftra defeendât.Sed oportet largitorem ipfum accipientibus prorfus adeffe. Vc reuera illinc accipiat : amp;nbsp;qui largitur/nó alienis/fed fuis elargiat. Intellectualis naqj largmo nó more tranfmiffionis cuiufdam nuntii ue pera gif. Qu^doquidem amp;: corporibus ipfis inter fe loco diftanbus munus fæpe pfimile aliis fimul aliisq? tnbuif.Traditioqj amp;nbsp;effeeno ferf m idem. Quinetiam uniuerfi corpus agit/ac patit in feipfo.Neq) quicqua ab externis accedit ad ipfum. Si igic in corpus ipfum nihil exmnfecus incidit/quod tarnen fuaptenatura quafi feipfum fugit/in re certeipfa nullam di ftantiam patiente:quo nam modo externii aliquid habet locum ^ Quamobrem exiftentes î eodem/bonum ïpfum amp;nbsp;uidemus/amp;rangimus:exiftêtes mq fimul/ illudqi noftris iteUigibilibus attïgcnres.Ec profecto mudus illicmulto magis ^ hic eft unus. Alioquin duo mtidi fenfibileserut/diuifi fimiliter. Ipfaqs itelligibi lis fpbera féfibilis erit:fi modo nó aliter atqi bje noftra fit unü.Quapp admodu

-ocr page 735-

unicate prçdabit: Aut certe ndtcalofîor enr. Siquidé necefTi täte quadâ huic fphp rç’moles eófentanea fin ill a uero extcnfione nô indigés/fefe fitêdat/à a feipfa di feedat. Deniq; quid nam illic imp edi men ci eft/quo minus i unum cuncta côfpi rent.Nô eni altem ibi quafinôconcedens locû/repellicalterum. Queraadmodu neq; quidoctrinâ côtcmplationemq; uniuerfam côfpicmnt: amp;:oîo fcientias oés î aîa minime coarccatas. Siquis aûc obiiciat unioné bac nô pofle i effentus fieri/ refpôdebo equidem/cûc demum fieri minime poffeifi modo eflenue ucre moles cxticerint.

MARSILIVS.

Mens diuina ficut p indiuidua æternitarcm/quæ temporis caufa eft/totum tem pus adéquat/amp; fuperat:ita per indiuifibilem elfen nam uirrucemq; ifmiram totü fparium obtin et/amp; exccdit:ipfa uidelicet fpatium à: quæ fût î eo uhiq? procréas

amp;côferuans.

Cari. XI

Icut.n.fe habet rom tempus adindiuiduenilius ftarum:fictota dim^ifrcfc ad excellentem fubftantiæ indiuifibilis poteftatem. Eft eni amp;nbsp;ibi rum pef^ feuerantig tum uirtutis imenfitas:amp;: hic imago quidam muneris utnufq?»

PLQIiNVS^

Aererum quo nam modo quod nullam 1 fedimenfionem habet per uni uerfum corpus artingit tata magnitudine predicumyCur ue nó difpergic topagatione eiufmodi?Cum unii idemqj p oia porrigat?Quod quidé fœpe m dubium lam adduximus propenfius affectantes dubicationi quandoep finem imponere. Demonftratum eftigicf^pe/iam ficfe habere.Sed oper^prenu eft etiam perfuafiones afferrc:quanquânôminimû/îmo uero plurimuadperfua fionem cótulit illa ipfa natura/qualis uidelicet fit often fa: Similiterq; eóferre uide quätum eft/tantudé occupas: neq? potés eofdem limites pertranfire.Quippe eu menfurä certam habeat quatitatis/menfuractiam babeat poteftacts 1 narura lapt dea ctrcûfcnpcç.Immo uero cü illa fit prima natura/neq? menfurata/neqi determi nataquanta debeac cHeihac enï natura potius altera méfufaf/nimimm umuerfa poceftas exiftït nullo modo tanta uel tanta. Quamobrem neq? eiiam eft in tem pore:Sed extra omne tempus exiftit/dum uidelicet tempus quidé per interualla connue fpargit. Acternitas autin feipfa eodem habitu permaner/ córinetq^/ór fu perat:ampliorqïexiftittépore per porentiâfempicerna:quâuis bocipfum in plu

Venïcamen femp redigacadfignum/circacp ipfum currar.Ecquocûqicumr/in ea fignum côfpiciatur.Quod quidem minime currat: fed lUa potins circa ipfura fe undiqj uoluat. Si ergo tempus ad lUud quod I eodem permaner in eflenna ana logicam quanda proporrióem habet:Eft aut illa natura nô folum ob ipfam fern piternitacem:fed etiâ pp exceflum potentiæ mfinica:oporrcc fane ad hacquoqj uirtutis infinitacé eófequêter reddere natura quanda ecótra amp;: eqUe currentem : Quæquidem econtra pariter eleuetipédcatqj ex illa:dum uis altera fecfidü tem pus çque percurrit una cum uirtute manentc.Ec profecco uirtus illa ppea eft am plior:quoniaetficit ut ad amplitudiné fuam prouiribus uniuerfum amplificec. Quæ nam igic hæceft?Quæ nature hums eft pciceps/quoad pticeps elfepoteft. Dum profecco natura hæc adeft ubiqi coca: neep carné m quolibet coca petfpicic

-ocr page 736-

infirmi’catefubiecri. AdellaûciUlk^ penifiis unfuerfo:nc!quemadmodum mate rialis tnangulus idem quodamodo in mukis numéro plura/fed qucmadmodû imacerialis ipfe tnangulusia quo qui î materia fundependét. Scd cur matenalis tnangulus nóefhubicp:fiquidé imateriaks ubiqj uigecyQuoniam uidelicetnon omnis materia parnceps eft effecta: fed amp;: ahud quiddam habetmecp.n.omnis accomodatur adomne. Quandoquidem neqioisilla prima adomnefeftaum' adhibuic.Sed iprimis ad genera pnma:deindcp hæc ad rcliqua. Verûtamé natu ra fuperior ^que aderat uniuerfo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

MARSILIVS.

Vita 1 mudo duplex.s .intellectualis amp;nbsp;aiaksiEft amp;nbsp;ab omni mole paninis expe dira/amp;: uigore uicali/efficaciaq? iftnira.Ideo cucras machina mûdanæ partes ipfa rota impartibilis paricer obrinet/atqj uegetac nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIL

«Nima quoq? tua quâuis p uires inferiores tuo corpori fitaddicta/ tamé^ intellectum eft uniuerfum:p rónem uero media. Quado igic rano amp;fe Ù yires inferiores couertic ad itellectum/torus aius runs fit uniuerfum.Tûc de ulta ilia uniuerfi ubiq? regnante non diffidis:quonia amp;nbsp;ipfe ferme fimiliter es ubicp. Vbiqj furamp; Duocs/aiarum ciuirarûq; rectores/ad primû oia dingentes.

PLOTIN VS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;0

Ed quo adeft^Profecto tanqua uita una. Vita eni in aiali no ufqi ad cesrtiir fZlZ^ quidda dûtaxat ex tendit: ultra quod per torii progredi nequeat.ImmoA fefuditp uniuerfum. Siquis ant querar iterum/quo na modo memimlie / debet uim ipfam uitp no elle proprie târam.lmmo fi cogitaooe partiac in infini tum/femper occurne uis eadem funditus infinita. Nó enï ipfa uita î fematenam habet:cuius caufa una cd magnitudine molis in paruum rurfusq? paruum lapfa deficiat. Si igitur infinitatem i ea perpetuo uigentem accipias/naturam indefcf fam prorfusqi inuictam/ nee ullo modo/neculquam in feipfadeficientem/ranq uita prorfus exuberancem:putas ne quoqua intuen te poffe/uel ad aliquid men tem atfigere:ubi nó reperias earn? Cótra iiero tibicócingec.Nó enï tu procedens träfgredieris:neq?rurfus iparuoquodafiftes gradu.Quafinó habeac lUaquod tribuat ultra:ppea qgt;gradatim per paruadeficiat. At ficoncurrerc ualeas:ïmo ue ro fi in uniuerfo cólilhês/nihil ultra requiras/ita demum illius ubiq, prafentiam confequeris.Alioquin fi id nequeas/aucrenuas/in aliud quiddam pronnus exci des:acprüfens decides/ÔC id quidem nequaq aduertés: ppea tpalio profpicias. Verum fi nihil ultra qugfiuens/quo nam pacto ficaffectus euades? Profecco ex eo qiacceflens uniuerfo:neq in eius parte reftiteris:adeo utneq? tu quidé dicas: eqdem tatus fum dûtaxat. Népe ubi hocipfum quod tan tu pp ne dicic prorfus obmiferis/factus es uniuerfus.Tamamp;fiprius quoq? uniuerfuscras.Sed quonia aliud infup akqd tibi prêter amp;: poft uniuerfum aderat/minor adiücrione ciufmo dl euafifti. Nó cnim ex uniuerfo nbi erac adiunctio.Nam nihil illi unq adiunxc ns:fed ex nó uniuerfo ponus erat. lam uero quicuq? fit alicjsnsq fit ex nó enter iam eft minime uniuerfus.Sed tue reuera uniuerfus exiftit: quado nó ens oio di miferit.Tüc itaqj teipfü auges/quado dimittis alia.Tüc amp;nbsp;uniuerfum tibi adeft/ ceteradimittentl.Dum uero es unacum c^teris/iUud tibi minimefulget. Sed.n. quado fulget/nóacccdir/utadfit.Immo uero tu indedifcelTeras/quando nóade rat. Quod ft difccffcras/nó ab illo quidem:illud naqi paflim adeft.Sed neq, ena

-ocr page 737-

abo quoqua abifti.Sed dum etiam effes præfens/te ad contraria diuernfti. Fade rationecæteriquoqîDn fgpecummultis fintçqueprçfentes/uni tarnéapparér. Quoniam ille folus omniû fufpiccre poteft.Sed hi quidem Dü prorfus oranige nipr^fentes ubiq5 duitaces admelioraconuertut. Ciuitates autem in fupernum illum deniq? cóuertuntur.In illum tota tellus.In illum deniq? cglum:ubiq5 penes ipfum amp;nbsp;in ipfo perfeuerantia. Ex illo quinetii qua: uere funtentia ens ipfu ba bent:ufq? ad aïam atqj uitam illi prorfus annexa. Atqui amp;nbsp;ipfum quod ens mo do dicebam/penes magnitudinem infinitam confpiratin unum.

|(LIBER SEXTVS ENNEADIS SEXTAE DE NVMERIS. MARSILIVS.

Sf unu ipfu bonüq idem eft/merito multitudo quo lógius difcedit ab uno atep unione/eo fit deterior.Igic fi fingat multitudo uel ifinita/ ucl quolibet uni taris expers/erit ipfum malum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.Primum

MAXIME Vnita fecii ipfa é fpés quolibet fep ara amp;nbsp;idea cuiufqnQuonia eiTétiafimplex amp;nbsp;indiuidua é.Minus unita fecü ipfa fpés narurabs per corpons partes extéfa/ena qdiu córinuitatéfuaferuat.Ergo minus bo nü.Minimu unitatis hét multitudo difcreta cótingés diflolutióe conti nui.Ergo malu. Quod uero nulla unioné feruare fingit/apellat maxime malü.

PLOTINVS.

VAERENDVM Videt imprimis nûquid multitudo fitdifcefTus diftaciaq? ab uno;ideoq, ïfinitas ipfa extremus fic ab unitate difcef fus:ppea cp h^c fit mumerabilis multitudo: atq?ob hocipfum infi nitas malü fit:nofq mali fimus: quado multitudo fumus. Tüc.n. uodlibetmultü fit/quado nó potens penes idé in feipfo manere/ diffundif/amp; extendic lam difperfu. Et quad o ï ipfa diffufióe prfus uno pnuan fit multitudo. Vbi deeft quod parte aba cû alia uniat. Sm aut adfit quidâ cóalia tor/tunc quod fufu eft/pmanédo fit magnicudo.Sed quid nâ eft ï magnitudine mali? Profecto fi perfentiret/ pateret i ea malum. Sennret cnim res illa le a feipfa iam procul abiifle.Vnûquodq? fane nô aliud expetit/fed feipfum.Progredus ât ad externa factus uel uanus eft uel cercecoactus.Præcipueuero eft unûquodqrz nôquâdo fitmultum/autmagnum:fedquâdo fuiipfius exiftir: fui ueroipfius eft/quâdo folû fibimet annuit. Quod aucé appétit fie fieri magnum/ignorat qd reuera fit magnum: feftinatq; quo nô expedit:fed extra prorumpit. Ad fe autem

dine. Si cnim extra procrahitunadeo ut unaquæq? partium ipfius exilât :Singu liquidem partes erunt: fed non ipfum proprie/quod ab initio. Sin uero ipfumr oportet partes omnes ad unum uertuadeo ut illud exiffat/quando quoquomo dounum eft/nonquando magnum. Quamobre propter ipfam magmtudinemr amp;nbsp;quatum eft in ea/a feipfo difperditur. Quatenus at habet unu:habet quo.qp fe ipfum. Verûramen uniuerfum magnum eft amp;nbsp;pulchru.Sed iccirco pulchrum elU-quoniânó eft pmiftum ad infinirate prorfus eftugere. Sed ê unitateeóprehêfu^ lam uero pulchrum eft no magnitudine qutdem ipfa:fed potius pulchntudine. Atqui iccirco indiguic pulchritudine quia factu eft magnu. Quadoquide fi hoc

-ocr page 738-

forecab ipfa pulchritticJine defticutu/quatenus magnu éi eatenus apparuiflecamp; •'- turpe.Atqj ita hocipfum magnu/pulchritudinis materia eft:quonia mulcum eft quod idiget ornameto. Iraq? quod magnu eft/fi a pulchritudine fecemanmagis eftmomatum magifquurpe.

V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MARSILIVS

Si fingatur multicudo infinica/non ent proprie numerus. Numerus.n.enrium in mundo incorporeo definitus eft:atq? inde in mundo corporeo termmatus:neq5 animus num eras facit/augecuc numéros reuera/quis fmgac.Sed i co fût utrincp naturaliter terrainau. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. IL

PLOTINVS

'^WVidnam igiturdicendum eftdeiUo quiifmitaris didtur numerus? Sed

■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»nus quçrédû eft/qûo fit numerus/fi ifmitus cxtiterit. Neq5.n.quœ fuB gt;Rectafuntfenfrbus/funtïFintta. Quappncq?quiï eis eftnumerus/eftin finitus/Atqui neqj qui numerat/ifinitaté ipfa enumerac:Sed quis dupla amp;nbsp;tripla amp;f deiceps fimiliter mulciplicia coputet/hæccerte definit.Acfiadfuturûaut præ tentû multiplicationem fûmac/hçcquoqîinrerea definite uidef.Nunqdld'gQ d^ cendum eftmumeni quidénó eflequidem fimpliaterifinirtiifedita dicaxac/uc * * - fubide femp liceat adhibere. Sed profecto no eft I numerante gen era do rd aucto ] j ritas numerorum.Sed lam determinati erac numeri:acprorfus ex rabat: lam uertr 1 in mundo inteUigibili ficut entia determinata funt/ fie A: definitus eft numerus y numero entium defignatus. Nos autem ficut hominem multa quidam facimus adhibétes ei fæpe amp;nbsp;pulcbrum amp;nbsp;cetera genens eiufdem.Itafimul cum quplibet ,ï fimnlachromumen quoqï concipimus fimuIachrum.Ecquéadmodüurbéquan , da multiplicamus nó exiftété: fic ferme numéros deiceps mulriplicare folemus. / Aefirépora numeremus:his uideltcecnumeris quos habemus/eos ipfosadtem poraiam tradiicimus:dum ramen i nobis numert permanent.

MARSILIVS.

Mundu s irelligibilis quoniam aKï^a unitate proceflit in multitudinem idearu non eftipfum bonum/neqi hri-'effibi multitudo malum/quoniamfupcraturab uno.Eft enim idearum omnium cómunis unaidiuiduaq? natura. Atqi idea qua: libeceft unira cunctis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.JlL

INfinitas ipfanullum actu proprium habet efle; alioquin compurata eflet in genere entium/ibicp defignata.Igitur definita:Quare nee actu lam eßet mfiniras. Verûramen later ifinitudo fubtermino lemperaliquid termina re.Igit fi quando formas'omnes quafi terminos arq; fines e medio tollas/quod reliquum hngitiir/mfinirudo uocatur. Si hanc apprchédis/iam terminas. Sm ter m.inas/nó apprehendis ïfiniratem.Deniqï fi per omniaoppofitorum genera pro arbitrio curras/neutrü oppofitorü feorfü dedicabis ïfimtati. Alioqn mox ca tibi finieris.Rurfûqialterutrûoppofitorû ineapotens pnegattonéaltenus apeUare ’ nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

z Ed infinitum hocqnomodo extitit;cum fitinfinitum/Quod enim ex tirit atq5 eft/ numero iam eft comprehenfum. Verum prius eft indagan __y dum fi multitudo reuera in uerorum entium ordine collocatur:quomó / multitudo ftc malum. At uero multitudo illic eft unira. Neq? permittitur i multi tudinem prorfus euadcre.Quippe cum ibr multitudo fit we und« Arqui ob hoc

-ocr page 739-

ipfum id ab uno dégénérât/eiq; fuccubit/quoniam mulnrudinem habet:amp; quan turn ad unum fpeccat/labuur ï deterius.Cumqj naturam illius nó babeanfed ex aderitinde/merito fubit defectum. Sed unius ipfius uircute penes ipfum habet aliquid honoradum .Nempemulntudo cóuerfa eft ad unum/ arqi cóftirit/ipfa uero infinitas quo nam modo illicedepoteff/Si emm habet efle/iam elf in ordi neennum definita:autcerte niftfuent definita/ noedin genere ennum colloca da:Sed forfan ï eorum ordmequæ fiunt/computanda uidebuur.-ficut accidie dC in tempore.Forte etiam amp;C fi definicur/ob hoe ipfum ell etiam infinira. Nó emm tcrminus:fedinfinitum determinatur: neep aliud quiequam medium ïter infini * • turn tejminumqiloeatunquod naturam termini fubeac. Hocutiqi infinitum fd gitquidcm ipfum ideam termini.Sed comprehéditur extrinfecus circumuentti. Fugitautemnoinaliumexaliolocum. Neqi enilocum habet ullum: Sedquan do comprehenfum eft/ tunc primum lam locus extitit. Quaobrem nó eft putan dum/morióem que infinirati inter loquêdum tnbuitur/eife localem. Neqialiain quandam earn que nommari folenr/ex fe illi contingere. Iraq? mouetur-nunqua Sed neqi rurfum pmanet. Vbi eni maneat/ Cum hoc ipfum quod dicitur ubi/po fterius onatur?Videturautéiccirco infinirati motus attribui/quoniam non con fiftit.Num igicira fehabet/utin eodem fitalrefufpéfa/feqiuolurâs? An porius amp;nbsp;artollat illuc/Sc hucufq? fe iactet? Nullo modo. Hec.n.ambo ad eundem ludi cancurlocu. Turn quod attollif/non déclinas quo ad eundé locum patiner:turn etia quod déclinât.Quid naigicefteinfinitatealiquis cogirabit^Tiicfifecto co gitabir eamfquado fpem intcUigentia fepaucrir.Quid ergo tue inrelliget? Forte contraria fimul amp;nbsp;nó contraria.Ec.n.magnum illic intelliget atq? paruum:Fit.n.^ ambo permanes.s.atqj motum.Nam hæcibi fiunt. Sed anteq fiant:cóftatillam neutrum illorum efte determinate. Alioqn iam illam dererminaueris. Si ergo na tura illa eft infinita/atq? hæcquæ mó dicebam infinite 06 indeterminate funt ibii ■ gt;nbsp;ficibi nimirum utraq- apparebunr.Quod fi propeillucaccefleris:neq? terminum ; aliquem adhibueris/quo ea ualeas irretire: tibi ^tinus fubterfugiet. Ncqiquicq illicinuenies:alioquin lam defmilTes.Immo uero ficuioccurreris uelutuni/fubi to occurrit ut mulca.Tum uero fi multadixens/irerü métiens.Nempe ubi quod libet non eft unum/neq? etia multa funt omnia.Atqîhæcipfainfinitatis eft natu ra:utfecûdumalteramquidem imaginatióem/motus fir.Quatenus autéacccflic nbsp;nbsp;?

imaginatio/ftatus.la uero hoc ipfum qgt; ipfam p feipfa infpicere nequeas/motus quidam eft cafufqja méte. Quod aucem aufugere nequeat:fed circum cohcrcéa turextrinfecus:ufqueadeo ut limites non liceacrranfgredi/ftatus quidam eft lu dicandus.Ex quo apparet/non folum licere/motum illic affirmare:fed ftatum.

MARSIUyS^

Quericur utrum uniras arque numeri in mundo intelligibili rarionem propriam habcant a cæteris ideis diftinctam necne.Acfihabent/utrum procédant ideas/à: qüafifui iuris exiftant:an uelutpediflequi confequâtur. Ab aîo quidénumeran te creari non eft probabile nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^JIlh

PLOTINYS.

Va uero conditione numeri î mundo intelligibili fint/deinceps uidetur nfiderandû.Nûquidtâquam infiri eaten s fpeciebus:an potins femp ^-^X-^^ielutt cófequéces.Ccu poftq ipfum ens tale eft/ur primum ibi fit/uni ta

-ocr page 740-

tern cogttauerimus.DeicIe qnoniam motus ex ipfo ftatnfq? fcqaifimhia fam co . gnouenmus. Atq? per fingula reliquorum quehbet numcrutn. An forte non ita feres habet. Sed cum quolibet uniras quidam cogenita elf. Aut in primo quidé enteunicas/ineoautem quod eftpoft ipfum fiquidcm illicordo fir/duitas.Vel amp;: quanta eft cuiuflibet mulcitudo uelur fi dccem/decas.i.ipfe denarius.Aut for te non leaded ipfe i feipfo excogiratus eft numerustatep fi ira perfcrutadum efh iicrum primus fit aliorum uel poftremus. Plato igitur cum holes dixerit ex ipfa dierum adnoctes uarietatenumerumcognouiffe/ ideoqpipfircrum uarictatinu men noutiam actnbuent:forceres numerandas primum propter diuerfitatem fa cerenumerum confitebirur. Ipfumqmumerum iquodam anima:difcurfuconfi ftcre:quado ab al 10 percurnt in aliuditócqp fieri numei um cum anima numerate. Jd autem eft quado per res ipfas difcurres penes feipfam hocquidem aliud elfe: illud ucroaliudafleric:utpotequa:^diu idem aliquidcogitanneq? quicqaliud prêter illud/ proprie unum afterat. Verutamen quando Plato amp;: in uero numero diciceflennam/in effentianumerum: rurfus fubfiftentiam quadam mimen m fe ipfo recipiet:neq3 in animo numerante dunraxat nafci numeru affirmabit.Immo uero ex ipfa area fenfibilia uarietare arep diftractióe notionem numen m animo reuócan.

MAR5IL1VS.

C onfutat dicenres unitatem amp;nbsp;numerum nó efle rem aliqua: fed pofita requali bet fingulacim dici unû:iterumq5unû:atq?hoeitcratodici numeru nbsp;nbsp;nbsp;Cap-V.

y e X hac opinione non habemus rarionem ad fpés numeri difcemendas : ---a neq? ad numerum quélibecredigcndum 1 unum principium numcrorti: \___^^atque ipfe numerus minus etiam q acadés ede putabitur. Quando de homine pnedicamus unum/aliud quidem eftunum ibiq homo.Nam unum ip fum nó homo miilticudinem habet oppofitam: atq? de rebus omnibus ultra ho minem comumter predicatur,Eft ergo rebus omnibus coramunius amp;nbsp;fimplicius acquepiius.Piius etiamipfoenterationefimili.Prgfertim quiaunum ipfum præ dieabile eft nó de ence folumdcd de quolibet panter quodcunqj fupenus uel m ferms entemel enti oppofitum cogitaueris. Cum igirur entia quidem ad ipfum ensmumen uero referantur ad unum ente fupenus: men co numeri entibus prio res elle uidentur. Igicur cü dicimus decern homines/ipfa decas nee homines ipfi eft/necex eis uelucacadens.Alioquin nópofletres alias æqucmenii.Sedpnus in feipfa eft/q m rebus qua: numerantur ut decem.Deniq? fiqui dicant unum ip fum elle cum entibus coniugatum/ fiue ranqua acadens/fiue tanqua elemétum cis cóiugatLi fuent: adhucfequitur/ucpnus exiftacin fe/q uel cunctis commum' ter accidac uel accedat ut elementum.

PLOTINVS

/ƒ q^^ Vænam igicur eft ipfanacuranurnen ?Nunquid eft quiddaconfequês: 1 I Ïacuelucielfentiaquauisinfpectum:uelucbomo/arqïunus homolt;^kem 'Àu.^^^^eijsunûq; ensÆt îtelligibilia fie oîa fingulatim:atqi ita refultat numerus uniucruis.Vcrum fires itafehabeat:qûo duicas illiceft amp;: mnitas. Et quon^ôfe Cundû unû omnia ppendûtur/Quo ue pacto eiufmôi numerus 1 unû aliqd con gregabiturj'Sic emm mulucudo quidem erit aliqua umtacum: nullus autê nume

-ocr page 741-

rus redi'gemr i unum preferipfum uidclicct fimpliriter unum.Nifi qms forte Ji cat duitatemquidem eflerem illam/fiuepotius quodconfideratur ïilla:qua:ui resduas habet implicitas quaficompofitum quiddam ï unum. Autfortequales Pythagorid numéros mduxerut. Qui fane numéros fecûdum analogic.!, ppor tionem quadam afferreuidentur.VeJutiuftitiam quaternariumcalitercpfimiliter alium. lila uero códitione potius rei ipfius quæ exiftit unum mulurudim fimul amp;numeru quifpiam eóiugabit: eatenus unum uelut dccadem. Tametfi nos nó fic ipfa decern ponimus.Sed quædiftant inter fecógregantes/decem folemus di ccre.Forfan uero ficquidem decédidmus:quâdo uero ex multis cóficicür ufty/ decadem apellamus.Quapp eadem illicetiaratione. Cæterum fi ita fiaqan ttk ulterius ulla numeri fubfiHenuar'cum ipfe i rebus duntaxaccófideretur.É^efpo^^ debit forte aliquis/nihil obftare: amp;nbsp;albcdine i rebus dûtaxat cófiderata ipfam al bedinis fubfiftentiam i rebus ipfis nte perpédi. Quadoquidem et motu in ente confiderato cóftitit effe fubfiftentiam motus aliquam in ipfo enre uidelicet exi ftcntis.Atuero numerus nó ficut motus fe habere uidetur. Sed q? motus ficunu aliquid in feipfo confideratum fit/dicitur.Præterea eiufmodi fubfiftentia efficitr utnumcrus non fit eifentiatac potius ut fit concingens.Quanuis neq? ficquidê omnino cócingens.Népe cótingens oportet anteq cótingat aliquid effe.Et quis infepabile fit;elle tarnen aliquid/amp;naturam aliqua penes feipfam:ficut albedo. Acdealio prædicari/hocipfum iam i feexiffens/ quodfubindefitdealio predi candum.Quamobrem fi area quodlibet eftunummeque idem eft homo:arque unus homo:fed aliud unum eft q homoiA: commune eft ad omnia unum/amp;: m quolibet reliquorum ita fe habet: certe pnuseric unum homme: amp;nbsp;quolibet re liquorum: utficamp;: homo amp;: quoduis aliorum/ ut unum fic fingulatim aftequi poffit.Igituramp;antemotum. Siquidem motus fit unum. Etanceens fimiliter:uc ipfum quoep ualeac ede unum. Dico autem nó unum lUud/ quod ente fuperius efte cenfemus:fed hoc unum/quod de qualibet fpecie prédicat. Iraq? ipfa decas anteilludextat/dequo prædicaturdecas.Atque hocipfum eftipfa decas. Non enim res illa uel in illa/l qua decas infpicitur/decas ipfa ent. Num igitur cógenï turn eft cum entibus/fimulq? omnino cum illis eft hoc ipfum unüyVerum fi con genitum eft:fi modo taquarn acadenszficut cum homine fanitas/oportctfecun dum quoq? feipfam efte aliquid fanitatem/fimilirercp amp;nbsp;illud. Ac fi unum tanq alicuius compofiti elementum efte quis dicat/oportet prius efte unum ipfum fe cundum fe unum: ut efte amp;: cum allo poftic. Deinde fi prius eftecómixtum cum alio/ quod per ipfum iam factum fit unumz fequeturut falfo fit unum: utpote quod duo fitindefactu:In decade uero quomodo id fiat ?Quid emm illiopus eft decade:quod fit per tantam potentiam decas 'Quod fi formabic ipfü ceu ma teriamiarq? enedecadis ipfius pr^fenria/amp;: decem amp;nbsp;decas: oportet prius decade in feipfa non aliud aliquid exiftcntem prater decadem pure fingulanterq? confi ftere.

MARSILIVS.

Rerum fpeacs in prima effenria ordinequodam earum itelligentiam antecedut, Sicuc obiecta prgcedunt actus circa obiecta uerfantes.Siquis ergo dixerit fpeacs illic ab intelligenna procreari: concédée eciam pofteriores fore. Q uod eft abfur dum. • ^^P’^^*

-ocr page 742-

---iFT^têiligcrcibi fpcciem aliquam fcilicet luftinam/flafum/monim amp;: reliqua ■ nihil eft aliud q eiufmodifpém dedarare uel definire. Nifi dcfmirio bæc _ A J5r area rem aliquam a definirionc quoquo modo diftinctara/uacuaqug dam definino eftumo uero definino nulla. Deniq? unaquxq? fpés ibi eft pprie tas actufqi eflêtialis uigore quodam prop no ex i ft en s acqj micans.Emicano eiuf modi inde pendens/^ penes ipfam quidem ex ran s/ acq? ranonequada différés ipfa eius incelligenria eft.

PLOTINVS

BT uero fi ultra res ipfas/unum ipfü amp;; ipfa dccas exiftit/dcinde rcs mtel ligibiles præccr hoc ipfum q? exiftunt id quod funt/aliæ quidê funt uni caces/aliæuero amp;nbsp;duitates/amp;cnnitaces/quænam ent illorum natural Et quomodoranftituta?Exiftimadumeftautemgencrationé eorum,rationequa z’» dam explen.Primo igicurgeneranm exiftimandiim eft efrennam fpeaerum nó ^ fic prodire ad exiftendum/uc inrelligens ipfe primo quidem fingula kcllexcnt: i deindeipfa incelligencialt;illorum fubftaciam exhibuerit. Non eni quia cognoue ncquid luftnia fit/cxorta luftitia eft.Neq; quoniam quid motus ûteogitauent/ fubortus eft motus. Sic enim oportebat hâc ipfam mtelligétiam amp;nbsp;pofteriorem intellecta re effe: Velut mtelligétiam i lifting luftitia ipfa poftenorem. Atqui amp;nbsp;uî affim inrelligétia pnor eft eo/quod procreatur mtelligêdo:fi modo ob id ipfutn cxtitit/qifuericitellectum. Sinautéiuftitiaidem eft omnino quod ôcralis intellî genua/abfurdum erit/mbil aliud effe luftitiam prêter quadam ipfius defcnpno - - ncm. Quid emm aliud eftiuftitiam uel monim intellexiffe: q deferipnone qua t dam quid utrunqj ficaccepiffe. Hoc autem peride fe habet:acfi rei nó exiftenns '* acapias rarionem. Quod quidem fieri reuera nópoteft.Proindcfiquis adduxe / rit/i rebus a matena leparans idem elfe faétiam atque rem fcicam: ea id códirióe t dictum accipiendum:nó quidem uifciénam afferac efferem ipfam/ neq? rationé aliquid cótemplantcm effe rem ipfam contemplatione perfpectam. Sed uiaffim rem ipfam a matena fcgregatam/cffcitelligibile quiddam/icclligentiamcp exifte remon earn mq inceUigétiam/quæ rei ipfius fit ratio quaedam/ uel aliquis i banc ipfam intuitus.Sed rem ipfam i mundo itelligibili confiftentem nihil aliud elle: ' '■ prêter in teil eet um atque feieaam.Non eni faenua illic ad rem uergit itelligéda : / Sed res ipfarllic/efficitutfaentiaillanonitafitab ipfadiuerfa/ fituc rei matena '‘ nbsp;nbsp;lis feien na effe folec.Hoc autem eft fdentiam ueram ædere.ld uero rurfum:non

imaginem reiafferrc:fed rem ipfam. Intelligcnriaigicurmorionis/motionéipfa 2 minimefecit.Sed ipfa mono potius fecitintelligcntiam. Quapropter amp;ipfa fe ipfam motióem intelligétiamqî concepit. Mono enim illic enns illius in teil i gen naeft. Atque eft ipfemotus/quoniam eft amp;nbsp;primus. Non enim eft alius anteip fum. Eft öd reuera motus/quoniam alten nó contingit.Sed ipfius quod illic quo damodo moueri cenfctur/eft actus uidclicct exiftenns i actu. Quapropter eft Öf ellentia.Quæ quidem ab ipfo ente excogitatióe quadam differre uidetur.Tum - - ' uero luftitia non eft iuftitic intcUigéaa quidam: fed quafi mentis lUius difpofi / tio d a ff eerlo. Immo uero quida actus ciufmói.Cuius reuera uultus eft pulther/ adeo ut neep Lucifer aut Hefperus neqj aliud quicq eorum que fentiütur ita ful geat. Eft auté uelut intellectualis quidam ftatua ex feipfa tanq extas amp;nbsp;emicâs m fcipfadmo uero in feipfa confiftcns. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’

-ocr page 743-

MARSILIVS.

Si mundo corporeo materiam quidem extenfam fubtrahasz formas uero rerum uarias i una uiuaqj mundi forma cóferues: uidebis formam unam omniforraa: ibiq? formas cuctas in fingulis unitiffimas pariter arq? diftjnctiiTim'as.Omnia m uno uiuenre uiucnria nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap,VIL

c^ S tigituruniucrfum eiufmodi turn natura/ turn intellectualis anima ( ■■■■il turn edam mtelleer us. In quo fpenes ut res ucræfint reuera diftinctæ uc intellectæ ante machinarionem intelligentiæ/ita diftinctæ funt actu ^uis unitf natura/ficut in ignelucere/micare/calere.Omncs enim fpedes ibifunc '’* actus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

PLOTINVS ^'T^yOntcmplari uero tes illas prorfus oportet in natura una/unamq; natur! B nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 ubiep omnia poftidencem/fie undiq? complectentcm. Vbi profecto non

quot;^Queadmodum i regione fenfibili fit unuquodq; feorfum: alibi quidem fol/alibi uero luna/ alibi rurfus amp;nbsp;aliüd.Sed cuncta fimul in uno.Hæc eni ipfius eft mentis natura.Quadoquidem amp;: anima mérem fic imitatur. Arq? ca fimiliter que natura dicirur:fecundum quam amp;nbsp;fub qua fingula generatur;alibi quidem aliud:dum illa fimul permaner in feipfa.Quauis autem fintomniafimuhfingu la tamé iterum fut feorfum.Cernit uero intus illa/quæ i méte effétiaqi func/idem - -ipfequipoflidetÏtellectus:nonafpiciens quidé: fedporius habés. Neqï rurfunx J fcparans unüquodq?.Difcreraenim lam femperm ipfo funtftngula.Apud illo| v igiturquih^enimium adrairantur/fidem nobis ab üs quæ participant/compara'^ mus:Magnitudinem uero mundi illius amp;nbsp;pulchricudiné ex amore animf ipfius ad illum coniectare amp;nbsp;afleuerare folemus. Quin edam illoruamore/ quæ ad ani mam anriituntur/ob quädam eiufmodi naturi/atqj etiam ex eo qgt;per cam illtus fimilem aliquam adillum fimilirudinem eófequatur, lam uero nefas eft confite ri extare puîchrum aliquod animal: nifi ipfum animal mirabilé quidam amp;nbsp;inex dmabilem habcat pulchritudinem. Ipfum profecto animal uniuerfum eft arque pçnitus abfolutumrcx omnibus animalibus: imo uero cuncta in fe animalia cô tinens. Vnumq;exiftésfimulq?totidemquotomniafunt. Quemadmodum Ô^ noftrum hoc uniuerfum/eft quidem unum/cft omne uifibile/cuncta qug funt in uifibili regionc complectens.

MARSILIVS

Eflentia uera eft uis quædam extra molcm matedalem î feipfa fundata per feui uens icellecnialifq? maxime.Quod animal inrellectualeuocatur/ubi numeri óes funt ante actum iteUectualem arq? uitalem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIIL

PLOITNVS

lt;'”q'^Vonia igic amp;: aial primo eft: amp;nbsp;iccirco ipfu p fe animal/ eft intellcctusteft | Befleda uera:babetaialiaoia:oém pólLdet numeru.Ipfum iuftü:ipfü pul ^JQ^^hrü:^ cetera generis eiufdé:aliter.n. ipfii hoiem ibi dicimus:aliter ipfü numeru:alicer ipfu iuftû:nimirû cófiderarióe dignu eft/ quo unüquodqi eorii fe habeat/quid iiefit/quatenus 1 rebus eiufmodi pócaliquid tnueniri. Pricipio igi ’. turoém fenfum dimittere decet/amp; itellectu incellectu cófiderare. Animaduerten ƒ dum eft prgterca i nobis quoqi uitam fiC intellcctum non in mole: fed in uirtute

-ocr page 744-

quadarn molts experteconfiftere: Veramcp efTenam a mole fimilibusqj efie folu tarn: Arqueefle uim in feipfa fundatam: nccrem quandam exilem aut debilem fed maxime omnium intellectualem atq? uitalem. Qua nihil îtellectualiùs/nihil uitalius/nthil(ucitaloquar ),effenrialius eHe poceft.' Adeo urquod hocipfum -atringit: quodamodo eadem confequacur. Er quacenus atringit gradatim/eate • nus alTequatur.Nempe quod tangir propius/propiquiora:quod uero remotius remotiora reportât. Proinde ft efle elf appetendum:meriro quod magiyfens/ma. gis eft experédum.Similiter fi intelltgénà fimpliatcr eft optanda/ quodhfnreHôp tus eft maxime/potiflimum eft exoptandum:Eifdcmqi gradibus uita quoqi eft' affectada.St ergo ens ipfum primo acapiédum èft:quippe cum fit amp;nbsp;primumife cundo intellectus:tertio animahhoc cni omnia iam complccri uidet.lnteUectus auté fecûdum obtinet locum. Eft eh tin actus cflenç.Profecto numerus ipfe feed dum animal exiftere no cenfetur. Iam entra amp;: an te ipfum/erat unum any, duo: neq? rurfus fecûdum kellectum cft numerus ftatuédus:Nam antementem elfen na unum'eftatqjraulta.

MARSILIVS.

Sicut unum ancecedit ens/ira numerus in ipfo ente confiftens antecedit entia.ü fpés ideales. Et merito fupcr numerû/qui cft i ennbus numeratis/extat numerus I fuo fonte confiftens. Qui fanecaufa eft/per quarn ens polfit in enria fpenefep deriuan nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VIlII.

Er ipfum numeru qui eft elfétialis iiirrus/amp; actus quidam difcretiuus en tis deftmatu eft/ens nó fifterein uno graduura. Sed entia plura ex uno quot;nbsp;^rofluereirurfumq? quot amp;quotis ordinibus diftnbuta. Sed lUenume rus ante enna quidem inuolutus eft.Euolutus in entibus.Hicfubftatialis nume 'ƒ rus eft.Numerus ï generequatitatis/numerihuius eft imago.Enriaquidem fun i- nbsp;nbsp;dancur in numero:Numerus i ente;Ens 1 uno:nc protinus diflipetur,

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLQTINVS,

' 1 *^ BEliquum eftigituridagare/utrumelfentiafuaquadara partitionenume quot;) nbsp;nbsp;1 rum procrcauent:an potius nutnerus fit pntus effétiam. lam uero elfen

/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tia/motus/ftatus/idem/alterum/uel ipfa numeru genuerüt:uel numerus

potius ipfa progenuit. Pnndpiumucroconfidcrationiseriteiufmodi. Vtruin

' nbsp;nbsp;nbsp;poflibile fit numcrum in feipfo confiftcrc: An oporteat duo ipfa i rebus duabus

amp; cria i tribus fimiliter contcmplari:atque cadem códitione unum numeris infer turn confiderare. Si enim numerus i fcipfo feorfum a rebus numcradis efle pof fet/nimirum ace entia polfec exiftere. Nü igitur amp;nbsp;ante ens numerus efle poteft ?

' ’ Sed præftat forfitan i prüfen concéderezens numerum antecedcre: atque ex ente ^ numerum proficifci.Verum fiens unum ens cxiftitiatq;duo entia fimilitcr func enna duo:unum quidem ens pra:cedct:numcrus autem entia panter ancepédet,.^ Num igitur nocióe quadam acqj peeptione eiufmói fit excelfus/Sed pfecto etiS fubfiftencia. ka uero cófiderandum. Quado quifpia hominé exiftentê iqieHigu^ unumtöd pulchrum fimiliter unum: tiicipfum unum pofterius quodamodo in utroqueconfiderat.Quineciaquando equumatcpcanê/tuncamp;ibiduo iplama nifefte pofterius animaduernt. Verum fi generes hominem/ amp;nbsp;générés equum atque canem:uel m teexiftciices proferas:ncquc utcunque cuenit generes atque

-ocr page 745-

producas.Nonne dices in unum eundum fore:amp;f in unum aliud tranfeundum: duoq? facieda. Arq? una tecum aliud etiam faciedumJam uero neq? en ria guide -quado funtfacta/numerata funt.Sed quotoporteat fieri lam coilabat: uidelicec / quot poriHimum expedirct.Omnis itag? numerus enria pr^cedebat. Arft anrece debar enriamumcrus fane non eratennazSed profecto iam erat î ente: neg? ramé entis ipfius numerus crat. Adhucenim ens eracunum.Sed numeri uis ipfa fubfï ftés/ens in plura diuific. Acuelutimpulitipfum admultitudinéenitendâ. Nepe v uel ipfms eflentia/uel actus é numerus. A tg? ipfum animal ÔC iteUectus numerus -gt; eft.Forfan uero ens quidem numerus éunitus: enria uero numerus explicatus. ^ Inrellectus auté numerus in feagitatus. Animal denig?numerus eóprebendens. Quadoguidéamp; ens ab uno progenirum/uteratin eo:oportetipfum ficelle nu merum.Quamobrem fpés quoqïipfas rum unitates/tum numéros a pel lare con fueuerunt:atqîbice(rétialis eftnumerus. Alter uero quimonadicus diätur.i. ex ~ quibufdam unitatibus congregatus:eftgu^daillius imago. Eflenrialis uero nu ƒ merus partim quidé in fpébus mfpicitur/eafg? concreat:partim uero priufg? i ip / fo enre/unaq? cum enre uigenenriaq? precedir.Quo quidem m numero enua fir } mamétum habcnt/amp; fontem/amp;radicem atq? pnndpiö, Etenï enris guoqupfius unum ipfum principium eft:atq?in boe eft ens. Alioquin prorinus diftipabitur, Nó ramen i enre fundatur unum. Alioquin lam unum elfer priusg alfegueretut unum. Atq? lam quod alfequitur decadem; decas euadèt anteq decadem ipfam confequeretur.

MARSILIVS

Natura primi entis cum fit poft unum/necelfario ê prima fui origine multiplex/ ideft numerofa. Per hos ergo numéros ira ferme ens fe habet ad enna .1. ideas/ ficue pleriq? tradunt matenam per incohationcs formarum fecum gen iras fié ad formas habere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

SSe uero numéros anteenria pater/qa fi numerus ad enria deinceps lam pofita confequaf/cafu quodam conrigent numerofa difttnctiö en num atq? ordo.Prærerea ficut oïa per aliud entiazad ipfum per fe ens referun tunfic quodlibet per aliud unum ad ipfum reducic per fe unii: ipfum uero p fe unum non pot elfe fub enteraliogn eflet neceftano multiplex.s. ex natura entis amp;nbsp;addita proprietatecompofitu. Non igirur ipfum foret per fe fimplicirer unu., Ens igtceftfubuno.Similiter enria fub numero difponunt.Na amp;nbsp;fupnumerum qui eft in entibus extaripfeper fe exiftês ante enria numerus. Deniq? in ranone fpeciei uniufcuiufq? formait necelfario ïcludit uniras arq? numerus. Vniras mq quoniain pnmo fui figno fpés indiftincta p unitaté efta feipfa Af diftinttapan ter a quolibet alio:Numerus mqtquoniafpés cómunê m fe natura habet cû pro prietatecóiunctam.Hincfaneconiidmus:unitaté atq? numertvomnes precedere rerum fpés:quadoquidé¥ormales oïum rónes in unitaté nurneroq? cóliftunf, PLOTINVS.

c nbsp;nbsp;nbsp;Onfiftens igiturens in multitudine numerus euadit:guïdo tang mulri

■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 plex excitac 0: furgit:amp; quafi preparatio quædâ amp;nbsp;préfigurât!o erat ad

Aenria.Vbiquodämodo unitates locü habere uidentillis expofitû/quæ in eis fundädafunr. Atq amp;nbsp;nuc ranta dicit aliguis/uolo eqdéauri multitudiné/ uel ctiam reliquaru polfclfionü. Auru fane unu quiddam eft. Ille uero uult non 41 * ,

-ocr page 746-

numerum quidèm aurum facere:fed aura poniisfacerenumerum/ Et titpotcqui iam habet numeru/adhiberehuncauro ftiidet.Adeo utauro contingat fieri tan. tum.Sin auté entiaquidem numerum anrecederent: numerus autêdemdem eis infpiceretur dû eatenus natura numerans moueatur/quatenus numeranda mul tiplicantur/ certe fecundu cónngenna quandatot utiq? quotnuncfuntentiafoj - rent:neq5 ex ullo propofito tot numero quot exiftut, Siigiturtotfuntnóteme re profecro numerus tanq illa prçcedés/ut tot proprie fint/eft caufa. Ideft exifté te tam numero qua: facta funt hums ipfius uttot fintcóditionis euadunt.Tum ucro quodlibet quidéunius eftparticeps/utfitunû.Eftaûtens ab ente.Quado Qi ens afeipfo ens/unûautéafcipfofimiliterunû.Quodfiqugfingulatim und fünt/multa fût fimul unû quod eft in eis/eft tanq tnnitas.unû. Atq? oia entia ita unum;no ficut unum/quod fecundû fingularem perpen die umtatem: fed ficut unum dmtur miUenarius/ aliufqî quilibet numerus. lam uero amp;nbsp;qui res iam fac tas mille copurat numerando/non alt res ex feipfis mille uel decies tantû/uelue fua quadam uoce cognominan: quaftres ipfenuméros fuos colorû inftarofte '- dant. Sed ita cenfec/cogitatione uidelicet tot fibi dictate.Nifi.n.dictauerir/no co j gnofcet quata fit multitudo. Qûo igitur ait?Certe tanq qui fciat enumerate.id 1 uero feit/fi numerum ipfum nouerit.Cognofcetaûtfi fit numerus. At uero natu ram illam quot numero fit ignorare abfurdum eft/ imo uero p^nitus ipoftibile. ^, Proinde fiquis dixerit bona/uel quæ ex feipfis funt talia/dicetmel bond de illis tanqua illorum acadens prædicabit. Ac fi prima dixerit/prima fubftantiam kro ducet.Sinautë afferat ea/quibus accidit bonum:0portet extare boni naturam:ut amp;nbsp;aliis poflitaccidere:uelcaufam ipfam/qug amp;! alio faciat oportetexiftere.Aut ipfum bonum/autquod bonura genuitin propria natura confiftere. Simili qua dam co dit to ne in ipfo entium ordine/quicdq? dicitnumerum/uelucdecadem/is aut decadem tpfam nominat fubfiftétem:autforce fiintroduxeric illaquibus co tingit decas/iam ipfam decadem compelletur uiciftim in feipfa locate:qua: nihil aliud omnino nifidecas exiftat.Neceflarium eft igitur/ fi entia decade dicat/uel , ipfa efle ip£am decademmel certe fup ipfa alteram confiftere decadem:quœ ^feC' to nihil aliud fit/q ipfa decas. Communiter aüt quicquid de alio prædicatur/ab ) alio uenitin illud/uel cftactusillius.Etquando taleeftmt non alias quidem ad fit/alias uero nóadfit:fedcum illo fit femper:fi illud eflcntiaeft/eflcntia eft amp;nbsp;ip fum.Neqi magis illud q ipfum eftentia eft.Siquis auté efle eflentia non concefle nt:faltem i quodam entium ordine/amp; ens efteconcédée. Arqui amp;nbsp;fi res illa abfqj actu fuo polfit incelligi/nibilominus cum illo fimul exiftit: quis apud nos cogi tacione quadam illo pofterius iudicetur. Si auténequeat firie illo excogitarime lut homo abfq eo quod eft unum: profecro uel nó pofterius ipfo eft/ fed fimul exiftens:uel etiapnus eft qipfum:ut ipfum p illud exiftat.Nos aüt unum prius etfe fatemur:numerumqï fimiliter.

MARSILIVS, Quodedep ens perceperis/fiue fcnfibilc/fiue quomólibet intelligibileucl ideam/ de hoc fingulatim prædicatur unum. Vnum ergo cum cómunirer fit in fingulis: nulli penicus eft addictum. Immo amp;nbsp;fuper unum/quod eft in alio.i.in enre/atq? in eius oppofico ideft multitudine entium: profecro unum extra aliud Af multi

Cap.XI.

tudinem per fe exiftic.

-ocr page 747-

y*^V Eq? uerQ bic deipfo uno quod eft primo ente fijpiusfproprie loquteuw, I nA Sed de uno quod i ente primo naturahter uigens ante enrium idearum«^ multitudinem fuo quoda ordine regnar.Inquo quidem uno funt unira tes o^urq? ex cis numeri certi antecedétes ideas/amp; de idcis panter prjdicabdes. Immo uero bocipfum entis unum ipfe panter unitates exiftit. Natura igic entis unitatibus bis f^cuda quafi feminibus tam ideas parit/ numens deinceps cas mi nonhusmaioribusuccomponés.Similiteramp;quxideisinferioranafcuntur.Nifi »-enim certis numcroru proportionibus f^cunditas entis turn penes feipfam/tum ] extra progrediac/auc nihil nafcecufqua/aut oiatetpere amp;inordinatacptingenr.

*^Vt aut ïtelligas quorum auctoritate circa numéros amp;nbsp;unitatem Plotmus utatur/ audi.Pythagoras aic/numerü efleextenfioné/ atqi actum feminaliü rónum i uni rate regnantiû. Item numerus eft inquit primum î diuina mente cófiftens:? quo ^ amp;: ex quo oia componun£/amp; permanent ordine quoda indiffolubdi inu^m d^ ftnbuta. Ippafus Pythagoncus ait.Numerus eft exemplar Fabrica: mundang pró mum/â: inftrumerum mûdanifabri iudicianum. Phdolaus inquit:Numerus eft iraperiofa quedam/à: ex feprogenira fempicernemüdanorû perfeuerantiæ con rinentia. Pythagoriciaiunc;Vnicas eftidipfum pquod entium qu^ibetdeno minac unum.Atcp eft ipfa uniras numeri partiumq?infimü:Aqua uelutfemtna rio radiceqj fempirerna rones propornonesq; in utraq; partem id nite procedût : Hic quidem raultiplicado/indc icerum djuidendo. Iremunitas eftfpes fperum/ oés uidelicec numéros numerorumq? tones in fe cotinens.

PLQTJNVS,._

^klcec fortequifpiam/decademri.denanum/nihil aliud efle q tot unirates.

I d ■Verum fiunitatemefteconceflcnt/curnamunamquidéadraitcetunitacç ^^_^^c{re?Ipfas uero decern negabic/Sicut.n.una ipfa habere cocedic fubfiften tiam:cur no amp;nbsp;alig/No eni coniugari oportet uni cuidam entium una ipfam uni tacem. Alioquin hoc pacto nó amplius quodlibet aliorum force unum.Immo ft oportet ÔC reltquorum quoduis unum efle/nimirum unum oibus eft cornu ne. ld auté eft natura una prædicata demulcis.Quam amp;nbsp;ante illud quod raultis ineftz oportere diximus exiftere p feipfam. Cum uero uniras ï hoc fir: amp;: i alio rurfus infpiciat: fi modo exiftit à: dia/ nó unica folum unitas fubfiftere ludicabic: Atqj ita eric numerus aliquis unitacum. Sin auc folam illam/qug prima ponitur/fubfi ftere aliquis arbitrée:auccerte ei quod maxime ens eft/coexiftenrem; auc ei oio/ quod maxime unum.Quod fi maxime enti/ certe reliquæ unitates equiuoce fic apellabunc: netp i eodem ordine cd prima cóftituent. Aut fane numerus ex uni tanbus diflïmilibus cogregabic. Vnicatuq? ipfaru etia qua unitates fût/different: qugdâ erunt.Si aut maxime uni illa copulari quis dixcrit/curna egeat/quod ma xime und eft/hac unitatc/ut fit und? Si ergo hæc impodibilia func/neceflariu eft elfe und. Quod qdem nihil aliud fit prêter nudum unum/elfétia fua a quolibet, fegr^atdrquodcuni^ fmgularim unum intelligac/ acqi dicac. Si igit und abfep re dia quæ diac unum lUiç exiftit:cur non amp;nbsp;unum aliud ibi fubfiftat?Atq; und quodqi feorfum unitates mulcæ qug/A: mulca unum, St autem natura deinceps quodamo generenImmo uero genuerit: Auc faite nódeftiterit in uno eord/quee genuinideoq} undquodamó córinud fcccnt/nimirum ubi qrcdfcribit iam/amp; in progreftu ftarim fiftic graddzminores numéros procrcat.Si adt procédât logins:

-ocr page 748-

no in ahenis quiclem:fed i I'pfis proprie morionibus maiores mfEruit numerés.^k Arque fra fingulis numens/fingulas mulrirudmes S^ quodlibet enrium pr^ùs I accomodar. Vtpote qua: recte cognofcit: nifi unuquodq? cum unoquoq? nume^ ro congruat: uel nullo modo fore: ucl exorbitans aliquid numeri rationisqi ex pers accidere, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

MARSILIVS.

Ambigic nunquid quod dicic unum/fit res fecudum fc aliqua: an ponus cocep no fold metis circa rem aliqua facta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XII.

/^e jSt aurem fubftantialis unius uera notio infita menn:p quam iudicamus If^^^hoccflemagis/ilium minus unumirurfusqsnóunum, z~A Iquis autipfum quoq? unu amp;nbsp;unitatem fubfiflcre neget/afleres nufquam MMlleirc unum/quod no fit aliquid unu: ideoq; affirmas quod ipfum unum diet folet/effe affectioem quidam aig/erga quodlibet entium: Primo qui quot;nbsp;dem quid nam prohibebit:ctiam quado dicit ens/hoc ipfum affectioem quanda animæ nuncupate: ensep ipfum nihil prorfiis exiffere^Quod fi ens affirmer exi fferezquonia fubpungic/pulfacq; akim:imaginattonemqi entis adducit:fimiliter amp;nbsp;circa ipfum unû pulfari quotidie aium/imaginarioemcp, fubire uidemus. Prç terea qu^redum eft/ nunquid affectioem notioemqi aie ran qua unu aut multitu dinem uideamus.Quinctiam quando dicimus no unum/ tue ex ipfa quidem re nôhabemus unû. Dicimus eninó effeîillareunû. Habemusigicipfi apudnos unum.Quod fane laio eft abfqi eo quod unû aliquid apellac.Tamamp;fi obiiciet aliquis habere nos unum ran qui ab externis intelligêriam amp;nbsp;figuram quand am accipientes/uelutaliqué menus exreipfacqceptum. Qui.n.eiufmodicócepcus inrroducctes/nuraerû atqiunum i co rum gen ere collocât/rales effe afteren tlubfi ftentias:fiquid taliü habeatfubfiftétia. Aduerfum qiios de rebus eiufmói opor rune différé re licet. Siqu idem talé quidam uelut pofteriorem a rebus ipfts palho nem uel notioné in nobis fieri dicit. Quale fit quod dicic hoc amp;aliquid/turba/ celebritas/exercitus/multitudo. Et.n.quemadmodum multirudo prêter res ilia» qua: multj dicûtur/nihil exiftitmeq? rurfum celebritas prêter holes congregatos facnscp gaudétes: ira neqr unum prêter rem unam efte aliquid afterent: quando» uidelicet folum aliquid fiC ab aliis abfolutum excogitites/unum ipfum afleuera mus. Adducentpræterea alia generis eiufdem multa/ficutdextrum acfurfum : houimqi oppofita. Quid enî crit/ut ex corum fententia loquar/in eo quod dex trum dicic ad fubfiftétiara pcrtinés?Nifi id dû tax ar: qr hic quidé hoc in loco:ille uero i illo ftat/ tut fed et. Item î co quod furfum dicic/idcm accedere ludicabût: Salicet hoc quidem pofiriôcm talem amp;nbsp;î bac uniuerfi parte potius:quod furfum nominare folemus/fignificarc.Illud auré habere fe fimilicer ad deorfum. Aduer fus hæcigit imprimis eft afferêdû:in horû quodlibet efte corum quædictafunc aliquam lubfiftcntiam. Nó eandem tarnen in omnibus/fiue eorum inter fe/fiue ad ipfum cunctorum unum.Seorfum tarnen aduerfus fingula qu^ dicta funr/eft infiftendum.

Quido dicit/homo unus/ aliud ibi eft homo/aliud unum:cuius participauone fit unus homo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__Cap,Xni.

-ocr page 749-

^ \ Am amp;nbsp;nnum de no homme panter prédicat atq? de homïn e. Et homo ira l n ■multitudoquædaeftficutamp;unus. Vnumipfumdehoîepr^dicatûnon folû negatiuum eft/perinde acfi tantû figmàcet hue hoiemzamp;: nô aliiim. Nam poftq percepifti huchoiem reuera effe unû/ftarim iudicas non efle ilhc ho mmem alteru:qui etiam ipfe i fe fit unus. Preterea tarn firma eft unius ipfius na tura/ucoppofitum eius.i.mulncudo necexifterepoftitabfqjunomec inrelligi» Immo amp;nbsp;oia quiequid funr/unione cófiftut.Quafi und ipfum maxime p fe exi ftacoïumq?fuppremü.Sinecuius parncipatione nulla inobis orir/amp;pmanecco gitatio.Itemqi cum unitatis parncipatione mukitudo etiadifcreta,ficaliqd unui amp;continua magis unurresq? indiuiduazmaxime unü:certe unum ipfum propna poflidet exiftétiam. Praeterea Peripatetici eófirmat unö fignificare aliqd ipfum met fibi ipfi indiuifum pçnitus amp;nbsp;indiftas:atqi ïterim affirmanuü effe/nó pegati uum.Huic eni fignificarioni/oppofim aiunc efte/uidelicet aliquid i fe diuifum : In qua diuifione mulritudo cótingit unacu priuatione: rum quia fic prior eßen tia definit:tum etiam quia multitudine contingente negatiue lam dicimus/neqï hoc eft iftud/neçp iftud é lUud.Cum igic fignificatio uni oppofita/fit negatma: . fequit fignificanóem unius affirmatiua efle. Deniq? unü adeo affirmanuü eft/ ut amp;nbsp;ipfum ponat mulritudinêmeqï uiciffim:amp; quemadmodü Auicenna probat m Methaphyficis/Vnum ab icellectu percipiatur/arq; cócipiac anteq multa: quauis ; imaginanoni forte aliter acadere poffir.

PLOTINVS.

r ^^^Rindpio quod amt a fubiecto fieri notióem:unius ipfius fubiecti Sc hols -L Pfenfu pofici: uelcuiufuis aialis aut lapidis/quo na modo róni cófenta

neum iudicabit. Quippe cö aliudfit q cernit homoialiud aut: neq; ullo . modo idem fit ipfum unü. Alioquin ipfa ratio cogitadi nüqua unü de nó hoie ƒ prgdicaret. Præterea quemadmodü circa dextrum acq? talia cogiratio nó temere incitata:fed differétem intuita fitum/inquit hic effe uel ibnita Sc hac i re cü aliqd infpexerit/enuntiac unü. Nó enim uana quçdâ h^c paffio eft: neq; 1 re nulla unü afferit. Neepputidum efticcirco perpendereunum/quiafolü hoe fit: neqialiud quieq. Na Scïeo ipfo quod inquit/neqialiud/intenm aliud unü dicit. Deinde hoc ipfum quod dicicaliud Sc diuerfum/poftenus incidit.Nifi.n.anniteretiirad unu/neq; aliud/neq; diuerfum cogitano dicerec Altem quando hoe ipfum quod nommât folü/pronuntiat/tunc unum fold mquit.Quapp dicit unü anreq fold. Accedit ad h«cquodipfedicés/prius q dicat dealio/unum.exiftirunü: acq; id ipfum/de quo loquit/prius q dicat uel mteUigat aliqua circa ipfum/eft fimilirer unü. Aut eni unü eft:aut plura q unü atq? multa. Ac fi multa fit/ neceffarium eft antecedere unü. Siquidem Sc quado mulritudméinquit/plura uno pronunuar. Et quado exercitü multos ait armatos i unü ordinatos itelbgic. Cogiratio fanc multitudmé nó pmirnt multirudiné pmanere.Qua quidem i re patefacit unius fubfiftétiara:dum nó exhiber unü quod nullo modo habeat mulritudo. Vnum naq; quod rcfultat ex ordine/acute admodd eeleriterq? pfpiciés/ipfam multi na turam redegit ï unu. lam uero neq hac quidem in redeuno mentic Sc falluur. Quemadmodü SC in domo nobis occurrit quidda ex mulris lapidibus und. Ma . gis tamé in domo unü ^ in exercitü. Si ergo Unum magis eft i cónnuo:magisq; o etiam i re prorfus indiuifibili:cóftat plane fic euenirei ppeaqupfurn unü natura »

-ocr page 750-

no in alienis quidemzfed i ipfis proprie morionibus maiores mfEruit humer^s.^ Acque ica fingulis numeris/fingulas mulrirudines Si quodlibet entium pr^ùs J accomodat. Vtpote qua: recte cognofcit: nifi unuquodqi cum unoquoq? nume^ ro congruac: uelnullo modo fore: uelexorbitans aliquidnumeri rauonisq? ex-pers accidere, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ ,,lt; ;gt; ; - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

MARSILIVS.

Ambigic nunquid quod dicic unum/fit res fecudum fc aliqua: an potius cocep no folumens circa rem aliqu a facta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIL

t aurem fubftantialis unius uera norio infita mcnti:p quam iudicamus quot;□hoceflemagis/ilium minus unumirurfusqsUounum, PEOTINVS.

Iquis aut ipfum quoq? unu amp;f uni rarem fubfiftercneget/aflcres nufqiiam efle unum/quod no fit aliquid unu: ideoq? affirmas quod ipfum unum diet folet/effe affecrioem quadam aig/erga quodlibet entium: Primo qui ' dem quid nam prohibebinetiam quado dicitens/hoc ipfum affectióem quanda ammæ nuncupate: ensqj ipfum nihil prorfus exidere/Quod fi ens affirmée exi ftere;quonia fubpungit/pulfacq? aïum:imaginattonemq? en ris adduat:fimiliter amp;nbsp;circa ipfum unü pulfan quotidie aium/imaginarióemq? fubire uidemus. Prç rerea qugrédum eff/ nunquid affectióem notióemq? aie tanquâ unû aut multitu dinem uideamus.Qutnetiam quando dtcimus nó unum/ tue ex ipfa quidem re nó habemus unu. Dicimus eni nó effei illa re unü. Habemus igicipfi apud nosquot; unum.Quod fane iaio eft abfqa eo quod unû aliquid apellac.Tamamp;fi obiiciet aliquis habere nos unum tanquâab externis intelligétiam amp;figuram quandam accipientes/uelut aliquê mentis ex re ipfa cq^eptum. Qui.n.eiufmodi coceptus inrroducctes/numeru atq? unum î eorum gen ere collocar/tales effeafferentfubfi - ftentias:fiquid taliû habeatfubfiftétiâ. Aduerfum quos de rebus eiufmói opor ’ tune differere licet. Siquidem talê quad am uelut pofteriorem a rebus ipfis pallio nem uel notioné in nobis fieri dicât. Quale fit quod dicic hoc amp;aliquid/tutba/ celebriras/exercitus/multitudo. Ec.n.quemadmodum multitudo prefer res illas qua: multç dicûtur/nihil exiftitmecp rurfum celebritas prêter holes congregatos facnsq? gaudéres: ita neep unum præter rem unam effe aliquid afferent; quando’ uidelicet folum aliquid amp;nbsp;ab all is abfolurum excogitates/unum ipfum affeuera mus. Adducent præterea alia generis eiufdem multa/ficutdextrum acfiirfum : honimqi oppofita. Quid cni crit/uc ex corum fententia loquar/in eo quod dex crum dicic ad fubfifteuam pernnes/Ntfi id dutaxat:lt;p hie quidé hoc in loeonUe uero i illo ftar/ aut fedet.Itcm î co quod furfum dicic/idcm accedere ludicabût: Salicec hoc quidcm pofitïôcm talem amp;nbsp;î bac uniuerfi parte potius:quod furfum nominate folemus/fignificarc.Illud auté habere fe fimilitcr ad deorfum. Aduer fus hæcigic imprimis eft affercdu:in horu quodlibet effe eorum qua: dicta func aliquam lubfiftentiam. No eandem tarnen in omnibus/fiue eorum inter fe/fiue ad ipfum cunctorum unum.Seorfum tarnen aduerfus fingula qu^ dicta funt/eft infiftendum.

MARSILIVS.

Quâdo dicic/homo unus/ aliud ibi eft homo/aliud unum:cuius participatione fit unus homo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XIU.

-ocr page 751-

lt; \ Am ÔC nnum de nó homme panter prédicat atq? de homme.Et homo ita I n ■multitudo quædaeft ficutôrunus. Vnumipfumdehoiepr^dicatûnon folû negariuum ed/perinde aefi rantû fignificet hâc hoiem/amp; nô al mm. Nam poftq percepifti hûchoiem reuera efleunu/darim mdicas non efle illic ho mmem alceru:qui etiam ipfe i fe fit unus. Preterea tarn firma eft unius ipfms na tura/utoppofitum ems.i.mulntudo necexifterepofTirabfqmnomec mtelligi. Immo amp;nbsp;oia quiequid funr/unione cófiftut.Quafi und ipfum maxime p fe exi ftat ommqi fuppremö.Sme cuius parndparione nulla i nobis ont/amp;: pmanct co gitatio.Icemqj cum unitans participationemukimdo ctiadifcreraficabqd unu/ amp;contmua magis unurresq- mdiuidua/maxime unmeerte unum ipfum propna^ poflidet exiftéciam. Præterea Peripateria cofirmat unu fignificare aliqd ipfum met fibi ipft indmifum pgmtus amp;nbsp;indiftas:atq? ïtenm afhrmatiuü efte/nó pegart uum.Huic eni fignificanoni/oppofitu amnt efle/uidelicet aliqmd i fe diuifum : In qua dmifione mulntudo cóemgit una cü priuatione: turn quia fic prior efieri na définit:tum etiam quia multitudmecontingente negatiue lam dicimus/neq; hoc eft iftud/neqj iftud é illud.Cum igit fignificatio uni oppofira/fit neganua: fequit fignificanóem unius affirm arma effe.Deniqi unû adeo affirmatmü eft/ut Ôc ipfum ponac mulritudmé.meqj uiaftim:amp;: quemadmodii Auicenna probat in Methaphyficis/Vnum ab kellectu percipiatur/atq; cocipiac anreq mulra: quams imagmatiom forte aliter acadere poflïr.

PLOTINVS.

^^kRindpio quod aidt a fubiecco fieri notióem:unius ipfius fubiecti amp;: hois k Pfenfu pofici: uelcuiufuis aialis autlapidis/quo na modo róni eófenta neum mdicabir. Quippe cd aliudfit q cernit homo:aliud aut: neq; ullo modo idem fit ipfum unû. Alioquin ipfa ratio cogitâdi nûquâ unû de nó hoîe prçdicaret. Præterea quemadmodû circa dextrum arq? talia cogitatio nô temere matata:fed differétem intuita fitum/inquithic efle uel ibmta d hac i re cû aliqd infpexerit/enuntiat unû. Nô enim uana quçdâ h^c pafTio eft: netpi re nulla unû aflerit. Neqj putädum eft iedreo perpendere unum/quia folû hoc fit: neq? aliud quicq. Nâ amp;ieo ipfo quod inquit/neepalmd/interim aliud unû dicic. Deinde hoc ipfum quod dicit aliud amp;:diuerfum/pofterms incidit.Nifi.n.annitcreturad unü/neep aliud/neq? diuerfum cogicatio dicerec.^Icem qiiando hoe ipfum quod nommât folû/pronuntiat/tunc unum folû inquir.Quapp dicit unû anteq folû. Accedit adhæcquodipfedicés/priusq dicat dealio/unum.exiftitunü:arq; id ipfum/de quo loquit/pnus q dicat uel mteUigat aliqua drca ipfum/eft fimiliter unû. Aut eni unû eft:aut plura q unû atq? multa. Ac fi multa fit/ neceflanum eft antecedereunü. Siquidem amp;nbsp;quado multitudmeinquit/plura uno pronuntiat. Et quado exerdtü multos ait armatos i unüordmatos ïtelltgit. Cogitatio fanc . multitudme nó pmient mulritudiné pmanere.Quaquidemirepatefaat unius fubfiftéciara:dum nó exhibet unû quod nullo modo habeat mulntudo. Vnum nacp quod refultat ex ordine/acute admodü eelenterep pfpiciês/ipfam multi na turam redegit i unu. lam uero neqi hac quidem in re de uno mentit amp;nbsp;faUitur. Quemadmodû amp;nbsp;in domo nobis occurntquidda ex mulns lapidibus unu. Ma gis tamé in domo unu ^ in cxercitu. Si ergo Unum magis eft i connuoimagiscp . edara 1 re prorfus indiuifibilücóftatplaneficeuenirc: ppeaijipfum unü natura *

-ocr page 752-

confiderari denarium intus uidelicet exidcrem:aliter in cónnuis: alitcrquoqj in toe tansq? uiribus cogregansi unum.In ipfis rädern ïtelligibilibus alitcrradquæ inde factie peruentLi fuerit. Prætereaibi ueriflïmos eße numéros/ non qui infpî cianc i al lis: fed quiî feipfis exiftât/uelutipfum denanû:nô dtco quarûdi^intedi gibilium rerum denanum:fed fimpliciter ipfum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^' '«

MARSILIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ ty

Mudus 111e diuinus ideo perfecta aial eft/ quia uniuerfum iam poffidct numeru aîalium.Talern uero aialium numerû habet/quoniâ numerum ipfum fimpliciter uniuerfum habet. Illtc igicur ipfe fimpliciter numerus/tum aîalia oîa/tum perfec tionem illius mûdi prçcedic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. X VL

Z Ant enî omniformes in fe ideas/ fuo uidelicet quodam motu: motu inq L P ■numerofo.Alloquinuaria minime generaret:Nempcens ipfum î fecona ”piE ennadeipfum dûtaxat î ea multiplicâdo. Cum uero nô mulriplicec fe ipfu/nift uircute numeru merito illic entia numerus antecedic/ ficut unû eft ente fuperius. Deniqi quemadmodû Luna fuperne quidem uniformi lumine Solern fufpicit/ fubteruero difformi lumine difformia générât: ficens primum imitate fua raqua uemee ipfum fimpliciter unû afpicit:numero aût mox coraitâre entia numerofa/fpésqî profère.

PLOTJNVS.

ƒ—4 Ed icerû ab initio poft hæc iam dicta dicamus / illud fimul uniuerfum ue rumqi ens/efte turn ens ipfum/tum itellectum/tum aial abfolutû/ fimulqj k__aîaliacuncra.Cuius quidé uniraeem uniuerfum hoemûdanum aial unira te fua pro uiribus imicacur. Pro uiribus inq:quoniâ fenfibilis hums natura ab il io uno difceflinfiquidé fenfibilis foredebuit. Oportet prærerea fupernû illud elle numerum uniuerfum. Nifi enî perfecrus foret numerus/defectii alicuius nu meri pan poftet. Arqi nifi numerus uniuerfus aîalium efteci eo/nôeflecaîal peni tusabfolutû. Eftitaqnumerusanteomneaîal/amp;:anteaialuniuerfum. Homo fanei mundo îtelligibili cseteraqi aîalia infût qua funt aîalia:Et rurfus qua illud eft aîal uniuerfum.Nâ amp;nbsp;qui apud nos eft homo/pars eft uniuerfi/qua rône aîal eft uniuerfum.Similiterq? unûquodqi qua aîal eft/illic cxiftit îaiali. Inîtellectu aût quatenus îtellectus/funt îtellectus oés fingulatim uelut parres:quorû eft enS numerus. Neqi igic î méteprimo numerus eft.Quatenus aurem eft î mente/ira amp;nbsp;toc ccnfétu 17lient quotep actus ibi fût menus. Et tanquâ mentis/iuftiua illic eft acqj temperantia/ceteræqi uirtutes. Item fciencia/à: quotcikp îtellectus poftidcs/ reuera îtellectus efte céfec. Verum fi feienua eft î eo/quid nam prohiber feienuâ m alio porius q in feipfa côfiftcre/ Prohiber certc/quia faens illic fcitûqi amp;nbsp;feien tiaidem fimulexiftunt:cçterac^fimiliter. Quamobrem unûquodq?primoillic exiftic.Neqîaccidês eft ibi iuftitia: quâuis ai^ qua rôneaîa eft/fit accidens. Nam î potentia pocius î aîa hæc efte uident:ln accu deniqi/quâdo ad îrellectum furgic habitacqicumillo. Præter hoc aûtipfum ïam ens exiftic/numerusq? îeo/cû quo entia générât: agicatum uidelicet fecûdum numeiûtArq? ira numéros exiftentiæ cncium anteponês/ad eamepaccômodans. Quemadmodû amp;nbsp;ipfms unû ciufdê cxiftentip eft prgfectû/ens ipfum copulas ad ipfum pnmû. Numen uero ad pri mû alla no coniungût.Sufticic enî ad hoc ens ipfum ipfi uni prorfus annexum. Ens aût euadés numerus fecû ipfo côciliac entra. Diutdif.n.nô quatenus exithc

-ocr page 753-

üniim:Sed pm an et ipfum ipfius unu. Diuifum uero fuaptenatura/in quor uticp uoluiflec/aiaduerat m quotprorfus diuiderec: numerüq? gen uit in ipfo igicexi ftcncem.Viribus naq; numendiuifum eft/totq?genuit/quot ipfenumerus erar. Prindpiö igic fonsq? exiftendi entibus oïbus numerus ipfc cfi primus amp;nbsp;uerus* Quapp amp;nbsp;hoc in mûdo finguloni gencracio certis numeris agitur. Ac fi alius nu merus affummat/aucgignitaliud/auc nihil pgnitus generac. Atcp ii quidé pnmi’ numeri funcranquanumerabiles.Qui uero fuel aliis/iam utraq? habet. Qua eni Tóne fût ab hismumerabiles fût. Qua uero prêter cos exiftetes fecudii cos a gun alia metiuntur/cum numeros/tum numerabilia numerantes. Quo eni potiflimu decem diccre queanc/nifi numeris penes fe exiftcntibus?

MA^IUVS.

Quâdo boies forte decurrétes numcras: numcru ipfe nouu penes te facis ï gene re quantitatis. Quado uero decem holes ad idem ordinatos i eboro cófideras/ prater denanum tuum/eft amp;nbsp;i eis denarius ordinatus i genere quatitatis.Sed nu merus partium in requalibetnaturalium/eflentialis eft/ô^naturaliter in fubftâtie genere collocatus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• Cag^VIk

V SSentialis quoep numerus é in animai ex pluribus uidelicet fuaptenatura ■■■■ harmonicecóftitutaieiTentialis i métcdiuina numerus: Turn idearum iter feriecerta difpofitarum:tum etiam partium ï quauis idea fuarum;tum deniq^ fup ideas numerus ipfe fimpliciter.

PLOTINVS.

Erconrabic nos aliquis forte deinceps hue in modû:numeros iflos quos L pnmosnominatis amp;:ueros:ubinamponitisÆtinquopori(rimûrerûgc ^^^^^^l__ji£re collocatis?Apud oés fane i genere quaritatis ene uidérur. Vos etiam in fupioriGus mentioné dequatiratefeciftis/cxiftimates ficutcótinua/itaquoqï difcreta quatitatem lipfo entiumordineftatuendam, Sedrurfusatferusmume ros iftos entium elle primorû:uel etiam fup lila. Aliosqj iterum numéros prater lUos efTe dicitis numerates. Quo na igit modo ralia difponatis/nobis precor ex ponite.Plurima.n.ex hacopinionedubitatio nafat.Quadoquidéamp; unü quod rebus fenfibilibus ineft/ineótrouerfiam uenit/utrum fit quâtûaliqd.An potius fi unu fapius aHummatur/fit quatu.Sin aüt excipiac foliutuc nó quatu quiequa: fed qulttutis initium.Rurfus ubi eff principm quatitatis/utrum cognatu fit uel alienii. Hac ira%iacxplanare nobis luredebetis. Tractandu igic nobis his de rebus/hinc forfan exordiétibus. Quado fane ƒ Ar primü in matena hoc fenfibdt ptractadu.Quâdo mq alium una cii alio accipiés duo dicis/uelut cané amp;nbsp;hoiem uel etia duos hoics/auc plures/ceu decem compucas: hoiumq; denarin dicés/bic numerus nó eft fubftatia.meq} eria ut rebus fenfibilibus ineft:Sed pure qua tiras, lam uero tu parties fecûdû unû faaésq? huius denarii partes fingulas unirates pricipium efficis quantitaris. Vnus enî ex ipfo decem numero/nô cil ipfum p fc unû. Quâdo uero hoiem ipfum i feipfo numerû quendâ dicis ceu binarium:aîal atq; rônale/non unus/amplius modus hicobferuatur: fed quatenus difcurris/amp; numeras/quâtum aliquid efficis. Qua uero rône fubiecca fût duo/ôe utrûq} unû: fiquidé unû utrûqî complet effétiâ:amp;: î ambobus eff unitas/numerû alium effen halêq; pronûtias. Àtq; hic binarius/nó pofterius îcidit:neqi folû quâtiraté quâdâ figniftcat extra rem ipfam.'Sed quod eff îefféna/côtinerq; ipfâ rei naturâ. Nô tu

-ocr page 754-

hic efficis numerum difcurrencîo/dum res p fe exiftétes pfequeris: qua: quidem ruo numeradi actu nó pereant. Quid.n.accedat aken homini ad ekenna/quan do cfi alioquopiam numerat. Nó.n.ibi eft uniras aliqua/qualis ïchoro;Sed ike denarius boîum î re dûraxar enumerâre/exiftere porerir.In ipfis uero decé/quos nu tueras/fiqu idem nullo ordine côaliant m unû: neq; denanus quidem effe di cecur.Sed decé ipfe facis/numeias uidelicer,'amp;; quorum reddés hune ibi denariû, Ac m ipfo choro arq? exereiru eft 5e aliquid extra te/prêter id quod exiPrît m te. Sed quo nam modo î re?Forfan ipfe numerus tibi ante numerâdi acrû infitus fe aliter héc. Numerus at refulcas ex eo quod apparetextrinfccus/adillû qui ek in re/actus eftuelillorû/uelfecfidûillos/dumtu uidelicet fimulnumeras 5eperças numerum:Atq?ihocipfo actu exiftétiam effias quâtitatis:quemadmodû mgra diendo/motiôis cuiufdam cfftcis exiftétiam. Quo igitur modo qui nobis eft infirus/fe aliter habet?Eft.ipfe pfecto noftræ effétiæ numerus: Quâ Plato inquic enenumeri/harmonipqîpartiapé:rurfumq5numerûharmoniâq?exiftere. Inquit iraqi aliquis neq? corpus éc/neq; magnitudine.Ideoq?aiam ée numerum:fiquidé fit eÜétia/corporis quidê numerus efletia eft/ut corpus.Numerus aûr aîæ eliétiæ quidam eft uc aîælune. lam uero îipfo prorfus îtelligibili mundo fi ipfum ibf aîal plura quedam eft/ueluc trinitas aliqua/becipfa trinitas quç eft in aiali/elTen^ tialis exiftic.Trinitas aûr quçnôdum eft aîalis:fedoîo trinitas î ente/pricipium* eft clïcriæ. Si aût illic enumeres/aial 5e pulchrum/utrûq? fane eft unum.Tu uero penes te côdpis numerumiagisqi quântatem arq, binanum. V crû ramé fi uirtuté dixeris quidam quattuor/certequaternanus quidâ eft/uélut partes uirrutis con ferétes ad unumilicerq? dicere unitaté/quaternarium/uelut fubieccû aliquod.Tu uero illi quatemariura/^ in te eft/aecómodas.

MARSILIVS.

Corpora quidê î diméfiones / bç uero i numéros refoluunt.In primo igit exem plan numenquidédimenfiones/hçaûtcorpora antecedût Cap.XVlil.

'^'^^Rofecco ante corpus naturale eft ipfum fimpliciter corpus. IgitÔeprincf pBpia hums ante illius prîcipia func. Dimenfiones igit qu^ funt termini cor pons:item numen quidimenfionûmenfuræ funt/anrepropria return na turalmm prîcipia cogitant.Quapp ôe fine materia fenfibili cognofcunt.Corpus •' - profecro neq? p raateriâ/neep p qualitatê propnecorpus eft:fed quâtitatem: mff enî hæc acceirenr/utraqi eft inçorporca.Numenigit cû quâtitatis pnncipiafiner probabiliter a Pychagoricis initia corporû apellant. Habéc.n.prîcipiorû propne cacem.Siquidé pnmis minimisqj funt dikerctns côftituti:5e afimpliciHima mox unicace procedûc.Quæquidê fitum libere fupeminens antecedic punctû fituicô kgnaeûnmo 5e ipfa fupeftentialts unitas oém præcedit eftennâ fpecie defignatâ. /- Sût î diuinis certc figurarû idee: p quas 5e mûdi fphçris 5e unicuiqj fpéi derermi naræfiguræfût.lllicaûtdiméfio uel figura nô aliter qdeftinacionequadâ incel . iigéne terminai.Linea illic bac tâtû tonedicit infinira:quoniâ idealis linee ratio nullû habet terminû quâtitacis. Alioquin nô gquecum lineis quibufliber maiorî bus minonbus uecogruerer. Eftétia primaîprimis confiderat uiua:demde intef lectualis agnofcit. Sed cû primû îtellectualis eft/fimul enâ uiuês îtellectuale/uel incellectuale aîal definitur.Numen 5e figura prius illic inuoluta mox cum îtelle ctuali illic aiali panter cuoluunt.

-ocr page 755-

î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINV^: *

Eliquum eft cxplanare quacodirione dicat numerus infinitus. Hænâql J T^ roncs numéro termina adhibéczôd forfan recte admodû: fiquidem num| —^ Wms fit futurus.Infimtâ nâq?numero aduerfac. Curnâ igicfæpefolemus dicere numeriî infinitu/An forte ficut dicimus lincâ infinttâ/Dicimus aûc infini tara lineam: nô quia fitaliqua talis;fed quialiceat maxima Iinea ceu linea mûdi maiorem excogitare.Sicamp; in numéro.Poffq.n.quantus fie nuraerus/cognouen' muszlicec ipfum aïo duplicare/no coiungcdo quidem hûciHi numerû.Quo enî pacco nononé imaginanoncq, quætibi foli ineft/cum rebus extrinfecus exiftéti bus copu!abisyAlioqn forte diccmus îfinitâ î regione îtelligibili Imcam.Ent enî quaca quç linca illic erit. Verum fi nô eft ibi ciufmodi quâtitas/ent (numéro infi nitura. Sed profecto infinitû ibialia quadam dicit tone: nó tâquam quod nó li ceacpertranfire:Quo na modo igiturinfinitü? Forfan Qaï tpfaipfius Imeeróne nullus per ïtelligériam terminus additur. Quid nam igitur/amp;; ubi illic eft linca? Eft fane numero pofterius aligd.In ea enî mfpicic unum.Siqdcm amp;' ab uno mei pit/amp;: ad dimenfionem producitur unam.Quariras uero dimcnfionis nó habet terminii. Sed ubinamrHocigitur folum i mtclligcria tâquam determmatnee có fiftir. Auc etia res ipfa cft/intellectualis ramê. Omnia naq? ficibt fût/uc amp;nbsp;intellec tualia fint/amp; quo res ipfa fe habet. Atqui amp;nbsp;de plano ac folido oïbusqi figuris ubi amp;: quo difponatur/iUic eft prçfignatû.Nô enî nos dûtaxat figuras ex cogita do creamus.Quod fane teftat ipfa mûdi figura nos antecedés:amp; figuræ ceceræ naturales rebus natura cóftantibus naturahter affignatæ.Quæquidé neeelfatio ante corpora fuc/taquam infigurabiles ibi/pnmeqj figurg. No enî forme quedâ fût iacétes î aliis:fed ipfæfui luris exiftûnldeoqiextéfionenôindigér.Nam que cxtenfa funt aliis fût addicca.Vna igic undiqi figura eft in ente:Difcretio uero facta eft uel î ipfo aîali feu uiuente:uel ante aîal atq? mués. Dico aûc fuiÛe un uni quodqidifcretûmô quia protractû aliquid fit î molem:fed quia fua cuiqi aîali fie diftribuca figura. Proindecorponbus illic exiftétibus/fuæ funt accémodaeæ fi gurg:uelut igni fi placec/illi pyramis illa. Quapp amp;nbsp;hic mûdus illa imirari côten diciquanuis pp matenam aflequi oîo nó ualear. Aliæprærerea figuræ fecûdum ânalogiam amp;nbsp;proportiôem quandâ amp;nbsp;hicparicer fût amp;nbsp;ibi. Sed nunquid î aîali funt/quacenus aîal feu uinés/An prius î intellcctu figuræ fût/Sunt certe î aîali.Si igicaial comprehéderec îcellectum/aîali prius ineffent.Sin uero mciilim/prius or dîne funt î mente. Quinîmo amp;fi î illo penitus abfoluto mu été funt amp;: aiæ/pnus eftîtellcctus.Scd quid nam dicemus adPlatonicum illud?Quoc mqmciuniuer fo uiuête infpicic itellectus:amp; quœ ibi fequunc.Si ergo î teil ecru s îfpicic illud/po fterior elfe uidccur. Nifi force hoc ipfum quod dici t infpiar/ita fie pofitum a Pla tone:uc î ipfa pcrfpeccione/aîalis ipfius/amp; aîalium natura fubfiftar. Nó enî aims eft qui cerniezÔd qui uidccur/fed cûcta func unû.Ipfaqp îrelligentia nudam habet fphjram.Ipfum uero aîal fpheram polïidec aîalis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ .. i

MARS1_LIVS.

Numerus rcrû (ter fe formaliter“Ffferétiû determinatus é in mûdo corporeo per numerum idealem certum î mûdo diuino:Qui tamé illic infinitus dicit: ficur 6c qu fuis idea: quia cotam nature fuæ uircucisqi poUidec plenitudinem: nec excnn fecus terminât. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. - nbsp;nbsp;nbsp;.......■ Cap.,XIX

-ocr page 756-

^^^^'^Vlchricudo primç eflenng fuaptenatura uiuenris cft inrclligcnna fua/con p Buerfa femp ad feipfam/amp; adipfum bonum.Piæterea ois itellectus amp;aius

lucâ lUani keUectualem reuera cótemplas/acigit inde lumine intellectuali pariter ^üitali/amp;accedéce ftanm amore tranfformatur i illa. Prima edenna nee abuilo ente/uelutacorranopane. EfEn.tonus entisca:amp;omne ens eminenter: necanó ente pari pór. Et quoniara per feipfam eft / merito femp eft/atq^plcniflï rac.Pendetautêab ipfo bono/ dum uitam amp;nbsp;kelligcriam antccedit. Quamobrê - • uiuere óf itelhgere nobis eft appetédum:ut eflepleniflimu habeamus.Hoc aurez t ut habeamus effe bonum. Prindpium deniep eft/quod fibi fufficir. Aïa quidem fibiract ad motum fufticit. Ens aut ad ipfum edefibi faris eft. Ipfum uero bond ab bonü/arq? oîa.Tria igit principia uideri podunt.

PLOTINYS..

Roinde numerus illic ois eft definitus. Nos aût numéro quocunqi dato Lp^maiorem fingimus. Arqj fie infinim in numerâdocôtingit. Illic aûtnôpo --^dlL^jeft femelîtellecto numero/maior itdligi numerus. larn cni exiftit.Necp relicrus eft ullusmeqi i poftcrû relinquet:utipfi alius adiungat. Fas eft iraqi illic etiam apellare numerâ infinitû: ppea q? nô fit menfuratus. A quo enî menfurarî queat? Sed q eft/uniuerfus exiftit:unû exiftés atqi fimul. Arq amp;nbsp;torus ncc uHo terminocomprehcfus.Sed qui eft fibimec feqiipfo côfiftens.Nullum enî 010 en rium termino circûfcribitur. Nam terminatû menfuratumq? cenfetur illud:quod iiiinftnitû plabi cohibeciegetq’, termino. Ida ucro menfur^fûtoîa.Quamobrem ibi pulchra fût oîa. Et.n .qua ipfum aîal eft/exiftitamp;f pulchrum/uita optima prg ditum:cui nihil 010 uitç défit: neq uitâ béat morri permixtâ. Nihil enî ibi raorra le/nihil eft moriens. Neqj rurfus exilis debilis ue uita eft aialis ipfius:Sed prima certilftma/habés integrum uitæ uigoré:ceu kimê primû: A quo aîæ quoq; amp;nbsp;iHic uiuunnamp;que hue deueniût/indeducût.Nouitautem Genius gratiauiuat:amp;ad quod uiuat:aquo uidelicet uiutt;Ncmpe ex quo uiuit iterû uiuit ad idem. Ipfa uero oîum fapienna îtellcctusqj uniuerfus adftans/amp;: coexiftés/â: fimul exiftés/ melius ipfum reddic quafi coloras: fapienriâq? cômifcés uenerabilioré uenuftio remqpeius etficir pulchrirudiné.Quâdo amp;nbsp;hic uitafapiés reuera eft/ipfum apud nos pulchrum acqiuenerâdumrquâuisobfcurc a nobis profpiciat.illieaût pure difcernitur. Tribuit enim uidenti utfionem ipfamiuimcp fimul qua magis amp;nbsp;ui uauefticaciufqi uiucns/cernat etiam perfpicacius/ipfumqi quod uidet ediciatur. Apud nos enim intuitus ad inanimata fæpddme flectitur:ôe quâdo ad animalia uertitur/tunc quod in eis eft nô uiuens/primum nobis occurnt: amp;: uita quæ laret intus/iam eft ammixta.lllic aût aîalia uiuenriaqj fût oîa/totaqi amp;nbsp;pura uiuentia » Ac fiquid tanquâ nô aîal illic accepis/mox illud quoq? fuâ nbi uitam edit i lucé. Siquis deniqi elTentiâ î illis fe diffundcntc/eisq? prebenté uitâ prorfus îmobilem/ ruifusq? prudcntiâ amp;nbsp;dlis propriâ fapicnnâ/Ôô feienriâ fuent côtemplarus/cotam pronnus naturâ hâc deridebit inferiore/q? fibi effennâ coi iudicio uendicet. Ab illa naep edentia penes qi illara pmanet uita/permanct îtcllectus.Enria uero î euo côfiftût:nihil inde difcedic. Nihil uertit:nihil dimouct ipfum. Ncqi enim eft ens' ultra ipfum aliquod/quod illudatrigat. Acfiqd foret/fub ipfo proculdubio fo ret:amp; fiquid foret illi côtrarium/illud adhuc acôtrario minime pateret. Ens aût ipfû hoc nequaquâ efteaflet ensued alterû fup ipfû côerelfetqj illud ens ipfum»

-ocr page 757-

Quaproptcr bac ratione Parmenides recte cum unum dixifTec ipfum ens/nó ob aliamcoditioncm cffcaddidicimpanibdeded dutaxat/quia fit ens ipfum.Hoc enim folum ex feipfo poflidet efle. Quo igitur modo quis ab iHo ens adimatT uel aliud quiequï eorum quæ reuera eft in actu: amp;nbsp;quotcüq? poflidet ex feipfo/ Quacenus enim extat/fuafibi fuggerit.EO: auté femper.ld eo funtfemper amp;f lUa. Ädco uero potentia eftamp; pulchntudinemagnü:utadfealliciat/rapiatq;omnïa p^nicus ex ipfo pcndéria:farifqï indeputanna fibi factum: fi uel eius uefligium confcquâtur.Quçfane poft hocquçrunt amp;nbsp;bonum.Efle naq; ipfum quanta fpe ctatadnos/eft ante bonum.Htedeniquemundus omnis/ad hoe ipfum utfit/ui tam fapientiamqi affectar. Omnifq; anima amp;: intellectus omnis hocipfum quod eft/optat cxiftere. Ipfum uero efle fibi ipfi fuffidt.

11 EIBER SEPTIMVS ENNEADIS SEXTAE Quomodo idearum èxtitit mulntudo/atcp de ipfo bono.

MARSILIVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Deus prouidens animali non ita cogitauit:primo qudem animal inter contraria pofitum pah pofle.Secundo opus eflefenfibus/uccauerer.Terno fenfuum iftru' menus.Sed unoftahm kelligentij ictu uirruufq?momento cunctain ipfo penes Deumanimakfimul ordinate difpofitafunc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^Pnmurn

• NTELLIGENTIA enim uirtufq? perfecta motum/ac fenfum/ amp;nbsp;fenfibi lia mirabiliter antecedés: nee a fenfu uel féfibili exorditunnec inftar mo bilis alicuius ab hoem iftudzab ifto in illud ordmeducitur quafi gradi bu^SpJ m uno femel omnia polfidet.Idea rei cuiufqi quancülibet eópO fitæ motibuTqj diftracte/m Deo firaplex eft:tota^ fimul prgfentia poflidês qug cunij in rebus apud nos temponbus euoluuntur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• i

ÖPLQTINVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 'M ipfe Deus uef faltem Deus aliquis animas in generationem de nirteret/ luaferos in facie oculos fabncauit: amp;: inftrumenta cetera reliquis adhibuit fenCibuszpr«uidés uidelicet ira demti animal pof feferuari:fi âteuidcataudiatqi fingula/amp; denicp tagat. Atq-, ita alia quidem fugiat alia pfequaf.Sed unde nam præuidit hæc DeusyNon enim puta dum ê/facta quondam ab eo aialiaquidam: quæcarentia fenfibus repente pene rint.IraqiDeumhincadmonitumealpoftcrumtnbuiITc:quibus mftruenhomi nes amp;nbsp;animalia cetera eque munira pernitiem deuïtarenr. Forfan uero quifpiam afferet Deum antea cognouifteanimal i calore amp;nbsp;frigore cererifq? corporum paf fionibus uerfaturum. Iraqi ralia cognofcentem:ne facile animalium corpora pde rentur;fenfum attnbuifle/amp; inftruméra quibus fenfus cómodius uterentur. Veiü quærendum eft deinceps utrum animis eiufmodi iam uires habentibus adiunxe ncinftrumenca/an utraquededcric.Si fenfus quoqi tradidit: non erant antea fen fuales:cum tarnen animæ iam tuneexifterent. Sin autem habebant/iam qiiando factç funtanimç.-Factçqi funt/utin generationem ueniant/ certe innarum eft eis. Ut in generarionem ueniant.Ex quo fequi uidcbitur/ut prêter naturam fit a gene rationedifcedere. Et 1 mundo incelligibiltuiuerc.lcaquefactæuidentur/uc aheni

tr i

-ocr page 758-

finciuris habitéeq; in malondq^ prouidentia machinamr/uccuflocliantunn ma lo. Acqui amp;nbsp;roem au o Dei fiefe haberenamp;omnino in Deo róemano force. Vnde qugrendum eric/quæ nam difcurfioms eiufmodi principia finLSi enim ex difcur fionibus altis/oportet tandem in aliquid uel aliqua fairem ante difcurfionem ex tantia pçnitus peruenire. Quç nam igitur pricipia funr/aut fenfus:aut potms ia teUectus. Verum fenfus quidem nódum erat exorriis:igitur intellectus. Verum fi ’• intellectus quidem/eft propofitiones quedam/cóclufio uero fcientia/fequitur ut denullo fenfibili tune fueritcófulratum.Non enim pricipium quidem exintelli gibili pendet:finis autem i quiddam nó intelligibtlc deuenir. Turn uero quo nl modo contigit ante fenfibile talem quêdam habitum excogitatióemqi meldete? Q uamobrem neq? animalis ullius: neep omnino mudi huius ex quadarattoms difcurfione prouidenna conngit. Siquidem necomnino ulla apuddeum argu menratio eff/ nominarur tarnen interdum tonale quoddàm in Deo confilium:uc ita potilTimum indicctur/ficab co fingula conftituta/ut fapicns aliquis in rebus pofterionbus cófilio faceret.Tum uero præuifio nucupatur in Deo.Quonia ira 1 difpofuitiquemadmodum fapiés aliquis rebus poffenonbus prouidiflet.In bis enim que ante argumenratióem minime fiunr/argumenratio confert ob potétiæ illius mhrmiratem/qu^ actum argumentandi pr^cedit.Confert quoep præuifio/ quoniam penes eum qui preuidet non erat facultas per qua non egeretprçuifio nc.Prçuifio eni hue tendit:ut non hocquidem:fedillud eueniat. Vbi quodamo do timetur:nequid incidac alienum. Vbi auté non hoe uel illud ïminet/ fed hoc tantum adeft/non cftulla præuifio.Quinetiam argumentatio hoe pro illo quæ rereuel alTümerefoler. Atubialterumadeftfolum/quid nam argumérationefit opus?Quomodo igitur illud quod eft folum amp;nbsp;unum fieomnino fe fimpliciter habet/reuolutionem i fe admittic eiufmodi? In qua boe aliquid ftatuatur:ne for fitan eueniat aliud.In qua amp;nbsp;dicat/ nifi boe fiat/acciderct illud. In qua rurfus ad datur hoe lam apparuit utile:amp; fi hoe fiat/feruabie effectum.Si enim apud deum itacogitaretur:igitur præuidifler.Igitur amp;; ante eifer ai gumctarus.Atqui quod modo ab initio dicebatur/fenfus ac uires ob hocipfum dedifle uidetur.Quâuis tnbunoh^cutrumfiat/ amp;nbsp;quomodo fiat/dubitanonem plunmamfubear. Veru ramen fi oportetquâlibec illicactióem eifedefectus expertem: neqj fas eft penes Deum eife aliquid quod nó fit totum fie uniuerfum: profecto neceffarium eft m unoquoqi eorum/que Dei ipfius propria funt omnia contineri. Quaobrem cura fii^ ipfum futurum/fit ibi lam pr^fensmihil eft in co pofterius. Veru quod ibi iam adeft/poftenus euadit in alio.Si ergo futurum/iam eft prufens/neceife eft ficeifc prjfens/tanquam prçcognitum in pofterius. Ideft ut nihil tune indigeat aliquo. Ideft ut nihil défit omnino.Omnia igitur iam erant. Erantqi fempcr:amp; ita erant: ! ut pofterius licerct diccre: hoc effe poft illud. Nempe quado quod lUic eft expli catur amp;nbsp;panditur/ tuchoepoft illud apparct. Qua uero rationefccum fimulexi • Iht/non occumt hoc amplius arque illud:fed potius hoc uniuerfum. Ideft caufa quorjpoflidens in feipfo.

MARSILIVS

Duo de quolibet potiiTima qugn fölcnt.Quiduidclicetamp; propter quid res ipfa fit. Illud quidem explicatur definitione: hoc auté dcclaratur alfignationc caufæ cfficienns att^ftnalis-Ecinuiccm cóiuncta funt ambo , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Cap.II.

-ocr page 759-

f' Enfus quidé neuem qu^ric.Ró ucro queen’t utmq? feorfa. IntcUectus auc ' po did et uertiq; fimul. Acq? i hoe ró fimul confegt ambo. Nêpe ca primu.

L ƒ qd ipfadei nacura fitdefinierit:mox ï^a’ipfa definmonedeprehédic efft achte eins cam 5lt;: finale: atep uiadim cû primfl ciufmoi cam apprchédenc:cópre benditibidéipfius rci natura,Prtctereaiaiali tfl mundano/tü quclibet/itamébra , inuicé funt córcxra:roraq? fimul ^deunr/ucquouis infpecro câ datim eiufdé con fpidaf/atqj xóuerfo.Multo maior ï mfldo diumo cd urriufq?copula/ubi m qua uis idea extern funteónexp. Atq? mens ipfa quidc firaubamp;f pp qd de unoquoqj tenens idea quellbet ipfamct exidrr.Dcniq, ignis quidem q» nafcacur/qjita fc ha. bcat/ij fic agac/fic patiat/forac cam aliunde. Quod at fit hoc ipffl quod natura liter eft.s.corpus calidfl/ficcfl/lucidfl/ no aliunde reportât.Sed ob hoc tâtû quod eft Ignis p)fert bee tria fimul/atq? uiciffim. Hac igic róne qd f eius nacura: A: pp qd minime fegreganc. Vnde return fpés definirionefq folenc a Plaronids neceifante jtemccpnuncupari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’

PLOTINVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

-—fïr ^nc igic aliquis no minus natura métis pdifcere pór:qua magis ét q aha 1 * cemimus.Neqficramé/utqtificmcs/uideamus.Ia nero mentédicimus À—w penes fc babereqd unflquodqjfit:ppquid ât/minime. Aut fi id cocefteri mus/iw taméaltcrûfeorfû habebitabalcero. Videamus age boiem/autoculû fi contingac/illic exiftcnrê tanq fimulachrfl aliquod A: fpecraculum/uel fpectaeuh pattern. Taie pfecto quiddâ eft homo illic/amp; pp quid rurfus bomo.Siquidê îrel lectualê oportet illicefleboiem atq)Oculfl:Â:î eo îtelleauali côdttioneppqd fit côtincri:alioqn illicoîo nô erit/nifi hoc ipfflquod dîne ppqd î feipfo eónnear. Apud nos ât quéadmodfl partes alic ab aliis quodamofepate funt: fic A: ipfum pp quid ab co quod qd eft fimilirer fepatur. Ac uero illic i uno funt oia. Quapp ide eft 010 res ipfa:amp; pp qd res ira fe habeat. Sæpe eciâ 1 regione corporea res ip fa/A: pp quid ad rem eadem ptinens/prfus eft idé:ueluc qd eft folis lune ue de fectus.Quidna igicphibec/A: unflquodq; tfl quid/tfl pp qd ehe? Atqi hocipfu ppquid ehechentiacuiufdiqi: Iramo ucro neceftariueft. Vndeillisquific quid unflquodqificconantaccipe/rectefucccdit.,Quod.n.cftunflquodqi/pp hoc Ai exiftit.Nó afledico nflcita/quia fpés uniemqj ca fit ehendi:id nâq; uerfl effe con ftac.Sedquiafiqualibetfpém penes feipfacuoluas/ftatimppquidinearepies. Quod.n. in efficace A: uana ellen na uiraqp fortitur/nó 010 pp quid poUidct in fe ipfo.Quod aflt A:fpcs eft/Al métis proprifl/quonam modo aliunde/pp quid ita fic acapere poterie? Siquis auté accipere pp ter quid dicac a méte/certe nó eft feor fum. Siquidcm mens hæc ipfa fpés eft. Si igitur oportet men té habere hæc abfqj ullo defcctu/ncceffarifl cft:neq5 ipfum qdé pp ter quid eis ullo mó deeffe. Mens aflt penes feipfa habet pp qd potiffimfl fmgula qua: î eafflt/ira fehabeant.Que uero î ca funt/eadé ipfa més exiftic/tfl fflmatim/tfl etia fingulatim. Adeo ut nihil eorum hocipfo quod dicitur propter quid factum fit/egcac. Sed fimul Al factfl eft/amp; habet in fe proprig fubftanua: caufam. Cum uero non fit temere genitumz nihil prætermifit omnino/quod ad rationé ppter’quid fit ira/pertineac.Sed poffi dens uniuerfum/habet fimul Al rationemppter qd ira bene fiac/ad cam perunen tera.Præterea A: his quæ participant/itanacuram cradit/utetiam propter quid fic cam accepint/naafcantur. Proinde ficut in hoc mfldo ex muleis cópofito omnia

tr ii

-ocr page 760-

inter fe cônexa funr: atepin co ipfo quod in eo funt ob/inen- infop pp quid fra ficunfiquodqiiqueadmodfi amp;;m quouis corpore pars ad totû fe hcremdcf.Vbi profecro non ficquidehocprimoideinde poft hoc ßdillud.Sed inutcem caufafii mul continent amp;nbsp;eftectum.Sic oportet multoqi magis illicamp;oiaad torum fingu larim fefe habere:à quodlibet ad fetpfum.Quaobrem fieiufmoifimiilomnium confifteria elbneq; reinere oium: oporrerqmuHo modo feiungi/ nimiiy effecrus cas in fe habenr.Ecunfiquodcp taleeft/ut quafi caufam habeat finecaufa.Si ergo caufam effendi no habét/fcipfis uero fnfficietia funt/ccia ft fokrana fint qmm ad focieratem caufe pnner/profecto funt 1 feipfis fecum habetia caufam. Praterca fi nihil ibi temere elhmuka uero 1 unoquoep func/ôd unuquodqi eft criera que pof fidet.'poteris utiqi pp quid fit quodlibet cxplicare, Preerat igit/amp;: fimul erat pp quid ibi/110 pp quid proprie:fed quid prorfus cxiftês: imo uero ambo fût unfi. Profecto ft itellcctualis ipfe metis coceptus/qua metis eft/rails foret/ qualis imp fecta quidam genitura/nônihil ét fupflui pateretur.Si ergo cóceptus eft pfectus m quo deficiar/affignari nó potefENeqiafferri pp quid hoc non adfit. Cum igi tûr adfit/poces pp quid fit præfens/affeucrare. In ipfa igitur fubftantia ipfum pp quid fit conti net ur.In qualibec igitur mentis nononeactioneq; totû fimuloccur nt/uelut in ea quæ ad hominem pemet/rotus præfulget homo fimul afterés cum ca feipfum/atep omnia qu^cunqj hét a principio fimul poffidens.Icaq; m promp tu fimul totus eft pofirus. lam uero nifi fit totus/fed aliquid infuper fit addedu ad genituram id potius pcinebir. Ac ille femp eft.Quappeft totus.Qui uero fit homo/eft proculdubio generabilis.

MARSILIVS

Quonia intellectualis forma per quâT5ëus agît/eft ipfa natura Dei/facitq; eadé femp eodé mó/mcrito nó tam confilio quoda agit/q naturali quada formafeip fam foras, q.nacuraliter exprimenre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lI^

■■“^r^'Nkjuakbec forma diuinitus pcreara uanæquædâ forma: fût.q.cotius elle

■ nç partes. Propter eiufmodi partes toraexiftiteflétia:amp;: eflenciæ gracia par tesjuntadhibicæ.Etcunctæ partes emfmôi/ipfa funt effentia. Vides igicur in formait róne rei/quid ipfa fir/èlt; pp quid panter deelarari.

PLOTINVS^ ÔVerethicaliquis/quid nâ prohibeat/quo minus deillo itellectus antea côlultaueric.Scd dicendû eft/ effe pçnicus fecundû illû. Idcoep nihil adi 111 en dû elfe:nihil addédû. Varûtamé ob ipfâ fuppoficioné fingic lUe cô /fultare arq? argumétari.Suppofitura nâq? cft/illa fieri. Atq; ira nimirum délibéra rio amp;difcurfio quidam protinus adhibetur. Ex co aûrcpdcmôftrattim eft fieri femper/argumcncatio tollitur. Non enim in co quod femper ex ran a rgu mécano competit.Nâqi eciam condicio bçceflecobliti/quomô prius cgerit. Deinde ft me lius efticit poftea/ opera fua prius pulchra non effent. Sin uero pulchra erant/eo k dem modo res ipfa fe habet.Pulchra uero func:fiquidcm fine una cum câ,Quan doquidem amp;: nunc pulchrum aliquid eft:quoniâ fua poffidet omnia. Hoc emm amp;nbsp;ipfa fpés eft qj oia poflidec:pr«fcrcim fi materiaoccupct:occupac at ft nihil ip fius reliquerit non formaeû.Informe uero rclinquerct/fiqua forma deeflet ueluc oculus aut quodlibet aliud. Quâobrem ubi affignas cam omnia dia's: cur nam igitur oculi funr/ut ludekcet adfint omnia? Icerum cur nares? ut omnia prorfus

-ocr page 761-

adfintJam uero fi gratia faluris tribui hcc adducas/cuftodem efTenrie qucndam afferes in ipfamet cxiftenté.Id aut cCTcaliquid conférés iudicabis.Sic igit amp;nbsp;ante hoc erat efienna. Atep ira ca pars eft effen ne. Ac fi aliud fit/bocipfû ramé quod ê effentia ipfius exiftir. Oia igic inter fe confpirâr/ arep rota amp;nbsp;perfecta amp;: uniuerfa effenn a eft. Arq; boe ipfü ut bene fe habeat una cum cï eft/amp; eft ï eau fa. Arqui amp;nbsp;eflenria.’amp;f quod quid eft/amp;pp quid eft/unû effecóuincirur.Si igitin ipfa fpé ue lut humana inclufa hæcconditio eft/ut fenfualis homo fit/ £*; qüo fenfualis/æter na quadam neceflitateperfectioneep mentis:quæfi modo pfecta eft/caufas in fe ipfa complecntur/ adeo ut nos aîaduertamus i pofteru: fic rem recte difponinbi , enim caufaunum eftcum effentia complens effenriarn: arq? homo illicnon intel lectus tantum eft;cui poftea dum in generarióem mittitur/fenriendi uis adiunga tur:fi mq res ira fe habeat:dubitatur quid nam prohibear/quo minus il^'intefle crus adbçciclinecur.Quid enim ent hoc ipfum quod diciturfenfuale. An forte quod apprehenderequandoqi fenfibilia poffit.Si ita fit/quomo non absurd um fueritdbi quidem effefenfitiuü ahqd abætcrno:bicuero demepperfétire: actüqj illius potétig hicduntaxat expleri:quado ara deterior lam euafit.

MARSILIVS

Vnaqucqi res hoc ipfum quod eft: intrinfecus a forma fpeciali naturaliter habet. Qui igttur hominem définit id quod eft ex anima corporcqi cóiunctü: nó duin fónem formalem affignat/qua homo hoc ipfü quod eft: ex ift ie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IIlI.

PLOTINVS.

Vrfus ad dubirarionem hanc enodadam/quid homo illc fir/tanq ab ini 1 no nobis eft:aflumendum.Acforfan prius quid homo fitbicuiuens/fa V hus eft explicare.Ne fortenondum omnino quid hic fir cognofcentes: can^hunciam teneamus/curiofius illum lueftigemus. Forrccni quibufdam uf den poteft/homo idé effe hic nofteramp; ille.Initium uero cofiderandi bincponffi mum affumac. Quçrendum eft fane/nunquid nofter bic homo fit ratio quidam ab anima differens hue hominem faciente/eigj uitam rónifqïdifcurfum fuppedi tate/An porius ipfa anima/talis inq anima/homo fit. An demq; homo fit anima tali quodam corpore utens. Verum fi homo eft animal rationale: animal autem eft quod ex anima corporeqj componitundefmitiua hæc hominis ratio non ea dem arep anima ent. Atqui fi ipfa hominis ratio eft/quod ex anima rationali con ftat amp;: corporc:quomodo nam erit fubftatia fempiterna? Quippe cum ratio hæc tails hominis tune deniqi fiar/quando anima amp;nbsp;corpus congrediunt.Népe emf modi ró futuru fignificat:necp talis eft/quale/quado dicimus ipfe homo:fed po nus deftnitioni cuidam fimilis:defcriptioni inq tali/qualis quod qd fit/non ex plicet.Na neq fpéi cuiufq eft materialis:Sed defignat porius cópofitü quiddam aliquado factum.Si at id fit/nódum inuentus é homo:qué profecco feeucki lóné ipfam effe conftar.Siquis aut dicat rónera quidem talium öportere coniunctii ali quid effe:quod autem bac ipfa in re ineft/ fecundum quod eft/iinüquodqunon. exiftimetafferendum.Quod ramen adducendum eft:amp;: fiqmaximeratióes for-marum materialium/cum materia fint affignandæ. Veruramen rónem ipfam quç ■ facit ut homo fit homo/oportet accipere/apud cos prçfertim/q exiftimanc i una.. quaqi re rite definiéda/ ipfü quod quid eft/pçnitus explicandû. Quid nam igic eft effe ipfum horaini? ld eft perinde ac fi quxramus/ quid eft/quod efficit hunc

-ocr page 762-

eße horainemnta tarnen ut no feparum fit:fed infit.Niim igitur ratio ipfa eft ani mal rationale? An potius hoc eft coniunctum? Ipfa uero ratio rónalis aîalis effe etnx aliquid exiftés ipfa:quid nam exiftit/An forte î ipfa defininuahominis ra tione/rônalc animal ponitur/pro uitaquadam rationaliVldcoq? homo uita rôna lis ent.Sednûquid uitafineanima:autenim animarônalem pra?bebit uitam: ho moqi ipfe erit non fubftantia quædam: fed actus aliquts animæiAut potius ani ma homo erit. Verum fi anima .s.rónalis ipfe homo eritzquâdo in animal aliud anima crâfitzquidnam phibet adhuchominem efte?

MARSILIVS

Homo eft anima intellectualis rationalifqp fimuramp; fenfualis.Attphæcanimçhu man^ côditio examuflim ad idc^ nodre characteré eft exprefla. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. V.

q'^V^quidemidea primus homo eft.Aîauerontaficutdixifcbabens ého fecudus.Tertius uero homo eft amp;nbsp;quafi iam non homo:animalcó ^^k,.,\^^^ofitü ex corporenoftro fimul atqi uita quadam huic infufa ab aiaprir cedéteJnqua fenfus é efficacior.In aiali uero fenfus obtufior. Sed humana quæ dam affectioiquæ dedarat hanc animalis uitam nó ab anima rantti fph^ræ: fed a noftraetiam dependere:ficutnoftradiuinitus depédetfcmp/amp;agit.

PLOTINVS

0 Porter igitur hominé alia quada rónem efte pratter aïam.Iam uero quid nam obftar adhuc coniunctûaliqutd hominé eiTe?Aiam.s.in raliquada rauone potiflimu conftitura. Vbi jpfecto hæc ipfa ratio fit/tanq quidam actus eiufmói. Actus at abfqj agéte eflc nó pofhr.Sic ent amp;nbsp;quæ feminibus rónes infunt/fe babere uidenf. Nâ neq abfqi aïa funtineqi fût fimpliciter aîæ.Efficaces enî rónes non funcaî^prorfus expres.Neqi miran quifq deber/rales effennas M qones exiftcre. Sed ent rationes lUequ^nó faciut hominé/qualis aiepotiffimu actusffunt?Num forte uegetalis aie? An potius aialfacientis clarions pfecco efft caciorifqj/atcp ob hoc ipfum uiuacioris?Aia uero talis affiftens uidclicet inatenæ tali:utpotc quæ fit hoc ipfum/tanq fie affecta/erlâ abfqjcorpore/ eflc iudicat ho ra o. Quæ prof ecto fecundum fapfam aliquid format i corpore:amp; fimulachrum hoïs aliud^quarii capit natura corporis,efficit.Quéadmodû amp;: huius infup fimu lachrü pictor efficere folet.Efficit inq hominé quenda détérioré.Qui tamé amp;nbsp;for mâ habet/â: rónes/uel mores/affectionefqî/amp;: rares debiles amp;nbsp;obfeuras.Obfeura deniqiomniaiquoniâ hienon eft homo pnmus.Atqui amp;fpés fenfuum aliter: S^ :fenfus alios:qui amp;fi perfpicaces apparent:obtufi ramé func amp;nbsp;imagines quædâ : ft cd fupionbus féfibus cóferanc;Ipfe uero huic prgfidens hô/aîæ lam diuinioiis exiftit:habentis hominem melioré: fenfufqj admodü clariores. Atqui hüc forte hoiem Plato definit. Adiügic at i definiédo:aiam utenté corpore: quonia anima quæ defmitur homo incubât illi animæ/quæ proxime corpore utic. Diuinior âc animafccûdo loco utic corpore.Quado ent id quod factû cft/fenfuale iam eua fit/confequic hæc uita cradens ïtcgriorem.Immo uero nó cófequir: Sed quafi ip fam adhibec.Non eni a müdo intclligibili diftac:fed cótingens aflidue illu/ucluc fibifufpenfa tenee inferioré.Cómifcés feipfacum rónead rónem.Quapp homo hic in fe obfcurus/fic eiufmói illuftratione lucidior. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

MARSILIVS lt;

Aia noftra fenfu adeo radidcus hét: ut fenfu quoda femp utaf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^VL

-ocr page 763-

^n^Äm Sc extra terrenum corpus p corpus aereâ fen tit i aerezamp;f p c^Iefle cor

I ■P’-is in cglo/bicquidem acna maxime.Ibi uero c^Ieftia.Qum ena extra -jit _ ^ælum intimo quoda imaginationis fenfuz ipfas îreUigêriænoiiones in coceptus rrafformacimaginabiles. Vnuf^fq? noftru très homines babet/idealé/ '' rationalem/fcnfualem. Qui fibideiceps ordine funtconexi. Sed alii noftru atqj ; alias: fecudum alium horu trium/acq? ahum uita agut.Ecquatenus formas uiue* '• di murât: eaten us com u rant Scdemoiias pprios pr^fentis uitg duces. Turn ueroi quæ uitam itellectualem potifTimuagut/ demonem fublimioré nacræ p eum etiak Deum ducé adipifcuntur. Ludic poft hec ægyptio more Plotinus circa irrónahs amme trafmigracioné: acq? etiam circa trafirum ronahs animæî ipfarn bruti nam ram. Quænecipfeprorfus affirmat:necalii Platon ici coprobant.Ecnos alibi co futauimus.

PLOTINYS

gt;lt;f~N Ed quo na modo i aia illa preftâtiore eft fen tiédi facultas ?Profecto fen riendi uis illa ad ea pp ne quæ illicdicunt fcnfibilia perrinet. Atq? ita ibi fenfus eft/fictie amp;nbsp;fenfibilia. Quapp amp;: ira fenfibilé illo fenfu pcipit bar monia. Dum uidelicet fenfualis homo fêfu cótinec amp;: pcipit:atq5 coaptat quod fequic ad ultimum ufq5/ad harmoniâ ibi uigenré. Quinetia ignis hic cü iHo igne /. congruit.Qué fuo quodam fenfu aia illa pcipiebanfenfu mq pportioné quâdâ 1 habente ignis illius nature cóuenientem. Si ent effent bæc ibi corpora/bæc amp;nbsp;ibi U anima fentiret/atqpaiaduerterec.Iam uero homo illicuiuens/talis quædâaiaeft/ hecapprehendere potés. VndeSc poftenor homo imirario quædam lUiqs imita tionequadâ habet amp;nbsp;rationes. Atqj homo qui eft in menteihominé præfeitoés gt;-homines precedentem. Qui fane fecûdo fulget homini. Secundus tertio quoqj 7 fubrutilat.Habetautéquodâmodoomnes homopoftremus/ nófacrusillis:fed U potius adiacês.Agit authiequidemnofterad ulnmum.Huicuero aliquidreful get a precedente. Illi rurfus a tertio fuperiore fubgeritur actus. Arep eft untifqfqv Ïecundum quein amp;nbsp;agit:quis unufquifq', habeatoés.Rurfufep nó babear.Pofiq uero terna hec uita fepata eft a corpore:fimiliterq? terrius homo/ fi pxime pixce dens anima confequatur/confequés uidelicet a fupernis minime fegregata. Tue ubicunqp eft ultima/præcedens quoqi dicitur effe. At cum in biuti corpus tradti cimr/mirum uideri poteft/ quo nam pacto eodem trafferatur amp;nbsp;illa/ quæ homis ipfius eft ratio. Sed profecto lam omnia erat. Alias autem agit fecundum aliam ratióem: quatenus igitur exiftitpuraineqj dum deprauara eft hominem uult:ho moq? exiftit .ld nâq, melius eft: quod ue eft melius agit. Agit quoq? Demones priores quidem:fed conformes illi quæ agir hominem. Et qui anteipfam eft/ma gis eft demonicus: Immo uero eft Deus. Nempeimitatio quædam De i eft an ne xus Deo demon: quemadmodum homo bic fufpéfus ad hoiem illü.Non enim Deus dicitur in quem proxime homo fufpenfus erigitur. Differentia naq; hic ea dem eft/quam amp;nbsp;animæ inter fe habét:ïiquidem ex ordine fint eodem. Oporter autem demones dicere/fpém demonum/quos Plaro demones nuncupat.Quan do uero comitatur animam/ quæ elegit iam bruti naturam/tunc quæ annexa eft eratq; animæ fuperiori/etiam dum agebat hominem: infitam fibi feminalem ani ^malis illius exhiber ranonem. Habet enim earn: actufq eiufmodi deterior iydi

rr liii

-ocr page 764-

MÄRSILIVS

Cum Plorinus uelic ideä bois cû idea equi cómifeert nó pofle.Item inteUectti no ftni m diuinis ppetiio pmanere: rónêq?ab intellcctu pximeregi.Rurfus’diuina aîæ noflrc natura ad iferiora nequaq præcipicandcd uiciflim aniti bæc ad illâ:cô fequens eratdicereHumanafpémiequinâminimepmutari nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIL

^ aV Ocabis i noftro corpore ultra uitale ueftigm Iprcflu ab aia mudiz quodni 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eft cómune/Ipnmi ucftigium quoqi uitale ppriüqi ab ala noftra: atep

. ^ nbsp;nbsp;*hacab aïa mudi diuerfaeflemeeab externis:Scdafeipfa ponus pmutari. Vnde eófequés efb nulla eiufmói mutationc fpém ppnam prfus exuere. Aïa de niqi etiä m mundo diuino fenfibus on dicit/quonia corporca pcipinquis ab ex ceUiore fpecula profpicere uideatur.

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLOTINVS.

^^^ T^rum fi anima iam deprauata factaqi deterior brutam fingit naturk/ nó ■ nbsp;nbsp;| erat ab mirio/quod bouem facerct aur equum/ feminalifq? ratio equi/Si Ä equus prêter natura crût. Immo ucro minus aliqdfütmeq; tarnen prêter naturaimAt illud quodamó etiam ab initio/equus aut canis erat: Atqj fi facultas fuppetat/quod edmelius efficic. Sin minus/faltêquodcuqjpoteft. Aïaipfa uide licet addicta lam ad agendu. Quéadmodû artifices/qui amp;nbsp;fi fciüt fpés plurimas fabricarezid poflea tamé agunt/ad quod uel addicti funt:uel quod fua quadam pr^parationc matena poftulat.Quid.n.obHat qn uircus aïæmundi/utpotequç eil rô uniuerfa macenam quodamó prçfigurer:prius ét q ab aïa particulari aïales poténae ueniat:^ ipfapræfiguratio fit uelutïlluftrationes quædâin matenapræ currentes. Acqi ueftigiaiam eiufmói aïaprofequés pagendo: fingulaqueftigia mébratim dearticulado/ppriu perficiat opus. Et quolibet aïa potiflimum id eua dat: ï quod ïciderit/fcipfam uidelicet figurado: quéadmodû unufquifq ï rripu dio atqi ludo/feipfü ad mâdatû fibi accu gefîûq; accómodac./' Sed enï eo quod deïeeps fequebaciducri hucufqi deuenimus.Inftitutü uero noïlrü erat inquirere/ qüoimpfo homme fit fentiédi facultas. Ecqûo diuinaillaad generationê mini me inclmenc.lam uero nobis apparumô^ ró demoUrauiKnó illa quidem ad bæc ) afpicere:fed bæcpotius ad illa prfus anniti:inde pédcre:illa prouiribus imicari: i^ hominéqï bunc ab illo habere uires ad illa. Quin etia fenfibilia bæc cû hoc homi neconiugaruilla uero cum illo.Illa enim quodamodo etiafenfibiliafunt. Quæ 'n ica nominauimus: quia corpora fût: fed aliter q bæc noftra pcipiunr.Cóftitit in fuper hunc fenfum illa pccptioncobfcurioré eflc:quam fenfum idco nuncupaui mus:quia corpora popit.Sed longe pfpicaaorem elTc conceftimus. Atqi ob hoc hue quoqi hominé elfe diximus fenfualem: quonia deteriori modo derenoracp apprehédit.s.illorum dütaxatimagines/ucmerito dicipoflit/hos quidêfenfus/ obfcuras inceUigcntias elle: incelligénas aüt lUas fenfus admodum pcrfpicaces.

MARSILIVS

I ntcllccrus primus fecunditatelucis exuberante in qplun’mos feipfum intus na turalicer propagar radios ideales. Ex bacpropaganoncinrcllcctualifimulô^ na turalu naturales return forme foras tanq lumina profluunt, ,C^P»VIIL

Llic igitur non excogitatur equus/uc hic fiat cquus:alioqn amp;nbsp;bine illa pen derent: âf notus ibi foret equus ance^notus. Tûucro raulcicudo illicfor

-ocr page 765-

manim eaten us enumerabihs effeuidetur: quarenus q equid accepens î co quod eft poft ipfum unum/femper occumt ut mulriplex. Plenftudo quineuam prima quicquid habet incus omnium habet çque plenum,

PLOTINVS

a Brum fenriediquidem facultas icafcbabeat.Sedquonam pacto cquus ille torus/amp;: quodlibet illic aial ad hæc noftra no refpidt/Siquide ut hie generetur equus/uel aliud quoduis animal/ itellcctus lUe/ipfam equi in ueneritn'otionem. Tametfi impoffibile cognitu eft/iUu lam uolendo cquum fa cere equû dcindccogitauilfe. lam.n.ptoculdubio equi 5 tell echo extitift^ fi mo do equum uolebat efficere. Quapp non datun ut faciat ilium excogitay e. Sed prius cquum igenitum ex tin lie patet/ante futurum hie equum. Si ergo ace gene* rationem cratmeqj utgignerctur itellcctus fuit/nimirum non ad hæc noftrarefpt ciens penes fcipfum habuit equum/qui ipfum ibi poftidet equû. Neq? ut h^c effi ccrct:cquum habuit atq? alia. Sed erant ilia quidcmihæcautéad ilia funt necelfa rio fubfecuta. Non enim dabacur ufqi ad ilia duntaxatprogredi/ibiq? dcfifterc. Quis enf poceftatem illam cohibuiflec/manerepariter progrediqi porétem.Cæré rum qu^n poteft/cur nam ibi finr hecanimalia.Quid enî ha;c i Deo/Rationalia quidem ibi fine.Tanta uero irrônaliû multitudo quidnam habet honefti'Quin porius curpitudinem uidetur ifcrre. Patet uriq? ens ipfum unum/ oporrere quid ‘ etiam efle mulca.Quippecum fit poft illud quod é penirus unum. Alioqn poft illud minimeforet:fed forer porius illud.Cum uero fit poft illud:fieri nequic ut in co quod eft unumeflefuperetipfum:Sed necefleeft fub illo deficere.Cum ue ro opnmum omnino fit unum/oportuit hoc plus effe q unum.Multitudo emm in defectu uerfatur. Sed quid prohiber ens ipfum ad binarium ufq? tantum mul tiplicaric'Nempequia utrunqi in binario pofitu talceft/ut penirus unum effe no poffit .Sed necelfarium é/alterum atq alterum rurfus duo quædam fairem exifte re.Rurfufqj eorum quodlibet eodem pacto multiplicari.Proïdeï primo binarió motus eftinfuperacqjftatus.Efteriam intellcctus:eftamp;uita.Perfectus mq inrel lectus:amp; uita perfecta.Eft igitur non tangui intellectus unus:fed itellectus ois . Intellcccus oés córinens fingulatim.Multiplicatus eatènus:quacenus intellectus omnes/immo rurfus amp;nbsp;amplior? Viuitprofecto mens illa/non ut anima una:fed utomnes: uimep poflidens ampliorem ad fingulas animas procreandas . Eft amp;nbsp;animal uniuerfum/non hominem m fc folum habens. Alioqüin folus hic homo force.

lt;oll’h;: 1 iM/^yVS - ’^•

C urn in ente primo fit primus numerus origo rerum/ meritoillic eft omnis rcru numerus. Item cum fit prima forma/iurciUic res inter fe formarum gradibus dif fcrunctanquafpes. Rurfus in uita intelligent!acp perfecta idea quolibet rerii hic ét nó uiuenrium uita eft amp;nbsp;intelligentia quædam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* • ■ ' ’ * Cap.VllII.

lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Imiliter metallorum formg in fc etiam non lucentium/iri planetis fuis là

cent omnes uarictate luas. Et aniraaliü forme deformiurn formofæ fût ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in cælo. Vita illicinteUigétiacp mirabilitef efticax mouetur intra fe qplu

rimum.Eiufmodimotu federiuado quafifediuidit. Nectamé matenali quada diuifioneconrinuiiErgo formait. Plurimis interim forraaiura gradibus fcdiftin*

-ocr page 766-

guit. Atq? ficut diuifio progreflioq? mudanarfic illa Heinceps ï angnfliora procc dir.Minorumdeïccps ideas intra feproferens.Sed quoniamomncs illicideæex una amp;: i una indunduacp mta amp;; intelligentia funnnimirû omncs in qualibet con tinétur.Sicut in quauis ftella funtamp; aliarum uires quatenus omnes in c^lo m co dem folis lumine cogruunt. Quauis fingulg amp;; afpecru amp;nbsp;effectu primo proprie tatem fuara proférant. Similiter profère amp;nbsp;quæuis idea fuam/ reliquas ïterea con unens.

___PLOTINVS

uero fintibi dieet aliquis aïalia potiflimu honorada. Sed quo nä pac to uiliora rurfus amp;nbsp;róne capta? Qua: profecto ppea q» róne orbata fint z iecta cenfenc:fiquidéob uirtuté rónalê aial honoradu cxiftimaf. Ac fi , 4)b naruram inrellectualcm eft aliquid honoradumz merito pp cius abfentia con rcmnendum.Quanqdiffiale dicru efhzquo fit ibi aliquid mente uelróneuacas. Quippe CÛ illnd in quo ucl ex quo fingula funt/ratio ipfa amp;nbsp;intellectus primus exiftat. lam igitur ante illa que circa bæc amp;nbsp;ad bge dicéda funt/ i hoc ipfo prfus coueniamus:hominem uidelicet hicuiuétem. Nontaléqualis lUeeftz efledimili terqj nee animalia cætera/qualia hic funt/talia illic exiftere. Sed pr^ftanuon quo dam gradu illa prorfus accipiéda. Præterea nee rónale quicq pprie illic exiftere. Hic.n.forcealiquis racióedifcurrac.Illicaucéactus uigecracionali difcurfionefu perior. Sed curnam hic homo quidem róeinaturz cæcera uero nequaq?Profecto quia illic intelligentia i homme akisqi animalibus différés eft: ideoep amp;nbsp;hic róei nacio differens. Infunc eni quodamodo caetcris eciâarîimâtibus multa cogiratio nis officia.Cur igitur nó arque ronalia func/Ad id uero obuciédum eft rurfus m terrogado:cur nee ipfi hommes eque ïter fe rationales exiftâc. Opereprecium eft confiderare multas uriqïuitas/uelut motiones quafdam mulcafqjincelligentiasz nequaq oporruiffe eafdem inter fe exiftere:fed amp;nbsp;differences uitas amp;: ïtelligénas fimiliterdifferenccsiipfafqj quodamodo differentias magts minus uelucidas 5^ perfpicuas effe, Acqjquod primis eft proximum/ per primas differénas defigna n. Quod uero fecundum/fimiliccr per fecundas:rercium quoq?per tercias. Qua obrem i ipfo inrelligentiarum ordme/alig: quidem Diifunt: aliæ uero fecûdû ob tinencgcnus.In quo faneidcontinecur:quod rónaleapudnos apellac.Deïceps. uero nacura fequif:que irrónalis nucupatur a nobis.Illic autem illud etia ró qua: dam eft/quod a nobis irrónale uocacur. Et quod mere uacans,illic eft itellectus. Quippecum fi? qui intelligic equum/fit intellectus: fi? intelligentia equi fitlimi liter intellectus. Proinde fi intelligentia ibi fola effet/ nihil foret abfurdum intel ligennâ eiufmodi in quodam mentis expert^ uerfari.Nuneaucé fi idem eft intel ligencia/ipfaqj res intellccta/quonam pacto hæc quidem intelligentia eft res ipfa uero intcllectu pnuata. Alioquin fic uticp mens ipfa faccreefe amentem.Sed pro fecto ipfa res ibi non eft mtellectu uacans: fed intellectus eiufmodi. Eft enim fi? eiufmodi uica. Sicut enim uira quælibec non co munere carct:quo fit S? uira: fie neep intellectus talis a fimiU abeft munere/ quo fit intellectus. Quandoquidem neqj intellectus fecundu unuquodqi animal illic uigens ea dote pnuatur;qua fic intellectus fi? omniLi:ucluc 6? hommis.Siquidé quacunep accepts parce/bare ipla illic ê o ia, Sed force aliter atlt;p aliter. Actu.n.pars queda eft/fed icerim oia poteft. Nos auc i fmgulis/quod accu cxiftit/acapimus. Quod uero cxiftic accu/ eft ulâ

-ocr page 767-

VVV'

mum adeo ait hums urig? inrellectus ulrimû equus fit. Et qua pte définit intellec eus ille in minorem femper progrediés uiram/fubonac equus. Vbi uero infenus defining infenus aial. Vires eni iH^ dum explicâtur/côtinue defuper quidem re . -linquunt. Procédât aut femper aliquid dimittétes:amp; ï dimittédo alia femper/amp; ) alta fuggerut. Ac pp indigétiam aklis iam emfeatis/ex eo quod defectum pane adhibere aliud machinätur. Velue quoniâ no eft amplius ad uitam fufticiéna/ap paruit unguis amp;nbsp;roftru/apparueiutcornua/dentes. Quapp quocüqp mens ipfa defcédit: ibidem rurfus nature fuçfufficientiafupnefe recipit/ ö: emergiure^tc^ in fe deficicntis expofitam medicinam.

MARSILIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ;

y/itaiic intelligéna prima/amp;aial pfecriffimu oés quotcuqp cogitari poftunt/uitte* amp;inte^igétiae/6!:aïaliumgradus fpésq? cótincc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ Cap.X.

m ibi prima mulnplicatio fic/merito quod melius eft/multiplicat i fpés. UÇ amp;: unitç inuicem magnope funt/paricerep diftinct^.In matena quidê enebrofa forme return Ôd uix inuicem unmnc:amp;: raox iterfecófundunr, In prima uero forma efficaciftima fimulatq? clanfltma.Formæ return oés una cü córnuni natura/proprictates fuas mirifice feruatmnmerfumqï illic uniforme pari ter occumt/Ä: omniformc.

. PLOTJNVS.

Ed quo nam pacto defectus illic eft ullus/Quid cornua illicrNunqd pro pugnaculi gratia/Profecto talia quidam ibi funt ad ipfam per fe ftiffiaen 7 nam perfectionéqp/râquâ aialis ipfius. Prout enl aial/oportuic ene perfec cum:ut mens/perfectumc uita/perfectum. Quapp nifi hoc/attamen illud.Et ipfa quidem differéria eft/ex eo q» aliud fit pro alio:ut ex oibus fic aial perfcctiflimu: perfeenflima mensipfccriftima uitadmgula uero/ut fmgula quoqipfecta. Turn uero amp;fi eóftat ex multis/efte rurfus oportet amp;nbsp;unü:atqï uiciffim. Alioqn impof fibile eft/ur ex mulns quidê finmulta uero lUa irer fe fint eadem. Alioquin per fe fufficiés exticiffec unu. Oportet igic cóftare ex rebus femper fpecie differétibus: *-ficutamp;:omnecompofitü:itatamé utfingula proprieconferuenf.Quales funt Óf formsc amp;nbsp;tones. Formajnaqiueluthoisforma/cx quotdifferenms confiant/tot amp;nbsp;pr^ferre debét.Quauïs aliquid ï cüctis fit unâ. Vbi amp;nbsp;meliora quidam amp;nbsp;dete nota funtinuicemmtoculus atq? digitus. Sunt tamê unius emfdemq; membra. Quorû quodlibet eft toto decerius.Sed ita fe rem habere proculdubio preftat. Quinetia ratio aial eft;amp;aliudquidda infup/quod nó idem eft oio quod aïal. Virtus quoqj cóe aliqd i fe habet amp;nbsp;proprium.Totuep pulchrum eft: ubi quod eft cómunc/eft jque córnune. um ..r

nu, MARSIUVS. -Sicutcorporcum cçlum formas aialîum infehorum êtuilium in fe continet tone nó uili:fic intcUectuale gæIû tonus müdi formas modo quoda præftâtiore po Hi dccqcælefti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n.p(gt;gt;oiMi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nu . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap,^I^

Vicquid eni eft ufq ordmis atq; formæ/a mente 06 fapientia pnma eft im teffumtexpreiTius idem i fe habéte.Exprefliores aut illic earum teru ideç ___ut:quf una cü ordine formait uita manifeftioré habet; Ex preflilftm^ tadé renim/qu^ intelligenciâ quoqj poflïdét;tam amp;nbsp;fi oés ï mudo fpésuna cü formait munere motuep uitale infup amp;nbsp;intcUectuale allied habet: ut nó injuria illic ornés

-ocr page 768-

exiflere uideantur. Omnes materiales forme proximc generatur afeminanïs ra-riombus fuis in uira mûrit uiuenribus.Hæcucro ab irieis earunriem formarû in mente riiuinauitâhabentibus uerioré. Inoibus elemétis uiuentiamultaelemen to côformta générant/præfente uirielicet aia:qùæ certe ineft:amp;: fortaflc una quat tuor elcmécis/uelut globi eiufrié humonbus infica: Permanecq; femper elemétis eriâ permucaris:ficut lumen aere uolirante.Nota itellectuales aias adeffe corpori bus/nôtanquâ adriictas/fed tanquâ effectrices corporaliû fpérum.

PLOTINVS.

prçrerea celû nô renuiffc ullam omm aîalium forma: quarû multæ ■ t J fufptciunf.QuoniâÂ:hocuniuerfum oîapoffider, Scd undenl accipit?

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Num igit quæcûqj habet/accepit ex alto? Profecto inde habet/qu jeunqf

rônefacra func.Etfecundû fpém effecenfent. Sed quâdo habetignem/habetamp;

J aquâ/habet amp;nbsp;plâcas:quo nâ pacto plante funt ibi?Ec qûo ignis illic uiuit?Qûo ; uiuic amp;: terra:Aut enî uiuûc hjcibi:aut uelut mortua iacct: adeo ut nô quicquid ■ lUic eft/uiuac. Quid ue oîo hæc quoep funt ibi. Plantj qdê ipfi rôni faole poffût accômoriari. Quoniâ amp;: apud nos planta ratio qu jdâ eff i uita côfiftens.Si utiqi materialis ratio plantæ:fecûdû quâ eftplanta/uita qujriâ talis eft/amp; aîaquædâ: amp;nbsp;ipfa ratio unû aliquiri/nûquid hæc ipfa eff prima planta? Nô profecto.Sed an te hîc eff planta prima: A qua ôd htve nafcit.Nam illa quidé unû quidriâ eft. Hjc aûc mulca neceffarioq? ab uno.Si igit hoc/oporretmulto prius illud uiuere:atqi hoc tpfam effe planta. Ab illa uero hæc effe:Secundo quoriâ tertioqi gradu pen ?. dentia:atcp fecundû illius ueftigia uiuere. Terra uero qûo illic exifîit?Quid ne 1 ipfius terræ eft cl le? Et quænam illic eft terra uitara babens? Forfan uero prjftat ƒ pnus inueftigare/quj fit h je infima terra.i.quid huius fit effe. Oportet utiqftor mam hicaliquâ rônemqp ineffe. Certe quantû ad planta pertmet/uiuit cria apud y nos ratio planrj.Num igic amp;nbsp;î hac terra/ipfa terrj ratio uiutt?Forfan uero fi acce perimus quæ plurimû terrena funt/ genita fictaq? i terra/ inueniemus i his quoqi tpfius terræ naturâ. Exiftimâdû eft ergo lapidû increméta cócretionefq5/amp; mon num furgenciû coalefccntiûqî/intus formationes proculdubio fien/aialiquada rône fabricate intrinfecus atep formate. Atq? bâc effe terre fpém:quæefficic terra: quemarimoriû in arbonbus fc habet illa/quæ natura uoeac. Ligno uero arboris proporrione quaria fimilem effe illam:qu j terra côiter apeUac. Atq lapiriem exet fum fie fe habere:ceu fiquid ex arbore fuerit rietruncatû. Quârio uero faxum nô iri patit: feri arihuc eft annexum/ ficut ramus nonrium amputatus ex arbore uiua:Nimirû inuenientes naturâ terræinfitâ fabricantê/effe uitâ quanriâ m rône uigenté/facilius inriecreriemus/fupemâ terra multo prius effe uiuenté.-atqiuitâ terræ rônalem/effe terrâ ipfam/pnmoq? terrara: Aqua hec quoqj terra proceriit/ôi uiuit.- Si aucéA: ignis ratio quæriam eft î matena/carteraq? ciüfmorii:neq-, fponte ƒ uèleafu nafcitignis.Vnde cnim?Nempcnô.exquadâ(utaliquis putet)collifio / ne.Iam enî prælentc igné î uniuerfo/fitattririo corporû: ubi profecto quæ inter fe côterunt corpora/ignem tara poffidét.Neqi rurfus matena/fic potenria ignem habet/ut fiat ignis ab ipfa.Si inq res ita fe habet / oportetq? fecûdum rônein effe quod efficit uelut formas:Quid nam hoc erit? Profecto aîa potés igné efficere : iri eft aûc uita qu jdâ amp;nbsp;ratio:ita tarnen ut unû trieracp fint ambo. Quamobrem Plato î uno quoqi hotura aîam effe riieie nô aliter q uelut effiaentem:ficut hune

-ocr page 769-

ignem fenfibus manifedum. Eft igi£ Sd quod hie I’gncm effidt ignea quidam uita/profecco uenor ignis.Ignis ergo fupioncu magis fit ignis/magis uerfatm uica.Igic fid ignis ipfe uiuit.Eadé quoq; de ceteris.s.aqua fid aere ratio effe uider. Scd cur no aiara bare quoq? funt ficut fid terradProfecto efle etiam hæc I umuerfo aiah coftatifid partes aialis cxiftere.Nó apparct tamé in eis uita/quemadmodum ncc 1 terra. Argumétari uero licet aiatam effe terram/ex illis etiam que i ea gignun cur.Similiter aût coiectarc licet de igne. Nam î eo etia alalia générant.Sed I aqua cria manifcftius:Necnó acree quedacócretiones funt aialiu. Singule uero ignis flâmæ/quæ quoridie fiunt/fid mox cxtingunf/prçtcreuncaîam in coro uigétem. Cumejîignis hicnacrus nó fuerit molem aliquâpermanenté/ nimirû infirâ aîam no oftédit.'fimiliterqî aer fid aqua: quonia fi in conftanriore fubftantia co he refcc rent naturaliter/infufam aîam dcmonftrarent.Sed quonia oportuit efle diffufa / prefente aîam minime patefaciûc. Acq perinde eleméta har fe habere uidentur: atqr corpons uiuenris humores/ uelucïaguis.Caro eni haberefe aîam patefacir. Sed bac ex fanguinecóereta eft.Sanguis tamé nó exhibés fenfum/aïain nó uidc cur habere. Quanqua incfleaiam fanguini eria neceflariü cft.ld tarnen ideo non apparet:quonia nihil admodti ei acadit uiolentu.Scd parauffimus eft facile ab aîainfufa difcederc. Quemadmodü in dementis tribus córingereiudicandum. Quonia fidquecüq5 ex aerecóereto magis aialiacoalefcunt/nacura habét/uc fine paftione perfentiant. Quemadmodü uero aer luméfixum fidpmanés/quatenus illud permanet/eatenus ipfe prêtent: fic adeft undiq, globo aeris aïa/rurfusqi nó adcft:Acqi leitens eodempacto.

MARSILIVS.

In prima uita omniu effectrice funt oia uiua.Ec cum fit prima forma ob efficacia uitÆ mirabilcm/in feipfam pjnitus propagabilis/omnia ibi uiuentia formaliter diftmp-untur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XlL

quot;^St aucé illa forma ferme fic oês formg:ficut natura Solis eft oés Hella rum uires:fidlux eins radiioés arq? colores:cd uita uegetalis omés formj mem brorum inde p róncs femmanas nafciturp.

PLOWYS«

Ed rurfus itadicemus.Profecto cum concedamus hue mudum uelut ad

illius cxéplar effingi/o portee illic quoqj multo prins uniuerfum aïal effd gt;nbsp;Atqj ft oio perfectu effe cius exiftit/effe cuncta. lam uero cadum illic effe / aÏahneqihis uacuûftellis/quçîhoccælo Cufpiciunt: Acq, i hoc ipfoipfucdi effe cófiftere. Patct qnena terra quoqi illic nó effe uacua/fed multo magis ibi uiuen tem:uitæqi plcnäieffeqj î ea alalia ola quæcûqp hic gradientia/ fid terreftria nuncu pant.Plantas mfuper/uidelicet in uita füdacas.Eft ibi mare.Eftois aqua/in uita fid flumine nó fluence. Sût aqua till a cûcta. Aeris quoq natura uniuerli lUius eft porrio quçdâ. Aerial eo fût aialia/aeri uidelicec lUi prorfus accômodaia.Que.n. in ipfo uluéte fût/cur nó ipfa uiuenria fintdSiquidé fid hic ita fe habet.Quid igi£ obftat/quin omne alal ibi neceffario fit? Sicuc enim fe habet quolibet ingentium parrium/neccffario ficfe héc fidalalium î cis natura uiuentium/quomodocûq fe héat. Sicut eft ibi cœlumific fid hér:Sic ibi adfût quçcûqi î cçlo fût aialia.Neqi nó adeffe poffût. Alioquin neq forée fid illa. Qui ergo qugrir/unde nam illic ai alla? Vider qugrerc/unde illic fit cælû.ld eft aût qugrere/unde fit alal. Id rurfus pin de

-ocr page 770-

cft/ac fi quçrac/unde uira/ÔT uita oîsiôc ois aiaz amp;: mes uniuerfa. Vbi pfecto indi génanuUa/nuUusqîcîefectiis.Sedoia u.itae plenafûnac uelur exuberâc. Effauc. eorum (uc ita loquar)effluxus ex uno fôce manâs/nô rang ex uno quodâ fpiri cu/fiue fia tu: aut ex unaquadâcaliditate.Sed pinde acfiqua effet qualiras unaZ-oês i fe qlicates pontdészamp;;côferuans:dulcediné uidelicet fimuleu odons fuauî

• tare:uigorê uim fuccorûq? uires oîum*Colores pfpicuosz amp;nbsp;quçenqj ractu percî piunc.Sincamp; ibt qugctiqp aures haurirefolêt. Vocahs oîs numeius/oîsqicôcêtus..

MARSILIVS.

Vita mensq; pnma/quoniam eft omnium formarum prima / ideo fimpliciffima oium/uniformisq?gmaxime:nim uero quiaomniû prindpiueft/ ideo eft etiam omniformis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XllL

St aût forma lUa pfectfifime forma qu^hbenideo pmodû formalis a crus. Eftigitoîs acrustquoniâcum fitactus motusçp primus efficadffimusq}/, y^nimirû oês î fe pferc actus. Item ga multitudo eft unitiftima / in quolibet fui fua oia cótinet. Mortis oîs uarietarem quanda ab hoc î illud iter hoc amp;: illud \ neceflario infiram het.'fed prater hac in corpore quidé motus loco indiget atep 1 tempore.In aïa uero prêter uarietaté folum infup habet tempus.In mente folam / nbsp;nbsp;fine tempore uarietarem feruat/ob mira uirtutis actioniscp poteftaré. Vaneras at

1 nbsp;nbsp;in morione amp;nbsp;uita menreq; prima eft uanetas oïformis/ ficut ibidem eft uita oîs

i Öd actus.Profecto ficut radius quilibec ab amplo folis orbe in conti profilir/ atep in pracedére latitudine fuaoês complectm folis uires in cono una preapue pro fert/amp; uario ictu uaria perficic: fic ab itellectu primo actus quilibec intellectualis progredif intus: amp;nbsp;ubi exordic omés ideas ampleccif/dcfinitaût unufquisq? in unam prorfus ideam quafi conum.Qualibet enim idea amp;nbsp;ab alia diuerfa eft/ ÔC aliis eftcônexa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'• •

PLOTINVS.

—w—Bienî necpîtellectus eftoîo fimplex aliqd: neq? aîa exipfo pendes pror

1 nbsp;nbsp;fus eft fimplex.Sed uaria loge fût oîa:quatenus amp;nbsp;fimpliaa: Ideft quatc

—mis npn compofira.Quatenus pnncipiafunc.Quatenus accus exiftunc. lllius naep quod illic ludicat quafi poftremû/accus ueluc ïam definens/nimirum fimplex exiftic. lllius aûc quod primû ppcndic/accus ipfe oês accus exiftic. Intel lectus quoq? motus eodem quidê modo mouet/ amp;nbsp;fecundû eadem femp arquet firailia.Nô ramé 1111ealiquididem;amp; unû quidda uelucin parte:fed pocius oîa: ' quoniâ id rurfus quod eft in parte/nô eft aliquid unû/fed hoc quoqj infinite di uifum. Dtcerc uero poflumus ab aliquo proceflum eiufmodi amp;: oîo adaliquid dingi/uelut ultimum. Quod aût medium eft uniuerfum/nûquid eft ueluc linea qujdâ/ucl corpus aliquod partibus côfimilibus côftitutum/ ac minime uanuin? Sed quid nâ ibi hocdecoris afferrec/Si enim nullam hêc ditierfirarêmeqi alreriras ullaillud exaracad uiuédû/cerccneq; accus eric. Nihilo.n.ciufmodi habitus ab ipfa actus uacatione diftabit. Acenâ fi motus ficcalis/nô oîbus quidem modis: fed uno tantû pacto uita eric. Oportecaûc amp;oîa lUic amp;nbsp;undiqi uiueremeq; gcg ineflequodnô uiuac.Necelfanumeft igicmotieri adoîa:îmo uero fuiffeiam ad ,oîamotû. Turn uero fi oîo fimplex mouet/illud folû hêr:Acqz uclidem ipfû: â: ira nôjpceflit/^feciccç ad aliquid. Vel fi procefftc/atq? pfecic;aliud ïam euafic. Quapp euafic duo: Acep fi idem hoc eft di illo/permanec unum: neg proccffit.

-ocr page 771-

Si alcerum/certccum akenrace pcefTic: fecitcp ex eodem fimul amp;nbsp;akero unum ali quid temum. Cum uero ex codem arq? akero factû fit/quod eft iam facruz/neri tonaturâhéc/quaidem fitfimulkaltem.Akerûmq/nôquiddâdedomnqpeni tusakerû.Nam ÔCquodieo idem eft/efluniuerfum idé.Cum igitfitomneidéz *“ amp;nbsp;omne fumlirec akerivnô cdaliquid eorum quçdicunc akera ab eo rcliccû.Na turam icaqi hét:qua îùniuerfum akeritate prorfus didribuaf. Si ergo funt akera oîa fuper ipfum/ab illis iam pad pôt.Sin uero no funt/keUecrus hic oîa genuit. Immo uero iam exridc oîa. Quamobrem entia ellenô poiTunt/nifi opaca mens fuencOpata mq aliud alkdue prêter aliud: amp;nbsp;qû puagata omni prorfus perua gandi codin’one. Peruagacainq infemetipfa/quemadmodû kellcctus uerus na , tus eft îfeipfo uagan.Natus aûc ed ienennis puagari:dum uidelicet eflendæ eu eius ambagibus çque cocurruc. Vbiqi uero ipfemec kellectus exidit ƒ Peruagan dam igicdabilem agit.Pcruagado uero mentis î ipfo uenrads campo uerfanun denunq excidic. Occupât auté totumiquippe cû fibimetadmotû fuû/cffecenc locû. Atq amp;nbsp;locus idem cû ipfo ed/cuius ed locus. Prçterea uarius ed eiufraodt campusnicamp; difcurrere poflic. Acmfi p uniuerfum fempep fit uariû/cerre quate nus nô ed uarium/côquiefat.Qui fi quiefeie/ etiam nô îtelligit. Iraq; fi quieuir/ nec enam îcellexic.Si neq? hoc/cerre ncc exeat. InrcUigenda igit ed. Vniuerfus ue ro motus illic uniuerfam implec edénarEc edéna tota/inrelligéria rota uitâ com plexa torâ:ac prêter aliud femp amp;nbsp;aliud.Prçfertim cû id ipfum quod i eo ed idé/ fit amp;nbsp;aliud: adeo ut perpetuo diuidéti/aliud dein ceps atq; aliud femp occurrat. Progredio uero illicoïs p uitam agitipq aîalia ois.Quemaômodû amp;nbsp;iter in ter ris agend:quçcûqî atringunc/terrena padim occurrunt: quâuis diuerfa fine rône terrena.Acqi illic uiea qdem/pquâ procédiezeadem ed.Quoniâ uero quodâmô ed femp amp;nbsp;alia/non eadem femp occurrir. Agit uero femp difcurfionem prorfus candem/p illa quç nô funt dm ihrer eadem. Quoniâ ipfe qdem difcurdoné mini memurae.Sed una cû diuerfis feruat incerea ipfa côdicio eodem modo:amp; fecun dum eadem puagâdi. Nifi enî ténor ipfe eodem modo Ôd fecûdum eadem pua gandi/fakem circauariadiuerfec/ certe torpebic010.Vndc fequec/quod in actu ede dioc/ipfumqi actum ede nufquâ. Sût auté fie alia diuerfaqi ipfe. Quapp ois. tpfe.Ec fiquidê ipfe/nimirû fie ois. Alioquin ncc ipfe quidé. Si aûc ois ipfe.Certe amp;ois/quia cûcta. Neqi quicquâ inuenic illic/quod nô ad oia côferae.Neep aliqd ufquâ ipfius cd/quin fit fie aliud. Ve exidês aliud/ hocipfû quoq côducae. Ndi cni exticeric aliud/fed pçnicüs idem/côminuec eius edentiâ.Quippe cû adeôem ipfam côfpirationis perieenonem/naturâ propria no accômodec.

MARSILIVS. • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Vbiepimûdo ptibusq} eius uel minimis ordinara didictio ed p formas.Eiufmo di formalis fie ordinaca uarietas neq cafu accidinneq? fie a matena tenebrofa:de pédec aûc ab uno:quoniâ côducic i unû.Expnmic igif a fimih formarû uarietate uigence turn i ipfa mûdi uita/tum i mente - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIIII^

z—4 Ed tam mens q aia i feunum quiddam ed / nô quidem ex mulcis compo ficûded proférés i fe muka:nô ad externa/ fed ad intima/motum/ac ueluc adeentrû fe côuolués/ampkbres demeeps formarû uniuerfaliorum orbes rcdigêsiminorcsiâeadfpésfpeciakdimas fedeniqîcohibés.,.-ji*;.

-ocr page 772-

PLOTIN vs.

^ ^Onumus prÄerea intellectualibus utentes exemphs quail’s fit keUectus k cognofcerc:Ec quo pacco no ferat effe fe uniratis inftar prorfus ois diuer ficaris experte.Licet fane fi libet exempli loco adducere ronem/uel pUrg uelaialis. Si eni unn aliquid fit:nec ullo modo uariumineqi ratio quidem erit. Rurfus quod inde fit/matena tantum erit.Nifi uidelicct ratio ipfa fit oia;ad hoc ipfum uidelicet:ut ubiqi 1 materiaincides/nihil marenœ/idé elfe pmittat. Quem admodu uultus non eft una duntaxat molcs:fed nares babcr/amp; oculos: Atq? na res no unicum fe quiddâhabét/fcd aliud rurfus amp;: aliud: fi modo future fintna res.Profecto fi nafus unu quiddâ ficdunraxat/nihilaliud eric prater molé. Atcp ita^fecto i mete eft iftniturquonia amp;nbsp;ipfa amp;nbsp;qcqd é in ea/uclut unu eft amp;nbsp;multa; Neqj fickellectus eft unus/acq? multa:ut una domus: fed raqua ratio 1 fe qplnn ma:in una mentis figura/quaft circûfcnptione quads Habens circûfcnptiones amp;nbsp;ambitus îtuszôdfiguraciones knnfecas/amp;uircs Äkelligcntias kus. Habens fane diftinctioné nó producta in rectum:fed femper ad kima propagatâ.Quafi i uni uerfo aiali natura aialtum ingentui cóprehendanr: rurfuscpalia ad minora quç dam aïalia deriuatæ/à: ad uires deducta minorcs:ubi ad indiuiduS fpém deniqi proceftio definat. Neq? tamé ibi rerum difcrerio fit antea confufarû:quâuis i und minfice confpirantiü. lam uero cófpiratio talis ipfa eft amidriazquætradit i uni uerfo confiftere:nó quidé talis/qualis ï hocapparer mundo. Imitat eni hacilla/ ex diftantibus difcordibusqjconcordiacófluens.Vera afitamicitiaeft/qua funt oia unCuadeo ut nónqua a fe inuicé difiungant. Dtfiungi uero fiue diftare i hoe calo res aflent.

MARSILIVS.

Cfl kellecrus primus fit uita prima/fola ircllectualis uita ê uera uita Cap.XV. ^ YSenna ßnmapactum uitalem conucrfaad ipfum bonti fitboniformis.

Et pp forms fuS mulnplicabilem/unü bom donü in formas plunmas i fe XKlt;__^/Aderiuac/ipfa uidelicec poceftace Dci.Imaginari licet mété pnmS.q.uultus inumerabries inter fe uanos ordinecótextos in fpb^rS lucentes admodü acq? ui uos,Quod fi cóferuatis uultuum formis kerfe uarus/acruqnn orbé.q.reflexo/ diftantiam inde locale dempferis/intellectum pnmii mox intelliges/prefertim fi ipfe calis iprunis cuafens: deinde infpexcns temetipfum.

PLQTINVS»

x —^Iquis igit hScipfam uitS/complurimS/omné/primS/unS intueaf/fupra g j^^BlBexcimari poflfit/ hacipfagaudebit:omnéprorfus aliam afpernarus. Alia vnSqj infenorei^ica/tenebrafunt.Vitainq exiguæ/obfcuræ/uiles/ impu

! rg:purafqi uitas cótaminantes.In quas cü pnmü afpexens/neqi puras cernes ulte: nus/neq? uiues amplius fedidum illas fimul oés. In quibus nihil eft oio quin ui A uat. Viuatqi pure/mali nihiladmitrés. Mala eni hic tantu regnSt:quoniS bic eft duntaxat uita ueftigiü. Hic nihil mentis eft nifi ueftigiu.lllicauté pnncipale ui get exemplar:quod Plato nuncupat boniformc:QuoniS in fpeciebus.1.formis bond polfidet. Aliud fane eft ipfum bond:hic adt bonus uicS babes i coreplan do.Conteplaf adc fpcctacula boniformia. Que quidê tunc ipfe fibimet côpauit: cd primd contêplacus eft ipfam boni naturS. Influxit adt in menté ipfum bond: no 010 ficut ibl erat.'fed ficuc ipfa mens accepte.Pnncipid nanqs illud iplup eft:

-ocr page 773-

atq?in hac bonum exillo traducir.Echæcipfaborüm effectnx omniu/id mune ris babecex lUo. Neq^.n.fas erat intuenrem illud/intelligere nihil: neqi rurfus in illo fpectacula cótueri.Alioquin nee ipfa quidé mens fpcctacula genuifler. Vim igic ad gignédu accepit abillo: pquaipfis genituris pgnirus impleret.Tradête uidelicec illo/qua: ipfum in fe minime poflidebat. Sed ex illo pannus uno/ huic plunma contigeruc. Nempe mens cum nó poffer accepta inde potentiam ipfam propriepoflidere/in fragmenta diftmxmfecitqi ut una/multa prorfus euaderet: Vc ira faite per partes ferre ualcret. Quiegd trag; genuin ex ipfa boni gen uit po re(ïate:idqi genim eft boniforme:ipfaq? mens eft bona:uarium quiddâ bonû ex boniformibus eóftitutu. Quamobrem fiquis ipfam menté fpbeiæ côparet Liane prorfus atgi uiuenri: Aut figs fingat fpectaculû quodda uulnbus oîbus undiqj cóftitutu/uultibuscp uiuétibus ubiq; refulgés: aut forte cogiter puras aias omes cócurréces in idem:nee ullo mó indigas/fed fuaad uota oia poflidéres: pr^terea menté uniuerfam/illarü apicibus mfidenré/adeo ut oïs illa regio fplendore reful geat:fiquis mg fic itellectum ipfü imag(nec:ipfef)fecto extra quodamóexiftés alius/intellectum/utalium îcuebitur.Sedoperçpreciû eft/oïo aium noftru prime) quidem Ï feitelleccu ipfum fpectandu fierudeindei fe uelut factu iam ipfum fpe ctaculum cótueri.

MARSïLlVS.

Effentia prima cum prima exiftic ex ipfo bono cóuerfa eft ad ipfum/nó ram rao do quoda ïtellectuali g inftmetu uitali/quemadraodii planta uergit ad Solé nel humoré:hiceniactu8 ordinequodaantccedicillum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Cap.XVI.

gt;( Ed ubi directus î bonum impletus illmc radio quoda lucenre panter amp;: ca lence:ftatim oés return formas/quaft colores cóciptt i feipfozreflexusqi m conceptus fuos percipiendos ïrellectus euafit. Demep fient Sol uifum co loresgi procreat/inuicég cóoliannecp ipfeincerim uifus eft uel colon fed lupior: ita bonum Qc icelleccum amp;nbsp;intelligenda créât/ mutnoep coniungit his ipfum inte rimeminennus.

PLPTINVS.„

On expedit aut i hoe pulchro gplunmo moras femp protrahere. Opor 1 n wet enl hinc amm progredi ad fublimia fe propenfius attollenré: amp;nbsp;ca eg I^um hoedimiferit/illud quog dimittere: neq? ex hocduraxanfed ex illo potius'cranfeendétem protinus admirari/quisna illius fit genironamp;qua rónege nuerit. Vnüquodgiigic illic exiftês fpés quidam eft/Scquafi cerra figura.Cngi rllud boniformc fit pp comune quiddâ in cûens übig wllücés/oîa poffidet bo niformia. Habetigitamp;ens î oîbus. Habet aîal untîquodqi. Habet cóera uitam oîbus infitâ. Habet fortaffis amp;nbsp;alia.Verü quid nam illud eft/pp quod ponffimü bona funt/quacenus bóna cenfent. Ad hac uero cótemplationê imprimis forte côducet/hinc potiffimû exordiri. Num igic quado afpexit î bonû/inteUexit unu illud uelut multa: atq? cü inteUectus ipfe unu ens exifteret/ illud ïtellexit ut mul ta/illudapudfe parritus:ppea g?nequiretftmul itelligere totu. Verum nódum intellectus erat/dum primo fufpiceret illud.Sed nuquid abfg intcllectu pfpexit. Profeecó putandumeftnódumeriam uidiffe illud.Nam uiuebatquidêadipfü: totusqj independebar/totus couerfus ad ipfum. Hic iraqimotus tücimpletus/ cü prirau ferebac illuc/amp; area illud pjnitus uerfabac/implcuit ipfü/nee amplius

-ocr page 774-

motus dûtaxat extitic: fed motus iam fatur amp;nbsp;plenus.Mox uero ens tpfum oîa^ factum eftndqîipfumagnouit aiaduertendo fcipfura.Aciam mtellectus euafit/ imbucus quidc:utquodpofletmfpicere/polTiderct. Infpiciens uero ipfacum lu mine quodâ/ab eodem prorfus acccpto;a quo fufcepit amp;: illa. Quaraobré fuper nus ille Deus traditnó fold cflennæ auctor/ fed enam caufa/ ut uideaceflenua. Quemadmodd uero Sol caufa cft rebus/quæ fentiuntur: ut fint/atqp uideantur/ fimulqi ê caufa uifionis:cum taméincerca ipfcneep uifio fit/ neqi etia quæ uiden , da fiunnficamp;ipfius boni natura/caufa proculdubio cft elfentie atq? mentis.Eft amp;nbsp;lumen in proportionequadam analogiæ/qua uifibilia hæcamp;uifus elfentiam illam intellectdqi refcrunt: neq? eft cntia/neqi etia intellectusded caufa utrordqi. Prebecqj menti rerd intelligétiam fuo quoda lumine fup entia mcntéqi diffufo.. Impletus igiciam factus é, Jmplerus atcrat:fimul£péab(olutus/amp; uidir.Initium uero eius illud extitit/quod cius antccclfit impletionem.Principid uero alterum eius eft uelut exterad/quodimpleuitiaquo uclutformatus eft/dum impleref..

MARSILIVS.

Quçcûq» funt/cum primd amp;: qdiu funt/ n atu rallier agdt ad bonum: Vnde argu menramur el léti am prima ad primd bond naturaltter agere. Ipfum ergo bonum fuperius eft effentia actuqi eius amp;nbsp;uira amp;nbsp;intcllectu.Nó ergo propriedicendd eft elfe/uiuere/agere/intclligere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cc^^XVlL

\ Eq? putandum eft éas ï fe propric formas habere/quas tnbuit intellectui: ' 1 n Ml cue nee imitas elf plena numeris: nee fignd dimenfionibusiNcqi lux m _^oli5 cétro uigés/radios illos i fepropnos hét/qui uirrute ipfius ïnumera bile's a circdferentia Solls emicat ab orbe definétes ï anguld. Praeterea ficut neep lumen foras eftufum radiis eiufmodiplend/qualitates rerum illas Infe proprias fubftinet: quas p uarios radiord ictus apud nos generat: ita neq? més quâuis m feomniformis/materiales ipfa/quas procreat/formas hér. Turn uerouiraquidé prima quafi indeterminatus mformisq? ellénc anus cxorinquifanc directus m ipfum und/inde terminos ideales fibi uendicat:eosq?qplunmos/ob conditioné fua numero lam obnoxiam/^procelfioni procliuem. Éodé mox moméio uita fitabfoluta:quo Ód irellectus euadit. Deniqj ficut itcllecrus fe habet ad aiam/ni bond ad ïteilectum. Quapp quemadmodd kellectus rónê format i aia:atq5 ipfd cft a ronali difcurfione fecretus:ita bond fpés imprimés itellectui eft a fpccicbuF mirabiliter fegregatum.

PLOTJNVS,

lt; gt;1 Ed quo na modo hæc in îtcllcctu funt/ amp;nbsp;ipfc ïtellectus exiftdt?Cum ia eonólïntquiimpletonccrurfus ieo fuenntq implec.Quado eninon k,__^ dum crac imbutus/minime polfidebat. Sed forte nó necelfand eft quod quis rribuit/in fe haberc.Sed oportet 1 rebus eiufmodi illud quidé quod tradiw maius exifhmarc, Quod uero tradit/minus elfe tradentc.Talis naqi i ipfo cntid ordine gencratio cft. Primd enï oportet éc quod exiftit i aau.Pofteriora uero/ m potétia elfe fupiora.Iam uero quod pnmd cft/fequétibus cft fupius.Ecquod traditmuncre tradito/eadéronefupius.Nam pr^ftatius cft. Siquidigiclicactu pnus/id actu fupius é. Quapp amp;nbsp;uita fupius. Si ergo i hoc cft uita/pfecto q de dit eam/tribuit qdé uita. lp fe uero melior ét honorabilior q uita cenfet.Habuit itaqj uita: neep indiguit uario largitore: Ipfatp uita ueftigium quoddam extnic

-ocr page 775-

largttonsmóilliusquidem uita.Nempebeccum pnmfi ad fuum fufpiceret largi torem/adhucindefinita crat. Poftq uero refpexit illuc/ mox determinara cd ab illo rerminu nó habente. Statim eni ad unum aliqmd fpectas/hocipfo determi natur:amp; rerminu finêq? amp;nbsp;fpcm in feipfa reportât.Quç quidé fpés inFormata re facet. Formacor auté eft prorfus informe. Verucamen terminus ipfe nó fic ibi ed adhibitus/utcxtrinfecusadiectus fuerit/qucmadmodü magnicudini undiqifo letapponi.Sedé tonus oio uitæillius tcrminus/multæ quidé infanitscq? exifien ns:utpote qua a tali natura iam effulxerat. Arq uita quidé crat:nó tarnen bums • ƒ uita. Alioquin iam determinara fuiflct/quafi iam indiuidui propria. Attamé de terminata eft. Fuit ergo determinara taquam unius alicuius multi. Determinatu quoqi eft unüquodq? multorü. Ac pp multi uitç conditioné/multa determinara funr.Rurfumqipp ipfum rerminu funt amp;nbsp;unum. Quid igif unum determinatu

* eft/Sane inteUectus. Vita eni determinara intellectus eft.Quid rurfus quod mul ta dicic elle dererminata/Intellectus uidclicet multi. Omnia igit intellectus fût: amp;nbsp;hiequidem îtelleccus ois.Hi aûc finguli fût îtellectus. Ipfe uero itellectus ois unûquéqicomplexus/nunquid ueluc cundem côtinet unüqueqi/Nullo modo. Alioquin unicum cónnerer.Si ergo multi funt/difterre iter fe necelTariü eft. Rur fus quprédum eft/qûo différât unufquisqi. Forfan ucro in eo etiam cpfactus eft unus fufeipit differentii.Nó cm idem eft uniucrfum amp;nbsp;quilibet intellectus. Eft igic uita quidé illic potentiaoistuifio uero qu| inde micar/potcntia oïum.Qui aût ibi gignic mtellectus/ipfa oia prorfus apparer. Aims dcniq? infider illis:non quidem uefundee in eis:fed ut fûdetprimarû fpem fpecierü:ipfe tamén a fpecic proculexiftens. Atq fic ferme îtellectus fe habet ad aiam/uidelicet tanqua ei lu men infufum;quemadmodü illefe habet ad inteHectü.Nempequado îtellectus déterminâtaîam redditrónalem:eorum quç habet ipfe ueftigium exhibés. Jgic amp;: intellectus illius ueftigium eft. Quoniam uero intellectus fpés eft in differcn na quadi educta multitudineq? cófiftens/mcrito ille extra forma fpémq; exillir. Sic enï rcliquu fpecie format,Si aût ille fpés effet/intellectus deinceps ratio foret. Oportuit tarnen primü ipfum nullo mó multü effe. Alioquin multitudo eius ad aliquid fupenus referrec.

MARSILIVS.

Quod pnmo procrcatu eft ab ipfo bono/totü p^nirus bonü eft.Sed i eo effétia ’* quidem eft incohatio qugda ortuscp opis boni. Vita uero adolefcétia bom. Intel ^ ligentia fpésep idcalis bonü illic eft adultum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIIl.^ j

Vodlibct hord icarco bond é: quo nia cd fit ab ipfo bono/nó nihil ipfius \ uauis adhuc ineffabile in fe poffidet/cómune cüctis.Sicut motus lingug anus/pedum idco concinnus fimiliter apellac:quonia ab eadem mufica róne órdinem fimilénacifcunc.Sed cóis illa natura boni menti admodû interior «ft/q muficus ordo membris.

PLOTINVS.

r \ Aetcrum quç funt ï mentc/fccundu quid poniTimâ boniformia furyNun c i quid qua róne fpés cd unöquodq??An quia pulchra funt fingulayAn pp v aliud quidda? Si ucro quicquid a bono prôuenic/ueftigiû figuiaqihêt il iius/auc ab illo/quatenus indcdefcédic:quemadmodü ab ignegenicü/ignis hec ueftigiü:amp; quod a duld/fimiliter dulcis iraprefftóemtproueiiit auc i intellectutn

-ocr page 776-

ab ilio amp;nbsp;uita.Nam ex accu quoda ab illo pédenre exrin't: atq? mteUectus exritit propter ilium.’Item fpederu indepulcbritudo defcendinoia j^fecto bonifoimia erunt/uita/mteUectus/idea. Verum quid nam commune ? Nó enim fufficit hoe ipfum.s.efle ab illo/ad hoc tandé/ucaliquid ppea fit i oibus idem.In ipfis enim cóe ipfum oportet inelTe. Fieri nâq; pot/utab eodem nó idem effinar. Aut erii quod fimiliter datu eft in accipiénbus diuerfum euadat. Quoniaamp;aliudillud inquodmunus bom traducic/primus eftactus.Aliud uero ipfü eftquod actui primo mbuiEQuod auté m his refulrac/aliud iam exiflit. Aut forte nihil prohi bet fecundu quodlibet quidem efle boniforme:magis tamé fecudu almd.Quid igif hoe ipfum eft/fecundu quod potiflimu boniforme cenfetySed forfan prius mud expedit indagare:Nüquid bond fit ipfa uita/hoc ipfo uidelicec q^eft uita: enam fi pura prorfus amp;nbsp;nuda confidcret. An potius uita proprie quç fit a bono. Elfe aûc a bono nihil fit aliud q uitam elfe talem. Rurfus ergo quid na eft uita talis^Nunquid uita boni^Ac uero nó ipfius eft propre/fed ex ipfo. Verum fi in ilia uita infic hoc ipfum/q» fit ex illo:atq5 eft ipfa uera uita/nihilq? ab illo pfluesz uile eé dicédü:Profecto amp;nbsp;qua róne uita iudicada eft efle bond: fimiliterq? i in tel lectu uero primoq? illo neceflarium eftcócedere/illum.s.eflebonum:Etqualibet fpém bond efle/atqj boniforme. Si gic ita fe res hét/forte undquodqi horum/bo num aliquod habet/fiue cóe/ fiue potius almd:fmc hocquidê primo bond hét: illud autem deinceps graduq; fecundo. Cum eni accepenmus undquodqj/tanq tn effentia fua lam boni aliquid habés/nimirum amp;nbsp;ob hocipfum eft undquodq; bonum.Cóftitit fane uitam efle bonum/nó quidê fimpliciter:fed quoniâ uera ui ta/acep ab lUo.-intellectumtÿ fimiliter bonum/quonia uerus fit/ód inde pgenims: oportet certe aliquid ipfius eiufdem i his inueniri. Quado enï de rebus inter fe differennbus idem aliquid prédicat/nihil prohibet in illorum quidem eflentia il lud inefle.Simul tarnen licec ipfum accipere róne fcorfum.Quemadmodd amp;nbsp;aial in hole fimul amp;nbsp;equo/calidd in aqua amp;: igne.Sed ibi quidé tanqua genus:hic ar tanqhocquidêprimoralefit:illudueropofterius. Numigifuitatintellectus öecgterafingulatim uniuoce/an equiuoce/an potius analogiaquadadicuntbo num? An igicinefteord eflenç bond? Vel potius totd undquodqi bond eft? Nó fecundd und bond.Qdo igif?Ndquid uelutpatres?At uero impartibileeft tpfd bond. Forfan uero und quidé eft ipfum.ld adt hbe mó fe habet.Et.n.actus pri mus eft bondildq? quod i eo determinatd eft/exiftic bond:icemqi ambo. Atep id quidé iccirco bond eft/qa factd é ab eo.Hoc adt/qa ornamétd eft ab ipfo. lllud uero quonia ambo céfec. Hæc igif ola ab ipfo eodéqtfunt.Nihilqi eft idem:ue lut fi ab eodem uox proueniat amp;nbsp;inceflus/aliud uèquiddaioiadeniqi rectecom pofita. Forte uero i his dicunc fimikter ola recte difponi/ quoniam ordo nume rusqi oibus ineft. In illis adt quid na eft cóe? Dieet forte quifpia in his quidé to turn undquodq/ut recte fe héat/extrinfecus adipifci.Cura differéna fint ea circa , quæ ordo uerfac. Ibi uero ipfa quoq? fingulatim efle bond. Sed cur nam amp;: ipfa?

Non enim hoc ipfo ddraxat confidendum eft.s.bæc efle bona/quoniam fint ab illo: atcp ica quiefcere.Concedendd éft profecto hæc cd ab illo fint/efle admodd pretiofa.Sed ulterius non ipfa dcfiderat:Secddum quid poniTimum illorum exi ftimetur bonum. quot;

MARSIEIVS;

-ocr page 777-

Bonum neep def tn ié J um efl per id quod fit appenbilemeq; p id quod fit uniuf lt;• -cuiufj^uirtus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XVIIlI.

N prima.n.defcriptione adhibencpofleriorabono.Atq? ppappetennum appetibiliuqj diuerfitatê iudiciû uen boni reftat ambigu lu In fecunda ad hue fupeft quærendu:quare amp;nbsp;quo uirtus aliqua uel uirnïs ipfa fit bond.

PLOTINVS

Vm igitur defiderio arq? animæ indicium tribuemus/Arq? huius affectui fidem pemrus adhibentes:quod huicappetibileeft/bonum eflecenfebi raus.Propter quid ant defidererur/ncquaq inueftigauimus. Atq? quid unflquhdqjipforum findemoftrationibus explicabimus. Ipfauero bonironera appenEuic0mittcraus?Vcriitamen muka ficabfurda nobis occuminr.Pnmu qui dem/qj amp;nbsp;bonum unu aliquid ent eorura quæ funt circa aliud. Deinde quoniam mukafunt/quæapperunr:aliaq5 ab alüs apperucur. Quoraó igicipfo appetéris afFectu/ucrura aliquid fit melius iudicabimus? Sed forte neq? ipfum quidem me kus cognofcemus ignorâtes bonum.Sed nunqd bonum exiftiraabimus fecudn uniufcuiufqi uirtutera?Sed ita certe id in fpém rónemep reducemus.Recre quidé progrediétes. Pokquero illuc demep proceflenmus/quid nam refpódebimus:fi inueftigandum fuenc/quarationeh«cipfa fint bona?In rebus quidem detenori bus/uc uidetur/facile naturam talem cognofceremus:quis non ftneere adniodu , fe habentem. Ilkc auté non primo corn patio ne quadam ad détériora céfebimus. Vbi aucnihil eft malum/ipfa uero meliora i feipfis exiftür/dubitationibüs !mpltgt; cabimur. An igicur quoniam ratio præfens/pp quidinueftigat: becautem penes feipfafunt bona/ppea dubirati/Quippecum ibi hocipfum quoddiciturppqd idem fit atq; illud/quod quid effiapellatur.Quonia amp;nbsp;fi aliâ huius caufam affera mus/uidekcet ipfü Deum:cü tarnen rö illuc ufq? nequaq puenerit/ fimilis iminet ambiguitas. Sed demep retrahere hinc pedem rentandum nobis ed/ conantibus fiquo pacco alia incedétibus uia occurrat aliqd manifeftius.

MARSILIVS

Q uærétibus quid fit ipfû bonû/itellectus palâ occurrit nobis ut bonû. Quoniâ amp;nbsp;p ipfû de bonis reuera ludicamus/ac malis.Et ordo fpefq? rerû amp;' uita ab îteUe ctu pcedit. Vita qnetiâ aduka quâ aius optât/eft îtellectus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XX.

n^ Eqj tarnen îtellectus ed ipfû bonû. Hoc eni nô illû oia cupiunt.Iam uero 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aîæ phus amp;: frequétius bonû q intelligentiâappecûtineq; î bac qefeunt: À nbsp;W fed iillo.Cupiût qdé elle/umere/ agere/nó fub róneeffédi/ uiuédi/ agen di/intetkhendnfedboni.Quapp bonû ab his oîbus diuerfû eft atq fupius.

PLOTINVS

lt; c^ Vm igitfpræfentia diffidamus affectibus/qtû fpectatadafleuerandû qd 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 unûquodqi fitamp; qle;Nunqd forfan opepretiû eft/ad alia quædâ indicia

\penienire? ôC ad return oppofitiones accéderez uelutordinem fieuacatio nem oraînif.Côtemperatum incompofitum:fanitatem infirmitatem:formam m formitaté:efletiam corruptionem:confiftentiam euanefcentiam.Horum naqiptt ma fecundum coningationem quamlibet quis nam dubirec qup in boni fpecie coputentur. Si res ita fe habet/horum etiam effectiua neceffanum eft in boni foq teconnumerare.Acqui amp;nbsp;uirtus/îrellectus/uitaz anima fapiens in boni gradu ner fantur: ideoqi ibidem ponuntur amp;nbsp;illa/quœ fapiens nita defiderat.Cur noigituf

-ocr page 778-

dieet aliquis/ grad um in mere fiflramus? eamcp effebonumafleu eremus? Erenim amma amp;: uita mens ueftigia funtieamq? afFectat anima:amp; fecfidum iHamiudicaK amp;nbsp;ludtcando fe confert ad metemaudicas quidem iuftitiam iniußina mcliulüR quâlibetuirturis fpém fpéi prauttatis proculdubio anteponit.Conftatq? illa nore preferre/quæ prçcætens iudicat eligéda. Sed utrum intellect urn folum a^Le tacnecnezdifpuradonem plunmam exigit:qua demóftretur/inteUectüm noneffe fupremum ulrimumqï finem.Item nó omnia keUectum defidcrare. Bonum uero omnia cupere.Prgterea ex co rum numero quit kellecni uaeât/ non omnia pofTef fionem métis oprare.Quæ uero métem habent/nódum quiefcere: fed bonum ul .'. tenus aftectare. Deniq? ïtellectum quidem ex quodamrónis difeurfu. Bonum ue 1 ro ét ante rationem defiderari. Quod fi amp;nbsp;uitam appetunt/ amp;nbsp;ede femp amp;: agere: / profectohocipfum/nonquarationeincellectus fit/ edexpetendum: fedquabo

num amp;nbsp;a bono pédet/ad bonumq; refertur.Nam amp;nbsp;uita quidem fic eü duntaxac optanda.

_MARSILIVS

Vita/itelligétia/fpés/boniformia appetéda fût:quoniâ illa ê actus circa bonun’da v actus la determinatus a bono:hecipfe terminus ipreflus a bono Cap.XXI.

Olminam ab ipfo bono b^c omnia lueem habét. Vna quidem nafcenti fa taeft unicuiq? ^pria/in aliis alia/ficutcolor. Altera fupferturquaficun tis unum cómune lumen:alibi ramen magis gratius ueq alibi fulgens. Perprimam bonaquidem funt/^clam acleuiter appetunt. Per fecundaraeliora/ atqp palam amp;nbsp;ardenteramantur.

PLOTINVS

^id naigit unu i bis oïbus idemcp exidés effiatundquodq', bond?Sic U Bigi^ audeamus aflerere/ eflequidéintellectu/ uitaq^illa ^culdubio boni formé.Expeti uero hæc enaqua boniformia funt. Elle mq boniformia ppeai^uicaquidé/ipfius bom fit actus: Ïmo uero actus ex ipfo bono depédés. Intellectus uero actus iam determinatus exidat. Atq? hæclplédorequodâdefup circufunduaiamcp har ideo profequi/quonia inde pficifcant.Et ad illa rurfus af fici quodamó uelut ad pp na qu^da:nó tarnen tang p febona. Cu uero bonifor mia fint/neep ficquidem cótemnéda putant. Quod eni familiare pprincp ed/mf^ fitbonum/pprium quidéeft:fugere tarnen hoe aliquis aliquado poted.Nempe amp;nbsp;aha quædam lógedidätia/inferiufq? etiapofita appetitum ad fe nónunq attra J. hunt.Incitatautéuehemés adhacamor/no quado id folum quod funt/exidót: '^ fed quido iam id ipfü quod fût exidentia/aliud quidda ex alto fufcipiür. Sicuc enï in corporibus quis mixtum naturaliter fit intus lumé/alio tarnen opus ed lu mine/ur palam appareac color eis infufus.i.lumen naturaliter infirum:fic fupnis quoqjrebus/quis luméhabeancpluriraû/præftâtiorequodâopus eft lumme: ut ö: a feipfis/amp;: a quouis alio difccrnantur.

MARSILIVS.

Abflt;y mirifica primi boni gratia nee amât res uUa nee amatur . Cap.XXII. q'^V Vod in fpectadis formofis amore nos corripit/neq? matena eft/neq? pro 1 Bporno.-fed umidus quida fulgor ab aïa in pportione refulgens. Quod 1^^^ Querum i excogitandis als corumqj uirtutibus amp;nbsp;officiis ardétiquadam

-ocr page 779-

beniuoléna capitâcellectualis quidî fplédor eft ab intellcctu diuino fubrucilans ^ quod candé dumïtclleccus amp;: keUigibilia contéplamunnouo quodâ nos accédic amore/radius eft a pnmo bono micâs? hincquidéinflâmas amp;nbsp;excirâs uolûtaté/ inde uero quæ côtéplâda nobis occurrunt grana minfica donâs. Cû uero grada timindeoîapendeannfequicutnecenâin fenfibus amp;corporibus abfqi influx u primi boni ^pno uel amabilis ufq gratia fulgeanuel accendat amor.

PLOTINVS _

v^q'v Votiens igic aiuskimébocifptcin tonens adres diu in as hocctrcufufas 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ luminc inata£-affectasq? lumen i bis prefulges occurfu eius admodum

V V^^gramlar. Queadmodum amp;nbsp;qui corpora hæe uidenc amareznon fubiecra quidéamancrfedpulchntudiné palam i corponbus effulgenté. Exiftit cnî quod libet hocipfum quod eft î feipfo.Euadicatoptabile:cum hocbonû ipfum quafi colorat:dum uidelicet rebus quidê expctédis grattas abundelargit:appetétibus uero îfundic amores.Iam uero ams cum îfluxum îde fufeepit/mouetz debaccba tur/ftimulis incitât. Atq? ita î hune influit amor. Antca uero neq; ad mencé quidê ipfam mouet/quis pulchrâ.Ipfius enipulchritudo torpet priusq boni lumen ac cepit.Ipfeq5 aius ex fe rendit refupinus:amp;: ad oia rorpet:menteq? præfente ad eâ dormitare uidet.Poftq uero indeaccenfus eft calorz corroborât protinus excita turcpzalifqj fulctt. Ac dum ad id quod pximû eft/uehementer afficit/ad aliud m tenm quafi rcminifcétia quadâ excellétius eleuat. Et quoufqt aliqd reftat prüfen cefupius/natura furfum atrollir.-ab eo fublatus/quiinfudit amoré.Et îtellectum quidê tranfcédit.Nequitâtfupgredi bonum.Quoniânihilbono fupius eftepo tcft.Si ât in mentem defigat îeuitum/pulchra quidê cernitarqi uencrâda:nôdum tarnen habet oîo quod quærit.Quafi enîpropinquatuultui formofo quidé/nó dum tarnen afpectum ad fe rapienri.Quippe cum eaadhuc decora gratia careatz .quçfoleti pulchritudme refui gens aUicere. Quaobremâ: hicpulchntudinéefle putandû eft id ipfum potius quod î proportione refulgetzq ipfam pportiôem. Idq5 efte pprie quod eft amabile. Cur enî in facie quidê uiuécis magis pulchritu dims fplédor apparetiî facie uero defuncri nccdû manifefte pmutata figura uix pulchritu dinis reftat ueftigiû/Cur iterû inter imagmeszqup indent ûiuactores éc pulchriores occurrûr/quis aliæ qû^dâ exaction fintméfura côpofitç.Curipfa ui uentis forma etiâ fl minus côpofitafitz pulchrior taméocciirritquauis imagims pulchritudine?Forfan quia hoc reuera magis eftexpetendû. Id uero quoniâhéc aîam.Id rurfuszquia hæc quodâ ipfius boni lumineeft infignita. Inde uero colo rataptinus excitât/amp;; quafi leuior attollit altiuszeleuarqi quod hét:amp; quatenus caperc poteft bonum reddit amp;nbsp;excitât.

MARSILIVS

. Primum return prindpiû idem é atep ipfû bonu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXIII.

gt;^nV Ihil enî melius ipfo bono. Nihil fimiliter primo terri prîcipio melius. Itê 1 nbsp;nbsp;nbsp;■ “^P^“ bonu p fe fibi fufficiénftimû eft. Sufficere uero fibi principium folu

poteft. Prætereaz malri p difeeffum quidê a prîcipio crefcit:pacceffû uero auget bohû.Infimû ergo terri eft ipfû malû.Primû uero fimiliter ipfum bonum. Denitpquoniâ oîa bonri appetuntiatqj eius participatione pficiût:plane coftatz ab ipfo cuncta amp;nbsp;eifed: cüfcruaniemfqî uirtute mouen/d agere quicqd rite amp;nbsp;na . turaliter agunt.

ff ii

-ocr page 780-

PLOTINVS

gt; ^ “®*’® ^'’■^’^ quifq deber/ipfum^uod aia fequinqiiod mén' luméin 1 nbsp;■ fundmcuius ucftigium hæcpaniim codramanta habere potéria/dumui

—4^^ W debcet ad feipfu trahir aiam arq? mentc/iJ^pafTnn reuocat ab eiroremtpe nes ipfum deniqïcóqefcanr.Sienï illuda quo funtoia/nihil fe melius efleparit: ■ minus uero bona funtoïa/fequi£ipfn rerü omm optimum/bonum ipfum exifte re. Quin etia fi oportet ipfâ boni natura p fe fibi fufFicienflima ede: nee indigam alicuius.’Quapotiflimum abaipfaquis ede repiat: prêter hacquæ ante alia efti hoc ipfum quod exiftit/quado nódum eft malum.Si ant mala pofterius funt/in his rebus qua: nihil participant raunerum diuinorum arquepoftremis:neq5 mail quicqeft apud fupos/neq; all quid ipfo malo penisificut neq? melius aliquid ip fo bono/ profecto mala cótrano modo fe habent ad primum: nihil ad cotraricta Y tem habétia medium.Ipfum icaqj bonum/boc prfus exiftir. Aut eni oio nihil eft bonum:aur fi neceftanum ébonum efle:hocuriqj duntaxat/nccaliudent. Si qs autêobiiciatbonum oio nó efle/cogernon eflemalum/finnliterconfiten.Vnde fequet res omnes ad electioné efle fecundu natura indifferentes. Id auté eft ipoffi bile.cetera uero quæapellant bona/ referunt ad primû. Ipfû uero refèrf ad nul lum.Cum igic ipfum bond tale finqd na agit /Pro fecto fecit mentem/fecit uirar fecit ex mén te aïas:amp;: reliqua prfus qu^cunq? rónis uel menris uel ui re participia funt. Quis na igit exprimere poflir/quale gcum ue bond fit/quod horum fons •^-^eft atq; pridpium/Verum quid nunc oparur/Nunc certe feruat illa/que fecit.Eft' cit eni ut amp;nbsp;irelligentia paflim itelbgant/amp;: uiuentia uiuanmnfpiras mentèm. In fpirans amp;nbsp;uitam.Infpirans effefaltem/ubi accipi uita nópoteft.

Effe appenbile non ram eft ipfa natura boni/q conditio quidam confequés ad • ipfam boni naruram nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXIIIE

*“^TE2y^bï^urquid na fitipfa natura róq? boni/amp;; qua:confequunturbond/ utruin uolupratem fola/an amp;aliudinfup inde reporter.Quo ueindirio Ik^cerro uerum adeffebond difcernere ualeamus.

PLOTINVS

*lt; r BEliqud foretingrere/quid ponffimd erga nos opet.Sed rurfus delumie J dicturi fumus.Quidnafitlumé/quo mens illuftrat: cuius eftamp;aiapar —^ticeps. Verd priel fat îprçfentia hoc ipofterd differentes pnus meftigarc: ndqd i^ü bond ppea cp alten fit expetendd/ bond fitatq? dicat. Et quod alicui eft appenbile/fitóc alicui bond.Quod at oibus appetendd/ipfum bond afleuere mus. An potius inditium hoc boni aliquis ludicetioporteatg quod eft appetibi le/eam habere naruram/ qua lurefibi apellationem eiufmodi uendicer. Q naven • duin eftpr^terea ndquid bocappetenna/id appetant ab eo nónihil accipiendo : an dunraxacipfogaudendo. Etfiquidaccipianr/quid nam fit iHud/Sin tantum gaudeanr: cur hocdunraxar: neealio quopiam. Vbi faneamp;: hocindagandumgt; num bonum per ipfius proprii raffonem/an per aliud perpendendum. Turn ue ro nunquid bonum oio alrerius fir/an eriafibi met bonum ipfum fit bond. An potius cuicunq? bond fir/fibi gdênó fit bond: fed alreri neceffano.Ité cui poriffi mdnacuræfit bond. Eft eninónulla natural cui nihil eft bonum. Neqpillud filcn tio pnecereddum cenfeo/ quodforfan aliquis pertmax amp;: contentiofus obuciat.

-ocr page 781-

Quidnâ o uiri dicecfurfum deorfumq; fpectado réueftragloriofius exornarfs? Viram bonü dians.Menté quoqabonüzquis fup b^c ftatuatis ipfü bonü.Dicite quicfo/quid na mens ipfa fit bonu.Quid fpés ipfas ïcelligés/babeat boniudum quid unuquodqjfit/contéplat. Fierifortaflcpót/ut hom oblecrationedecepms apellet bond. Similiter quoq? uita ranqfibi dulcê exiftimer bonu. Qui fi fone fit in eo habitu cóftitutusmt nulla uoluprate tangaf/cur nam bona hæc aftirmabit? An forte bonû efte putabit/uidelicet fe cxiftere? Sed quid na fructus ex ipfo eile pcipict?Quid ue apud ipfum interent/efte/aut oio non efte/nifi quifpia a^nda erga fe amiciriam efte hom cam aflerat. Adeo ut ob bic dcceptionera nofi nati^ raliterinfitam:raortif^timorem/bonorüexiftimanoficinducta. ^

MARSILIVS *

Bonum materie guidé forma eft/ corpon ucro anima/animæintellcctus/ inteUec tui fimul amp;nbsp;oibus pndpium omnium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XXV.

Örmamateriçactó exhiberatg;ordiné tang bonû.Aiacorpon uita atcp MM mom. Intellecms aiœ uirtuté:prîdpiû inteUectui actu uitalê ÏieUectualéq?

1 amp;; lumen inextimabilc. Sicut natura ignis id fequif/ut diftantia quidcm iUuminètïppinquantia uero etia calefaciatamo ficut centra grama trahit amp;nbsp;fiftit: ita natura boni hæc co ditto comitac; ut remota guidé trahat p appetim/prçfentia ucro detineatatcf delectcr.

PLOTINVS

1 p^k Lato igitur cu uoluptaté admifcerct fini/ ipfûq? bonû negt fimplex/neq?

1 nbsp;nbsp;O in folo intellectu poneret/ficut fcnbif in Pbilebo/forte ambiguiraté emf

Cz^lZLjnói fentiés:neg5 aufus eftipfü bonüprfus m uoluprateftatuere:amp;: recte gdémeqj inrcllcctü uoluptatis expté/cxtftimauitbonü ipfü effeccnfendü.Quip pc cum nó uidcret i eo quod incitarer affectü. Forfan uero nee ira j^rfus accepir. Sed ira bonû iccirco cópofuit:guonia iudicauitbonü ipfi'i cum natura i feralé ha beat/neceflario efte delectabile/amp;: optabilepfequétitamp;i delecrabilecófecuto.Qua proprer cui nó infit gaudiütnec adefte bonü.Ideoqj fi primo defiderati non infic ljtitia:nec ctilt; aftiftere bonû:Neg; ab re bonû ira eópofuir.Nó.n.pnmü ibi bonû ïucftigabat:fcd bonû duntaxat bumanü.Quod qdéoio óe alterius é:amp; ipfü eft panter alterü. Cü ipfum fit deficiés/ac forte cópofitü. Quâobréquodfoliranû ê atg}folü/nullü hérciudicatbonü:fcd alia guada codinone excellériorig; róne ip fü cxiftere bonû. Neceflariû eft igit bonû ipfû expetédû efte:nô ramé ga fit appe tédû/icarco fieri bonû.Sed potius ga fit bonû/ ideo appetibile fieri. An igitulrt ƒ mo gdé i ordine rerû/quod precedit/é bonû/fépg afcéfus ciufmôi facit/ut quod fupius eft/ fequéti deiccps adftt ut bonum:fi mô afcenfus a pportione analogig nufgdifccdat:fed femp in raaiorapcedat,Sed gradû denig fiftetin eo quod eft: fupremum:ultra quod nihtl reliquû é/quod fupius accipi poftir. Idqi pnmû é ac reuerabonum/amp; bonum pr^cipue maximum:ca:tenfq5 caufabonitatis .Materiœ ' igit bonum é ipfaforma. Si.n.fêfum materianacifeae/ aduétu formg'pculdubio \ gratulabitur.Corporiuero bonum eftanima. Nâabfqtaianeq: eiïet/nec^tiâfer ’ uaretur. At animç bonum/uirtus.Iamg etiâ fuptus/intellectus.IntellectÂdenicp bonum eft illa/quam natura pnmâ apeUare folcmus. Exiftimandum.ci^reterea horum quælibet aligd in ea facere/quorum func amp;nbsp;bona.Hec gdé adhibere ordi né amp;nbsp;ornarum. Ilia uero iam uitâ. Alia fapicntiâ beneg uiuédi dotem.Intelleaui ff iû

-ocr page 782-

deniq? bonû ipfû largin' munus'qùod dicimus in inteUectû inde u en ire; ac bonû euadere/ quonia edaccus ex illo. Et quoniaetiânuncquod lumen apeUacinde in hûc infunditur. Quod fanequid fit in fequcntibus differemus.

MARSILIVS ' nbsp;nbsp;'

Quæ fenfu pcrédita funt hoc pouffimû boni iam præfenns fignû habere poffut: ç hoc ipfo dabiltter delectant/acq; in eo libentiffimecôquiefcunt/meliufq? mde febabent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ça^.XXVI.

Vemadmodû drea res fenfu carences duo hæc .s. inclinatio ad naturale bonum finéq fuû/ôe quies in eo.s.in fine habicuqj naturali aliud qddâ furi|præcer naturale bonum: funt enî quidam rei pfequéris actus ad bo num/uel circa bonû/uel i bono.Sic in rebus fenfu produis appeticus amp;nbsp;uolupcas A aliud quiddâ funt q bonum: nec uoluptas ipfa fufficic. Optabilius enî ed præfé

[ te bono/quod appenmus delcctari/q delectari fiitiilicer abfqj illo.

' PLQTINVS

m uero quod natura fcntire pot/quod accedit ad ipfum/fi quädoaÄ dit bonum/ cognofcere poted: idcp habere fe/dicere.Sedquid nâdicerr “ dû ed: fl force decipiatur.Oportet profecto aliquam effe fimilitudincm/ qua fit oecéptu. Quod fi ica fit:illud certe huic erit bonû/a quo ed amp;nbsp;decepeura. Nâ ÔC qil ado illud aduenit/ab eo quod fefellcrat ïam difccdic. Iam uero uniufcu iufqi appeticus amp;nbsp;dimulus tedacur effealiquod unicuiq bonû. Rebus quidéin animacis ab alio ficlargicio boni.In eo auté quod habet aîam appeticus ipfefuû profequif bonum. Quéadmodum corpora nacuralicer uicacarécia a uiuencibus curantur atep colunt, Viucncia uero fibimet prpuinbus prouidenc. Quod âc bo num aliquis ïam fueritconfccucus/credi proculdubio poted/quâdo uidelicec fe habetmelius:necafficitur pgnicenna:fedimplecur:amp; i co pmanet: neq?aliud ex petit. Quare uoluptas nô ed p fe fufFiaens.Nam qui uoluptate afficitur/ nô affe crac idem.Nam eciâ fi uolupcatem ipfam affeccare dicacur/nô dum camé idem ex . » petere conmncecur. Aliud nacp femp cft illud quo delcctac.Oportet utiq; bonü/ / quod aliquis iprimis exoptet/efle nó pafTioné afFeccionê uequâdâ/qua qui con V fcquif incus afficiac. Vnde amp;nbsp;uacuus redarc pored. Qui aff een one ipfâ eße ludi cacbonû:quâdo afFeccionê habet folam:quâ fimilirer prælenre bono alius pofli deret.Quâobrem nullus ipnmis eliget/ica fe affici nô habendo bonû aliquod/fî eut alter habendo. Ceu gauderc quafi habeat filiû/cum nô habeat. Neqiquiuen trem îplere cupiunt/eligunc tanq bonum ira delectan/nô comedédo quafi corne dant.Neqi q Veneriprfus indulgêt/tanq fuû cligent bonû/ica duntaxat uolup race pfundi/rc amata nô ponüdo/neq; ré pagendo: pinde ac fi potianc amp;: pagâc.

MAR^S1LIVS_

y Neqpappeticus neq? uoluptas efficient aîiquid bonû fit:fed ipfa natura boni emî mus quidem allicicappencum:cominus aûtuoluptate demulcec. Similiter nec pro P^ÎA3‘^æ^^quot;' F-itniliaricas caufa ed ut aliqd tibi fit bonum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XXVII,

On emmoptabile falutareq; tibicftquodlibet fimileuelpropinquum neq? fatiffacit æqualicasded ipfam boni naturam uirtus eiufmodi comi Eacur:qua tanq domefticum propriumqjnobis occurrat: qui s ubicp fie natura fùperius. Bonum igicur uniufcuiufqi fe habet ubiqj uel tanq fpés quæda ad fubiectumcuel tanq fpêi prinapium ad fpêm amp;nbsp;fubieaum.

-ocr page 783-

PLOTINVS.

Ed quid na oporretconnngereunicuiq? ut quod fibf eftcofentaneti ba beauProfecto fpém quandâ dicemusiCófentanca.n.eftmateria; fpés:amp; aiç fpés.f.uirtus.Hçc uero fpés/ nüqd ex eo q^ppria eftfamihanfq? ilhz efï:amp;: illi bonü/Appenrioq? uergir adjppriü?Fortejnó ita.Simile.n.ppmi eft: Arq? fi uelicaliquis habeacqi fimile/eolt;pgaudeac:nódü tamépoHïdetbonum. An igi turquadococeflenmuseflebonum/nóenapropnöconccdcmus?Diccndumeft • uriq; ludidum de propno ad ipfu præftantius ac melius referendu efle: ad quod uidelicec aliquid eft i potenna.Cum.na poténna fit ad aliud: ilio pculdiibio m diget.Illud aiic quo uelüt praftannoreid indiget/ cettehuiced bonum.Marena uero maxime oïum eftegena:Cui forma ultima cóueniés amp;nbsp;pximaed. At ultra materiam gradarim ad fupiora eófurgitur. Proinde fi idem fibi met bonum ed : multo magis ed ei bondperfeeno eius amp;nbsp;fpés:quod ue ed eo pradanus.Quod faneamp;fuanatura taleeft:0^eitaleproucnit.Quoniam amp;ipfibonum adert. Sed curnam ipfum edbonum/An quoniam fibi ed maxime^priumyNon farie.Sed quoniam ed quçdâ fors amp;:porno boni. Quâobréillis qui finceri meliorefqr fût familiantas turn ad fe/tum inter fe magis propria ined. lam uero perabfurdu ed inquirere:cur nam aliquid en fit bonum/fibimet fit bonum. Quafi uero oporteat ab ipfa fui natura didare:neçpamare feipfum tâquam bond. Sed in reipfa fimpli cihocedindagâdum. Nunquid ubi nullo modo inedaliud atq? aliud/firppria quidam ad feipfum neceditudo. Ideoq? fibimet fit bonum.Impræfentia uero fi recte heca nobis dicta funt/ atqi afcenfus gradarim pradat bonum in natura ali quaconditutum/necappetitio facitbonunufed apperino furgirpotius quiabo num:item aliquid i eis dtquænâcifcuntur bonum:quod ueipfam boni romitac adeptionem:ed uoluptas:profecto enâ fi uolupras nulla comitaret:adhuc tamé eligenddeflet ipfum bonum:ipfumqîpfequçrcndum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ƒ - '

MARSILIVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

Materiam primacogitamus quafi potentie quanda informé quidem: fed natura liter capiendæ form^ pararâ. Qua igit ration e inform is ed/malum ed:neq; ^pne fie appétit bonum. Qua uero rónepotcntia parata forma/non ê maid. Ac fi quo modo podit appetere/fic bonum.i.formam appétit: prçfertim occulto quodam fuç deformitatis odio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XXVÎI^

Icut ipfum bonum fibi amp;nbsp;omnibus edamabile:ita fi fingatur ipfd maku • 4BIH ncqaliis necfibi eritamandum.Vnicuiq? bonum ed fua quedâ fpes for J ma/pfcctib/actus fupnedepédens. Sed fonna fpcfqi materiali îformitati paflîm opponit.Quo igic forma ê a materia fepanor/eo gradarim magis fpés éz magtfq; bond.Sepanlfima tandé fpés/ optimum.Ipfd uero bond nec fpés ulla iâ ed/nec alicuius bond:Sed fpérum auctor panter amp;nbsp;bonorum.

PLOTINVS

^''^Vod auté ex fupionbus fcquitur:confiderandd ndcaibitramur.Si ubiep

■ nbsp;nbsp;nbsp;Wquod tan^ bond adcd/fpés quedâ ed:5lt; fpés edipfi marerig bonü:qug

^^Q:^endd cd/nunqd fi matena uolendi aliqd eópos euaferit:uelle podit fo lam fe fpém fieri. Verum fi hoe uoluenr/interire uolet.Omnia uero bonum ipfd appeedt.Sed forte nó exoptabit quidé efle matena:fed elfe ddtaxat. Id uero héns mald fud abicere uolet. Ac uero mald:qdo bond appetec?Sed^fecto neq; mateng ff mi

-ocr page 784-

apperirionêartribuimus: fed fuppofirionêquanda adduxiï ródino difputandi: attribués quidé fenfö/fimóattnbinpoflit/feruata mareria.Ecfaneaduer^tefpê uelutinfónio quodaboni/m meliori ordine cóftintmarenam collocam^i er^ malum materia efbqûo res fe habeac/iâ eft dictum.Sm aut aliud quiddâ tanq(uf| ira loquar ) malma atq? ipfu eius efle/ fenfû acapiat/ nunquid adbucipfum pi© - ' pprm Famihareqa penes id quod eft prgftantius/erit bond? Sed profecto no erat / malitiaipfaque eligebatbonum:fedpotius quod habebatin fe malum. Sin auc idem.ibi fit efle atqj malum:quonam pacto hoc bonum expecet?An forfan uide n potent:fl malum feipfum fenuacz amaturum efl*e feipfum? Sed ,pfecco quo na ' : mo aman potent/ipfum non amabile?Non.n.in eo ipfo quod ppnum dicitur amp;nbsp;1 domefticum/rónem boni céfuimus collocandâ.Et de his quidé ntic ita fit dictti » Verum fi fpés ubiqieft ipfum bond: femperqi alnus afcendendo/fpés magis oc .*- currit/magis.n.fpés eftaia q corpons fpés. Ac penes animam fpés magis atq; ma gis:amp; deniqjiteUectus magis fpés eftqaîa:certeipfum bonum oppofita quads ipfi materie uia procedit:eiq5 præcipue côucnit:quod purgatum eftz amp;nbsp;a materia longe femotumipro puritans quidem gradibus unicuiq;: maximum uero bond ipfi congruit/a quo quicquid matenæcogitan poteft/longefeiungirur, Atqui amp;nbsp;ipfius boni natura omnématenam fugiés: îmo ueroneeufq/ necuHacôdinone propinquâs/proculdubio in naturam aufugit fpé omnino uacantem: Aquapri

i ma fpés oricur.Sed de hoeî fequentibus ptractabitur.

MARSILIVS

Manifeftiorefolemus uoluptate mouerndum extra pfectum corpons ucl animi babitum pofiri reftituimur î illum:q ubi pfectum ïam fumus habitd confequuti» Ex quo patet uoluptatem illam quæ quafi mono quædâ eft/non efle finem pfe criönemq? naturg nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXVUII.

n\ Erape î habitu naturali ftatuqi uitæperfecto/mobilis quidem uoluptas X__1 ilia définit facta iam cranquillitas/ôi:opnma(ucica dixerim)ualirudo ha, ?‘ bitudoqi naturalis mobili uoluptate conftantior/uerioi/optabilior. Contra illos qui opinant/necfine uoluptate/necprêter uoluptate aliquid elfe bond/Plotmus aflerit/eflc/uiuere/fentire/intelligere/ôi: fimika/eflebona eligendaq5:nôeo dunta xacargumento: quodcômunitercii uoluptate quadam manifeftacôtingât. Sed quoniâ eorum oppofita tanq mala naturaliter fugiantur.

PLOTINVS

/ u lt;nbsp;Erd nifi uoluptas fequat bond:fiat auré ante uoluptaté aliqd pp quod R I amp;nbsp;uoluptas foleat conutan/ cur nô bond etiâ tdc gtaid amabileq? occur rat?Sed cd gratd lætdqi dixerimus/fimul iâ dixunus uoluptaté. At fi exi ftat quidé bond/ exiftéte uero poftibile fit nô efle iucddd:quid nâ dicemus ƒ Sed forfan fi ica fit/eciâ præfence bono q fenfd habet/bond no agnofcecadefle. Forte ena nihil phibccaliqué/cognofcere quidé bond.Neq tarnen mouen aliter poftq illud habet. Quod quidem maxime cóuenitadmodd temperato/ amp;nbsp;nullius ege no.Quapropeer neepnmo exhilarano conuenit/nófolum quia fimplex eft oio: fedquonia ipfaddcaxacadeptio quæindigétis eft/uolupcacepfundit. Sed hoe quidem tune demd perfpicue apparebit/poftq reliqua oïa purgauenmus:fermo nemqi illum nobis oppofitum expulerimus.Hic uero eft/qui dubitat/quid nam fruccus accipiac qui métem habet ad compandam bom fortem: fi nullo prorfus

-ocr page 785-

moucatur affectujdum h^caudinppea qp hec reipfa nequag pcrdpiat:fiue dum audit nomcn/uel aliud quoduis eorum exi ihm at fingulatim: fiue aliqd fenfibi lequærinbonûqpidiuitiis/uel alus eiiifmói ponit.Aduerfus buncergo dicendu eft:quando h^defpidt/intereacófitciï pofitum eHealiquid apud fe bonu: cum uero dubitet ubi poriflïmum/amp;: qua ratione fit pofitum/ nimirum notiom iHius apudfeinfitat/hecdeinccps accómodare.Fieri naq^non pót/ utqui hutus ipfius omnino imperitus eftamp;f ignarus/aliquando dicataftudautiUud hocipfum ciïc nopoteft. Forteetia eiufmodi ferma ipfum bonum fupmenréeiïeüaticinatur. Prçterea fi ad ipfum bonu uel ad illius proxiraü fufpiciés non difcemir:expedic faltem ex oppofitis bonum excogitare. Alioquin nee ignorariam quidem maki ƒ eflefatebitur:Qult;^ omnes intelligerecupiunnOmnes intelhgentia gloriantur. / Teftantur hoc amp;nbsp;fenfus/qui ad notitiarn ac uelutitelkgentiam natura cotendur. ^ Si igitur intellectus pulchrum quiddam eftatq; uenerâdk:maximeuero primus: nbsp;nbsp;nbsp;'' dicagequid nam imagineris extimaturum:fiquis genitorem parremqi mentis in fpicerepofiit.Proindequi efle amp;uiuere uerbis fpernit/ipfe intenm contra teftat: / amp;nbsp;omnes uerbis habet répugnâtes affectus. Quod liquis grautter ferat uitam/is ! certe non ueram uitamded illam ponus quæ morn mifcetur/refpuere ludicarur, MARSILIVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• „

Finis intellectualis animæ eft expeditus amp;nbsp;fiimus actus inteUigenne iipfum uni uerfi bonum prorfus intentus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXX.

Ctus eiufmodi beatitudo eft/etia fi nulla huic uoluptas exterior adiuga quot;nbsp;tur:neqï ramen ipfeeftuoluptans expers.Ipfa.n, expeditaactionis mte gntas atep fûmitas eft uoluptas.Tue uero maximeêe fimplex untiq? exi ftit.Gaudet uero feipfa penitus ex fupenori lumine iam formata.Profecto heut fûmitas luminis circa fpeculü œcauûlâ eft taloiuca fûmitas eflendi lâ eft uita.Sf 1 militer uiuendi fenfus/fentiendi imaginatio:Imaginâdi ró. Rónis îtelligétia/îtel nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» ligentiç gaudium.Gaudn bonum. Népe ad fupremû uniuerfi gradum nóp diut Cioné:fed p unionem afcédif paulahm.Iam uero ficutelcmétaeodé naruræ nixu quod fibi cofenraneum eft petunt arq-, fruunc;Ira mens eodem actu/quâdo fum mus eft uergit i finem ultimû ranq uerû/ amp;nbsp;fruit rang bono.Sed de fine amp;nbsp;itelli genna amp;nbsp;uoluptatein cûmentarns Philebi latius difpuramus, PLOTINVS

oft hæc utrum uoluptaté bono oporteat eife permixtam: alioquin iper 1 nbsp;nbsp;■ fecta fit uita: etiâ fiquis diuina/eorumcp principium fpeculetur: attingé tes bonum animo îueftigaredebemus.Iam uero ubi Plato bonum com ponere ùîdètur ex intellectu ranquâfubiecto:arque ex affecrione quadâ anima;/ quçinteUigentiam fequitur:ibi certeneque finem nequebonum ipfum compofi turn efleatferinfed illicipfeintellectus eft bonum.Nos autem huius boni poflef fionegaudemus. Arque hæcuna de bono opinio eft. Altéra uero opinio uel ex pofitio eft illa/quæ fie admifcet intellectui uoluptatem:ut unû aliquid ex u tri ftp fubiectum ponanut nos intellectum eiufmodicompantes/fiueccrnetes/bonura iam habeamus. Q uippe cum defertum aliquid arq? folum neq; fielt poflit: neqi fi poflit/tanquam bonum nobis fit exoptâdum.Sed quçrendû eft/qua conditio nepotiflimum intellectus uoluptati in unam naruræ confpirationem perfectio nemqj comunem permifeeatur. Coftat proculdubio corporis uoluptatem menti

ff V

-ocr page 786-

peimifcerinon pofle. Quinena neep læntiam ulla animi cum ïioliipratecorpons cógruenté.Sedprofeccoquahbetactioné/ affeenoné/mram feqin oportet amp;nbsp;pan’ tercomitari/quafialiquidfupfufum/dum uideliceralicuiquidéactuinaturaliter cored enct obftat impedimencum:ód córrarii aliqujd admifcec: quod quidem nó permitnc uiram fui luris exifterc. Allein nero acnonis ipfe tenor purus fincerusqï procedmuitaq; uiget afreenóeferena. Hancob caufam qui talem métis babitum eflelibétiflimum écoptatiflirnuarbitrantur: illum mterea dien neenm uoluptate raifccri.ldqrapellationis propriedefectu afterre uidentur. Quemadmodum fa dunt amp;: qui alia quoq? nomina nobis amata trafferunt ad diuma. Quale illud c Intellectus nectare ebnus.Itcm ad cóuiuium nuramp;pabulü.Rurfus apudpoetas lupicer ipfe fubrifitdimiliaqa pcrmulta.Eft.n.illic reuera uitec fors libétiffima ama biliflimaqj amp;nbsp;maxime omniü cxoptada.Conditioq; eiufmói neqj fit aliquando: neq? m motu uerfatur.Cuius quidem caufa eft/quod colorât ipfa amp;nbsp;lUuftrat atqj ferenat. Quaobrem Plato uentaté adbibet mixtioni: præponitq? mixruræ mode ratorem.-Äit etiâ contempanonem amp;: pulchntudmem i mixtura/in pulcbrum in deprocedere.Iraq? fecudum hocnos/amp;ï hocponimus pornones.Hocautefr re uera nobis amadum.Eftamp;cofequendum/quatenus ad id quod i nobis eftopti mum/nos met prouinbus reuocamus. Hoenaq?contépatü Se pulchrum d fpém ita compofitam/cófrac clTe uitam pfpicuam intellectualéq} amp;nbsp;pulchram.

MARSILIVS

Ipfum bonum uniuerfi prindpium nófolu mentéaïamqi procreat:fed eria radio bis infufo uelut amatorio quodâ bamo aflidue reuocat ad feipfiu Vbi radium turn i anima/tum i méte/tadem ï lumé uitale gratiofumq? cóuertic: Atq; bac utro biqj elf ipfa félicitas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XXXI.

-^aJirNima nó folum p amorédiuinirus infirum;ueru etiam p rónem ad fup

nam pulchntudmem prouocacur.Quado uidelicetargumétatur/corpo W ikream pulcbntudmé canq ideformirace difranna mobilnatc pofitamne cefrario impfrectam elfendcoq} ab incorporcaprofiafd. Sic anima tadera diuma mence formatur. Vnde mox patrem diuinæ mentis agnofcit.

PLOTINVS

Vm igitur oia ex illo facta fint pulcbra:quod eftanteoïa/amp;: inde ciicta H | refulgeant: intellectus qdê intellectualis acnonis fulgoré illinc’adeptus gt;\fic:qLio deiceps naturapferés illuftrauit:aia uero uim ideaccipiacad ui uendum: plunma uidelicer uitai earn exuberatemimiru amp;nbsp;itellectus illucpnnus erectus efr/atq; pmanfit. Satis fibi factum putâs:dû illi propius adfrat:d aia illuc côuerfa/quæcûqi poteft cii primum agnouit/atq; pfpexit:admodum fpectaculo gaudecEcquacenus uidédi compos efr/pemus obftupefcit, Videtatuelur inde pulfara: atq? illius aliquid m fc habens/uelut fui confcia fimul i fc ipfa perfennr. Atqui quodamó tam affecta defiderare/cepit/inftar corn/ qui ex quadâ rei aman dç imagine incitantur ad ipfius rei fpectaculum exoptâdû.Quéadmodum uero apud nos amacorcs fe ad aman fimilitudinêcôfigurât:tû corpora cócinniora/cu elegantlores animos pro aman fimilitudmeftudiofe reddentcs: utquoadfien porcflaman tempcrantiaaliifqueuirtunbus nihilo infenores euadanc:alioquin ab amans uircute præditis prorfus contemnerentur: atque li funt ex amannum numéro/ qui aman familiantate frui quandoq pofrunt. Eodem pacto amp;nbsp;anima

-ocr page 787-

amat quidem i’pfum bonum: fed ab ipfo eodem ftanm ab ininb ^uocata eft ad amandü. Et: profecco quæcûq? promptum habetamoré:ncquaq expecrat/ur ex *-his quæ apud nos pukhra funt/m ïpfius boni memona renocef:fed amoré m fc ’ habês/eriâ fiquod hét ignoret/aiftdue quçhtanuolésq} ad illud accedere/noftra '^ hxcoïa defpiat. Nerapecófideras quœî hoemudo pulchra uidêtur/nóiniuna defpicitteu ea i came corporeep iacéna uideanprefétiq? fubiecto locoq? pollnta/ dimcnfionibus quoq? difperfa.Quæprofecco amp;fi pukhra dicunt/nó tamêipfa uera funt pulchra.Nefas eni eftopinari ipfa qug reuera pulchra fut/fcipfa quaka funt in corporü lutum îmergeretâ: fedare feipfa/acqp difperdcre. lam uero quan • do quæapud nos pulchra putatur/cofiderat i perpetuo fluxu uerfari/deprehea, dit oïo/hxc quod i eis emicac/aliunde nancifci. Poft hæc lUud prorfus atrolhc: porés uidelicecquod amat deniq? eófequuneep prius defiftit/q aftequafinifi for tequis illi excirpetamoré. Vbi radem amp;oia pulchra amp;nbsp;ucre cxifténa cernit:amp;im piëta entis ipfius uita ualdecorroboratur. Firq? amp;nbsp;ipfa ipfum uere ens:habitatcp ibidem uerecóprchendés/óe pxime habitas: quod ladiu quent/perfpicue fentit.

MARSILIVS, ^Quiequid eft i mundo ïteUigibili fpés quidam eft:Et ipfe torus eft fpés eóftans ex fpectebus.Spés aut unaqu^q? eft aliquid mteUigentia dcfinitu. Vnde èé altera ab altera plane diftingutcur. Vniuerfa rurfum fpecies conftans ex definitis eft de niqi définira. Item in multitudine fpecierutn unus illic pulchritudinis fplendor emteat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXlI.

Porree igic amp;: fup définira illius mundi natura peruenire ad ipTam iriebm o ■ parabilis uirtutis imenficatem.Et a pulchricudine quæ fplendor quida eft in multis/quafi ftellis afcédere ad fimplicé ipfius boni lucem ueluc Solis. Quçquâuis fpés nullafit:eft tarnen ipfa pulchritudinis pulchritudo.Etquonia bonitas pulchricudoqi infinita eft/inhnitu propinquantibus accendic amorem ,-Hinc argumétari poftumus aiarum beacicudiné fempitemam.

PLOTJNV5.

Tc iam fas eft querere hue î modû. Age die aîa/ubi nâ ille fit g ram ingen h item pulchritudiné procreauit: qui ram exccUentéprogenuit uicâ:qui prî^Ç-ma feat eftériâ. Cernis oaîaipfam îoibus amp;nbsp;uarns fpébus pulcbrirudmê corufeante.Pulchrû qdéeft ibi côfiftere. Scd operepretiû eft aîum i pulchro lam cxiftcncé/undenâhgcfint/â: linde pulchra fiant/mucftigare. Oportet faneipfû pulchrorû oîum auctoré/corum nullû pçnitus elle.Aliogn fiquid eorû fit/ pars tancû qu^dâ eric.Igtt neep forma quçdâ talis eft/neq? pocétia qugdâ.Neq; rurfus eft cunct^/que ibi fiût/exiftuntqi formg/atqi porcti^.Sed oportet fup oés extare pocencias atq; formas, Eft ergo principiû ipfum fpecie uacâs:nô ira quidé ut m digeac forma .'fed potius aquo ois forma intellectualis exoric.Quod enî faetn eft/fimodo fiebat/oportuic aliquid efha.Ideoq;propriâ accepit fonnâ. Quod aûc a nullo factû eft/nimirû neq? faced eft aliquid. Hoc igic nullum enrium eft : amp;nbsp;entra edeta:nullû quidé:quoniâ pofteriora hoc entia fûc.Cuncca uero/quoniâ ex ipfo nafeunc. Cum ucro facereoia poflic/quâ î fe héat magnitudmé? An for fan crit îmenfum/Verdfi îmenfum/magnitudinéhabctnullâ. Magnttudo.n.in rebus fold poftremis habet locû. lam uero oportetipfû magnitudinis eifectoré nô elfe participé magnicudinis, Qmnetiâ ipfa quæ dici folec eifénæ magnitudo

-ocr page 788-

nó eft quintas ulla. Habere pculdiibio pór/quod poft illud eft/magnirudinem. ) Magnitudo nero iltius eft/nihil eo potenus clleinihil cquari pofte cum illo/quo “ enï ex fuis iHi ^quanquis poftityCum nihil poftideac idem. Preterea qiiod dici foler/Deiim poia fecula pqi uniuerfum ubiq? regnare/neqdignificat i Deo men furam/neqi uaftam rurfus imenfitatem.Alioqum quo na pacto reliqua menref / ^®9 ’^figura rurfus ïeo ullam fingeredecer. Proinde res illa defiderabilis/cu ƒ lus neqi figura neq? forma accipe ulla potes/fummope defideranda eft óf aman dadmenfusqi illius eft amor. Neqi enï hic finïtus eftamor/quado neq;amatum quidem ipfum eftfinitü;Scd amor hums é ïfinïtus. Quapp àpulchritudo eius alia róne fe habet. Eft enï ïpfa fuper pulchrïtudïnem pulchnrudo.Cum enï nulkl ficentium/quonam pacto eftepoteftaliquapulchnrudo?Cum uero amabilefit/ nimïrum eft pulchntudinïs aiictor.Eft iraqi pulchrïtudïnis uniuerf^ poreftas:ac flos ipfepulchram efficïens pulchrïrudinem:Eam nanep gencrar/amp;genïtam fue pulchrïtudïnis abundanna effictt pulchrïorem. Quamobré pulchntudinïs pria cipium eft/Ä finïs. Cumqifitprïcipium pulcbrïtudïnis:illud quidem cuius prin opium eft/efficïtpulchrum.Pulchrum uero faatnon in forma:fed ipfum quoqj factum illic eft nó formatum: amp;nbsp;alto quodam pacto confiftit ïn forma.Quæ.n. hocipfum quod eft dûtaxat cxifticforma/fcdecï alïo.Quç quidem fi fedeat in feipfa aliqd fine forma cenfec.Quod ïgic eft pulchntudinïs particeps/formatû eft.Nôaûtipfa pulchritudo format.

MARSILIVS.

Pulchrïtudo ïpfïus bonï,fpecïe unïtierfafupior eft. Pulchrïtudo ïtelligibilis mû

dl,eil i pés uiiiuerfa.Itemq; pura:quonu nihil ibi eH informe.Nihil tra formatu: à qn ipfü fit 06 forma. Pulchritudo mfidi corporel elf rnfenor liera fpecierq^omair ex forma fimulatq?informi/acenadeformitatecôponit . Cap.XXXHI^ Mniformis illadiinni mundi formoficas amp;lfi gplurimu admirada/ramen oBdefinicu quidda eft: necamada fummope/fed ipfa boniras mehor omni ^^forraa.Nam amp;:ï mundo diuino quanuis unnquodq? fit forma qu^da/eft tamé aliqd ibi ad aliud compatum/quafi matena. Vnde amp;nbsp;boe amp;: illud eft aliqd definitü. Pulchritudo igif 1 mfido diuino/tanqua ipfius boni fplendor alam il licadmirabiida/pamoré dam reuocac adipfum bond. Pulchritudo fimiliterin aia tanqua fplédor infelligenriæpamorêadamandû inrellecrii laten ter inuirat. Pulchritudo f corpore uelutpulchntudinïs aïalis imago ad defiderada incorpo • ream pulchritudinê adhortac.

PLOTJNVS.

quot;^^Vando igitpulchrïtudo dïot^cul atalï quadâ forma nobïs eft fugïen S q ■dumineq» ponenda nobïs eft ante oculosme ab ipfo reuera pulchro ï ali

1.^^11^/qiind exiguapartïcïpationepulchrû dicic/corruamus.Nempe fpés nó formata reuera pulchra eft;fï modo fit fpés. Et profecto quatenus a matena fegregido ï forma oém progredïens/ueluradïpfam ïn róne feminaria forma;m quadifterrealiud ab alio dicimusiquemadmodii luftitïaamp;tempantiaïterfedï Ihngunt.-quoniâïtellectus ppriû qddâ ïhis ïrclligit:pfecto amp;fi iHicoïa pulchra fût/tamé ex eo q? propriû aliquid defignat/quodâmodo dimïnutadeprebédes/ etiam fi cûctafimul quelmûdoïtellïgibilïfût/côprebédens.Népefi unûquodtp fingulatïm lUicaccepis/forma uni ïntclligibilé habereuidebis.Sïcunctafimul/

-ocr page 789-

uelut forma quânda uan'etate difcretâ. lam uero ft bucufcp pcefleris/cófiderare teulterius oportebinqualc ponfiTimum illud excogitandum fic/ quod fane hoc ipfo fuperius eft undiq? pulchro amp;nbsp;omniformi uanerate diftincco:ipfum ramen nulla uanerate difcretu. Quod aius qdé appétit: neep tamé ciir tale quidda appe tat/ung exprimit. Ratio uero dictât/hoc efle reuera nobis amadu: fiquidé in eo gradu q oêm fpém fupeminet ipfius optimi maximeq;amandi natura cófifhr. Quamobrê quodcuq? i fpcm référés monftraueris aïo/in hoc ipfo aliud quidda femp quod formauent/expetit. Docet itaq; rano/quod forma héc/ipfaqj forma «gt; fpémqï/eflealiquid menfuratu.ld uero necuniuerfum eftetneqiper fefufficicns: neqi fuaptenacura pulchrinSed amp;nbsp;hoc efle permixtu. Oportet igic b^c quidem efle pulchra:fed méfurata. Ipfum uero quod reuera pulchru uel potius fuperpul chrum nullius menfurj limite areufenbi.Si ira fe habet/cerre nee efle formatum: item nee efle fpém. Quod igic primo eft amabile/primu^ exiftir/omné prörfus fpém fupeminet:pulchriqj intelligibilis illicpulchritudo decorqi extat ipfa boni natura. Teftanc hocamantiû pafliones. Quâdiu enî circa figuram oculis mani feftam dutaxacquis inruédo uerfat/nodum amorecorripic. Sedcum primü ani 1 mus ab illafereuocas/figura in feipfo cóapic nó ultra uifibilé/neqidiuiduam: araor protinus ontur. Amatum tarnen adhuc inrueri defiderac;uc quod i amate arefcic/amari iugiter irriger afpectu. Sin aütaiaduerrat tranfeendendij efle ad ali quid a forma reraonus:illud manifeftius exoptabit.Et.n.quod abinitio paflus cft/id certe eft quida ex tenui quodâ lumieïncitatus ingentis luminis amor. For ma nanqi rei cuiufdam/uc ita loquar informis/ueftigiü eft.Quæ quidem gigme forma:interim ipfa nó forma. Gignic mq forma/quado matena lam ppinquat. Materia uero fuaptenacura neceflano remotiffima eft.Quippe cü ne poftremarü quidé formaru ullam ex feipfa poflideat. Quamobrem fi amabile nobis eft/nó ,\ qiiidé raateria/fed quod fpecie formatu eft:fpés aüt in maceria/fic ab aia: aia ue 1 ro raagis fpés eft/magisq?amanda. Item itellectus magis eft q aïa fpés/magisq-, / amabilis:proculdubio prima ipfam pulchri naturara oportet fuper ornés forma: ( limites conftituere.

MARSILIVS.

Cum pulchritude quolibet aquocuq? amet fempapperat fub rone boni/necefTa hum é ipfu bonu efte pulchntudinis prindpiu amp;nbsp;amons nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXIIlt

Onum igit ipfum femper ubiq? pr^fens/cti primû illuxerit aîo iam fereno mirificû accendicamoré. Quâdo uidelicec aius formas oésjntentionesqj nófolûimaginabiles/fed etia intellectuales exuerit:Tücpamoré infiniti | boni iftnitu una cü bono mirabiliter copulatur/gaudio illinc ineffabili plenus. ' Quod quidé nó folû poft uita pr^fentemtuerum etiam i hac uita cófequi quan doqi poceft.

PLOTINVS.

gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vm ita fe rcs habcat/haud quaq admiraturi fumus ulterius/quod acerri

ft c ' mos amorisftimulosincitat/proculabomni forma/etiam kclligibili efle femotum.Quandoquidem amp;nbsp;aîaeû ardéti lUius flagrat amore:quacüqï form! hét in fe/deponic:etiâ fiqua intelligibilis ipfius in ea fic forma. Fieri naqi nó pór/uc qui aliud quoduis habec/uel area aliud agit:aut uideac illud:aut con gruac cum ülo/actj copulctur.Scd oportet neej mali/neqi bom aliud quicquam

-ocr page 790-

/- îpromptu habere:ut quädoq? capiat foU foin. Poßq uero i3 aia feliarerconfe j cuta fuentiidqï ad ca acceflennimo uero lam pradés nup illuxcnnquado ludeli y^ eet illa feipfam a cecens prefennbus reuocauent:préparas feipfam interea ut pul chemma fut/fimilisqï euadat:apparatus aut eius atq?omarus lUis qui fe rite prg ^ parant/dtitaxat ed cognitus.Podquâ inq ita feanimus compauent cemet in fe Deum ipfum fubito corufcanté:nibil enim intcruenit medium:neq5ibi duo qug dam difcernent ultenu8:fed ambo u unü. Neqr eni qdm adeft/difcern ere lieer, ld aut apud nos imitari folent amantes amp;: amati mutuo rcdamantcs:qui confia ri nicunf in unum. lam uero aius ita deftxus in Deum/corpus fuum non fentit ultenusineqi fe ede animaduertit in’corporc:ncqï feipfum aliud quiddâ ede pro y nunnar/nó hominem/nó animal/nó ens/nó uniuerfum.Horum naq?profpectus mçqualis quodâmodo eft/atq? didractus.Neqr tâcû animus tune habet ocii/uc '^ aciêad ea conuerrar: neq? uelit habere. Verum cû ipfû dudiofe quçfiuerit/illi prg fenti fe prorfus infmuat: illudq? pro feipfo iam cemit: neep ran ru ei uacat/ut hûc

1 agnofeae euentum. Quo quidem î ftaru nullis thefauris prüfen ré rhefaurfi corn mutable, Neq? en a fiquis erdum cotû elargiat.Quippecum cognofcat/nihil elle prædantiusinihil melius:ncmpe nec fupius afcendere pôc. Cetera ucro contueri nihil aliud eiletq defcendere:quâuis amp;illa fint excelfa/amp;:animus ipfefublimis. Tune demuams ludicium oio uerum adequic.Tuncprorfus agnofeit hocipfû eÜe/quod ohm tons uinbus affeccabat. Tunepculdubio aderic mhil elfe prellan tius.Nulla.n.eft ibi fallaaa. Alioquin in aliquid ueriraceuenus hcebicincidere. Quod igirur tune dicic aius/ipfe ïam illud ex idit: dicitq? pofterius: Diatq? filen do.Cûq? beata ïam fuauitate fit adectus/cp optime fit adectus/minimefallit.Nô enim hocait/quafi corpore titillante: fed ïam illud edeems/quod ÔCquondam/

quot; quâdo felix exideret. Turn uero cetera prfus oia/quibus del écran anteacofue uerae.Quando porériaopibus/ ornamenns/ formis/doctnnis/ oblecrabac/agno ' fcit ïam pgnitus côtemnenda.Quod quidem nô facile tune deprehendere pote rat.Quando nondû meliora fuerat cofecucus. Preterea nihil timer aduerfi/dum uelcopulacilli/uelafpiatillud. Deniq?ficôtigeric/aliacirca animûoia dedrui/ hoc ipfû libénus approbabit:uc folû fit penes ipfum:eoufq? um adecnonis pro fpere fuauisq?proccflic,

MARSILIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Ipfum bonum ita ed abomni multiplicitatis mobilitarisq?fufpitionefemc^um/ ut aîaillo fruens intclligétiam exuerecompeUacquodâmoaaioni cuidammul nplia mobiliq? confimilem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XXXV.

* N hac aûc fruitione idcm ipfe Deus cdlumen/quod inrucruraius:amp;'pet I quod intucc,Euadicq?ibi udio ipfa lu minis ipfum lume. Edaucéin intel

_ W Igctu primo intuitus atq? contuitus.lllc directus in Dcum/inde formatur/ fitq? mox naturœ fuæ fie iam formata: eôtuitus.lUo fupra feipfum Deo fruitur. Hoc aûc feipfo pont. In aîa quoep ed uniras intellcctu fûpcriortp quâ Deo fruit uifione quadam mteUigentiam fuperante. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-• —

PLOTINVS.

TT^jrOeo uero tune ad uotû affectus edaîus/ut intelligentie quoq? nihiliperl dat:cpueprius eamadmiratus fuent/ ïam minimepbet.Qurppecû intel y? JLligénam ede motionem quandam plane cognofcar.Ipfe uero moucri no

-ocr page 791-

optet. Atqui neq? etiam illum etTe pronuntiat intcUectumzquêtn cemft: quanuis aius ipfekellectus fam factus intueaf;urpoce intellectu pgnitus occuparus/m lo coq? incelligibili condirutus. Ar uero pofitus quidem i ipfo/amp; circa iprum habés intclligibile/nimirum ïrelligat. Poftqua uero Deum illum uidit/omnia prorfus obmittic. Perinde ac fiquis domü ingreflus uaricadmodu exornata/fingufa m, . tus omamenta cófideret:amp;: prius q dominu eius uiderit/admirée. At poffqua in -fpexeric dominu imaginu illarum pulchritudiné admodu fuperanté:utpofe qu^ nó ueluc imago quædâ pulchraifed reuera pulcher occurrat: idcoqi fupra modü büc admireciillisq? dimiflïszfolum i pofteru cótemplet: artentiusqi oculis i cum dcfixis infpiacns/baud ultenus ipfa uidendi cótinuitatezipfüm proprie uifibile uidcanfed uifioné ipfam mifcear cum uifibili: adco ut i ipfo quod prius erat ut fibile ipfa lam uifio fiat.Cetera uero fpectacula eum interea lateat. Forfan uero . fimilitudo hæc analogiam propornonéq; feruaret: fiquidé ille qui cótemplatori domus occurritznó homozfed Deus quida foret:amp; bicquidé nó afpectui patés: fed cótemplancis menté penitus implés. Exiftimâdû eft igif intellectu gemma . uim habere:alterâ qui dé ad intelligédüzp qua interna fibi cófpiciat: altéra uero/ . qua fuperiora fufpiciat iactu quoda intuendi amp;nbsp;perceptione quada:quo quidé ' intuitu atqi acceptióe prius etia uidebatfolü:uidédocp accepit poftenus intellec tumiunucp exiftic. Atqui illa quidé fang mentis uifio eft: hæc aut ipfa mens eft J. amans. Quado enim infanic nectare penitus ebnaz tue amorecbrnpitzfeipfa in affectioné fuauitateqi beara fatuntate diffundés.Ecpgt;fccto huic fatius eft gbrieta te hac occupart/q procul ab eiufmodi potu fobne uiuere. Sed nunqd mens ilia uiciffim alia prius/alia pofterius cotemplac/Nequaquam.Quauis difputatio do cendi gratia introducat earn quafi alcemis uicibus contemplante.Intellectus aut -'-ipfe femper exercetactu/quo amp;: intelligit propriezamp;: rurfus proprie no intelligit: ƒ fed alia quada Deum infpicit róne. Nempe dum cerneret Deum/indc fetus i fe ipfo cocepit: eosqi iam genitos infitosq? perfenfic. Ac dum bos cótuetz mt eilige redicic:Deum uero cafufpexit pocetia/qua demceps itellecturus crat. Promde aia intellectu in ipfa man été quafi eófundés ac delészfufpicit Deum.Iramouero intellectus ipfius infpicit primus:fed uifio in earn quoep traducittduoqi ibi unn bunt. Ipfum uero bonu p bæc fe propagas/boruq; cóftitutioni applicans femet ipfumzfuperuolat eis: amp;nbsp;duo coniungés i unumzimmet ipfiszfclicem fenfum lar glens cótemplationéq; beatam. Præterea ufqi adeo brec attollit/ut neq; amplius fint in loco/neqi i quom's alio/quacuqi códitione aliud eße poffit î alto.Neep.n. eft ipfe Deus alicubi.Locus at mtelligibilis cft ï eo: ipfe uero i nullo prorfus exi .N ftit. Quamobrem neep tüc mouetaia: quonia nee ille mouec.Neq igitur eft aia propne:cum neep proprie uiuat:Quoniâ nee illeppne uiuit:fed uiuendi munus excedit.Sed neqj eni eft îtellcctus:quoniâ nee intelligir. Affimilan nâep oportet: intelligit aût nó illum :quoniâ nee intelligit quidem.

MARSILIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 ,

Scala p qua afcêdit adprîdpiûzfepté gradus bét.Primus épurgatio anim^eeujr • ■ duszcognitio opum dtumorüzfmgulatim compara. Temus/cótéplatio ordinis: i Quo opa iferiora reducunt ad fupiora gardatim.Quartuszcópano quedappor ( tionalis ex ordine buiufmói ad diuinu ordiné fefe cóferens.Quintus/negano p z qua eucta qug condpis fepes aprïcipio.Scxtus/fupplex ad Deum oratio/ut ipfe

-ocr page 792-

intellectualis mundi pater te rèddat mundu intellectualem actu.Es enï poten na gt;nbsp;- mundus bic ab initio.Septimus/ut cum ipfe intellectualis mundus eualens/ulte rius amoreboni/concitus ex ftatu intellectual! tranfforraeris m bonum fupenus in tel leem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXVI.

^^ Vm bonti fit loge fupenus inrellectu: amp;: iccirco fruitio eins nó teere dicaë ■ c jintelligentia/uidecneqjcognitionominada. Eft enï naturahor amp;nbsp;optabi Altor ^cognitio.Apellamüs rainc utenq; pofTumus tumuifionépplucem fi^puritaté/tum'ractilpp maximi unionê.Apellatamp;guftus pp fuauitaté illicpe nitus infufam aio/nutnentéqj falubritenamp;: mirabilirer in melius tranfformanté.

PLOTINVS^

^ Aerera quidé perfpicua Ïunt.Dictum uero de hoc etia eft nónihil. Veruta 9 c J men nucrurfus nónihil addenda/exordiendo quidéinde: perarguméta ^,,,_,.A^ioncs auc progredicndo; Eft enim ipfius bom fiuecognitio fiue tacrus aliquidproculdubio maximu.Cuius difciplina Plato maxima apellauit:nó apel lans quidé difciplina ibi boni ipfius intuitü:fed noritia quada hne intuitü pr^ce dentem. Docéc icaqinos hocanalogne.i.pioportronn côuenientiçquçdâ. Item negationes. Rurfus eorum quæ fiât ab ipfo/cognitio. Deniq? afcenius quidam rite gradibus procedéces. Peruenimus at ad ipfum purgationibus/prçcibus/cul tu animû exo mante: afcenfu ad ïteUigibilem mundii. Ibidem pfeuerâtia:dum ui delicet illius mtidi dapibl#aïus uefcinquicüq? fpectaror fimul fpectacnluqi eua die/turn ipfe fui ipfius/tum etiâ aliorum.Factusqi eflenna amp;:ïtellectus amp;aial uni uerfum/nó ulterius ipfum extrinfeciis afpicit.Sed id deniq? factus iam fümo pro pinquat.Quod quidé fummû illic eft proculdubio proximü per rotum prorfus mteUigibilé miidum fuperne corufcans.Vbi certedimiiTis oïbiis difciplinis aïus hucufq? perductus amp;nbsp;collocatus ï pulchro/ufq?ad illud i quo edzinteUigit hacte nus.Eductus at indequafi unda quadâïtellectus eiufdem/alriuscp ab ipfo ueluc tumefcente amp;nbsp;exundarefublatus nefciens qüo fubico perfpiat.Sed ipfemtuitus oculos lumïecoroplés/nó efficitquidé;utp illud interim aliud uideat.Immo lu men ipfum idem eftpgnicus quod uider. Nó enï eil in illo/hocquidcm uifibilc hocauceius lumé:neqï ïtellectus amp;:ïtellectum.Sed uigetibilux/hæcïfequêtibus généras/cócedésq? apud fe permanere.Ipfa tamé folum lux ex i Rit/gen eras intel lectum:nec extinguir gcnerando.Sed dum ipfa petmaner/fequit ahud/ex eo qgt; ipfa cófifht.Nifi enï fic illa cófiderec/inde aliud nó fubfiftcrec,

MARSILIVS.

Cum Plorinus femel ïtelligétiam definierit actü reflexum efictie uiug dependen cis abono/conatuq? eiufmodi querétis fe fimul atq? caufamiunientisq? turn ptes fecü fuas/tum fcipfam caufe menco negat principiü ciufmodi ïtelligériæ admini culis indigere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXVlL

^det quidé ficue fe habet uifus ad lumé/fic ad boni lucem ïtefligêria fe ha ' ■ u |berc;fimiliterq?diftingui.Vemtamémultomagis abono diffère itelligen q uifus alumïe.Siquidéaltirudinelatitudineq? maiore bonü tranlgre di uidec intelligentiam/q lumé uifum. Cum igit boni ipfius inteUigêticq? rónes adeo diRinct^ fint:ideoqj naturç fint dug iure cum bond pnmo dixeris/ut eófer ues ipfu fimplex fibiqi fufficiés/noli intelligentiâ adhibere.Quç quidé eflénâ ui camq? fequit.Bonum uero excedit utracj.bfre enï ac^uiuere róne amp;nbsp;gracia boni

-ocr page 793-

duneaxat optatur.Neqs tarne Jemens Deus efl mente prçftannor.Neqp quicquî lacet eum/per quem oia patent.

PLOTINVS.

Vicuncp igiccîifputanonibûs fuis îtclUgcnoam fummo return pnhdpib tradiderût/minorû quidem, eorum ue que ab eo profiafcunc cognitioné Kj^^penicus abftuleiunt.Quanq amp;nbsp;hoc nonullis uidet abfutdum/Deum alia nullo mo^o cognofeere. Verum illi quidé cum nihil eo præflânus inuenuéc/co gninonem lUi fui ipfius attnbuerûr.Perinde ac fi illud ex ipfo îtelligenti^ mune ^ te uenerabilius fit fututumapfumq? îtelligêtigmunus preftâtius fit q principal / lt;nbsp;dum hoc ipfum quod eft dunraxat/exiftic. Quafi illud no dignitatem oém prg ( ftecintelligetie:fedaccipiac. Proindequçrédum eft/quonam potius ipfe Deus fuam babeac dignitate/intclligena ne/an feipfo.Si p inrclligctiam compac digni tatem/cerce feipfo aut nullo modo/aut certe minus eft ueneradum. Sinautem fc , ipfo fua poftidec dignitate/certe ante inteUigentia eft perfectus:nec fit perfectus intelligedo./^^t fiqs dixeric/quonia Deus no potentia eft/fed actus/iccirco eum gt;-—^ intelligere oporcere:ita protinus diftinguemus. Aut Deus eflentia eft femp itelli gens:auc actus tantum keUigendi. Si eflentia femp kelligens: amp;nbsp;ppea actum no minât/duo fimiilafferunt/eflétiam.s.atqutelligctiam: neqvfimplex ita ponunc: fed alaid quidda illi adhibent: ficut oculis adiungere foietuifionem fecundum actum:etiaftfemp afpiciac. Sin autem i actu Deum eftedicac: ppeagraecus ■amp;: in telligcntia fit:fequic uccum fit inteUigenria/nó intelli^at:quemadmodum neq; motus ipfe mouec/z Sed hie aliquis ita nobis obiiciet.None amp;nbsp;uos diuina eflen tiam amp;nbsp;actum efle dicitis? Nos ,pfecto talia queda effe multa amp;nbsp;diuerfa fatemur: ,l primum uero pgnitus eflefimplex:eiq? quod pedet ex alio/intelbgennä afligna ^ mus/per quaquafi fui ipfius qu^ratefletiaiacfeipfum amp;nbsp;effcctorem.Idq;ihtuen i do cóuerfum/0^ ita difcernens/nimirum efl*c iam dicimus intellectum. Quod at . neq? factum eft/neq? fupra fe aliud habet: fed femper id ipfum quod eft/exiftit: J qua intelligendt occafiócm habeat/nó uidemus. Quamobrem Plato fummum Deum ïtellectui recce prefedt. Incelleccus itag/nifi ïtelligat/demens mento ludt cacur.Inquo ent nacura icelligentiam poftular/nifi intelligat/amens iurecenfet. Cui uero opus eft nullü/quodnä opus aliquis huicaffignas/deindeob opis hu lus abfencia:iure obicere potTit ab ope amp;nbsp;officio id uacare/Peinde ac fiquis Deu medendi munens dicac experté. Opus at Deo affignamus nullû:qùoniâ facere Deo no expedit.Suffiat.nupfe:neq? huic ultra fe akud eft quçrendû/fup oia ext ftenti.Sufftcic ent turn fibi/tum aliis:dum ipfe hoc ipfum quod eft/exiftit.

MARSILIVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' '

Cum ipfa effentiæratio amp;nbsp;alia fit amp;nbsp;inferior q ratio boni/non recte prédicat efle i debono. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXVUL

f nbsp;nbsp;nbsp;Tft bona ob fummam fimplicitatcm nihil defe quafi inrrinfecusloquen

MBiado componit/nô camé fibiraetobfcurum eft amp;icertum.Ipfum fiquidem L^^^'^^ertitudinis eft origo paterg luminum.

PLOTINVS.

k Reterea neqi uerbu quidé eft/de Deo predicate debemus.Neep enim hoc i L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mdigec.’Quonia neqj etiam de ipfo prçdicamus/Deus eft bonus.Sed de

k quo prædicac eft/de eodem prædicat eft bonus. Deo âc cóuenic ipfû eft;

-ocr page 794-

no tanquam aliud dcalio prçdicetunfed tanquâ hocipfum quod eft fignificet. Dicimus ât deipfo bonum;nô aliquid aftignâtes illi:ncqj fie prgdicâtcs/tanq illi bonû adfit:fed quoniâ ipfum exiftit bonû. Prætetea cum nequaq exiftimcmus deillo dicédum efte/eft bonûincqîpreponédn cfleiUi ciufmodi dictióem.s.hoc aur illudineq? ramé ipfü exprimere ualeamus:fiquis 010 circa id auferar/cauédo uidelicec ne force aliud ipfum amp;nbsp;aliud faciamus. Profecto quafi nó eria hoe uer bo eft/indigeat/ita fimpliciter bonû pronutiamuslVerum quis na admitcet natu ram eiufmói? Neq? fenticnte/neqi cognofcétem ullo modo feipfam.Quid ergo? lt;nbsp;Cognofcec falcem ego fum:fed quo na modo/Cum minime fic. An forfan dicec bonû film?Sed rurfus ipfum eft ica de fe prçdicabit. At uero fi bonum dûtaxat pronutiet/quid nâ adiungere ludicabif ?Bonü fane cognofcere pot aliquis abfep hoc uerbo quod eft apellat:nifi force bonû de alio prædicer.Qui uero feipfum bonû eftecognofar/prorfus hocipfum incelligec.s.ego fum bonû. Alioquin bo num quidem icelligec.Nó carné id aftequetiucfcilicet fe ipfum hoe efte ifelligar. •'* Oportet igit fi illicbom intelligctia eft/ralem efle/ucbonû fum ïtelligat. Atqfi j ipfa itelligentia bonû ipfum eft/certe nó ipfius/fed boni intelligétia erit:nec ipfe / quidem ïmo ïtelligêtia erit ipfum bonü.Sin aüt intelligétia boni diuerfa eft abo / no/fequic ut bonû ante ipfius ïtelligentiam lam exiftar. Quod fi ante it eiligen nam bonû ipfum eft fuaptenatura fufficiés:amp;ceixc fufficiés fibimetad bonü/nul lo modo fut intelligennaindigebit;Quapropterqua ratione bonum/feipfum nequaqua intelligit.

MARSILIVS.

.. In pnmo return principio nee eft intelligéria fui nee aliorum: fi modo iteUigéria eft cognitio qupda eiufmodi habés códitioncs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXlX.^

gt;—^ Rimaraquidé/utunacum ftabilitace béatnónihilfimile morioni. Secun 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dam/uc una cum idencitate admittac Óf differentia. Tertiam/ut fimul com

pqnendo difcernat.Quartam/utnaturacuius actus incclligcntiaeft/fitm

-fe difformis/dum eft intellectus inteUigibile itellectio.Quinram/uc fitecia omni formis/fi modo pet hac intelligétia fit oïa perceptura. Pcrceptionem eiufmói ua nerate plena Plotinus î Deo negat.Simplicem certitudiné amp;: dantaté lucemep nó negat.Similiter actionem prouidentiaqi a bonitate differentem forasq, deelman tem negat.Sed interea oïa lUinc effia uult/prouideq difponi.

PLOTINVS.

—^ I Deus nó intelligit feipTum/qua rônë~5ônû:quçri poteft qua potiffimn HVll róne.Acrefpódcrequis pót/nihil aliudadeffedeo.Sed fimplicé quenda incuitumipfiexifterc ad feipfum. Verûtamé cum nófitibi uelucaliquod ' interuaUû/nec differentia ad feipfum prorfus ulla /mcrito hoe ipfum quod dicic incendi i fe uel intucri feipfum/nihil aliud nifi ipfum met exiftit. Quamobrem ubi ïcellectuseftamp;reffétia/rectediuerfitas accidit. Oportet enim itelleccü/fiquaa do inteUecturus fit/diuerfitaté identitaréq fern per ad m irrere. Neq? enim feipfum ab kelligibili difcernet aliquando habitudine quada diuerfp rónis ad ipfü: neep reliqua itelligec oia/fi nulla diuerfitas infit:ad hoc ut fine ibi oïa cóferens.Quin ecia abfq róne diucrfiratis:ncq, duo quidé ibi falcem crût. Prærcrea ft îcelligec/ nó feipfû îcelligec câcû/ft 010 îcelligec:Quid enî obftat/quo minus îtelligatoîa? Num force îtelligere minus potent cetera q feipfum. Omnino aût q fe itelligit/

-ocr page 795-

euadit inde nó fimplex.Siquidé neceflanu cfl ipfó fui ipfius itelligentiâ/alicuius differenris exiliere:figuid 010 fe inteUigeie ualeat.Diximus aut hoe ipfum non efle keUigénam/nifi fe cótueat ut alium.Intelligés ucro feipfü fit neceflaiio mul tiplex/itelligibilis/ïtelligens/motus/amp; quçcûqi accómodata fût menti. Præterea quod amp;nbsp;alibi diximus/eft î prüfen na cogirâdum:intelligêtiam quâlibet/fi modo futurafitintellectio/eflequiddam uarium oportere.Vbi uero fimplcx eademqj 010 uelutmotio quædam cftuniformisdiperindefehabear/uelut tactus/inteUe ctualem nullam habet côditionem.Quid ergoyNeqi alia/neqa fe cognofeer/Arq? ita dignitatem fiiam integram retincbit/Alia profecto pofteriora funt ipfo:eftqî ipfe hoc ipfum quod eft ante iHa.Eoruroq? îtellectio aduentina eft: neq? femper cadem:neqimanentiu:ac etiam fi itelligatpeimanentia/nihilominus euadit mul nplex. Neq? eni dicendum eft pofteriora quidéillo/una cum ïtellectione habere infup amp;nbsp;edentia. 111 lus at iteUigêuas fpeculationcs quafdam uacuas dutaxat exi ftere. Proinde puidentiæ ratio fans ex eo fern ai: Quod Deus ipfe eft/a quo fût oîa. Quod at referc ad ipfum quo nam modo Deus irelligct/nifi fe Itellexerit? Sed itapurnin fuamaieftateperftiterit. Plato igit de efletia loqués ait/intelliget quidem efletia: fed nó ppea exiftet ipfü maxime ueneradu.Quafi efletia quidé intelligar.Id uero quod nó itelligit confiftere/ imprimis ualeat ueneradum.Qui bus in uerbis Plato air exiftere/fiue cófiftere.Quoniam exprimere aliter nó uale bat. Auguftius aut uereqi auguftum amp;nbsp;ueneradum exiftimauit/quod intelligen tiam fupereminet.

MARSILIVS.

Actioné oém amp;nbsp;alicuius exiftere amp;nbsp;uerfari circa ahqd aliud arbitrat.Mox irelligé tiam efle uultactióem.Deinde efletia exiftimat actióis amp;: itelligéria: fundamérm Merito igic actioné icelligctia efletiam prfcipionegac.Quodquidêneqjfubeft actui:neq} circa aliud ullo mó uerfac nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^«XXXX..

lt;'''~^I pofita femel ipfa bonitate/mox itelligenriam huic atmbuis: aut nihilo '^^ZZZ-l^ifferre putas:autaliquo. Si nihilo/fruftra îtelligentiâ ibi nominas:fi ali __^^uo/cu fummo bono mifces minus bonti. Sit ergo bonitas ipfa nó intel ligentia quidé proprie. Sed Itelligéne caufa lux/certitudo/ueritas/in fe eóft flens: in qua uelut fummû optabililTimumqp definit totus itelligénæ nix us. Eft deniqi bonitatis tanta poteftas/ut itelligentia qua: imago pnma eius exiftit/fit fubftan aa pnma.

PLOTINVS.

■^ ■'NtéHigétiâ drea primu elfe nó oportere/cognofcere quidé poternt/q talc £ quiddâattigerint.Prçftat autpfuafiones quafdâ fupionbus adhibere:fi quacóditione quod uolumus/uerbis fignificare poflimus.Oportet fane ' neceflîtaté cum pbabili pfuafione mifeere. Animaduertédû eft ipnmis oém itel ligentiâ turn ex aliquo/tum alicuius exiftere.Et profecto qup cü illo ex quo eft/ cohçrec/fubiectû quidé hét illud/cuius eft itellectio:atq; ipfa eft uelut inheres ali quid.Et actus iUius/eiufdemq? potétiam implész nihil iterea généras, llliusmaqi eft:cuius eft dutaxat tanquâ eius pfectio quædâ. InteUigétia uero qua: ca eflen-* tia eft:Sc p qua cófiftit efletia fubfiftétia/nó pót i eo efle/a quo facta eft. Alioqn fi effet î co nihil utiq genuiflet. Verum cû fit quædam generâdi poteftas/genuic in feipfa/actioq dus eft effentia: coexiftitq in eflentia, Neque illic diuerlum eft

-ocr page 796-

mtcUigêria/at^hæcipfa effentia.Sed hæcipfanatura feipfam mtéUigît/nô tang diuerfum aliqdmifi róne tatfi ibi fit quod ïte!ligic/amp;:quoditelligit;quauis mul titudo quxdam fit: ut fæpe lam ed demondratum. lam uero hæcipfa ed actio prima fubfidennam generans in eflentiam. Cumq? alterius fit imago/tam excel fi imago ed: ut fit amp;: eilen na. Sm autem illius quidem foret: neq? tarnen ab lUo nihil i fealiud eder/q quod foret illius:neq?ifeipfa fubdatiaforet. Cum igimr actio hæc prima fit/à: îtelligétia prima/nimirum nu lia fup fe uel attioné uel intel ligéciam hér.Quifquis ergo hâc eflennâ îrellectionéq; tranfcéderit:necp ad effen naminccpaditelligentiam ultra puenict:fed fup effentiâ intelligétiamqiafcédec ad aliquid admirâdum. Quod neceffétiammec îteUectionem î feullam prorfus admictiuScdïolum purumq? î feipfo côfidit:nullo corum quç ab ipfo funt indi ' gens. Nô eni prius âgés genuitactioné: Alioqn iam actus exideret/anteq actus exonrec.Neqî îcelligens îtelligentiam genuit:AIioquin prius quidem îtellexiffet q îtellectio naderef. Omnino uero îtelligenriafiquidê boni ed/aliqd ed bono detenus. Quapp nô ed ipfius boni. Dico ât nô ipfius boni:nô quia bonum itel ligi nequeat. Hoc enim îpræfentia côcedae.Sed quoniâ in ipfo bono nulla ed in tellectio: Alioquin unû encfimulbonû ipfû/quodue minus ébono:idcdipfius inteUigentia.Si aût aliquid dererius fit/fimul îtelligentia effentiaqp cxidit. At fi bonû ipfum pr^dâtius ed/intelligentia fimul atq? irelligibile dererius erit:necin tellectio erit i bono:Sed cû hcc fit dererius aliqd/amp;i ppea maiedaté boni reuerea tur/nimirâ habitat feorfum a bono:dimittés illud/ficut ab aliis fie amp;nbsp;ab ipfa libe rum permanere. Cum uero ab îtellectionefitpurû/fincercadmodum hocipfum quod cd/cxidit/nulla itellectionis prefétia impeditû:quo minus unû fit penitus amp;nbsp;fincerum. Siquis âc ôr hoc/intelligés fimul îtcllectumq côfingariamp;f effentiam intelligétiamcp/fimul cû effétia côfpiranremiatq ira illud feipfum îtelligcns effm gere moliac/certcalio quodam amp;: hoc quidéfupiorcprorfus egebit. Siquidem actus itclligéuaq/uel alten us fubiecti pfectio qu^dâ cd:uel fi fit (ut ira dixerim) c6fubfidéua quædâ/adbuc ante fe ipfâquoq aliâ hét naturâ:cuius uirtuté huicq lure côuenit icelligere. Iam uero iccirco quod itelligat hét:quoniâ aliud ed fupecJ ipfam. Quinetiâ quâdo feipfam itelligit/tûc ueluc agnofat quç prius/ex quodâ altenus mtuitu reportauit. Illud âc quo nihil fupenus ed:cui nihilined ex alio: Quid nâintelligec/Quo ue mô feipfum?Nempe fi adfe côuertat icelligédo/qd nam quenc/Quid ue defiderat?Nunqd quâta fuipotcntiafit metin contcndit. Quali uidelicet illa extra ipfû fit/quatenus îtelligit ipfa. Dico aût/fiqdé alia qdé fit eius potécia quâ pdifcic:alia uero qua difac.Sinâcoîo fit una/qdnâpquirit?

MARSILIVS.

Vifus factus ed/amp;; nincad capiendû lumé.Lumini igitnôedopus uifu.Itanec ipfi bono opus ed inrelleccu.Emsq? actu/qui ad id dûtaxat narura contendic ut accipiacboni lumen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXXI.

d ƒ dA 1 ipfum bonû dixeris icelligere aut intelligédo/nihil prôfiac.Intelligit et go frudra/aut profiat:nec igic erat prius ipfum bonû. Si fui ipfius îrelli —y gêna ad hocipfum côfert: ut intimç près enumerenc/totûqi fibi côciliec/ nô ed opus intelligêna fimpliciffimo. Vbi fummû in cognitionis ordine pofui di pnmû.s.intellectum/non adiûgis rônem/imaginatiôem/ fenfum/oculû/ ne amp;nbsp;adiungas réméré/amp;: ificias quod ed optimum. Similiter ubi conceflens im en fam

-ocr page 797-

fufHcientiffimi boni luccm:quiefl: inceUigenciæ finis inteUigenriam hule adhibe re noil Hebes.

PLOTINVS

iHcfur au tem intclli'gendi donurn/nacuns quidem diuims quïuis non . ’. pnmis/adminiculi graria fuiffe tributum:ac uelucoculus lUis natura Tua ■] quaficçcis adhibitus.Oculus autem ipfefi lumen ipfum forcez nequa^ igcrcFtns uclu£luméafpiccrc.Qui autem mdiger/tanquam ex fc tenebrofus: per oculum quæric lumen. Si ergo tnceUigenn^ nixus quérir lumendumen autem non expedt lumen: certe natura prima cum non defideret lumen/ nee etiam appe \ dt intelligerc.Huic ergo inteUigêdam non debes adiungere. Nihil cnim inde pro \ ficics. Ac ft uel animus uel intcUectus cótendat adiungere: iccirco quia ipfeadmt nbsp;nbsp;ƒ niculo adintelligentiam indiget/adduatur/utadiügat.Igiturnequc feipfum fen tit.Non cnim hoe indiget. Neep duo quidam efi:immo uero fi ibi fit inteliecuoz pluraq duo cric. Non cnim ipfe eft iteUectio. Oportet infuper adeffe tcrtium ip fum uidelicec quod intelligitur. Si autem idem prorfus intcllcctus/inrclligenna / nbsp;nbsp;j intelligibilefit: certe unum prorfus effecta feipfis penitus confundentur. Ac fi difcernantur/ut aliud ibi aliudqj fic:rurfus primum ipfumcflenon poterunt. Oportet igirur in optima natura confideranda cetera omnia prorfus obmitterc . Quippccum nullo indigeacadiuméto. Quicquid enim adiunxcns naturam nul kus egenam addendo diminues. Nobis quidem intelligentia pulchrum aliquid eftiquoniam anima indiget intellcctu. Pulchrum euam inccUectui: quoniam eiTe huiceft idemupfaq; intelligentia fent ipfum. Huic igitur expediccum inccUigen tiacopulariifuiqiipfius femper eftici cófcium: animaduertendo uidelicec hoc ibï cfle:qgt; duo illic unum fint.Sm autem unum dütaxat cxiftcrct/fibi certe fufticeret: ■ ncque fibi quicquam foretaccipiendum. lam uero preceptum illudz Cognofce te » -ipfum/illos catum admonet/ qui proprer multitudinem fibi infitam ad hoe addu cuntur/utfcipfos enumercnr.’difcacqiquotamp;qualiaipfiinfcbabentcsnondum ! omnia cognouerunt: uel nullum potius: neq? quid teneat pnncipatum: nequefe cundum quid potiftimum ipfi exiftcrciudicâdi fint. Siquid autem fichoeipfum fingulariterunum/excellentius eft/qfi cognouentamp;f îtellexericzfenfciitqifeipfû. Quoniam ncqi fibimec ipfum aliquid eft. Nihil enim m feinrroducit.Sed procul dubio fufficic Ipfum. Quamobrem ncque fibimet bonum eftifedretens. Reliqua enimeo femper indigentnUud autem feipfo non indiget, Ridiculum nanqïid fo rct.Sic enim force fui ipfigs egcnum.Ncque igit feipfum infpicit.Oporteret enim aliquid effe fieriqj illi ob actum ipfum refpiciédi. Hæc utique omnia fequennbus faaleconceftifle uidetunapparctqi nihil corum qua: ceteris adfunt JlLufquam àd efle.Quemadmodum ncque illi adeft effentia.Neque igitur intcllectio.Siquidem cum intelligentia concurrit effenna: Simulq? funt ambo; pnma præapu^qj itelligé tia/amp; ipfum elTcconfpirans.His ergo de caufis iriquic Plarotneq? ferm^em neep * • fenfum neep fciétiam haben pofte deprimo.Quoniam uidelicec nihilm illo taki^ ) accedens pr^dieari poftic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

MARSILIVS

cc £

-ocr page 798-

if Tria funtprgcipua remm prineipia/bonum/pnma mens/ ani mamuncÏi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XXXXII, x^T^x leut in anima mundi hgeipfa mundi membra illinc gen ira collocari non ■flflHll debent. Ita nee mobiles animg difcurfiones affectionesq? pendentes ab y intellectu/funtinintellectu ponendæntadenique nccintelligentiæ fpc cidJi'erumintcllectuipropn^pendentcsqjcx bonoattribucndæfuntbono.

J PLOTINVS

Cv ucro quando drcahæcambigis/ quænfqi ubi bccpotifTimum fint po fl 1 nendazrarionis difcurfu ad hæcdeniquetractus/hæeipfaquæin fequcn ubus exiftimas honoranda/reiceprotinus in fequenna: nequefecunda pnmo adEibeascnequercrtia fecundis adiUngas.Sed fecundaquidem pone circa primum:Tertia ueroarcafecundum.Sicenim fmgula ficuti fefuncfe habere per mirtes:amp;: fequenna fufpendes ex illis: uepore circa ilia feundiquediifundentia: cum ilia intenm in feconfidant. Quapropter hac quoq; ob can fam rccte fenbitur a Platonc: Circa omnium regem omnia fur.Illius gratia omnia. Ipferaufa eft pul chrorum omnium,Cum omnia diat/omnia inreUigit entia. Addic amp;nbsp;dims gratia neciniuria/quoniam dlecaufaeftcorum/quæquidem ilium appetunt/tanquam qui ab omnibus fitdiuerfus: nequequicquaeorum que illis conueniunt/ipfeba beat. Alioquin baud ultra omnia forent. Siquid co rum que poft ipfum funt/ ipfi contingerct.Si ergo amp;nbsp;intellcctus in omnium numero computatur/raerito illi ncc kellcctus ineft. Pneterea ubi caufam appellat Deum pulchrorum oium/ponercui deturpulchrum in fpeciebus:fummum uero deum fuperuniuerfum hocpulchru in fpeaebus propneconftitutum.Proindecum intclligibilia harefecudo i gradu potueric/ad hæcdeinccps fubnecti tertia tradinquæ uidclicer poft ilia fiunt. Dein decirca tertia ponit ilia uideliccc qua: nafeurur ex cerriis/noftrum hucfalicet mn dum/ex anima dependencem.Cum ueroterua ideft que ad animam pernneefub necranturad menrem:acmens redigatur ad bonum: ita nimirum ad dlud omnia certis gradibus rcducunrur.Aliaquidem proxime.-alia uero proximis adbereua. Sed inter omnia longiftime ab eo fenfibiha diftanc: quae quidcm ad animam con tinue referuntur.

'■y/LIBER OCTAVVS ENNEADIS SEX TAE.

'^TZD‘ libertäre amp;nbsp;uolunute unius. MARSILIVS

- V oluntanum apud nos eft quod ipfi uolunrate libera eertaq? faeimus. Libera .u uiolendanulla corapulfi. Certahoc eft nulla prorfus ignorantialapfucirca idem reuera dom ini fumus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Cap.Primura.

PLOTINVS.

■ n n VNQVID Circa Deos eua decct inquirere/utrum aliquid in eomm « arbitrio pofitu fit nee ne?An porius rirca homines ob eoru imbecil quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;--^ licdtem amp;nbsp;dubiara facultatem talc aliquid querere decct? Deos autt

-ocr page 799-

oia ponecôcedécîum eft. Arque in eorum arbitrio non fol um aliquid eße fitum : fed amp;nbsp;omnia pofita.An forfan potenriam quidem omnem/liberumq? cnnctorum ai bien urn attribucre uni tätum debemus?In cærens auté bec quidem hoc modo : illa uero dlo fe modo habere. Atq? in quibufdam utraq? panter rauone fe habere kcecaflercre.An porius amp;hæcquideminuedigädafuntyaudedumuero Pimpri mis/amp; in eo quod fuper omnia ed/ralc aliquid mdagare. Qua uidelicet conditio neaccipiédum fît quod dici folec/m eorum ede arbitrio pofirum: quis pofleoia concedamus. Quin etiam amp;nbsp;de hocquod poflc dicimus/ quomodo dicacur rite confideradum:ne forte ita loquétes apud Deos aliud quidem potentiam: aliud uero actum eflccófiteamur. Etactum quidem futurum forfitan cócedamus. Sed bæc quidem ipofterum differédauidentunacprius idem i nobis inueftigadum . Dequibus inueftigari folet/fi quid in nortro fitarbitrio pofitum. Imprimis ergo quxrendum/quid bocipfum ededicédum fir: quod fertur ede in nobis aliquidf ided in nodro arbitrio conditu turn. Queren du m inquâ/quæ nam facultaus hu lus définît!o fit.Sic emm quodâmodo cognofcetur utrü amp;nbsp;ad Deos mulrocp ma gis adipfum Deum hgctranfferreconueniat neóne.An potius deceatquidé/atra men inuefhgadum fir/quomó fit aliquid i eorum arbitrio collocatum:cum ialiis rum etiam in fupremis. Quid nam igicur cogitamus? Quando m nobis aliquid ededictmus.Quam ueobcaufam hocinquirimus.Contrariis igitur(utarbitror) agitati fortunis/^aduerfis compulfineceditatibusiperturbationumqi uehemen tibus incurfibus raptatianimumobfidentibus/nimirum hæcomnia imperium in nos lam habere putauimus: eifque fern lentes/ amp;nbsp;quocunep trahuntprarcipiran : merito m controuerfiam hanc inadimustuerentcs nc forte nihil penes nos ipfi fi mus: nihilq? in no ft ra auctoritatc confiftat. Quafi hoc in noftro arbitrio fit futu rum: quod aliquando neque fortunis: neque ncceditatibus: ncque perturbatio nibus uehementibus fermentes/ amp;: agamus uoluntate/ amp;; nihil uolunratiinterim aduerfetur.Si autem hocitafc habet/racio eius quod in noftro confiftitarbitrio i criceiufmodi/quod uidelicet uoluntati feruit:ac eatenus uel fituelnon fit: qua te nus ipfi uelimus.Iam uero uolunratiurn quidem eft/quod amp;nbsp;abfque uiolentia/ó: cum cognitione pcragitur.In nobis auté ideft i noftro arbitrio eft/ ad quod agen dum domini Ïpfi fumus. Acqui ambo hçcinter fefepe concurrunt:quanuis fit eo rum ratio diderens.Nonnüquam uero didentiremdcntur. Peride ac fiquis domi nationem aucroritatemq» habeat ad hominem perimendum: neque tarnen idilli poftquä egerit/fit uoluntarium:fi quado quem in terfecit/pattern efle nefciueric. Forfan uero hoc ipfum quod dicitur uolunrati um/nunqnam penes lUumzqui ue rum atbirrium habeat/ ab ipfo arbitrio didonabit. Oportet fane cognitionem de hoc quod dicitur uoluntarium non circa fingula tantü:fed omnino fimplicitercp haberi.Dicage/cur nam fi ignorât quidem lUum ede pattern uel amicum/ homici dium inuoluntarium iudicetur/Sinautem ignorer/ patran homicidium non dece rc/nonetiam inuoluntarium cenfeatur, Atfi dicacur non exiftimari homicidium hoe muoluntarium:quoniam difccrc hoc oportuerir/certc non uoluntarium eft i ignorare quod difcerc id oportuent:ucl enam quod prohiber ne addifcar.

MARSILIVS

-ocr page 800-

N on agi’mus ranquam reuera h’beri action is ue dominé quarenus agimus fecnn duin mociim animi icttatum perienfus afrectufepfenfuum a corponbus externis uelenâ a corpore noftro. , Cap.n^

7'^—Ara nero motu ficindtato/ratio uel nihil agit/uel dudtiir a motu/ uel du ■ cicJn pnmo quidem 5: fecundo gradu ferui corpons d Fortuna:fumus.

bernare/obfequimur ficuiuimus alicnis: Indiilgemus neceffiran: Necuiinmus ea cran quiUicate/ qua uolumus.Nec igitur omnino hberi dominiqï fumus.

PLOTINVS

^^'^”^’”^ eftindagare bocipfum quod i nos referturtang fitinobis/cui

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pociiTimü actribueredeceac. Auc.n.ïpetu amp;: appetiru quodaid cóilarcdi

- H ccmus:uclucquod ira uel cócupifcétia fieri folec. Aucrócinationi eóferen cis ipfius unacii appctitu/utaligd fiat uel nófiat/idmuneris cnbuemus. Verufr irg concupifcenncq; tnbuerimus: eófequéter fateri cogemur pueros quoqi amp;: bru ta/acfurences/amp;: menre prorfus alienatos:item ueneficiis irretitos: amp;nbsp;incidetibus imaginationibus occupâtes id arbitrii munus habere. Cum tamé eorti quf narra uimus domini ede nó poflint. Sinaüt rónis difcurfiom una cü appetitu côiunctæ arbinium liberum cócedamus:qu£rédü ent/utru aberrân enâ rôni:an potius róni recta: Öcappencui recto.Quin enâquçrechicaliquis/ utrum rócinatio moueatap /- petitumiucluiciflim hancappetitus.Ec.n.fifecüdum natura fint appcritus/itadi / fhngiiere licet.Si tang animalis fintcompofitiq? ipfius/fic utiqîaianaturæ feque

rur necellitarem.Sin aûcranquâ folius aîæ/multa qua: ntic in nobis dicunf eófifhe re/extra id fieri uidebuntur.Prgterea rócinatio qu^danuda affectus prarcederefo let.Item imaginano ipfa compellens/amp;appetitus quo necelhtas pollulat trahes/ quo nam pacro in iis nos efficir dominos/Rurfiis quo na modo illius quo dpei mur domini fumus/Quod eni indigec/impleri nece(ïariocupiês:nimirü ei nódo minat/ad quod prorfus adducit.Deniq?qiio penes illud aliquid éarbirrii/quod Ä ab alio pendec/d: pnncipium in aliud habet. Atep idequalecncp fit/cffeccü elf. Nempefecundu lUud umitiatqiita muit/ ucefl formatü.Aliogn fi hoc habere di caturarbitravinaîataquoqi idem cócedent habere. Nâamp;ignis ficurgenitus eif/ fie agit. Ac fl dicatur ppea mterefle: quoniam aial ôc aia quid agit cognofeutnta dilfinguendum eric:fifenfu idcognofcuntiquçnâconditiohuicadhibef/ad id obtinendû/ut arbicno agant/Senfus nâqi percipiés tantû/nôcfficit dominû acrio nis.Smaûccogmnonealia præcer fenfum libere aliquid agi dicaf/querecinfuper utrum ipfa eius quodfiatcognitione/conuincetqj amp;nbsp;hiccognofeere tâtum:duci' uero ab alio ad agédum. Sinaûc amp;nbsp;prêter appentum ro uel cognitio quedâ facit/ atq? dominât:pferutandû ed/ad quid potiflimû referai: amp;: oio:ubi amp;nbsp;quomô id côntingac. Acqi fi rô ipfa alium efficiac appetitûz quo hune mô facialaffûmendü. Sinautê appentum fedâdo ficrônem aliquis in feconfilferedicatiatqi hocin da tu liberum arbimumcollocat'i.'cerce idnon in actione uerfabitur: fed i mente con • • fidet. Q uoniam quicquidÎn agendo uerfatur/guis ratio fuperct:mixcum quid / dam ed:nequcpurum id arbimi raunus habec:perquod m nobis id efle ludicari

-ocr page 801-

MARSILIVS

Sicuc duo funtferuicuris gvadus/itakbertaris duo: Vnus aurem eft inter u^anqp medius nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. Ill,

flEruus.n.eftqui imaginanonem folam fequit a corpore noftro ueliexter ms corporibus icicaram. Seruus item/ cuius ena ratio imagination! huic prorfus iduIgct.Liber primo qui mente uiuit/fola côtemplatione côten ris oîo neglectis.Liber fecûdo/qui fiquid agit pr^terca/id folû legibus a conréplationefufceptis/ cligit:rcfq?agendas refertad contéplandû. Ex libertate quadam amp;nbsp;feruirutepmixtus efleuidcnqui imaginationcm quidé fubigit roni reerg: Seduitam actiuam/aliogn honeftam digit tanqfmem.

PLOTINVS

E ks ergo diligéter côfiderandû.Iam.n.prope ad ilkid accedimus/quod I B de Dus utdebatur efte qiigrendum. Quippe cum hoc ipfum quod eft in nobis ideft arbitriû i uoluntatem principio retulerimus.Deindehanc in rone collocauenmus-Poft hæc in rone recta. Forfan uero decet adiungere i rone inq recta fcietiam indudéte. No eni fiquis recte opinatus aliquid egerit:iam arbi trium abfcpcótrouerfia liberum uidet habere: nifi pp quid recteficopinet agno ueric.Sed forte uel imaginatione quadam in id quod oportunti eft incidifleuide tur.Nempe cum imaginationem baud prorfus in arbitno noftro pofitam cóceda mus: merito eos qui fecundum earn agunti ftatu libero minimecóputamus. Ve, rum hicnos imaginationem illam accipimus: quâimaginationem ppnequis ac. ceperit:quæ,s.ex corporis paflióibus excitatur. Vacuitas eni cibi potufq-/ itemqï faturitas imaginationcm aliterquafialiccrq? eftingu: óe aliquis genitali plenus fe mincimaginaturaliaamp;altter q exhauftus.Acfümatim fccudum fingulas humo rum corporis qualirates/imagmationes uançadmodum inatantur.Eos igicqui per eiufmodi imagmanones agunt/in pricipio agédi libero minime collocamus. Quapropcer amp;nbsp;prams fecundum imaginariones eiufmodi plurima facientibus : neqi auctoncarem agendi liberammeq', munus uolunrariü tribuemus. Scd illi po tiusqui permentem agit liber ab omnibus corporis paflióibus arburium proeul dubio liberum concedemus: atqi ita ipfam agendi liberam poteftaté m pnndpiü qpulchernmum reducemus/ad actum mentis prædpue referentes.Quin etiâ pro pofitiones délibérât!onefq? indeprofectasirurfufqiappetiiiones ab intelligentia exatatas reuera libéras confuebimur. Deos quinetia hac róne uiuentes quicunqj mente amp;nbsp;appetitu quodam mentem fequentc uiuunt/ eiufmodi kbeitatem habe rcdicemus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

MARSILIVS.

Cum ratio libertatis in libero quodam motu confiftanatq, uolendü bonuq? con uertantur/ inrellectus libero uolûtarioq,inccditmotu/quâdo certus ad ueium fi bi bonum agendo ac etiam gubernando procedic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.niL

q Vinctiam fi pro natura fua itelligit/uulr/eligit/agit/non ideq cogi duin ?* quoniam’bocipfum imprimis fibi uolürarium eft. Nee ab alienis ad hoc *' ^adducitur.Neq; dici debet intellectualis actio itellectuali naruræ fermre. Ibi.n.actio eftipfanatura:necabipfobono fibi prorfus kimo cogi. Cum.n.hoc ipfum quod dicic fui luris exiftcre róne amp;nbsp;gratia boni fît uolêdû maxime olum fui luns eft intcllcctus fûmo bono qproximus.

te in

-ocr page 802-

.PLOTINYS_

Cc'^Aeremminquirethincaliquis/quo napacto quodcfficitur appetitn/fn li \ berum.Cum ad externum aliquidappetino ducar/permixta(nq3 habeac egeftarem.Quod.n.appetitducirurzqurs ducarurad bonum.Quinctia de méte umilirer dubitandum:Nüquid uidelicct fi amp;nbsp;quod amp;nbsp;qiiomó naturalirer mftituta eft/agit:fimul ramen libertärem amp;: prindpium m fe agendi dicatur habe re.Cum non fit ï fua facultate non agere.Pr^terca dubiratione dignum eft/utrum quibus non conuenitaccio/ï eis propneliberum cenfeacurarbitnum.Iam uero 0^ quibus actio compent/neceflitas mfertur extrifecus. Non eni temere prorfus nul lo uepropofito fmeagunt. Atqui quo nam pacto Iibertas bis feruabirur naturae fuppenitus feruientibus.Contraucroficobici poceft. Quod aliud fequi non cq gitur/quo nam modo feruiredid potefl? Quo auc modo aliquid dum ad^ond fertur/poteft eflecoacrumfCum appetitus ipfe fit uoluntarius/fi cognofce» elle* bonumtanq ad bonum proficifcatur. Inuolunranum naqjeft/abductio qi^dan^ ab ipfo bono.Coactum uero dicirur uiolennaq? compulfü/quod ferturad illudz quod non eft ipfi bonum. Idqr proprie feruit/quod aucronraté non habet ad bo num proficifcendi.Sed potêtiorequodam in dan re a fuis bonis abducitur/illun terca feruiens.Obbanccaufam feruitus improbarunnóquidem ubi aliquis non habeatad malum eüdilicétiam:fed ubi ad ipfum fui bonum accederenequinad-bonum altenus interea tractus.Vbr uero quis diciraliqd naruræfuæferuire/iUud efFiar/utfit duo:tum uidelicetquod ed fermés:turn eriameui feruir.Simplex ue ro natura/amp; actus unus/non babens aliud quidem i potentia:aliud autem i actu pofitum/cur non fit amp;nbsp;libera/Hec utiq? dici non debet proprie fic ut nara ed ope rari:Siquidé nee etiam hocipfu quod m ipfa ed/operart/decer diccre:quafi aliud quidem fit ellen na: aliud uero fitactio. Siqmdem idem illic cd efle arqragere. Si ergo neq5 propter aliud/neq? in alio cd uel agit/quid obdac quo minus ÔC libera uiuat?Et fl non decet dicere ficut alibi diet foler/boc ipfum quod i fe eft. Acramé maius hicaliquid eft/eo quod diaturin fe elle. Atqi ira in fe ede céfetur/ quonia non eft in alio:neq; alius ullus actionis eius eft dominus.Sedneqirurfus efiénæ fiquidem fitprincipium.Et qms intellectusprincipiumaliudhabeac/non ramen extra feipfum illud habet. Sed in ipfo bono. Atque fi fecundum illud eft intelle ctui bonumz multo magis hoc ipfum quod eft in fe ede atq? liberras illinc ei con uenic. Quandoquidem amp;nbsp;libertärem ôi in fe ede quiuis bom gratia qmmr. Si er go fecundum bonum agir/ magis tûc habet hocipfum quod in fe efle didturÜi arbitrium.Iam enim habetquod adipfum ucrgicex ipfo peifpecrum.Idcoqi 1 Ie . eft/quoniam eft ad ipfum.Quod quidem ei fatius eft.s. ita demü in feipfo efle: (iquidem ftt ad ipfum.

MARSILIVS

Intellectus in contcmplando uiuit liber/ liberoq, decreto conftituit ad cótempla tionem actiones omnes priuatas publicafqr referte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.Ca^Ad

ƒ f '^ Cit quinctiam incommoda multa qua:minus opraret/tum fuis turn cor pori rum etiam animo fæpeuentura. Deliberauic amp;nbsp;his oporcuna reme dia prouinbus adhibere. Vniuerfa hac in mente hactenus difpofirio uo lutaria cft:necaliüde dependet. Actiones uero quæfccuntur indics incommodis

-ocr page 803-

. gt;4-1

inuoluntarifs fuccurrentes non adeo fui iuris exißuntried quodamodo ex opor cunitatc dependent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ƒ

PLOTiNvs.

n B Vm igitur in intellectu puro duntaxat atq? intelligente libellas ponitur*

1 nbsp;nbsp;■ amp;arbitriunn'An amp;nbsp;in anima fecudumintellectum opérante amp;fecüdum

—F uirtutem agéte.Iam uero fi agenti hoc mbuamusriorte non qtum ad có fecurionem fpectat/eft tribuêdum.Non eni confequcndi nos domini fumus.Sin auté ad officia fua honeffecóponéda id defignemus/recte forte dicetur. At illud quo na pacto i nobis effe poteft/Ccu ft dicatur:quoniam urgct bcllum/nos forti V tudinis officium exercere. Dico aüt acrioné co tépore frequetatam/ quo nam mo do 1 nobis runccffciudicarepoffimusjquâdoquidênifiarculicniretprçlium/nô darctur nobis actione eiufmodiuti.Similiter i cœteris actionibus uirtute compo fitis/uirtute ipfa uidelicet adid quod inciditfemp hoc uel illud opari compulfa. Eteni fiquis optionem uirturi dederir/utrum uelit:ut agcndi nadfcatoccafioné/ 4 aducrfa nobis accidere:uclut preliaiminerei utfortitudinis demórirctofficia. Et iniurias ppetrari ut quid iuris fit definiat/litefq; diffoluaninopiarnq? premere/uc muncra liberalitatis offédat. An potius cuctis rite pacatis/quietem agcrc:eligercc V^ proculdubio uacationéeiufmodi acnonum/ nullo uidelicet apudipfam curatio nc aliquaindigétc.Quéadmodû fiquis legitimus mcdicus/qualis Hippocrates/ optet nullum fuis medicinis egere. Si ergo uirtus in actióibus cóffituta opem fer recompellitur: quo nam modo puru id munus poffidenquoi ea rem ipfa omni no có fixere iudicemus.Num igitur acriones quidé effe farebimur necefïarias?uo luntaté uero rónéqj acriones anrecedenté affirmabimus oio effe cópulfa. At fi na cu i co dutaxar quod agéda precedir/arbirriü ffatuamusminuró extra actioné col locabimus libertatem:amp; quod in uirturis auctorttateconfiffere iudicat.Sed quid m nam de ipfa uirtute fectidum babitum difpofirionéqi cófidcrara dicemus? Non nc languère animo earn accedere ad curandum pturbariones appetirufqKÓponé tcm:Qua igitur rationc bonum dicimus irinoftra auctoritatecófiftere:uirtutécp nulli feruire/Forte uero in nobis uolétibus cligétibufq; id cófiftercludicabimus* Forte eriam quia uirtus affiftcns libertatem munufq? quod in nobis effe dicitur / compat:neqiquibus feruiebamus ante/ultra nos ferunepermirtic. St ergo uirtus eftuelutintellectus quidam alter/amp; habitus animam quafi tranfformans in men tcm:rurfus hoc ipfum quod in nobis confiftere dicitur/ nó ad acriones quidem déclinât:fed ad mentem fe redpit actionibus expeditam, MARSILIVS

Non folum intellcctus folacontemplationecontcntus/putandus eff ranquam li berfibi uiucrc:ucrum etiam ratio per uirrutem ab intellectu cócepram libera feed habitat: quatenus uidelicet pro fine non ftatuit return actionumq? exitum: Sed honeftatem contemplationemq; iternam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VI.

* 4^ nbsp;nbsp;Ncellectus primus maximeuiuic^iber/ubi uiuere quidé intelligereeff. In

teUigit aüt quéadmodum amp;nbsp;uult. Siquidéuoluntas amp;nbsp;inteüigétia uix ibi

M difcernitur.Sunt.n.actusfcrcidcm. Qui uergésad bonum uoluntasdici ? tunatringés bonuintelligéria nominatur.Quéadmodü radius in curfu fe habet ad fplendorem in reuerberatione perfpeccum. Si maximum bonum eff maxime^ uoluntariura fûmope uiuic ut uulc amp;nbsp;libenqui i ipfo bono uitam agit.

11 im

-ocr page 804-

PLOTINyS___

'fA Ed qua nam rarionefd munens ad uoluntafem fupra rerulimus/dicêtes ■flBM id in nobis efie/quod pro uoluntate fierce. Profecto refpondendum cd/ ibi quoq; fuifle fubiunctum uel non fierce.Quamobrem fi amp;nbsp;hecimpri^ fenda recce dicunrur/ôe ilia cum ns omnino côfenciûc: métem ac uirrutem ciTe do minas alferemusiadeafq? quod confidic in nobis acq? libcrcacé referri decere. Cu uero duo hæc minime feruiant/ putâdum eft menrem quidem ï feipfa fed ere: uit tucem uero uelle quidem i feipfa quiefcere;anime uidelicer prœfidécem uc ide fic bona. Acqi bueufqj amp;nbsp;ipfam liberam pman ere:amp; animü inde fieri libcru.Quado uero nccefîariæ paflïones acrionefep incidunc/his gubcmandis incübereineqi uo luilfe quidem hæcacciderc.Acramen i cis eeiam ipfum qiiod ï feeft arbicrium có feruare:dum uidelicec horum quoq; curam ad feipfam referr. Nó enï res ipfas fe quirunquafiuelic omninoferuare piclirantem. Immo fi fibi præftarciudicerhûc abicirnubecq? pecunias/amp; filioszamp; parnam/uiramcp proicere:ftacués,s.fibi pro ft ne non infenorum falucem:fed propriam honeftarem.Ex quo apparer/libertaté amp;nbsp;quod eft i nobis inter res agendas/neqiad acrionis effect um/neep ad exreram actionem:fed ad accum inmum à: inteUigentiam contêplacionéq? uirrutis ipfius omnino refern. Hac uero uircutem oporcee méeem quidam exiftimarc.Nó eónu merado cu eapeurbationes redactas iferuitutem róneuel tempatas.De his utiqi Plato loquens aie more quodam curandi corporis/hæc ufu exercirationecp corri gi dingiq? folerc. Hinc itaqj cóftat aprius/ liberratem ad rem ipfam exptem mate næ peremere. Arep ad hancreduci quod eft ï nobis. Atq, hancipfam uoluntatem effe dominam/óe in feipfa confifterc.Iam uero fiquid ad externa præapit/neceflï race quadam adducta pr^dpere folet. Quotcunq igitur ex hac atqi proprer hanc aguntur/ confiftunc ï nobis. Atq? extra fimul A: i feipfa/ illud eft quod ipfa uult peragitqi minimeimpedita.idqetiam primum eft i nobis. Intellectus autcótem plator Af primus/fichabetquoddicicurifeipfo:cpopus illiusnullo modoconfi ftiti alio:fed torus reflcctiturad feipfiuopufcpipfius eftipfe.'pofitufcpm bono/ nccindigens ultra:fed plenus pro uoluntate uiuit ad uorum.lpfa uero uolunras ipfa incelligentia eft.Sed eft apeUaca uoluntas:quoniamfedidum intelleccum ui detur exiftere. Etenim quæ uolunras dicirur ipfum quodfecundum iniellectum cft/imitatur. Voluntas cnim bonum uult. Vere aurem itelligcre eft i bono. Intelle ccus fgitur habet quod uolunras cxpetit/quoduecófccura lam earóneeuadicin telligentia. Quaobre fiboni ipfius uoluntati dedimus quod eft in nobis. Quod in co iam fitum eft/ï quo effeuolunras appcrit/cur nóhabeat quod diciturinfe ipfo?lam uero fiquis ad hoeprincre nolit quod fit in fetpfo/ excellécius ah quid eft putandum.

MARSILIVS.

Si anima per uirrutem in tellectualem fit quadoq; hbera/ fcquitur ut itellcctus pri mofitliber. Item fi intellectus uitam poffidet fummopcre liberam arque uolun tanam/ quontamipfi bono fitqproximus/ mcrito ipfum bonum eft ipfa liber tas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_Cap,VlI.

I feruitus Si fortuna circa ïfcriora uerfant: Scd hbertas Si ordo ad fupio ra perrinct: amp;quo n quidfupius co eft ordinarius panter A libenusicer \cpnnapiü omnium neq fortuicü eft/neep coaccü.Quippecuficordinis

-ocr page 805-

1

omnis/ac libéré aurtoritans on'go.In quo cum tâquam fummobono fitrora uo luntani ratio: Tota efl amp;nbsp;ratio libertatis. Vbi fi modo eflentia amp;nbsp;acrio nominari poiïint/non potes dicerc acnonem efTenti«fuç ferutre. Quippccum nulla fit ibi diftkrio. Quaproprer fi quéadmodû exiflit naturalirer/ ira amp;nbsp;agitzuicilTim ficuc agtr/ica naturalirer amp;: exiftit.Sed de bis i theologia noftra fatis diximus.

PLOTINVS

j e 1 Vaditigif aia per men té libéra ad bonii abfq;impedimenro fecoferens: quod uepp hocagit/cöfißit i ipfa.intcllectus arp feipfu liber.Ipfius ue ro bom natura/eftipfu quod oibus appetendum:amp; pp quod habet aha quod cmiftaci cis:quado boequidéfineipediméro eófequi pór. lllud at la pof fidere.Ipfü itaqpoïum dominû/quæfub eo prenofa cenfent:primacp ï fedcconfi ftenszad quod cetera paffim afcendere uolür/pendêtqiex illo:amp; ab eo uires acci piunc:pquas baberemunus pofTintquodcófiftatï ipfiszquo nam pacto porene aliquis ad hac ipfam códinonê redigere/ i qua eflppne quod uel ï me ueK te có fifterc dicituryQuâdoquidéipfeîrellectusad hanccóditioné uix quidc:amp;uiolé na quada tractus elfe uidec. Nifi quis forte remeranus fermo ahiide hue inicctus afferat/natura prima forte quadaid nactam fuilTezutficfehaberet/ut habet: neqj buius ipfius quod eff/exiflcre domina.Cum uidelicet bocipfu quod efl nó fit a feipfa:ideoq? nee Iibertaté:nec quod i eacófiftat habere. Quippecu faciatuebnó faciat/quod facereuel nó facereé lam ncceflitatecópulfa. Qui fanc fermo aduer fus i fe efl ik incertus.Omnêcp uolütanïac liberi eiufcp quod efl i nobis naturam amp;nbsp;rónem e medio tolkt. Adeo ut fruflra hxc nomment a nobis/finrq? uoces que dam nufq exiflentium rerü.Sermonis naq? illius auctor fareri cópelhf:nó foluin nihil eneauctontans i aliquoiuerti eciafenecintelligere/ neqsullo modocogno fcere quid uox ciufmodi fibi uclit. Quod fi cognofcere id affirmer: iam facile re feilet:róncuidekeet eius quod efl f nobis/ c(5gruente cii illis: quibus nó accemo dan dicebat.Ipfa naq? rei notio neediflutbat effentiam:necearn adauget cii ako affümendo.Nó potefl ent akquid per fe facere:ac perducere quippiam ad fubfia ham uel cxiflentiam.Sed conatur notio medirari quid nam iter alia fermât akis: quid ue habeat libcrtaté:Nec fubiciatur akis i agendo:fed flip fit dominus actio nis.Quod quidcm munus purecóuenit fempiternis: amp;nbsp;us quidê/quatcnus fern piternifunt:amp;:omnino qui bonum abfqnpedimento ueliam habét/ uel etiapro fequunrur.Proideabfurdum dtetu efl/bonü ipfuro oibus bis fupius tang aliud ulcrafeipfum bonum defiderare. Turn iiero nullo modo rectedicitunpfti forru naquadam exiftere. In rebus naq? poflenonbusz acmultis fortunacontmgit:Ip fumueroprimummeq?fecundum fortunam eflefas eflafferere: Neq? rurfus fuæ gencrarionis dominum non exiflere: quoniam neep genitûqufdem elle porefl. Prpcereaquando quis negar primum effekberumz ppca çita duntaxat faciar/uc fenaturalirer habet:abfurdum eflzfiquis exiflimet qmppia runceffekberü/quan do prater naturam facit ueloparur.Neq? uero quod unica rónefe babet/ob boe ipfum libertate priuatur.Si unicü hoe non ex eo hab ear :q) habere aliud cohibea turabako:fed ex eo quodipfum propnefichocipfruficcp fibi ipfi pbeeatzneep liceatznccplibeat akquid excellécius effe.Akoquin poffer aliquis quod maxime compos é bonizafferere libertate priuatum. Sm autem id foret abfurdum:mulro abfurdius crit/ipfum bonum libeicatcpriuarc. Quoniam bonum/Äl quia penna

CEv

-ocr page 806-

net in fei'pfo:nec mouen ad a hud ufqua indi'get.Cum aha poti'us raoueantur ad illud: Necipfum ulla conditione indigeatahquo. Deniquecum ipfaueluteius fubftana/fitipfaueluteiufde actio:neq^enim hæcquidé aliud/ ilia uero eahud : fiquidem nee in intellcctu etiam difcnmcn id accidit: profecto non magis fecun duin efle lUic edit actio/q fecundu actióem efle cofiftar. Quapp nee illi códitionï fubiatur/ut ficopetur/ficut eft natura liter inflitutu. Neq? actio amp;nbsp;uelut uita in ip fam uelut eiTencia rédigée.Sed ipfa illicuelut eftentia quafi cofpiras cd actione;amp;: tanq in unum ab çtemo cóflata/idem oîo conficit ex ambobus. Quod quidera i amp;nbsp;nullius Giid^ fui ipfius duntaxat exiftac.

j^Rsiuy^

Neqi hbettatem neqi aliud quicq uenerandû actribucrc Deo debemus ea rationc guafcquenbusifedineffabili nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. VIII.

lufmodi códirio qua aliquid fic cxiftat amp;nbsp;agat ficut ad hoc é naturahter ■■■■ inftifucu/rebus fubiectis tepori ppnecôpetit:ætcrnis trâflationequadâ:

^^eftcntiæpnmæabufioncquadâ. Nam pprie dieft ex feipfa exiftere.Prici pio nu 11 o mó.Sors uero cótingens ram remota eft a primo/ut uix ena repiatur m ulnmis ordinance primo.

PLOTINVS

n *lt; n k Os unqi cogitamus hbertatis munus illi nó rang accidés aliquod couc

1 nbsp;nbsp;■ mre.fed a munenbus hbertatis qu^attnbuutft aliis fubtractióe uidelicet

^cóerariord ipfu in fcipfo ad feipfu excogitamus:dü minora a minoribus illucufqj rrafferimustquippe cü illa qug de illo dccet loqui/cófequi nequeainüs. Acqi ita de illo h^c loq cócingit.Taetfi nihil inuenire poflimus/quod riteloqua mur/nedü prgdicando deilloifednecci ulla,pprieróneaccómodando.Olanaq$ amp;nbsp;pulchra amp;; uenerada pofteriora funtillo.Illud enï hord omniü eftprïcipium ; ^uis mó etia alio nó pnnapiû.Cû oia fecernamus ab eo:ideoqï quod hberum ar bicnüopandi/ quod uel ipfo cófiftere dm folet/uelutpofterius aliquid feiunga mus ab illo. ld naqi actioné i ahud rendenté fignificare uider. Tendétémg abtqi impediméto. Item efle amp;nbsp;aha qup ad idem nó impedita cótendant. Oio uero ad nullum oportetprimum ipfum dicédo referre. Eft eni hoc ipfû quod exiftir ena ante ola/quadoqdem 5^ boe quod dicitur eft/ab eo fccernimus.Ideoq? efle quo quomodo ad entia nee negamus.Proide neq? fic exiftere iddicemus/ut eft natu rahterinftiturum.Nam amp;: hocpofterius eft.Arqjfi defupnis quoqidicacur/certc deillis quæ ex alio funt/dicetur.Iraqi de eflétia pnmo dicetur:quoniam nata eft ex 111 o.Quod fi ï rebus fubiectis téporenaturauerfatur/nimirum neqideeflétia ipfa dicemus ita ut nata fuericfe habere.Neqi fancdicendum eft eflentiam ex fe ipfa non efle; ficenim amp;nbsp;efle ipfum auferremus. Er profecto non a feipfa dicere tur elïe/quando effe acciperet ahunde.Num igitur de fumo return principio dice dum eft;ficcxiftere conngiffe.SedcertcneqicontigiiTe dicédum. Neqi emm ipfi contigic;neqi ad aliud acadit.In rebus naqjmultis contingenria locü habet. Vbi hæcquidem fut;hocaucem his accidir. Qua igiturforte primum ipfum euenilfe poteft/Neque emm uenir;ut querere quomodo uenent/nos oporteat;amp; quæ na forcuna perduxerir ipfum uel conftituerit. Quado ncqifortuna quidé erartnetp cafus fortuitus uUo modo.Cafus emm amp;nbsp;ab alio accidir; amp;nbsp;in his qu j fiuntcoa nngerefolet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

-ocr page 807-

MARSILIVS.

Nó licet fingerc/côtingéter eueniflc/ut hoc ipfum quod n uc olum pneipium eft omnium ficprincipium:quafi contingere potucrit aliud amp;nbsp;aliter affectum/ fore pnnapiufibCap^X. i^ica eni eft pridpn ratio.Ipfa uidelicet fummitasiqua amp;nbsp;infmitatépoîîtï ■ u 1 mus nominate: quæ cû aliis præfernm propinquionbus firmitaté neceffiî y^atemqi imponat/mcnto nô eftcôtingenter/fed ncceffano.nmo eft ipfa ne ceffitas/Et quoniâ primû eft amp;nbsp;ipfum bonû/ideo eft amp;nbsp;fua fpôte ncceffitas.Ncqî quodlibet côtin gérer extitiffc pocuit.Neq? rurfus oportuit effe/uel eft détermina turn hoc aut illud:fed c plus q uniuerfa poceftas/ncceffario/pariter/arq? ulcro id ipfum quod eft exiftcns.

PLOTJNVS.

2 nbsp;nbsp;# Erum fiquis hocipfu quod dici folct/cótigit ucl euenit/accepit ad ipfuni

■ ui idem:nó dececi apellationehacimorari:fed qua róne qui hoe dicit itellt gat aïaducrcerc. Quid nam igicid fibi uult?Nunqd ipfum naruia hac ö^ poteftaté habés/pricipium exticiffc? Acfiqua aliam habuiffet/poffe ena extinfle priapium/fecudum^hoc ipfum quod effet: amp;nbsp;fi forte detenus/effet tamé fecûdu lui potenciam opatura. Ad hçc aût obiiaendû eft/fieri nó potuiffe:ut cûprind piura eécoium/côringés fortuitum uc foret: Ac ne dum côtigiffepoffe detenus: lt;nbsp;fed neep cciâbonû qdemuliter uero bonum/uelutaliqd indigcnrius ♦ Sed opor ter pricipium oîum effe fequentiû prgftantiffimû.Ideoq? quafi dcterminatû quid dam:dccerminatû inq/pp fingularem amp;nbsp;unicâ rônem. Neep tarnen ira détermina tum/ôe unica rónecófdhcns/quafi ex neceffiratc dico.Nódum enî neccffitas erat. In his enî quæ fcquunt prîcipium/neceffitas dominaC;Neq; hæcqdem uiolétiâ eis infert. Vnicum uero hoed fingulare poffidcc a feipfo.Hocipfum igitur eft nôaliud.Sed quod expediebat fiucdebebat effe. Nôigitur ira côtigit.Sed opor tuit ita.Hocipfum uero quod oportuit dicic oîum eft/quæ oporceat effe princi pium. Hoc igic ncquaq ita eft/uc côtigit: nó enî ut forte incidu/exrat.Sed quod oportebat elîe.Immo uero neep id qdé quod oportuent ée. lam uero decet alia expectare quid quâdoçp rex illis appareat: idqi dûtaxat quod exiftit ipfe/iUum prorfus affeuerare:certe nó ut euenit apparentê/fed uere regem/uere principium/ uere bonû.Nec fecundû bonû quidé agenté:fic enî fequi alterû uidcret:fed und hocipfum quod eft pçnitus exiftenté.Jraq, nccfecûdum bonû agere/ fedipfum prorfus ex il here bonû. Si ergo neep î ipfo quidé ente aliquid é côtingés: Alioqn ens quiddâ foret: amp;nbsp;certc cuidam enti incideret altquid:nó taméipfum ens ulîo modo contigit:neq» forte quadâ nactû eft ens ipfum ira efle:Nec ab alto fie effe/ ens ut eft accepit/fcd ipfa natura entis/eft ens exiftcre:Quo nâ mô aliquis î eo quod ente fupius extat/côditioncm hâc.s .ita côtigiffe uel eueniffe potent cogi tare/Quippccum illud ens ipfum genuent.Quod quidé nô ita contigit.'fed dt prout eft effentia ipfa cxiftés hoc ipfum quod eft eflétia: amp;nbsp;hocipfum quod eft inteUectus. Alioquin firaili quifpiam róne îtellectum quoqi dixerit fic atcidiffe: pinde quafi aliud quiddâ îtellectus fore potuenr/preter hoc quod natura ipfius exiftit. Quod itaqi naturâpropriâ nó tranfgredic/necufqafeipfo déclinât/ faeî le quis potiffimû hoc ipfum quod eft/exiftcre dixerit. Quid nam igit dieet ille qui hoc quoqi tranfeendetit/fummu^ infpexerit?Nunquid quéadmodû ipfum

-ocr page 808-

4

uideritfebabercita amp;: con rigide: Séd pfecro neq;ficneq? quolibermóconngifie dicendum.lmmo necoioamp;fimpliciteraccidifle.An igir djci poreftua foln/neq? aliter/fed dûtaxat ita/lmmo ueto neqa bocipfü quod dicitita uel boemodo illt eft atTignadn. Alioqn co pacro circufcnberes i'pfü:amp; bocahquid redderes.Népe qui cemiciUud/nequca debet dicere/neq^ non ira:alioqn aliquid ipfüex reru nu mero dixeris/quibusincft bocipfu/quodirauelbocmódici foIct.Eftigicahud^ pratter oîa/quæ ira amp;nbsp;boe modo fe babere dicunr.Tu uero cd ipfu inucneris infï * nitum/oïa quidé quæ funt poft illud/diccre potcris.lllud auté nullü eorü efte di ces.Sedranq uniucrfapoteftacé reuera fuiipfius domina:quodueuulrexiftété» Immo uero hocipfum quod uult ïn res ipfas proidentem/dum uidelicet ipfa ex ccllennoreft omm uolutans actu/actumqi eiufmodi fibi fubdic.Ncqjigicuripfa hocipfum uoluit/quod dicititafehabere:adco utidfecü ipfa dixermncq?quif qua alius/ut ica fe haberet/effccir.

MARSILIVS.

Cum prindptum oibus forma amp;:terminum/ordmeq;i'mponat:arq? ordo rónalii fit fortune cótrarius/raerito fi pnncipiü fortuitü rebus inciderit/nullus ufquä or do reftabic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

Vodpricipium unfeefirmiterq*, fit/maneatq?bocipfüquodlam exiftit/ lec aliunde fomf;H^c eni ipfa dus natura ê.Nec ulla débilitas 1 caufa ê/ tnec aliudextitifle/ necadaliud proccftifle porucric. Elle eni amp;pmanc re ïméfam bonitaté atqi poteftaté/h^cipfa eft füraa libertas panter amp;nbsp;poreftas.

____PLOTINVS.

terrogarc heet cum qui Deum aitficaccidifle:qua nam conditione fieri pofte exiftimet/ut deprehédat/cótingenuam ede falfam/ ficubi falfa fuc nc^uo uepacto quifpiam ipfam auferatconnngentiam. Atq liqua na cura fit tollens emedio cótingentiam/profecto conditio cótingécis cü natura nó congruer.Si.n.nacurâ hoe ipfü quod eft forte córingere ab aliis cüctis au teren té/ forcung cómittas: nufq dabit ahqd quod nó cafu pueniat. Tollic aüt ab oibus forruitam connngentiam/ ipfum piidpium ahorum/fpém/terminum/formâ uni cuiqjtribucnsineqpfas eft ufquä i rebus fierônedifpofitis: fortunæferiem banc afenbere.Sed eâm hic rôni aflignandofticputamus eâm afferendâ. In rebus aucé quænec ex antecedéti propolito fiunt/neq;pceduntordinc côlequéns:fed cafn pocius incidunt/fortuna uerfac.Ipfû uero rônis ois amp;nbsp;ordinis terminiq? pricipuï d. quonâpacco quifpiam fortuiraquadâfortccóftarccóceftent.Fortunacertemul d torum domina eft.Inrellectura uero amp;nbsp;rónem amp;nbsp;ordinégenerarenoporelFNcm pecüfortunarónis contrariauideat/nullo modo potcfteflegenetrix lónis.Si er go fortuna nó generat itellectû/ merito neqa quod eft fupius ac mclius iteUectu. bJec.n. habuiffe poceft undc crcaret:nec ipfa eratoïo:nccprfus ineft fépitcrnis. Quäobrem fi nihil eft fuper illud/ipfumq; exiftit primo: fiftere i eo gradü expe dinneqj ulterius de hocaliquid dicere.Sed perfcrurari porius qüo fequétiafacra fuerinc.Oe illo uero nullo modo qüo exorcum fit idagare: quonia reuera nó eft natum.Quid ergo fi orrum quidé nó fuent: eft aücquale eft/nó exiftens propue cftencig dominus?Acfinó eéntigdominus fic: fed hocipfü quod eft cxiftacdibi quidem ipfi nó exibês exiftentiäfted feipfo quakfeuepfit utens: ideoqr hoe ipfü quod eft neceftano fir/nec aliter unq.Sed pfecto non ppea ita fe habet/quia non

-ocr page 809-

aliter fe habere potu«ir:fed qin'a optimu rd ira fe Junraxat habere:peetere qui dé in melius no ubiqiuoluranum ell. Ad deretius aut uemre nequaq ab alio pro hibitum ede poreH.Scd q: in deteriusnodeuenenr/ afeipfo habernodeuenifie: non ppea qpcohibirum fuent: bed quoniam illud hocipfû fit/quod nullo modo proceflitJam uero ad detenus deuenire no poOe/nullâ fignificar in co qui no uc nicdebilirarem.Sed hocipfunoireillud a fcipfoamp;ppfeipfum habet. Quod uc dicicad aliud nufq accedere/excellcntia in co poreddtis plane democrat. Dum uidelicecipfum nêquidéncceiTitatccomprehédic: fed neceflitas eft amp;nbsp;lex oium aliorum.Num igirurtpfa neceflitas fibi merprebuit exiftenamflmmo uero neq? extititqdé.Quippecûc^tera qu^funt poftpnmû uututeipfius exiftant.Quod igicur fup exiftétiam fiue fubfiftenam eft/quo nam pacto uel ab alio uel a fcipfo extitifle uel fubftitiflc dia debet?

JvîARSILIVS.

O rdo mirabilis uniuerfi intellectuaEronepfpeccus purgans fandé metis ocubs principium fuum offert quafi incompabilcm fumitatem/ fimplitiratem/ potefta tern/boniraté.Sed tu poftq pncipium fimphcner tibi fic illuxent:noli quid fit amp;nbsp;pp quid inquirere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^.XL .

I.n.quidnafitindagaucns/adanguftia'illud tiiæintclbgériæcontrahes amp;côpones :nbiq?ptinus fubterfugiet.Tum uerocum róptmcipiü inue neritfup effenriam/non poteft uitenus indagarcqd fir.Siquidé eiufmo »R / diqueftio définit i eden na. Neep fas eftdepnncipio ppquidpfcrurarnSanequg {, ftio b^c refoluitur 1 principium.Deniq^cü de eo fis negaturus eéntiam: multo^ magis Ä^ accidétia/quo na pacto i eo cótingenté forté potens affnmare?

PLÜTINVS

Ocautquod nó ppric fubfiftituel exiftir:quid na effe dicendu?Sed pro .^ fecto incerta mére filent es hincdecet abiremecquicq uitenus indagate. Quid enim quifpia indagauerir?cuin nihil pateat uitenus quo pcedat. Quippètum ois qugftio fecófetac ad principiü: amp;nbsp;in tali quodi deniq, cóquie fcar. Acceditad hec/cpois quæftio uelquid aliquid fitinquint:uel quale:uel pp »^ quid:ueL utrum fit nee ne.Elfe quidé reru principiü omnium/ficutdicimus lUud ? effe/p ea quæ funt ab illo cóiecrare folcmus.Quæftio uero pp qd delidetas pnn cipium aliud cxpetit.Sed uniuerfi prïcipii nullum poteft ede pncipium. Pre tere a querere quale fit illud:nihil aliud eft/q inqrere quid acerdat ci/cui nihil p^mtus accidit.Ipfum uero quid eft déclarât ma gis hoc ipfum qp nihil deillo quærere de bcamus.ipfum uidelicet folumó poffimusiacopienres: acq? i eo cp nihil ei fas fit adiungerccognofcences. Oio aütdubiiationis buius fcrupulum de bacipfa na ’-tura in aium inieade uidemur:fiquidé iniecenmus:ppea cp primo quidé regioné ^ locüq} ponamus quafi chaos:deindepofita regione hanc natura tntroducamus ( in locü iam uclimaginanonecófictü:ucl i natura comptum.Cii uero illud i eiuf / modi locum îcroduxerimus/nimirû adducimur fcifcitan:unde nam amp;nbsp;qua codi } noneptinus hucaccefferit.Ettanq aduenaiudicantes inquirere qua rónefitprg fens/quçue Sc qualis fitcius effétia.Quafi uel ex pfundo quoda huecmcifcrit: uel ab excelfo defcédent. Quaobremopepretium eftfublatadubitarionis occa fionczoêm prorfus locum ab intuitu i De um direcco loge fecernere: nee i aliquo ipfum ponere:fiuc femp m co fit fundatustfiucaliquado uenent. Sed exiftétem

-ocr page 810-

folum ficut dicitur ex ncccflfïraterónum exonéré fas eff cogfrare. Locum uero fi cue amp;nbsp;alia poftenoré efle/ oïumq?poftremum.Hocipfü igit uiges mirabiliter ex tra locünnteUigêces utcüqnrelligamus nihil p^nitus circa ipfum ultra polTumus admoucre.-quafi aliquid circudemusineq; qtus fit metiri ualemusmeqi ipfû qtu ei córingere concedemus: neqi rurfus quale fit effingemus. Neq^.n.forma eft cir ca ipfum ulla/nedum fcnfibilis/fcd nee etiam inrclligibilis aliqua.Pr^terea nee ei quod ullo modo ad aliud referri dicat/ licct accómodare. Nâ amp;: ï feipfo cófiftit: amp;nbsp;anteqaliud quicq exifteret/extirir.Cum igit ira fit/quona mó poflumus illic dicere ita id eóngifte/uel quo audebimus id pferre/quâdoquidé amp;nbsp;alia oîa quae de hoc dicunt/ncgatione dicantur?Adeo umo uerum quidé fit deillo dicere/1ta contigit. Sed côtra no ita cótigitimultocp uenus.Quado nee fimplicitcr quidem conrigifte dicendum.

MARSILIVS.

Sûmus Deus rectius dicif fuaptenatiiralibertas/q nature fuç dominus Cap. XII.

On.n.actio penes eum ullo mó diftinguif a natura: ideo nó debet dici l 1 nbsp;nbsp;■ agendo naturç fuç dominus:Sed eft uel fimpliciffimus actus/p quem it

_ Ji__wbertas potiusapellat: uelpriapium finifqiactuûactionûqjoium.Vndc Iibertasïterum i fenominat. Dominus uero no tam fut q aliorû.Eiîentiaprima p actioné fuam quodâmô ab ipfa diftinctam/fuç exiftétiæ domina dici poteft. Aîa. uero cû non fit eflena ipfa fimplicitenfed eénna quædâ: nequaq dicêdaeft elfet^ tiæ fue domina:quis quodâmô domina fui. Forma poftremo corporea râquam exps cffentiælibcrû fui dominatû nullû habet. Contra uero Deus p que fupiora funt libéra/dominante^ fequétibus/liberras eft fimul amp;nbsp;dominatio fuma.

PLOTINVS

^^q^^Vid ergo dicemus/nöne hoc ipfû quod eft exiftit? Ipfius aût efle quod ■ Wft/uelipfius quod fit ipfo efle fupius/nunquid ipfemet Deus eft domi /Rurfus aius nodum pfuafus ex dictis:reftatambiguus?Ad bgcigi tur impr^fentia nobis eft ica dicendum, Vnufquifcp noftru fecudum corpus qde é ab eénna loge retnotus: fecûdû uero aiam/amp;quod maxime ipfi fumus/ eéneue .'. participes fumusió? pifecto fumus elfétiaquædâ.ldaûteft uelut quiddâ ex diffe {, renna fimul eéntiaqi compofitû. Iraqi nee effen na prjdpue necipfa effent ia. Qua obrem neqj fumus noftrœeffcnçdomini. Aliud naq? quodâmô eficnnaefhaliud nos exiftimus.Necnos quidêfumus efîentiænoftrædommi: Sedipfaelfétiapo tius eft domina noftrum.Siquidé hçcipfaamp; differentia adhibet.Sedquoniâ nos quodâmô fumus amp;nbsp;illud quod dominât nobts/ hae utiqi côditiôenihilominus amp;nbsp;hicdomininoftrû polfumus apellari.Quod aût010 eft/id quod cftipfa effen tia:ncq5 aliud quidé ipfû/aliud aût eius eflenna é:certehoc ipfû quod exiftit/ eft dominâs:nec amplius refert in aliud qua uidelicct rône eft/amp; qua exiftic elfétia. Et. n. rurfus dimiflum eft fui ipfius dominû cfle.Siquidéquod ibi pnmû eft redî giturin céntiam.Iam uero quodliberam facit effennâ:utpotecuius natura fit res facere libéras :riceq? liberator cognominat/cuinâ fermer ZSi mô fas eft id etiâ quo quo mó pronûtiare.Hoc âtfui ipfius effentia liberû iudicat.Scd amp;nbsp;bæcab iplo lî bera eft arqi poftenor.Ipfû uero nó habet eéntiâ.Siqua igic in eo actio eft/ ipfûep ponimus i actione/nô tarnen ob hoc eritalterû a feipfo:neqi minus fui ipfius do minus/a quo gditur actio. Quoniara no eft alterû quiddâ ibi actio:alterum uero

-ocr page 811-

ipfum. Si ante oio actionem in co effe no coceSamus:fed alia circa ipfu opantia rerinerefubftaciam/multo minus ibi ueldominu uel dominaroréeflefatebimur. Sed neqi etiam fut ipfius dominu efle dicemus. No quonia Deo quicq aliud do mtnec.Sedquonia fuiipfius efle do mtn ft/efletiœ iam attnbutmus.'Sumum uero Deu in gradu quoda exccllêtiore locauimus:q quod fibtmet dominetur .Quid nam igit eft excelfius eo/qui fui ipfius fit dominus /Piofecto quonia in ipfo qui primo fuiipfius dominus apellac/eflentia amp;nbsp;actio duo qugdâquodâmô funnni mirum ex acnoneipfam domini præftititrónem. H^catidéacq? eéntia eft;ppea amp;nbsp;feorfum facrü eft/ut dominus eflenfuiq; ipfius dominus td cft apellatum. Vbi autnon duo quidêfût/utunû:Sed eftpçnirus unii:aur.n.folû actus eft: aut 010 non eft ibi actus/iUicnecetia recte dicif/dominum fui ipfius exiftere.

MARKOVS

Quocuq; mo efTentia uoluntas actio 1 Deo nominari poflint/penirus idem funt* Si ergo ficut nacuraliter eius eflentia fert:ira deus uult amp;nbsp;agit /uiciflim quoq? que admodû uult amp;agit/fic eius natura fehabet. Eft igicneqi fortuna necp fato:fed propria uoldtate quod eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XHL

e y Atenus unuquodq; feipfum uulnfuiqi iuris exiftit;quatenus eftcum bo' ■■■■ no. Ipfum ergo bonu penitus ut uulr/exiftic amp;: kberu. Acfi detur optio ^^_„-4c0murandi/nunq aliud q quod eft fe efle/fit uolituru. Praxerea cu uold rates otum in bonum cófIuat/amp;: unianctn eo:certeinipfo bono eadéeft eft boni tare uoluntas:quæ nee aliud uult eiTe q feipfam. lam uero maximope fibi quod cft placet:fiquidé fola participationebont res habér/ut fibi met ipf^ placeat,Poft h^Plottnus aitfi uelle/amp;: eiTeidem eft penes boniufequit/ ficut eft ipffi m fe na turaliter/ita uelle:arq5 uiciflim utuult:fictpfum naturalicer Af exiftere. Excogitac interim chriftianorum more/ Dcti per uolfiratis actfi aliqua tn fe producere (ut ira dixenm )fubfiftentiam. Alibi quoqsdixiu Deû per intelligentiâ tn fe nefcto qua fubfiftentiâ genuifle.Deniqi ficut uolûcatis actû excellêtiorem uolûtareconcedic ipfi bono:fimiliceractû itelligétie mtelligêna exeelfioré épculdubio coceflurus .

J^LOTINVS

Aeterum fi hæc quoqi nomina amp;: fi no recte/ramé utciiq irroducere cogi I I mur:rurfus circaid quod a principio quæritur dicendû uidet/partim qui dem recte fuifledtctû:uidelicetnô elfeponéda duo quædâin fûmo: enâ fi tantu différant tone: partim uero im prüfen na perfuafionis gratia liberius uide tur efle loquendum.Eca feuera intelligent norma i loquedo aliquatulû deelman dum. St ergo fûmo Deo actiones attribuamus: acnones aüteius ranq uoluntati futaccómodcmus.Non.n.opaturnolens:actiones uero fût ipfaueluc eius effen tiamimirü uoluntas eius eénnaqudë penitus cric.Quodfiira/ergo ut ugluitita ^rfus cxiftit.ldeoq? nó magis utfua fert natura/ita uult amp;nbsp;agir/q ut uulcagitqm fic eflentia eius exiftit.Oio igi£ fui ipfius eft domiuus:fuü uidelicet efle proprio arbitrio poffidens.Præterea itacôfidera:Eorûque funt unûquodqi bonum appe -tcnsimauultillud/qquod eft effe.Maximeqi tüc effe fe purar/ quando particeps cuaditboni.Etin taltquodamfuum eligiteffe:eoq5magis fu urn efle pro bat: quo / magis habet a bono.Quafi ipfa boni natura multo prius fibimec fit ponflunum eligenda.Siquidem quo maior elcctiorq? porno boni altcri attnbuitunco magis eius eflentia eligéda eft libenter amp;nbsp;cxpetédatuoluntatiq? afliftens: unüq? amp;nbsp;idem

-ocr page 812-

’- uoluntariexiflesmeq;pipfam uoluntaté/pfafubfißens. Proindequoufq; unu ' quodq? nó hét bonu/aliud quidda uult.Quado aut babet/bacflarim códitione lam uult feipfurn.Neq? fecudum Fortuna eiufmói prüfen tta fir.Neq? extra uolun

'^ tatem ipfius efléna eft. Atq? hocipfo etiam dererminatreoq? fui ipfiiis exiftit. Si igrc hoc ipfozquodhbet fe efFicit ipfum aliqd/eóftat plane/iHud feipfo ée primo tale:Quo â: alia utfeipfis fmt nancifcunë.Simulqï cü ipfa uelutillius effen na co. pulari pgnitus uolütatem/ranq exiftédi tale: neq; licere illud accipeabfq? uolédi actu fibimet hoe ipfum quod eft approbante. Iraq? concumt Deus ipfefectnuo lens ipfe exillerendq? exidés quod amp;f uulnuolutasq? Öd ipfe unu eft;atq? ex hoc nó minus edunn.Quoniam nó aliud quidem ed ipfe:quod uidclicetconngit/ aliud aut/quod ede uoluidet exidere. Quid eni uoluerit aliud prêter hoc/quod nuc cxidit. Et.n.fifingamus leiusoptioneadduci/utquodcunqiuelit/cfhciac: eiq? licere natura fuam i aliud cómurare;códat fane hue nolle fe aliud ede/uel ex ' nridc.Neq? quicquâ ifeincufare/quafi cogéte neceditateid ipfn quod ed euafc, ritippea q»id^pne ipfefit:quod ipfemctamp; uoluitfemp/5euult. Êdeni reuera* ipfa bom natura ipfmsmec uolötas: nó adeo quidé ut porno quidam illi fuent ad! gnatazuel propria quandafecutus na tu ra: fed ipfe potius uoluerit femcripfu.’^ Quonil neeerataliudzad quod potius traheret. Acceditad hgiczçpaliorûnullu in edetia fua rónem fibiplacédicomprehédit. Nó nihil enS edepórzquodfeipfó^ olFédarzfibicp difplicear. At i ipfa boni fubdatia necedariu ed elecrioné fui ipfiüS' amp;nbsp;uolüraté pculdubio córinen. Alioquin nihil ufquaid adequeczutquadoqi ua lear fibi ipfi placerez Qug quidé uel paapanone quada uel faltem imagine boni fibi ipfis placere folét. Decet at uenia pr^dare nominibus:fiquis de illo loqués/ nominibus quibufda minus accómodatis uri demondradi gratia cópellat.Que ramen exactior difputandi régula nó admitteret. Saltern uero i noïe quolibet mt nus cógruo dictiones eiufrnodizquafizSc uelutzamp;: tâquâzfingulatim accipiantur, Si igd bond ipfum cxidit: fimulqi cd eo exidit electio atq; uoldtas: abfqj enï his nó entzoportee adc hoe multa nó cd*eznimird uoluntaté amp;nbsp;edetiam atq? uelle redi gereprorlus debemus in und.. Cum uero ipfum uelle fit ab illoznecedarid edab illo quoq ipfum ede fibimet adede. Quapp amp;nbsp;ipfd efFecide feipfum ratio h^c m uenit. Si enï uoldtas edafeipfozacuelutipfius opus:hæcadtidem atq? eius fub dantia edzpFecto fic ipfe fe i actd cdidit exidendi. Quaobrem nó illud ed quod edecóngerinfed potius quod ipfe uoluerit.

MARSILIVS.

I^Confirmatio fuperiorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XIIII.

x^^Altigulai corporibus indiuidua poiFunt quidem córingenter i exitum pro ÄJBIbedidc.ln quibus prêter fpéalem necedariaq? edetia edaliqd aduentitid.

Anima uero ïtellectualis amp;nbsp;idea quellbet ubi totd ed ad edétiamzac fpém necedandzhocipfum quod cxiditzcx intima fui natura pditznó fortuito quidéz •fed necedano.Cum uero hæc tanqua pridpio pxima id bond eófequant ab eo: ipfum iprimis ld munus hét extra Fortuna. Præterea i omni idea itemqi fubdan na uel forma ad ideam examudim expreda:haecduo inuicé cóiungunf.s .quid amp;nbsp;propter quid exidat.Quaproptcrfi diligenter infpexcris in ipfa difpofitione natura: ex partibus fuis coudante ratióemzcaufamqi partium totiusq? inuenies. Tantum uero munus aprincipio rerum habentudem emincntius infebabente.

-ocr page 813-

Aheniffima uero ilb'nc eft Fortuna / ubi exiftendi rario caufaq? intrinfecus con tinetur.

PLOTINVS.

Roindc cófiderare idem hac etiam róne nos decet. Vnuquodq? eoiu qug A p 9 efle dicutur/aut idem eft/quod amp;nbsp;jpfû eius eftc: aut ponus aliud.Quem “^^^-^dmodu abus eft hic homo: aliud ipfura effe hominuParaceps ramé eft hichô cius quod eft ipfû ellehomini. Anima uero Si eftcaîç/idem eft:fi eft aîa fimplex:ncc de alio prédicat, kem ideal is ipfe hô idem eft atqp ipfû efle homini. Et hoc quidé Fortuna quadâ hô fieri pot: ubi aliud eft ipfum ce homini. Quod aôt eft ipfum homini eÔe/fiue hoiem efle/nunquâ id fieri Fortuna côngit. ld eft aûtafeipfoeftipfehó. QuâobremFihocipfumquoddiciFeflehominiueleftc hoiem/eft id a fcipfo:neq5 fecudum Fortuna hoc exiftit: ncq? fie accidit efle/quo nâpactoilludquodipfo hoie fupius eft/ipfucpgencrat hoiem idealcm:gignic amp;nbsp;illud quo entia oia córinenfifecundu fortuna efle pôr.Vr^feitim cii fimplidor natura fît eo quod eft elfe hoiem atq; co quod eft ens ipfura prorfus exiftere^St quidé ad fimplex ordine procedéti no licet fecû eodem ferre fortunâ. Quocirca ad illud qd é oium fimpliciflimü/afcéderc fortuna nó pót. Pr^terea i memonam reuoeâdû eft/qd amp;nbsp;ia dictü fuinunüquodqr uidelicec eorü qu^ reuera füt:amp; ab il la natura i fubftacia^uenerüc unaeû eins eflena habere etiâ fubftâtiæ fiue fubli ftétiecâm:acfiqd iter ilia quæfénunc/eft rale.-ppea cpprpcipue ab ilbs pédeat êe tale:Quo etficic/ucq aliqd pofteacôremplat/ aflignare poflic pp qd potiflimû Fingula quç infunt/aut fine/ aut ita fe habeât: uelut pp quid oculus/amp; quam ob eâm pedes talibus dati fint tales.Camqt probarc ualeac partem quabbet cóerean tem/uniufcuiusq? efle:pcesqi fc inuicem i ipfa caufp rone iuuare.Cur na pedes in logicudinem protendunc. Quoma uidelicec amp;: hoc eft tale: amp;' quonia talis eft fa cies:ideocp tales fût amp;nbsp;pedes: atqj 010 mutua oium cófonantia inuicem caufa e. Item cur na hoc eft?Quonia.s.hoc ipfum eft efle hommuquapp unû idemq? eft efl*e fimul amp;: caufa. Hæc aût fie ex fóte unico pfluxcrûr/nullo rónis ad bec uten tedifcurfu:fed fimul totü ipfum pp quid/ipfumqt efle protinus exhibente, Eft itacp fons ipfius elfciipfiusq? pp quid ée dicaf:ambo fimul pr^bés. Quaba uero funt/quæ filmncale eft illud a quo pueniunc: fed potiori quadâ uerionq; admo dum rône/acq?adid quodmelius eft lUa quæ fiunt fupramodumexfuperante. Cura igic nulîum eorû quç i fe caufas pofladét/temere uel fortuito/uel ulla loitis côditione/fic potius côtingécis/ita fe'habeat/habeat aût primû illud quæ ex ipfo funccuncta:pater rônis amp;nbsp;caufæ amp;nbsp;effénæ/ ut ica dixerim caufabs;quæ quidé oia a forcuna funt longe remoca:eric profecto prinapium ac uelut exemplar eorum quçcuncp nullû habet cum fortuna cómerrium:hoc ipfum uidelicet quod reuera primüq? nulla het cü fortuna cafuqi amp;nbsp;force cómixtioné. Quippe cü fit fui Ïpfius ca aclt;ç afeipfo: Si pp fe fit hoc ipfû qd diac ipfe. Eft.n.primo ipfe:uel fupuerc/ amp;nbsp;ut ica dixerim/fupcnter ipfe.

MARSIUVS^_

firmatioXuperiorimi ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap^XV^

lt;F unüquodqi eacenus fibi eft amabile/quacenus fit boni particeps ipfum certe bonü/fibimet potiflimû eft amabile:Ibiqï amor amp;nbsp;amatus eft idem. k^.. d Nó eft igitur aliud q quod Femp elfe fc amac. Pneterea tuc demum extra

-ocr page 814-

cotingentia pofiti fumus/expenmurq? hberrarem/quaao ceteris 010 ponhabfris . unico ipfius boni lumim inrelligennam fuperanu nos exponimus. ipfum ergo bonu libéras ipfaeft extra fortunam.Deniq? cum ratio caluioppofirafit:atq-,a priapio rota ró uniuerfi pectennCofeques eft ipfum no folum extra cafum:fed crû fup ronem rd ipfum quod eft exiftere.

PLOTINVS.

Dem prærerea Deus amp;nbsp;amabde eft amp;nbsp;amor: fuiqj ipfius eft amor: utpotc

cum eft iirnul/unu fit pemrus atqr idem.Si ergo amp;:coexiftes amp;dlud cui coexiftic eft unum/acep quod ibi eft uelut appetens/fimditer und eft cum illo quod eft ap pecendum: amp;nbsp;quod dlic appeubde dicic uel appecédum/fecCidum fubftatiam 6C quafi fubiectum cófiderac:rurfus bine nobis apparuit/appetirum amp;: eflenam efle idem. Quod fi ita fe het/conftat iterum/deum feipfum efficcre.-fuiq; exiftere do minum:neqr ficeflefactu/ut aliudquicq uoluerir: fed quemadmodu ipfeuulc. Proinde ubi Deû dicimus nee qui eq 1 fe accipe/nec ab alio capi/bac quoqi rone cum ab ea códitione lógius fegeegamus/p qua forte quadam tabs euafifTe dicac noniolum ex eo qj agat/feu reddat fe unicum ( ôc ut ita dixerim )folitarium:pu rumq5 cófcruet ab oibus:uerti ena quonia fiquado amp;nbsp;nos 1 nobis natura ciufmo dl quanda infpiciamus:aliorum nihil habétem/quotcuqr nobis adhercirperque nobisacciderefolecquicquid eóngentperpen: cafuqi uiuere/libertarem prorfus expicmur. Aliaeniquçcûqpnoftradicunf/fcruiunr/fortunæqrcxpofitafunt/ôi quafi forcuito nobis accidüc.ln hocauté folo cófiftit fui ipfius dominü libeiüqi exiftere:o actum uidclicecquendâ lummis boniformis amp;nbsp;boni exfupanns men tcm:accuin mq uim nó aduenticiam 1 fe habentem/quæ oém excedat itelligcna. Hue ergo cum afccnderimus/foluq? id euaferimuszeltens longe pollbabiusragc quid ni de hoeftatu dicemus/Profeeto clamabimus nos ée tûc libertate oranicp arbitrio ualde fupiores. Quisnam nos eo tempore fortunis exponet/uel temert tan faciet fomep obnoxios? Quippecum ipfa uera uita tûc effccti funus. Aut m eo pointus côftituti:Quod fancnihil héc aliud/fcd folû ipfum prorlus exdlit. Cetera quidé ft folafincab aliis fegregata/adfuum elfe fufticercnequeût.Ipfuni uero pricipium id ipfû quod eft exiftit pariter amp;fi fegregaeû. Subftâtia fane pri ma nô côfiftic i re no uiuence/ncq;et iuica roms expte»Hæcenî ad exiftédû debi lis elLQuippccum rônis difperfio fit amp;nbsp;natura qiiædâindefmita. Atquatenus tn rónem procédiezeatenus rclinquit fortunâ:quod enî rêne progredifz nequaq tn Fortuna uerfat. Nobis uero altius procedétibus/prîcipium ipfum nô occuruc ut ranoifed quiddam pulchnus rône:tantû abeftzue forte côtingat. Eft enî radix quædârônis fuaptenatura:Atlt;f huctandem oiadefinÛLEftôd tanquâingentis emufdam arboris róne uiuentis prîapium atqi fundamétum in feipfo quidé per manenszetades uero efle arbon p rónem indc fufeeptam.

MARSILIVS.

^Conftrmaxiofupenoriim ^ Cap.XVL I deus nec eft 1 temporez nec eft i loco/nô pot hoc ipfum quod eft/uel ali quandozuel alicubi côtigifle. Eft aût Deus nô ram femp q fempiternitas ipfa:nec proprie ubiqi habitat'fed ipfe certe hoc ipfum eftzquod a nobis

-ocr page 815-

apeUan foîet ubi'q?. Intellectus in Deo minis intelligibili intellectu fuperior ram efficacirer ïfeagit/ucexiftênam générer ifcipfo.Similiter amp;nbsp;uolntas appetéte uo luntatefupiorcxiftenriamifeuolédo produacCum uero nihil i Deo fit prêter ipfum:fic certe keUigendo ac uolêdo 1 fe ipfe emicat a feipfo: adeo ut neq? forte netp aliunde ui illata:Sed pro ïteUigéda uolütateqi fua id ipfu quod cft/exiftat. Sed hæc amp;nbsp;quæfequunt/m theologia nodra diligéiius explicamus.

PLOXINVS.

’^Voniam uero fatemur/probabile«^ uidet Deum fir ubiqi effe amp;; nufquä/ K 4 hocquoqiqualc fit/nobis diligêtcr cófidcrandum. Hincrurfus quod V^ü^qugrfmus indagatibus:fi eni nufquam cfl/nufquam ccrtccótigir.Rurfus fien^iqvproculdubio quantus ipfeeft/tancus eft amp;nbsp;ubiqj. Quapp hocipfum quod ubiqi amp;nbsp;quod undiq? diat/ipfemet cxiftitmeq? ipfum ubiq; eft in eo/neep uiciffimifcd ipfe porius é hoe ipfu: cætcnsqi largic elle ppea cp i co quod ipfum ubiep eft/admittanc. Hicaütfupremum obrinés ordinem:imo uero nó obrinés/ fed exiftés ipfe fupremus fubdita habet oïa:nó illis quidé ipfe cótingés: fed fibi ceteracontingentia:inio uero cetera circa ipfum.NeciUe quidem ad illa profpi ac:fed ad ipfum cuncta fufpidunt. llle auc intra fe cque p totum quafi peiferc: tanquâ feipfum amans puralucem: ipfe hoeipfum quodamat exiftés:ldeft auc m fubfifténam fe produces.Siquidem actus eft perraanés.Et quod ibi amabiliflï mumeft/uelut kellectus exiftit. Intellectus atipfius eft opifiaü. Quapp opificiu ipfeeft.Cüuero nó fit opus alcerius/fcquic utfui ipfius ipfe fit opus. Quaobré nó ita eft ut cótigit:fcd potius ut ipfe agit. Prgterea fi ex eo maxime eft/quonia quafi fibimec initit/amp; quafi refpiac ad feipfum/ipfumq? ucluc elfe fibi eft refpicc re ad feipfum/ nimirii quafi effieit femctipfum.Nó igit eft uccóngit/fcd ut ipfe uult.Necp uolucas ibi teraeraria eft amp;nbsp;uanameq? fic accidit. Cura enim optirai fic uolutas/nó eft inanis atq; formica. Quod auc ciufmói nutus erga feipfü quafi qugdaeiusaccioamp;quiesifemeripfo cfficiat ut hoc ipfum quod eft exiftat/tefta tur muneris huius oppofitum:fi cócedat.Nempe fi profpiciac/annuacqï extra fc ipfum/ protinus quod eft amictit. Efle igic hoe ipfu quod exiftit/eft actio ad fe ipfum.Hoe at atqj ipfe eft unum.lUe igit fibimec exhibec fubfiftéciam/una turn ipfo eius accione collata. Si ergo facra nó eft eius accio:fed femp ex tint quafi ui gilancia quxdam:ncc altud ibi uigiUs eft/aliud uigilanria:quæ quidé fupintelli gentiaquidam eftfemperuigés/profcero ficeft/ficuc amp;: uigilauic. Vigilatia ue ro fup elfénamkelleccumqi amp;uita fapientem extat.ld aucipfe eft.llleigic accus eft fup i cell eet um amp;nbsp;fapicncia atep uicamiex eo auc hæc fun t:nec ab alio quopiä. Ab illo igif amp;nbsp;ex illo fuum eile pducic.Nó ergo ficut cötigit/fed ut ipfe uoluic / fic prorfus exiftit.

MARSILIVS.

ConfirmatioJdperiorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. XVlL*^

, quot;T Nhole quidem aliud é nacura/p quam generacfimile: aliud ars amp;nbsp;proui f dentia/p quam artificiofa facit. Ac i opificc mudi uica eadem eft keUigen.

tia fimul arq? nacura.Cum igic puida amp;nbsp;artificiofa difpofmo mudi iHmc proueniac kellectuali pariter namraliq? róne/ neeeffe eft hac ibi quafi fomiä eius exiftere naturalé.Si igit eiufmodi mudi forma multo magis amp;nbsp;illius procul eft a‘ cafu.RcmonfTimü denitj aformna eft illius form« priapium:quod pro natura

-ocr page 816-

amp; uolntate fua fegrcgauitfili'um a fortuna.Denfqi fi pnncfpiü afpiciar alioifum fe perder.Dum ergo fe râtû refpidnfàpfûquafi cofeiuat/atcp agit.Igif ex feipfo ici quod eft exiftic.Nó cótingit ex fortuna.

PLOTINVS.

/C^T^ Rftcrea idem hacróneprobamus/fingula i mudo pofira/totumq,müdiï 1 p Wfiefe habere aftcnmus:Quéadmodû fehabuiftet fi auctor fuus quafide C=:—._l^erando fic clcgiflec. Ac fi pr^cedére cófilio amp;nbsp;argumétarione quada id præuidente/fecûdum prouidénam mudus fic eflet effectus. Cum uero ficfemp oïa amp;nbsp;fint/5c fiant:ita profecto amp;nbsp;femp ï hts quæ fimul exiftût: eóftat efleinfitas róncs/in quoda quafi mentis habitu tranquilliore admodfi atep ccrtiore firmiter permanêtes.Quappfup prouidénam illa funt fupq? elections atq? propofitum. Omniaqi femp ïtcllectuali códitione firma perfeuerâr/quæcûqîî ipfo ente confi ftunc. Siqs igif difpofirióem ciufmói nominet prouidétiam/fic id accipianeflc uidelicetfupid uniuerfum ïtellecrum firmiter permanétem. A quo Sc fecundum quem totum id cóftituit. Si igickeUectus eft ante oia: prïopiumqi eft ïtellectus eiufmodununq ut forte cóngir/ita fe habet:Præcipue cum multiplex qdem fit: fed fecu ipfecófpirans:ac uelutconflatus i unum. Quod eni multiplex mu In tu doq? ordinata fimulexiftit:amp; i quo tones oes p rotfi comprebendunt i unû/nul lo modo utcuqj córigit/uel forte eu en it fe habere purâdum:Sed a natura eiufmo dl peul abeft fortune temeritas/ipfaq, fortuna i quada rónis orbirate fe uerfansf róni prorfus opponit. Si aüt quod ante talc quiddäexiftit/ipfum oium eft pnn cipium/ccrte proximü eft huic ita ut dictum eft aftecto. Idq? ira difpofitu/fecun dum lUud difpoficü eft/eiusepptidpantalecp exiftic/quale uult illud/illiusqi po teftas. 111e igit Deus eft indiftans. Vna qdem oïa rómumerus unus, Vnus au té raaiorgcmco atq; pocétionnihilillo maius/nihilé melius. Iraq? nee efle/nee ells talequalifcucpdicat/abalio accipit. Ipfeigif feipfo idquodeft exiftic/ad feiplu amp;nbsp;ppnitus ï feipfum: Vt ncq? etiâ hac condicione afpiaat excra/uel ad aliud ulq: fed torus potius ad feipfum.

MARSILIVS.

^[ Confirmario fupenonim

Cap.XVni.


f Ihil extra Ded lieer fingere. Nam Deus excogirac tanq fupeUentialis po teftatisâmo accus ïmenfitas/tum comprehendens fuperfides oïumnuin fetota penetrans profunda return. Intelleccus pnmus ad Deum compac canqul arculus inferior ad centrum fupcrions circuli fefe appluds/^ naturaliter inde dependés.Rurfum quemadmodd lümê radns qplunmis foras effufum ad fimplicem amp;nbsp;intima Solis lucc.Cum igit ïtellectus fit imago quædâ naturalis pri mi Den fitq, torus ppnitus tota ró:collar primd illud rum natura rum uoluntate rónis uniuerfa: pattern/fottuitum ï fe nihil adrnittere. Deniq? cum rota ró decen tis expedientis oportuni tan qua bona cocincat ï ipfo bono/merito bond ipfum eft ipfum decus amp;nbsp;oportund.Nó igic utedep contigic:fed ut p fuum naturale de eus decen naturaliter exiftit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r

___PLOTINYS^

' B V ergo dum quin's/ nihil extra Deum quçrito.Sed intra Deum oïa quas g a funt poft Ded.Ipfum uero dimitte.Quod.n.extra eft/ipfe Deus exiftic: _ Y'.cóprehenfio oium amp;nbsp;menfura:auc inamd uniucrfi profundd.Quod adc

-ocr page 817-

extra Deum occurrit uelut circulo rangés ïUu/totumq? inde fufpenfum/ró amp;: intel lectus exiftit.Immo uero eatenus inteUectus euadit/quatenus atnngitillü: amp;nbsp;qua rónearnngit:amp;qua inde dcpendet:utpotequi hocipfu qificintellectus babet ab üla. Age cófidera arculum cétrum undiq$ atnngétcm.Idcoqi a rétro uim habere: amp;quafi cétralem amp;(uticadixerim)cétnformcm. Vbi Imeæcirculfad cenrrum uni cumVonfluentes/terminum fuum centro proximum ralem reddunt/quale eft amp;al lud/adquodpferuncur: amp;a quo quodamodo pululac. Quodquidépræftânus cft/qcöditio knearum acqiterminonuqui fane fignafunc knearû. Atqui h^efune quodâmodo quale amp;nbsp;illud obfeura tamé atq? debika/eiufq; quafi ueftigiarquod quidé amp;ipfa amp;: kneas fua poteftatecôtinet atqrpant.Quæ fane kneæ illud ubiqj habent.Aeper kneas quale fit ipfum apparet ubiqî/amp;quafi cuolutu amp;: irerum nô euolutum.Simili quadam rônekelleccû ipfumq; ens côremplare/genitum ex illo/ ac uelut effufû amp;nbsp;expkcarum:atqî ex ipfius inrellectuali natura fufpéfum. Ideoep intcllectum eiufmôi teftan cogita uelut intcUectum î uno uigenté. Qui tarnen nó fit inteUectus. Eft enim pçnitus unum.Quéadmodum nequ circulo centra uel li nea ullauel circüferenriaeft:arciiferentieuero linearuinqi pater/dum fui ueftigia pricber/poteftateqr pmanentekneas circûferentiamq? producir.Que quidé haud OIO inde funt fegregataiualidiftimo quoda uigore illinc cffecta.Sic itaqi fumum cogita Deum/ede uelut exéplar primu/intellectuaks porériæcircûcurrentis/ipfius tang imaginis:Deum mq uelut ireUectumi uno uigenté: cuius uigor quafi mul tis modis moueaturatep per mülta:amp;;itaillic inteUectus euadar/ dum raméDeus fupermentem extat/ex fuaqrporétia generat inteUecrû.Quç nam igitcontingen tia?Quis cafusi'Quis euentus fortuitus apud poteftatem tanram atep ralem men tis procreatneem uereqi effectricem accidcre poteft? Quale eni eft id quod eft m mentez tale ferme cogiratur quod eft in uno/quis fit loge præftantius. Perindeac fi lumen longe diffufûex uno quodâinfemanentepeniAj’pfpicuo ^;pdcat.Vbi jjfccto quod é diftufum altcrius eft imago.illud aût unde hoc emicatz lumen eft proculdubio uerum.Non tarnen imago diffufa aliéna eft amp;nbsp;difformis/ipfe.s.îtel lectus. Qui fane nullam admitrit fortunam: fedquicquid fingulatim eft in eo/ro quædam in fe eftamp; caufa. Deus autem eft caufa caufæ. Potion itaq gradu caufa Deus exiftit:utpotefûmope caufa:caufa inq róneadmodum uenorezomnes îtcl lectuales caufas/pululaturas indc/fimul in fecomplectenszopufqifuum gencrans non utcunqî conriginfed ut ipfe uoluit. Voluntas autem nô erat rônis cxps:necp réméré fruftraq? ferebarur:neq; ut forte pronnus icidebanfed porius ut decebat. Quippecum nihilibi temerarium fit ôr uanum.HincPlato ipfum apeUauit decés arqueoportunum optans utcunqî poffer fignificare Deum effe a forte fortuita re motiffimumzfed hoc ipfum quod eft ipfum effe decens. Siauré ipfum decészhoc exiftit: certc non abfque ratione hocexiftit. Ac fi eft oportunitas ipfaz cuius pro prieras in fequentibus maxime dominaturznimirum multo prius fibi ipfi oporru nitas adcft.Itaqinon qualcaccidit/boc exiftit. Sed hoc eft potius/quod tanq ipfe uolucnt: fiquidem decentia uelit. Vnumqi ibi eft ipfum decens uel oportunum actioqîdecentis.Eftqî decens non uelut fubiectum : fed tanquarn actio pnma/hoc propnc feipfam in lucem edenszquod amp;nbsp;decuit. Danda eft nominibus noftris ue ma.Nam ira de Dco nos oportet loqui:poftquam loqui de illo non ualemus ad UOtUra. . ;

-ocr page 818-

MARSILIVS

Ü ^nfintiario fuperic^um. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XlX.

rerum principio inuka id munus habét/utin. feipfis confiftanmul ic quafi ex feipfis exiftant. Illud ïgic fi mó dicendum cft exiliere/ e eil exiftétiæ fuædominus/ omni apud kellectum cogitabili exi, enna longc ruperior.

PLOTINVS

Xfupioribus igirur aliqms ad fumum rerum pnndpm prouocarus/illud ipfum acdpiat. Acqi ita ÔC ipfe pfpidec^uis non quantu uelit exprimere ualeac. Videns aut illud in feomni fermonedimiflo/affirmabic illud afe ipfo/id cxillensiadeo ut fi baberec eentia/fua fibi feruirec eflentia:ac ueluc emana rec ab ipfo;Qui ergo id fuerit cótemplatus/ non audebit amplius dicere:utcuncp contigicefle.-necomnino proferreualebic. Namfi pronutiareidaufus fuerit: flu pore repère cornpietur. Quinetiam bucufqi fublatus/ nec poterie ubi illud fit aflt gnare.Quippeai illud ubiqjeora anima: oculis panter fe demon dree. Et quaeûqî animus defigat intuitum/ mfpiciat illud. Nifi force Deo dimiffo/ aius recrorefpi -'• aannihil uidelicecde illo amplius cogirans:Forfan ueroop^precium ed prifcord illud mydenum uerbis obfcunoribus inuolutiuDeum.s.elIefuper eflenciam:hac quoqi rónecófiderare.Non fold quoniam gigniceflenciam: uerumetiaquia/nec eifénæ nee fibi ipfi feruic:neq? prinapid eius elf ellén a fua.Sed ille potius pricipid \) ed elfêtia:; necearn quidem fibi ipfi fecic:fed hac a fe factam dimificexcra feipfd : ucpoce qui ipfo ede non egeac. Qui fane ipfd effeac, Neq? igicfecundum quod ed/facit hoe ipfum quod ed appellatur.

MARSILIVS

ÖU Confirmatio fupenorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XX,

'm omnis edéna ad actum Rumbus ranq ad melius amp;nbsp;fuperius aliquid nnitat/ excogitaredecec pritipid ranq actd elfêtialogefupioré. Edigic mnis edenci^dominus.Neenon fi ipledici podit amp;: ede: certequa róne actus elt/exidere fe déclarai. Accus inq non ï edcncia:fed fuperior. Ergo nó eden tie/uelnaturæ feruus/itaqiliber.Ecquatenus non aliundeferuarus:ipie fe feruatz dicitur amp;nbsp;generate feipfum/generacione uidehcec fempiterna.Deniqi ubi agere êc quomócunq5 exidere idem elbactus adt folec tang pradantius cogicari/illic certe accus confiderari poted exidentia fuam quafi comitem fecum ferre.

PLOTiNYS.

ÖVid ergo dieet aliquisinóneita fequetur:Deum priusg fieretextitide/Si enim 1e facit/ certequa rationefeipfumz ibi dicitur nondum exidit: qua _^_jjiero dicitur facere/iam exidit ante feipfum. Quippe cum ipfe fit quod fieri dicitur. Huic autem obtectioni refpondendum ed/ omnino Deum non ede tang factum:fed canquam facientcm exidimandumicffectionem eius abfoluram afleuerando.Nequecalem/utaliud quiddam ex actioneillius ediciatur.Sedactio eius non peragac ultra fe quicquam: fed totum hoe (impliciter extet. Non enim duo quidam ibi funt/fed p^nitus unum.Neque uerendum edactionem primam abfcpedencia ponere. Sed hocipfura uelutfubdaciam affirmaredebcmus.Si quis autem fubdanciam pofuerit accione carentem/ certe principium ipfum deficiens eric/imperfectumcf euadet: Quod tarnenedomniumperfectidimum. Acfiquis

-ocr page 819-

fubdinç ach’un xeric actionem/ unitarem fimplicem non femabir.Quamobrem fi actus eft perfecnor g etTennazphmum uero pfectiffimum eft:ipfum cerre ptimum eft actus. Agens iraq? Deus urn eft hoc ipfum.Neep licet dicere prius q fieret exti tifleiquidoquidem nó crac anteq fieret. Sed lam totus erac agédo. Profeet o acrus eft céntig minimeferuiens.Qui fane actus pure prfus é liber. Arq? fic afeipfo ipfe Deus cxiftir.lam uero fi ifuo Deus elle feruaref ab alio/nó ipfe primus ex Icipfo prorfus exifteret.Sin auté ipfe fe recte dicitur cónncrc/nimirum 0: ipfcmer fe pdu cerc iudicandus.Siquidé quod fecundu naturam connner aliquid/idem amp;nbsp;ab mi do fecit.Si igitur fuiflec tempus/cx quo elfe cepic/mcnco hoc ipfû quod fe feci fife dictum eft róne admodû pp na elfer dictum. Cum uero ante ipfâ quoqr retemica tem/hoc ipfum quod eft Deus extitcrinquod dicitur fcfecilfe/ficprecipue cogite runs.equeconcurrerezturn effeciffe/cum ipfum. Ibi niqiipfum efte una cu effecrio nc/ac uelut fempiternaquadam gencrarione prorfus eft unum.Similiter quod in Deofuiipfius princeps nucupan folct/fi ibi duo quidam funtzproprieadmodn eft affumptum.Sin uero unum/proculdubio princeps ibi folum eft.No enim fibi fubditum illic habet.Sed quo nam pacro dicitur fui princeps amp;: dominus/cû non * -ibi fitzad quod dominatio referat. Forfan uero dominatonbi cenfeturz qmm fn ) pernecofideratur.Quoniam uidelicetnihilfupius exter. Siauténihileft fupius/ hoc eftproculdubio primum: primum mg non ordinequodam: fed auctoritate propriazac pure libera poteftate.Si autem purez non licet illicacciperequicg mini me liberum.Totum igiturlibere prorfus amp;nbsp;libérer eft in feipfo. Quid nam igitur eft ipfius/quod non fit ipfe^Quid nam eft ibi/quod non agat ipfe? Quid demep illicoccurritzquodnon ipfius fit opus ?Si quod enimi eo foret non opus eiufdé/ baud quag pure uel effet liber/uel omnia potens.lllius naqi non force dominusz nec oia potés/nimirû non poffet illudzad quod agedum dominus ipfe non effet,

MARSILIVS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

^[Confirmatio fuperiorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^ap.XXL

Rincipium eft optima amp;nbsp;imenfa poteftas. Siquis ergo fingachancpoffe uel potuiffcaliter fe habere ipoterem finger.Sicut enim pmucari ex ipfo bono malum eft;Similiter ex ipfa pocetiafumatotacp pmucari poffezeft: impotentia miferanda. Plotinus amp;nbsp;in fuperionbus amp;nbsp;iprefcnria intellcctum amp;nbsp;uo luntacem intelligibili intellcctu amp;nbsp;affectateuoltitate fupiorem no negat Deo.Pro indcuolutas i Deo eft ipfa natura Dei.Sicut ergo Deus confideratur ex fua natu ra/fic amp;nbsp;uoluntate propria prodiiffc.Penes quern exiftere amp;nbsp;uclle funt idem. No /. ta pofte animum tuum penes Deum nonibilatringere: fed luminequodamdefu 1 per illuftrantc.Tc uero raox quicquid ultra frecurrent auferre debere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\

PLOTINVS

q'^ Vçrif igit/nu aliud facerc fe poruerit/g qd effecit?Vcrûtamé fi id cocefte ■ rimus étnegabimus facercbonû.Malûcertenófaceret. lâuero nó ficibi ^poteftas acapit/ut amp;nbsp;oppofira poftit:fed quonia conftati amp;nbsp;immurabili fruit poteftatezquat gdê potiftimu eft poteftas: quado ab ipfo quod eft unü nul lo mó digredic.Ni 3e oppofita pofte/ïfirmiratis é oio potéris i oprimo pmanere. Oporrecâteftecrionécius qua dicimus/ipfâfimulfemelq?exiftere.Eft.n.optima/ ƒ amp;nbsp;guis nâeam puertere pofficz que amp;nbsp;uolûtate fit Dei/Se ipfa é Dei uoluncas.Sed ( qujne nungd uolûtate fut Deinodû cxiftctis:'Quid rurfus dicamus lUic uolun

-ocr page 820-

tatem /Nûqd îlti'us î ipfa fubflâna nodâ uolêris ?amp; un Je nâ fit ipfi uolutas/Num ab eênha nondû aliqd opante.Sed î enenna uoluntas erar.Ideoq* nihil ab eénria ibi diuerfû. Ahoqn ibi aliquid exntiflet:quod nô rang uoluntas exifterer. Tord ergo uolûtas erannec quicq eiatibi nôuolens.Neq^igic quod ante uoluntatem effec.Pncipio igif ipfa uoluntas ipfe Deus exidit. Ira igit extat/ficutamp; uoluit/SC quale uoluit.Tum uero quoddicit/quod edibi uôlûtatê fequoQuod uidelicec uoluntas eiufmôi genuitrlntelligédû eft/uoluntatcnihil î Deo amplius genuifle. Hoc naq? lam crat. Prasterea quod tradic Deû cormere feipfû: fi mô recte dicaf/fic fjtfus accipiédum; quoniâ uidchcctalia quidéoîa aDeo p^nitus fnbftincnc.Nâ quada pticiparionc Dei funt:ad ipfûqj oîa reducun^.Ipfe uero lâ ed a feipfo:neqi cônexione uelcocinétia/neq}partrapationeuel præfentiaindi’gés.Sedfibi ipfieft • oîa:îtno uero fibt ïam nihd: utpote qui ad feipfû nequaq oibus indiget. Verû tu quotiês eû dices uel cogitabis/reliqua indeauferes oîa. Cû âtabduleris oîa:Ipfû uero folum reliquens/nc queras ultra quid addas.Sed potius ne forte adhuc rcli queiis aliqd; Quod inde cogiratione tua nódum fatis abdulens. Nâ licet amp;: tibi attingere aliqdrde quo aliud preterea nec dicere necaifûmere ualeas.Sed illud de fup extet folu hoc ipfû quod eft uereq; liberû.Quoniâ nec fibi ipfi feruiat:fcd fo lum ipfû ftc:ac reuera fit ipfû. Siquidé quodlibet aliorû eft amp;nbsp;ipfû amp;nbsp;infup aliud.

, —^IBER NONVS ENNEADIS SEXTAE DE BONO VEL VNO.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MARSILIVS

Quicquid eft prêter primum/ conftat ex mulns partibus auc uiribus in unam to nus formam concilians nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. Primum

^Z''q~'^^ V ATENVS in fua cuiufqi multi tudinc uiget unitaf/eatenus pfeuerac n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;céntia/quçaliogn pdita unitate difpdif. Vniras ergo eóferuat elfen

W Wtia/eadé igic Si elfétiam cóficit atq? elfe. Vniras certe inpppofita fibi ^^^.A^art^mukitudinedominans nec ex fcexiftit:nccex oppofita pdutmuld'i tudine.Igitex unitatepura lup eirénâ ubiq;mulnplicé/in feipfa fimplicitefconfi ftente.Cri dicis unü corpus amp;nbsp;unus aius/unus calory unum fngus/hicpr^dicata uniras nec corpus é/alioqn aio non compererct:necfngus/alioqn calori minim« cóucniret.Simili quoda difcurfu luenies ipfu unü elfen a qualibec eminent! us. Cu lus uirtnte que magis unius/eadêroagis eflcaæpticipiaflût.Præterea fûma ipfius entis pfectio î identitatc ftatuqïcófiftit:h^cuero î unitatefûdant;ficutdiucrficas ac motus î numero. Vnitas igicque caufa enti pfecnóis cxiftit é entefupior. Pro inde aut ens dicis idé cû unitatc:aut ab ea diuerfü. Vnitaté certe idétitatis füdamé turn edefateberis.Ergo fiprimüilluddicis.s.ens elfeidécu unicate:exratcertean te hac unitatê uniras ipfa prior:p qua fit idé. Sin aut fccundû dixeris.i.unitaté ab entedUhnetâ: eft unq5 uniras ipfapnus pfeidéfibi qabentediftîcta: Atq?pnus ent î fe abfolute prima p abfolutâ primiraté .i.p natura fua/anteq fit prior ente ui delicecad ens relata;neq-, lieer dicere/ita ens ab unitatediftîctû/ur fit unirate prius Nam fi ab ea diftigui dicatur/prius erit fibi ipfi idem. Idem in^ per unitatê. Acce dit ad bæc qgt; nihil poteft ipfa fimplicitate fupius cogitari. Hæc autem eft ipfa uni tas. Vnitas igicnófolü eft prima oïum:fed étcftipfa primitas.Cuius rónecetera (unt ubiqi priora.Per hac amp;nbsp;ipfü ens prius eft fequetibus:p unitatê uidelicct rum

-ocr page 821-

œiugatâ fibi: ta eriâ ipfo fupiorem. Neqi licet dicerc ens in primo Ggno/ntc un il efle/nccnô unû.Ntfienifitunû.i.fimpliciflimû/nôdû in primo ehtfigncKüQùod igic ibi br ƒ habere uidcï p unitatem. Cogita cocurrere ens fimul/arcp unû/Éns qui dem cû fitmulticudinis capax/nô cogitfecumefleunû. At uero ipfû unû copeliic ens cfle uel unicu uel unitû.Merito igic Boetius ait/Caufa amp;nbsp;ratio entis é unitas. Et Auicéna Aueroisq; cofitent unitaté uniufcuiuf4 fuam effe naturara. OPLQTINVS

MNIA Entia ipfo uno fiint entia:tu quæ primo en ha funntû etia quçquoquo mô i rerû ordinenumerant. Nâ ÔC gd na forent nift unû forér/Sigdepnuacauno/ nôâplius furquodeiTeatedicunt. Neqî.n.exeratus cht/nift fuerit Linû:neq; chorusmeqigrex ulliisz nifi fimilicerfintô^unû. Tû uero necdomus neqjnauis erunt/ni fi ponan? uno. Stgdêdomus unû aligd eft amp;nbsp;nauis.Quod qdé fi abiccerinr/nec domus ulcerius ericdomusmeqpnauis fimilirer ehtnauis. Connue igitmagnitu dines/nifiinfitunû/nûgerût.Cû itaqidiuidunt/qcenus amittuntunû/eflequoqp cômutac.Quinét plârarû aiahûqi corpora quç unû fingula fûcfi quâdo fügen ne unû/i mulntudineuideltcetdiiTipara/ eénnâftatî fuâquâ bcbât/amittétmecquæ prius erat/ukenus erunt:Sed ftanm euadencalia:queqdêamp; ipfa finr/qtenus fine ik unû.Tuneprçtereauigetfanitas/quâdo corpus cociliatin unû.Tûcpulcbritu do floret/quâdo uirtus unius mébra côneenr. Tûc uirtus in aîa regnat/quâdo in unûaîus/â^ i unâcôfpiratcôfcnfioné. Cû uero aîa oîa pducatad unum fabricâs/ fingés/formas/fimulordinâsmunquid ad hâcufqi profecti/afleueraredebemusz bâc quidéunû rebus fuppeditare/Ipfâuero iam ipfû unû exiffere.Sed,pfecto que admodû alia corporibus fuggerés nô ta eft ipfa/quod rradic/uelut formâ fpémqj tradendo:fed alia funt q aîa quernbuunt ab ipfa/fic cxiftimandû eft/amp; fi largic unû/diuerfû tarnen ab aîa unû efle: Ipfacp aîam ad unû afpicienté quodlibet unû efficere:ficutafpiciédo ad bominé/ritehominé fabtican. SimultamêaiTummêdo una cû bomine/ipfum î boîc unû. Eorum fane quæ dicunc unû/quodlibcc fie eft unum/ficut ôc bocipfû quod eft in fe babenQuapp amp;nbsp;minus quidê entia/minus unû poftidët.Quo uero magis funr/fimiliter funt magis amp;: unû. Iam uero aîa cû aliud fit g iinû:raroé quatenus magis uehufg eft/eaten us magis poftidet unum. Neg, tarne unum ipfû cxiftir.Eft enîaîa una/ubi unum eftquafi côtingés.Duoqî hçefunt/aîa uidelicetatgunû:quéadmodû corpus fimulamp;: unû.Profecto quod difcretû eft/uelutcborus/rcmotiftimû eft ab uno:quod uero côtinuû/ eft uni pro pingus.Sed aîa etiamulto ppingor/unius amp;nbsp;ipfa pticeps.Sigs aûcobiiciataiam idéeflepçnitus atq?unû:ppeagnôficaîamifi fitunû:refpôdebimus primo gdér aliaquogfimiliter/fingulatim efte/fimulgexiftereunû. Verûtamenaliud unum efteg illa.Nô enîidé eft oîo corpus amp;; unû.Sed corpus unius épticeps. Præterea étunaquanq?aîamîfeexiftercmultâ:guis ex partibus minime coponaf.Na roui tæîeafuncuires. Nemperôcinatur/appecir/pcipit/fiueaîaduertic.Quæfaneuno quodâ rang uinculo cônectunt.Tradit quidêaîa alten unû/ quippe cû Ôlt; ipfa fit unum.Sed unû bocipfaquog mterim/uclut pariés abalio fufcipit.

MARSILIVS

Quælibec effen tia naturalem fibi multitudincm poftidet ab initio/atg interea eft aUquid unum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lI.

UU Ùl

-ocr page 822-

X ^T^^ng^^^arim difcurrendo aliud quidé eft hoc ens/ahud ant eft hoc und.Na naren Lis ens/eft ena mulricudo queda.Qua nero róne unu/efle multitu ^do nó potefLQuamobréfup fingula entiaaliud é ens ipfum:ahud ipfl unum:nelt;^ difponunf ex æquo/nc duo reru pnndpta fintincq? und eft fub ente: Alioqn amp;: unum efletmultiplex: amp;nbsp;ens nó cfletuntus parnceps. Ens igiteft fub uno: pnefernm quoniam cêntia prima atqj mens eft natnraliter oiformis: amp;nbsp;ideo purafimplicitatcpofterior. Quæquidôpuraunitas dum puniócm in cflériafua cuncta cóferuacidcclarac p unicacem/fe oés eflentias cófecifle, Prçterca ipfû mtellt gibile amplius q ens efle uidec. Intclligimus ent non fold cntia arq? eflciuem etiS non enna arep nó efle.Nó tarnen eft latius uno.Na etia ubi difcreri prorfus multi tudiné cogitamus/ intclligimus hac tanq pluries und. Siquis at ens latiftimd effe dicat:cócedemus quidê/ad oés fpés indetcrminatd efle.Interca tamé ad oés detet mmabilc. Ipfum uero und dererminabile é ad nullum. Igic fimpliciflïmd arq? pri mum.Item eflentia/uita/intelligéna funt tres queda parciculares pfectióes forma liter inter fe diftinctç.Ipfa igic fiinplicitcr pfectio/ anteq m tres eiufmói diuidan indiuifacft/ó^ ita femp pmanct in feipfa.Hocipfum uero.s.eflein fcindiutfd/ró eft ipfius uniiis pfectioqp ipfa fimpliciter.Eft igitur uniras ante ens amp;nbsp;uitam/atcp fapientia.Quoniaucro pfectio fimplex amp;nbsp;bonitas idé funt: confequit ipfum bo num eflefupius ence.Itemq?ens uelfimplex eft 010 uelcópofitd.Si primum/ipfa ratio enris eft ipfaeéntialis uniras; acqp fimplicitas: Si fecddd/eéntiaentis eftipfa clfentialium prinapiord fuorum unio.Scd fupunitaté eflenrialem cflentialiumqt unioné eft ipfa fimplicirer uniras.Quæ fi ente fit pofterior lâ/ôc ipfa nó uniras é: fed multiplex'.^ ipfum ens iprimo fuifigno/non ent und aliquid.Ergo multitu do iftnita uel nibild: Siue dedcris aliquod ens/fiueipfd fimpliciter ens/diuifibile eft ipartes:fiueinfitas/fiucfubiectas: amp;nbsp;multitudims alicums natura capax. Ipfa uero uniras tale nihiladmittit. Diuerfa eft igiruramp; fupior.Ens quidem diuifione totius incntiaderiuatur. Vnitas âtnô diuifione/ fed repcntione tonus in unum hocamp; illud fediftddit.Ens item diuifione minute. Vnd uero côtra diuifionefera per multiplicac. Deniqi ipfi quoqi Peripatetici déclarât excellétiam unitatts.Népe docéceandé efleformeunitatifq}naturâ:quoniâ quoqdq» ens é/eodéfit amp;nbsp;und, Ideoqi cd ex forma fit ens: eadéqi unum/ mento formæ unitanfqj natura eadem efle. Adddc huius c^ illius rónem elfe diuerfam. Cd eni ppueras quidé forma: fic per potentiâ formabilem fe diffundere:uniratis uero pp net as fimplicirer i fe eófi ftcre:atqi interim untre carrera amp;nbsp;intus amp;nbsp;extra/ cóftat rónem uniraris nó fold efle a forma/ideoqi ah cêntiadiffcrcntem:fcd fimpliaoré ctil prioremq5/amp; magis ad cxcclfitudincm principii prinentem.

PLOTINWS

Ä E^iquumcftindagare/nunquidin quolibet corum qua: fmgulatim funt

1 und/nóidcmfitfuacuiufq;eflentia/quodamp;und.Inuniucrloatentearqp

B elfétia idé fit cêntia uel ens prfus amp;nbsp;unum:adco ut q ens ipfd inueneric: unum quotp fueritafl*ccutus.Népe cd ipfa eéntia ipfum fit unum.ueluc fi eflenna fit intellectus:ipfum quoq unum intellectus cxiftat.Intellectus inquâ qui primo ens primaqi fit unum. Cumqi cradat aliis clTcndi munus/ fic amp;nbsp;catenus largiaruf ÖC unum. Quid enira aliudquifpiatn prêter ens tntcUccturntp elfe dix cric unum^

-ocr page 823-

Ipfum nâqj unum/auc idem acq? cns exidic. Homo cm’m Sc homo unus cft idem, Aucfaltéquêadmodumcuiuflibec numerus quida eft/uelutfiduo quædam dixe ns:ita profecco de requada fola dicitur unu.Si ergo numerus eft aliquid entiumz nimirü entium aliquideftSeunu.Quid ucfit/fupeftinquirédü.Sinautétocu hoe» machinano quidam éanimi res dinuraerareaggrediétis arq?f fequétis: fcquitur ; ipfum unum nihil reuera in rebus exiftere. Ratio tamé fupior aflerebanquicquid • amicrit unu/eflefimul amittere. Cófidcrarioneitaq?dignfi eft:nüquidfingulatim idem fit hoc ens atq? hoc unû:fimilitcrq5 ipfû oio eus/ ipfûqi fimpliciter unum fit penitus idé.Sed profecto fi ens uniufcuiufq? multitudo qugdâ cftnpfûucro und cflemultitudo nonpotcft:pculdubio diuerfûinterfeentutrunqi.Homo igiteft amp;nbsp;aîal Ô^ rônale/partefqi multç.Multaq? î eo uno quodâconglutinanE Aliiid igi cur homo eft/akud unû.Siquidem homo quidem diuiduus ed.Vnum uero pçni tus indiuiduum. Atqui amp;nbsp;totum ens cuncta in feomniacontinés magis étcxiliic multa: amp;nbsp;ab uno diuerfum:partiapatiôe ramé poiTidet unum.Preterea ens uitain habet amp;nbsp;mentem.Nefas enim eft/una uacuum id opman.Ens igiiur cd amp;nbsp;multa. Quod fl ens eft intellcctus/ fie rurfum ed neceflario multa:idq? multo etiâ magis fl fpés comprehédit: ideanaqi non edpenitus unum: fed potius ed numerus ali quis:tum idea quælibet/tum uniuerfa. Arepira unum/ficut mundus é unum.Oio aûtunum quidéexiditpiïmmSed îtellectus fpéfq;amp;en8 prima eflenon podunt. Quælibetenîfpés condatex mulris/amp;côpofitumquiddâ ed/ideoqipoderius , 111a enî ex quibus unûquodqicôponic/ nte pnora cenfenr. Quodaût intcllectus edenequeatipfum prlmû: per hæcquoq? patebir. Intellcctûneceffeedîintelligen do côfidere.Étcerteoptimû intellcctû/amp;' qui non externa profpicir/neceflariû ed: quod fupius ed itelligere. Ncpe dum couertif m feipfû:reuertitin phncipiu. lam uero fiipfeidcm ed/amp; quod intelligit/ôôquodintclligit/duplex iam exidir:cûqj fimplex nô fir/merito nec ed unû.Sinauté ad aliud afpicir/oio ad melius fufpicic arq? fupius. Quod fi turn ad fe/tum ad prædâtius figit intuicû:fic quoq; fecundû gradum tenere uidée. Oportet fane men té fie affecta alTeuerareiut adder quidem bono pnmoqi/ipfumq; fufpiciar.Prærerea fecum habitet:feipfam aiaduertés:atqî ira cuncta feeffecognofeens.Cum igit intellcctus fitadeo uarius/proculabed/uc ipfum fit unum. Quamobrem necipfumquidéunum effeomnia.Alioqn noam plius foret unum. Net^etiam ed îtellectus. Sic en nu rfus omniaforer. Quippecû îtellectus ipfe fit cuncta.Denitj neq? ens elfe putâdû.Ens enî ipfû prorfus é oîa.

MARSILIVS

Acceffus ad Deura nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap^III.

2^ y Nimus ctiâcum propemodûaeceditad Dcum/ambiguitatclaborat. Tu ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4“*^ îtellectus à: fpés ed/Â fpébus confueuitinniti. Deus at fpém habet

wLJLsul^.Tum etiâ quiaaîus tunc demû acceffiflc potedz cum ipfefactus ed: Deus. Ambigit ergo mox/utrû ipfemet fibi/an alter occurrat. Quifqs acceditad Deum bonum fûmum unum/difcedat ab oppofitis.i.a malo/ ab infimis/a multi tudine: excédât eoam intellectum.Intellcctus enî nô ed ipfum fimplicirer ens:fed ens dunraxat intcllcctualc. Deus auté edquolibet ente fuperior: îmo amp;nbsp;ipfo fim plidtercntc.Sicut enim ens fcnfibileforma fcnfibili terminât: fie ens intclligibilc * forma finit intclligibili.Sic deniqp ipfum cns ipfa en ns forma déterminât. Pnnei pium uero fup omne deterrainarû ex car. Neq? Rare dicitur/ne date datu cogatur.

uu nu

-ocr page 824-

Necullaadrcs habitudine facit quicg.Sed res abillofiuntquafinonfaciête/ficut non mutato mutantur,

PLOTINVS

,. q^^Vid na igiceftipfum unum/qua uc natura babet/S ed j^fecro nibil mird ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bé nó effe id facile dictu:^ppecu ncqi cns ncq? fpês exprimi facile poflic.

^kA,jgt;^Mépe cognitio nodra fpébus imtif. Quado uero ad iforme ahqd fertur aiusz cum cóprebenderenequeat: ppea ^nó determinenncq? uelut figuret uano quopia figurace/^tinus ide plabitur/mctuês neforrenibil ibi reporter. Quaobré in rebus eiufmói ualdc labo rat: libéterq? inde fæpe defcêdit/ab oi'bus uidclicet de ddens/quoufq; ad aliquid fenfibilc proruat. Vbi quaft i folido cóquiefcat. Velue afpectus in difcernendis fæpe paruis defatigatus/ libêreradmaiora fcflcctit. Sed quado aïus uidere p feipfü ftiidet/cum fc uideacfold/ ppea cpcum ipfo uidendo cófleturï unum;fitqicum illo ia unum:nimirum ex co qicum ipfo unum eft/ nó duin quod quærit/habercfeputat.Quonia abeo quodïtelligit/nóeftdiuerfus. ‘ Opg:pretium elf Ïpriinis cum q circa ipfum unu philofopbaturus fit/ira fc eópare. Népe cd und fit id quod quçnmus/pncipiumcp oium amp;nbsp;ipfum bond atq? pnmd/ mento ab üs que fuut circa pnma/oporret nó efleremotum:nccullo mó ad oium extrema prccipirari.Sed afcédentéad pnma feipfd ad excelfa reducerc:ab bis qug fcntiunc/poftremaq;fût.Expedit rurfus aium adhibcreomnimalignitatepurga tum/dum ad bond affectât accedere.Prœterea in pricipium fibi infitum fc iprimis attoUere: undqi ex muleis euadere: ft mópridpid atq? und fitinfpccturus. Opor tet igi£ alum fieri tunc icellectum/ideocp to ta aiam men comittere: amp;nbsp;i ea pannus

‘ collocare:uc quç iteUectus ipfe uidet/aius exprectus accipiat.Ipfocp iteUectu côté pleturamp; und. Sic tame/uefefum adhibeat nullum/ necetaliqda fenfu pueniens. Scd pura ddtaxac meteipfoq? metis primo punfiund contéplec.Quotiés igit ad / id côcemplâdd tractus aliqs magnitudinem uel figura uel quacunep molem circa I ' hacnatura imaginac/huiccerreadhâcfpeculationé dux nóextincïtellectus:quo

- ma incellecrus inapte natura ad hæcîfpicienda nó uertitur. Sed actio tabs potius ellfenfus ipfius opmionifcpfcnfum natura fequétis. Oportet adt ab it el let tu acci pcrenuntium/eorum qu^m eiusfuntpoteffate.Poteft ucro incellectus infpicere uelquæ funt fup ipfum/uel fua uel que agunc ab eo.Pura quidem funr etiâ quæ funcineo.Punota uero atqifimplicioraquaefupiorafunrintellectu. Immo uero quod elf intellectu fupius. Quaobréquodintelleccu fupius eff/nó elf irellcctus : fed ante inccllectd extat. Incellectus enieff aliqd ennd.lllud uero nó aliquid: fed unolt;juoq? fupius.Neep eft ens.Na ens uelut forma ipfâ entis babet.Sed illud elf prorfus iforme:ab itelligibili etiâ forma fecrctd.Vnius nâq; natura cd fit^nitrix * • oium/mento nulld cxilfic illorum.Igicncqj quid exilfic/neq? quale/neq? qtd.Prç t terea nó eft iteUectus/ nó aia/nó mouetur/non quiefdt/nó elf in loco/nó elf in té pore. Sed ipfum feeddum fe uniforme/imo uero informe fup oém exiftés formât fup mocum:fup ftaed.Hæc eni circa ens ucrfanc:quç quidé ipfd multaconficidr. Verum cur non Ifac fairem/ fi non raouecur? Quoniam area cns quidem horum alterd uel utrdqj uerfari necelfarid eft.Preterea quod ftat/ipfo uidclicet ftatu ftas

• apellatur: neq; idem elf pçnitus arq flatus. Ideoep acaditipfi/ ncq? fimplex ulre - nuspmanct.Iamucroquando ipfûunûetTeoîum caufâafbrmamusinôdiamus ob hoc aliquid ipfi contingens;fed nobis potius acadcns:quoniam ab co fcilicet

-ocr page 825-

aUquid habeamus/ipfo in fe interim pmanentc. Proinde exacnfTima rone de Deo loquecem: ncqi illud ncq; hocdiccre fas eft:Scd nos uelut extnnfeciis circuiiagan res affecnones fiuepafliones ibinoftras utcunqipofTumus inrerpretan conamur. Ecalias quide propius ad hocipfum accedimus: alias ante inccm logins ambigui race prolabimur.

MARSILIVS

AccefiTusadDeum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.nn^

Rindpium rcru eft p^itus icorporeum/imobilc unu.Cu igir nequeamus I ■ illud atringere p oppofita/ mento ncc imaginanone arrigimus corporalia machinante: nee raobili rone rautabile nonihil femper excogiranteznec in tclligcnriafuapcenatura mulnpliduanum Temperaliquid méditante. Sed arringi mus candé unitatequadâaîæintellectu fupioré:quâdo ad eâ a multirudinc tâ inti ma q externa pçnitus fegregatieófugimus.Tuneprimum præfentis ubiq; fép Del fignumiânobis pfecre prüfens habemus/pr^cipuctrinum. Nouum lumé:mfuetu amoré:mextimabilegaudiû. Ad hoecôfequédû duo côferunc.Doccnnaqdëianq uta:fegregatio uero dicta tanquâ animi præparatio,

PLOTINVS.

Ccidit ât dubitario defectufqi nobis/drea cognofeédum Deum/prædpue quomâ neepp quadâ faêtiâ/nccpp iteUigénâ ullâcognofeimus iUlkIicue _ gt;Lâliafolemus/quæîtelligibLlia nuncupâturded p præfétiâquâdâfcrétia me lïoré. Aîa uero pcul euadit ab unomeqj eft pçnitus unum:quâdo fcientiâ alicuius aUummit.Sciétia enî rôquædâeft:rô uero multa.Vnum ergo rranfgredif in nume rura multitudinéq? plapla.Scientiâ ergo neceflanum é tranfcédere:nec ullo mô ab eo quod eft efleunum ufqprguarican.Sed a fciêcia rebufqi fciédis omniqpalio put d^roep fpectaculo feuocan .Orane nâq? pulchrum amp;nbsp;illo é poftenus/Ä: ab illo:quê admodû diumû omnelumé a folc.Quâobré fûmum Deû Plato inquit neep fcribi unq/neqi dia pofte. Scnbimus ât loqraurqi deillo frequéter/ut ita falrêdifputatio nibus noftns aîum exatemus:amp; ad diuinum fpcctaculum dingamus:quali quaa dam oftédentes uiâ uifcre nônihil defiderâti. Doctrina quidé ufq? ad uiam amp;nbsp;itcr fuas uircs extêdit. Deum uero uidereiâopus illius eft/quiuidereuoluciit.lllepfe cto netp puenit ad fpectaculum/neqj illius cófpicitlucé:amp;: iccirco neq; aft ci c meier ncqi affecdoné fiucpaftonë guftat i fe amatoriâ ex îtuitu folitâ proficifa:fi quart do amator î amato ïam côquiefcat:ubi fane uerum accipit lumen/totâ lUummans animâppius accedenté:illemq ralianon aflequit/qui molit illuc afeendeve/ns ad hue rctrograuatus tractufepatergo/ quçfuntinfpccturis obftacula. Neq?illucafcê ditfolus:fcd trahit itereafccum quod difiungatab illo:uel potius nôdum eft 010 redactus î unum. Deus enî a nullo uf^ abcft: amp;nbsp;quodâmô abefte uidef ab oibus: adeo ut prüfens ubiq? fit/iterumq? nô prüfens. Nam lis duntaxat é præfens/qui cà percpoftunt:atqî ita parati funt/utcum illo congruere/ac uelut ipfum attingere ua leâtp ftmilitudmê uidclicctquâdâ infirâcp poténâ/munen inde triburo cognatâ: quâdo fa licet animus omnino ftceft affectus/ficue erat cum inde proceftit.ldeoqj Uidereiam potcft;ficucipfcDeuseftnatura uidendus. llleinquam nondumilluc ufcp peruenit/qui proptcr hgeobftacula inde rerrahitur:ucl enam protrahit ad iter inoras quoniam défit racioz difaplinaçp illucufque perducens/ fidemep faciès de diuims. Sed profecto quorum ad cetera fpectat obftacula feipfum quifqi in culpa

UU V

-ocr page 826-

îurepofuerit.Nempecohari debet abefle peul ab omnibus:folufq? euadere.Quan ca uero adrónes pcmer/quibus forre minus credat/ficdcniq? pfeccurus cxcogitet.

MARSILIVS.

Acceflus ad Deum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÇapiY-

*■ WT5theologia noHra/ât bbro de amore/amp; fecudo cpidolarum libro tones di I ligéuus afllgnauimuszquibus gradarim afcendédum fit a natura corporea jB,__quedimêfionizmotuânumcro fubiecta eft/ad aiamdimenfione iam hberä. Ab ala mobili multipkciqi ad itellectum imobilc guide;fed mulnplicé. At^ irerim ab intellcccu ipfius aîæ proprio ad ipfû fimplidccr intellecm.Tadem ab intellectu quinecellario i fe multiformis ed/adipfa fimplicirer unü:quod nó fit cns unu/ne ita fit multiplex.Siquidem ró unius amp;nbsp;entis eftdiuerfa. Ens eni ÓC mulritudinéad raient:à: nihilum habet oppofitu. Vnü uero multitudiné nó fubftinenfed refpuit ut oppofitam.Eft igitur nó ens: fed prinapium entis penitus abfoluti. Atq? incerca principium fpérum abfolutaru. Omnes eni fpés naturalium i primo eflefuum effe poflidentabfoIutum.Quado Deum nominamus unü/fimplicitatéipfam .uaticina mur penitus indiuidua. Quæfup ciTcnciâ principni eft eftentiælôgc ex cellen us q uniras numerorû amp;nbsp;fignû dimenfionû. Profecto ficut ens continuû arq? ens difcre turn ad aliquid indiuiduum refoluunnita ipfura fimplicitcr ens referc ad ipfû fun pliciter indiuiduum.

I^OTINVS

QVicunq; tes opinatur fortuna cafuqj temerario gubernari/ caufisq? dûtaxat* 1 corporels côuneri:is ab ipfo Deo uniufqj ipfius intelligêtia eft lógeremo tus.Neqi nos ad hommes ficaffecros uerba facimus:fed adillos tantum: qui nature aham prêter corpora ponunt/amp;: adaiam fairem ufq? peruemût. His igi tur expedit/naturam aiæ diligenter aîaduçrtcrc:rum qtum fpectatad alia:tum uel maxime quéadn.odû ab intellectu peed in rónem^p inde fu fdpiés alTequituramp; uir tucé.Praïcer hec auc intellectu altern prêter intellectu róemanre/q rónalis cognoiac/ cófidcrare decec. Item rónis difcurfiones/ fiueargumétationcs/uelutiam m diftan tia quada acq? motu.Scienrias quogp rónes m aia tales i manifcllo lâ poficas/ppca qianimæinfufus ficintellectus fcientiarum caufa.Qui de ïtcilecrfi uidearquatiien fibilem:quia uidelicet popiaiaduertiq? poflit: intcllcctum mq dcfup incubentem aïae/eius patrem:mundüintelligibilem:mtellecrum oio quietüiamp; uelut quiecuquê dam mocum/oia 1 fehabenté/exiftencê oia:mulcitudmcm indilcretam/ rurfufqidl fcrecam.Neqs.n.difcernif/ficut rónes i prolanonefolent: fed tan^ rónes lâ feciidu unum quiddaexcogitante. Neq, rurfus qua: 1 camérefurit cófundunt.Prodit.n. unüquodq? feorfü/ quéadmodû amp;nbsp;i fcientus acadir. Népe cü oia in quoda mdiui duo cógruit.-fingulataméab alus fcccrauntur.H^citaqj multi ludo collecta fimuh hic mundus intclligibilis adftac quidem primo qproxime: hunc ró elle ex neceffi tatecócludit/fi qua ró aiam quoqs effecóuinat:hoc fane prçftâtius eft q aîa. Neqj tarnen eft primû. Quoniâ neep unû eft/neep fimplex. At ipfû unû oiumqi principiû eft pculdubio fimplex.Proîde quod fupius eftipfo cntiû præftatiflimo/ fiqdc ali qd oporcer elfe méte fupius:que quidé elle uult unû/neqi tamé eft unû fed laltê eft aliqd uniforme. Quoniâintclleccusnóéin feipfo difpfus: fed reuerafecû ipfo tô fpiracneqiquafi articulatim côpoficû fc attrectat/ppeaqfit uniqp5Ximû:quis ai» uno quodâmodo fccedens mdeatur auderc:quod mq fupcr hoc muabduer exiatl

-ocr page 827-

uclut miïaculumefli’prum unum. Quod fane en s no efldi'cêdumrncbic quoqj ipfum unû dealio prædicet.Cui profecto nullum reuera cóuenit nomé.Sm auté nolare cogamur/cómuni qdem apellanone unû comode apcllat.Nó adeo fame ut primo qmdé ahud fit/demde ûnû.Difficile fane cognitu ob bâc prçcipuc can '^ Ut-fam.Cognitum uero pocifTimû ex progenie crus efletia.Ncmpe î cflennam intel lectus adducic. Ipfius aütunius natura talis exiftic/utfic fons oïum oprimorü: Ac poteftas cnria gen eras/pm an és î feipfa:necp diminutióem fubiens gcnerâdo: ncqpi rebus genius requiefcens.Népcamp;quodante hæc exiflit/nominamus unû quada necefii täte corapulfi:optantes uidelicet pnma oïum natura ipfo noïe iter, nos defignare:nos ipfos i nononem indiuiduam adducétcsiaiaraq; in unû redt gere cóten dentes. Vbi certe nó fic unû amp;nbsp;imptibile dicimus/uclut fignti amp;: unira tem didmus numeralé. Quod eni fic eft unü/eft quanti principiû.Quod qdem -nunquâ forec/mfi efTéua/ór quod ante effentiam eff/prccedcret.Quamobré togi nbsp;nbsp;'

tauonis aciem i his defigere nó debemus:fed unitatcm bac amp;nbsp;fignü analogica ii mikcudine quada unû ipfum repr^fentare putandû/ob quandâ fimplicitaté mul ucudmis diuifioniscp expertem.

MARSILiyS._,

AcoefluAad Deum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^P? ^^’

C^^Ppofita quadam uia accedimus i diméfionibus numcriscp ad indiuiduu o Ifuum: atcp î cntibus ad mdiuiduü illud quod cnrium eft pridpium. Illic ^^eni ad innmum aliqd/ac minimü peruemt. Hic aüt ad extimü à ampliffi mum.Maximü inq fimplicitate arq? uirtute.Eft enim fimplicius femper qualibet apud te excogitarafimpliacate:atc^potenuus fimiliter poteftate. Solü ipfü unû effe pór uniucrfi pricipm. Solü naqi feipfo fufficiês é oïo.Quicqd uero piæter il ., lud eft neceffario multiplcx/quacruplicê faite pacit indigentia. Siqdë in eo totü egetpubustPars item pte.Partes quoq; toto. Den iqi cûctaquodâ extrinfccus có ponéce.Iam uero adprincipiü punce nihilqujrere/nibil accipe/nibil amirtere.So lum uero unû ipfum id munus béttalioqn unû certe nó ent, Cü ipfü unû nega mus ïtelligerc/ne fore multiplex eópeUamus/non negamus cflelutem mira intel ligentiæ creatncemiVel itclligentiam effe:fi modo îtelligêtia lucêfignihcet intel ligentia melioré/habétem î fe/imo p^nirus exiftêtcm quicquid îteiligentibus eih optandû.Nec igic fui ipfius incerta ncc aliorum:fed abfqi côpofitionc arqj refpe cru fibi ipfi mirabilttcrcctertsqi lucenté.Demq? ficucalibi diximusmó aliter Plq »^_-.^ s tinus q Dionyfius Areopagitapnneipium fuperincelligcntiam/uitam/eflentiani effeputat.

TLOTINVS.

^'Vo nam igic modo didmus unû? Qua ue róne ad id poriffimû accomo * 4 Bdarc îtelltgentiam poffumus?Ira pfectoifi excellentiori admodû róne la ' . ^^ffegmus unû/q unitacé amp;fignum aflerere folearaus.Hic enî ams magni tudinem amp;nbsp;multitudinem detrahés paulatim/in minimû deniqj defining tan dé in aliquo refidct:quod quâuis mdiuiduû fit/erat ramé î tc.diüidiia:amp; lacebat m ,alio. Âc ipfum unum neq? î alio/neqj î re diuidua refideuNetp fie eft mdiuiduû/ .ut quiddâ minimû.Eft enî omm maximû:nô magnitudine quidé/fed potenua. Quapp quâdo dicif indiuiduû/indiuifibilé dicimus poceftaté. Quâdoquidem _amp;qua: font poft ipfum/nôfecûdû molcs/fedfecûdù uircs mdiuidua ludicanf.

-ocr page 828-

Deum prçrerea infinitum nominate debemus/nô quafi fir magniruJo que Jam uel muîntu Jo/quam nóliceat pertranfire: fed quia fit poreftas/quâ eópfehédere •'* nequeas.Quanuis enim exeelfum prouinbus cogites illum/ueluc îtellcctum aut Ç Deunuadhuc camé fupeft admodum excellêtius. Ac rurfus quado illum cogita none fummope perducis ad unum/tücquoq) bacabs teexcogiratâ fimplicitatc fupac unicatem.Tu fiquidé ad fumma tuç ïtelhgêtig unitarem illum prouinbus redigebas. Ille uero fupra modü fupannam i feipfo permanennee ei unq aliqd acadic/^ Prarcerca pór aliquis p id quod feipfo fufFidés apeUaf/fummâ Dei uni tatem nibdominus comprobare. Oportet eni fummu rerum pricipium nullo mo / do indigum elTe/fcd fuffiaentifftmü ofum/maximeqr feipfo cótemum.Quicqd 2 auténounueft/fed multumeceffario eftegenu.Quippccu ipfum quidcm nokt unuded ex mulris unü eu adat. I ta q? eius elfen na indiget unü fieri. At ipfum und feipfo nó indiget. Ipfuin naq? lara exiftit. Quinenam quod i fc raulta elk tot in diget/quot amp;nbsp;exilht.Ec quodlibet eorum quæ funt i eo/cum nó in feipfo fit/fcd unacûcæceris/cetteindiget aliis.Ideoqiamp;fccüdum unüqiiodq? amp;nbsp;fecundu totn ciufmodi aliquid effe dedarat egenu. Si ergo neceiïariü eff aliqd ede fuffiaen nflimum effe oportet amp;: unü. Talc uidclicetfolû exifiés utneq, adfeipfum/netp ad aliud quicquâ fit egenû. Nó enf quçnt aliquid ucquâdoqi finneq? rurfus uc benefinneqi eciam utibi funderur. Nempe cum aliis ipfum fit turn elfen du turn bene elfédi caufa/merito hoc ipfum quod eft/amp;: bene efbno habet ab aliis. Quid ƒ eni fibi bene elfe aliûde redundet? Quapp huicipfû bene effe nô accidic. Ipfum nâcpexiliit hoc ipfum^Locus item huiceft nullus/nullo enî indiget fundamen '- to;quafi fe fubfbnere nó polfit.Nam quod i alio fundâdum efl/uira uacuû ludt catur/raolcsqi labâs/nifi forte fubftincaf. Stabiliunf amp;nbsp;alia pp ipfum :p quem Si fimulexnteru‘t/amp;:locum fortitafunt ubi exordinclocarétur.Quodauréqupc locum/proculdubio eft cgenum. Ac uero pricipium his qusfequunf minime m digec. Icaqj pricipium oiura prorfus indiget nullisy^Iam uero quod indigü eft/ ppea indigés iudicac:quonia pricipium appetat.Si auc ipfum unü egeataliquot queiec lam nóeffe ultenus unum.Deftructoreigic indigebit. Vcrüraméquicqd uidigü apeUaf/bonihabitus amp;feruatoris eft indigés.Quamobrem uni nihil eft bonmneqi uolutasigitalicuiustfed eft(ucica dixerim)fupboiiü:lpfumqïnólib£ raenfed aliis exiftic bonö/fiquid mó pticiparc poffit; Neep ineft itelligétia uni : -ne i eo fit inde diuerfiras. Rurfum neq? motus é ullus.Eft eni motu icelligêtiacp fupcrius.Quid eni fteUiget?An forte feipfura?Quod fi ita fit/anreintelligentie igic elfer ignorâs:ôd iteUigencia indigerec;uc fe prorfus agnofcat.Quod ramé fe ipfo fibi fufficiés ée céfer. Proide ódfi neqi cognofcit/ncq itelligit lemetipfu/nó tamé iccirco i eo ignorana eft. Ignora na enim eóngit ad alcerû;quâdo hoc illud ignorât. Quod auc folum eft/oio neq? cognofcit/neqp rurfus habet aliqd/quod ignoret:Sed oâficunû fibimec(utita dixenm)unitifrimü/nimirum itelligétia fui nó indigec.Quoniâ neep adhibendü illi eft hoc ipfum/quod dicit elle fecumme ipfum unü ferucs: Immo uero amp;nbsp;ïtelligénam 00 cófciétiam aiaduerfionemq pro pnam/óc fui ipfius agnitióem/ód aliorum percepnóem inde prorfus aufeire debe muSjf lam uero neque fecudum códitióem icelligéns:fed potius fecudum ipfum itclligécig actum Deum cxiftimare dccer. Ac icelligécia nóicelligit:fed eft alns m telligédi caufa.Caufa uero nó idem eft acque quod acaufa prouenic/oium itacp

-ocr page 829-

caufaznihil prorfus eft oîiim. Neq? fgir earn hoc bona quod probet alnszefTc I'u dicare debemus:Sed ipfum alia rone bonum ceteris bonis admodu excellenus.

MARSILIVS.

Accefius ad Peum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^.VIL

^T fi Deus eft ubiq^/perfpicue ramen i fummo irelltgétiæ lacer. Aa bâclu ■ ^■■■■cem perfpiciédam forma:oés nó folum imaginabiles/fed enam ïrelligibi Wlt;_^^es/raqua nubes obftât.Has igit oés procul difcutc/diuina lucé méreTere na féliciter percepturus.

PLOTINVS.

^' I auc ex eo cp Deus nihil hora fit/tu ppea idefinfra mens ambiguitate nu tas/age i his faite fige mens îtuitura:ac deiceps ab his î Deâ rota méte re curre. Neqi tamé ita ut extra iacias cogitatióis itencióem. Nó eni pofitus . eft Deus alicubi ita ut deftituat alia.Sed ubicüqj eft quod pofit atngere/ipfe De us eftprgfés.Solum nópotétinóadeft. Turn uero quemadmodü i aliis nódac cum q itelligttaliquid/eiqi torus incumbit aliud iterim ïtelligereifed expedit in teUigédæ rei nihil almd adhiberc: ut ipfum itelligibile fit:fimiliter amp;nbsp;hic fieri nó pót:uc q alterius cuiufquam i aio figuram habet/ intelligat ïtcrea Deum/dum fi gurafuüexfequicactum.Neqjrurfus aiamaliisoccupatä/poffibile eft figura có rrariifigurari. Scd quemadmodü materiam tradunefle oium qualitanbus uacua oportere;fi modo fit figuras oium fufceptura:fic amp;nbsp;multo magis aïatn ede opor tec informé/fi omnt carere debetobftaculo:quod forfitan impedire poOinne ab j ipfa oium prima natura illu(fretur/amp; impleaf ad uotum. Si res ira fe habet/opç pretium eft animû ab oîbus exteris fegregatum/ad intima pçnitus fe côucrtere; nclt;p ad externum aliquid reuocari:fed lam oîa nefdentem:amp; antea quidem affe ctione:tûc uero etiam fpcciebus:nefcientem quoqi feipfum cotemplatiom illius incûbere:ciq5 familiariter inhçrere. Ac deinde quafi fans ïam conuerfatû fi poilu: accedere nunnum/cofuetudinem illam aliis pr^rerea declarâtcm. Qua forian amp;: Minos quâdoqi fretus/prçcipuecolloquio louis familians eft habitus.Cums fa necolloquii memor leges ad illius fimilicudiné codidindiuino uidelicer illo co . memo adcódendas leges inftructus. Forfan uero aius aliquis ciuiles mftitutio nes diuina familiancate minus dignas exiffimarin fi in cxcelfis pfeuerare malue rit. Quod qdé illi q qplurimü eft intuitus rite uidec accidere. Ïnquit ergo Deu extra nullum ede:fed ineffe oîbus minime cognofcétibus;Ipfi nâq? fugiût extra Deumdmmo uero extra feipfos.Merito igif quê fugiûnapprehédere nequeût. Et q feipfos iam pcrdiderûnalium indagarc nó ualët. Atqui amp;nbsp;films furore quo dam extra fe pofitus/nó agnofcet pattern. Qui uero feipfum didicerit/enâ unde fit/iure cognofcet.

MARSILIVS. ,

Acceflus jdDeum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.VIIL

-^^^^Eus efttlt;quaindiuiduum amp;imobilecécrum uniuerfi:aquo amp;:adquod-I d Kia pendér.Similiter ïtellectus diuini animiqi ïtellectuales inde crean/fua ^^-^qugdam habet centra.i .unitates effétiales Ir dl ecru fuperiores. In inteUec tibus ergo diuinis prêter eiufmodi centrum extatorbis unus.i.propnus intellec tus.In aïa uero ultra centrum fuum func tris orbes intellectus/rano/imaginano. Centrum quidem femper copulatum eft cum uniuerfi ceiitro .Intellectualis orbis,

-ocr page 830-

perperuo rcuolui? eirca idem.Orbis aût rationalis atq;imaginalis aliquâdo cires centrum fuû atq diuinû uoluif. Aliquando quafifrangif/amp; p obliquû dcclinac adalia.Interca dum fimilem bruns uitâ agimus rónead Deum nôcôuerfi intcUe ctu:faltcm clam rcuoluimur circa Deum. Reftat quinetiâ affectus quidâ in rone ftimulis quandoep fuis rcuocaturus ad Deum.Cuiquâdo pgnitus copul|imurî s quoniâ per un ira tem cffennalem illi iungimur / in tenus loge pleniusq. fruimur /j g qui re quauis eognofeédo poric.Probabile uero eft eiufmodi copula nos cooP iunctos inde minime difccffuros. Copula uero eft arctiffima/quâdo incorporel incorporeo iungitur:fi modo alterum corum formalem diuerfitatcm lara depo fuerit:pcr quâ uuq folam difcrepabat ab altero.

PLOTINVS.

^ Iquis igicaîus feipfum ano quodâ tempore noucrit/agnoucrirqj motuni eius non efle rectum/nifi forfan quâdo aliquam pane fractiôem:naruralé uero motû efle tanqua circularem area aliquid/non ex tern û quidem/fed / dreacentrum:centrum auté id effe/a quo circulus p)fiafaë/ is profecto drea hoe ipfum a quo cxtar/mouebit: Atq; ad id fe undiqp cóferens/ipfü ad illud penitus applicable Ad quod aias oés fe cóferre dccebat. Ferunc auté illuc Deorü alp fem *' per.Et iccirco Dii funt/quoniam ferunc ad lUud.Deus enï eft quicqd eft illi con 1/ lunctum. Quod aût proculdiftat/ homo eft: homo mq multiplex atqjbrutum. Quod igtc eft ueluc aig centrum/num hoc ipfum eft/quod eft ftudiofe qugfitu? Sed profecro aliud quiddâ efle cenfendu: in quod oia quafi centra concurrunc, Memmifte uero oportet/ apellatióem centri Bullis amp;nbsp;circuli/fecudum quandam analog!ascorapanonem hicadduci. Anima eni no fic eft circulus/ut figura,Sed quoniam i ea amp;: area earn eft antiqua prçcipuaq natura. Arq? a tali quodam ala pcndet/magisqj etiam quado totus eft ai us fepatus. Nue uero poftqua pars ali qua noftn corpore mcrgit/ pinde ac fiquis i aqua pedes babeat/rcliquo auté eor porcfupctaquam/nimirû eoipfo quod corpore non eft fubmerfum crecti fubli raius/pnoftrum centrum cum ipfo uelutoîum centro coniûgimur.Sicutfçpefo lemus circulorû/mulcorû centra/circûfufç amp;:cóttnétis fpcrç centro prfus affigere. Si igic animorû orbes/corporei effent orbes/certequadâcôditione loci/cômuni innitercnt cenrro.Et area eiufmodi centrû alieubi firum/orbes animi uoluerenf.

Quonia uero amp;nbsp;aiœ ipfæitelligibiles funt/ amp;: illud eft itellcctu fupius/exiftiman dum eft aliis quibufdam uiribus:qua uidelicet róne ïtelligens ad id quod intelli gicnaturaliter/admoueripoteft/copulam eiufmói coficuAtcp ena propinquius q ïteUigens/adeffe fimilitudine amp;nbsp;identitare (ut ita dixerim) quadam/cognatoeç ?. copulan nullo intenm feiungentc. Corpora enï propter corpora coniungi alus / prohibent. At incorporea/corporum obftaculo difiungi nó poffunt. Nó igif lo V co iter fe incorporca diftat:fed altcritate potius amp;nbsp;differétia quadam. Quâdo igi turdluerfitas hacc/amp; ut italoquar/alteritas abeft:tûcquæppea diuerfa nó funt/ fibi inuicem adfunt. Illud fane cum nullam ï fe admitiat diuerfitaré/femp adeft: Nos aût tue præfentes illi fumus/quâdo diuerfitatem nullam prorfus habemus. lllud rurfus non appétit nos/ ut inde area nos uerfari cogat. At nos illud appeti mus.ldeoqj circa illud ipfi uerfamur. lam uero femp reuoluimur area idem:Nô tamé affidue afpicimus ipfum. Sed quemadmodû cantantium chorus/quanuis area fummû dueem fe teuoluat/diuera tarnen alieubi pot ab ipfo ducis ai peetui

-ocr page 831-

atqp diflbnare.Sed quado ad ipfum uernt/ recte admodü cocinitz ac area ipfum tflefe reuera cóuercic: ita amp;nbsp;nos femp reuoluimur circa Deum/etiam quado inde foluemur oïo:neq; illum ulccrius cognofcemus.No ramen i ipfum femp cóuerti munfed quado i eum prfus mfpicimus/mc deniq? nobis finis optatus requiefep códngit. Neep amplius diflonamus:dum falicec diuinu reuera chorum agimus circa dlum.

MARSILIVS.

- yz^eantudo animç córemplantis Deum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.IX, Icutoiabona func aprimo bono/ ficois amorad quodcuep bonumrera tur/accenfus eft naturalitcr ab codem.Amor ergo noftcr cum i nullis uf^ bonis quiefcat uelut finezpro fine ubi fit quieturus hér idem bond quod habuit/amp;: pricipium. Quemadmodû uero appetirus ad bonü naturalicer incira tur/fic à: fruinoem exigic naturalé:Nó imaginalé tatu amp;nbsp;ï cognirione quada fola pofitam:fed rcipfanaruram noftrakus afficienté:quodquidem ifenfibusappa ret/amp;:corpore.Multo magis primi boni fruino naturalis enenalisqï nobis euade re debec:nec p modu ïceUigcnng fimplias:fed naturæ: Vbi fruirio tanro fit pene trantior imedullas q intelligécia/quato ïtelligentia folet obiecrûpfundius pene trare q fenfus.Igic frui Deo nó tam eft uideie q tangere:nec id quidem extunfe cus:fed p^ntcus illabi/acdiuinitus afficizEfhciq? Deum ficut q amp;: aliméto ucfcic tandem etficitalimentum:ucl forte uicilTim . Sed o Piotine poftq ifta cocefferas/ j cófequêter/ói cóceflurus eras/aiam i Deum iam tranflaram inde nó difceffura.Ec aïam que naturaliterapta eft/ucactu intirao cóuertaf m Dcum/fiatq Deus:non efleaptam/utmotu proprio aliquado tranfferat m brutum.

PLQTINVS.

Ndioc autchoro infpicituitæ fonrem/fontem mentis:entis ipfius princi pium:bonicaufam/radicéaîæ:Quæquidénô ita ex Deo effluüt/ ut eum _jBL_£Ón^uanr.Nó em moles eft Deus:alioquin indegenita coriupnbilia fo rent.Nüc uero fempiterna fûc:quoniâ eorum prtneipium eodem fe modo femp habeemeq? i illa diuidic/fcd permanct kegrum/dum producit.Quamobrem dia quoq?permanent:uelut fi Sole man en te/perm an eret amp;nbsp;lumé. Iam uero neq? nos inde feiuncti fumus/neq? feorfum uiuimus/ quauis natura corporis incidcs nos traxericad feipfam.Simul em afflamur inde/arqi feruamur.Nó adeo tamé/ut die quidem nobis tradiderix/deinde ramen dider a nobis: Sed connue largiac/quatc nus hocipfum quod ed/pfeuerat: imo uero quatenus ad dlum ipfi uejsjmus, Hicprofecto bonum confiftic noftrum,Hinc procul abefle nihil aliud minus.Hic anima requiefcic.Hic tatum animus a malis ed liber/ podqualï^m cum amalis recurrericliberum.Hicuere intclligit:nec ullis edobnoxius p^ionS bus.Hic folum uiuere reuera cótingir. Quod enim nüc uiuere dicitur fine Deo/ ueftigium uirç eft fupemam imitans uitam. lllicautem uiuerc/mentis edactus, Actus autem Deos quoq?generat/dum atringit Deum tacru quoda occulto atqp tranqudlo. Generac autem pulchntudinem: generat amp;nbsp;iuftitiam: generat ipfam quoqj uirtutem.Hxc enim Deo p regn as anima parit. Atque id animo principm eft/Se finis. Prindpium quidem/quoniam inde proccdit. Finis autem/quoniam illic eius eft bonum.Perueniésep dluc ipfe hocipfum quod erar/euadit. Quod enim hic eft/in his qua: uerfatur/cafus eft aliquis/acq} fuga alarnq? laccura. Indi

-ocr page 832-

cataurem illicbonum noftruconfiftere/amoripfeingeriftus animorprontamor comugatur animis èCin fcripris amp;nbsp;fabulis. Nempe quoniam aliud animus eft q ,» Deus/S^ tarnen eft ex illo/neceflario amat illum. lam uero cö ibi inuit/cafleftem ' habet amorem:Hicaucc córaunis fit atquuIgaris.Cxleftis emm illic régnât Ve nus.Hicautein uulgaris fit Venus quafi iam(utitadicam)adulrcrara.Eitautetn ois anima Venus.Quod quidé quanuis uerbis obfcuris indicât naralia Venens/ amorqï fimul cu Vcneregenitus. Animus ergo i naturali habitu cóftitutus amat Deum/Deo cómifceri defideras quafi pulchram uirginiratem honefto affectans amore. Poftquam uero i generationem lapfus/quibufdam quafi cónubiis fallt rur/amoréqrcómutans reportât pro diuino caducum / rticquafi a patrefeiunct^^ lafciuit.Sed rurfus lafciuias humanas exofus/amp;' ab bis fe caftum eximens/ad pa* trein quadoqpreuertitur affectione iam bearapotirus. Siquis aut affectióem fine patfioné eiufmói prorfus ignorât/hinc excogitct/ex bumanis amoribus id con lectans.Quatauidehcet félicitas extimet/reardenreramatapotiri.Tamamp;fi qux hicanobis amatur mortaliafuntamp; noxia/öd ad imagines quafdam amoresipfi fcruntur.Ac tandem îcôtrarium tranfmutantur.Quippecû quod fectatifumusz amadum fiuenobis amatum reuera nó fuencneqj nofhum bonü:neqï quod na turaliter exoptamus.lllicautem ipfum reuera uiget amatum.Qui cumcómifcc h licet;fieriq; parricipem/ucreqi prorfus habere.Quippe cü extrinfecus camibus non tegatur. Quifquis autem id nouit/cognouircerte quod loquor.Quemad modum fcilicet anima tücaliam agftuitamzAtqiprogrediens amp;nbsp;tam pro greffa/ amp;nbsp;De um deniqi confccuta/plane cognofcit iam prorfus affecta/qradfit iple uerç uicçlargitor. Et profecto nullo illiceff opus uitenus:Sed contra/c^tera prorfus deponere debet:amp; ïeofoloconfifterc:Deusqi fieri tantiureliquis p^nitus ampu ; raus/qug circum nobis adherent. Quamobrem binc emigrate properâdum eit:

dolendumcp nobis/qgt; aliqua bic ex parte alligari uiuamus: Vt toto pçnitus aio complecramur Deü:nihilq3reliqui fit i nobis/quo nó panter atrigamus. Iam uc ro i eo uiuendi flatu uidere licet Deu atep feiplum/quemadmodu fas eft uiderez feipfum quidem illuminató/intelligibili lam lumine plenum: Immo uero lumé/ ipfum purum/leue/fublime/Deum tüceffectum:lmmo uero iam exiflctem:tunc quidem accéfum. Sm autem grauatus animus rurfus inde labatur/iam quafi rur fus extinctum.

MARSILIVS.

Fruitio Dei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.X.

-yT^imus abfoluta tandé præparationc Deo qproximus exinfinito bono uirtutem attrahcndi infinitam prorfus babéte/amorem crga ipfum conci infinitum: Vtnnqjigituradeotranfformatur in Deü/ucintuenti moK nóutamnuTs iam occurrat:fed ut Deus.Quemadmodum fi aer attenuetur in lu men. Quod iam forte ab initio contigit igni. Hincillud Pauk noftriiQui adhg ’ ret Deo/unusfitfpiritus. Conceffit quidem Plotinus intellectum nolhum Deo femel potitum:Nunquam indediucrti. Concedit amp;: rationem conuerti ad intel lectum/quando difcurfionedepofita/argumentatio ï eaiam fubito fit intuitus. Conceffurus erat Sc rationem ibi perpetuo contuen præfertim a corpore pannus abfolutam:quod amp;nbsp;bic interloquédum tetigiffc uidetur.

PLÜTINVS.

-ocr page 833-

Vrnam i'giïur animus ibi nó permanet^Profecto quoniam noJum Eine I c lemigrauitommno.Entautem Ódquando dabitur conrinuiras intuendi: faheet corpus nullo modo mtuitum perturbabir. Edaurem qui ui dic/nóqutKj proprie perturbatur/fed aliud quiddam. Arqui amp;:ipfequi uidebac tune præopue uacar a uifione/quado ab ca nó uacat fcientia/quæ in demonßra nonibus cóiccturisqx/amp; rationis difcurfione uerfatur.Ipfum uero quod eft uide re 5cipfe uidés/nó ultenus ratio quidam eft;fed quiddam cxcellennus ratione/ rationemq? antecedens. Acque fiquo modo in róne fit/eft ibi potius ranquam ui fum. Qiufquis igiffeipfum uidet/certedum uidet/feinfpicit ficaffectü: Immo uero fibi ficdifpofito cobærebir: talemcp perfenrict/fimpliccm lam prorfus effee turn. Forfan uero neq? uidere dicédum:fed fieri potius ipfum uifum.Siquidem Exeduo quædâ efleputandum:Scilicet uidens arque uifum.Neq? utraqr unum. TamSefi ferm o bic uidctur audétior. Tune fane neq? proprie uidct: neqi tanqua uidens ipfedifcernitineque duo quidam imaginatur. Sed animus tune tanqua factusiam aliusineque ipfeultenus neque fui duntaxat illucfcconfert: ciq^fe dedit/factufqi torus illius/euadit protinus unum/ranquam centrum cum centro coniungcns.Hic Ó^cnim concurrenria unum fiunt: tune uero funtduo/quando inter fedifiunguntur. Sic amp;: nos nuncdicimus alterum. Quamobrem fpeccacu lum Eocdicru admodum difficile eft. Quo emm pacto pronuntiabit qinfpiara tanquam alcerum/quod dum uideret nó uidebac ut alterum: fed fecum pcnitus unum.

MARSIUVS.

Fruitio Dei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.XI.

Flrtute ipfius unius ubicp fit unio:Nec aliam ob caufam fimiliora inuicem ■ ui facilius uniuntur/q quoniam in qualirace funt unum. Animus ergo cum ^^_,..^'pfo principio rerum uno tue demum unitur arctiffime/ quando ipfe po nflïmum m fefic unum:id aurem effiatur/quado exutus mulrirudinem/qu^ ad imaginarionemiracionem/ intelligentiam/pertinet/cuadufola fuaunicas: arque hacipfa peramacorium afteer um fruttur unitate dunna/centrum itafuumcum centro copulans uniuerfi. Plotinus animum fic affectum afferit/intellectualem formam fuam tranftulilfead unitatem. Rurfusep rationalem formam ad intellc ccualem fimilicer tranftulifte. Hinc igicur conceffurus erat rationalem pro intellc email iam habendain:atque hanc ficut amp;: illam/ibidem perpetuo permanfuram. Præferum cum dicat animum in ftatu illic immobili conftirutum/euafiffequafi lam ftatum; ac nedum naturam mobilem/fed ipfam quoque primam effentiam tranfcédifte. Vbi finé motibus faciat amp;nbsp;labonbus. l Nos certe Magnanime Lau rcncilabonbus in Plotinum noftris finem adiuuarite Deo nuncimponimus:Sic Deum omnipotentem fuppliciter adorantes:Gratias tibiagimus fumme Deus/ illuminator mentium/auctorqp bonorum/tp nobis prêter meritum adabfoluen dum opus tantum tua gratia uires fuppeditafti. Da precor clementifTime Deus ueram lectori pio profperitatem. Infundc præterea lumen:quo uera paffim di fcernac a falfis:ne ufquam uel médita do ucl agêdo a ma uolütate diffentiar.

J^LOTINVS.

^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Oc igitur myfteriorum talium mftituno indicat/ubi uetat/id hominibus

^ Wnondura iniuatis expiattfq; paccfacere.Nempe eaqua nó liceac explicate/

-ocr page 834-

uetuic quod diuiniim eftakeri cuiqapenreînifi dunraxat iHi/cui Ä'uiJere'contlU gerit. Quoniam igirurduo non erant/ fed ipfeuidcns/cum eo quod uidçbaturL erat unum/tanquam non eflet proprie uifum aliquid/fed umiumdiquando qu^ id euaferat/dum illi prorfus cómifccretur/ huius forte rcminifcatiin habebit qui dem penes feipfum illius imagincm.Erat aurem amp;nbsp;ipfe unum/nullam m fe ad fe ipfum differcnnam habens: ncque rurfus quantum ad cætcra pcmncr.Nó enim apud eum aliquid mouebatur. Non ira/ nó appentus inerat ahcuius/ammo tam ad excella profecto. Sed ncque rario/neque intelligéna quçdam;ncquc omnino êdipfemet fi modo id dictu fas eflccenfetur.Sed tanquam raptus/fiue Deo peni tus occuparus in tuco quodam feceffu/habicuq; tranquillo prorfusq? immobili iam cóihtutus eftab eilen na fuanullo módeclinans. Ncque enam circa feipfam fe reflectens:qutppe cum pçnitus conquiefcat / amp;; quafi ipfe lam ftatus cuafent. lam uero neep uerfatur ulterius circa pulchrum: Sed ipfam pulehritudtnem iam tranlcendtc.lpfum quoq? uirtutum iam fupcrans chorum. Perinde acfiquis fa cri culufdam adyti penetralia iam ingreffus/ ftatuas omnes tn templo difpofitas atergo relinquac.Quequtdem egreifuro mox ex adyto/prime rurfus occurrunc poft fpectaculum illud inrimum. Poftq? ipfum commerttum non ad ftaruasmó ad imagines habitüifedad ipfum potius/quod ftaruat/quod imagines reprefen tant.Qua;profecto fpectacula quadam fequencia iudicanda funt. Ipfum uero forfan non eft fpectaculum iudicandum.Scd ratio quidam illic eft uidendi di uerfa.Exitus uidelicctaliquts efeipfo amp;nbsp;diffufio quidam profecrufqrminficus/ ftudiumqptangendi/öiideniqiqutes.Omnisqaillicexcogitatioad copulam pror fus annititunfiquis modo quod eft in penctrali perfpiciat. Qui uero profpicit aliter/nihil inde reportât. Sapientes igirur Prophetarum imitationes ciufmodi diuinorum obfcuns inuolufic / indicâtes qua ratione Deus ille cernatur: Sapiens uero facerdos myfterium explicans inuolucum:adytumcp ingreflus/ contempla tionem ibi ueram aflequitur: qui fi nódum ingreilus fuent/ rune adytum ipfum rem quädam exiftimans inuifibilem/amp; fontem/arquepnncipium/cogr.ofcct ad modum ut pnncipium.At uero illuc ingreflus/principium ipfum uideueiqi con lungitur. Similiqi fimile percipit: nullum negligens diuinorum/ quorcunq; ani mus confequipoffit.Iam uero anteuifionem ipfam/quoduifioni reliquum eft/ dcfiderac. Ei uero quiomniaiam tranfcendit/ reliquum eft ipfum/quod omnia fuperac. Non enim in aliquid omnino non ens/animae «nquam natura deue niet:Sed lapfaquidem deorfum/cadet i malum:Atcp nam non ens lucreludica tur:nóquia inaliqd omnino non ens prgcipitari poffit. Acfiquando comrana huic inceflent uia/non in altud quidem dcuentet animus:fed puemet in feipfü : Acqi ica cum nó fit in alio/non ludicandus eft propterea ede prorfus i nullo:fcd ponusinfeipfo cófiftere:Efle uero infefolo/ncquein ente/nibil aliud eft/q efle prorfus m Deo. Fit cnim amp;iipfealiquis non effétia: fedcflentia quoqjfuperior: quacenus uidelicet Deo feprorfus infinuat. Siquis igicur feipfum quandoque uideric idcffectum/habebitutique feipfum uelutquandam illius imagincm.Ac fi afcipfo pertranfeat/tanquam imago ad exemplar ufquc traducta/ent lamfi nem ipfum itinens confecutus. Atfiquando acontemplationececideric/ rurfus uirtutemfibi infitam excitans/ feipfumqi prorfus excultum aniraaduertens/ad. fubUmia iterum attoUetundum uidelicet per uututem piocedct inmentemiac

-ocr page 835-

per fapicnttr‘ progwaietu» • rtre igitur eft Deorum amp;nbsp;homi'num di Uinorum glæiumqi uita/humanas omnino neghgens uoluptates/fugaq? folius adfol-n-' . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FINIS.

/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ficinus Magnanimo Petro Medici.S.

VM Idibus nouernBribuTinagro-Caregiouna cum Magno Laurenno

C \ Medice deambulare/mulraq; Pl atom s myftena ultro citreqî incerpretrare L ^^/mundecidi forte inter loquendû efapientia in forrunaicepiq hancaenus incufare:qgt;Platoni luce affectanti/ffculis lam mulns obftiterit.Tum ille/noliin quit Marfih Platone noftrum îforrunatû dicere:nifi forfan me fore pûtes infor * tunatû.Seimonê quidé tûcnoftrû bis diens abfoluimus. Sed nunqd mortis eau fa deinde fccutç Laurénû liceat infortunatû exiftimare/fimulq? Plaronis fortuna funditus corruifle?Abfic:ur amm illum minus fçlicê puté;quem c corporis cópe dibus euolancé/nouo quodâ applaufu lerus çther excepingrandiore ftella ï lau rétiana tecta cadéte:minscp flamis ex alto p Caregianos agros triduo corufcanii bus.Sed biduo ante obirü lupiter rubéte dextera facras laculatus arces/rerruit ur bé/mox orbatato patrefuturâ.Terruit bod es: graue neqd forfan aduerfusmui ctadomum Mcdicamolirent. Iraqi nee Laurénus beros/nec b^roicus PetrusLau rentu filius ob ca quæ nup córigcrut/minus poftbac felix é iudicâdus:nec ppea Plato nofter infortunatus. Cuius caput hactenus falutan prorfus umbra Lauri fouebatiNûc pedes lam firmiffima Petra nirunf. Plotinus deniqmanibus nunc tuis apprehenfus/feniore interea Platone pus humens fubftinebit:teq Ducepro ducce i lueem.

11 MAGNIFICO SVMPTV LAVRENTI!

MEDICIS PATRIAE SERVATORIS IMPRESSIT EX ARCHETYPO ANTONIVS MISCOMINVS FLORENTIAE

ANNO.M CCCC.LXXXXIL

NONIS MAIL

REGISTRVM.

a.b.c.d.e.f.g.h.i.k.l.m.n.o.p.q.r.f.t.u.x.y.z.ôr. aa.bb.cc.dd.ee. ff.gg.bh.ii.

kk..ll.mm.nn.oo.pp.qq.rr.ff.tt.uu.

O nines funcquinterni prgter.b.quieft quatcrnus:ct.o.qui eft fextemus.

-ocr page 836-

-ocr page 837-

-ocr page 838-

-ocr page 839-